Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vorige vergadering zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Titley
Mijnheer de Voorzitter, ik verwijs naar pagina 11, punt 7, van de Notulen - het debat over mijn verslag. Ik wil een opmerking maken over een persoonlijk feit naar aanleiding van de toespraak van mevrouw McKenna, waarin zij zei: " Ik weet dat de heer Titley een lobbyist is voor wat ik de kooplieden des doods zou noemen." Als een op dramatisch effect berekende verklaring sluit dit aan bij de beste Ierse literatuur; als constatering van een feit is niets minder waar. Het is niet in het belang van dit Parlement, vooral nu wij het verslagFord over lobbyisten behandelen, als een lid van dit Parlement dit soort beschuldigingen uit.
Ik kan het Parlement verzekeren dat ik voor niemand lobby en wat de wapenhandelaars betreft, wij komen niet veel van hen tegen op de markt in Bolton en ik weet eigenlijk niet wat zij precies bedoelt. Zij zei ook dat ik in mijn verslag bepleitte om de Europese belastingbetaler te laten bijdragen aan de wapenindustrie. Mijn verslag bevat geen enkele bewering in die zin. Dit dient alleen om meer bekendheid te geven aan een nieuwsbrief van De Groenen, die overal verspreid wordt en die in het Verenigd Koninkrijk als lasterlijk aangemerkt zou worden. Ik wil daarom duidelijk te kennen geven dat deze opmerkingen absoluut niet op waarheid berusten.

Colino Salamanca
Mijnheer de Voorzitter, ik wil een verklaring afleggen in verband met het geweld dat zich gisteren in het zuiden van Frankrijk heeft voorgedaan en waarbij vooral Spaanse groenten en fruit vernield zijn. Ik wil dit geweld veroordelen en de communautaire autoriteiten tevens vragen dat zij de Franse autoriteiten erop wijzen dat zij de vrije doorvoer en het vrij verkeer van goederen moeten waarborgen.

De Voorzitter
We zijn het eens met het protest van de heer Colino Salamanca tegen dit soort incidenten die zich - jammer genoeg - af en toe in de lidstaten van de Gemeenschap voordoen. Telkens zo'n voorval plaatsvindt, moeten we het veroordelen en dienen we er de nationale overheden aan te herinneren dat ze tot taak hebben het vrij verkeer van werknemers en goederen afkomstig uit de andere Unielanden te verzekeren.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Kernindustrie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0131/97) van de heer Soulier, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een mededeling van de Commissie over de kernenergie in de Europese Unie (Een indicatief programma op het gebied van kernenergie zoals bedoeld in artikel 40 van het Euratom-Verdrag) (COM(96)0339 - C4-0532/96).

Soulier
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil eerst en vooral beklemtonen dat dit debat een primeur is. De Commissie is uit hoofde van de bepalingen van artikel 40 van het Euratom-Verdrag inderdaad niet verplicht het Parlement te raadplegen maar zij heeft dat toch gedaan.
Mijnheer de commissaris, ik wil niet alleen uw aangeboren elegantie en de gunst die u het Parlement doet toejuichen maar wil ook zeggen dat u er goed aan gedaan heeft het Parlement te raadplegen. Wij hebben allemaal de steun van de publieke opinie nodig inzake de energieproblematiek. Het is heel opmerkelijk dat het Europese beleid op het gebied van kernenergie de afgelopen 40 jaar ontwikkeld is door kleine groepen van wetenschapslui, politici en industriëlen en dat de publieke opinie hier niet vooraf bij betrokken is bij monde van haar nationale afgevaardigden. Het is dan ook positief dat een instelling als de onze haar zeg heeft over het energiebeleid, zowel op het niveau van de lidstaten als op het niveau van de Europese Unie in haar geheel.
Ten tweede wil ik erop wijzen dat de geopolitieke omstandigheden inderdaad gewijzigd zijn sinds de ondertekening van het Euratom-Verdrag, net als de welvaart die wij in de periode tussen 1950 en 1980 gekend hebben. De vraag van de onafhankelijkheid van de Europese Unie op het gebied van energie is van cruciaal belang geworden. In tegenstelling tot wat men in 1989 dacht, wordt de wereld nog altijd verscheurd door conflicten en de gebieden, waar de lidstaten het grootste deel van hun petroleum en gas aankopen, zijn kwetsbaar. Ziet men in, ziet de publieke opinie in wat er zou gebeuren als de toegang tot Rusland, het Midden-Oosten en Noord-Afrika ons voor een tijdje ontzegd zou worden? De Golfoorlog heeft aangetoond dat deze dreiging niet louter theorie is en de westerse landen hebben dan ook niet geaarzeld om te reageren. We moeten het belang van een industrieel kernenergiebeleid dan ook in dit kader zien.
Ik heb in mijn verslag de doeltreffendheid en de risico's behandeld en heb mijns inziens een gematigd en pragmatisch verslag opgesteld.
Gematigd want we moeten bescheiden zijn. Hoever zullen de technologische innovaties over enkele jaren staan? Hoe kunnen wij ons uitspreken over dit of dat nieuwe type van kernreactor wanneer wij niet over een grondige wetenschappelijke kennis beschikken? Wij moeten natuurlijk vertrouwen stellen in de deskundigen en moeten samen met hen de besluiten van hun werkzaamheden bespreken.
In dit verband zou ik willen zeggen dat ik tegen het merendeel van de amendementen ben die mevrouw McNally heeft ingediend en wel omwille van twee redenen. Eerst en vooral omdat mevrouw McNally zichzelf tegenspreekt met haar eigen amendementen. Zij erkent het soevereine recht van de lidstaten om voor of tegen kernenergie te kiezen en stelt dat hun keuze gerespecteerd moet worden maar in de amendementen, die in de plenaire vergadering zijn ingediend, wil zij het verbod op kernenergie op termijn tot alle lidstaten uitbreiden. Dit valt niet te rijmen met het oorspronkelijke idee. Maar ik wil haar er vooral op wijzen dat het onmogelijk is geen rekening te houden met de technologische vooruitgang. Wij zijn allemaal afhankelijk van de technische en technologische vooruitgang en moeten hier vertrouwen in stellen.
Ik zou op de volgende punten willen wijzen. Europa is voor meer dan 60 % van zijn bevoorrading afhankelijk van derden. Als kernenergie vandaag of de komende jaren wordt verboden of afgeschaft, zouden wij voor meer dan 80 % afhankelijk zijn en, ik herhaal het, grote risico's lopen.
Ten tweede zijn wij natuurlijk allemaal voorstanders van hernieuwbare energiebronnen! De vraag is echter of deze momenteel voldoende ontwikkeld zijn om de plaats in te nemen van kernenergie. Het antwoord is zonder enige twijfel "neen" .
Ten derde stelt deze sector in deze tijden die we doormaken rechtstreeks of onrechtstreeks 400.000 mensen tewerk in Europa. Wij mogen deze sector dan ook niet afschaffen met een amendement!
Tenslotte vertoont de industriële aard een horror vacuï . Ik meen zonder twijfel te mogen stellen dat, als wij de Europese kernindustrie stopzetten, de Verenigde Staten en Japan snel onze plaats zouden innemen, zowel in Europa als in andere continenten. En zij zouden ons, in tegenstelling tot u, mijnheer de commissaris, niet raadplegen.
En om met een heel korte conclusie af te ronden, wij hebben terzake tevens een plicht tot solidariteit en betrokkenheid zonder cynisme tegenover de landen van Oost-Europa en met name tegenover Oekraine en Rusland. Hun centrales verdienen een veiligheidsniveau dat even hoog ligt als in onze centrales. Ook daar zal onze plaats worden ingenomen als wij vertrekken, terwijl het toch om onze veiligheid gaat en wij een voldoende hoog technologisch niveau moeten behouden om tussenbeide te komen.
Ik heb het kernenergiebeleid niet zonder enig voorbehoud goedgekeurd. Ik heb de noodzakelijke klemtoon gelegd op de noodzakelijke inspraak van de publieke opinie en op het feit dat wij moeten strijden tegen de veroudering van de kerncentrales. Dit is bijna een biologisch maatschappelijk verschijnsel waarmee wij geconfronteerd worden. Wij kunnen deze centrales niet zo achterlaten en moeten vertrouwen stellen in de technische procédés voor afvalverwerking die vandaag voorhanden zijn en die ongetwijfeld verder verbeterd zullen worden. Wij mogen de kredieten voor onderzoek dan ook niet afschaffen, zoals mevrouw McNally in haar amendementen gevraagd heeft.
Iedereen zegt dat dit een enorme doelstelling is voor Europa! Maar wat zou Europa zijn zonder energie? Wat zou een landbouw zonder energie zijn? Wat zou het nut van een interne markt zijn als energie schaars is en de industrie trager zou werken? Waartoe zou een eenheidsmunt dienen als we minder zouden kunnen kopen? De volledige afschaffing van kernenergie vandaag is een fantasme van rijken en een theoretische beschouwing over de ontwikkeling van de mens!

De Voorzitter
Mijnheer Soulier, de Voorzitter en ondervoorzitters zijn er zich van bewust dat de rapporteurs over te weinig spreektijd beschikken om hun denkbeelden en opmerkingen uiteen te zetten, en leggen daarom een zekere tolerantie op dit vlak aan de dag. Om wat tijd te winnen stel ik evenwel voor dat men alleen zegt een interventie te willen afronden, als dat ook echt het geval is.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, het is aanlokkelijk om een even lange verlenging van mijn spreektijd te vragen als de vorige spreker, maar ik zal proberen het zonder te doen. Om te beginnen wil ik mevrouw McNally danken voor haar grote inzet en haar poging om het verslag van de Commissie milieu in het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie te doen opnemen. Helaas zonder succes. Ik dank haar tevens omdat zij in de plenaire vergadering voorstellen naar voren heeft gebracht die de geest van ons advies weergeven, waardoor deze voorstellen in stemming kunnen worden gebracht.
Het verbaast mij eigenlijk dat de Commissie energie een aantal van de voorstellen van de milieucommissie niet heeft kunnen goedkeuren. Beide commissies zijn het immers met de Commissie eens dat de lidstaten soeverein hun energiebronnen kiezen. Het logisch gevolg hiervan is dan ook dat het Euratom-verdrag in zijn huidige vorm onaanvaardbaar is, aangezien het de bevordering van de kernenergie tot doel heeft. Dit verdrag moet bijgevolg worden herzien, zodat gezondheid en veiligheid de prioritaire doelstellingen worden. De middelen moeten worden aangewend voor de werkzaamheden inzake de milieutechnische problemen bij het gebruik van kernenergie, waaronder de problemen in verband met de verwijdering van radioactief afval en de veiligheid bij de ontmanteling van kerncentrales. Dit past in ket kader van het Verdrag van Maastricht, de bevordering van kernenergie het daarentegen niet. Het is mij duidelijk dat de rapporteur voor de Commissie energie, de heer Soulier, zeer enthousiast is over kernenergie, maar het is niet de taak van de Unie om deze te bevorderen. Het is daarentegen wel onze taak om iets te doen voor het milieu. Het is ook wenselijk het bestaande actieprogramma voor de verbetering van de veiligheid in kerncentrales in Oost- en Centraal-Europa te verscherpen, aangezien dit indirect van belang is voor de veiligheid in de EU en ook beantwoordt aan de doelstellingen van het Verdrag van Maastricht.
Het besluit is dus dat alle inspanningen geconcentreerd moeten worden op een betere milieubescherming en betere veiligheid van de bestaande kerncentrales in plaats van op de bouw van nieuwe kerncentrales. Indien de lidstaten zelf willen investeren in kerncentrales, is dat hun zaak. De EU moet haar inzet toespitsen op de milieuaspecten van het energiebeleid, namelijk energiebesparingen, energie-efficiency, hernieuwbare energiebronnen enzovoort.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Soulier, bedankt voor uw inleiding. U hebt uw best gedaan om u in uw verslag met de feiten bezig te houden en dat wordt zeker gewaardeerd, maar u zult toch moeten toegeven dat uw verslag over het geheel genomen nogal optimistisch is over de toekomst van kernenergie in West-Europa.
Het EURATOM-Verdrag bestaat dit jaar veertig jaar. Wij hebben dat niet feestelijk gevierd en, net als bij velen van ons het geval is, begint men dit Verdrag zijn leeftijd aan te zien. De tekst werd geschreven en ondertekend in 1957 en draagt kenmerken van de filosofie en de verwachtingen van die tijd, die thans niet meer gelden. Het ging toen om een nieuwe technologie die bij velen hoge verwachtingen wekte, waarvan sommige verwezenlijkt zijn, maar de meeste niet.
De Europese Commissie moest in feite een indicatief programma publiceren dat een beeld geeft van de productieen investeringscijfers. In het verleden zou dit een voortdurende toename van kernenergie hebben laten zien. Als de Commissie deze keer gedaan had wat haar verzocht was, zou zij het kleinst mogelijke stuk papier voorgelegd hebben met daarop het minste dat ooit geschreven is over enige productie, omdat er in West-Europa bijna geen plannen bestaan om in kernenergie te investeren. Dit geldt zeker voor mijn land en Frankrijk en volgens mij ook voor Duitsland en alle andere landen.
Men is niet voornemens om veel meer kerncentrales te bouwen. Waarom niet? Omdat het publiek in de jaren nadat de hoge verwachtingen van het EURATOM-Verdrag op papier gezet waren, is gaan beseffen dat er een prijs betaald moet worden voor kernenergie. Die prijs is weten hoe men het radioactief afval moet verwijderen, hoe onze veiligheid gewaarborgd moet worden - twee of meer dramatische ongelukken in die veertig jaar hebben het vertrouwen van het publiek geschokt - en hoe wij de kosten van ontmanteling moeten bestrijden.
De richtlijn betreffende de liberalisatie van de elektriciteitsmarkt is een belangrijke reden waarom er in West-Europa niet geïnvesteerd zal worden in kernenergie. Als Westeuropese ondernemingen op het gebied van kernenergie met hun know how de wereldmarkt op gaan, dan is dat hun zaak, maar niet iets dat door de Europese Unie gesteund moet worden. Ik keur het af dat kerninstallaties geplaatst zijn in landen waar de cultuur en de vereisten voor dergelijke potentieel gevaarlijke vormen van energie niet aanwezig zijn.
Als paragraaf 18 van het verslag van de heer Soulier, waarin staat dat "er geen alternatieven zijn voor kernenergie" , wordt aangenomen, zullen wij tegen dit verslag stemmen. Wij hebben ooit een premier gehad die zei "er is geen alternatief" . Zij had ongelijk. De heer Soulier heeft ongelijk. Rationeel gebruik van energie levert veel capaciteit op; als onderzoek naar hernieuwbare energie op dezelfde wijze gefinancierd was als met kernenergie het geval is geweest in de afgelopen veertig jaar, zouden wij ons in een heel andere situatie bevinden. Wij hoeven geen besluit voor nog eens 15 tot 20 jaar te nemen over investeringen in een nieuwe vorm van energie. Op dat moment zullen er veel oplossingen voorhanden zijn. Ik betreur het, commissaris, dat u zich niet van uw taak hebt gekweten. Ik begrijp waarom u daartoe niet in staat was en ik hoop dat uit het feit dat u geen investeringscijfers kon laten zien, blijkt dat kernenergie in de toekomst niet de belangrijkste vorm van energie mag zijn.

Matikainen-Kallström
Mijnheer de Voorzitter, ik wil collega André Soulier danken voor zijn uitstekende verslag.
De economische voordelen van kernenergie staan buiten kijf. Op dit moment wordt een derde van de energie die in de Unie wordt verbruikt opgewekt in kerncentrales, en dat kan niet op korte termijn door andere energiebronnen vervangen worden. Er moeten ook in de toekomst investeringen worden gedaan in de opwekking van nucleaire energie en het onderzoek daarnaar. Dit betekent tevens meer werkgelegenheid.
Vergeleken met traditionele methodes van energieopwekking is het meest in het oog springende voordeel van kernenergie de milieuvriendelijkheid ervan, omdat het de lucht niet vervuilt met het broeikasgas kooldioxide. Kernenergie helpt daardoor mee aan het streven om de tijdens de milieuconferentie van Rio vastgestelde maximumwaarden voor uitstoot niet te overschrijden.
In het verslag wordt geen standpunt ingenomen over de geschiktheid van kernenergie en ook niet over de vraag of het als energiebron toelaatbaar moet zijn, en dat is ook goed. Lidstaten moeten de beslissingen van andere lidstaten respecteren. Het belangrijkste is dat de landen die wel gebruik maken van kernenergie zorgen voor een hoog niveau van veiligheid in hun kerncentrales. Reactors en kerncentrales worden ouder, maar dit ouder worden mag niet leiden tot een verminderde veiligheid. Ter bevordering van de veiligheid moet de EU met behulp van haar deskundigheid en know-how actief hulp gaan verlenen aan de landen in Midden- en Oost-Europa en de GOSlanden bij het oplossen van problemen op het gebied van de nucleaire veiligheid. Dit wordt al genoemd in het energiehandvest. De hiervoor bestemde middelen mogen echter niet ten koste gaan van het overige nucleaire onderzoek.
De nucleaire industrie moet altijd worden bekeken met inachtneming van de gehele productiecyclus, tot aan de definitieve opslag of vernietiging van het nucleaire afval toe. Voor het bepalen van de definitieve opslagplaats van hoog radioactief afval moeten spoedig besluiten worden genomen, want het is een onhoudbare situatie dat het afval terechtkomt op tijdelijke opslagplaatsen. Bovendien moet het onderzoek naar de vermindering van de radioactiviteit van nucleair afval worden voortgezet en moeten er meer middelen aan worden toegewezen.

Scapagnini
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wilde ik de rapporteur, de heer Soulier, feliciteren met dit uitmuntende verslag dat werkelijk een evenwichtig beeld schetst van de kernindustrie in de Europese Unie. Het indicatieve programma geeft projecties op de korte termijn die op harmonische wijze rekening houden met de nieuwe richtlijn inzake liberalisering van de elektriciteitsmarkt, en dat is heel belangrijk. Bij de formulering van het programma is bovendien ingehaakt op het Witboek voor energiebeleid van de Europese Unie, met dien verstande dat de pijlers van dat beleid, te weten concurrentievermogen, veiligheid, energievoorziening en milieubescherming, terug te vinden zijn in het programma. Dus ook qua aanknopingspunten is dit een heel evenwichtig verslag.
Ik geloof dat het van fundamenteel belang is dat iedere lidstaat vrij wordt gelaten om al dan niet voor kernenergie te opteren. Dat wordt dan ook met zoveel woorden aangegeven in het verslag. Ook al kom ik zelf uit een land dat indertijd kernenergie van de hand heeft gewezen, vind ik toch dat men geen voorbarig negatieve conclusies mag trekken over deze bron van energievoorziening, al was het maar omdat de verschillende activiteiten verbonden aan de kernindustrie op directe of indirecte wijze alle lidstaten aangaan. Het is dus van belang dat het Europees Parlement zijn mening uitbrengt over deze beleidssector die onder het EURATOM-verdrag valt, een en ander ook omdat het thema van kernenergie al gauw bepaalde reacties bij de publieke opinie oproept. Dit is ook een manier voor het Parlement om iets te doen aan het huidige democratisch tekort.
Ik ben het ook met de heer Soulier eens als hij beweert dat andere types reactoren met meer interesse moeten worden bestudeerd. De techniek schrijdt met rappe schreden voort en veroudering ligt op de loer. Vandaar dat de blik ook verlegd moet worden naar nieuwe toepassingen op geneeskundig en farmaceutisch gebied. Wij vinden het dus spijtig dat de Commissie dit aspect niet naar behoren heeft doorgelicht.
Tot besluit, mijnheer de Voorzitter, wilde ik nog kort iets kwijt over het thema van de veiligheid. Weliswaar hebben alle lidstaten op dit vlak de nodige verantwoordelijkheid ten aanzien van de Europese burgers, maar wij zijn met de heer Soulier van mening dat het thema van de veiligheid toch veel meer voor de schijnwerpers moet worden gehaald. Met name moet de veiligheidssituatie worden verbeterd in de landen van Midden- en Oost-Europa en het GOS.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, commissaris, allereerst wil ik graag namens de liberale fractie collega Soulier feliciteren met zijn verslag. Hij heeft kans gezien over een omstreden onderwerp een realistische resolutie te maken en dat vind ik erg knap voor een Fransman. Mijn fractie heeft in principe geen probleem met kernenergie. Het is een schone technologie die steeds geavanceerder en veiliger wordt en eenmaal geïnstalleerd lijkt een kernreactor goedkope elektriciteit te leveren. Maar zelfs de veiligste reactor wordt bediend door mensen. Ongelukken gebeuren meestal niet door gebrekkige technieken maar door menselijk falen. Het vervoer van nucleair materiaal door het dichtbevolkt Europa brengt grote, ja zelfs onacceptabele risico's met zich mee, om nog maar niet te spreken over risico's van vervoer door de lucht. Het is deze week weer aangetoond met vervoer in Engeland. Kernafval is in alle lidstaten tijdelijk opgeslagen en ik vraag commissaris Papoutsis dan ook wanneer er eindelijk een definitieve oplossing komt? Ik vraag hem ook of hij controle uit laat oefenen op vervoer door de lucht in Europa. Kortom, dit zijn de zorgen van onze Europese burgers. Ze uiten dat niet met woorden, maar met daden zoals de blokkades van nucleaire transporten.
Economisch gezien zie ik verder twee problemen. Met het openbreken van de elektriciteitsmarkt dient de Commissie de condities voor concurrentie te waarborgen. Dit betekent dat ontwikkeling van nieuwe kerncentrales niet gesubsidieerd mag worden, noch door de nationale overheid noch door Europa. Dit zou de marktwerking ernstig verstoren ten opzichte van andere vormen van energie. Ook onze fractie zal daarom tegen artikel 18 stemmen.
Verder dient export van technologie vanuit de Europese Unie naar minder ontwikkelde landen vooraf te worden gegaan door gerichte voorlichting aan de bevolking over de voor- en nadelen van kernenergie. Een duurzaam milieu, collega's, eindigt niet aan de buitengrenzen van de Europese Unie.

Elmalan
Mijnheer de Voorzitter, tot nu toe zijn drie indicatieve programma's op het gebied van kernenergie gepubliceerd op het niveau van de Gemeenschap die een aantal doelstellingen op lange termijn bevatten. Het indicatieve programma voor 1997, dat wij vandaag bespreken, schetst een beeld van de kernindustrie in de Europese Unie, analyseert de problemen op het vlak van de technologische ontwikkeling en stelt een aantal mogelijke antwoorden voor.
Het verslag dat de heer Soulier namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie over de mededeling van de Commissie heeft opgesteld, is evenwichtig. Mijns inziens is hij erin geslaagd twee valstrikken te ontwijken: een blind vertrouwen in kernenergie en een totaal onredelijke angst voor kernenergie en haar spookbeelden. Het steunt op de technologische ontwikkeling en op de Europese know-how inzake kernenergie. Dit zijn inderdaad troeven die bevorderd moeten worden. Het verslag stelt terecht vragen bij de toenemende energie-afhankelijkheid van de Europese Unie. Het toont aan dat kernenergie, die in Europa gemiddeld voor 35 % van de elektriciteitsvoorziening instaat en in Frankrijk zelfs voor 75 %, er in ruime mate toe bijdraagt om deze afhankelijkheid te verminderen. Het heeft tegelijk echter ook oog voor kwesties in verband met milieu, veiligheid en volksgezondheid.
Inzake de heel omstreden kwestie van radioactief afval bevat het verslag een aantal concrete voorstellen die verband houden met de snelle ontwikkeling van de wetenschap en technologie en gericht zijn op de verwerking van het afval of de verlaging van de radioactiviteit met behulp van deeltjesversnellers, op transmutatie of reactors zonder generator. Hiervoor zijn aanzienlijke investeringen nodig, zodat een programma kan worden uitgevoerd dat de definitieve opslag van het radioactieve afval waarborgt zonder enig gevaar voor de komende generaties.
Daarnaast erkent het verslag ook het soevereine recht van de lidstaten om voor of tegen kernenergie te kiezen en stelt het met klem dat hun keuze gerespecteerd moet worden. Ikzelf hoop alvast dat deze evenwichtige maatregel, waarbij de keuzes van de lidstaten geëerbiedigd worden, door deze Vergadering wordt goedgekeurd. In die zin ben ik tevreden dat de dogmatische amendementen van de Groenen, die gebaseerd zijn op wetenschappelijke benaderingen en ideologische a priori's, verworpen zijn in de commissie. De Franse afgevaardigden van Europees Unitair Links zullen hun verzet tegen deze amendementen handhaven in de plenaire vergadering.
Het document van de Commissie past zowel in het kader van de richtlijn betreffende de liberalisering van de elektriciteitssector als in het kader van een gemeenschappelijk energiebeleid. Dit aspect, waarover het verslag van de heer Soulier mijns inziens onvoldoende spreekt, lijkt mij gevaarlijk want het wil de energiemarkt eerst en vooral aanpassen aan de principes van de vrije markt en de mededinging en het liberaliserings- en dereguleringsproces versnellen zonder zich te bekommeren om de economische, sociale en regionale gevolgen.
Om al deze redenen ben ik gekant tegen een gemeenschappelijk energiebeleid dat zowel een keurslijf als een voortdurende bedreiging zou vormen voor de energiekeuzes van de lidstaten. Ik stel dan ook voor de samenwerking, de coördinatie van de nationale beleidslijnen en de ontwikkeling van het onderzoek te bevorderen. Energie is geen handelswaar als alle andere. Ze kan en mag niet gehoorzamen aan het principe van de vrije mededinging. Dit zou immers niet alleen de gelijke toegang en behandeling van de gebruikers in het gedrang kunnen brengen maar ook de energiekeuze van elk land en de visie op lange termijn die nodig is om de verzekerde energiebevoorrading te waarborgen en de energie-afhankelijkheid te beperken. Met deze reserves bevestig ik mijn steun voor het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, tot mevrouw Elmalan zou ik alleen maar willen zeggen dat onze amendementen niets met ideologie maar alles met aantoonbare feiten te maken hebben. Ik begrijp dat zij dat als Franse niet graag heeft, maar daarom mag men de feiten nog niet door elkaar halen.
Het nucleair programma van de Commissie ademt de geest en de visie op het milieu van de jaren 1960 en houdt volstrekt geen rekening met de huidige stand van onze kennis, met onze behoeften of met het feit dat de helft van de lidstaten geen kerncentrales heeft. Bij nader toezien blijkt zelfs dat landen die nu kerncentrales hebben er geen nieuwe willen bouwen omdat de bevolking dat niet wil en omdat kerncentrales te duur worden. Geen kerncentrales bouwen is goedkoper. Een nieuwe kerncentrale van 1.000 megawatt kost immers vijf- à achtmaal meer dan een moderne conventionele centrale.
Toch wenst de Commissie een stabiel en economisch regelgevingsklimaat. Net zoals in 1972, 1976, 1984 en 1990 gaat het echter om niet meer dan steunprogramma's. Nu wordt voor de vijfde keer een steunprogramma voor de kernindustrie voorgelegd. Uw tekst staat ook vol fouten en halve waarheden. U beweert dat kerninstallaties zo zijn geconcipieerd en gebouwd dat de bij hun gebruik geproduceerde nevenproducten, zelfs bij een ongeluk, vrijwel niet kunnen ontsnappen. Dat is manifest onjuist. Hoe kan men anders verklaren dat men voor de Canadese kust radioactiviteit meet die uit Windscale-Sellafield komt? Hoe kan het drinkwater bij La Hague dan met tritium besmet zijn en hoe kunnen uit normaal functionerende kerncentrales nucliden ontsnappen?
Dat kunnen wij niet aanvaarden. Ook als u zegt dat de kosten voor de ontmanteling van een kerncentrale 10 à 15 % van de bouwkosten bedragen, is dat onzin. In de eerste plaats hebben wij tot nu toe nog maar twee kleine kerncentrales ontmanteld. In de tweede plaats ging het om zeer korte looptijden, namelijk vier à zes weken. In Frankrijk rekent men voor de ontmanteling van een kerncentrale nu met vijftig jaar, in Groot-Brittannië zelfs met honderd jaar. Ik weet trouwens niet hoe men zoiets berekent.
Voorts zegt u dat op het gebied van de berging van het afval van de Europese kerninstallaties vooruitgang wordt geboekt. Dat is een krasse uitspraak. De problemen zijn alleen maar groter geworden. U bedoelt toch niet dat het probleem opgelost is als wij het afval in een loods opslaan. Dat is geen berging. Niemand weet welke geologische lagen de goede zijn. Wij weten nog niet eens hoe wij het afval moeten verpakken en zeker niet hoe wij de veiligheid van kernopslagplaatsen op lange termijn kunnen beoordelen of welke criteria wij daarbij moeten hanteren.
Ten slotte wil ik nog het volgende zeggen. Wereldwijd hebben wij nu tweeduizend ton voor wapens geschikt uranium en plutonium. Dat is een groot probleem. De Commissie zegt dat wij die tot MOX-brandstof gaan verwerken. Dat is echter ook onzin, want de meeste lichtwaterreactoren zijn daarvoor niet geschikt. De kernindustrie heeft veertig jaar tijd gehad om te bewijzen dat ze schoon, veilig en goedkoop is en dat afvalverwijdering geen probleem is. Ze is daarin in die veertig jaar niet geslaagd. De conclusie kan dan ook alleen maar zijn dat wij van die zware technologie moeten afzien.

Weber
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik ben verbaasd over de leugens en de gratuite beweringen die het verslag van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie bevat. Ik zal slechts twee voorbeelden geven. Zo stelt overweging F dat "overwegende dat de ontwikkeling van kernenergie niet los gezien kan worden van het milieu-aspect, enerzijds in verband met de vermindering van de CO2 -uitstoot, waaraan deze sector een bijdrage levert..." . Dit is eenvoudigweg onjuist.
Tal van studies, die al dateren van het begin van de jaren 90, tonen duidelijk aan dat de uitstoot van CO2 , die wordt veroorzaakt door de productie van elektriciteit met behulp van kernenergie, zo'n 54 gram CO2 per kWh bedraagt. Deze uitstoot is grotendeels afkomstig van de verrijking en de winning van het uraniumerts. Welnu, deze verrijking gebeurt in de meeste landen waar ze plaats vindt met fossiele brandstoffen. In tegenstelling tot wat het verslag beweert, veroorzaakt de kerncyclus een uitstoot van CO2 maar produceren kerncentrales zelf geen CO2 . Wat zijn de alternatieven? Gasturbines die op gas en via cogeneratie werken, veroorzaken bijvoorbeeld slechts 33 gram CO2 per kWh en er bestaan nog betere systemen.
Vanuit economisch oogpunt dient de kernindustrie overigens geen verzekeringen meer aan te gaan na het ongeval in Tsjernobyl aangezien geen enkele verzekeraar dit soort risico's nog wil verzekeren.
Ik kan de collega's dan ook enkel aanbevelen voor de amendementen te stemmen die mevrouw Bloch von Blottnitz heeft ingediend. En als Luxemburger die tussen heel wat kerncentrales woont en met name vlakbij de kerncentrale van Cattenom kan ik mij geenszins aansluiten bij de mening van de heer Soulier.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, over het gebruik van nucleaire technieken voor de opwekking van energie moet een fundamenteel debat plaatsvinden. De laatste jaren is het aantal incidenten en lekken in kerncentrales toegenomen in plaats van gedaald. Wij weten dat allemaal. Daar tegen het vervoer van kernmateriaal, zoals in Duitsland, breed verzet bestaat, moet men ook dat vervoer in de kosten meerekenen. Dat is een reden temeer om ons grondig over de kernindustrie te beraden.
Dat wij niet zonder kernenergie kunnen, is een sprookje. In het verslag staat ook dat het belang van kernenergie een onomstotelijk wetenschappelijk en economisch feit is. Kernenergie is veeleer een voortdurende bedreiging, ook voor vele generaties na ons. Kernenergie is volgens mij ook een democratisch-politiek probleem. Over afzienbare tijd ziet Zweden van het verder gebruik van kernenergie af. Op dat ogenblik zullen de landen zonder kerncentrales, waaronder ook het mijne, Oostenrijk, in de meerderheid zijn. De bezinning over de vraag hoe men het gebruik van kernenergie beëindigt, heeft ook met democratische besluitvorming te maken.
Bijzonder misleidend is dat men kernenergie tot milieutechnologie uitroept. Bestraalde splijtstoffen blijven gedurende duizenden jaren gevaarlijk. Wie durft voor een dergelijke lange periode garanties geven? Voorts beweert men dat wetenschappelijk is bewezen dat kernbrandstof in een kringloop kan worden gebruikt. Dat gelooft hier volgens mij niemand.

Desama
Mijnheer de Voorzitter, het zal niemand in deze Vergadering verbazen dat ik het verslag van de heer Soulier voluit zal steunen. Dit verslag wil immers niet alleen objectief maar ook gematigd zijn. We mogen natuurlijk niet verwachten dat hier een sereen debat gehouden wordt naar aanleiding van dit verslag maar toch! Ik ben van oordeel dat men, naar aanleiding van dit verslag en de besprekingen die wij in de fracties en de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie gehouden hebben, eindelijk heeft ingezien dat de standpunten ongetwijfeld minder tegenstrijdig voor altijd zijn dan ze enige tijd geleden leken.
Na de pseudo-wetenschappelijke beweringen van de heer Weber wil ik toch aan twee essentiële punten herinneren. Ik wil eerst en vooral beklemtonen dat de kernindustrie in de jaren na de Tweede Wereldoorlog een belangrijke en doorslaggevende rol gespeeld heeft in de economische ontwikkeling van alle Europese landen, zelfs in de landen die nu afstappen of willen afstappen van kernenergie. Ten tweede vormt de stopzetting van kernenergie in het algemeen slechts een optie voor de lange termijn die enkel haalbaar is als er echte alternatieven voorhanden zijn. Welke zijn de alternatieven? Zonder enige twijfel de hernieuwbare energiebronnen.
Zoals iedereen in deze Vergadering ben ik voorstander van de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen. Maar laten we realistisch blijven. In het beste geval zullen zij op lange termijn hoogstens 10 à 15 % van de energiebehoeften kunnen dekken en ze vormen dan ook niet echt een alternatief. Dan is er gas: vandaag stort iedereen zich op gas. Maar wat zal er gebeuren als wij een exponentiële groei van de vraag naar gas veroorzaken? Eerst en vooral zal hierdoor onze afhankelijkheid verhogen van landen waarvan we op zijn minst kunnen zeggen dat ze niet over een duidelijke democratische stabiliteit beschikken. Bovendien zullen wij als gevolg van het spel van vraag en aanbod een enorme druk uitoefenen op de prijs van gas, zoals iedereen wel begrijpt. Dit alles zal er dus voor zorgen dat de economische groei gehinderd wordt en vertraagt en zal bijgevolg ook de globale creatie van banen schaden.
Diversificatie is de gulden regel op het gebied van energie. Op dit gebied mag men geen ideologische keuzes a priori maken: we mogen niet alles op kernenergie zetten maar mogen kernenergie ook niet volledig verwerpen. Kernenergie zal, of wij dat nu willen of niet, nog altijd een essentiële rol spelen in onze landen en ook en vooral in de rest van de wereld en de ontwikkelingslanden.
Dit is misschien het moment om te bedenken dat wij in de Europese Gemeenschap twee verplichtingen zijn aangegaan tegenover onze publieke opinies. Overigens legt ook het verslag-Soulier de klemtoon op dit aspect en gaan ook een aantal amendementen in die zin. Wij mogen geen ideologisch debat houden, voor of tegen kernenergie, maar moeten eerst en vooral de onontbeerlijke middelen uittrekken om de veiligheid van de kernindustrie te waarborgen en het netelige probleem van de verwerking van het kernafval op te lossen. Dat is onze echte opdracht.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de heer Soulier feliciteren. Hij is erin geslaagd een evenwichtig verslag op te stellen inzake deze moeilijke kwestie, waarover zo passioneel en met zo weinig objectiviteit gediscussieerd wordt.
Ik wil het hebben over de mededeling van de Commissie over de kernindustrie. Die bestaat niet alleen uit de elektriciteitsmaatschappijen die kerncentrales uitbaten maar ook uit dit enorme actie- en werkterrein waaraan Europa zo'n behoefte heeft: uitrustingsgoederen, materieel, diensten en engineering .
Overal ter wereld, in Iran, Turkije, Brazilië, Korea en China, worden tal van projecten ontwikkeld voor de bouw van kerncentrales. En wij hebben nood aan werk. En ik zal het over spitstechnologie hebben.
Dames en heren, het is met name dankzij de kernindustrie dat onze sectoren de technologie enorm verbeterd hebben. China produceert vandaag 2.100 megawatt in kerncentrales maar wil tegen 2020 20.000 megawatt produceren.
Ik ben van oordeel dat landen als Portugal, Italië of andere landen die geen kerncentrales hebben, materieel kunnen uitvoeren en een heel belangrijke rol kunnen spelen en dat is precies wat wij nodig hebben, mijnheer de commissaris.
Ik vraag u dan ook dat u al het mogelijke doet om de uitvoer van uitrustingsgoederen voor centrales, diensten en engineering te bevorderen.
Men heeft het in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie en nog veel meer in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming voortdurend over de internalisering van de kosten. Dat is uitstekend want niemand wil inzien dat de kernindustrie dit principe al toepast. Het is de enige energiebron waarvoor wij als consument meebetalen voor de huidige en toekomstige kostprijs voor de verwerking van het afval en de ontmanteling van de centrales wanneer deze verouderd zijn en gesloten worden. Ik zou willen dat de overige sectoren zoals de chemie, de levensmiddelenindustrie, de steenkool- en gascentrales dit voorbeeld zouden volgen. Zoals de heer Desama terecht gesteld heeft, gaan wij hier geen ideologisch pleidooi voor of tegen kernenergie houden, die een complementaire energiebron is. Maar ik wil wel zeggen dat dit een technologie is en wij vragen de lidstaten en de commissaris dat zij deze technologie bevorderen zodat wij ze kunnen uitvoeren en werkgelegenheid kunnen scheppen.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, ik houd eraan de rapporteur, de heer Soulier, te feliciteren met zijn uitstekende verslag. Hoewel sommigen kernenergie voor burgerlijke doeleinden nog altijd als des duivels proberen af te schilderen, mogen we niet vergeten dat kernenergie in tal van Europese landen meer dan een derde van de energie levert, dat ze een verzekerde energiebevoorrading waarborgt en gekwalificeerde banen schept en dat het gebruik van kernenergie ook en vooral bijdraagt tot een vermindering van de CO2 -uitstoot. Wij zijn echter geen onvoorwaardelijke voorstanders of blinde volgelingen van kernenergie. Wij moeten er inderdaad op toezien dat de veiligheid van de kerninstallaties op peil blijft en dat de verwerking van het afval verbeterd wordt. De Europese Unie beschikt vandaag over een kernindustrie die haar maturiteit bereikt heeft en die de beheersing van de volledige cyclus van de kernbrandstof kan verzekeren maar dat is nog altijd niet het geval in Oost-Europa. Wij mogen tenslotte ook niet vergeten dat het probleem van de veroudering van de bestaande kerncentrales grondig behandeld wordt door de rapporteur in het licht van de jongste technologische ontwikkelingen die het onderzoek, dat al jaren verricht wordt, opgeleverd heeft. Wij zullen zo vermijden dat we overvallen worden op het ogenblik dat wij de bestaande kerninstallaties moeten moderniseren.
Het onderzoek moet inderdaad worden voortgezet met het oog op de vermindering van de radioactiviteit van het afval en de verwerking. Projecten als de burner-reactoren, die met name ontwikkeld zijn door Carlo Rubia, verdienen al onze aandacht en ik weet dat ook de Commissie deze projecten bestudeert. Wij moeten alles in het werk stellen om het beleid, dat gevoerd wordt met het oog op de vermindering en de opslag van het afval, voort te zetten zodat wij onze energie-onafhankelijkheid kunnen waarborgen en behouden. De veiligheid en het beheer van de eindfase van de brandstofcyclus halen een bevredigend niveau in de landen van de Europese Unie maar moeten verbeterd worden in de landen van Midden- en Oost-Europa en het GOS. De al geleverde inspanningen moeten worden voortgezet en wij moeten het opmerkelijke verslag van de heer Soulier steunen.

Frischenschlager
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de heer Soulier met zijn verslag jammer genoeg niet feliciteren. Op de fundamentele punten stelt zijn verslag de zaken mooier voor dan ze zijn en strookt het niet met de werkelijkheid. Zo kan ik niet aanvaarden dat in de toelichting staat dat kernenergie haar economisch nut reeds heeft bewezen. Bovendien moet ook de heer Soulier in zijn verslag toegeven dat de grote problemen van kosten, stillegging en opslag nog niet zijn opgelost.
In de tweede plaats heeft men het hier al over het probleem van Oost-Europa gehad. Bij de toetredingsonderhandelingen wordt dat nog een harde noot. Hoe zal men dit probleem ook financieel oplossen? Die vraag is nog niet beantwoord. In paragraaf 17 heeft men het in de derde plaats over een evenwichtige verdeling van de investeringen in het onderzoek. Wij hebben echter juist het tegenovergestelde nodig, namelijk een onderzoeksbeleid dat het onderzoek naar hernieuwbare en alternatieve energiebronnen bevoordeelt.
In de vierde plaats zegt men dat bij export eerlijk over de voor- en nadelen moet worden geïnformeerd. Veel belangrijker is echter dat men onderzoekt welke alternatieve energiebronnen in die landen kunnen worden gebruikt. Om al die redenen verwerp ik dit verslag en zal ik alle amendementen goedkeuren die in de richting gaan van een beëindiging van het gebruik van kernenergie.

Pradier
Mijnheer de Voorzitter, wij bespreken hier andermaal de kernenergie voor burgerlijke doeleinden en een van de moeilijkheden is het debat sereen te houden en gemeenplaatsen te vermijden die maken dat alleen al het woord Tsjernobyl volstaat om een einde te maken aan de discussie. Wij hebben hier allemaal belang bij, wij in onze landen en ook onze buren.
Zoals vele leden van mijn fractie zeggen wij dus ja tegen kernenergie maar wij stellen ook een aantal voorwaarden. Er moet eerst en vooral grondig onderzoek verricht worden naar de verwerking van het afval, dat een actueel probleem zal blijven in de afzienbare toekomst zolang wij de kernfusie niet onder controle hebben en het bij kernsplitsing moeten houden. Er moet tevens enorme aandacht besteed worden aan de veiligheid van het vervoer en de veiligheid van de installaties. Veiligheid moet voor ons allen een dagelijkse obsessie blijven en hier is geen plaats voor routine. Tenslotte moeten onze Verdragen gewijzigd worden zodat het Parlement terzake betrokken partij wordt en er volledige transparantie heerst.
Dit gezegd zijnde moeten we inzien dat kernenergie nog altijd het enige alternatief is voor fossiele brandstoffen, die vervuilen en ongelijk verdeeld zijn over de aardbol, en dat kernenergie dan ook een feit blijft dat als zodanig aan ideologieën weerstaat. Voor ons blijft waakzaamheid het belangrijkste element, samen met een tikkeltje bescheidenheid, waarbij fouten als die van de kweekreactor worden toegegeven.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, het is hier geen geheim dat mijn partij, de SPD, tegen kernenergie is. De andere afgevaardigden weten echter dat ik persoonlijk, hoewel ik een overtuigd sociaal-democraat ben, een andere mening ben toegedaan. Daarom zou ik de rapporteur van harte willen feliciteren. Ikzelf had het verslag op ongeveer dezelfde manier opgesteld.
Ter attentie van de heer Weber wil ik het volgende zeggen: als het inderdaad zo zou zijn dat men de CO2 -emissies met kernenergie niet beperkt, zou ik graag hebben dat hij mij uitlegt hoe het dan komt dat in Frankrijk per inwoner ongeveer zeven ton en in Denemarken, dat geen kernenergie gebruikt, elf ton CO2 per jaar wordt geproduceerd. Dat zijn aantoonbare cijfers.
Wat nu de kern van de zaak betreft, rijst de vraag welke rol wij hier moeten spelen. Wij bouwen zelf geen kerncentrales en beslissen ook niet of en waar eventueel een kerncentrale wordt gebouwd. Wij moeten echter wel de grensoverschrijdende schade zoveel mogelijk beperken, trouwens ook op andere terreinen dan dat van de kernenergie. Daarom moeten wij voor de veiligheid zorgen en daarom is het, ook voor hen die zelf van kernenergie afzien, zinvol middelen voor het onderzoek beschikbaar te stellen. Dat is overigens niet alleen zinvol voor ons, maar voor de gehele wereld. Wij moeten allen helpen om goede technologieën aan te bieden en de risico's te verkleinen.
Ik zou nu graag iets over de technologieën zelf willen zeggen. Vaak krijgt men de indruk dat kernenergie een achterhaalde technologie is die mettertijd zal verdwijnen. Dat is volkomen onzinnig. Er is trouwens nog nooit een technologie geweest die heeft opgehouden te bestaan. Elke technologie wordt verder ontwikkeld. Dat geldt ook voor kernenergie en nucleair onderzoek. Het onderzoek is overigens vrij. Dat staat in onze Duitse grondwet. Kernenergie zal zich verder ontwikkelen en doet dat in de gehele wereld ook. Daarvan kan ik een aantal voorbeelden geven.
De vraag is hier of wij afstand moeten doen van onze kennis en of wij die dus verloren moeten laten gaan. Of moeten wij onze kennis aan anderen aanbieden zodat die, als ze als soevereine staten in de sector willen investeren, tenminste veilige kernenergie kunne produceren? Ook voor de nucleaire ontwapening moeten wij ons inspannen. Wij moeten de voorraden vernietigen en mogen geen nieuwe voorraden aanleggen. Ook op dat gebied beschikken wij in de Europese Unie over een uitgebreide kennis. Ik meen werkelijk dat wij de ogen niet voor de realiteit mogen sluiten maar dat wij een inspanning moeten doen om de risico's van de nucleaire, maar ook van de andere technologieën te beperken.

Vaz da Silva
Voorzitter, in 1985 heeft Portugal "neen" gezegd tegen kernenergie, terwijl er al een gevorderd project bestond voor de bouw van vier kerncentrales. Het heeft "neen" gezegd om milieuredenen, maar vooral om economische overwegingen. Na verloop van twaalf jaar en diverse "Tsjernobyls" blijkt de Portugese keuze de juiste te zijn geweest.
Momenteel stelt men vast dat zeven Europese landen zich tegen kernenergie hebben uitgesproken. Zelfs in het geval van de andere landen is er geen enkele nieuwe centrale in aanbouw en onder deze landen tracht Zweden te beginnen met de ontmanteling van zijn centrales tegen 2001 en heeft Spanje besloten zijn programma stop te zetten. Waarom? Omdat de kosten voor het milieu, voor de volksgezondheid en ook voor de nationale begrotingen reusachtig hoog zijn. Het argument van de lage kosten van kernenergie is misleidend, omdat men geen rekening houdt met de kosten van het onderzoek, de burgerlijke aansprakelijkheid bij rampen en vooral de opslagkosten van het afval en de ontmanteling van de buiten gebruik zijnde centrales, aangezien zij niet langer dan 40 jaar meegaan. En geen enkel land, zelfs Amerika niet, heeft de ontmanteling aangedurfd, omdat die ondraaglijk is.
Ik stem in met rapporteur Soulier wanneer hij ertoe oproept als onmiddellijke maatregelen lijsten te maken van functionerende centrales en van het bestaande afval. Maar ik hamer erop dat een energiebeleid van de Unie niet mag nalaten duidelijk te stellen dat het einde van het kerntijdperk op middellange termijn in zicht is. Indien ik instem met het door André Soulier naar voren gebrachte beginsel dat de landen hun eigen systeem moeten kunnen kiezen, een beginsel dat overigens aan de basis van het hele Europese eenmakingsproject ligt, ben ik van mening dat de Unie alleen tot programma's kan besluiten die uitgaan van hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiency. Dit is een fundamentele en een politieke kwestie. Ik pleit voor de opname van een energiehoofdstuk in het Verdrag, maar alleen met dit vooruitzicht en door de rechtsgrondslag te wijzigen, zodat men zich baseert op artikel 189 C, waarin medebeslissingsprocedure van het Parlement en meerderheid in de Raad zijn bepaald. Portugal staat achter het in het verslag-Stockmann verdedigde duurzame energiebeleid, dat gesteund wordt in het Witboek van de Commissie.
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, aangezien ik weet dat dit standpunt niet wordt gedeeld door de meerderheid van mijn fractie, die ik respecteer maar niet volg, herhaal ik dat dit het enige vooruitzicht is dat verder gaat dan de korte-termijnbelangen. Als politici hebben wij de plicht hiervoor op te komen.

Kaklamanis
Mijnheer de Voorzitter, ik kom enkel op persoonlijke titel - en niet namens mijn fractie - in dit debat tussenbeide.
Ik kan de heer Soulier geenszins gelukwensen met zijn verslag waarin hij het gebruik van kernenergie aanmoedigt. Ik ontken niet dat er in de lidstaten van de Unie voldoende regels bestaan om het milieu en de burgers tegen de gevaren van kernenergie te beschermen, maar dat geldt niet voor de met de Unie geassocieerde landen en andere derde landen, waarnaar in het verslag niet wordt verwezen.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om te herinneren aan twee gevallen die me enorm verontrusten en waarop ik de Commissie al eerder heb gewezen. Ten eerste, op mijn vraag over het opnieuw opstarten van reactor nr. 1 van de kerncentrale in Kozlodoej, heeft de heer Van den Broek geantwoord - en ik heb het antwoord hier voor me - dat "de Commissie bij de Bulgaarse regering tussenbeide is gekomen, omdat reactor nr. 1 van Kozlodoej weer in gebruik werd genomen zonder de nodige herstellingen door te voeren" . Enkele dagen geleden lazen we echter in de kranten dat die reactor, die - ik herhaal - weer in werking werd gesteld, nog steeds mankementen vertoont. Hoewel we nu verklaringen verwachten waaruit moet blijken dat er geen lekken zijn ontstaan, vragen we ons af wat er morgen zal gebeuren.
Ten tweede, op mijn vraag over de bouw van een nucleaire installatie in één van de meest seismische gebieden in Turkije, heeft de Commissie geantwoord dat "Turkije de werken moet stopzetten, omdat het terzake bevoegde ministerie nog geen milieu-effectrapportage erover heeft uitgevoerd." Een Canadees dagblad bericht echter dat de bouw ervan - door een Canadees bedrijf - wordt voortgezet en de voorziene kernreactor van die aard is dat het nucleaire afval kan worden opgewerkt tot kernwapens.
Ik vraag me derhalve af wat de Commissie daartegen wil ondernemen en waarom de heer Soulier daar in zijn verslag niet naar verwijst. Ze zijn er zich blijkbaar nog niet van bewust dat kernenergie een tijdbom is waarvan de gevolgen - bij ontploffing - grensoverschrijdend zijn. Ik stel de heer Soulier trouwens ook de vraag wat hij daaraan wil doen, als Bulgarije en Turkije lid worden van de Unie.

Lange
Mijnheer de Voorzitter, toen ik het document van de Commissie en het verslag van de heer Soulier las, vond ik dat het opschrift verkeerd was. Dat had moeten luiden: " Behoed de radioactieve dinosauriërs voor uitsterven" . Eigenlijk gaat men voor de toekomst van de energievoorziening in Europa van het verkeerde uitgangspunt uit. Men gaat ervan uit dat de bevolking wil dat men kernenergie gebruikt om stroom te produceren. Dat is een verkeerd uitgangspunt. De mensen willen een warme en goed verlichte woning en de industrie wil efficiënt kunnen produceren. Men moet nagaan welke energiedragers men het doeltreffendst en met de minste schade voor het milieu kan gebruiken. Als men die vraag ernstig onderzoekt, komt men tot de conclusie dat energiebesparing en het doeltreffend gebruik van energie de grootste mogelijkheden bieden om aan die behoeften te voldoen. De conclusie is dat gas-stoomcentrales goedkoper zijn dan kerncentrales. Men weet hoe men warmtekrachtkoppeling kan gebruiken en kent de mogelijkheden van hernieuwbare energiebronnen. Op die manier kan men de behoeften van de bevolking veel beter bevredigen dan door de achterhaalde nucleaire technologie te gebruiken.
Wij weten ook dat de problemen die het gebruik van kernenergie doet rijzen in het verslag worden verdoezeld. Ik denk onder meer aan de subsidiëring door de overheid en de risico's die ook normaal functionerende kerncentrales veroorzaken. Ik verwijs bij ons in Duitsland naar Krümel. Daar dreigt het gevaar van leukemie. Voorts is er ook het onopgeloste probleem van de berging. Alles bij elkaar genomen wordt de situatie dus niet objectief voorgesteld. Ook de strohalm van de uitvoer zie ik niet. Als men zegt dat landen volkomen vrij voor kernenergie of voor een andere energievorm kunnen kiezen, stelt men de zaken al te idealistisch voor.
Het gaat hier om zeer veel geld. Machtige industriële ondernemingen willen dat kerncentrales worden gebouwd. Wij bieden die toch niet uit eigen beweging onze kennis aan. Dat is een al te idealistische voorstelling. Als wij voor deze sector Europees geld beschikbaar stellen, kunnen wij daarmee slechts twee doelstellingen nastreven: in de eerste plaats een veilig gebruik van de bestaande centrales tijdens de rest van hun levensduur en in de tweede plaats een degelijke afvalberging. Dat is overigens het standpunt dat de sociaal-democraten in Duitsland met grote vastberadenheid verdedigen.
Wij moeten ons bevrijden van de druk van de bouwers van kerncentrales en van de energieleveranciers, die ons ertoe willen bewegen deze achterhaalde technologie te blijven toepassen. Laten wij ons tot die twee resterende opdrachten beperken. Laten wij die oude dinosauriërs geen toekomst bieden. Ook zonder dinosauriërs is er een toekomst.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, Oostenrijk heeft zich in een referendum tegen het gebruik van kernenergie uitgesproken en heeft zijn politici aldus het krachtigste mandaat gegeven dat zij kunnen krijgen.
Er bestaat nog altijd geen kerncentrale waarbij doorsmelting, het ergste kernongeluk dat men zich kan voorstellen, kan worden uitgesloten. Elke kerncentrale in Europa gaat ons dus allen aan. Het probleem van het kernafval, dat nog gedurende duizenden jaren uiterst gevaarlijke straling zal produceren, is nog steeds niet opgelost. Toch doen wij vrolijk voort. Wij zijn een merkwaardig inhumane en amorele generatie. U mag mij niet verkeerd begrijpen: kernenergie biedt de mensheid wellicht grote mogelijkheden. Wij zullen echter nog zeer veel geld en tijd in het onderzoek moeten investeren. Het zou onverantwoord zijn deze jonge technologie niet verder te willen ontwikkelen, maar van even veel kortzichtigheid getuigen als wij niet even veel geld en kennis in de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen investeren. Wij moeten beide doen.
Vandaag klinkt evenwel een duidelijk neen tegen elke nieuwe kerncentrale en tegen elk verslag dat zich daarvoor uitspreekt. Wij zijn er echter ook tegen dat men zonder meer afstapt van de in het Euratom-Verdrag geformuleerde doelstellingen, bijvoorbeeld op het gebied van het onderzoek, maar ook wat de veiligheidsnormen betreft.
De mensen hebben altijd de moed om aan de toekomst te werken, soms na een verschrikkelijk verleden. Denken wij maar aan Tsjernobyl. Wij moeten hier vandaag onze verantwoordelijkheid op ons nemen. In eer en geweten moeten wij dit verslag goedkeuren.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie die het initiatief heeft genomen tot de samenstelling van het verslag dat rapporteur Soulier ons zo-even heeft voorgesteld. Het Parlement neemt met het verslag en het debat erover deel aan de communautaire dialoog over de toekomst van kernenergie in de Unie. Ik herinner eraan dat de Commissie er zich heeft toe verbonden het Parlement bij het overleg over dit onderwerp te betrekken, en wijs erop dat ik persoonlijk heel veel belang hecht aan deze materie, waarover ik tijdens de parlementaire hoorzittingen voor de commissarissen in de commissie energie bepaalde beloften heb gedaan.
Daar de toon van het verslag van de heer Soulier realistisch en gematigd is, ben ik ervan overtuigd dat de Commissie zeker rekening zal houden met de constructieve denkbeelden en voorstellen van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Het verheugt ons trouwens dat het Parlement zich schaart achter de idee dat de lidstaten hun goedkeuring moeten hechten aan de gemeenschappelijke beginselen voor de aanwending van kernenergie voor vreedzame doeleinden zoals vermeld in de conclusies van het indicatief kernprogramma, en de Raad verzoekt een standpunt erover in te nemen.
Over het institutioneel kader wil ik opmerken dat de Commissie tijdens de Intergouvernementele Conferentie heeft aangedrongen op de toevoeging van bepalingen over energie aan het herziene Verdrag. Dat zal ons in staat stellen de energieproblemen op eenvormige wijze te benaderen, de specifieke kenmerken van elke energiebron in aanmerking te nemen en het aandeel van de verschillende energieën die nodig zijn voor de toekomstige voorziening van de Unie, te handhaven. Voorts biedt het de mogelijkheid rekening te houden met zowel de economische als de milieukundige aspecten van het gebruik van de onderscheiden energiebronnen, waaronder hernieuwbare energieën.
Kernenergie voorziet goeddeels in de energiebehoeften van de Unie. Haar rol kan echter alleen worden verzekerd als de elektriciteitsproductie op basis van kernenergie en de ermee gepaard gaande splijtstofkringloop zich zo ontwikkelen dat de gezondheid en veiligheid van de burgers niet in het gedrang komt. Het lijdt immers geen twijfel dat de toekomst van kernenergie staat en valt met het vertrouwen van het Europese publiek, waarbij ik niet alleen denk aan de volken van de Unie maar ook aan die van de landen in Midden- en Oost-Europa en het GOS. De Unie moet derhalve alles in het werk stellen om haar acties ter verbetering van de kernveiligheid in Oost-Europa nog te versterken en efficiënter te maken.
De meeste overeenkomsten van de Gemeenschap met derde landen behelzen bepalingen over samenwerking en informatie-uitwisseling op energievlak, meer bepaald inzake kernenergie. In die zin maken we ons ongerust over de veiligheid van de reactor van Kozlodoej in Bulgarije, waarnaar de heer Kaklamanis daarnet heeft verwezen. De Commissie blijft evenwel bereid de veiligheid van de reactor te bevorderen, en hoopt dat de verdere samenwerking met de Bulgaarse instanties tot de nodige vooruitgang op dit vlak zal leiden. Ten aanzien van de bouw van de nieuwe kerncentrale in Turkije is de Commissie van mening dat ze alleen in gebruik mag worden genomen, als ze aan de strengste veiligheidsvoorschriften voldoet, wat trouwens geldt voor de nucleaire installaties in alle landen.
De acties van de Unie moeten in de eerste plaats echter gericht zijn op het doeltreffend beheer en de efficiënte verwerking van nucleaire afvalstoffen. Ik ben het dan ook eens met wat tal van leden in het debat hebben onderlijnd, namelijk dat we onze initiatieven terzake, vooral die welke zijn afgestemd op de beperking van de hoeveelheid hoogradioactief afval, moeten versterken, onder meer in het kader van het desbetreffende OTOprogramma. Ik benadruk in dit verband dat het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek in zijn vestiging te Karlsruhe onderzoeksactiviteiten ontplooit die bijdragen tot de omzetting van afval met langlevende radioactieve substanties in afvalstoffen met een korte levensduur, waardoor de radioactieve werking van de afvalstoffen vóór hun definitieve opberging wordt beperkt en precies kan worden bepaald hoe elke stof moet worden verpakt. Ik wijs er ook op dat de Europese kernindustrie de voorbije jaren belangrijke vooruitgang heeft geboekt op het vlak van de verwerking, verpakking en opslag van allerhande soorten radioactief afval, waartoe het communautair actieprogramma inzake radioactieve afvalstoffen zeker heeft bijgedragen. Ik kan de vergadering trouwens meedelen dat de Commissie begonnen is met de samenstelling van een verslag over de tenuitvoerlegging van dit actieplan, dat eind dit jaar openbaar wordt gemaakt.
Europa moet ook diepgaander onderzoek verrichten naar methoden om gebruikte splijtstoffen op te werken en gesloten splijtstofcycli tot stand te brengen, waardoor het volume kernafval gevoelig zal dalen. Voor MOXbrandstoffen moet verder worden bestudeerd hoe het plutonium kan worden hergebruikt, bij voorkeur in de reactoren zelf. Ik wil er in deze samenhang aan herinneren dat de kennis en ervaring die de Europese kernindustrie op het gebied van de MOX-brandstoftechnologie heeft opgedaan, er heeft toe geleid dat ze momenteel een mondiale voortrekkersrol op dit vlak vervult. Zo wordt haar know-how thans onder meer in Rusland en de Verenigde Staten toegepast voor de productie van energie uit militair kernmateriaal, waardoor ze ook de ontwapening en internationale vrede stimuleert.
Aangezien in Europa momenteel kerninstallaties van verschillende types werkzaam zijn, moet de betrokken industrie - in samenwerking met de veiligheidsinstanties - alles in het werk stellen om de prototypes nauwer op elkaar af te stellen en gemeenschappelijke voorschriften ervoor te bepalen, waarbij ongetwijfeld een bijzondere taak voor onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie is weggelegd. Een ander belangrijk probleem dat we - na 2010 - concreet moeten aanpakken, is dat van de veroudering van de huidige kerncentrales, waarvoor nu al - bijvoorbeeld in het kader van het vijfde kaderprogramma - maatregelen voor veilige en efficiënte ontmanteling moeten worden ontwikkeld, zodat we te zijner tijd de nieuwe generatie reactoren kunnen opstarten, die concurrentiëler is en waarin onze burgers meer vertrouwen stellen. Dat de dialoog van de Unie-instellingen over de toekomst van kernenergie in Europa vooral daaraan moet zijn gewijd, blijkt trouwens ook uit het verslag waarover we ons thans buigen.
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de heer Soulier geluk met zijn uitstekend verslag, dank de leden die aan het debat hebben deelgenomen en verzeker hen dat de Commissie terdege met hun suggesties rekening zal houden. Tenslotte wijs ik erop dat de kritiek aan de Commissie als zou ze kernenergie bevoordelen, onterecht is. Ik herhaal dan ook wat de Commissie al eerder heeft benadrukt, namelijk dat ze uit is op een evenwichtige energiestrategie voor de Unie, wat overigens wordt bewezen door het volgende verslag dat de vergadering behandelt, met name dat van mevrouw Rothe over hernieuwbare energiebronnen, waarvan we het strategisch belang voor de Unie geenszins onderschatten.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Papoutsis, bent u het er met mij niet over eens dat een gemeenschappelijk actieprogramma inzake berging ons geen stap vooruithelpt? Dat moet u toch erkennen. Hoe kunt u een dergelijk programma als een stap voorwaarts beschouwen?

Plooij-Van Gorsel
Mijnheer de commissaris, u bent vergeten mijn vraag te beantwoorden over de veiligheid van vervoer door de lucht, dus per vliegtuig. Dat zou ik toch wel graag willen. Ten tweede, als onderzoek in kerntechnologie wordt gedaan en gesubsidieerd door het Europese vijfde kaderprogramma, is er dan sprake van subsidiëring van kernenergie en verstoort dat niet de interne markt?

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, de belangrijke vooruitgang van de Europese kernindustrie op het gebied van de verwerking, verpakking en opslag van allerhande soorten radioactief afval is er niet zo maar gekomen. Ze is vooral het gevolg van aanhoudende politieke druk, ruime discussies op Europees niveau, acties van verontruste burgers en verbintenissen die de regeringen van de lidstaten en de instellingen van de Unie zijn aangegaan. De kernindustrie, waarover we het hopelijk eens zijn dat ze haar bedrijvigheid moet voortzetten, moet zich evenwel blijven inzetten om in de toekomst nog betere methoden voor de verwerking, verpakking en berging van nucleaire afvalstoffen te bewerkstelligen, waartoe het vijfde kaderprogramma zeker zal bijdragen.
Voorts herinner ik eraan dat alle internationale organisaties - ook de Unie en de Commissie - al het mogelijke doen om het vervoer van nucleaire stoffen onder de beste omstandigheden te laten verlopen, waarbij niets onverlet wordt gelaten om het probleem van het illegaal vervoer van kernmateriaal uit de wereld te helpen. Uit gegevens die ons de voorbije maanden werden verstrekt, blijkt trouwens dat de acties die de Commissie op dit vlak onderneemt, heel succesvol zijn.
Over de veiligheid van het vervoer van radioactieve stoffen door de lucht wil ik nog benadrukken dat andere Commissiediensten dan die waarvoor ik verantwoordelijk ben, voor deze materie bevoegd zijn, zodat ik over te weinig informatie beschik om thans op de desbetreffende opmerkingen van de leden te antwoorden.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 12.00 uur plaats.

Hernieuwbare energiebronnen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0168/97) van mevrouw Rothe, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de mededeling van de Commissie (COM(96)0576 - C4-0623/96) "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen - Groenboek voor een communautaire strategie" .

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Papoutsis, dames en heren, met het debat over het Groenboek voor een communautaire strategie inzake hernieuwbare energiebronnen zijn wij volgens mij in een beslissende fase van het Europees energiebeleid gekomen. Ik vind ook dat dit debat, na het debat dat wij zopas hebben gevoerd, op een ideaal ogenblik komt. Het Europees Parlement heeft het belang van de hernieuwbare energiebronnen voor het energiebeleid van de Gemeenschap al meermaals onderstreept. Het deed dat in juli van vorig jaar nog in zijn resolutie over het actieprogramma inzake hernieuwbare energiebronnen in het verslag van de heer Mombaur en in zijn resolutie van 14 november 1996 over het Witboek van de Commissie over een Europees energiebeleid. Ik vind het dan ook voortreffelijk dat ook de Commissie die noodzaak heeft erkend en in dit Groenboek voor een communautaire strategie een aantal aanbevelingen van het Parlement heeft opgenomen.
Ik ben het er met de Commissie volkomen over eens dat de accenten die thans bij de keuze van energiedragers worden gelegd onverenigbaar zijn met een duurzame ontwikkeling op lange termijn. De Commissie legt met het Groenboek een voortreffelijke analyse van de situatie voor. Ik vind wel dat de krijtlijnen voor een strategie voor een grotere marktpenetratie van de hernieuwbare energiebronnen duidelijker hadden moeten worden aangegeven. Wij stellen onze hoop nu in het aangekondigde Witboek.
Slechts 6 % van de energiebehoefte van de Europese Gemeenschap wordt op dit ogenblik door hernieuwbare energiebronnen gedekt. Dat is een stijging met 1 % tegenover 1990. Sommige lidstaten halen bijna 30 % van hun energiebehoefte uit hernieuwbare energiebronnen, bij andere is dat minder dan 1 %. Toch zijn de mogelijkheden overal vergelijkbaar. Als wij nu in dit verslag zeggen dat wij in 2010 ten minste 15 % van onze energie uit hernieuwbare energiebronnen willen halen, is dat veel minder dan technisch mogelijk is. Toch plaatst die doelstelling de Europese Unie, als men ziet hoe de situatie de afgelopen jaren nauwelijks is veranderd, voor een grote uitdaging. wij kunnen er ook niet mee volstaan die doelstelling voor de gehele Europese Unie te formuleren. Wij verwachten in het Witboek een differentiatie volgens energiesoorten en de formulering van doelstellingen voor de afzonderlijke lidstaten op basis van hun mogelijkheden en van wat ze reeds hebben bereikt.
Wij moeten niet alleen die uitdaging op het gebied van het energiebeleid aangaan. Daarnaast moeten wij deze gelegenheid ook aangrijpen om het Europees energiebeleid af te stemmen op milieubescherming, veiligheid van bevoorrading en duurzaamheid, bovendien gekoppeld aan een passend industriebeleid. Mijnheer Papoutsis, ik feliciteer u nogmaals dat u, als bevoegd lid van de Commissie, met dit Groenboek een reële stap voorwaarts heeft gedaan. Juist wegens de duidelijke analyse van wat ontbreekt en van wat wij nodig hebben, verwachten wij thans echter een Witboek dat een even duidelijk antwoord op die analyse biedt. Wij verwachten dat de Commissie ons maatregelen met een financieel plan en een tijdschema voorlegt.
Om de hernieuwbare energiebronnen reële kansen te bieden om op de markt te penetreren zijn er nieuwe wettelijke, financiële en flankerende maatregelen op Europees, nationaal en regionaal niveau nodig.
In de eerste plaats merk ik op dat, zolang de sociale en milieukosten niet in de prijzen van energie uit de gebruikelijke bronnen zoals kernenergie, steenkool en aardolie worden doorberekend, energie uit zon, wind en biomassa daartegen moeilijk zullen kunnen concurreren. Daarom is een Europese energiebelasting, behalve op hernieuwbare energie, dringend noodzakelijk. Als overgangsmaatregel is ook een Europees fonds voor de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen denkbaar, dat uit een toeslag op de brandstofaccijnzen en de prijs van de elektriciteit wordt gefinancierd.
De richtlijn inzake de liberalisering van de interne elektriciteitsmarkt legt weliswaar een vergunningsplicht op, maar dat instrument haalt niets uit zolang het niet met een toevoer- en een vergoedingsplicht wordt aangevuld. Daarom dringt het verslag aan op een Europese toevoerrichtlijn met een afdoende vergoedingsregeling. Om argumenten met betrekking tot het concurrentievermogen op te vangen, moeten compensatiemechanismen worden uitgewerkt. Voorts moeten volgens ons ook maatregelen worden genomen op het gebied van de zonnearchitectuur en dat van de energiebesparing.
Ik kom nu tot de bevorderingsmaatregelen. In de eerste plaats moeten wij ALTENAR II nu spoedig meer middelen ter beschikking stellen. In de tweede plaats vragen wij dat in het Witboek een concept wordt opgenomen van een communautair programma dat door middel van passende maatregelen door de lidstaten wordt uitgevoerd. Ik denk daarbij aan een miljoen daken en gevels, 15.000 megawatt windkracht - off-shore en in de bergen - en een miljoen megawatt biomassa. Een dergelijk programma kan helpen om de interne markt voor hernieuwbare energiebronnen in de Europese Unie tot stand te brengen en aldus grote exportmogelijkheden te creëren.
Terwijl Japan en de Verenigde Staten op dit terrein buitengewoon actief zijn, blijven wij, zoals Doornroosje, in slaap verzonken. Er komt echter geen prins om ons te wekken en bovendien zou een laattijdig ontwaken wel eens zeer ontnuchterend kunnen zijn. Wij moeten alle kennis in de Europese Unie onmiddellijk mobiliseren. Ik verzoek de Commissie dan ook met klem ons een concept voor een echte uitvoerstrategie voor te leggen. Het is duizendmaal beter dat wij van de Verenigde Staten of Japan goede ideeën overnemen dan dat wij in een situatie terechtkomen waarin wij de nodige energietechnologieën noodgedwongen van hen moeten kopen. De ontwikkeling van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen kan in de Europese Unie, vooral in de landelijke en structureel zwakke regio's, ongeveer een miljoen nieuwe banen opleveren.
Ik weet dat een dergelijke communautaire strategie ook geld kost. Daarom vragen wij dat naast de 225 miljoen ecu voor kernfusie een even hoog bedrag voor de hernieuwbare energiebronnen beschikbaar wordt gesteld. Persoonlijk zou ik willen dat men de middelen voor kernfusie schrapt en ze voor de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen gebruikt.
Op het gebied van de structuurfondsen en de verdere programma's moet nog heel wat gebeuren en wij hebben ook een actief informatiebeleid nodig. Wij moeten deze kwestie ernstig aanpakken. Onze kinderen en kleinkinderen zullen het ons immers kwalijk nemen als wij hier geen ommekeer in het energiebeleid tot stand brengen.

Schierhuber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Papoutsis, dames en heren, het Groenboek van de Commissie over hernieuwbare energiebronnen is een ambitieus project en een goed uitgangspunt voor de uitstippeling van een strategie in deze energiesector. Ik feliciteer mevrouw Rothe van harte met haar verslag.
Onder de vele hernieuwbare energiebronnen wil ik vooral de aandacht vestigen op de biomassa, met andere woorden hout, koolzaad, olifantsgras en soortgelijke hernieuwbare grondstoffen. In de gehele Europese Unie is het gebruik van biomassa nu al goed voor meer dan de helft van het bespaarde olie-equivalent. Volgens mij heeft energie uit biomassa grote toekomstmogelijkheden en biedt het belangrijke voordelen inzake milieu en werkgelegenheid voor de rurale gebieden. De teelt van energiegewassen kan voor de plattelandsgebieden een bijkomende omzet van 11 à 19 miljard ecu opleveren. Bovendien is dat een stimulans om braakliggende gronden opnieuw te bebouwen.
Die nieuwe inkomensbron heeft dan weer positieve effecten op de werkgelegenheid in de plattelandsgebieden. Als onuitputtelijke energiebron zorgt de biomassa ook voor een gegarandeerde bevoorrading en dus een zekere onafhankelijkheid van derde landen.
Positief is ook dat de energie dicht bij de plaats van ontstaan wordt gebruikt. Problemen inzake logistiek en vervoerskosten kunnen aldus worden beperkt. Zo kan men het regionale energiebeleid optimaliseren.
Biomassa is een van de milieuvriendelijkste energiebronnen. Op langere termijn kan de CO2 -uitstoot worden beperkt. Om die energievorm optimaal te kunnen gebruiken moeten niet alleen in het kader van het GLB en van het bosbouwbeleid in de lidstaten de nodige arealen beschikbaar worden gesteld, maar moet ook het aandeel van de biomassa in de primaire energiemix van de Europese Unie tegen 2010 en 2025 met respectievelijk ten minste 10 en 25 % worden verhoogd.
Daarnaast moeten voor het onderzoek naar en de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen begrotingsmiddelen worden vrijgemaakt die tenminste even veel bedragen als die welke voor het onderzoek naar en de bevordering van het gebruik van kernenergie worden aangewend. Ik hoef niet te onderstrepen dat wij hier gedetailleerde en concrete maatregelen nodig hebben zoals belastingverminderingen of -vrijstellingen en programma's ter bevordering van de investeringen in geheel Europa. Ik meen dat de lidstaten hun programma's ook beter moeten coördineren, in het bijzonder op het gebied van de warmterecuperatie.
Wat de Centraal- en Oost-Europese landen betreft, zie ik eveneens grote mogelijkheden. Voorwaarde is een passende overdracht van technologie. Als afgevaardigde van de rurale gebieden meen ik dat de EU in het zog van een GLB-hervorming ook nood heeft aan een beter beleid. Volgens mij hebben de milieuvriendelijke energiebronnen een toekomst. Wij moeten de mensen daarvan bewust maken.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek bevat een voortreffelijk analyse. Het toont aan dat zonder hernieuwbare energiebronnen - wind, water en biomassa - van een ernstige vermindering van de CO2 -emissie geen sprake kan zijn. Het Groenboek analyseert ook zeer goed de arbeidsmarktstrategie voor Europa. Het erkent dat het belangrijk is dat het geld binnen Europa blijft, dat het hier circuleert en hier wordt gebruikt.
Ik zou nog op een derde punt willen wijzen. Zonder een decentralisatie van de energiesystemen kunnen wij volgens mij de vrede in de 21e eeuw niet garanderen. Wij kunnen met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zeggen dat de overblijvende rijkdommen van deze aarde niet vreedzaam zullen worden verdeeld. Als wij kijken naar Afghanistan, Tsjetsjenië, Koerdistan en de Golf stellen wij vast dat die oorlogen om energie worden gevoerd. Als wij een vredesstrategie willen uitstippelen, moeten wij het energiesysteem hervormen.
De Europese Commissie moet nu uitmaken of ze haar analyse als alibi gebruikt dan wel of ze daaruit de passende conclusies trekt. Als ze conclusies wil trekken, moet ze dat doen aan de hand van de voortreffelijke handleiding die mevrouw Rothe heeft geschreven. Wij hebben hier de gelegenheid om de energievoorziening in geheel Europa op een volledig andere leest te schoeien.
Belangrijk is volgens mij dat wij erkennen dat de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen op basis van de analyse die uzelf heeft gemaakt, geen haalschuld van de vele energie-initiatieven meer is, maar een politieke brengschuld van de Commissie, de Raad en de lidstaten. De waarheid zal in het Witboek en het daarbij horend strategisch plan aan het licht komen. Als het Europees Parlement het verslag van mevrouw Rothe aanneemt, bewijst het dat het bereid is zich voor milieubescherming, werkgelegenheid en vrede in te zetten.

McNally
Mijnheer de Voorzitter, een zeer welgemeend compliment aan het adres van mevrouw Rothe voor haar voortreffelijke verslag. Zij zet daarmee het werk voort van leden uit het gehele gamma van politieke kleuren, waaronder natuurlijk de heer Mombaur en de heer Robles Piquer. Het Parlement beschikt over een groot potentieel om zijn wil tot uitdrukking te brengen.
Ik wil slechts over één punt spreken en dat is de noodzaak om ons tot het uiterste in te spannen om de Europese Unie een Verdrag inzake hernieuwbare energiebronnen te bezorgen, een equivalent van het Verdrag inzake kernenergie, het EURATOM-Verdrag, dat wij eerder vanmorgen besproken hebben.
Voor ons werk ter bevordering van hernieuwbare energie zou dit een geweldige toegevoegde EU-waarde betekenen. Het zou het concurrentievermogen van de EU versterken. Het zou in de gehele Unie banen scheppen. Dit is een zaak van fundamenteel belang. Niets is essentiëler dan voedsel en energie; en het zou tot de publieke verbeelding in elk van onze lid-staten spreken. Er bestaat groot enthousiasme voor alle soorten hernieuwbare energie. Die bieden toekomstmogelijkheden. De Europese burgers weten dat.
De wil is er zeker om de kans te grijpen een verdrag te sluiten, dat, naar ik aanneem, EURENEW genoemd zal worden. Het is niet controversieel. Het bestrijkt alle partijen en het bestrijkt alle lid-staten. Wat echter het belangrijkste is, het zou ons een rechtsgrondslag geven. Dat ontbreekt namelijk aan alle debatten over hernieuwbare energie: er bestaat geen rechtsgrondslag waarop wij ons kunnen baseren om te waarborgen dat de nodige onderzoekprogramma's en stimuleringsacties, die geld kosten, uitgevoerd worden. Als begrotingsrapporteur van onze commissie weet ik dat dit zonder rechtsgrondslag zeer moeilijk is.
Laat ons alstublieft allen tezamen druk uitoefenen op onze lid-staten. Dit is het soort positieve actie waar de Europese burgers de zin van inzien.

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil de heer commissaris feliciteren met het Groenboek en de conferentie van Athene en wil ook mevrouw Rothe in het bijzonder feliciteren.
Zoals de commissaris en ikzelf wel weten, had een Macedonische -en dus Griekse- koning, Alexander de Grote, lang geleden, in de vierde eeuw voor Christus, een ontmoeting met een Grieks filosoof en die vroeg de koning enkel een beetje opzij te gaan zodat hij van de zon kon genieten. Ook aan ons, de mensheid van vandaag, van de 20ste en bijna van de 21ste eeuw wordt gevraagd dat wij de zon niet zouden wegnemen. Maar niet alleen de zon die ons verwarmt maar ook de zon die de thermische platen verwarmt en ons warm water geeft, de zon die de fotovoltaïsche cellen in werking zet en ons energie geeft. En de wind, de wind die niet alleen de windmolens van Don Quichote in beweging zet maar ook de molens van de grote moderne windkrachtcentrales. Dan zijn er natuurlijk ook de waterkracht, de micro- en macrowaterkrachtcentrales en uiteraard de biomassa, zodat velden die niet geschikt zijn om voedingsgewassen te verbouwen toch benut kunnen worden. En het huishoudelijk afval, de geothermische energie en de getijden. De burgers van de 20ste en 21ste eeuw zullen ons rekenschap vragen over al deze energiebronnen.
Wij weten dat hernieuwbare energie hoe dan ook geen panacee is maar wel een uiterst nuttig element voor onze energiebevoorrading aangezien de vraag naar energie nog elke dag toeneemt. Vooral als we erin slagen de 15 % te halen die in het verslag van mevrouw Rothe aangegeven wordt en die mij een redelijke doelstelling lijkt. Wij steunen dit verslag en hebben geprobeerd het te verrijken met een aantal amendementen, zoals dat overigens onze plicht is.
Ik wil het met name hebben over de belangrijke opmerking die mevrouw McNally over amendement 1, dat punt 12 betreft, gemaakt heeft. Mijn fractie kan het volledig eens zijn met het eerste deel van dit amendement waarover we vandaag zullen discussiëren en stemmen maar koestert ernstige twijfels over het tweede deel. Ikzelf zal wel voor het tweede deel stemmen omdat ik van oordeel ben dat niet alleen een hoofdstuk inzake energie nodig is -waarvoor de commissaris zo geijverd heeft en ik wil er overigens aan herinneren dat hij een aantal jaren geleden een verslag in die zin opgesteld heeft- maar dat, als dit niet lukt, de kwestie van de hernieuwbare energiebronnen in het communautaire juridische kader zal moeten worden geregeld. Mijns inziens verdient het schitterende idee van mevrouw McNally onze steun en ik zal het dan ook samen met een aantal andere leden van mijn fractie heel graag steunen.

Malerba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, maatschappelijk en economisch gezien leggen hernieuwbare energiebronnen heel wat gewicht in de waagschaal, en daarom kan ik het verslag van collega Rothe van harte aanbevelen aan deze Vergadering. Toch is het een feit dat duurzame energiebronnen tegenwoordig niet zulke rooskleurige perspectieven hebben. Dit komt zowel doordat het energieverbruik in de Europese Unie niet toeneemt, als door het sterk verbeterde rendement van gasinstallaties, en ook doordat de kosten van gas en aardolie relatief laag liggen en de voorraden overvloedig zijn, doordat er moeilijk politieke prijzen gehanteerd kunnen worden in de Europese Unie vanwege de liberalisering van de elektriciteitsprijzen, en ten slotte ook door het wisselvallige karakter van de meeste duurzame energiebronnen, welke immers afhankelijk zijn van zon en wind, althans zolang er geen efficiënte en minder dure opslagtechnieken worden uitgedacht. Vandaar dat we momenteel bezig zijn met een studie in het kader van STOA.
Er bestaan echter brandstoffen die weliswaar behoren tot duurzame energiebronnen maar toch concurrerend zijn, omdat ze zichzelf financieren in plaats van dat men ervoor moet betalen. Ik heb het over plantaardige biomassa, hout dat niet verwerkt kan worden en vast stadsafval dat niet te recyclen is. Helaas blijkt dat ook een groot deel van het plastic toch uiteindelijk verbrand of gestort wordt, ondanks dat het afzonderlijk wordt ingezameld, omdat het niet op deugdelijke wijze hergebruikt kan worden. Ik herinner er in dit verband aan dat bij houtafval, ook al wordt het gestort, kooldioxide vrijkomt, maar er wordt op die manier geen bruikbare energie voortgebracht.
Het ziet ernaar uit dat de technieken voor afvalverbranding tot een bevredigend kwaliteitsniveau zijn opgeklommen, zowel milieutechnisch als gezondheidskundig gezien. Ik vraag dan ook aan de Commissie en de rapporteur om bij het uitstippelen van de strategie voor duurzame energiebronnen deze sector niet over het hoofd te zien: ook hier is behoefte aan steun voor technologische ontwikkeling, aan publieksvoorlichting en bewustwording. Daarom heb ik een paar amendementen ondertekend die deze kant uitgaan en oorspronkelijk zijn voorgesteld door collega Robles Piquer. De amendementen hebben betrekking op de industriële recycling van hout en stadsafval dat anders niet hergebruikt kan worden. Ik hoop dat dit Huis deze suggestie zal overnemen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, collega's, Commissaris, graag wil ook ik de rapporteur complimenteren met haar uitstekende verslag met vele goede aanbevelingen voor het stimuleren van het gebruik van hernieuwbare energie. Het lange-termijnstreven op energiegebied is een energievoorziening die geheel gebaseerd is op duurzame bronnen. Helaas gaat van deze visie te weinig druk uit om hernieuwbare energiebronnen met voorrang te ontwikkelen. Toepassingen van hernieuwbare energie hangen vooral af van de politieke wil van landen om een model van duurzame ontwikkeling te bevorderen. Als wij daadwerkelijk iets aan het klimaatprobleem willen doen dan zijn veel meer toepassingen van hernieuwbare energie noodzakelijk. Mijn fractie juicht dan ook het Groenboek toe, al komt dit initiatief van de Commissie natuurlijk rijkelijk laat ondanks herhaaldelijke verzoeken van het Parlement.
Voorzitter, de liberale fractie heeft drie amendementen ingediend waarvan twee de bevordering van energie uit biomassa betreffen. Op deze wijze worden namelijk energie- en landbouwbeleid gecoördineerd. Goede landbouwgronden hoeven niet langer braak te liggen, het schept werkgelegenheid in deze sector en het komt bovendien het milieu ten goede. Geen twee, maar zelfs drie vliegen in één klap. Om dit soort coördinatie te bevorderen, acht mijn fractie het overbodig een aparte werkgroep "hernieuwbare energie" bij de Commissie in te stellen. Een coördinatiepunt lijkt gewenst en voldoende. De Commissiediensten dienen eenvoudig meer samen te werken en hun werk beter te coördineren. Ook binnen de Europese Commissie moet grensoverschrijdend gewerkt worden.
Mijn laatste punt, Voorzitter, de Europese Unie dient hernieuwbare energieprojecten te bevorderen. Dit kan onder andere door de structuurfondsen hiervoor meer in te zetten. Dat projecten daarbij meer dan 50 procent financiering vanuit de Unie kunnen krijgen, is voor de liberale fractie niet aanvaardbaar. Het werkt concurrentieverstorend en garandeert geen commitment van de lidstaten. Mijn fractie zal hier dan ook tegenstemmen.

Bloch van Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Papoutsis, enkele dagen geleden heeft u tegenover de pers verklaard dat hernieuwbare energiebronnen zo waardevol zijn dat wij als het ware op een goudschat zitten. Daarin heeft u volkomen gelijk. Des te meer verbaast mij uw Groenboek, dat volgens mij veeleer een antwoord geeft op de vraag hoe men met een zeef water kan scheppen. Uw analyse in het Groenboek is volkomen juist. De aanpak waarvoor u op grond daarvan zou moeten kiezen stelt echter niets voor. Bovendien hadden wij eigenlijk al vele jaren geleden duidelijke strategieën en ontwikkelingsprogramma's voor de hernieuwbare energiebronnen moeten uitstippelen. Daarover willen wij niets meer zeggen. In de plaats daarvan heeft men het voortdurend over de verbintenissen van Rio en Berlijn: veel woorden, maar geen daden. Dat geldt in het bijzonder voor de Raad. Denken wij maar aan de schaarse middelen voor de programma's JOULE, THERMIE en ALTENAR. De Commissie betreurt weliswaar - dat geef ik toe - dat bij PHARE en TACIS het minst voor de hernieuwbare energiebronnen en het meest voor andere energievormen wordt uitgegeven en dat men zelfs geld verspilt. Het gaat hier om een verspilling op grote schaal: wij lappen de reactoren in Oost-Europa op, maar maken ze niet veiliger.
Als wij willen bereiken wat de Commissie in haar analyse schrijft en als wij onze geloofwaardigheid en de beloftevolle markten in de wereld veilig willen stellen - dat het om beloftevolle markten gaat moet aangenaam in de oren klinken van hen die altijd alleen maar hun geld tellen -, moet een energiebeleid er als volgt uitzien: wij moeten er ons toe verbinden het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen in elke lidstaat voor de jaren 2000 tot 2010 op een dergelijk hoog peil vast te stellen dat wij de verbintenissen die wij met betrekking tot het broeikaseffect hebben aangegaan eindelijk kunnen nakomen en de waarden dus drastisch kunnen verminderen.
In de tweede plaats hebben wij voldoende geld voor de hernieuwbare energiebronnen en voor energiebesparingen nodig. Dat is uiterst belangrijk. Wij zouden tot 35 % moeten komen. Wij moeten de middelen die wij nog steeds in het onderzoek naar fossiele energiebronnen en vooral in de fusie steken - 225 miljoen ecu - voor iets anders gebruiken. Pas in 2050 zou dat geld immers iets kunnen opleveren.
Belangrijk is ook dat wij ervoor zorgen dat de interne energiemarkt de ontwikkeling van de hernieuwbare energiebronnen niet belemmert, zoals thans zal blijken, en dat wij alle EU-steun coördineren zodat geen geld meer wordt uitgegeven voor maatregelen die de emissie van broeikasgassen verhoogt in plaats van vermindert. Al die punten zijn belangrijk. Ik kan alleen maar hopen dat wij van de lyriek van het Groenboek naar de werkelijkheid in het Witboek zullen overstappen. Dan kunt u op mijn volle steun rekenen.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur feliciteren, maar tevens de commissaris, vanwege het Groenboek. Vandaag ben ik het niet met collega Robles Piquer eens. Ik geloof dat het objectief van 15 procent te bescheiden is en dat de Europese Unie een veel ambitieuzer doel voor ogen moet nemen. Wij weten wat de risico's zijn: daar zijn we in het vorige debat al op ingegaan, toen we het hadden over traditionele energiebronnen en kernenergie. Ik vind dus dat nu het moment aangebroken is om hoger te mikken dan het objectief van 15 procent, we moeten streven naar 30-40 procent voor het jaar 2010. Dat was mijn eerste kanttekening.
Een tweede opmerking betreft de manieren waarop het gebruik van hernieuwbare energiebronnen gestimuleerd kan worden. Volgens mij moeten we ons concentreren op een belastingstelsel dat sterk vervuilende energiebronnen zwaar belast. Op die manier kan er een heel eenvoudig mechanisme opgezet worden, zonder zoveel middelen aan hulpprogramma's te vermorsen. Zodoende kunnen we ons concentreren op het aspect van vrijmaking van de interne energiemarkt.

Sandbæk
Mijnheer de Voorzitter, het Groenboek van de Commissie over duurzame energie verdient lof voor de zeer gedetailleerde analyse van de voordelen die het gebruik van hernieuwbare energiebronnen biedt: een schoner milieu, meer arbeidsplaatsen en een betere economie. Ik vind het vooral belangrijk dat de EU eindelijk het CO2 - probleem au serieux neemt en nu actief haar medeverantwoordelijkheid opneemt om de dreigende klimaatveranderingen te voorkomen.
Ik wil er echter meteen op wijzen dat een zo breed mogelijk gebruik van duurzame energiebronnen slechts mogelijk is, in zoverre de lidstaten het recht behouden om een zelfstandig energiebeleid te voeren en vrij voorbehoud kunnen maken en voorwaarden kunnen stellen. Rekening houdend met het subsidiariteisbeginsel is het belangrijk dat de grensoverschrijdende samenwerking uitsluitend dient om de bestaande belemmeringen uit de weg te ruimen, zodat de lidstaten zelf hun energiebeleid volgens hoge normen kunnen verwezenlijken. Een omschakeling naar een toenemend gebruik van hernieuwbare energiebronnen vereist namelijk dat de hele samenleving aan het project deelneemt. In het initiatief van de Commissie ontbreekt de betrokkenheid van de bevolking. In Denemarken is er bijvoorbeeld een sterke uitbreiding van privé-windmolenverenigingen die in de bewustmaking van de bevolking en hun aandacht voor duurzame energie een belangrijke rol hebben gespeeld.
In het Groenboek heeft het hoofdstuk over de strategie helaas niet hetzelfde niveau als de goede analytische inleiding ervan. De genoemde doelstellingen gaan gewoon niet ver genoeg. De doelstelling van 12 % duurzame energie tegen het jaar 2010 is beter dan niets, maar waarom niet streven naar 15 % zoals het Parlement voorstelt? Bovendien zou het Groenboek ook criteria moeten opstellen voor een gemeenschappelijke doelstelling inzake energie-efficiency. Een beter energiegebruik zal dezelfde positieve gevolgen hebben voor het milieu als een toenemend gebruik van hernieuwbare energiebronnen en zou daarom een even belangrijk element moeten zijn in de communautaire strategie vor duurzame energie.
Tenslotte wil ik nog zeggen dat ik tevreden ben over de ingediende amendementen die het voorstel van de Commissie duidelijk verscherpen.

Linkohr
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats feliciteer ik mevrouw Rothe met haar voortreffelijk en uitvoerig verslag, dat ons een heel eind vooruit helpt.
Om de eer van de Europese Unie, die hier tijdens dit debat terecht veel kritiek heeft gekregen, te redden zou ik willen zeggen dat wij de laatste jaren toch wel een aantal projecten hebben kunnen financieren omdat wij de middelen voor de hernieuwbare energiebronnen hebben verhoogd en vooral omdat het Europees Parlement zich daarvoor tijdens de begrotingsprocedure heeft ingespannen. Dat wil ik hier uitdrukkelijk zeggen. Alles is niet zo slecht als men het buiten soms voorstelt. Als de lidstaten hun verplichting om even veel middelen beschikbaar te stellen zouden nakomen, zouden wij al een heel eind verder staan. Toch moeten wij, zoals mevrouw Rothe in haar verslag terecht opmerkt, in geheel Europa nog meer initiatieven nemen. Ik hoop dat wij haar verslag zullen aannemen.
Ik zou bijvoorbeeld willen dat wij, in het kader van onze grote programma's zoals dat voor het Middellandse Zeegebied en de programma's voor Centraal- en Oost-Europa, de voormalige Sovjetunie, Azië, Afrika en LatijnsAmerika, onze middelen meer voor de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen zouden aanwenden. Dat is echter veel gemakkelijker gezegd dan gedaan. Zo werden bij het Regionaal Fonds vele miljoenen ecu niet gebruikt omdat de aanvullende financiering ontbrak doordat de lidstaten niet voor de nodige openbare of particuliere middelen zorgden.
In de toekomst verwacht ik echter een vereenvoudiging van de toegang en de betalings- en afrekeningsvoorwaarden, zoals overigens in paragraaf 8 van het verslag van mevrouw Rothe wordt gevraagd. Jammer genoeg hebben vele kleine en middelgrote ondernemingen of instituten die zich met hernieuwbare energievormen bezighouden, slechts een gering financieel voordeel wanneer zij aan EU-projecten deelnemen. Alleen al de voorbereiding en invulling van de documenten en de voorbereiding van de projecten kosten immers zoveel geld dat de financiële opbrengst achteraf slechts zeer gering is. Daarin moet verandering komen.
Tot besluit zou ik nog willen zeggen dat ons op het gebied van de hernieuwbare energieën nog vele verrassingen wachten. Ik denk daarbij aan de coatingtechnologie en de fotovoltaïsche toepassingen. Op die terreinen is onderzoek nodig, maar dat moet ook passend worden ondersteund. Er is al kennis voorhanden. Wij moeten die gebruiken, ook - als ik dat ten slotte nog mag opmerken - in onze eigen gebouwen. Wij bouwen een nieuw parlement in Brussel en in Straatsburg. Waar wordt daar de technologie toegepast die wij ontwikkelen? Ook op dat punt kan een en ander nog verbeteren.

Mombaur
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, men kan het nauwelijks geloven, maar het Parlement is het grotendeels, om niet te zeggen volledig eens. Ik feliciteer mevrouw Rothe van harte met haar voortreffelijk verslag. Wij moeten de hernieuwbare energiebronnen door middel van gedetailleerde maatregelen ondersteunen om de Europese technologieën in de wereld te verspreiden - dat moeten wij hier uitdrukkelijk onderstrepen - en om het klimaat gezond te maken.
In de wereld zullen twee miljard mensen stroom uitsluitend decentraal betrekken. Daarom is het belangrijk dat wij hier onverwijld iets doen. Wij mogen ons echter geen illusies maken: niet wij maar de lidstaten beslissen. Als de vijftien lidstaten niet meedoen, komt van dit alles niets in huis. Ik vind het verkeerd dat wij hier in het Parlement altijd doen alsof de Europese Unie voor het gebruik van primaire energievormen bevoegd is. De Europese Unie is dat niet, ook niet met betrekking tot kernenergie.
Voorts mogen wij ook niet denken dat het hier om een onomstreden energie gaat. Overal wordt jammer genoeg ook al tegen de hernieuwbare energievormen geprotesteerd. Er is protest tegen het gebruik van water- en windkracht. Niemand mag dus denken dat het hier gaat om een energie die wij noodzakelijkerwijs moeten bevorderen en die zonder onenigheid in de wereld zal worden gebruikt. Dat zal niet het geval zijn.
Wij hebben het actieplan reeds goedgekeurd. Dit verslag verduidelijkt dat zeer goed. Ik meen ook dat de liberalisering van de interne markt met de vergunningsplicht en de voorrangsregelingen bepaalde resultaten heeft opgeleverd waarvan de lidstaten gebruik moeten maken. Mijnheer Papoutsis, ik verwacht in het Witboek vooral een uit het oogpunt van het economisch beleid duidelijk geformuleerd antwoord op de vraag of een startfinanciering met EG-middelen in deze kwestie werkelijk een marktintroductie kan bevorderen.
Ik heb daarover nog nooit een degelijk document van de Commissie, een regering of een wetenschappelijke instelling gelezen. Voor mij is het onvoldoende dat men hier 100.000 dakenprogramma's ondersteunt. Ik zou graag hebben dat men grondiger onderzoekt of het economisch wel enige zin heeft daarvoor middelen uit te trekken.
Onze fractie ondersteunt het verslag, maar over het laatste punt lopen onze meningen ietwat uiteen.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij aansluiten bij de andere collega's die de rapporteur gecomplimenteerd hebben en ik wil ook mijn erkentelijkheid uitspreken voor het waardevolle werk dat mevrouw Agnes Schmierhuber, onze eigen rapporteur in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, op zich heeft genomen.
Wij hebben behoefte aan een duidelijke strategie voor de eenentwintigste eeuw, gericht op een aanzienlijk toename van het aandeel van hernieuwbare energie in ons totale energiebeleid. De landbouw, die een zeer moeilijke periode heeft doorgemaakt, beschikt door middel van biomassa over mogelijkheden om een positieve bijdrage te leveren aan de compensatie van het tekort aan hernieuwbare energie in de Europese Unie.
Ondanks de grote voordelen die het gebruik van hernieuwbare energiebronnen biedt, ligt het verbruik ervan nog steeds onder de 6 % in de Unie. Daarin moet verandering komen, en ik hoop dat de regeringen van onze lid-staten aandachtig luisteren naar de inhoud van dit debat.
Biomassa biedt de boeren en de plattelandsgebieden een reële kans om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren door de teelt van gewassen als suikerbieten, granen, oliehoudende zaden en hennep en door bosbouw met korte rotatietijd. Biomassa heeft bovendien het voordeel dat het de boeren een mogelijkheid biedt om braakliggende grond te cultiveren.
In de EU wordt minstens 225 miljoen ecu per jaar uitgegeven aan nucleair onderzoek. Het wordt hoog tijd om werkelijk geld te besteden aan de bevordering van hernieuwbare energiebronnen. Deze noodzaak wordt nog versterkt door de voortdurende bezorgdheid over de veiligheid van kerncentrales, waaronder die te Sellafield, waarover velen in het eerdere debat gesproken hebben. De tijd is gekomen om een positief hernieuwbareenergieprogramma uit te voeren in plaats van eindeloos te blijven debatteren, zowel in de lid-staten als hier in dit Parlement.

Dybkjær
Mijnheer de Voorzitter, zoals de anderen wil ik de rapporteur, mevrouw Rothe, danken voor het mooie werk dat zij heeft geleverd, maar terzelfdertijd ben ik bezorgd over de brede eensgezindheid die op dit gebied in het Parlement heerst. Ik vrees dat het met de hernieuwbare energiebronnen dezelfde weg opgaat als met de kleine en middelgrote ondernemingen. Iedereen praat erover, maar niemand doet uiteindelijk een serieuze inspanning. We eindigen altijd met systemen die het establishment steunen. In dit geval is dat steenkool, kernenergie, gas enzovoort. Stel u voor dat we dezelfde inspanningen zouden doen voor duurzame energiebronnen als voor fusie-energie. Stel u voor dat we de ontwikkeling en het onderzoek betreffende duurzame energiebronnen dezelfde status zouden geven als de status die fusie-energie gekregen heeft hoewel deze vorm van energie futuristisch is, terwijl de zon en de wind, de biomassa enzovoort binnen handbereik liggen.
Het Groenboek van de Commissie is een uitgangspunt, maar nu moet er een vervolg komen en moeten we ervoor zorgen dat de duurzame energiebronnen in werkelijkheid niet nog een keer schipbreuk lijden. Duurzame energie moet hetzelfde aanzien krijgen als de klassieke energie, eventueel door een of andere verankering in het Verdrag.

Rothe
Mijnheer de Voorzitter, ik weet dat het middag is en wil hier niet te lang spreken om geen tijd te verliezen. Daar wij over enkele minuten klaar moeten zijn, zou ik u met klem willen verzoeken dit debat nog vanochtend af te ronden zodat wij nog vandaag kunnen stemmen. Wij hebben ons ingespannen om snel te werken om dit ook tijdig aan de Raad van ministers van energie te kunnen voorleggen. Ik vraag u dat met aandrang.

Robles Piquer
Mijnheer de Voorzitter, ik zou hetzelfde willen zeggen als mevrouw Rothe.
Ik denk dat er maar één spreker meer is en als we hem het woord verlenen kunnen we daarna over deze kwestie stemmen en dient ze niet voor onbepaalde tijd uitgesteld te worden. Dit zou niet zo lang duren.

De Voorzitter
Ik heb getracht onze bespreking zo snel mogelijk te doen verlopen. Helaas hebben wij niet slechts één spreker, want er staan nog vier sprekers op de lijst. Daarna komt het antwoord van de commissaris en dan zou een hele reeks complexe stemmingen volgen. Het spijt me dus, maar we moeten hier echt het debat onderbreken. Om 18.00 uur zal het debat hervat worden.

Stemming
Provan
Mijnheer de Voorzitter, u verdient een compliment voor het feit dat u om twaalf uur met de stemming begonnen bent. Een aantal collega's is nog niet aanwezig en anderen luisteren nog naar de bellen die in de gang klinken. Naar mijn bescheiden mening moeten wij eraan gewend raken dat de stemming iedere dag om twaalf uur aanvangt; het Parlement zal alleen maar in moeilijkheden raken als wij, zoals gisteren het geval was, pas om 12.20 uur met de stemming beginnen. Niemand houdt zich dan aan de klok en de aanvang van de procedure. Ik stel voor om dit in het Bureau te bespreken en formeel te regelen dat wij om twaalf uur precies met de stemmingen beginnen.

Crampton
Mijnheer de Voorzitter, dit was een zeer lang en verward verslag, met 178 in de commissie ingediende amendementen. De Socialistische Fractie achtte het noodzakelijk extra amendementen in te dienen. Als rapporteur ben ik verplicht de resolutie van de Commissie visserij te steunen en dat doe ik ook. Ik wil echter duidelijk te kennen geven dat ik, als ik geen rapporteur was, vóór alle amendementen van de Socialistische Fractie, inclusief die van de heer Morris, zou stemmen.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

De Voorzitter
Ik wil graag uw aandacht vragen voor de volgende aankondiging: ik heb van de Fractie De Groenen verschillende verzoeken ontvangen om hoofdelijke stemming over elk amendement en elke paragraaf van dit verslag. Dat zou meer dan honderd hoofdelijke stemmingen betekenen en de stemming zou ongeveer een uur duren. Na overleg met de Voorzitter van het Parlement, stel ik u daarom voor om overeenkomstig artikel 19, lid 1, tweede alinea en artikel 115, lid 5 van het Reglement de stemmingen als volgt gegroepeerd te doen plaatsvinden: 1. een enkele hoofdelijke stemming over alle onderdelen van de tekst waarop geen amendementen zijn ingediend; 2. een hoofdelijke stemming over paragraaf 24, overeenkomstig het verzoek van de Fractie Europese Radicale Alliantie; 3. een enkele hoofdelijke stemming over alle delen van de tekst waarop uitsluitend door de Fractie De Groenen amendementen zijn ingediend; 4. een hoofdelijke stemming over elk van de paragrafen waarop niet verenigbare amendementen zijn ingediend; 5. een hoofdelijke stemming over alle overige onderdelen waarop de fracties amendementen hebben ingediend, evenals bij de eindstemming.
Artikel 115 bepaalt dat de Voorzitter de instemming van het Parlement kan vragen. Teneinde tijd te besparen zal ik één voorstander en één tegenstander van mijn voorstel het woord geven. Ik zal geen moties van orde accepteren en wij gaan daarna direct tot de stemming over.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, ik vind dat een uitstekend voorstel. Alles heeft te maken met het feit dat dit verslag zeer omstreden is en dat wij het niet samen hebben voorbereid. In de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid is met 31 tegen 30 stemmen beslist over het verslag te stemmen.
Nu is er natuurlijk geen voorstel van de commissie voor de verschillende onderdelen. Daardoor worden wij hier in plenaire vergadering met deze situatie geconfronteerd. U heeft die situatie evenwel wat dramatisch voorgesteld. Ook wij hadden gisteren bij het verslag van mevrouw Barthet-Mayer honderd amendementen. Ik stel voor dat wij de zaak in de commissie opnieuw bekijken en dat wij pas in juli stemmen. Dat zou minder tijd vergen. Ik stel op grond van artikel 129 van het Reglement dan ook voor het verslag naar de commissie terug te verwijzen. Dat zou ons nu veel werk besparen. Anders kan ik uw voorstel aanvaarden.

De Voorzitter
Dat was zeer duidelijk. Ik meen te mogen aannemen dat het Parlement, als het voorstel tot terugverwijzing naar de commissie wordt verworpen, mijn voorstel betreffende de aanpak van de stemming steunt.

Corbett
Mijnheer de voorzitter, ik vraag het woord om mij voor uw voorstel voor stemming en bloc uit te spreken. Deze wijziging van het Reglement is enkele jaren geleden ingevoerd met de duidelijke bedoeling dit soort situaties aan te pakken. Daarmee werd ingespeeld op het feit dat een fractie, of zelfs een groep leden, weloverwogen gebruik maakt van het Reglement om te proberen tot op zekere hoogte dwars te liggen of misschien misbruik te maken van de procedure voor het verzoeken om hoofdelijke stemming.
Het is in dit geval volkomen gerechtvaardigd om de obstructietactieken door toepassing van dit artikel van het Reglement te vermijden. Het is een billijke regel, de Voorzitter kan daartoe besluiten en u hebt groot gelijk er op deze manier gebruik van te maken.
(Applaus)
De Voorzitter
Het bedroeft mij altijd als ik zie dat Claudia Roth zich in dit Huis boos maakt, maar vandaag in het bijzonder, omdat het haar verjaardag is. Misschien zou het Parlement haar kunnen feliciteren.

Spencer
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij slechts uitspreken tegen elk voorstel om dit verslag naar de commissie terug te verwijzen. Dit is in de commissie behandeld. Er zijn 165 amendementen ingediend door de fracties. Veel van die amendementen zijn identiek en ik beschouw dat als een ergerlijke en onnodige obstructietactiek.
Wat door de andere voorstander van uw voorstel gezegd is, onderschrijf ik volledig. Ik stel voor dat wij uw voorstel aannemen en ik ben er tegen om dit verslag naar de commissie terug te verwijzen.

De Voorzitter
Ik heb begrepen dat het niet alleen de verjaardag is van Claudia Roth, maar dat Nicole Pery en mevrouw Schleicher, twee van onze vice-voorzitters, ook jarig zijn.

(Het Parlement verwerpt het verzoek om terugverwijzing naar de commissie)
Tijdens de stemming:

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, u zei daarnet dat de fracties wel weten waarover gestemd wordt. Naar mijn mening zouden echter ook de afgevaardigden mogen weten waarover hier gestemd wordt. Ik weet dat nu niet. Ik wist niet waarover in verband met de behandeling van dit verslag net is gestemd en u noemt de punten in kwestie ook op zodanige wijze op, dat ik daar ook niet veel wijzer van word. Ik deel hierbij mee dat ik niet zal stemmen, indien ik niet weet waarover ik moet stemmen. Daarom zal ik mij ook bij alle verdere stemmingen over dit verslag van stemming onthouden.

De Voorzitter
Mijnheer Seppänen, ik wil hier geen tijd aan verspillen. Ik heb de lijst amendementen waarover wij moeten stemmen voorgelezen en zo gaan wij altijd in dit Parlement te werk. Als u de bijzonderheden en de inhoud van de amendementen wilt weten, gaat u dan naar het distributiecentrum om de documenten op te halen en leest u deze zelf.

(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. U weet dat ik het gewoonlijk met u eens ben in dit Parlement, maar het antwoord op de vraag van de vorige spreker luidde dat dit de normale gang van zaken was bij de stemming. Ik moet u mededelen dat dit niet de gebruikelijke stemprocedure is. Misschien heb ik iets gemist. Na enkele stemmingen en bloc stemden wij over bepaalde paragrafen - paragraaf 36 - en daarna gingen wij bij een van de stemmingen terug naar overweging B. Dat is dus niet zoals wij gewend zijn te stemmen.
Normaliter stemmen wij paragraaf voor paragraaf, overweging voor overweging. Dat gebeurde deze keer niet. Misschien wilt u terugkomen op uw antwoord aan de spreker vóór mij.

De Voorzitter
Mijnheer de Voorzitter, als Schots landgenoot probeer ik het altijd met u eens te zijn, maar er is u kennelijk iets ontgaan. Ik heb zeer duidelijk uitgelegd dat wij amendementen en bloc in stemming zouden brengen en ik heb de inhoud van elk blok opgesomd. Wie de amendementen binnen het blok wilde verzamelen om ze te bekijken, had het recht daartoe. De stemming en bloc is echter heel duidelijk voorzien in het Reglement en wij houden ons aan de regels.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, er zijn nog verschillende interpretaties over de rechtsgrondslag van deze tekst. Valt deze tekst onder het industriebeleid of, zoals de heer Titley heeft gezegd, onder het nieuwe veiligheidsbeleid? Als de tekst onder het nieuwe veiligheidsbeleid valt, hebben wij - ik heb voor de eindstemming het woord gevraagd - hier voor de Intergouvernementele Conferentie in Amsterdam niet de bevoegdheid de beslissing te nemen die wij hebben genomen. Misschien kunt u een verklaring afleggen om dit misverstand of tegenstrijdigheid op te ruimen.

De Voorzitter
Dit Parlement is soeverein in alle zaken die ter behandeling worden voorgelegd en het Parlement beslist welke punten het op de agenda plaatst en hoe daarover gestemd wordt. En dat hebben wij ook gedaan.

Ojala
Mijnheer de Voorzitter, u hebt zonder twijfel gehandeld binnen de ruimte die het Reglement toelaat, maar ik zou toch willen benadrukken dat het hier om een zeer gewichtige kwestie gaat, een zeer fundamentele en bijzonder belangrijke kwestie. Ik ben nog zo nieuw in dit Parlement, dat het voor mij geheel onmogelijk was om nog te volgen wat precies de bedoeling was. U hebt weliswaar meegedeeld dat er en bloc gestemd zou gaan worden, maar ikzelf zou toch graag in dergelijke gevallen elk punt nog apart willen bekijken om zeker te zijn dat ik ook op de juiste wijze mijn stem uitbreng. Ik wil bij het stemmen niet alleen afgaan op hetgeen er op de stemlijst staat. Dat was echter helaas niet mogelijk bij de situatie, ik zou haast zeggen de klucht die net is opgevoerd. Het reglement kan toch ook op andere wijze worden toegepast wanneer er sprake is van een fundamentele en belangrijke kwestie en ik hoop dat dat in het vervolg ook zal gebeuren.

De Voorzitter
Ik heb begrip voor uw opmerking. Ik trachtte de werkzaamheden van dit Parlement te bespoedigen. Ik ben er absoluut zeker van dat ik overeenkomstig het Reglement heb gehandeld. Als u artikel 115, lid 5, leest, zult u zien dat de Voorzitter gerechtigd is amendementen en bloc in stemming te brengen. Daarvan hoeft in feite geen kennisgeving gedaan te worden, maar de diensten hebben de fracties de hele week medegedeeld hoe zij de stemmingen dachten te combineren. Het was de taak van de fracties om hun leden in te lichten. Wij hebben ons best gedaan u op de hoogte te houden.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, het spijt mij, maar wij hebben een grote vergissing begaan. Wij hebben in een adem vier regio's in verschillende landen samen met een erkend land genoemd. Wij kunnen Macedonië of FYROM niet in een adem vernoemen met Kosovo en Vojvodina. Ik verzoek de collega's die fout niet te maken. Daarmee maken wij ons bespottelijk. De heer Cohn-Bendit is het er met mij over eens dat dit verkeerd is. Jammer genoeg hebben wij eerst over het amendement van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten gestemd. Het andere amendement had een ruimere strekking. Wij maken ons werkelijk bespottelijk. Als wij dat willen, kunnen wij dit zo laten. De heer Cohn-Bendit en eigenlijk ook de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten zouden mij daarbij kunnen helpen. De heer Swoboda was het met mij eens.

De Voorzitter
Mij is medegedeeld dat de verwijzing naar Macedonië hoe dan ook werkelijk geschrapt is, zodat uw bezorgdheid misschien misplaatst is.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, dat was jammer genoeg een misverstand. Men heeft Macedonië alleen maar met FYROM verwisseld. Het FYROM had evenwel moeten worden geschrapt. Ik vraag daarvoor uw begrip. Dit is een dwaze fout.

De Voorzitter
Het spijt mij, maar het Parlement heeft gestemd en het Parlement is altijd wijs, als het eenmaal gestemd heeft.

Cohn-Bendit
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Pack erop wijzen dat zoiets bij stemmingen nu eenmaal gebeurt. Wij hebben ook het amendement van de groenen, dat in de tekst een ongerijmdheid wegwerkte, verworpen. Wij moeten met de ongerijmdheid van deze hoge vergadering leren leven. Zo gaat het nu eenmaal.

Bloch von Blottnitz
Mijnheer de Voorzitter, in amendement 22 staat in de Duitse versie een vertaalfout. Daar staat "beëindiging" van het Euratom-Verdrag in plaats van "wijziging" . Wij kunnen het EuratomVerdrag niet zomaar beëindigen. Wij hebben het nodig voor de veiligheid en het nucleair afval. Daardoor is hier in het gehele Parlement verwarring ontstaan. Ik meen dat in elk geval zij die het gewoonlijk met mij eens zijn, dat ook nu kunnen zijn. De afgevaardigden ginds zijn eindelijk wat rustig. Dat is beter.
(Het Parlement verwerpt de ontwerp-resolutie)

Soulier
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik heb teveel respect voor de democratie om mij niet neer te leggen bij een besluit van het Parlement. Ik wil enkel stellen dat ik als rapporteur een aantal aanwijzingen gevolgd heb. Aangezien de Vergadering het mijns inziens nodig vond het karakter van dit verslag te wijzigen heb ik aanbevolen tegen te stemmen opdat datgene waarin ik geloof niet verloren zou gaan. Tot zover mijn stemverklaring en ik dank de Vergadering omdat zij mij hierin gevolgd is en het verslag niet heeft aangenomen.
(Levendig applaus)

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, zoals ik het zie is bij de stemming over het verslag-Titley de democratie geschonden. Daarom wil ik graag in de notulen opgenomen zien dat ik blij ben dat dit geen volwaardig parlement is.

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. In aansluiting op hetgeen de vorige spreker gezegd heeft, denk ik dat u het wel met mij eens zult zijn dat de wijze waarop wij over de laatste vijf verslagen na het verslag-Titley gestemd hebben, de normale gang van zaken is bij de stemmingen in dit Parlement.

Ahlqvist, Andersson, Hulthén, Lööw, Theorin en Waidelich
Wij konden bij de stemming het verslag niet steunen. Dit standpunt is principieel en dient niet te worden gezien als een afkeuring van het werk van de rapporteur. Wij vinden dat de Europese Unie zou moeten ophouden met dit soort kostbare visserij-overeenkomsten, en ertoe zou moeten overgaan om vooral de eigen visserij van de ontwikkelingslanden te steunen. Zo'n oplossing zou een betere manier zijn om de visserij meer betekenis te geven voor de mondiale levensmiddelenvoorziening, zou de economische ontwikkeling van deze landen stimuleren, en zou ook mogelijke risico's van visserijovereenkomsten uitsluiten. Bovendien zou daardoor de visserij van sommige lidstaten indirecte steun krijgen voor meer activiteiten op een moment dat de totale Europese visserij noodzakelijkerwijs moet worden beperkt. Wij willen ook, net als de rapporteur, benadrukken hoe ongelukkig het is dat aan het Europees Parlement advies wordt gevraagd, terwijl overeenkomsten van deze aard allang van kracht zijn geworden.
Verslag-Crampton (A4-0149/97)
Souchet
De internationale visserijovereenkomsten die de Europese Unie sluit vormen een omstreden kwestie.
Sommigen pleiten ervoor deze overeenkomsten stelselmatig in vraag te stellen omwille van hun kostprijs maar zij vermijden wel de vraag te stellen welke economische en sociale prijs wij zouden betalen als de Gemeenschap deze overeenkomsten niet zou afsluiten. Het verslag-Crampton herinnert hen er terecht aan dat de uitbreiding van de visserijzones tot 200 mijl, die meebracht dat 95 % van de visbestanden onder de jurisdictie van de kuststaten kwam, de Gemeenschap ertoe dwong overeenkomsten met de betrokken landen af te sluiten om het voortbestaan van onze visserij op volle zee te waarborgen, het aandeel van de Europese visserij in de internationale visserij te behouden en dus ook haar bijdrage tot onze gewaarborgde voedselvoorziening. Wanneer de Europese Unie morgen van deze overeenkomsten zou moeten afzien, zou de plaats, die vrij komt door het vertrek van de communautaire vloot, onmiddellijk ingenomen worden door een aantal concurrenten en met name Aziatische vloten. Dit beleid en deze overeenkomsten worden overigens ook gevraagd door onze reders die ze voor de helft financieren, een evenwicht dat behouden moet blijven.
Anderen zijn van oordeel dat de Europese visserij in het kader van deze overeenkomsten een concurrent vormt voor de lokale visserij. Dat is niet waar. De ontwikkelingslanden beschikken over bestanden die ze willen exploiteren maar niet over de schepen en de kennis om dit te doen: zowel de Unie als de ontwikkelingslanden zelf zijn dan ook vragende partij.
In het kader van de evolutie van het stelsel van overeenkomsten moeten we zorgvuldig een onderscheid maken tussen enerzijds de overeenkomsten die tevens een reële rol kunnen spelen op het vlak van ontwikkelingshulp en die, dankzij de steun voor de plaatselijke visserij, de zelfvoorziening op het gebied van voeding kunnen helpen verhogen en anderzijds de overeenkomsten die betrekking hebben op partners die concurrenten geworden zijn voor de communautaire vissers. De Commissie moet er dan ook over waken dat dit niet tot distorsies leidt, met name op het vlak van de prijzen.
In de eerste groep moeten we de overeenkomsten van de tweede generatie veralgemenen en de overeenkomsten met de ACS-landen, die over overvloedige bestanden van goede kwaliteit beschikken, een voorkeursbehandeling geven. Deze landen moeten onze natuurlijke partners blijven en met name de landen die ermee instemmen om een aanzienlijk deel van de middelen die deze overeenkomsten hen opleveren te besteden aan de ontwikkeling van de plaatselijke visserij. Zo heeft Senegal besloten hiervoor de helft van de middelen uit te trekken.
Het is ook belangrijk het geheel van overeenkomsten voor tonijn te vervolledigen, zodat we over een ruimere toegang beschikken tot bestanden van tonijnachtigen. Deze soorten zijn van strategisch belang voor de communautaire visserij en kennen niet echt problemen met overbevissing.
Het verslag-Crampton heeft het merendeel van deze doelstellingen weerhouden en onze fractie heeft dan ook voor het verslag gestemd, ook al vertoont het een aantal leemtes en moeilijkheden die eigen zijn aan het zoeken naar een consensus vanuit heel uiteenlopende standpunten in de Commissie visserij.
Verslag-Titley (A4-0076/97)
Ahlqvist, Andersson, Hulthén, Lööw, Theorin, Waidelich en Wibe
Uitgangspunt voor elk debat over wapenhandel en wapenindustriebeleid is dat er minder wapenexport en wapenproductie moet komen, en dat ontwapening en wapenbeheersing moeten worden gesteund. Wapens kunnen nooit net als andere goederen worden behandeld en moeten worden onderworpen aan strikte regelgeving op internationaal, Europees en nationaal niveau.
Wij kunnen dit verslag slechts steunen onder de voorwaarde dat de door de socialistische fractie ingediende amendementen (nr. 27 tot 35) en het amendement nr. 1 worden aangenomen.
Wij kunnen ons evenmin scharen achter de paragrafen 41 en 43. Zweden is een niet-gebonden staat en zal dat ook blijven. Wij kunnen ons derhalve niet scharen achter deze passages, die uitgaan van een toekomstige Europese defensie-identiteit.
Wij keren ons ook tegen algemene formuleringen als dat de belastingbetalers bij een herstructurering van de wapenindustrie meer waar voor hun belastinggeld zouden krijgen (paragraaf 24) en tegen "andere afspraken betreffende de veiligheid" (paragraaf K).
Wij zijn het volledig eens met amendement nr. 6.

Anttila, Lindqvist, Olsson, Ryynänen, Virrankoski en Väyrynen (ELDR), Eriksson, Ojala, Seppänen, Sjöstedt en Svensson (GUE/NGL), Holm, Lindholm en Schörling (V)
Er is geen enkele reden voor de EU om een gemeenschappelijk defensiebeleid en een gemeenschappelijke defensie op te bouwen. Dat zou nl. inhouden dat de EU zich ontwikkelt van een civiele samenwerkingsorganisatie tot een verdedigingsunie met gemeenschappelijke ambities op militair en defensiegebied.
Er is derhalve geen reden voor de EU om een gemeenschappelijke defensie-industrie te ontwikkelen, zoals wordt voorgesteld in dit verslag. De verwijzing naar een soort "Europese identiteit" op het gebied van veiligheid en defensie is niet geloofwaardig, aangezien de lidstaten verschillende uitgangspunten aan hun veiligheidsbeleid ten grondslag leggen.
Niet-gebonden landen, zoals Zweden, willen noch kunnen meedoen aan gemeenschappelijke, via meerderheidsbesluiten tot stand gekomen projecten van de Unie, waarin de veiligheidsconcepten van de grote lidstaten overheersen. De motivering hiervoor, zoals die in het verslag wordt gegeven met de opmerking dat dit de geloofwaardigheid binnen de NAVO op een of andere manier zou vergroten, is volstrekt niet relevant vanuit het gezichtspunt van niet-gebonden staten. Het gemeenschappelijke buitenlandse en veiligheidsbeleid (GBVB), met de in het versalag voorgestelde gemeenschappelijke wapenmarkt als schakel naar militaire slagvaardigheid, is een vergissing en kan er toe leiden dat de hele vredesgedachte van de Europese samenwerking schipbreuk lijdt.
Het verslag-Titley met zijn voorstellen voor een gemeenschappelijke wapenmarkt leidt naar zo'n beleid. Wij wijzen daarom dit voorstel af en hebben tegen het verslag gestemd.

Banotti
De wapenproductie, waarbij thans voornamelijk gebruik gemaakt wordt van elektronica en nieuwe technologieën, kan een potentiële bron van werkgelegenheid zijn.
Dit geldt in het bijzonder voor kleine landen die zich concentreren op de ontwikkeling van deze nieuwe technologieën. Alle neutrale landen houden een leger in stand en enkele van de neutrale landen behoren tevens tot de belangrijke wapenproducenten en -exporteurs.
Militairen van het Ierse leger hebben onlangs nadrukkelijk gewezen op de noodzaak van verbetering van hun uitrusting. Sterker nog, zij moeten een moderne opleiding krijgen en van de allernieuwste uitrusting voorzien worden, willen zij hun taken ter handhaving van de vrede, in het kader van de verschillende VN-mandaten, kunnen blijven verrichten. Ierland heeft een reputatie om trots op te zijn, als het gaat om de levering van soldaten voor VNkorpsen en ik zou graag zien dat het die rol behoudt.
Ik vind het heuglijk nieuws dat de bewapeningsuitgaven zijn gedaald. Ik verzoek nogmaals om een totaal verbod op de productie en verkoop van landmijnen en natuurlijk ook van alle soorten kernwapens.

Lindholm
Met ontzetting en ongerustheid heb ik geconstateerd dat het verslag van de Heer Titley een verdere bijdrage wil zijn aan de omvorming van de EU tot een Europese militaire grootmacht. En wel door te pleiten voor een Europese gemeenschappelijke wapenmarkt met een doelmatige, gecoördineerde wapenindustrie (die de GBVB militaire slagvaardigheid moet geven). Dit is voor mij volstrekt onaanvaardbaar en kan op geen enkele manier de vrede in Europa en de wereld bevorderen. Integendeel!

Souchet
Het verslag-Titley bevat inderdaad een aantal interessante suggesties zoals de vaststelling van een juridische vorm voor een Europese defensie-industrie, waarbij wij er wel moeten over waken dat die geen keurslijf wordt. Maar de globale benadering die in het verslag en ook in de analyse van de Commissie, die federalistisch en ultraliberaal is, gevolgd wordt, biedt geen echte toekomstperspectieven en beantwoordt niet aan de echte belangen van de lidstaten van de Europese Unie.
Het verslag hanteert een eng economische benadering van het defensiebeleid, alsof het gaat om economische goederen waarvan de rentabiliteit op dezelfde manier beoordeeld moet worden als die van alle andere producten. De lidstaten moeten natuurlijk de beste kosten-batenverhouding nastreven maar zij moeten ook en vooral nagaan of de wapens beantwoorden aan de specifieke behoeften voor hun verdediging zodat zij hun nationale onafhankelijkheid zo goed mogelijk kunnen verdedigen. De Europese landen mogen bij de vaststelling van de specifieke eigenschappen van hun wapens niet uitgaan van de wensen van andere landen die deze wapens eventueel zouden kopen.
In naam van het liberalisme huldigt het verslag-Titley in feite de cultus van de asymmetrie, die de officiële doctrine van de Commissie lijkt te worden: de Europeanen zouden voortdurend het goede voorbeeld moeten geven en blijk moeten geven van het zuiverste en meest absolute liberalisme, zelfs als dit ten koste gaat van hun eigen belangen.
Het verslag merkt op dat de Amerikaanse defensie-industrie op allerlei manieren beschermd wordt, zodat de concurrentie niet voluit kan spelen. Het beveelt echter helemaal geen soortgelijke houding van de Commissie aan. Die zou integendeel moeten openstaan voor "de aankoop van militaire uitrusting in derde landen" en "de transfer van militaire technologieën" .
Iedereen is het erover eens dat gemeenschappelijke defensieprogramma's ontwikkeld moeten worden zodat de wapenreeksen langer meegaan en de kostprijs van nieuwe wapens lager ligt. De verwezenlijking van deze bijzonder delicate en moeilijke doelstelling mag echter niet afhangen van een geïntegreerde aanpak, zoals het verslag-Titley aanbeveelt. Dit doel moet veeleer verwezenlijkt worden met behulp van de variabele geometrie als men echt vooruitgang wil boeken.
Defensie is een terrein waar de Europese projecten die zijn stopgezet omdat het aan specifieke kenmerken ontbrak, de middelen aanzienlijk overschreden waren of de voorziene budgettaire middelen niet gestort zijn, niet meer te tellen zijn. Het zou volledig artificieel zijn in deze sector een strikt communautair kader voor samenwerking op te leggen, dat geen rekening houdt met de wensen of de reële behoeften van de landen. Dit kan enkel tot rampzalige resultaten leiden.
Wij zullen niet dankzij schitterende procedures of structurele acties tot effectieve vormen van samenwerking komen maar dankzij de precieze aanpassing van het gezamenlijk gebouwde materieel aan de behoeften van alle partijen. Dit moet op een geleidelijke en pragmatische manier gebeuren tussen een aantal partners aangezien dit gebied zich helemaal niet leent tot lakse compromissen of vage specificaties. De projecten in het kader van het onvindbare maar noodzakelijke Europese Agentschap voor defensie volgen elkaar vooral op met het oog op de weerslag in de media en krijgen niet de tijd om concrete resultaten op te leveren: het Frans-Duitse Agentschap voor defensie was nog maar pas opgericht in 1995 toen al het idee geopperd werd om het in 1996 uit te breiden tot andere partners en in 1997 te veralgemenen.
De klemtoon had op de intra-Europese rationalisatie moeten liggen in plaats van op de bevordering van de uitvoer en de samenwerking met externe partners. Deze rationalisatie kan overigens enkel tot een goed einde gebracht worden als de Commissie haar mededingingsbeleid aanpast aan het herstructureringsbeleid dat zij voorstaat. De Commissie heeft er inzake defensie tot nu toe echter de voorkeur aan gegeven de transatlantische unie te bevorderen, veeleer dan een Europese (in dit geval Brits-Franse) fusie op het gebied van aëronautica en elektronica. Een Europese defensie-industrie moet natuurlijk tot doel hebben de lidstaten die dat wensen te verenigen en hun Europese belangen te bundelen, zodat hun Europese middelen zo goed mogelijk benut kunnen worden.
Aangezien de ontwerpresolutie, die de heer Titley heeft voorgesteld, deze essentiële punten niet benadrukt heeft, kon ik ze onmogelijk steunen.

Van der Waal
Een discussie over de wenselijkheid van een Europese defensie-industrie confronteert ons met het dubbele karakter van deze problematiek. Enerzijds is er de beperkte concurrentiekracht als gevolg van het ontbreken van één Europese markt. Anderzijds heeft het vraagstuk een sterk politieke kant doordat het verbonden wordt met het streven naar een gemeenschappelijk Europees buitenlands en veiligheidsbeleid. Zeggenschap over de militaire industrie en verdediging raakt de kern van de nationale soevereiniteit en zal door de lidstaten dan ook niet snel uit handen worden gegeven.
Doordat in de mededeling van de Commissie en in het verslag-Titley het streven naar een Europese defensieindustrie in het kader van een Europees veiligheidsbeleid wordt geplaatst, wordt helaas weinig aandacht besteed aan de mogelijkheden die de transatlantische samenwerking met de VS binnen de NAVO biedt. Europa dient zich niet te richten op een eigen defensie-industrie als tegenhanger van de VS. De Amerikaanse markt wordt reeds gedomineerd door de Amerikaanse defensie-industrie en biedt weinig mogelijkheden voor Europese producten. Op militair gebied is Europa bovendien erg afhankelijk van de VS. Het behoud van een stevige transatlantische band via de NAVO, ook op het gebied van de defensie-industrie is dan ook van groot belang. Het concept van de "Combined Joint Task Forces" , dat vorig jaar tijdens de Noord-Atlantische Raad in Berlijn is vastgesteld, maakt duidelijk dat het niet nodig is om buiten de NAVO om een volledig aparte militaire industrie op te tuigen. Wij hebben dan ook tegen het verslag gestemd.
Dit laat onverlet dat we met de Commissie en de rapporteur van mening zijn dat er goede redenen zijn om de samenwerking tussen Europese defensiebedrijven te bevorderen en de concurrentiekracht van deze sector te versterken. De door de Commissie voorgestelde maatregelen gericht op bestrijding van het oneigenlijk gebruik van artikel 223 alsmede standaardisatie en normalisatie en ondersteuning van onderzoek en technologische ontwikkeling, verdienen dan ook instemming. Daar had de eigen verantwoordelijkheid van de defensie-industrie bij de herstructurering van productie, wel wat meer nadruk mogen krijgen.
Ten slotte dient erop gewezen te worden dat vergaande liberalisering van de defensiemarkt moeilijk haalbaar is vanwege het specifieke karakter van deze sector. De Europese defensie-industrie wordt gedomineerd door een aantal grote staten. Daarnaast kunnen defensieprojecten vanwege de specifieke eisen die daaraan gesteld worden slechts aan een select aantal bedrijven uitbesteed worden. Aan een zekere nationale inkleuring kan dan ook niet worden ontkomen, zodat van afschaffing van artikel 223 voorlopig geen sprake zal kunnen zijn.
Verslag-Cohn-Bendit (A4-0127/97)
Theonas
De bevordering van de regionale samenwerking in de Balkan, meer bepaald tussen de uit ex-Joegoslavië ontstane landen, is belangrijk voor zowel de consolidering van vrede, veiligheid, onderling respect en harmonisch samenleven in de regio als de versterking van de culturele en politieke ontwikkeling - en samenwerking - tussen de landen en volken in het gebied.
De Unie kan deze actie echter alleen tot een goed eind brengen, als ze haar houding tegenover de regio ten gronde wijzigt. Ze moet inzien dat de maatregelen die ze tot nog toe voor de Balkan heeft genomen, in hoge mate hebben bijgedragen tot de oorlog in en de ontbinding van het voormalige Joegoslavië en mede hebben geleid tot de uitzonderlijke toestand in het gebied, met name de aanwezigheid van - enerzijds - buitenlandse troepen in Bosnië en Albanië en - anderzijds - vreemde militaire bases en faciliteiten in heel Zuid-Oost-Europa.
De overeenkomsten van de Unie met de Balkanlanden mogen niet afgestemd zijn op de schepping van nieuwe invloedssferen en de behartiging van belangen welke indruisen tegen die van de volken uit de regio, maar moeten streven naar de instelling van een ruimte die wordt gekenmerkt door politieke stabiliteit, onschendbaarheid van de grenzen, welvaart en een passend sociaal weefsel, alsmede door respect voor de mensenrechten en minderheidsrechten, ook van de vluchtelingen die naar hun thuisland terugkeren om er zich opnieuw te vestigen.
De Unie moet actief deelnemen aan de wederopbouw van de regio en moet met het oog daarop de nodige politieke, economische, commerciële, financiële, technische en wetenschappelijke bijstand verlenen. We mogen niet vergeten dat - ik herhaal - de Unie het streven naar autonomie van de deelrepublieken van ex-Joegoslavië heeft aangemoedigd en de onafhankelijkheid ervan in een heel vroeg stadium heeft erkend, waardoor ze de tragedie die er zich heeft afgespeeld, in de hand heeft gewerkt. Daar regionale samenwerking van uitzonderlijk belang is voor de hele Balkanregio, mogen de initiatieven van de Unie zich evenwel niet beperken tot de vroegere oorlogsgebieden maar moeten ze gericht zijn op alle landen van Zuid-Oost-Europa - ook Albanië en de Fyrom - die met verwante problemen te kampen hebben. We kanten ons derhalve tegen het voorstel om sommige gebieden verschillend te behandelen, wat de politieke verdeeldheid, de discriminaties en de tegenstellingen alleen maar zal stimuleren en de conflicthaarden in de regio bestendigen.
De financiële, economische en andere steun die in het kader van de overeenkomsten wordt verleend, moet gelijk onder de landen en volken in het gebied worden verdeeld, waarbij de huidige status-quo in de regio en de bijzondere aspecten van elke republiek in acht moeten worden genomen. En daar de volken van de Balkan het recht hebben zelf hun lot te bepalen en eigen keuzes te maken, mag de hulp van de Unie in geen geval worden aangewend om politieke ontwikkelingen in het gebied te beïnvloeden. In die zin is het voorstel in het verslag om gesprekken over de echte autonomie van Kosovo op gang te brengen, uiterst gevaarlijk en daarom onaanvaardbaar. Het lijdt immers geen twijfel dat de oprichting van een zelfstandig Kosovo rampzalige gevolgen zal hebben voor de situatie in de republieken van het voormalige Joegoslavië en voor de vrede in de gehele Balkan en elders.
De middelen van de communautaire actie ter bevordering van de regionale samenwerking in Zuid-Oost-Europa - die ook het nieuwe Marshallplan wordt genoemd - mogen dus niet ten nadele van de volken uit het gebied worden besteed en mogen evenmin als voorwendsel worden aangewend om stelsels van wild kapitalisme in de regio op te zetten en - ik herhaal - invloed op de beleidsopties van de regeringen uit te oefenen. In die zin mag de - eventuele - toekomstige opwaardering van deze overeenkomsten niet afhangen van de mate waarin ze de verwezenlijking van de "opdrachten" van de Unie hebben bevorderd.
Voorts moet worden vermeden dat de Unie haar bijdrage tot de wederopbouw van de Balkan als excuus aanwendt om haar militaire macht op te voeren en zich de rol van politieman toe te eigenen die toeziet op de naleving van de nieuwe internationale orde in de regio. Teneinde nieuwe spanningen en conflicthaarden te voorkomen, moeten de bepalingen van zowel het volkenrecht als de internationale akkoorden die voor het gebied werden gesloten, ten uitvoer worden gelegd en moeten de beginselen van de territoriale onschendbaarheid en van de nationale soevereiniteit en onafhankelijkheid worden geëerbiedigd. We moeten ons dan ook hoeden voor de militarisering van de regio en afzien van de oprichting - en het zenden naar het gebied - van een "Europees vredestichtend en vredebewarend korps" - een idee die indruist tegen de wensen en belangen van de volken en werknemers in zowel de Balkanlanden als de andere Europese landen, welke inzien wat achter de misleidende naam van dit korps schuilgaat.
Verslag-Barón Crespo (A4-0133/97)
Ahlqvist, Andersson, Hulthén, Lööw, Theorin, Waidelich en Wibe (PSE)
Zweden is een niet-gebonden staat en is van plan dat te blijven. Hieruit volgt dat wij ons noch een ontwikkeling van een gemeenschappelijk Europese defensie in het kader van de EU kunnen voorstellen, noch een organisatorische toenadering tussen de EU en de WEU.
De invoering van een algemene regel voor een gekwalificeerde meerderheid voor de vaststelling van communautaire optredens, zonder voorbehoud dat een staat het vetorecht kan behouden in kwesties van vitale veiligheidsbelangen, is strijdig met het Zweedse beleid op dit terrein. De formulering dat gemeenschappelijke optredens uit de begroting van de Gemeenschappen moeten worden gefinancierd, is evenmin van dien aard dat wij die kunnen steunen.
Wij kunnen daarom niet voor dit verslag stemmen.
Resolutie over bananen
Novo
Met enige terughoudendheid hebben wij voor de in behandeling zijnde ontwerpresolutie gestemd. Wij hebben voor een instemmend standpunt gekozen, omdat hierin tenminste wordt voorgesteld dat de Commissie en de Raad in beroep moeten gaan tegen het besluit van de "arbitragecommissie" van de WHO die het huidige, op zich al zo delicate, Europese handelsstelsel voor bananen "veroordeelt" . De aanneming van de ontwerpresolutie steekt tevens een stok voor de strategie van bepaalde landen - in het bijzonder Duitsland - die de lobby's van de grote Europese importeurs steunen en wensen dat de Commissie en de Raad dit "arbitragebesluit" onverwijld aanvaarden.
Toch wordt er veel niet gezegd in de aangenomen ontwerpresolutie. Bijvoorbeeld dat de WHO zelf in een ander arbitragebesluit de Europese Unie wil verplichten tot de vrije toegang van met hormonen ontwikkeld Amerikaans vlees, ondanks het hele gebeuren met de "gekke koeien" en de negatieve adviezen van de Europese comités inzake voedselveiligheid. Zoals men tevens niet heeft gezegd dat de Commissie haar bij dezelfde WHO tegen de Verenigde Staten ingediende klacht omwille van de duidelijke schending van de handelsvoorschriften en het internationaal recht ten gevolge van de Helmes Burton-wet tot versterking van het embargo tegen Cuba heeft ingetrokken, die al heeft geleid tot de gevangenneming van een Spaanse bedrijfsleider die de "misdaad" heeft begaan om handelsbetrekkingen met dat eiland aan te knopen. Zoals evenmin wordt gezegd dat het besluit betreffende bananen ten goede komt aan Amerikaanse transnationale ondernemingen die verbonden zijn met de dollarbananen en dat het de Europese producenten, met name op Madeira, ernstig benadeelt.
Al deze aspecten hadden te zamen moeten worden bestudeerd, want het gaat immers niet alleen om bananen. Het gaat om de werking van de WHO die zich telkens meer beweegt op grond van Amerikaanse belangen en het gaat om de groeiende kruiperigheid van de Commissie ten aanzien van deze belangen en de minachting voor de Europese belangen. Het gaat er tenslotte om dat de mediabetogen over de noodzaak om voorschriften op te leggen aan de groeiende handelsglobalisatie en om de respectieve uitdieping daarvan "af te remmen" achterwege moeten worden gelaten. In dit verband ligt het doorslaggevende woord bij de regeringen, met name de Portugese regering, ook al waarborgen recente voorbeelden in de textielsector en handelsovereenkomsten (met Marokko en andere) niet dat men eindelijk overstapt van de retoriek naar de actie!
Resolutie over Zaïre
Hory
Andermaal is een resolutie van ons Parlement ingehaald door de feiten waaraan zij iets wil doen. Wij zullen opnieuw te laat komen bij de ontwikkelingen van een politiek-militaire situatie die wij niet hebben kunnen voorzien, voorkomen of begrijpen.
Nu de AFDLCZ zich opmaakt om Kinshasa binnen te trekken onder de toejuichingen van de bevolking, die eindelijk van de dictatuur verlost is, blijven wij koppig een overgangsbewind vragen, dat slechts het laatste maneuver van Mobutu zou zijn. Nu dertig jaar van geweld, terechtstellingen, afpersing en corruptie uitgewist worden en vervangen worden door een andere vorm van geweld -dat zeker overdreven maar helaas gerechtvaardigd is omwille van het eerste- zou onze eerste prioriteit erin bestaan dit nieuwe geweld te veroordelen terwijl we nooit gereageerd hebben tegen het vroegere geweld. Nu de waarschijnlijke politieke en militaire stabilisering van Zaïre ons eindelijk de mogelijkheid zou bieden om hulp te bieden aan de Rwandese vluchtelingen en de Zaïrese burgerbevolking in het oosten van het land, zou de tweede prioriteit van de Europese Unie erin bestaan het proces van Laurent Désiré Kabila te maken hoewel de namen van degenen die verantwoordelijk zijn voor het lijden van de vluchtelingen gekend zijn: Habyarimana voor de Rwandese dictatuur tot 1994, de FAR en de Interhamwé voor de gijzeling van de vluchtelingenkampen, de Franse regering (voor de uitvoering) en de Zaïrese regering (voor de ondersteuning) van de gezamenlijke en beruchte operatie "Turquoise" . Zij zijn de echte schuldigen voor het lijden van de vluchtelingen sinds tweeëneenhalf jaar.
Twee jaar lang hebben de nieuwe autoriteiten in Kigali onder algemene onverschilligheid herhaald dat de vluchtelingenkampen in Oost-Zaïre een bedreiging vormden voor de veiligheid van hun land en een tijdbom voor heel Midden-Afrika. Niemand heeft naar deze terechte en realistische waarschuwingen willen luisteren. Wij kennen nu de gevolgen.
De balans is vandaag klaar en duidelijk voor de Europese Unie. Omdat zij haar diplomatie aan twee van haar lidstaten heeft toevertrouwd, Frankrijk en België, is de Unie Mobutu tot in het blinde toe blijven steunen als garantie voor stabiliteit en de territoriale integriteit van Zaïre. In het licht van het realisme van het Amerikaanse buitenlandse beleid gaat de Europese invloed stilaan volledig verloren in een gebied dat zich uitstrekt van Zuid-Soedan tot de Atlantische Oceaan. De toestand in Zaïre toont aan dat de Europese diplomatie volledig gefaald heeft en afwezig was in deze crisis en de waarschijnlijke oplossing. Ook het Europese ontwikkelingsbeleid bleek niet bij machte om een minimum aan democratie te eisen van de dictaturen in dit gebied. Vandaag wil de Unie echter een maximum aan democratische voorwaarden opleggen aan de nieuwe machthebbers in Zaïre, die net een burgeroorlog achter de rug hebben en een land, dat geruïneerd is door de dictatuur, er opnieuw bovenop moeten helpen.
Deze pijnlijke zaak schreeuwt om een grondige herziening van onze diplomatie en ons ontwikkelingsbeleid. Ik hoop alleen dat iedereen zich hiervan bewust is na de crisis in het gebied van de Grote Meren.
Verslag-Soulier (A4-0131/97)
Caudron
De Commissie legt dit indicatieve programma inzake kernenergie voor het eerst aan het Europees Parlement voor en wij kunnen het enkel toejuichen dat het Europees Parlement geraadpleegd wordt.
Het gaat er hier niet om de wenselijkheid van kernenergie te bespreken want die vraag valt onder de bevoegdheid van de lidstaten. Wij moeten hier dus niet nagaan of het aandeel van kernenergie in de energievoorziening moet toe- of afnemen maar moeten wel oog hebben voor de veroudering van de installaties en de gevolgen hiervan voor de veiligheid.
De rapporteur gaat bij de opstelling van zijn verslag terecht uit van het beheer van kernenergie. De uitdagingen van de kernindustrie situeren zich vandaag op het vlak van het afval en de veroudering van de structuren. De veiligheid moet dan ook verscherpt worden in de centrales en er moet ook en vooral een overeenkomst bereikt worden over het beheer van het kernafval en de strijd tegen het onbezonnen vervoer ervan in de Unie.
Deze roep om veiligheid mag zich niet tot de Unie beperken. De radioactieve gevaren kunnen immers wel van het principe van het vrij verkeer genieten en wij moeten dan ook een belangrijke inspanning leveren voor de landen van Midden- en Oost-Europa.
Aangezien de bespreking van deze kwestie onvermijdelijk ook over de wenselijkheid van kernenergie zal gaan wil ik mijn steun betuigen voor de gemeenschappelijke principes inzake kernenergie: de lidstaten hebben het soevereine recht om te beslissen over de wenselijkheid van het gebruik van kernenergie, deze keuzes moeten door de gehele Unie gerespecteerd worden, wij moeten waarborgen krijgen voor een hoog veiligheidsniveau en de lidstaten en de uitbaters van de kerncentrales zijn samen verantwoordelijk tegenover de Europese burgers op het vlak van de veiligheid van de kernindustrie.
Andere verslagen zullen ons de gelegenheid bieden de wenselijkheid van de verschillende energiebronnen in Europa te behandelen. Wij moeten echter aanvaarden dat 30 % van de Europese energie door kerncentrales geleverd wordt en moeten bijgevolg alle maatregelen treffen die nodig zijn om de toekomst en de veiligheid van de Europese burgers te waarborgen.

Fayot
Ik wil uitleggen waarom ik als Luxemburger tegen het verslag van de heer Soulier zal stemmen.
Ik kom uit een land dat in de jaren zeventig een keuze gemaakt heeft en beslist heeft geen kerncentrale te bouwen aan de Moezel. Deze keuze is grotendeels bepaald door de Luxemburgse socialisten die toen ook aan de macht waren. Enkele jaren later heeft onze grote buur, Frankrijk, wiens keuze voor kernenergie welbekend is, een enorme kerncentrale gebouwd in Cattenom, bij de grens met Luxemburg en Duitsland, zonder ook maar iemands mening te vragen.
Het heeft decennia geduurd en staatsbezoeken en ontelbare diplomatieke tussenkomsten gevraagd vooraleer de Franse kernindustrie erin toestemde overigens weinig geloofwaardige gegevens te verstrekken over de uitstoot van de centrale en een alarmsysteem wilde installeren. Momenteel overweegt een ander land met kernenergie, België, de mogelijkheid om zijn kernafval op te slaan in de Belgische Ardennen, op 6 km van de Luxemburgse grens, in een natuurreservaat en toeristisch gebied.
Zoals het treinongeval in Apach in Lotharingen, op een boogscheut van de Luxemburgse grens, heeft aangetoond, doorkruisen treinen Europa in alle richtingen om kernafval naar de opwerkingsfabrieken te vervoeren, zonder dat iemand op de hoogte is, zonder dat wij weten welke veiligheidsmaatregelen genomen worden en de voorwaarden voor deze transporten kennen. Een volledige bevolking kan in één nacht besmet raken. Ik ben dus tegen kernenergie die op zo'n manier, zonder enige nuances, wordt toegepast.
Maar ik ben het met mijn fractie eens dat in het licht van de gevaren van kernenergie al het mogelijke gedaan moet worden om een maximum aan veiligheid te waarborgen en dat het Euratom-Verdrag, een overblijfsel uit een tijdperk van beate bewondering voor kernenergie, grondig gewijzigd moet worden om de veiligheid te verzekeren en alle aspecten van de kernindustrie te controleren.

Holm
Ik vind dit in veel opzichten een gebrekkig verslag. Ook de mededeling van de Commissie is gebrekkig; deze mist vooral een goede veiligheidsanalyse. Dat is verwonderlijk, aangezien het Euratomverdrag tot doel heeft de veiligheidsaspecten te behartigen.
Een meerderheid van de lidstaten van de EU heeft geen kernenergie of staat op het punt de kernenergie geleidelijk af te schaffen. Vanuit dat gezichtspunt is het merkwaardig dat de Europese Commissie doorgaat meer kernenergiecentrales in de EU en de wereld om ons heen te planten.
Ik ben daarentegen van mening dat Euratom gefaseerd moet worden afgeschaft. Euratom heeft de kernenergie voldoende bevorderd en heeft tijdens zijn bestaan enorme subsidiebedragen aan de kernenergie gegeven. In plaats daarvan moet Euratom worden omgevormd tot een verdrag over de afschaffing van kernenergie en de bevordering van duurzame energiebronnen.
De Fractie De Groenen heeft een hele reeks amendementen ingediend. Ik steun ze allemaal, en hopelijk worden ze door de vergadering aangenomen.
Tot slot wil ik citeren wat de Commissie milieubeheer in haar advies schreef, hetgeen een goede samenvatting is van de kwestie: " Samenvattend kan gezegd worden: De Commissie heeft een probleem. Zij wil de kernenergie graag bevorderen, maar er is alleen nauwelijks kans op dat dit lukt omdat de diverse bevolkingen niet willen meewerken."

Lindqvist
Het verslag wil het gebruik van kernenergie bevorderen en het gebruik van kernenergie in de lidstaten van de EU coördineren via onderzoek, ontwikkeling en veiligheid. De Zweedse partij Centerpartiet is van mening dat het gebruik van kernenergie geleidelijk moet worden afgeschaft en eist dit al 25 jaar in Zweden. Zweden heeft in 1980 een volksreferendum gehouden over kernenergie en heeft in verband daarmee besloten dat deze geleidelijk uit het energiesysteem zal verdwijnen. Voorjaar 1997 zijn de Zweedse regering en Centerpartiet e.a. het erover eens geworden dat de afschaffing van kernenergie zal worden gestart door vóór de verkiezingen in 1998 de reactor in Barsebäck buiten bedrijf te stellen.
Kernenergie is geen duurzame energiebron. Ze is evenmin goedkoop, zoals in het verslag wordt gesuggereerd. Er wordt niet gesproken over de kosten in verband met de veiligheid, de sluiting en de opslag van het afval. Kernenergie is een verouderde techniek, die moet worden vervangen door bio-energie en andere duurzame energiebronnen. Er is geen reden waarom de EU juist deze energiebron zou steunen. Het Euratomverdrag dient dan ook te worden ontbonden en te worden vervangen door een verdrag over hernieuwbare en duurzame energiebronnen.
Het verslag bevat positieve voorstellen voor grotere veiligheid rond kernenergie. Dat is vanzelfsprekend uitstekend, maar kan nooit een rechtvaardiging zijn voor kernenergie als energiebron. Ik heb daarom tegen het verslag gestemd.

Tannert
De opwekking van energie door kernsplijting en de opslag van radioactief afval veroorzaken onvermijdelijk buitensporig grote risico's. De verdere ondersteuning van kernenergie met middelen van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie leidt tot een verdere scheeftrekking ten nadele van het onderzoek naar en de marktintroductie van hernieuwbare energievormen. Daarom heb ik, in tegenstelling tot de meerderheid van mijn fractie, tegen de amendementen 4, 7, 11, 16, 17, 21, 22 en 24 op dit verslag gestemd.

Verwaerde
Ik wil eerst en vooral de heer Soulier feliciteren met zijn verslag over de kernindustrie in de Europese Unie.
Wij moeten ook de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement over het vierde indicatieve programma betreffende de kernindustrie in de Unie toejuichen. Dit programma komt na de programma's van 1966, 1972 en 1984 en is opgesteld uit hoofde van artikel 40 van het Euratom-Verdrag.
Het Verdrag voorziet inderdaad enkel in de raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité. De voorlegging van het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement is dan ook een prijzenswaardig initiatief dat ik zeker wil onderstrepen.
Ik ben het volledig eens met het verslag van onze collega, dat evenwichtig, pragmatisch en realistisch is. Hij beschouwt de kernindustrie in haar geheel en behandelt de problemen die eigen zijn aan elke etappe van de cyclus van de kernbrandstof, vanaf de winning tot de definitieve opslag of vernietiging.
Overigens lijkt de politieke impuls, die aan deze resolutie gegeven wordt, mij heel belangrijk. Wanneer het Europees Parlement er bij de Raad op aandringt dat hij zich eindelijk uitspreekt over de principes die de basis van dit vierde indicatieve programma vormen, moedigt het hem aan de uitdagingen die verbonden zijn aan de Europese kernindustrie in hun geheel te bespreken.
(De vergadering wordt te 13.30 uur geschorst en te 15.00 uur hervat)

Actualiteitendebat
De Voorzitter
Aan de orde is het actualiteitendebat.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerde debat van de volgende acht ontwerpresoluties:
B4-0393/97 van de heer De Clercq e.a. namens de ELDR-fractie over de Helms-Burtonwet; -B4-0398/97 van de heren Medina Ortega en Hindley namens de PSE-Fractie over de opschorting van de WTOgeschillenregeling met betrekking tot de Helms-Burtonwet en de d'Amato-Kennedywetten; -B4-0399/97 van de heer Azzolini e.a. namens de UPE-Fractie over de Helms-Burtonwet; -B4-0401/97 van de heer Dell'Alba en mevrouw Leperre-Verrier namens de ARE-Fractie over de HelmsBurtonwet (Cuba) en de overeenkomst tussen de EU en de VS-B4-0406/97 van mevrouw Castellina e.a. namens de GUE/NGL-Fractie over overeenkomst betreffende de wet Helms-Burton; -B4-0410/97 van de heer Carnero González e.a. namens de GUE/NGL-Fractie over de aanhouding van een ondernemer in de Verenigde Staten; -B4-0429/97 van de heer Kreissl-Dörfler e.a. namens de V-Fractie over het vergelijk inzake de Helms-Burtonwet; -B4-0432/97 van de heer Kittelmann e.a. namens de PPE-Fractie over de opschorting van de WTOgeschilregeling met betrekking tot de wetten Helms-Burton en d'Amato-Kennedy.
Medina Ortega
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie van de wet Helms-Burton is in de loop van deze week al bij heel wat gelegenheden besproken en met name in het kader van de vragen aan de Raad en de Commissie. Een groot deel van het debat is dan ook al achter de rug. En mijns inziens kennen zowel de Raad als de Commissie nu de mening van de Parlementsleden terzake.
Vandaag zal het thema enigszins worden samengevat in een gezamenlijke ontwerpresolutie die de steun van alle fracties geniet. Ik wil niet ingaan op de vraag of de maatregelen, die tegen de Republiek Cuba getroffen zijn, al dan niet rechtvaardig zijn maar ik ben van oordeel dat de houding van de Commissie bij de uitoefening van haar onderhandelingsbevoegdheid ons hier vandaag vooral bezighoudt. De toestand is paradoxaal aangezien de Amerikaanse administratie zich achter het Congres van de Verenigde Staten kan verschuilen om de jurisdictie van de WTO te weigeren in een handelskwestie als de Helms-Burtonwet. Wij kunnen ons echter nooit beroepen op een soortgelijke mogelijkheid van het Europees Parlement bij de besprekingen met de Amerikaanse administratie.
Ik zou zeggen dat het, als de Europese Unie verstandig was, als de Raad en de Commissie verstandig waren, heel handig zou zijn bij internationale onderhandelingen als de Commissie in bepaalde aangelegenheden kon zeggen dat het Europees Parlement hierover het laatste woord heeft.
Wij zijn van oordeel dat de Commissie, nu zij afziet van verdere stappen, misschien wel de communautaire voorschriften overtreden heeft. Wij hebben het hier over de besluitvormingsprocedure van artikel 113, van punt 1 en 2 van lid 3 van artikel 228 en artikel 235 van het Verdrag betreffende de Europese Unie.
Wat wij nu eigenlijk vragen als fracties is dat de Commissie opnieuw haar argumenten voorlegt tegen het beleid van de Verenigde Staten en de extraterritoriale toepassing van het Amerikaanse recht, die gevolgen hebben voor Europese onderdanen zodat wetten als Helms-Burton of d'Amato-Kennedy geen communautaire besluiten verhinderen.
Enkel wanneer dit Parlement een bevredigend antwoord krijgt, dat in detail uiteenzet waarom de Commissie van de procedure heeft afgezien, kan de werking van het stelsel aanvaardbaar zijn voor onze parlementaire instelling.
Ik ben dan ook van oordeel dat de Commissie zichzelf verslaat in de zaak van de wet Helms-Burton wanneer zij afziet van communautaire rechten zonder vooraf het Europees Parlement te raadplegen. Bovendien verzwakt ze zo haar eigen onderhandelingspositie op internationaal vlak. Soms kunnen handigheden op korte termijn, het streven om bijvoorbeeld eenvoudigweg een politiek compromis te bereiken, zonder enige juridische toezegging van de Verenigde Staten, de Europese Commissie een nederlaag toebrengen.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, commissaris, op 14 april moest het Parlement via de Agence Europe vernemen dat de actie van de Unie voor het WTO-panel tegen de Verenigde Staten en de Helms-Burton-wet was opgeschort, dit vanwege een akkoord over een poging tot weiziging van de onaanvaardbare extra-territoriale bepalingen in deze wet door de Verenigde Staten.
Voorzitter, natuurlijk is mijn fractie blij dat de Verenigde Staten en de Europese Unie tot een vergelijk zijn gekomen, wat kan leiden tot wijziging van de Helms-Burton-wet. Maar, dit memorandum of understanding heeft geen enkele officiële juridische status en dat is ook begrijpelijk want tenslotte kan de regering van Verenigde Staten niet zomaar een wet wijzigen, daarvoor moet het Congres geraadpleegd worden.
Ik zou dan ook de commissaris erop willen wijzen dat ook het Europees Parlement in deze zaak geraadpleegd moet worden en dat is niet gebeurd.
Voorts zouden wij graag willen waarschuwen voor een situatie waarin allerlei bilaterale overeenkomsten binnen multilaterale handelssystemen tot stand komen. Wij zouden graag het oordeel van de WTO hebben afgewacht.

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wilde kort twee kwesties naar voren halen. In de eerste plaats hebben de Verenigde Staten erkend dat zij de actie die de Europese Unie tegen hen voor het WTO-panel heeft aangespannen, dreigen te verliezen. Ik vind dat een positief gegeven, want het toont aan dat ook de Europese Unie zo nu en dan een vuist kan maken. Wij zullen nog wel zien hoe het allemaal verder zal lopen.
Dan kort een tweede kwestie waar ik iets meer de nadruk op wilde leggen. Dit hele voorval, waar men zonder meer te ver is gegaan, toont goed aan welk probleem op de achtergrond meespeelt, namelijk het mensenrechtenbeleid. Dat is iets dat niet onderschat moet worden. De baby mag niet met het waswater weggegooid worden. Wij moeten weten in hoeverre ons samenwerkingsbeleid door de mensenrechten wordt geconditioneerd, en dankzij de Helms-Burton wet is dat probleem dus ook in onze eigen landen aan de orde gekomen.

Castellina
Mijnheer de Voorzitter, de leden Medina en Plooij-Van Gorsel zijn al ingegaan op kwesties die met de methode te maken hebben. Ikzelf wilde de inhoudelijke kant van de zaak belichten. Allereerst de armetierige garanties die de Verenigde Staten hebben geboden inzake het opschorten van de gevolgen van hun wetgeving voor de Europese handel. Hoe schamel die garanties zijn, hebben wij een paar dagen geleden via Internet nog eens bevestigd gezien. Het is werkelijk opmerkelijk dat noch de vertegenwoordiger van de Commissie, noch de vertegenwoordiger van de Raad het Parlement daarvan in kennis hebben gesteld! Ik heb het over amendement 1486 van de zogeheten "Libertad" -wet, dat op 6 mei jongstleden in de Commissie buitenlandse zaken van het Amerikaanse Congres over de streep is getrokken, nadat de vertegenwoordigers van Clinton en Leon Brittan een overeenkomst hadden gesloten.
In het amendement op hoofdstuk IV van de visumwet zegt de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken toe dat er binnen dertig dagen een gedetailleerde lijst komt van alle bedrijven en individuele personen die niet meer hoeven te vrezen voor sancties. Daarbij zal voor elk geval worden aangegeven waarom die vrijstelling van sancties wordt toegekend.
Zo ziet u maar, we hebben nu dus een zwarte lijst! Dat is heel bedenkelijk, ook omdat op die manier de vermeende voordelen van de overeenkomst in een alarmerend licht worden gesteld. De enige bedoeling van die lijst wordt immers dat de Amerikaanse regering druk kan uitoefenen op het bedrijfsleven om alle betrekkingen met Havana op te schorten, als men niet geboycot wil worden op de grote Amerikaanse markt.
Principieel gezien is de hele zaak zelfs nog ernstiger. Zoals overigens opnieuw is gesteld in de verklaringen die de Raad en diens vertegenwoordiger hier hebben afgelegd, vindt de Europese Unie de extraterritoriale wetgeving ronduit onaanvaardbaar, zowel als principekwestie als juridisch bezien. Ons Huis heeft inmiddels een gelijkluidende veroordeling uitgesproken. Echter, van dit Europese standpunt is geen spoor te bekennen in de overeenkomst! Er wordt niet eens iets gezegd over wat een van de ernstigste schendingen in dit verband is: het feit dat in de Verenigde Staten al anderhalve maand een Spaanse staatsburger wordt vastgehouden tegen wie een straf van honderd jaar is geëist omdat hij schuldig is bevonden aan handel met Cuba. Denkt u daar even over na, mijnheer Dell'Alba, als u het over mensenrechten hebt! En dit allemaal uit hoofde van een wet die uit de tijd vóór Helms-Burton stamt en betrekking heeft op het drijven van handel met de vijand.
Dus wat voor waarde heeft in zo'n context de opschorting van de toepassing van de extraterritoriale effecten van de wet Helms-Burton voor de Europeanen? Volgens mij kleven daar heel ernstige politieke consequenties aan, want de Europeanen krijgen geen sancties meer op hun dak, maar alle anderen wel, dus Canadezen en Mexicanen en ook de meer zwakkere staten van Midden- en Zuid-Amerika. Dit alles omdat wij van onze macht hebben geprofiteerd om op niet al te fraaie wijze ons vege lijf te redden, waarbij we alle anderen, die niet zo goed georganiseerd zijn, over hebben gelaten aan de Amerikaanse represailles.
De bedoeling van de procedure die in de WTO was geopend, was juist om de beginselen ter discussie te stellen. Maar nu is het dus allemaal anders gelopen en in feite hebben wij onze principes maar gewoon over boord gezet. Als u het mij vraagt, mogen wij bij het beoordelen van de Europese belangen niet zo bekrompen zijn en doen alsof onze politieke geloofwaardigheid minder belangrijk is dan ons zakenleven.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, wat Sir Leon Brittan in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger over de Helms-Burtonwet heeft gezegd is ronduit bespottelijk. Nadat hij gedurende vele jaren de WTO als behoeder van wet en orde heeft geprezen, meent hij nu plotseling dat men het met de regels niet zo nauw hoeft te nemen. Wetten moeten voor de zwakken een wapen zijn om zich tegen de onredelijkheid van de machtigen te verdedigen. Men heeft ons telkens opnieuw voorgehouden dat de WTO noodzakelijk was om de Verenigde Staten aan dezelfde regels als bijvoorbeeld Swaziland te onderwerpen. Nu is dat oude koek.
De EU heeft de procedure bij de WTO afgebroken omdat ze bang was dat ze zou winnen. De Verenigde Staten hebben er immers al voor de oprichting van de WTO mee gedreigd dat ze zich zouden terugtrekken als men drie keer tegen hun belangen in zou beslissen. Waarmee zijn wij eigenlijk bezig?
Sir Leon Brittan heeft de WTO-onderhandelingen in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger met een pokerspel vergeleken. Het probleem is alleen maar dat de Amerikanen dat spel beter beheersen. Zij houden de bank en hebben op het juiste ogenblik gebluft. Sir Leon Brittan heeft met een vol huis in de hand gepast.
Wij, de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, hebben ons altijd tegen dat pokerspel bij de WTO verzet. Wij zijn voorstander van een eerlijke wereldhandel en eerlijke kansen en niet van het recht van de sterkste die het meest geld kan inzetten.
Europa had hier een signaal moeten geven om te laten zien dat de spelregels zowel voor de groten als de kleinen moeten gelden. Zo verliezen wij elke geloofwaardigheid. Wij zijn voor een hervorming van de WTO. Wij hebben ons altijd ingespannen voor andere regels, meer transparantie, democratische controle en sociale en ecologische verantwoordelijkheidszin. Wat de opname van China in de WTO betreft, zegt men nog altijd dat wij de Chinezen moeten laten zien dat men de regels moet naleven om erbij te kunnen zijn. Gelooft u werkelijk dat de Chinezen geen krant kunnen lezen?

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil hier in dit debat geen mokerslagen uitdelen, maar beperk mijn kritiek tot een technische kwestie, namelijk de teleurstelling van het Europees Parlement over het feit dat het in deze essentiële kwestie niet wordt geraadpleegd. Ik weet niet hoe wij ons zouden hebben gedragen indien Sir Leon Brittan ons had geraadpleegd en de situatie had verduidelijkt. Ik weet niet of wij het dan met hem misschien niet eens waren geweest. Dat zullen wij echter nooit te weten komen.
In deze kwestie van de Helms-Burtonwet heeft het Europees Parlement de klemtonen gelegd toen de Raad en de Commissie nog niet goed wisten hoe krachtig hun houding moest zijn. Welnu, het kan niet zijn dat men het Parlement eerst raadpleegt en hecht met ons samenwerkt en vervolgens een beslissing neemt die wij uit de kranten moeten vernemen en zegt dat men niet anders kon. Dit is een fundamenteel probleem. Ik verzoek de Commissie het Parlement nooit meer op die manier te behandelen. De bevoegde Commissie externe economische betrekkingen, die aan alle werkzaamheden heeft deelgenomen, heeft daarover niets gehoord. Sir Leon Brittan, wij hebben aan de Commissie externe economische betrekkingen pas eergisteren de details voorgelegd. Daartoe hadden wij nog geen gelegenheid gehad.
In wezen gaat het om het volgende: het Congres heeft een wet aangenomen die strijdig is met het volkenrecht. Wij hebben allen samen vastgesteld dat die kwestie via de WTO moet worden geregeld. Het Congres heeft zich over Europa vrolijk gemaakt. De afgevaardigden zeggen: " Ach, zwakkelingen ginds in Europa, wij doen wat wij willen; wij zeggen wat juist is en de anderen moeten doen wat wij willen." In die omstandigheden hebben wij een procedure nodig, zodat het Congres - dat, daar Clinton het resultaat tracht uit te voeren, thans aan de beurt is - niet de indruk krijgt dat het de overwinning heeft behaald. De essentiële bepalingen van de wet die wij met het volkenrecht strijdig achten, bestaan immers nog steeds.
Daarom wil ik de Commissie, waarmee wij in alle vertrouwen willen blijven samenwerken, verzoeken ervoor te zorgen dat wij dat vertrouwen kunnen behouden en dat ze dus geen selectie maakt onder het motto "hier raadpleeg ik en daar raadpleeg ik niet" . In die zin is onze kritiek in deze aangelegenheid niet alleen technisch maar ook inhoudelijk.

Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, wij dienen ons eerst en vooral de vraag te stellen of het probleem Helms-Burton wel thuishoort in dit actualiteitendebat.
De aanwezigheid van de Raad zou in dit verband nuttig geweest zijn. Ik betreur ook dat sir Leon Brittan afwezig is. Hij heeft de Commissie externe economische betrekkingen meegedeeld dat hij een mandaat van de Raad ontvangen had om buiten de Wereldhandelsorganisatie met de Verenigde Staten te onderhandelen en dat hij geen akkoord maar een regeling bereikt had.
Zal deze schikking, en het woord verontrust mij ten zeerste, van aard zijn om het cynische en egoïstische pragmatisme van het Amerikaanse beleid te stoppen? Dreigt men niet andermaal voorrang te geven aan economische belangen in de internationale betrekkingen ten koste van de democratie en de verdediging van de mensenrechten?
Wij hebben deze eisen nochtans herhaaldelijk onderstreept in dit Parlement. Geachte commissaris, wij moeten er ons immers van bewust zijn dat de geloofwaardigheid van de Europese Unie op het spel staat in het raam van de betrekkingen met de Verenigde Staten, waarvan het probleem met de wet Helms-Burton slechts een voorbeeld is.
Laten wij ons vastberaden en kordaat tonen want anders zullen opnieuw de eurosceptici hier munt uit slaan!

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van oordeel dat wat onverdedigbaar is niet kan verdedigd worden. En het Cubaanse regime vormt inderdaad een anachronisme in de groep van LatijnsAmerikaanse landen en de rest van de wereld.
Democratie, vrijheid en de rechten van de mens worden stelselmatig geschonden en met voeten getreden. Dit wil natuurlijk niet zeggen, mijnheer de Voorzitter, dat instrumenten, zoals die welke de wet Helms-Burton invoert, toelaatbaar zijn en kunnen bijdragen tot de verwezenlijking van deze waarden.
De wet Helms-Burton zint ons niet. En ze zint ons niet omwille van drie fundamentele redenen. Eerst en vooral omdat ze het lijden van het Cubaanse volk -dat op zich al ondraaglijk is- nog verhoogt. Ten tweede omdat ze een principe van extraterritorialiteit vastlegt dat een inbreuk vormt op de meest ruimdenkende houding van elke soevereine staat en ik denk dat de lidstaten van de Europese Unie nog altijd soevereine staten zijn. Mijnheer de Voorzitter, dit principe moet als een essentiële voorwaarde worden opgenomen in het akkoord dat tussen de Commissie en de Clinton-administratie ondertekend wordt. Er stelt zich echter een probleem van geloofwaardigheid aangezien de Clinton-administratie en het Amerikaanse Congres twee verschillende zaken zijn.
De derde reden waarom dit akkoord ons niet zint is dat, nadat dertig jaar lang een soortgelijk beleid gevoerd is, nog altijd niet de minste vooruitgang geboekt is bij de bevordering van de vrijheid, de democratie en het respect voor de mensenrechten, zoals dit Parlement vraagt voor Cuba.

Van den Broek
Voorzitter, u wilt van mij aannemen dat Sir Leon graag in de gelegenheid was geweest vanmiddag hier zelf het woord te voeren. Hij heeft dat gisterenmiddag uitvoerig in de Commissie externe economische betrekkingen gedaan, maar hij heeft mij gevraagd vandaag hierop in de plenaire vergadering terug te willen komen wegens zijn absolute verhindering. U weet ook dat in afwachting van de formele toezending van de tekst en de bijbehorende conclusies van de Raad de feitelijke tekst van het akkoord dan ook reeds via de Commissie externe economische betrekkingen aan het Europees Parlement is gestuurd.
Het lijkt mij goed om in reactie op de interventies er nog eens uitdrukkelijk op te wijzen dat dit akkoord inderdaad geen juridisch bindende overeenkomst is maar een politiek akkoord, dat het ook niet bedoeld is als een definitieve schikking van het geschil tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten inzake de Helms-Burton-wet en de wet-d'Amato, dat ook de Unie sterk gekant blijft tegen unilaterale secundaire embargo's met extraterritoriale gevolgen en dat alleen intrekking van dergelijke wetgeving of tenminste de extraterritoriale aspecten daarvan onze geschillen daadwerkelijk definitief uit de weg kunnen ruimen.
Wat nu is bereikt, is dus niets anders dan een interimregeling, een overgangsregeling als u wilt, die ertoe strekt dat wij erin toestemmen om het WTO-panel op te schorten en niet zoals wel eerder is verklaard in te trekken, op te schorten in ruil voor toezeggingen van de zijde van de Verenigde Staten. Het is dan ook bepaald niet zo, maar dat heb ik hier vanmiddag ook niet beluisterd, dat het panel zou zijn opgegeven als zodanig, maar we hebben ons uitdrukkelijk het recht voorbehouden om te allen tijde binnen de periode van het komende jaar dat panel opnieuw te hervatten of na het verstrijken van een jaar een procedure voor een nieuw panel te starten indien in de VS actie wordt ondernomen die indruist tegen de EU-belangen. Dan gaat het om actie zoals omschreven in het akkoord zelf en ook trouwens in de conclusies van de Raad.
Je kunt dan ook niet zeggen dat de Commissie op enigerlei manier beleidsconcessies zou hebben gedaan aan de Verenigde Staten. Ons beleid houdt namelijk in dat oplossingen voor internationale problemen zoals kwesties met betrekking tot in beslag genomen bezit gezocht moeten worden op basis van het internationale recht of in onderling overleg tussen staten en dat individuele landen uiteraard hun beleid niet aan andere landen mogen opleggen, het verwerpen dus van het begrip van de extraterritorialiteit. In ruil voor onze toezeggingen om het probleem van in beslag genomen eigendommen te bespreken, hebben wij van de Verenigde Staten de toezegging en de verzekering gekregen dat titel 3 van de Helms-Burton-wet geschorst blijft en dat gewerkt zal worden aan wijziging van titel 4 van die wet; u weet dat titel 3 gaat over het recht van voormalige eigenaars van in beslag genomen eigendommen in Cuba om een proces aan te spannen in de Verenigde Staten tegen bedrijven of particulieren die in deze eigendommen hebben geïnvesteerd of die dergelijke eigendommen hebben verkregen en dat titel 4 gaat over het ontzeggen van toegang tot de Verenigde Staten van buitenlanders die handelen in geconfisqueerd bezit in Cuba.
Ik wil er hierbij ook op wijzen dat het ontwerp van titel 4 geen bepalingen inhoudt inzake voorlopige opschorting van de toepassing daarvan en dat de Verenigde Staten altijd hebben aangevoerd dat een wijziging van die wetgeving onmogelijk zou zijn zodat de thans krachtens het akkoord verkregen toezegging van de Verenigde Staten om te trachten een wijziging tot stand te brengen die opschorting van de toepassing van titel 4 wel mogelijk maakt, wel degelijk als een belangrijke Amerikaanse concessie moet worden gezien. Voorts heeft het akkoord dat bereikt is wel degelijk, ik kom daar ook op terug, een ernstige confrontatie voorkomen die ook de WTO, de multilaterale handelsorganisatie en de betekenis daarvan, ernstig zou kunnen hebben ondermijnd. Het akkoord werd overigens ook uitgewerkt op verzoek van de lidstaten. Ik wil hierbij nog eens benadrukken dat de Raad algemene zaken op 24 februari nog zijn treurnis uitsprak dat onvoldoende vooruitgang was geboekt in onze contacten met de Verenigde Staten teneinde een opschorting van de WTO-actie te kunnen rechtvaardigen en de Raad onderstreepte bij die gelegenheid dat de Unie bereid was om te blijven zoeken naar een algemene bilaterale oplossing en dat in dat geval het panel ofwel zou worden ingetrokken respectievelijk zou worden opgeschort. Dit werd de basis op grond waarvan de Commissie uiteindelijk dat akkoord met de VS bereikte. In een aantal resoluties die werden ingediend, wordt aangevoerd dat het Europees Parlement niet volledig op de hoogte was of werd geraadpleegd over de vooruitgang bij de onderhandelingen. Ook daarop is vandaag in uw interventies opnieuw gewezen. Ik wil echter wel zeggen dat de vertegenwoordigers van de Commissie op elk niveau, met inbegrip van de directeuren-generaal en het lid van de Commissie dat verantwoordelijk is voor deze materie, elke gelegenheid te baat hebben genomen om de leden van het Parlement en de relevante commissies op de hoogte te brengen van de voortgang bij dit dossier. Bovendien werd het Europees Parlement volledig betrokken bij het vaststellen van de anti-boycot-verordening van de Gemeenschap die een belangrijk element vormde om druk te kunnen uitoefenen op de Verenigde Staten. Ik kan hieraan toevoegen dat noch het Amerikaanse Congres, noch het Europees Parlement wordt gevraagd het akkoord te bekrachtigen omdat het een politiek document is en geen formele internationale overeenkomst. De Commissie heeft intense onderhandelingen gevoerd en een regeling getroffen die zij vooral als gunstig ziet voor de Europese Unie. De Commissie en de lidstaten moesten rekening houden met het dreigement van de VS om het panel te boycotten door zich te beroepen op vrijstelling om redenen van nationale veiligheid, een recht dat overigens aan alle leden van de Wereldhandelsorganisatie toekomt. En als de VS het panel had geboycot, had dat betekend dat de procedure voor het beslechten van geschillen van de WTO zou moeten worden ingeschakeld in een buitengewoon ernstige en controversiële situatie, waardoor de steun van de Verenigde Staten voor het gehele multilaterale stelsel wel eens ernstig had kunnen worden ondermijnd.
Wij zijn van oordeel dat het dreigement van de VS om een boycot uit te voeren niet gerechtvaardigd is, geen misverstand daarover. De Commissie moest desalniettemin alle mogelijke gevolgen van haar actie zorgvuldig afwegen. Wij moesten er tevens rekening mee houden dat hoewel de Europese Gemeenschap overtuigd was van haar eigen gelijk in deze zaak en er dus ook van overtuigd was dat het panel te winnen zou zijn geweest, men de uitkomst van een rechtszaak natuurlijk nimmer van te voren met zekerheid kan voorspellen. Het belangrijkste punt was echter dat opschorting van het panel ons de mogelijkheid biedt om druk te blijven uitoefenen op het beleid van de Verenigde Staten.
Als wij voet bij stuk hadden gehouden, hadden wij ongeacht ons winnen of verliezen geen vooruitgang geboekt ten aanzien van de wet-d'Amato die niet ressorteert onder de WTO. Doorgaan met het panel zou voorts waarschijnlijk een politieke sfeer hebben gecreëerd waarin de VS waarschijnlijk meer geneigd zouden zijn de wetd'Amato daadwerkelijk uit te voeren en opschorting af te wijzen. Tegen die achtergrond zou ik nu het akkoord nog even op hoofdlijnen met u willen doornemen en wijzen op de behaalde resultaten.
Het akkoord geeft ons meer zekerheid over de voortzetting van de opschorting van titel III, waarvan wordt aangenomen dat deze gedurende de gehele ambtstermijn van president Clinton van kracht blijft, hetgeen verwoord is in het akkoord. En verder hebben de Verenigde Staten ermee ingestemd om samen disciplines overeen te komen voor toekomstige investeringen in onrechtmatig in beslag genomen bezittingen en daarenboven principes te ontwikkelen inzake strijdige jurisdicties met extra-territoriale gevolgen, in ruil waarvoor de regering van de Verenigde Staten het Congres zal raadplegen om in staat te worden gesteld om titel IV daadwerkelijk op te schorten.
De nieuwe disciplines inzake investeringen in onteigende bezittingen zullen niet beperkt zijn tot Cuba, maar zullen wel beperkt zijn in toepassingssfeer en gevolgen. Zij zullen namelijk alleen betrekking hebben op in de toekomst te verwerven bezittingen van staten en transacties in verband met dergelijke in de toekomst te verwerven bezittingen. Dat kan geen belemmering vormen voor het recht om bestaande investeringen te ontwikkelen of te verkopen, welk recht wij overigens niet voornemens zijn in de onderhandelingen te betrekken.
Hoewel het risico van verdere maatregelen niet is uitgesloten vormt dit akkoord een krachtige prikkel voor de VS om geen maatregelen te nemen tegen bedrijven of personen uit de Europese Unie. Ook hebben wij de toezegging gekregen dat titel IV met grote omzichtigheid ten uitvoer zal worden gelegd. In feite heeft de Europese Unie al haar rechten voorbehouden in de WTO ingeval maatregelen worden genomen tegen bedrijven of personen uit de Europese Unie. En de instemming van de VS om met ons samen te werken aan een oplossing voor kwesties inzake strijdige jurisdicties is een belangrijke doorbraak die het mogelijk zou moeten maken om de toekomstige unilaterale extra-territoriale wetgeving van de VS in te dammen. Hoewel de wet-d'Amato zoals gezegd niet onder het WTO-panel valt, heeft de VS toegezegd te streven naar de verwezenlijking van de doelstelling om te voldoen aan de bepalingen binnen de wet om EU-lidstaten een multilaterale vrijstelling te verlenen met betrekking tot Iran en individuele vrijstelling te verlenen aan bedrijven met betrekking tot Libië. Dat is een belangrijke toezegging van de VS. Wij zullen ons nu inspannen om de multilaterale vrijstelling inzake Iran veilig te stellen wanneer de president op 5 augustus van dit jaar of eerder zijn rapport aan het Congres overlegt.
Welke concessies hebben wij dan gedaan in ruil voor dit alles? Wij hebben ermee ingestemd het panel op te schorten - ik herhaal op te schorten en niet in te in te trekken. Verder hebben wij al onze rechten voorbehouden om het panel weer opnieuw in te laten gaan op het punt waar het nu is gekomen ingeval, zoals ik eerder zei, maatregelen worden genomen tegen bedrijven of personen uit de EU uit hoofde van titel III of IV van Helms-Burton of wanneer vrijstellingen krachtens d'Amato niet worden verlengd of worden ingetrokken.
Ten slotte, Voorzitter, wil ik herhalen dat dit akkoord geen volledige regeling is. Het akkoord biedt echter wel een belangrijke zekerheid voor de bescherming van EU-belangen wat betreft zowel Helms-Burton als d'Amato. In ruil daarvoor hebben wij slechts het panel opgeschort en ermee ingestemd disciplines te ontwikkelen inzake investeringen in in beslag genomen eigendommen, terwijl wij blijven dreigen met een WTO-panel en daarmee een belangrijk drukmiddel op de VS behouden. Deze optie van een onderhandelde regeling heeft het voordeel dat ook rekening wordt gehouden met de geboekte voortgang in zaken die niet onder het panel vielen, zoals gezegd met name d'Amato.
Wij zullen het Parlement regelmatig op de hoogte houden omtrent de voortgang in deze onderhandelingen en de gekozen benadering biedt ook een perspectief voor een meer permanente oplossing voor het algemene probleem van de unilaterale extra-territoriale maatregelen van de VS.

De Voorzitter
Dank u mijnheer de commissaris voor het diepgaande antwoord, ook al deed het ons tijdschema uitlopen.
Twee leden hebben het woord gevraagd en hoewel we er geen tijd voor hebben, wil ik ze toch elk 20 seconden toestaan als ze dit wensen.

Salafranca Sánchez-Neyra
Mijnheer de Voorzitter, ik heb heel aandachtig naar de uiteenzetting van de heer van den Broek geluisterd. Ik dank hem hier natuurlijk voor maar ik wil hem toch de volgende vraag stellen. Waarom heeft de Commissie, die het panel inzake bananen in de Wereldhandelsorganisatie verloren heeft, die het panel inzake hormonen verloren heeft, het enige panel waar het er echt naar uitzag dat zij kon winnen, bij voorbaat naar een consensusoplossing gezocht terwijl het toch gaat om belangrijke kwesties als het extraterritorialiteitsbeginsel en de instelling van de Wereldhandelsorganisatie als instrument om dit soort conflicten op te lossen? Is commissaris van den Broek ook niet van mening dat de Commissie blijk geeft van zwakte als zij het enige panel dat wij echt kunnen winnen niet oplost in het kader van de WTO maar via onderling overleg?

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van den Broek, u heeft gezegd op welke basis de overeenkomst is gesloten. Wij hebben vooral kritiek op het feit dat de wet in strijd is met het volkenrecht. Als ik u goed begrijp legt u zich erbij neer dat de wet wordt gehandhaafd op voorwaarde dat de bepalingen van de overeenkomst in acht worden genomen, en dat er ondertussen niets gebeurt.
Welke mogelijkheden en middelen hebben wij, Europese Unie, en wat zult u doen om ook die onrechtmatige wetsbepalingen door het Congres te doen opheffen?

Van den Broek
Voorzitter, ik herhaal nogmaals, je zou hoogstens kunnen spreken van een akkoord over een wapenstilstand. Dit is geen vredesakkoord. Met andere woorden, het komende jaar dient te worden benut om te zien of zodanige afspraken met elkaar kunnen worden gemaakt dat wij verder verschoond blijven van de effecten van deze extra-territoriale wetgeving. Zodra dreigt dat dat niet haalbaar is, dan is natuurlijk een hervatting van het panel opnieuw een mogelijkheid. Als nu gevraagd wordt; maar hier hadden wij zo'n goede kans, waarom heeft u dat niet meteen ten einde toegezegd, dan moet ik zeggen dat is gewoon een afwegen van belangen. Wetende dat in de Verenigde Staten ernstig met de gedachte werd gespeeld in de Verenigde Staten om een beroep te doen op de exemptie voor veiligheidsbelangen, die overigens aan ieder lid van de WTO is toegestaan, hebben wij toch gemeend deze periode nog te moeten benutten om te kijken of deze gewapende vrede in een duurzame ongewapende vrede kan worden omgezet.
Ik zeg dus ook tegen de heer Kittelmann, dat zodra zal blijken dat datgene wat wij thans beogen, niet bereikbaar is, of zich niet binnen een jaar aftekent, het panel gewoon kan worden hervat. Anders staat in ieder geval de mogelijkheid open om na een jaar een nieuwe panelprocedure in werking te stellen.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende zes ontwerpresoluties:
B4-0358/97 van de heer Cars namens de ELDR-Fractie over Iran; -B4-0374/97 van de heer García Arias namens de PSE-Fractie over Iran; -B4-0402/97 van de heren Dupuis en Hory namens de ARE-Fractie over de situatie in Iran; -B4-0408/97 van de heer Vinci e.a. namens de GUE/NGL-Fractie over de betrekkingen tussen de EU en Iran; -B4-0430/97 van mevrouw Roth e.a. namens de V-Fractie over Iran; -B4-0433/97 van de heer Dimitrakopoulos e.a. namens de PPE-Fractie over Iran.
Cars
Mijnheer de Voorzitter, zullen ze luisteren? Een regime als dat in Iran, dat in zijn eigen land geen enkele ruimte laat voor kritiek, dat iedere aanzet voor zelfstandig denken en handelen in de kiem smoort, en dat zijn eigen burgers martelt, verminkt en doodt als zij zich niet snel voegen, dat zal zeker niet luisteren naar wat wij in het Europese Parlement te zeggen hebben. Een regime dat - en dat staat nu vast - huurmoordenaars voor opdrachten naar het buitenland stuurt en dat zijn burgers oproept om burgers van andere landen te vermoorden, dat trekt zich niets aan van wat wij zeggen!
Is onze resolutie en ons debat van vandaag dan zinloos? Nee, verre van dat. Onze boodschap is bedoeld voor degenen die hopen, vechten en lijden en sterven voor hun overtuiging dat de duisternis kan wijken. De boodschap houdt in dat hun hoop en hun streven niet zinloos is, dat zij niet vergeefs sterven.
Is dan iedereen die tegen het regime in Teheran is, een goede democraat? Absoluut niet! Net zomin als de politiestaat van de sjah, op de ruïnes waarvan de ayatollahs hun beulsrijk hebben gebouwd, een democratie was. Maar het democratische verzet leeft en groeit. Steeds meer Iraniërs raken betrokken, en wij in het Europese Parlement willen deze mensen onze steun geven. Wij roepen op, tegen alle geestelijke onderdrukking, tegen martelingen en terechtstellingen, tegen het regime in Iran: democraten aller landen, verenigt u.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, met betrekking tot het vorige debat zou ik kort nog het volgende willen opmerken. Ook in de Commissie zal men, als men vreest in de WTO alles te verliezen of als men daar werkelijk alles verliest, moeten nagaan of het machtsevenwicht tussen Amerika en Europa in het kader van de WTO wel reëel is. Dat is evenwel slechts een opmerking over het vorige debat.
Als wij vandaag over Iran spreken, willen wij in de eerste plaats ons medeleven en onze solidariteit betuigen met de slachtoffers van de zware aardbeving in dat land. Ondanks onze meningsverschillen met de Iraanse staat en het Iraanse regime moeten wij dat duidelijk zeggen. In de tweede plaats gaan ons medeleven en onze steun niet alleen naar de slachtoffers van de aardbeving, maar ook naar die van de politieke terreur en de mensen over wie een fatwa is uitgesproken. Ik denk daarbij aan Salman Rushdie, die zeker de bekendste, maar beslist niet de enige is die wordt vervolgd.
Wij staan voor de puinhoop van een kritische dialoog. Ik heb die dialoog nooit veroordeeld en doe dat ook nu niet, maar hij was wel te weinig kritisch of te weinig dialoog. De kritische dialoog werd vanaf het begin bemoeilijkt door het feit dat het geen gemeenschappelijke dialoog van de Europese Unie maar een individuele, door weinige landen ondersteunde dialoog was, die niets kon opleveren omdat hij ook in Iran te weinig instemming vond om aan de politiek van dat land echt iets te veranderen. Ik vind het goed dat die zogenaamde kritische dialoog is geschorst omdat hij op niets berust - en dus niet alleen wegens het Mykonos-vonnis - en omdat hij eigenlijk niets in beweging heeft gebracht. Ook daarom is het goed dat wij de dialoog schorsen.
Tot mijn groot genoegen zijn, zoals ook de heer Marín deze week nog heeft gezegd, alle EU-landen nu solidair en keren de ambassadeurs van bepaalde landen niet terug. Dat kan de Europese Unie zich immers niet veroorloven. De aanleiding voor die solidariteit in het buitenlands beleid is weliswaar betreurenswaardig, maar de Gemeenschap toont zich nu tenminste samenhorig.
Ik vind nochtans dat een nog sterkere dialoog noodzakelijk is met alle krachten, aan welke kant ze ook staan, die voor de democratie ijveren en bereid zijn Iran op de weg naar de democratie te zetten. Dat kunnen ook elementen aan de rand van het regime zijn, maar daartoe behoren ook zeker vele mensen uit de oppositie. Toch zou ik omgekeerd niet willen zeggen dat iedereen van de oppositie automatisch ook voorstander van de democratie in Iran is.
Mijnheer Van den Broek, in die zin hoop ik dat de Commissie en de Raad al het nodige zullen doen om in Iran de nodige veranderingen op gang te brengen om er tot democratie en een algemene sociale en economische welvaart te komen. Wij kunnen niet meer doen wat wij de voorbije jaren hebben gedaan. Wij moeten samen een dialoog aanknopen met allen die in Iran voor de democratie ijveren.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het grotendeels eens met wat de heer Swoboda zopas gezegd heeft. Naar mijn mening stelt zich echter een beleidsprobleem op lange termijn. De Europese Unie heeft positief gereageerd en haar ambassadeurs teruggeroepen. Maar ik heb misschien een vraag voor commissaris van den Broek. Het staat niet volledig vast of ook de Italiaanse ambassadeur naar huis teruggekeerd is zoals zijn collega's. Dit moet verduidelijkt worden.
Welk nieuw beleid moeten wij dus tegenover Iran voeren aangezien wij het, zoals al gezegd, allen eens zijn om af te zien van de kritische dialoog? Welk beleid moet de Unie en niet de lidstaten op middellange en lange termijn voeren? Welke hulp moet zij aan de democratische oppositiebewegingen in Iran geven om deze te versterken? Kan eindelijk de oprichting overwogen worden van een Europees radiostation, een stem van Europa voor de Iraniërs zodat zij niet langer alleen door de officiële radio van het regime van de mullahs geïnformeerd worden? Het zijn slechts enkele van de zovele vragen. Het zou misschien interessant zijn te vernemen wat de Commissie van plan is te ondernemen om dit nieuwe beleid te ontwikkelen.

Pettinari
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik denk dat de uitspraak van het Mykonos-proces alleen maar officieel bezegelt wat al bekend was, namelijk - en daar mag best nog een keer op gewezen worden - dat de politieke, institutionele en religieuze autoriteiten van Iran een beleid van staatsterrorisme in de hand werken dat concrete uiting vindt in de liquidatie van dissidenten in het buitenland en de onderdrukking van elke politieke meningsuiting in het binnenland, naast dus het miskennen van de mensenrechten en de basisvrijheden van de menselijke persoon.
Door collega Swoboda is reeds gezegd dat de kritische dialoog van de Europese Unie met het Iraanse regime niet de verwachte resultaten heeft afgeleverd. Er is dus geen wettige poging gekomen om ruggesteun te verlenen aan zogeheten "reformerende bewegingen" in Iran die strijden tegen het obscurantisme van de extremistische stromingen in dat land. Sterker nog, en dat mag hardop gezegd worden: die kritische dialoog heeft zich feitelijk ontpopt als een instrument van internationale legitimatie van het staatsterrorisme. Vandaar dat ik ten zeerste ingenomen ben met het besluit van de Raad om een einde te maken aan die kritische dialoog, ook al komt dit besluit nogal aan de late kant. Ik wil zelfs nog een stapje verder gaan en vragen de economische en handelssamenwerking met Iran op te schorten, zolang dit land geen eind maakt aan wat bij ons weten een van de meest obscurantistische regeringen is.
Ik wilde ook nog gaarne mijn persoonlijke steun betuigen, naast de steun van mijn fractie, aan de democratische groeperingen die in Iran en in het buitenland dagelijks vechten voor de opbouw van een democratisch en nietconfessioneel Iran. Ik ben van mening dat de Raad en de Commissie ook met die groeperingen een dialoog moeten opstarten, om op die manier een duidelijker beeld van de situatie in dat land te krijgen.
Veel leden van deze verzetsbewegingen in het buitenland zijn op barbaarse wijze om het leven gebracht, ook in onze hoofdsteden, door agenten afkomstig van Teheran. Dat is bijvoorbeeld de vertegenwoordiger van het Iraanse verzet in Italië overkomen. De moordenaar kent men bij naam en toenaam, men weet zelfs precies welke functie deze man in de Iraanse ambassade bekleedt. Ook namens deze slachtoffers vind ik dat de Europese Unie vandaag radicaal het roer moet omgooien wat haar beleid jegens Iran betreft.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, als wij een politiek standpunt innemen, wil ik eerst een fundamenteel onderscheid maken. Enerzijds gaat het om de houding van de leiders van de Iraanse staat ten aanzien van het volkenrecht en, anderzijds, om de maatregelen die wij willen nemen voor de slachtoffers en noodlijdenden na de aardbeving in het noordoosten van Iran. Ik vind dat wij die mensen moeten helpen. Zij hebben dringend humanitaire hulp nodig. Wij betuigen die mensen en hun families ons medeleven en onze solidariteit. Ik hoop dat uit het programma-ECHO zo snel mogelijk spoedhulp zal worden verleend. Dat mag ons echter niet beletten in het politieke debat en in de dagelijkse realiteit het staatsterrorisme in Iran te veroordelen en daartegen maatregelen te nemen.
Uit het Mykonos-vonnis van 10 april blijkt duidelijk dat Iraanse toppolitici het bevel hebben gegeven om leden van de Iraanse oppositie te vermoorden. Dat is ook in april 1989 gebleken, toen de Koerdische leider Abdul Rahman Ghassemlou in Wenen werd vermoord. Dat mag niet gebeuren.
Zoals hier al is gezegd moet de Europese Unie in deze aangelegenheid eensgezind optreden. Ik meen te weten dat de Italiaanse ambassadeur zich nog steeds in Iran bevindt. Ik vraag mij af waarom. Misschien kan de Commissievoorzitter daarover iets meer zeggen. Voorts moeten wij een stapsgewijs beleid voeren. De democratische opposanten moeten in de Europese Unie asiel krijgen. Het gaat niet op dat men voor het verlenen van asiel nog de politieke instemming van Iran vraagt, zoals in de Duitse Bondsrepubliek is gebeurd. Volgens mij zijn dat ongerijmdheden in onze politieke houding en moet de Europese Unie die zo snel mogelijk wegwerken.

Dimitrakopoulos
Mijnheer de Voorzitter, we zijn het er blijkbaar allen over eens dat de onvoorwaardelijke veroordeling van het staatsterrorisme van de regering in Teheran en van de laakbare houding van het Iraanse regime niet volstaat om de "kwestie Iran" te regelen.
Daar de kritische dialoog tussen de Unie en Iran de situatie in het land in werkelijkheid niet heeft verbeterd maar verergerd, heeft de Raad terecht besloten die dialoog op te schorten. Dat betekent evenwel niet dat de Raad - die, in tegenstelling tot de Commissie, niet aanwezig is op onze debatten, wat bewijst dat ze voor hem onbelangrijk zijn - geen nieuwe politieke strategie moet bepalen om het Iraanse probleem aan te pakken. Het Parlement blijft er dan ook op aandringen dat hij - hopelijk vóór het einde van het millennium - andere politieke denkbeelden voor de benadering van dit vraagstuk uitwerkt.
Ik wil nog benadrukken dat dit nieuwe politieke concept toekomstgericht moet zijn en er rekening mee moet houden dat in Iran ook democratische krachten aanwezig - en werkzaam - zijn die internationale betrekkingen wensen aan te knopen, wat de reden is waarom het Parlement in de onderhavige resolutie zijn steun toezegt aan allen die zich voor de modernisering en democratisering van Iran inzetten.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, Iran heeft grote problemen op het gebied van het economisch en financieel beleid en op dat van de mensenrechten, uiteindelijk een probleem in de gehele regio. De bevolking wil welvaart en sociale zekerheid, maar massale militaire investeringen veroorzaken in de regio vele problemen. De politiek van de confrontatie heeft nog nooit economische successen opgeleverd maar leidt tot armoede en vertwijfeling bij het grootste deel van de bevolking en trots bij slechts een handvol mensen.
Intellectueel is het uiteraard heel wat moeilijker naar een consensus te streven en alternatieve oplossingen te zoeken. Europa moet daarbij een voorbeeld zijn. Laten wij de problemen, tenminste tot aan de verkiezingen, eerst analyseren en vervolgens oplossingen aanbieden. Laten wij nog meer steun verlenen aan de kringen die naar samenwerking streven.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, er was een uitspraak van een Berlijnse rechtspraak voor nodig om de Europese ministers ertoe te brengen de zogenaamde 'kritische dialoog' op te schorten die in 1992 met Iran werd aangegaan. Eigenlijk kon al veel eerder worden vastgesteld dat deze relatie nauwelijks resultaat opleverde. Het vonnis van de Rechtbank in Berlijn vormt dan opnieuw een goed moment om de Europese betrekkingen met Iran te herzien.
De vraag is welke betrekkingen de Unie moet onderhouden met een land waarvan nu is vastgesteld dat hun politieke en religieuze leiders er een geheime raad op na houden die opdracht geeft tot liquidatie van politieke tegenstanders elders in de wereld en zich in eigen land schuldig maakt aan een ernstige schending van mensenrechten. Daar komt bij dat Iran ook een bedreiging vormt voor politieke stabiliteit in de regio van het Midden-Oosten. Het is geen geheim dat het land in een snel tempo bezig is met de opbouw van een uitgebreid arsenaal van conventionele, maar ook chemische en biologische wapens. Er zijn zelfs aanwijzingen dat Iran over nucleaire wapens zou kunnen beschikken.
Bovendien moet gewezen worden op de negatieve houding van Iran ten opzichte van het vredesproces in het Midden-Oosten. Door steun aan de militante shi-itische Hezbollah in Libanon en Hamas in de autonome Palestijnse gebieden stelt Iran zich ten doel de voortgang van de vredesbesprekingen tussen Israël en zijn Arabische buurlanden te dwarsbomen. Dit terwijl de Unie en de Verenigde Staten alles in het werk stellen om in het Midden-Oosten vreedzame verhoudingen tot stand te brengen. In dit licht bezien, is het uiterst onbevredigend dat de Unie en de Verenigde Staten in hun beleid ten opzichte van Iran volledig verschillende wegen gaan.
Intussen maakt Iran ook dankbaar gebruik van het onduidelijke en verdeelde diplomatieke optreden van de Europese landen. Of de Iraanse autoriteiten onder westerse druk hun beleid zullen bijstellen, is zeer onzeker, maar aan een goede relatie met de landen van de Unie is hun toch veel gelegen. Duidelijk moet zijn dat er van een dialoog met dit land geen sprake kan zijn zolang Iran niet bereid is met terroristische activiteiten te willen stoppen, weigert de constructieve houding aan te nemen tegenover het vredesproces en het bestaansrecht van Israël niet erkent. Samen met de Verenigde Staten zal de unie een buitenlandse politiek moeten voeren die deze duidelijke boodschap aan het adres van Iran bevat.

García Arias
Mijnheer de Voorzitter, ik ben eerst en vooral van oordeel dat al onze lidstaten zich solidair moeten tonen in de diplomatieke crisis met Iran.
Ten tweede vragen wij - zoals de gehele internationale en Europese publieke opinie - dat onmiddellijk gereageerd wordt en hulp geboden wordt bij de rampzalige aardbeving. Ik zou echter willen weten of de Commissie er zeker van is dat de hulp direct verdeeld zal worden. Wij hebben berichten ontvangen over censuur en hebben vernomen dat zelfs uitingen van rouw en protest van de mensen in het getroffen gebied verboden zijn. Mijn vraag aan de Commissie is dan ook of zij de hulp direct zal verdelen zodat zij er zeker van is dat ze inderdaad bij de getroffenen terechtkomt en niet gemanipuleerd wordt door dit regime dat zijn macht op een absolute manier uitoefent.

Van den Broek
Voorzitter, laat ik beginnen met het humanitaire aspect dat in feite nooit afhankelijk mag worden gemaakt van de politieke situatie in een land. Dat was dan ook de reden waarom de Commissie besloten heeft, en meer in het bijzonder mevrouw Bonino en het ECHO-humanitaire-bureau van de Commissie, om drie miljoen ecu ter beschikking te stellen voor leniging van de eerste nood van de slachtoffers van deze buitengewoon ernstige aardbeving. Die hulp zal voorzover ik weet traditiegetrouw worden gekanaliseerd, vooral langs de weg van non-gouvernementele organisaties, en zal met name betrekking hebben op voedsel, medicijnen, tenten, dekens, water, sanitaire voorzieningen en dergelijke. Ik hoop dat daarmee in ieder geval ook de boodschap aan het Iraanse bewind overkomt dat wat humanitaire zaken betreft de Europese Unie altijd aan de kant staat van de getroffenen.
Nu, wat de politiek betreft. Voorzitter, de heer Dimitrakopoulos sprak de wens uit dat de Commissie of de Raad op enig moment aan het Parlement een oplossing zou aanreiken of een weg zou wijzen die zou kunnen leiden tot een oplossing van de politieke problemen met Iran. Ik deel die wens met hem en vele anderen. In het jaar 1990 - en ik herinner mij dat ik daar zelf bij betrokken was tijdens de trojka als ik me niet vergis in Teheran - werd door Iran opnieuw een verzoek tot de Europese Unie gericht om te komen tot onderhandelingen over een handels- en samenwerkingsovereenkomst. Dat verzoek is vele malen daarna herhaald en is telkens onderwerp van gesprek geweest tot twee, drie jaar geleden toen we op de kritische dialoog zijn overgestapt. Een dergelijke contractuele relatie met Iran is niet ontstaan, als gevolg van de enorme politieke impasse die er in onze betrekkingen bestaat en die alles te maken heeft met de bezwaren die ook door de geachte afgevaardigden zijn aangevoerd vanmiddag tegen de houding van Iran, of het nu gaat om het Midden-Oosten-proces of het staatsterrorisme, nucleaire aspiraties of het interne mensenrechtenbeleid. Al deze zaken zijn tot dusver eigenlijk niet veranderd en niet verbeterd.
Ik denk dat we ook in eerlijkheid met elkaar moeten constateren dat noch de isoleringspolitiek van de Verenigde Staten, noch de kritische dialoog van de Europese Unie zichtbaar, tastbaar resultaat heeft opgeleverd. Ik denk dat we daar gewoon eerlijk over moeten zijn. Er is dus geen pasklaar antwoord. Maar nadat het Mykonos-arrest nog eens een keer extra had onderstreept waar dit bewind dat tot op het hoogste niveau zelf aangeklaagd is als betrokken te zijn bij daden van staatsterrorisme - ik verwijs naar het Mykonos-arrest - toe in staat is, was natuurlijk een duidelijk politiek signaal nodig, wat leidde tot terugroeping van de ambassadeurs en in een later stadium ook heeft geleid tot het niet-terugzenden van de ambassadeurs nadat Iran bekend had gemaakt de terugkeer van de Duitse en de Deense ambassadeur nog maar even te willen uitstellen. Wat betreft de Italiaanse ambassadeur, die was ondertussen al weer teruggekeerd naar Teheran voordat het besluit viel om de ambassadeurs toch maar in hun hoofdsteden in Europa thuis te houden.
Hoe nu verder? De kritische dialoog is opgeschort, ministeriële bezoeken - zowel uitgaand als ingaand - zijn opgeschort; een aantal andere maatregelen zijn aangekondigd, maar men kan niet om het feit heen dat we in Iran te maken hebben met een regionale macht die de stabiliteit in de regio in belangrijke mate mee bepaalt en die ook nog grenst aan een buurland waarmee de contacten op internationaal niveau in feite ook zijn bevroren als gevolg van resoluties van de Veiligheidsraad en dergelijke. De dunne slotsom en de wat oppervlakkige conclusie hieruit moet zijn dat het niet verstandig zou zijn om elke vorm van communicatie met Iran af te snijden. Vandaar ook dat in weerwil van het feit dat er geen ambassadeurs ter plekke zijn, wat een heel duidelijk en zwaar politiekdiplomatiek signaal is, er natuurlijk wel ambassades zijn die doorgaan met het inwinnen van informatie en het afgeven van boodschappen aan het Iraanse bewind; en dat moet wat ons betreft ook duidelijk blijven gebeuren.
Voorzitter, het politiek comité, de Raad van Ministers, hebben gezegd dat ze de situatie in Iran op de voet blijven volgen. Ik weet niet wat voor nadere maatregelen er nog genomen zullen worden. Er wordt wel van alles overwogen, al moet ik u zeggen dat, als ik het goed heb beluisterd, toch ook een meerderheid van de Raad zegt als het gaat over economische sancties en dergelijke: noem ons dan een voorbeeld waar dat daadwerkelijk effectief is geweest, wie treffen we daarmee? We komen daarmee heel gemakkelijk in een debat waarbij gezegd wordt: ja, de economie is altijd overwegend, maar daar gaat het nu even niet om. De vraag is waar economische sancties die niet gedekt zouden worden bijvoorbeeld door een uitspraak van de Veiligheidsraad, de mandatoire resoluties, tenslotte toe kunnen leiden. Het zijn dus geen gemakkelijke besluiten. De terughoudende opstelling is voldoende door de Raad tot uitdrukking gebracht, maar ik denk dat we in de komende maanden, nu besloten is om voorlopig de kritische dialoog op te schorten, moeten afwachten wat de houding van Iran is, wat de reacties uit Teheran zijn en dan kijken hoe we een aangepast antwoord kunnen geven. Over de afkeuring van de zijde van de Europese Unie kan na de verklaringen die zijn afgelegd geen misverstand bestaan.

Dimitrakopoulos
Ik wil de heer Van den Broek dank zeggen voor zijn zeer uitvoerige voorstelling van zaken wat Iran betreft, maar om ieder misverstand te vermijden, wil ik duidelijk maken wat ik precies bedoel. Mijn opmerking over de kritische dialoog kan en mag niet in die zin worden uitgelegd dat de tot nu toe gevolgde politiek van de kritische dialoog misplaatst was. Nee: het is een politiek die niet tot de gewenste resultaten geleid heeft.
In de tweede plaats is het nu het juiste moment, niet om de kritische dialoog simpelweg te beëindigen, maar om gebruik te maken van de situatie en u opnieuw te bezinnen op een allesomvattend totaalbeleid ten aanzien van Iran. Ik zou u willen verzoeken, commissaris, om deze boodschap over te brengen als de algemene mening van dit Parlement. Dit is het moment om ideeën te ontwikkelen en nog iets verder te gaan; niet per se door sancties toe te passen, maar door een allesomvattend totaalbeleid ten opzichte van Iran te bepalen met het oog op de houding van Iran. U hebt bijna alles gezegd wat er te zeggen valt over deze kwestie.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Van den Broek heeft geantwoord dat de Italiaanse ambassadeur reeds voor het besluit van de Raad in Iran was. Hij heeft echter niet gezegd of hij teruggeroepen is, of de andere lidstaten hebben geëist dat hij zou terugkomen en of hijzelf denkt terug te keren. Mijn tweede vraag is of zich in Iran ook nog andere ambassadeurs uit de Europese Unie bevinden.

Van den Broek
Ik dank de heer Dimitrakoupolos voor zijn nadere toelichting waarmee ik het volkomen eens ben. Wij moeten zeker werken aan een meer allesomvattend beleid ten aanzien van Iran.
In antwoord op de heer Telkämper, ik heb begrepen dat de Italiaanse regering nog geen besluit heeft genomen ten aanzien van het opnieuw terugroepen van haar ambassadeur.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat van de volgende vijf ontwerpresoluties:
B4-0396/97 van de heer Fassa en mevrouw André-Leonard namens de ELDR-Fractie over de situatie in Soedan; -B4-0404/97 van de heer Kouchner namens de ARE-Fractie over Soedan; -B4-0409/97 van de heer Pettinari e.a. namens de GUE/NGL-Fractie en de heer Kinnock namens de PSE-Fractie over de situatie in Soedan; -B4-0415/97 van de heer Telkämper en mevrouw Aelvoet namens de V-Fractie over Soedan; -B4-0434/97 van de heer Fernández Martín en mevrouw Oomen-Ruijten namens de PPE-Fractie over de situatie in Soedan;

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, gezien de ernstige situatie waarin Soedan verkeert, hebben wij alle reden om opnieuw met klem te wijzen op een fundamentele criterium dat absoluut aan de grondslag moet liggen van de betrekkingen tussen de Europese Unie en alle derde landen, namelijk dat het betreffende land een staatshuishouding moet hebben welke beantwoordt aan de beginselen van democratie, niet alleen in formele zin, maar ook en vooral qua concrete invulling. Daaruit vloeien de drie criteria voort die in punt 1 van de huidige ontwerprichtlijn naar voren worden gehaald: ten eerste, scheiding van godsdienst en staat, ten tweede, respect voor het zelfbeschikkingsrecht van volkeren, ten derde, democratisering van de Soedanese maatschappij.
Het snijdt absoluut geen hout te zeggen dat rekening moet worden gehouden met de nationale en plaatselijke specifieke kenmerken van Soedan. Een situatie als die waarin het land momenteel verkeert, kan toch zeker geen Soedanese manier zijn om op democratie af te stevenen! Moeten wij alles dan maar door de vingers zien en toelaten dat er nooit iets wordt gedaan of gezegd? Ik geloof dat het amendement dat is ingediend door de heer Kouchner een krachtige steun verdient. De bedoeling van het amendement is aan te dringen op een duidelijk diplomatiek initiatief van de Europese Unie in Soedan.

Hory
Mijnheer de Voorzitter, het is helemaal niet zeker dat de politiek en de internationale betrekkingen rechtschapen zijn. Het staat daarentegen wel vast dat een Parlement als het onze de plicht heeft ervoor te zorgen dat ze toch een beetje aan moraliteit winnen en iets fatsoenlijker worden op grond van de waarden van het humanisme, die met name de rechtvaardiging van de Europese Unie vormen.
Het regime in Khartoem treedt deze waarden al veel te lang met voeten. Het schaft de fundamentele vrijheden af, voert onduldbare religieuze discriminaties in, stelt opposanten terecht, terroriseert het eigen land en voert deze terreur uit. Dit regime zou dan ook unaniem veroordeeld moeten worden.
Ik zeg wel "zou moeten" want bijvoorbeeld de regering van mijn eigen land is in staat te onderhandelen met Soedan om de uitlevering van een oude verdachte terrorist te bekomen en zij gebruikt dit als een argument in het binnenlandse beleid. Ikzelf ben echter van oordeel dat we geen enkele toegeving aan dit regime mogen doen zolang het de aansporingen van de internationale gemeenschap voor respect voor de mensenrechten en de soevereiniteit van zijn buurlanden niet aanvaard heeft.
Ik hoop dat ons Parlement de voorliggende resolutie unaniem zal aannemen. Ik wil tevens jullie aandacht vestigen op een amendement van onze collega, de heer Kouchner, die aandringt op een heel nuttig initiatief van de Unie en de OAE om via bemiddeling een einde te maken aan de Soedanese burgeroorlog.

Pettinari
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik geloof dat met zorg gekeken moet worden naar het groeiende aantal oorlogsfronten in Soedan. Alleen al in het zuiden van het land zijn de veldslagen niet meer te tellen, en nu wordt er ook al in het noorden gevochten, vooral in het grensgebied met Ethiopië en Oeganda, wat nog gevaarlijker en onrustbarender is. Wij staan voor een escalatie van het Soedanese conflict dat de hele Hoorn van Afrika dreigt mee te slepen. Daarom denk ik dat een politieke interventie van de Europese Unie dringend gewenst is. We kunnen niet werkeloos blijven toezien terwijl het grootste land van Afrika op springen staat. Naar mijn mening moet de Raad erop aandringen dat de regering van Khartoem onmiddellijk aan een onderhandelingstafel gaat zitten met de oppositiepartijen verenigd in de Nationale Democratische Alliantie. Voorts moet de regering het vredesplan van de IGAD accepteren en de internationale rechtsorde naleven door resolutie 1070 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties toe te passen.
De Soedanese regering mag niet denken dat zij de hele internationale gemeenschap kan blijven uitdagen. Daarom moet ze akkoord gaan met een bezoek van een VN-delegatie, die de situatie van de mensenrechten in dat land kan ophelderen en bezien of er inderdaad opleidingskampen van internationale terroristen zijn, waar zoveel over te doen is. Het zou trouwens een goed idee zijn als ook de Raad en de Commissie in actie komen, om te zien of ze daar meer over te weten kunnen komen.
De Raad en de Commissie moeten bovendien eisen dat de Soedanese regering toegang verstrekt tot de internationale hulporganisaties, zodat de hulpverlening inderdaad bij de burgerbevolking kan arriveren. Ik denk vooral aan heractivering van de programma's die op bevel van de VN zijn opgeschort. Deze moeten zo gauw mogelijk de nooddruftige bevolking bereiken, die immers al jarenlang het slachtoffer van de liquidatieprogramma's van het Soedanese bewind is.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, wij maken ons zorgen over de reeds twaalf jaar aanslepende burgeroorlog in Sudan, die voor de burgerbevolking hongersnood, ondervoeding, deportatie en vele andere zware gevolgen met zich meebrengt. Wij maken ons ook zorgen over de verslechtering van de mensenrechtensituatie, die tot uiting komt in willekeurige arrestaties van tegenstanders van het regime en erbarmelijke detentievoorwaarden. Wij betreuren dat de Sudanese regering de humanitaire organisaties de toegang tot de oorlogsgebieden ontzegt en niet toestaat dat ze er de burgerbevolking, die voortdurend humanitaire hulp nodig heeft, gaat helpen. Wij betreuren daarnaast ook het besluit van de Sudanese regering om de operatie "Lifeline Sudan" opnieuw te bevriezen en daardoor de humanitaire organisaties te beletten de noodlijdende bevolking ook op dat terrein te hulp te komen.
Ten slotte zijn wij verontwaardigd over de uitdagende houding van de Sudanese regering ten aanzien van de herhaalde waarschuwingen van de internationale gemeenschap, in het bijzonder resolutie 1070 van de Veiligheidsraad van 16 augustus 1996. Daarom roepen wij de regering ertoe op de burgeroorlog te beëindigen, een vreedzame oplossing van het conflict na te streven, de politieke gevangenen vrij te laten en "Lifeline Sudan" toe te laten. Wij verzoeken de Commissie in te gaan op de oproep van de Veiligheidsraad en de gevraagde noodhulp ten bedrage van 120 miljoen dollar toe te kennen.

Günther
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot hen die deze gezamenlijke ontwerpresolutie weliswaar ondersteunen, maar niet overdreven optimistisch zijn over de uitvoering van onze eisen. Wij stellen vast dat de strijd tegen het regime opnieuw is opgeflakkerd. Dat is echter het gevolg van het feit dat de zogenaamde oppositie in het land zich heeft verenigd en erin is geslaagd de verschillende etnische groepen te verenigen die zich tegen het regime in Khartum verzetten. De etnische tegenstellingen blijven echter zichtbaar.
Er is op dit ogenblik weinig hoop op een wapenbestand. Enkele dagen geleden heeft een van de militaire leiders van de SPLA in de Neue Züricher Zeitung gezegd dat zij de val van het regime beogen en dat al hun militaire acties op dat doel zijn gericht. Tegelijkertijd herinnert de heer Garang er in het interview aan dat bij dergelijke conflicten nu eenmaal ook burgerslachtoffers vallen, maar dat zij bereid zijn hun aantal zoveel mogelijk te beperken. Daarom vind ik dat wij beter met die krachten over het ter plaatse brengen van humanitaire hulp kunnen onderhandelen dan met het huidige regime, dat op vele en vooral zeer lange fronten met allerlei moeilijkheden kampt.
Ik zou van onze oproep om de hervatting van de humanitaire hulpverlening toe te staan dan ook meer verwachten als wij met de huidige oppositie afspraken zouden kunnen maken, temeer omdat die ook een soort politieke organisatie zou kunnen creëren.

Cunningham
Mevrouw de Voorzitter, de afgelopen jaren hebben wij werkelijk enkele zeer reële tekenen van hoop gezien in Afrika. Er heerste een betrekkelijke vrede in geheel Zuid-Afrika. Wij hebben het politieke wonder van Nelson Mandela en zijn nieuwe Zuid-Afrika aanschouwd. Wij zijn waarschijnlijk getuige geweest van het ontstaan van meer democratieën in West-Afrika dan er ooit geweest zijn. Wij hebben onlangs in de Hoorn van Afrika kunnen zien dat Ethiopië - waar zich een paar jaar geleden voor onze ogen vreselijke tonelen van stervende kinderen voltrokken - zowaar graan uitvoert naar Kenia. Toch blijft temidden van al deze hoopgevende ontwikkelingen de toestand in Soedan verontrustend. De situatie vormt werkelijk een probleem.
Het hardvochtige fundamentalistische regime onderwerpt niet alleen de eigen burgers aan terreur, mishandeling en onderdrukking, maar exporteert ook terrorisme naar Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Het is een kwaad dat de gehele regio aantast en wij moeten als Europese Unie dringend iets ondernemen en als internationale gemeenschap ons steentje bijdragen. Wij moeten de afschuwelijke reputatie van dit bewind op het gebied van de mensenrechten veroordelen, vooral met betrekking tot de burgerbevolking en de vrouwen en kinderen in Soedan. Wij moeten onze steun betuigen aan de democratische oppositie, die zich zowel binnen als buiten Soedan zeer voor haar land inzet. Wij moeten de sancties handhaven, maar tegelijkertijd humanitaire hulp bieden. Zoals anderen reeds hebben gezegd, wij moeten druk uitoefenen en trachten de partijen samen te brengen, teneinde tot een vreedzame oplossing te komen. Het verheugde mij bijzonder dat de nieuwe Britse minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, toen hij zijn allereerste toespraak hield, over de schending van de mensenrechten sprak en over de noodzaak daartegen op te treden. Hij had het ook over samenwerking met andere landen om het internationale terrorisme aan te pakken. Hier ligt een kans op een doorbraak en ik hoop van harte dat de Commissie en de Raad die kans zullen aangrijpen om te trachten het vreselijke lijden te verlichten waarvan in Soedan sprake is.

Amadeo
Mevrouw de Voorzitter, Nationale Alliantie steunt de resolutie van veroordeling van Soedan, met de kanttekening echter dat in die resolutie een fundamenteel aspect van de burgeroorlog over het hoofd wordt gezien, namelijk dat het conflict noord-zuid in het land religieuze en racistische kanten heeft.
Het islamitisch fanatisme en integralisme is bezig een deel van de Soedanese bevolking systematisch uit te moorden, alleen maar omdat het om christenen gaat. De Europese Unie moet onmiddellijk in het geweer komen, om te proberen dit virus van het integralisme weg te rukken voordat het zich verder verspreidt.
Dezelfde wreedheden worden ook in Algerije begaan, terwijl in andere landen van het Midden-Oosten waar de politiek beheerst wordt door religieuze opvattingen, allerlei vormen van terrorisme en destabiliserende groepen gefinancierd worden. Er moet hoog nodig een eind komen aan de slachtpartijen in Soedan, en onze Unie moet daar al het mogelijke voor in het werk stellen; ook om te voorkomen dat die integralistische infecties uitzaaien in onze westerse samenleving, waar ze haat en onherroepelijke verdeeldheid veroorzaken.

Van den Broek
Voorzitter, over Soedan is weinig opgewekts mee te delen. Reeds in 1990 heeft de Commissie de regering van Soedan meegedeeld dat de situatie toen geen aanvaardbaar uitgangspunt vormde om in het kader van Lomé IV een zinvolle dialoog te houden over de programmering van de ten behoeve van Soedan uitgetrokken middelen. En dat standpunt is niet veranderd en weerspiegelt ook de bezorgdheid van de Europese Unie over de situatie in dat land, het gebrek aan democratie, de situatie ten aanzien van de mensenrechten, het gewapend conflict met name in het zuiden en het feit dat er eigenlijk geen echte vooruitgang is geboekt op weg naar vrede.
Aangezien de regering in Khartoen geen enkel probleem waarmee Soedan te kampen heeft werkelijk ernstig heeft aangepakt, blijft dan ook de ontwikkelingshulp van de Unie opgeschort. Daarentegen, daar is door diverse geachte afgevaardigden op gewezen, blijft de humanitaire hulp van belang en die wordt ook voortgezet, vooral aan de door de burgeroorlog in het zuiden van het land getroffen bevolking.
Ik kan u zeggen dat sinds 1994 aan humanitaire hulp ongeveer 61 miljoen ecu is gesluisd vanuit ons humanitaire bureau ECHO, terwijl daar bovenop nog eens een 35 miljoen is besteed aan rechtstreekse voedselhulp. De situatie van de mensenrechten, zoals gezegd, blijft buitengewoon slecht, zeer onbevredigend. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft in januari van vorig jaar unaniem een resolutie aangenomen waarin Soedan wordt veroordeeld voor het verlenen van steun aan het internationale terrorisme en waarin wordt gevraagd om uitlevering van de islamfundamentalisten die werden gezocht in verband met de poging om een moordaanslag te plegen op president Moebarak van Egypte. Dat speelt in juni '95. En omdat Soedan niet heeft voldaan aan de voorwaarden van de resolutie zijn op 10 mei 1996, dus nu 1 jaar geleden, de sancties in werking getreden die de Veiligheidsraad bij resolutie 1054 had opgelegd en waarin een inkrimping van en beperking ten aanzien van het personeel in Soedaneese ambassades over de gehele wereld werd gevraagd.
In aansluiting daarop heeft de Veiligheidsraad in augustus vorig jaar nog een resolutie aangenomen waarin werd gevraagd om Sudan Airways , na het verstrijken van een termijn van 90 dagen, door middel van een internationaal embargo daadwerkelijk aan de grond te houden indien Soedan de eerder aangenomen Veiligheidsraad-resoluties niet zou hebben uitgevoerd.
Thans heeft de Veiligheidsraad besloten te wachten op het verslag van de adviseur van de afdeling humanitaire aangelegenheden van de Verenigde Naties, die voordat de resolutie ten uitvoer wordt gelegd naar Soedan is gezonden om na te gaan welke gevolgen een dergelijke sanctie tegen Sudan Airways zou hebben, met name voor de verstrekking van de humanitaire hulp.
Voorzitter, u weet, er zijn verschillende pogingen ondernomen, met name ook in IGAT-kader, om te trachten de vredesbesprekingen opnieuw op gang te brengen. Er zijn tentatieve akkoorden gesloten in '96, nieuwe afspraken in '97. Het spijt mij u te moeten meedelen dat de Commissie geen daadwerkelijke vooruitgang in het proces als zodanig op dit moment kan ontdekken en er zich dus echt op concentreert om te proberen de ergste nood van de meest getroffen bevolking te lenigen. Niettemin wordt door een aantal lidstaten van de Europese Unie ook in IGAT-kader geregeld overleg gevoerd om na te gaan op welke wijze eventueel nieuwe politieke impulsen voor het vredesproces kunnen worden gevonden.

De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende vijftien ontwerpresoluties:
B4-0388/97 van mevrouw André-Léonard, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over de verkiezingen in Indonesië; -B4-0428/97 van de heer Telkämper en anderen, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over de schendingen van de mensenrechten in Indonesië; -B4-0436/97 van de heer Moorhouse en anderen, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over Ramos Horta in het bijzonder en de schendingen van de rechten van de mens in Indonesië in het algemeen; -B4-0364/97 van de heer Apolinário, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, over de mensenrechtensituatie in de Socialistische Republiek Vietnam; -B4-0395/97 van mevrouw André-Léonard, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over Vietnam; -B4-0397/97 van de heren Pasty en Azzolini, namens de Fractie Unie voor Europa, over de mensenrechten in Vietnam; -B4-435/97 de heer Bernard-Reymond en mevrouw Oomen-Ruijten, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de mensenrechten in Vietnam; -B4-0371/97 van de heer Wiersma en anderen, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, over de situatie van kinderen in Midden- en Oost-Europa; -B4-0437/97 van de heer Oostlander en mevrouw Oomen-Ruijten, namens de Fractie van de Europese Volkspartij, over de situatie van kwetsbare personen in Midden- en Oost-Europa; -B4-0370/97 van de heer Karamanou en anderen, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, over de vrijlating van Isik Yurtçu; -B4-0418/97 van mevrouw Bloch von Blottnitz en anderen, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over de hongersnood in Noord-Korea; -B4-0363/97 van de heer Apolinário en anderen, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten, over het recht op menselijke waardigheid van de werknemers en de actie van de NGO's "Schone kleren" ; -B4-0414/97 van mevrouw Sornosa Martínez, namens de Confederale Fractie Europees Unitair Links - Noords Groen Links, over de rechten van het kind en de actie van de Europese NGO's "Schone kleren" ; -B4-0421/97 van de heer Kreissl-Dörfler en anderen, namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement, over concrete maatregelen tegen kinderarbeid; -B4-0366/97 van mevrouw Malone, namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten, over Kenia.
Indonesië:

André-Léonard
Mevrouw de Voorzitter, Indonesië is met zijn 200 miljoen inwoners het grootste moslimland ter wereld en speelt een dominerende rol in Zuidoost-Azië.
Het land wordt al meer dan dertig jaar met harde hand geleid en hoewel het Indonesische regime beweert een democratie te zijn kunnen wij hier gezien de feiten ernstig aan twijfelen. Om de vijf jaar worden verkiezingen gehouden maar er mogen slechts drie partijen aan deelnemen. De autoriteiten zijn tot alles bereid om aan de macht te blijven en hebben 189.000 soldaten en politiemannen opdracht gegeven de orde te handhaven tijdens de verkiezingscampagne en de stembusgang. Bijeenkomsten en optochten op de openbare weg zijn verboden en de toespraken van de kandidaten op de televisie worden gecensureerd.
Opposanten worden tijdens de gehele duur van de zogenaamde verkiezingscampagne vaak vervolgd voor subversie en aansporen tot geweld, ze worden brutaal verdreven en veroordeeld tot zware gevangenisstraffen. De Indonesische regering moet begrijpen dat democratische verkiezingen en geloofwaardige instellingen van essentieel belang zijn om het respect voor de mensenrechten te verzekeren en nauwere internationale betrekkingen mogelijk te maken.

McKenna
Mevrouw de Voorzitter, Indonesië is een gebied van de wereld dat vele malen in dit Parlement bekritiseerd is, voornamelijk wegens Oost-Timor. Ik wil het Parlement slechts laten weten dat er nu een interfractie werkgroep voor Oost-Timor is opgericht en mensen die bezorgd zijn over de Indonesische bezetting van Oost-Timor moeten zich maar bij deze werkgroep aansluiten.
Dit echter terzijde gelaten, zijn het niet alleen de mensen op Oost-Timor die vervolgd worden, maar ook de Indonesiërs zelf. Wij zouden graag zien dat de rechten van de beweging voor de democratie in Indonesië erkend worden. De omstandigheden in de gevangenissen moeten aangepakt worden; ook moeten gevangenen fundamentele mensenrechten toegestaan worden, NGO's toegang krijgen tot Indonesië en moet er iets gedaan worden op het gebied van de persvrijheid, de bewegingsvrijheid van de mensen en het recht van mensen om te leven in een samenleving waarin zij niet vervolgd worden door hun eigen regering. De Indonesiërs hebben de internationale gemeenschap gedwongen om de ogen te sluiten voor de gebeurtenissen aldaar en zij zetten de internationale gemeenschap voor het blok.
Dit Parlement moet er ook voor zorgen dat de regeringen van de lid-staten de wapenleveranties aan Indonesië stopzetten tot de democratie in Indonesië is hersteld. Het gaat toch niet aan om kritiek uit te oefenen op regeringen en hen tegelijkertijd wapens te leveren, als zij hun eigen mensen en de gebieden die zij illegaal bezet hebben vervolgen.

Cunha
Mevrouw de Voorzitter, collega's, geachte lid van de Commissie, jammer genoeg is dit Parlement met de regelmaat van de klok verplicht de ernstige schendingen van de mensenrechten door de Indonesische autoriteiten op hun eigen grondgebied en op het onrechtmatig bezette grondgebied van Oost-Timor te veroordelen. Dit keer organiseren de Indonesische autoriteiten in een nabootsing van democratie een verkiezingsfarce waaraan slechts drie pro-regeringspartijen mogen meedoen. Ondertussen gaan de willekeurige arrestaties van studenten en andere vreedzame tegenstanders van de regering van Djakarta door, die betogen tegen het houden van verkiezingen in dergelijke omstandigheden, en aldus gaat ook de gewelddadige onderdrukking van de bevolking op Oost-Timor door.
Het is tijd dat de Europese Unie en haar lidstaten coherente standpunten innemen bij hun betrekkingen met Indonesië. Het is met name noodzakelijk dat de handelsbetrekkingen van de Unie met de ASEAN-landen afhankelijk worden gemaakt van de eerbiediging van de mensenrechten en dat de lidstaten de militaire bijstand en de wapenverkoop aan Indonesië stopzetten.
In recente openbare verklaringen wordt bij monde van de onverdachte bisschop van Dili, Ximenes Belo, die dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede heeft gekregen, bevestigd dat de schendingen van de mensenrechten op Timor nog verergeren, waarbij hij ook gevallen van marteling heeft genoemd.

Newens
Mevrouw de Voorzitter, hoewel de algemene verkiezingen in Indonesië pas op 29 mei moeten plaatsvinden, dat is dus vandaag over een week, staat de uitslag reeds vast. Voor de zesde keer sinds president Soeharto in 1965 de macht greep, zal de door de regering gesteunde partij Golkar winnen en volgend jaar zal het Parlement, ook al zijn er andere kandidaten, president Soeharto wel bijna zeker voor een zevende termijn van vijf jaar herbenoemen. Het feit dat 75 van de 500 leden van het Parlement door het leger zijn aangewezen maakt duidelijk dat er grenzen zijn gesteld zijn aan de democratie.
Hoe het gesteld is met de vrijheid van de oppositiepartijen die om de overblijvende zetels strijden, bleek vorig jaar juni, toen Megawati Sukarnoputri, de dochter van de vroegere president Sukarno, door ingrijpen van de overheid vervangen werd door de heer Suryadi, die wel door de regering werd goedgekeurd. Andere oppositieleiders, zoals Budiman en Bintang Pamungkas, en vakbondsleiders, zoals Dita Sari en Muchtar Pakpahan, zitten lange gevangenisstraffen uit, waartoe zij krachtens de draconische anti-subversiewet zijn veroordeeld. Enkele tegenstanders van de regering, bij voorbeeld de onlangs overleden M.P. Sukatnu, hebben bijna dertig jaar in de gevangenis doorgebracht.
Nu de regering zich van de oppositie heeft ontdaan, kan zij haar beleid om alle afwijkende meningen de kop in te drukken uitvoeren, zowel op Oost-Timor waar een derde van de bevolking is omgekomen sinds de onwettige invasie van 1975, als elders. Dit alles onderstreept hoe belangrijk het is dat de Raad en de Commissie hun diepe bezorgdheid uitspreken over de meedogenloze methoden om de oppositie overal monddood te maken en dat zij trachten de wapenexport naar Indonesië te beëindigen.
Als Brits lid van het Parlement, doet het mij zeer veel genoegen dat de Britse minister van Buitenlandse Zaken de wens geuit heeft om meer belang te hechten aan de eerbiediging van de mensenrechten in buitenlandse aangelegenheden en ik hoop dat wij nu een eind zullen maken aan alle wapenleveranties vanuit Europa en aan de onderdrukkingsmethoden. Deze resolutie geeft de wens van het Parlement te kennen om de druk op de Indonesische autoriteiten te verhogen en wij hopen van harte dat de Raad en de Commissie aan onze oproep gehoor zullen geven.

Maij-Weggen
Voorzitter, Indonesië is een groot land met veel culturen en een grote bevolking van bijna 200 miljoen mensen, met een groeiende economie en met vrijheid van godsdienst ondanks het feit dat het een moslimland is. Tot zover de goede kant van de geschiedenis.
Indonesië is een verdrietig land en een zeer te kritiseren land als het gaat om het democratisch gehalte en de mensenrechten. Dat is de andere kant van het verhaal. Democratie, er zitten militairen in de regering, er zitten militairen in het parlement; de militaire dominantie is groot en de verkiezingen worden gemanipuleerd. Kijk naar de heer Pakpahan, kijk naar mevrouw Soekarnoputri. En Timor, Timor is een schande voor Indonesië. Indonesië had de situatie in Timor nooit zo uit de hand mogen laten lopen. Het is goed dat we in dit Parlement daar de vinger op leggen. Het is goed dat we Indonesië houden aan haar verplichtingen ten aanzien van mensenrechten en dat we kritiek uitoefenen daar waar het nodig is.
Indonesië heeft goede kanten, maar Indonesië heeft ook hele verdrietige kanten en het is aan ons, speciaal als het gaat om mensenrechten en gebrek aan democratie, de vinger op de zere plek te leggen. Dat doen we met deze resolutie en onze fractie zal die resolutie steunen.

Girão Pereira
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dit Parlement heeft zich al vaak uitgesproken over de schending van de mensenrechten in Indonesië en met name over de situatie op Oost-Timor zonder dat dit land zijn gedrag heeft veranderd met een duidelijke minachting voor de resoluties van de Verenigde Naties en de mening van de internationale gemeenschap.
De toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede aan bisschop Ximenes Belo en aan Ramos Horta was een alarmbel te meer voor de schendingen van de mensenrechten op genoemd grondgebied. Aangezien ik de gelegenheid heb gehad de fotografische documenten te zien die Ramos Horta in dit Parlement heeft tentoongesteld tijdens zijn officeel bezoek drie weken geleden, heb ik kunnen vaststellen dat, nog afgezien van de duizenden doden, bloederige martelingen tot de dood worden verricht met middeleeuwse methoden op Timorese burgers die alleen een spreekbuis wensen om hun cultuur, hun identiteit en hun autonomie te verdedigen. Het lijkt ons dat het dringend noodzakelijk is dat de Europese Unie zich bewust raakt van deze realiteit en een einde maakt aan haar optreden, dat op zijn minst ambigu is.
Hoe kan men begrijpen dat de Europese samenwerking bijvoorbeeld met betrekking tot Vietnam is verbonden aan de naleving van de mensenrechten en dat men dezelfde eis vergeet wanneer het om de grote landen in Azië gaat? Hoe kan men begrijpen dat ten overstaan van kleine landen zoals Togo en Equatoriaal Guinea de ontwikkelingshulp - terecht - wordt opgeschort wanneer de mensenrechten worden geschonden en dit zelfde heilige beginsel wordt doodgezwegen wanneer het om grote landen gaat waarbij grote economische en handelsbelangen betrokken zijn? Waar is de coherentie?
Door deze ontwerpresolutie aan te nemen kan het Parlement eer doen aan de waarden die deel uitmaken van ons cultureel en politiek erfgoed.
Vietnam:

Malone
Mevrouw de Voorzitter, de Republiek Vietnam maakt een overgangsproces door, zoals wij allen weten. Dat is een pijnlijk proces en brengt belangrijke economische herstructureringen met zich mee. Het is van cruciaal belang dat tijdens dit proces de mensenrechten worden geëerbiedigd. Wij zijn zeer verontrust over de berichten die wij ontvangen hebben betreffende de gevangenneming van religieuze leiders van de Verenigde Boeddhistische Kerk, ondanks de in de grondwet gewaarborgde vrijheid van godsdienst. Ik vestig ook met diep leedwezen uw aandacht op het feit dat een Vietnamese rechtbank gisteren acht mensen ter dood veroordeeld heeft wegens drugsdelicten; dit jaar zijn al elf mensen ter dood veroordeeld.
Ik roep de Vietnamese autoriteiten op alle politieke en religieuze gevangenen vrij te laten en ik verzoek de regering de nodige maatregelen te nemen om te bewerkstelligen dat de verkiezingen, die in juli zullen plaatsvinden, ook werkelijk vrij en eerlijk verlopen. In het Parlement, zoals u waarschijnlijk weet, bekijken wij thans een protocol om de overeenkomst tussen de EU en de ASEAN uit te breiden met Vietnam. Namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid ben ik daarbij betrokken.
Sommigen zullen zeggen dat Vietnam als enige land wordt aangesproken op zijn reputatie op het gebied van de mensenrechten en dat voor de andere ASEAN-leden deze voorwaarde van eerbiediging van de mensenrechten niet geldt. Wij moeten ons er echter voor inzetten om een eind te maken aan de schendingen van de mensenrechten in de gehele regio en mogen onze kritiek op één land niet afzwakken, omdat wij andere landen anders benaderen. Integendeel, ik ben van mening dat deze differentiële behandeling de Raad ertoe zou moeten aansporen om opnieuw te gaan onderhandelen over onze samenwerkingsovereenkomst met de ASEAN. Dat is de enige manier om te bereiken dat eerbiediging van de fundamentele mensenrechten een onmisbaar element wordt in onze samenwerking, niet alleen met de Republiek Vietnam, maar ook met alle landen van de regio.
Het verheugt mij zeer dat de Commissie de kwestie van de mensenrechten bij de Vietnamese autoriteiten ter sprake heeft gebracht en ik zou vandaag van commissaris Van den Broek de verzekering willen krijgen dat hij, namens de Commissie, aan deze aanpak zal vasthouden.

André-Léonard
Mevrouw de Voorzitter, Vietnam hoopt op buitenlandse investeringen en heeft vorig jaar een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de Europese Unie. Sindsdien stellen we echter vast dat de mensenrechten en de democratische principes, die de basis van deze overeenkomst vormen, rustig geschonden worden. De corruptie is algemeen en treft alle machtsniveaus en de Vietnamese regering blijft de burgerlijke vrijheden beperken en de mensenrechten schenden. De pers staat nog altijd onder de controle van de machthebbers, honderden journalisten zijn ontslagen en hebben schrijfverbod gekregen of zijn aangehouden en opgesloten in kampen.
Om dit alles af te ronden is een enorme campagne gestart om alle informatie die afkomstig is uit het buitenland te controleren, met als voorwendsel dat men negatieve vreemde invloeden wil bestrijden. Deze golf van pesterijen is in maart jl. voortgezet tegenover dissidente schrijvers en verdedigers van de mensenrechten. Tenslotte wordt stelselmatig een beleid van godsdienstige onderdrukking gevoerd.
Deze toestand is onaanvaardbaar. Vietnam moet de aangegane verbintenissen nakomen en wij vragen de Raad en de Commissie dat zij Vietnam eraan herinneren dat de verdediging van de mensenrechten niet alleen een prioriteit vormt in onze betrekkingen maar ook in het kader van de herziening van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de ASEAN.
Situatie van kinderen in Midden- en Oost-Europa:

Oostlander
Mevrouw de Voorzitter, wie kennis neemt van de situatie in Centraal- en Oost-Europa wordt getroffen door het bijzonder slechte lot dat de meest kwetsbare delen van de bevolking daar ondergaan. Wij kennen ook door de activiteiten van onze eigen burgers en hun organisaties het lot van de kinderen die verlaten worden en in weeshuizen en dergelijke zijn ondergebracht, vaak onder buitengewoon ellendige omstandigheden en we kunnen er alleen maar blij om zijn en benadrukken dat met name van kerkelijke en NGO-zijde zeer veel wordt gedaan om dat soort tehuizen te adopteren.
In de resolutie die wij op het ogenblik voorleggen, willen we beklemtonen dat het een goede zaak is als ook de Commissie in zijn eigen beleid de betreffende organisaties aanmoedigt om dit werk te verrichten. Daar hebben wij het lot van de bejaarden aan toegevoegd. Want kinderen spreken tot ieders verbeelding, maar het lot van bejaarden, zieke bejaarden, demente bejaarden, is iets wat minder makkelijk in de publiciteit scoort. Toch moeten we juist op dat soort groepen letten, op bejaarden die vaak worden opgesloten samen met geestelijk gestoorden en waarvoor vrijwel geen begeleiding meer aanwezig is. Ik zou dan ook via de steun aan deze resolutie willen beklemtonen dat de Europese Gemeenschap niet alleen in het economische en het juridische voortreffelijk werk verrichten zal, maar ook met name in het sociale een zeer aanmoedigend beleid zal voeren opdat organisaties die zich ontfermen over de kwetsbare mensen ginds, kinderen, bejaarden, psychiatrische patiënten, ook de nodige ruggesteun krijgen en voelen van de Europese Commissie, met name ook door middel van een eventueel PHARE-programma en de diensten die wij ginds hebben. Tot mijn spijt kan ik het antwoord van de commissaris niet meer beluisteren. Ik excuseer mij daarvoor en ik zal het met grote aandacht in het Volledig Verslag nalezen.

Wiersma
Mevrouw de Voorzitter, de huidige situatie waarin kinderen in Midden- en Oost-Europa zich bevinden vraagt om dringende aandacht. Zelf was ik niet lang geleden in Roemenië waar ik heb gezien onder welke erbarmelijke omstandigheden straatkinderen in bijvoorbeeld Boekarest leven. Ook het rapport dat onlangs door Unicef is uitgegeven, laat zien hoe ernstig de situatie is.
Met de omwenteling in Midden- en Oost-Europa werden vaak slechte omstandigheden waaronder sommige kinderen hadden geleefd onder het communistische systeem niet veel beter. Uit het rapport van Unicef blijkt zelfs dat in veel gevallen een verslechtering is opgetreden. In het rapport staan cijfers over een toename van criminaliteit, alcoholverslaving en zelfmoorden onder jongeren. Dat is enerzijds het gevolg van de hoge sociale en economische kosten waarmee de transitie gepaard gaat, zwakke groepen in de samenleving zoals kinderen worden hier altijd de dupe van.
Anderzijds is dit het gevolg van het feit dat dit probleem weliswaar erkend wordt door de regeringen ter plekke maar in de praktijk vaak niet hoog op de agenda staat. Dat laatste moet snel veranderen. De Europese Unie moet samen met de regeringen in Midden- en Oost-Europa prioriteit geven aan het verbeteren van de omstandigheden waaronder deze kinderen leven. Om hierin verbetering te kunnen brengen moet op korte termijn geld vrij gemaakt worden. Pogingen van de regeringen om wat te doen aan de situatie moeten van alle kanten ondersteund worden, zoals bijvoorbeeld de maatregelen die de Roemeense regering onlangs heeft genomen teneinde de rechten van het kind in Roemenië beter te kunnen beschermen. Dit moet ook in de praktijk een verder vervolg krijgen. Kortom, er valt van alles te ondernemen om de positie van kinderen in Midden- en Oost-Europa te verbeteren. Laten wij vooral niet vergeten dat zij de toekomst van Europa zijn, niet alleen van hun Europa maar ook van ons Europa. Investering in hen is ook een investering in de toekomst van Europa. Ik hoop dat de Commissie en andere verantwoordelijken in Europa op basis van de resolutie die nu voorligt iets zullen doen en dat wij als Parlement zullen proberen de ontwikkelingen rond kinderen in Midden- en Oost-Europa verder te volgen.
Isik Yurtçu:

Karamanou
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het probleem van de eerbiediging van de mensenrechten, de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting wordt in Turkije steeds nijpender en dramatischer. Uit gegevens van zowel de Europese unie van journalisten als de Turkse vereniging van journalisten blijkt dat in Turkije gestaag journalisten worden gearresteerd en nog 78 van hen gevangen worden gehouden. Dagelijks worden kranten in beslag genomen, radio- en televisiestations gesloten, redacties van dagbladen in brand gestoken en journalisten door de politie geslagen en verwond. Kenmerkend hiervoor is het lot van Isik Yurtçu, die in de gevangenis een aangrijpende oproep voor zijn vrijlating heeft gedaan, waarin hij benadrukt dat "hij de afgelopen 26 jaar geen ander beroep dan dat van journalist heeft uitgeoefend" en vraagt "waarom we doen alsof hij niet bestaat" .
De heer Isik Yurtçu is de 52-jarige Turkse hoofdredacteur van de Koerdischgezinde krant Özgür Günden, die in januari 1994 werd verboden. Voor zijn artikels in die krant werd hij tot 14 jaar en 10 maand gevangenisstraf veroordeeld. Hij verblijft nu al 28 maanden onder heel benarde omstandigheden in de cel, wat hem lichamelijk en geestelijk ernstig heeft getekend. Zijn collega's bestempelen hem als een achtbaar journalist die nooit enig persoonlijk voordeel uit zijn beroep heeft gehaald. De Turkse persraad, de Turkse vereniging van journalisten en de Liga van journalisten van Ankara hebben hem tal van prijzen toegekend, en Journalisten zonder grenzen is een campagne gestart waarin zijn onmiddellijke invrijheidstelling wordt geëist. Isik Yurtçu werd - samen met drie andere collega's - uitgeroepen tot journalist van het jaar 1996, en de Europese unie van journalisten heeft 3 mei 1997 aangeduid tot actiedag voor zijn vrijlating.
Het Parlement - de hoeder en gevoelsindicator van de mensenrechten en democratische vrijheden - moet vandaag dan ook om de onmiddellijke vrijlating van Isik Yurtçu en de andere Turkse journalisten verzoeken, en dient er de Turkse regering eens te meer aan te herinneren dat de schending van de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting een ernstige hinderpaal vormt voor verdere toenadering tussen de Unie en Turkije.

André-Léonard
Mevrouw de Voorzitter, wij hebben het vandaag andermaal over Turkije en moeten helaas opnieuw de houding van dit land inzake de individuele vrijheden, de vrijheid van meningsuiting en meer in het bijzonder de persvrijheid aanklagen.
Wij hebben op 13 december 1995 onze goedkeuring gehecht aan de douane-unie tussen Europa en Turkije. Deze goedkeuring vormde voor ons niet alleen een aanmoediging voor het vrij verkeer van goederen maar ook voor het respect voor de mensenrechten, waaraan wij bijzonder gehecht zijn.
Turkije moet de verbintenissen nakomen die het tegenover ons is aangegaan evenals de internationale akkoorden die het ondertekend heeft. Wij vragen dan ook dat de heer Isik Yurtçu, die tot vijftien jaar gevangenis veroordeeld is omdat hij zijn beroep van journalist uitgeoefend heeft, onmiddellijk wordt vrijgelaten. Turkije moet inzien dat de Europese Unie meer dan ooit haar solidariteit uitspreekt en haar steun bevestigt voor politieke gevangenen en opnieuw met aandrang vraagt dat zij worden vrijgelaten.
De vrijheid van de media en de vrije uitoefening van de journalistiek zijn voor ons en alle democraten fundamentele vrijheden. Wij kunnen niet aanvaarden dat deze rechten met voeten getreden worden en dat mensen veroordeeld en opgesloten worden omdat ze die verdedigd hebben.

Telkämper
Mevrouw de Voorzitter, vrijwel elke maand spreken wij over mensenrechtenschendingen in Turkije. Toch hadden wij gehoopt dat de situatie beter zou worden. Ik herinner aan de resolutie van 13 december 1995 over de mensenrechtensituatie in Turkije. Wij hebben die resolutie toen aangenomen omdat wij verwachtten dat de politieke situatie als gevolg van de sluiting van de douane-unie beter zou worden. Dat is niet gebeurd. Ik meen dat wij daaruit politieke conclusies moeten trekken.
Begin vorige week was ik in Turkije. Daar vond een congres over de georganiseerde criminaliteit plaats. Tijdens dat congres werd een televisiezender door de politie of een paramilitaire organisatie bestormd. Dat zorgde in Turkije voor grote opwinding en bewijst nogmaals dat van vrije media in Turkije geen sprake is. De reden van de bestorming was een uitzending over drugs en het feit dat in verband met een drugsdeal ook mevrouw Çiller was vernoemd. Er schijnen dus nauwe contacten met de georganiseerde criminaliteit in Turkije te bestaan. Wij moeten ons afvragen welke politieke houding de Europese Unie moet aannemen.
Aanleiding voor dit debat is de toekenning van de journalistenprijs aan Isik Yurtçu, die tot vijftien jaar opsluiting is veroordeeld. De wijze waarop de mensenrechten in Turkije worden geschonden moeten ons ertoe aansporen voor de vrijlating van de journalist Isik Yurtçu op te komen. Hij heeft niets misdaan.
Hongersnood in Noord-Korea:

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, wij kunnen niet langer aanvaarden dat de gehele wereld toekijkt terwijl in Noord-Korea, ondanks de oproepen van UNICEF, elke dag honderden mens van honger omkomen. Weldra zullen er dat duizenden of tienduizenden zijn. Wij hebben zonder discussie geld vrijgemaakt voor de slachtoffers van de aardbeving in het nochtans rijkere Iran. Voor Noord-Korea doen wij echter niets. De kinderen, ouderen en gehandicapten kunnen er niets aan doen dat in Noord-Korea een nu niet bepaald democratisch communistisch regime aan de macht is. Normaal gesproken helpen wij in dergelijke gevallen ook niet-democratische landen.
Bovendien moet men weten dat de EU ondertussen aan een project in Noord-Korea meewerkt. Wij verlenen 75 miljoen steun voor de bouw van kernreactoren van 2.000 megawatt. Dat geld gaat naar een land waar de mensen gras eten en verhongeren en dat geweigerd heeft het verbod op chemische wapens te onderschrijven, waar een militaire dictatuur aan de macht is en waar geen infrastructuurvoorzieningen en zelfs geen industrie bestaat. Daarvoor moeten wij 75 miljoen ecu uitgeven. Wij hebben 10 miljoen ecu in de reserve. Ik zou willen dat wij de bevolking en vooral de kinderen in Noord-Korea met dat geld meteen helpen. Als men weet welke ellende daar heerst, is het voor elk beschaafd land een schande lijdzaam toe te kijken.
Volgens de FAO is daarnaast nog 14, 5 miljoen dollar nodig om programma's te ontwikkelen en om de bevolking zaaigoed ter beschikking te stellen om opnieuw te kunnen oogsten. Ik verzoek u daarom de ontwerpresolutie van mijn fractie aan te nemen. Dat zijn wij de mensen en vooral de kinderen in Noord-Korea verschuldigd.

Günther
Mevrouw de Voorzitter, zoals in de ontwerpresolutie staat, is de hongersnood in NoordKorea geen nieuw verschijnsel. Wij horen regelmatig over zulke overstromingen. Ik ben het ermee eens dat wij Noord-Korea moeten helpen. Ook namens mijn fractie verzet ik er mij echter tegen dat wij alles door elkaar halen. Het probleem van het industriebeleid, de vestiging van industriële ondernemingen en de bouw van een kerncentrale vormen volgens mij immers een ander hoofdstuk. In deze ontwerpresolutie mis ik een verwijzing naar de verantwoordelijkheid van de Noord-Koreaanse regering. Ook op het gebied van de ontwikkeling is een goed bestuur voor ons telkens opnieuw een factor waarmee wij rekening moeten houden. Ook in andere omstandigheden eisen wij democratisering en dergelijke meer. Wij zullen dus met de desbetreffende wijzigingen in deze ontwerpresolutie instemmen.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil heel snel drie opmerkingen maken. Wij keuren de humanitaire tussenkomst natuurlijk goed en erkennen het dringende karakter hiervan. Mijns inziens moet ook de nadruk gelegd worden op de zichtbaarheid van deze humanitaire interventie. Deze hulp mag naderhand niet door de Noord-Koreaanse regering gebruikt worden om eigen propaganda te voeren zoals ze dat in het verleden al gedaan heeft.
De Unie moet de Noord-Koreaanse regering tevens vragen welke hervormingen zij van plan is door te voeren en hoe snel zij dit denkt te doen. Tenslotte moeten we ons tot een hoofdrolspeler in dit deel van de wereld richten. Naar mijn mening moeten de Commissie en de Raad druk uitoefenen op China, dat een enorme invloed op het Noord-Koreaanse regime kan uitoefenen, opdat de situatie gedeblokkeerd raakt en dit land, dat het meest achtergebleven communistische land ter wereld is, eindelijk de weg naar hervormingen inslaat. Wij moeten heel dringend in die zin optreden.

Vanhecke
Mevrouw de Voorzitter, de resolutie over de hongersnood in Noord-Korea, ingediend door de Groene fractie in dit Parlement, is een merkwaardig document. Merkwaardig omdat het enige correcte eraan is de beschrijving van de hongersnood die ongeveer de helft van de bijna 23 miljoen Noord-Koreanen treft. Ik vrees dat deze resolutie totaal de mist ingaat.
Alles wel beschouwd beperkt de Groene fractie zich tot kritiek op Amerika - hoewel dat land inmiddels toch bereid is duizenden tonnen voedselhulp te sturen. Verder heeft de resolutie het zeer eerbiedig blijkbaar over de "regering van Noord-Korea die melding maakt van verhongerde kinderen" .
Geen woord in de resolutie over de échte verantwoordelijke voor de hongersnood: het stalinistische regime van Kim Jong-il, dat blijkbaar bij de Groene fractie nogal wat genade vindt. Kim Jong-il lijdt zelf geen hongersnood, net zo min als zijn broer die ambassadeur is in Finland, of zijn zuster die vice-directeur van het centraal comité van de KP is, of zijn neven en nichten en de hele familie die allerhande machtsposten van het regime bekleden.
Geen woord ook over de tweehonderdduizend politieke gevangenen die in Noord-Korea op dit ogenblik letterlijk kreperen. Geen woord over het feit dat de verwoestende overstromingen niet de echte oorzaak zijn van de hongersnood, maar alleen de heersende ellende veroorzaakt door 52 jaar stalinistisch bewind, hebben aangescherpt.
Geen woord ook over het feit dat de financiële deelname van de Verenigde Staten en wellicht van Europa voor de bouw van twee licht-waterreactoren - financiële deelname waarop de Groene fractie zo'n kritiek heeft - moet dienen voor de vervanging van twee bestaande, oude, onveilige kerncentrales die feitelijk alleen bestemd zijn om het regime plutonium voor militair gebruik te kunnen bezorgen. Kortom, ik vrees dat de Groene fractie zich hier toch een beetje te veel laat kennen als een té kritiekloze verdediger van een monsterlijke regime.

Bloch von Blottnitz
Mevrouw de Voorzitter, ik ontken ten stelligste dat ik enige sympathie voor een communistisch systeem heb. Ik vind het schandelijk dat men dat beweert. Mijn familie en ikzelf zijn door de communisten vervolgd. Zoiets neem ik niet. Dit is een schande. Men zegt dat omdat ik niet alles heb gezegd wat men ginds verkeerd doet. Dan zou onze ontwerpresolutie echter een dik boek zijn geworden. Ik zal ook nog moeten zeggen in hoeveel andere, nochtans op het Westen gerichte landen ongeveer hetzelfde gebeurt. U moet onze ontwerpresolutie beter lezen en mag mij dergelijke schandelijke verwijten niet toesturen. Dat moet voor iedereen duidelijk zijn.
Iedereen moet goed weten dat ik geen enkele sympathie voor dictaturen of communistische systemen heb. U verwijt mij dat alleen omdat ik tot de groenen behoor.

Vanhecke
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw Bloch von Blottnitz verwijt mij blijkbaar dat ik niet lezen kan, maar ik kan wel degelijk lezen. Ik ga af op de tekst van de resolutie waar niet de minste kritiek uit blijkt op de regering, zij schrijft niet eens het dictatorschap, maar de regering van Noord-Korea die eigenlijk in de resolutie van de Groene fractie volledig vrijuit gaat en nochtans naar mijn mening aan de basis ligt van wat in Noord-Korea spijtig genoeg gebeurt.

Kreissl-Dörfler
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie heeft het voortdurend over haar sociale en ecologische verantwoordelijkheid en zet de eerbiediging van de mensenrechten in haar internationale overeenkomsten helemaal bovenaan. Als het echter op concrete steun aankomt, laat ze echter jammer genoeg nog steeds veel te weinig zien. Een voorbeeld is het Rugmark label , dat model staat voor de sociale regulering bij de tapijtproductie. Rugmark laat op concrete wijze zien hoe men kinderarbeid uit de wereld kan helpen en biedt vooral de betrokken kinderen zelf andere mogelijkheden.
De Bondsrepubliek Duitsland ondersteunt dit initiatief, maar de Commissie weigert het op basis van flauwe argumenten te financieren. Waarschijnlijk zitten in de bureaus van de Commissie te vaak te veel lobbyisten van bepaalde landen en ondernemingen.
Onze eisen zijn zeer eenvoudig. De lobbyisten moeten uit de bureaus van de Commissie verdwijnen. Initiatieven zoals Rugmark en Schone kleren moeten de nodige steun krijgen. Daarom moet de Commissie extra douanepreferenties toekennen aan landen die fundamentele ILO-verdragen naleven. De Commissie moet bestaande initiatieven voor de afschaffing van kinderarbeid ondersteunen en zelf eigen ondersteuningsprogramma's voorleggen. Wij zijn het volkomen met deze ontwerpresolutie eens.

Van Lancker
Voorzitter, beste collega's, dit Europees Parlement heeft herhaaldelijk gepleit voor de opname van sociale clausules in internationale handelsakkoorden. Niet omdat wij zo nodig de Europese economieën willen afschermen, maar wel omdat wij ervan overtuigd zijn dat liberalisering van de wereldhandel vraagt om elementaire fatsoensregels, zowel op sociaal-ecologisch als fiscaal vlak. Maar jammer genoeg hebben we opnieuw moeten constateren bij de Top van Singapore dat van de opname van die sociale clausules in die handelsakkoorden niets, maar dan ook niets terecht gekomen is. De IAO is alleen naar huis gestuurd met het sussertje dat zij zich met deze materie mag bezighouden. Wij moeten ons blijven verzetten tegen een dergelijk soort optreden en ik denk ook dat we alle steun moeten geven aan het nieuwe initiatief dat nu door de internationale arbeidsorganisatie ontwikkeld is, waarbij wordt gepleit voor een gedragscode van alle landen om zich aan elementaire, sociale regels te houden met betrekking tot verbod op kinderarbeid, dwangarbeid, het recht op vereniging, het recht om zich te organiseren en het verbod op discriminatie.
Ik denk anderzijds ook dat deze Europese Unie iets moet doen om consumentenacties te ondersteunen. In al onze landen zijn er al verschillende organisaties, derde-wereld-organisaties die niet zitten te wachten tot de sociale clausules van de wereldhandelsorganisatie op een mooie dag eindelijk uit de startblokken zullen komen. Ik denk dat deze organisaties al onze steun verdienen. Wij zouden bijvoorbeeld kunnen starten met de opmaak van een eigen Europese gedragscode, een label dat we toekennen aan díe ondernemingen die wél bereid zijn zich aan elementaire fatsoensregels te houden en daar ook de controle op te organiseren. We zouden deze campagnes veel beter moeten ondersteunen omdat ze tonen dat de bevolking er wél van overtuigd is dat ethisch consumeren kan.En sommige ondernemingen moeten verantwoordelijk gesteld worden voor de handel die zij in onze landen organiseren. Daarom ben ik zeer blij met deze resolutie en ik hoop dat er ook gevolg aan zal worden gegeven op Europees vlak.

Maij-Weggen
Voorzitter, deze resolutie is mede ingediend door mijn fractie en dat hebben wij ook graag gedaan. Ik was zelf als rapporteur verantwoordelijk voor de inbreng van de sociale clausule in het referentieel stelsel en op grond daarvan hebben we Birma kunnen aanpakken met de opheffing van het stelsel. Je kunt wel degelijk effectief zijn. Desondanks moeten we zeggen dat die sociale clausules vaak niet effectief zijn en daarom zijn de initiatieven van een aantel NGO's om met fair trade-labels te gaan werken eigenlijk heel interessant. Het blijkt dat flink wat consumenten daar gevoelig voor zijn en het blijkt dat ook verkooporganisaties daar gevoelig voor zijn. Het blijkt aldus steeds meer te helpen. De kans bestaat dat we steeds meer van dit soort fair-trade-labels krijgen en daarom zou ik ook een appel willen doen op de Commissie om niet alleen de NGO's daarbij te helpen, maar misschien zélf met het initiatief te komen om dit soort labels op Europees niveau te regelen.
Voorzitter, mijnheer Van den Broek, wat de lobbyorganisaties betreft, is het misschien een goed idee om de resoluties die dit Parlement deze week heeft aangenomen over het aan banden leggen van de lobbyorganisaties, als voorbeeld te nemen om een dergelijke resolutie ook binnen de Commissie aan te nemen en de Commissiediensten op dezelfde manier te helpen en te beschermen zoals wij dat nu ook zelf doen.

Garosci
Mevrouw de Voorzitter, dit thema waar onze fractie natuurlijk haar steun aan heeft gegeven en dat zij heeft onderschreven in de spoedresolutie, is tot nu toe onderschat. Het is een tragisch probleem dat echt niet beperkt blijft tot de materiële sector van kleren en schoenen.
Het probleem van uitbuiting op het werk van kinderen en vrouwen heeft duidelijk niet alleen betrekking op kleren, schoenen en stoffen voor de kledingindustrie. Er zijn legio andere sectoren, waaronder de reeds vermelde tapijtindustrie en de levensmiddelensector, waar vrouwen en vooral kinderen helaas tot op het merg worden uitgebuit. In dit besef heeft onze fractie de onderhavige resolutie ondertekend en hecht zij daar ook speciale waarde aan. Gevraagd wordt in die resolutie dat aan het "sociale label" echt de bereidheid wordt vastgeknoopt om de situatie aan te pakken. Tot nu toe is het probleem namelijk onderschat, maar het heeft zulke grote proporties aangenomen en lijkt zich dusdanig uit te breiden, dat het mondiale evenwicht in de maatschappelijke ontwikkeling van de derde landen daardoor ontwricht kan raken.
Een kind dat vandaag de dag noch de tijd noch de kans krijgt om kind te zijn, een kind dat niet kan spelen, leren, opgroeien met leeftijdgenootjes en binnen het eigen gezin, wordt morgen een ontevreden, misschien wel gewelddadige volwassene, iemand die steelt, zelfs moordt. Zo'n draaiboek kunnen wij ons niet veroorloven! Wij moeten alles doen wat in ons vermogen ligt om zo'n situatie te vermijden. Dus we zeggen ja tegen het sociaal label, maar tevens moet toegewerkt worden naar fair trade en solidaire handel voor alle andere economische en sociale sectoren. Als het om deze zaak gaat, zal onze fractie steevast voor honderd procent beschikbaar zijn.

Fassa
Mevrouw de Voorzitter, deze ontwerpresolutie is technisch gezien misschien niet spoedeisend, maar ze verdient het toch om energiek gesteund te worden, ook en vooral omdat zodoende het accent gelegd kan worden op een paar principes en criteria die het optreden van de Europese Unie op elk vlak, en niet alleen in de sector van humanitaire bijstand, moeten regelen. Vandaag de dag is het hoog mode om liberaal te zijn in de politiek en liberalistisch in de economie, doch veel te vaak worden er nogal warrige ideeën op nagehouden over wat nu echt economisch liberalisme of vrije markt is.
Dit laatste betekent namelijk absoluut niet een volledig regelloze economie. Integendeel! Een echt liberalistisch stelsel moet gebaseerd worden op een juridisch platform waarmee een sterke economie opgebouwd kan worden, welke dus niet gebaseerd wordt op uitbuiting van wie dan ook, zeker niet vrouwen en kinderen. Dergelijke praktijken mogen op geen enkele wijze onder het mom van economische vooruitgang doorgaan. De economie moet juist het middel zijn voor uitbreiding van ieders vrijheid.
Daarom moet elke poging in het werk gesteld worden om de handel van produkten af te wijzen waar niet rigoureus verklaard wordt dat er geen uitbuiting heeft plaatsgevonden op het werk van vrouwen of vooral kinderen. Zoals reeds is gezegd, is dit negatieve verschijnsel behoorlijk wijdverbreid, vooral in landen met een sterk opkomende economie. Om ervoor te zorgen dat in de ontwikkelingslanden een echte economie wordt opgezet, moet de Commissie aangespoord worden om een specifieke richtlijn uit te vaardigen inzake de certificering van produkten die daarvandaan komen en moet het optreden van de NGO's in die richting worden gesteund.
Fair trade en solidaire handel passen in deze optiek en vormen een noodzakelijke, positieve aanvulling op dit optreden van ons. Hoe dan ook, ons optreden moet eerst en vooral negatief en repressief van aard zijn.

Mann, Thomas
Mevrouw de Voorzitter, de wereldwijde strijd tegen kinderarbeid begint resultaten op te leveren. Het werk van de Rugmark Foundation in India en Nepal, dat wij als SAARC-delegatie van het Europees Parlement met grote aandacht volgen, werpt vruchten af. De stichting en de campagne "Schone kleren" hebben niet alleen steunbetuigingen maar ook financiële steun nodig. Daaraan moet dringend iets worden gedaan.
Maatregelen tegen de exploitatie van vrouwen en kinderen zijn geen inmenging in de interne aangelegenheden van soevereine staten en ook geen poging van het Westen om die staten zijn opvattingen op te leggen. Om de mensenrechten te doen eerbiedigen hebben wij integendeel nood aan een mondiaal binnenlands beleid. Het wereldwijd verbod op kinderarbeid vergt concrete maatregelen om de gezinnen bij de strijd tegen de kinderarbeid te betrekken. Onderwijs en opleiding van jongeren, goed opgeleide leerkrachten, een voldoende hoog loon, dorpscoöperaties, totstandbrenging van netwerken in de ambachtelijke sector, bewustmaking van de bevolking ter plaatse en ondersteuning van het werk van de NGO's kunnen de gezinnen helpen om zichzelf en hun kinderen een menswaardig bestaan te bezorgen.
Kenia:

Malone
Mevrouw de Voorzitter, dit is een goed moment om over deze kwestie te debatteren, omdat de problemen op het gebied van de mensenrechten in Kenia ernstig zijn geëscaleerd en daar in december verkiezingen gehouden zullen worden. Het is dus zeer opportuun dat wij nu in dit Parlement een duidelijk signaal geven, omdat het geen zin heeft dat in november of december te doen, wanneer iedereen op de hoogte zal zijn van de zeer ernstige situatie. Wij moeten hoe dan ook onze invloed aanwenden, wanneer wij dat kunnen doen.
De meeste mensen hier zullen weten dat de kritiek, zowel op nationaal als internationaal niveau, toeneemt. In januari is Father Larry Timmons, een Ierse Broeder van de christelijke scholen, door de politie gedood nadat hij getracht had zich uit te spreken tegen de corruptie en onregelmatigheden in verband met de verspreiding van identiteitskaarten voor de komende verkiezingen. Dit was geen op zichzelf staand voorval. In feite hebben de stelselmatige aanvallen op mensenrechtenactivisten, leden van de oppositie en medewerkers van de kerk een alarmerende omvang aangenomen.
Bepaalde van de kerk uitgaande groepen worden ernstig bedreigd vanwege hun werk ten behoeve van vrede en rechtvaardigheid. Veel Ierse missionarissen zijn bij dit werk betrokken. Gezien de recente berichten, wordt zeer gevreesd voor de veiligheid van deze personen en de mensen met wie zij samenwerken. De plaatselijke bisschop, die voorzitter is van de katholieke commissie voor rechtvaardigheid en vrede, zei onlangs, en dat spreekt boekdelen: " Wat wij hier op dit moment meemaken is een bewind van tirannie en onderdrukking dat erger is dan alles wat wij in de dagen van het eenpartijbestuur hebben ondervonden."
Daarom moeten wij in dit Parlement alle middelen die ons ter beschikking staan aanwenden om de aandacht te vestigen op deze situatie en pressie uit te oefenen op de Keniaanse autoriteiten om de fundamentele mensenrechten te eerbiedigen. Ik zou hen met name willen verzoeken om de veiligheid van medewerkers van de kerk te waarborgen.
Tot slot wil ik nog opmerken dat ik heb begrepen dat de Confederale Fractie Europees Unitair Links een amendement op paragraaf 5 heeft ingediend. Ik vraag mij af of dit in zijn geheel nodig is, omdat het enige dat wij met deze paragraaf beogen is dat, om humanitaire redenen, de steun aan de regering wordt opgeschort, niet de steun aan de NGO's. In het verleden is dat zeer doeltreffend gebleken - in 1992 bij voorbeeld, toen de president, vanwege het dreigement dat de steun verminderd zou worden, met een meerpartijenstelsel instemde - en misschien zouden wij daarom het amendement van de Confederale Fractie Europees Unitair Links als aanvulling aan deze paragraaf kunnen toevoegen.

Günther
Mevrouw de Voorzitter, in deze ontwerpresolutie wordt gevraagd dat de regering krachtiger optreedt tegen bendes en andere criminele elementen. Dat is zeker nodig. Wij moeten ons echter ook afvragen in hoever een regering daartoe in staat is. Ik wil die doelstellingen niet relativeren, maar wij hebben horen zeggen dat de regering graag een inspanning zou doen. Wij mogen echter niet vergeten dat Kenia het uitgangspunt en de logistieke basis voor vele acties, ook van de Unie, in het gebied van de Grote Meren is geweest.
Ik zou de Commissie dan ook willen vragen niet alles stop te zetten, maar selectief te werk te gaan en enkele projecten op gang te brengen zodat wij nog een uitbreidingsmogelijkheden hebben. Wij mogen ook niet vergeten dat wij zonder de luchthaven van Nairobi bij sommige acties zware moeilijkheden hadden ondervonden.

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, dank aan de geachte afgevaardigden voor hun inbreng in wat toch altijd weer een aanklacht is tegen de nog zo wijdverbreide praktijken van mensenrechtenschendingen in de wereld. Aanklachten op een gebied waar toch ook dit Europees Parlement duidelijk een naam heeft te verliezen en de Commissie wil zeker het Parlement blijven aanmoedigen om de situatie van de mensenrechten te volgen zoals ook de Commissie dat probeert te doen. Om te beginnen in Indonesië ten aanzien waarvan zeer geregeld en herhaaldelijk tot uiting is gebracht in verklaringen, demarches en protesten dat er op het gebied van de mensenrechten nog veel aan schort. Het voorval dat hier vanmiddag is gemeld, onder andere de arrestatie van vakbondsleider Pakpahan en met name zijn gezondheidstoestand, is weer zo'n geval waaruit blijkt dat de bezorgdheid over de toestand van de mensenrechtensituatie in Indonesië volledig op zijn plaats is en het is duidelijk dat de veroordeling van de heer Pakpahan en met name ook het feit dat hij als lid van de internationale arbeidsorganisatie werd gearresteerd nog eens duidelijk maakt hoe zwak het gesteld is met de vakbondsrechten in Indonesië. Oost-Timor is een geval dat al zo lang op de Europese agenda staat en waar de Europese Unie ook meermalen een zeer kritisch standpunt over heeft ingenomen en dat ook zal blijven doen, zij het dat we ook de taak hebben om met name het zoeken naar een vreedzame politieke oplossing zo veel mogelijk te ondersteunen. De Commissie heeft de recente gebeurtenissen in verband met de politieke ontwikkelingen in Indonesië van nabij gevolgd en zal verdere stappen blijven ondernemen bij de Indonesische regering met het oog op de naleving van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden. Met veel van wat gezegd is met het oog op de komende verkiezingen en de organisatie daarvan kan de Commissie het zeker eens zijn. In de dialoog met de Indonesische autoriteiten wordt ook gewezen op de noodzaak van vrije en eerlijke verkiezingen.
Er is ook veel gesproken over de relatie met Vietnam en het is ongetwijfeld zo dat ook de mensenrechtensituatie daar veel te wensen overlaat en uit velerlei rapporten blijkt dat we ook in Vietnam nog steeds te maken hebben met het fenomeen van politieke gevangenen. De Commissie deelt ook de opinie van het Parlement dat de detentievoorwaarden voor politieke en gewetensgevangenen hard zijn en verbeterd moeten worden. We vragen ons dan ook af of die verbetering niet kan worden versterkt en gestimuleerd door bijvoorbeeld de mensenrechtenwerkgroep van de Verenigde Naties en ook mensenrechtenwerkgroepen of delegaties van de Europese Unie de gevangenissen daar te laten bezoeken, althans de Vietnamese autoriteiten om medewerking daarvoor te vragen. Dat zou een concrete stap kunnen zijn naar verbetering van die situatie.
Ten aanzien van Vietnam en ook ten aanzien van andere landen die vanmiddag aan de orde zijn geweest, rijst dan de vraag of andere, zeg maar meer krachtdadige en vaak economische drukmiddelen moeten worden aangewend om de situatie daar te verbeteren. Ik wil daar meer in zijn algemeenheid over opmerken dat ik zeer wel begrijp, en de Commissie is er ook bepaald wel ontvankelijk voor, dat die aandrang vaak ook op de Commissie wordt uitgeoefend, zoals in het geval van Vietnam. Ik herinner me dat ikzelf destijds de handels- en samenwerkingsovereenkomst met Vietnam heb ondertekend, wat op zich toch weer een nieuw begin was in de betrekkingen tussen Europa en Vietnam, waar overigens ook mensenrechtenclausules deel van uitmaken en die clausules worden ook daadwerkelijk gebruikt om gelegitimeerd te zijn om de mensenrechtendialoog met de regeringen daadwerkelijk voort te zetten. Ik ben zelf van mening, hoewel geen enkele mensenrechtensituatie in een land automatisch te transplanteren is op een ander land en in alle situaties ook rekening moet worden gehouden met de verschillen per land, dat ook daar waar vaak de verbetering maar zeer traag verloopt, toch met zekere aarzeling, met zekere terughoudendheid moet worden gehandeld als het gaat om het weer afbreken van een langzaam opgebouwde economische relatie die toch in de eerste plaats tot doel heeft in een land als Vietnam om de sociaal-economische ontwikkeling ten behoeve van de bevolking daadwerkelijk te verbeteren. Ik vind dat ook dat aspect in ieder geval in de overwegingen moet worden betrokken.
Gesproken is over de kinderen en de kwetsbare bevolkingsgroepen in Centraal- en Oost-Europa. Evenzeer een belangrijk onderwerp en de Commissie is zich buitengewoon sterk bewust van de positie waarin die meest kwetsbare bevolkingsgroepen zich bevinden. Onder PHARE kennen we het LEAN-programma en dat heeft, sinds het is opgezet, zo'n 107 projecten gefinancierd met een budget van 35 miljoen ecu voor steun aan invaliden, bejaarden, kinderen, aidsslachtoffers, minderheidsgroepen en werklozen. Allemaal categorieën die ook door, ik meen de heer Oostlander, nog eens een keer extra onder de aandacht zijn gebracht. Dan bestaat er het consensusprogramma; daar wordt de opzet of de hervorming van sociale beschermingsstelsels gesteund, waaronder ook sociale bijstand en gezinshulp. Dan hebben we andere instrumenten, meer op specifiek nationale situaties afgestemd, zoals het kinderbeschermingsprogramma in Roemenië dat sinds '92 wordt uitgevoerd, het programma voor sociale noodhulp in Bulgarije waar ook het Parlement eerder over heeft gesproken en waarmee inkomens van arme gezinnen rechtstreeks worden ondersteund en ook directe financiële steun wordt verleend aan sommige psychiatrische instellingen, en we kennen de situatie in die instellingen in dat land. Tegelijkertijd zijn we ook voorbereidingen aan het treffen om de kandidaatlanden voor lidmaatschap van de Europese Unie toegang te laten verkrijgen tot communautaire programma's die betrekking hebben op de bevordering van de gezinszorg, de bestrijding van kanker, drugsverslaving, programma's voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen. De nieuwe PHARE-richtsnoeren, waarover de Commissie eerder een mededeling aan het Parlement heeft gedaan, geven ons ook een kader om acties op deze gebieden voort te zetten, met name de versterking van de overheidsdiensten op dit punt en van de sociale-zekerheidsinstellingen vormt een aanvulling op de ondersteuning van de hervorming van het sociaal beleid. Hiermee wil de Europese Unie natuurlijk ook de voorwaarden scheppen voor een meer gemakkelijke integratie straks van deze landen in de Europese Unie.
We zijn zeer wel bekend met het lot van de Turkse journalist, de heer Yurtçu, sinds '95 verscheidene malen door de Turkse rechtbank veroordeeld op grond van de Wet ter bestrijding van terrorisme en het Wetboek van strafrecht. We zouden met elkaar weer de nodige tijd van gedachten kunnen wisselen over de mensenrechtensituatie in Turkije en dan gezamenlijk, denk ik, tot de conclusie komen dat ondanks onze inspanningen, onze druk en het geven van signalen in de richting van Ankara, de situatie met zorg wordt gevolgd, zowel vanuit het Parlement als vanuit de Commissie en de Raad, en dat we in ieder geval alert moeten blijven. Dat is, zeg maar, de kritische kant van de zaak. Misschien is de hoopgevende kant van de zaak dat destijds, mede ook op aandrang vanuit dit Parlement, het bekende artikel 8 van de Wet ter bestrijding van terrorisme is aangepast, wat destijds heeft geleid tot de vrijlating van een zeer groot aantal, ik meen me te herinneren boven de 150, journalisten, schrijvers en andere personen die vanwege het schenden van de bepalingen op de vrijheid van meningsuiting waren gevangengezet. U weet dat wij een zeer geregeld contact hebben met Ankara over tal van onderwerpen, of dat nu is over de Douaneunie, over Cyprus, over de bilaterale betrekkingen met Griekenland of het Koerdenprobleem, de mensenrechtensituatie wordt altijd in de dialoog met Turkije betrokken en we blijven ook aandringen op nieuwe wetgeving, op verbetering van de situatie, met name in gevangenissen, om eindelijk te komen tot een einde aan de martelingen in politiebureaus en dergelijke. Ik zou alleen de geachte afgevaardigden, Voorzitter, nog eens willen overtuigen dat wat dat betreft ook de Commissie haar aandeel blijft bijdragen aan het stimuleren van een verbetering van de situatie ter plaatse.
Voorzitter, de Europese Commissie heeft gedurende de laatste twee jaar tien miljoen ecu bijgedragen aan humanitaire hulp aan Noord-Korea. In maart 1997, een paar maanden geleden dus, heeft een goed voorbereide evaluatiemissie de dringende noden van de bevolking geïnventariseerd. De resultaten van die evaluatiemissie zullen de Commissie nu in staat stellen haar strategie voor de humanitaire interventie in Noord-Korea te optimaliseren. Wij bereiden op dit moment een gecoördineerd hulpprogramma voor dat zowel voedselhulp als assistentie op het gebied van de openbare gezondheidszorg inhoudt.
Wij zouden eigenlijk graag van deze gelegenheid gebruik maken om uw aandacht te vestigen op het feit dat niet alleen de VN bereid zijn om assistentie voor Noord-Korea te organiseren, maar dat ook een belangrijk aantal Europese non-gouvernementele organisaties een grote interesse tonen om aan die humanitaire hulpverlening bij te dragen. Maar er kan geen twijfel over bestaan dat de Noord-Koreaanse autoriteiten een grotere flexibiliteit moeten tonen, zodanig dat de aanvoer van humanitaire hulp ook vlotter kan verlopen. Want zoals het nu staat, is humanitair werk onderhevig aan een aantal restricties, zowel op praktisch als op administratief vlak. In ieder geval zal de Commissie ondanks de vele problemen die er bestaan al het mogelijke in het werk stellen om in een adequate humanitaire assistentie voor de Noord-Koreaanse bevolking te voorzien.
Ik wil en mag ook niet ingaan op het betoog dat mevrouw Bloch von Blottnitz heeft gehouden, maar omdat ik weet dat ook over KEDO hier zo vaak is gesproken in het Europees Parlement, moet het mij wel van het hart dat de bijdrage die daaraan door de Unie wordt geleverd daadwerkelijk tot primair doel heeft om tot veilige kerncentrales te komen, wat anders niet het geval zou zijn, en tevens daarmee ook het probleem van de proliferatie te lijf te gaan. Ik dacht dat de gezamenlijke inspanning met Japan en de Verenigde Staten alleszins te rechtvaardigen is.
De "Schone kleren" -campagne die op het ogenblik in een aantal Europese landen loopt, is geen op zichzelf staand verschijnsel. In de afgelopen maanden zijn meer van dergelijke initiatieven gestart die ten doel hebben de consument bewust te maken van de sociale omstandigheden waaronder de goederen die zij kopen worden geproduceerd. Zoals u weet steunt de Commissie de bevordering van de sociale grondrechten ten volle en zonder voorbehoud. In de Commissiemededeling over, zoals het heet, het verband tussen het handelsstelsel en de internationale arbeidsnormen onderschrijft de Commissie de noodzaak om de fundamentele arbeidsnormen, zoals bijvoorbeeld het verbod op gedwongen arbeid en de afschaffing van kinderarbeid, te bevorderen. Deze doelstelling is ook opgenomen in het stelsel van algemene preferenties van de Europese Unie waarin wordt bepaald dat extra voordelen kunnen worden toegekend aan landen die bepaalde ILO-verdragen daadwerkelijk toepassen in de vorm van positieve stimulering van de naleving van deze regels.
De Commissie zal binnenkort - en ik antwoord daarmee ook op een vanmiddag gestelde vraag- een ontwerpverordening dienaangaande voorleggen, waarin de uitvoeringsmodaliteiten worden vastgelegd, in het bijzonder de procedures voor controle en samenwerking met de regeringsautoriteiten van de begunstigde landen.
Wat de particuliere initiatieven tot sociale etikettering betreft, stelt de Commissie in voornoemde mededeling een toename van initiatieven vast en wijst zij in dit verband op het belang van de regels van de Wereldhandelsorganisatie die echter niet misbruikt mogen worden voor protectionistische doeleinden. Bovendien moeten die initiatieven, willen ze geloofwaardig zijn, ook alle waarborgen inhouden inzake controle om te voorkomen dat met deze etikettering wordt gefraudeerd. De naleving van de voorschriften voor de internationale handel en de strengheid en doelmatigheid van de controleprocedures zijn in onze ogen van fundamenteel belang, maar de Commissie beschikt nog niet over voldoende informatie hierover.
Overigens, ik ben mij bewust van de discussie die over de etikettering of het label van Rugmark en dergelijke wordt gevoerd. Ik denk dat die wat minder duidelijk ligt dan vanmiddag vanuit dit Huis wel is gesuggereerd en dat ook daar twijfels bestaan aan, zeg maar, de hardheid en de betrouwbaarheid en met name ook aan de fraudebestendigheid van dat stelsel.
Ten slotte Kenia. Daar blijft ook de Europese Commissie de politieke situatie en de mensenrechtensituatie nauwlettend volgen in het kader van de algemene samenwerking met dat land. Wij scharen ons volledig achter het standpunt van het Parlement dat alles in het werk moet worden gesteld om verdere verslechtering van de mensenrechtensituatie te voorkomen. In nauwe samenwerking met de lidstaten van de Unie grijpt de Commissie elke gelegenheid aan om de Keniaanse regering te wijzen op het belang dat de Commissie hecht aan het feit dat ontwikkelingsbeleid en samenwerking nauw verbonden zijn met de eerbiediging van de fundamentele mensenrechten. Deze boodschap heeft commissaris en collega Pinheiro tijdens zijn bezoek aan Kenia begin van dit jaar nog eens duidelijk overgebracht aan de Keniaanse autoriteiten. Net als het Parlement betreurt de Commissie het recente brute optreden van de politie tegen leden van de oppositie en mensenrechtenactivisten. De Commissie roept alle Kenianen op te streven naar vrede en verzoening in hun land, zodat de verkiezingen van 1997 in vrijheid en eerlijkheid kunnen worden voorbereid en gehouden en wij niet een herhaling te zien krijgen van de golf van geweld die is opgetreden tijdens de verkiezingen van 1992. Nodeloos te zeggen dat wij zowel de voorbereidingen als het houden van de verkiezingen zelf nauwlettend zullen volgen. De Commissie heeft er nota van genomen dat in het kader van het nader onderzoek naar één van de aanvallen op geestelijken - mevrouw Malone heeft daarover gesproken -, waarbij de Ierse Franciscaan Timmons werd gedood, intussen een verdachte voor het Keniaans gerecht is gebracht en inderdaad voor moord is aangeklaagd.

De Voorzitter
Mijnheer Van den Broek, ik dank u.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt te 17.30 uur plaats.

De Voorzitter
Aan de orde is de ontwerpresolutie (B4-0359/97) van mevrouw Plooij-Van Gorsel en anderen, namens de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij, over de "bestraffing" van Denemarken en Nederland door China voor het indienen van een resolutie tijdens de 53e vergadering van de VN-Commissie voor de rechten van de mens waarin de schendingen van de mensenrechten in China worden veroordeeld.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, democratie en respect voor de mensenrechten zijn voor de liberale fractie buitengewoon belangrijke onderwerpen. Mijn fractie betreurt de houding van enkele EU-lidstaten die maken dat geen resolutie namens de Unie kon worden ingediend. Dit tast de geloofwaardigheid van de Unie aan en speelt China in de kaart. De landen die wel een resolutie tegen China steunden, Denemarken en Nederland, zijn gestraft met economische sancties. Nederland deed het als voorzitter van de Unie. Wie namens de Unie het woord voert, krijgt blijkbaar ook namens de Unie de klappen. De Franse president Chirac zei vorige maand dat de eensgezindheid van Europa Europa tot de sterkste macht ter wereld kan maken. Eensgezindheid? Bedoelde Chirac daarmee de opportunistische houding van Frankrijk in Genève? Vanmorgen zag ik op de televisie dat Chirac in China is ontvangen als een vriend. De Nederlandse minister was vorige week niet welkom en China lacht in zijn vuistje.
Voorzitter, handel en politiek zijn volgens China twee aparte dingen. De economische straffen die China uitdeelt, zijn in dat licht onaanvaardbaar en staan een snelle toetreding van China tot de WTO in de weg. Ik doe een beroep op de Commissie dit in al haar betrekkingen met China duidelijk te maken.

Wiersma
Voorzitter, ik wil me graag aansluiten bij de vorige spreker, een collega uit Holland. Ik denk dat wat vandaag in die resolutie aan de orde is gesteld voor zich spreekt. Iedereen vindt het van belang om voortdurend de schendingen van de mensenrechten in China aan de orde te stellen. Iedereen is vóór een Europese samenwerking op dat terrein. Maar als dan een voorzittersland daarin gesteund door de andere landen, eens een keer iets probeert, dan krijg je eerst het probleem om dat er in de Raad door te krijgen en als dat niet lukt, komt er in dit geval nog bij ook dat die twee landen die dan hun nek uitgestoken hebben, daarvoor ook nog bestraft worden door het land dat eigenlijk bestraft had moeten worden door de Europese Unie. Eigenlijk een belachelijke situatie. Dus los van het feit dat we moeten betreuren dat het de Europese Unie weer eens een keer niet gelukt is om op een belangrijk punt met één stem te spreken, is nog veel belachelijker dat vervolgens twee landen voor de gevolgen daarvan opdraaien en dat de Europese Unie tot op heden niet de indruk heeft gewekt daar krachtdadig tegen te willen optreden. Dit valt te betreuren. De gehele Unie moet worden gevraagd om enige solidariteit te betonen met Denemarken en Nederland die tenminste op dit punt eens een keer hun nek hebben uitgestoken.

McMillan-Scott
Mevrouw de Voorzitter, ik heb geen kritiek op het Nederlandse voorzitterschap of de Commissie, omdat zij kort geleden in Genève getracht hebben een resolutie in te dienen in de VNsubcommissie. Het is echter duidelijk dat er kritiek geleverd kan worden op een aantal lid-staten dat zich niet aan het concept van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid heeft gehouden. Er is evenwel een probleem dat nog dieper ligt: men heeft mij te kennen gegeven dat China, als de Europese Unie niet zou aandringen op aanneming van de resolutie in de subcommissie van de Verenigde Naties in april, de dialoog met de Europese Unie over de mensenrechten zou hervatten, die in 1995 op bilaterale basis op gang is gebracht. In 1996 heeft slechts één ontmoeting plaatsgevonden. De Chinezen hebben die ontmoetingen nu opgeschort. Men kan de Chinezen derhalve van kwade trouw beschuldigen. Ik hoop dat de Commissie en de Raad - voorzover mogelijk - druk zullen uitoefenen op China om de dialoog over de mensenrechten te hervatten, die bepalend zal zijn voor het algehele beleid van de EU ten aanzien van de Chinese Volksrepubliek.

Pompidou
Mevrouw de Voorzitter, ik moet zeggen dat de houding van bepaalde collega's mij ten zeerste verrast heeft. Zij stelden immers dat de mensenrechten niet gerespecteerd worden in het kader van het beleid dat Frankrijk en met name de president van de Franse Republiek voert. Deze collega's hadden enige belangstelling kunnen betonen voor wat in Frankrijk gebeurd is. Ik moet toegeven dat men inderdaad niet voor alles belangstelling kan hebben maar president Chirac heeft voor zijn vertrek een delegatie van nietgouvernementele organisaties die in China actief zijn, waaronder Amnesty International en de Internationale Federatie voor de rechten van de mens, op het Elysée ontvangen. Hij heeft beklemtoond dat hij voornemens was de kwestie van de mensenrechten aan te kaarten bij zijn Chinese gesprekspartners, dat hij met name uitleg zou vragen over de gevallen van politieke gevangenen en een politieke verklaring zou ondertekenen die dit essentiële aspect van de relaties tussen Frankrijk en China zou bevatten.
Ik ben van mening dat de houding van deze collega's aan hypocrisie grenst en van slechte wil getuigt en dit verwondert onze fractie ten zeerste.
Ik wil eenvoudigweg herinneren aan de politieke vastberadenheid en de inzet van de president van de Franse Republiek voor de rechten van de mens, zoals overigens eigen is aan de Franse traditie. Iedereen erkent dit en de ongegronde opmerkingen die deze collega's maken om een aantal van hun Franse partners, die problemen kennen in de verkiezingscampagne, ter hulp te komen zullen de bereidheid van Frankrijk en vele andere landen in Europa en de rest van de wereld tot een open en openhartige dialoog met China zeker niet veranderen.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, de EU heeft een gemeenschappelijk handelsbeleid. Daarom moeten wij de Chinese discriminatie tegen Denemarken en Nederland als een aanval op de volledige Unie beschouwen en er als dusdanig op reageren. Het is immers een fundamenteel principe in de EU dat zowel kleine als grote naties zich vrij mogen uiten over tirannie en inbreuken, ook al betreft het een groot en machtig land als China. Indien China erin slaagt om de Europese landen één voor één bang te maken en te treiteren tot ze het hoofd buigen en jaknikken, is het een achteruitgang voor de mensenrechten in de wereld.
Met de indiening van de resolutie in Genève deed Denemarken niets onbetamelijks gedaan. Wij hebben op het juiste ogenblik en op de juiste plaats de algemeen bekende inbreuken bekritiseerd, zoals de EU-landen sinds 1990 elk jaar gemeenschappelijk hebben gedaan. Het was niet onze schuld dat sommigen het deze keer lieten afweten. De grootste vijand van vrede en vrijheid is de koeioneerpolitiek waarmee een kortzichtige vrede wordt afgedwongen ten koste van waarheid en rechtvaardigheid.

Van Dijk
Voorzitter, zolang handelsbeleid nog altijd voorrang heeft boven mensenrechten, je zou bijna kunnen zeggen in zijn algemeenheid zullen dit soort conflicten de kop op blijven steken en in dit geval zijn een paar landen ferm geweest en heeft Nederland geprobeerd om namens de hele Unie China aan te pakken op zijn mensenrechtenbeleid en daar zijn een aantal lidstaten op een zware manier afvallig geweest en op die manier hebben zij er inderdaad voor gezorgd dat er sprake is van tweespalt. Nu moeten we er eerlijkheidshalve bijzeggen dat toen Nederland nog geen voorzitter was van de Europese Unie, Van Mierlo ook een keer op bezoek is geweest in China om de landingsrechten voor de KLM binnen te halen op de luchthaven van Peking en dat bij die gelegenheid minister Van Mierlo heeft gezegd: ja, de mensenrechten moeten behartigd worden door de Europese Unie en het handelsbeleid doen wij graag zelf. Nu, er is inderdaad sprake van een gemeenschappelijk handelsbeleid en het lijkt mij dus consequent om zowel het mensenrechtenbeleid als het handelsbeleid gezamenlijk aan te pakken in de Europese Unie en vooral de lidstaten niet tegen elkaar te laten uitspelen. Maar het kan natuurlijk niet zo zijn dat mijnheer Pompidou hier de Franse regering een beetje vergoelijkt met, van ja, ze hebben toch overleg gehad met de NGO's. Daarmee is het mensenrechtenbeleid in China echt niet gered, daarvoor is er echt meer nodig, onder andere het gebruik van ons handelsbeleid.

Dupuis
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof ook niet, mijnheer Pompidou, dat Frankrijk de dubbele schande van Genève kan uitwissen door een handvol niet-gouvernementele organisaties te ontvangen. Frankrijk heeft in Genève eigenlijk het beleid goedgekeurd dat door de Chinese regering verdedigd wordt om te bewijzen dat ontwikkeling mogelijk is zonder democratie. De tweede schandelijke daad die Frankrijk in Genève gesteld heeft, is dat het de aanzet tot een gemeenschappelijk beleid op het vlak van buitenlandse zaken, dat de Europese Unie met zoveel moeite tracht op te zetten, gebroken heeft.
Dit is ernstig en deze reis van president Chirac naar China bevestigt dit alleen maar. Hij zal de situatie niet veranderen door het over één of twee dissidenten te hebben. Hij heeft een Europese logica gebroken. Hij heeft de schanddaden van de Chinese regering, die elke dag betaald worden door honderdduizenden mensen die gevangen zitten, goedgekeurd.

Amadeo
Mijnheer de Voorzitter, het zou wel heel erg zijn indien in het politieke en handelsgeschil dat is uitgebarsten tussen enerzijds de Chinese Socialistische Republiek en anderzijds een paar lidstaten - Denemarken, Ierland en Nederland - de Europese Unie niet solidair en collegiaal gaat reageren. Als dat namelijk niet gebeurt, zou daarmee een verder bewijs geleverd worden dat het politieke Europa niet bestaat en dat Europa niet bij machte is haar initiatieven op internationaal vlak te coördineren. Het was al erg genoeg dat binnen de VN alleen deze lidstaten hebben gestemd op een resolutie van veroordeling van de schending van de mensenrechten in China, terwijl andere lidstaten, zoals Frankrijk, Duitsland, Spanje, Griekenland en het linkse Italië, in de cynische overtuiging verkeerden dat die resolutie geen steun nodig had: dat was dus weer een bewijs dat dit Europa wel een economische en handelsorganisatie is, maar geen politieke organisatie.
De Italiaanse partij Nationale Alliantie vindt dat de Europese Unie bij zo'n situatie met één stem moet reageren op de chantage van de leninistische nomenklatura die over China regeert. De Unie moet dus niet alleen volledige solidariteit tonen met de lidstaten die bedreigd worden met handelsrepresailles, maar ook wordt het tijd dat de verschillende handelsprogramma's met China ter discussie worden gesteld. Dan zou er een heel belangrijk precedent geschapen kunnen worden. Bovendien kun je op die manier Europa in haar globaliteit in bescherming nemen tegen dreigementen en chantages en het geeft Europa tevens de gelegenheid zich te presenteren als een in politiek opzicht eensgezinde internationale organisatie.

Lenz
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het volkomen eens met wat de meeste sprekers hier hebben gezegd. Ik ben ervan overtuigd dat elke voorzitter van de Raad elke NGO met trots had kunnen ontvangen indien de Europese Unie hier eensgezind had gehandeld, en dat de NGO's ook elke staatspresident van een nationaal land graag hadden bezocht als zij hadden geweten dat de Europese Unie met een enkele stem had gesproken. Dat kunnen wij niet genoeg beklemtonen. Hoe kunnen wij onze burgers anders duidelijk maken dat een gemeenschappelijk buitenlands beleid iets is waarvoor wij ons werkelijk moeten inspannen? Als Europees Parlement kunnen wij alleen maar wijzen op de zwakke plekken die hier aan het licht zijn gekomen.
Ik heb onlangs gezegd dat ik liever afgevaardigde dan diplomaat ben. Vorig jaar heb ik in Genève gezien hoe de Europese diplomatie zich heeft ingespannen om deze resolutie over de mensenrechten op de agenda te doen plaatsen, wat ze dit jaar wegens haar interne verdeeldheid niet heeft kunnen doen. Voortaan moeten wij meer aan de burgers denken en het eens zijn. Zo bereiken wij ook meer in China.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerpresolutie ter ondersteuning van Denemarken en Nederland tegen de afdreiging vanwege China sluit zeer goed aan bij de houding van het Parlement, dat telkens opnieuw heeft gezegd dat men met betrekking tot de mensenrechten geen twee maten mag gebruiken. Ik herinner eraan dat ons Parlement tijdens de laatste vergaderperiode China wegens zijn ernstige schendingen van de mensenrechten in Oost-Turkistan heeft veroordeeld. Daarmee heeft het laten zien dat het zich als een oprechte vertegenwoordigers van de bevolking gedraagt, wat van de Verenigde Naties noch de EU als geheel, die alleen door regeringsafgevaardigden worden vertegenwoordigd, kan worden gezegd.
Vooral Denemarken verdient onze bijzondere solidariteit. Wij mogen niet vergeten dat Denemarken, door ondanks alle tegenstand de Baltische Staten te erkennen, reusachtig veel tot de dekolonisatie van de voormalige Sovjetunie heeft bijgedragen.
Jacques Chirac reist vandaag naar China en had het vooraf al over een algemeen partnerschap met dat land. Ik hoop alleen maar dat niet alleen China, maar ook Denemarken, Nederland en Ierland in dat partnerschap hun plaats krijgen.

Van den Broek
Voorzitter, de Commissie kan zich zeer wel vinden in veel wat er vanmiddag is gezegd over de situatie, die is opgetreden na het mislukken van het indienen van de resolutie in de VN-mensenrechtencommissie in Genève. Er zal ook geen misverstand over bestaan dat aan China de boodschap moet worden overgebracht dat het niet aangaat om te discrimineren tussen de lidstaten van de Europese Gemeenschap als het gaat om haar mensenrechtenbeleid. Ik hoop dat president Chirac van zijn bezoek aan China gebruik maakt om deze boodschap over te brengen op een wijze die in overeenstemming is met de waardigheid van het Chinese volk, zoals men graag in Peking zegt.
Maar Voorzitter, het moet tegelijkertijd de Europese en haar lidstaten duidelijk zijn dat de beste garantie om dit soort situaties te voorkomen en om die discriminatie van lidstaten tegen te gaan, de eenheid van besluitvorming binnen de Europese Unie zélf is. Dan wordt andere landen ook niet de gelegenheid gegeven om op deze manier "slachtoffers" te zoeken. Het is ook gebrek aan eenheid die ons verhindert om een effectief mensenrechtenbeleid te voeren.
Voorzitter, tenslotte geloof ik dat uit het gebeurde zeker de les valt te trekken dat de tijd is gekomen voor de Europese Unie om haar beleid ten aanzien van China op het gebied van de mensenrechten te heroverwegen en na te gaan wat het meest effectieve instrumentarium is dat daarvoor de Europese Unie ter beschikking staat. Maar, het telkenjare, zeven of acht jaren achtereen, opnieuw indienen van eenzelfde resolutie die dan nog in een veelvoud van gevallen zelfs niet is aangenomen, dreigt een contra-productief wapen te worden.

Malone
Mijnheer de Voorzitter, de ontwerp-resolutie is weliswaar juist en gepast, maar men heeft verzuimd Ierland daarin op te nemen. Ierland heeft eveneens de bewuste resolutie gesteund en ik vind dat wij een mondeling amendement moeten indienen, als dat toegestaan is, om Ierland ook hierin op te nemen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot de stemming.

Stemming
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0168/97) van mevrouw Rothe, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de mededeling van de Commissie over energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen - Groenboek voor een communautaire strategie (COM(96)0576 - C4-0623/96)
De commissaris, de heer Papoutsis, heeft het woord.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, ik wens mevrouw Rothe geluk met haar uitstekend verslag over hernieuwbare energiebronnen en dank de heren Schierhuber en Kronberger voor het advies dat ze respectievelijk namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming hebben uitgebracht.
Geachte afgevaardigden, ik hoop dat we het allen eens zijn met mevrouw Rothe die er in haar verslag op aandringt dat we de sector hernieuwbare energiebronnen een nieuwe impuls geven. De maatregelen die het Parlement in zijn verslag voorstelt en die zo dadelijk in stemming worden gebracht, zijn van die aard dat ze - globaal genomen - het onderzoeken waard zijn. Hoewel ik op elk van de voorstellen van de rapporteur en de commissies dieper wou ingaan, maken tijdgebrek en de door de vergadering gevolgde procedure - waarvoor we het Bureau danken - dat onmogelijk. Ik beperk me derhalve tot de volgende opmerkingen.
De Commissie verbindt er zich toe een witboek over hernieuwbare energiebronnen op te stellen dat ze eind dit jaar aan het Parlement wil voorstellen. In het witboek en het ermee gepaard gaande communautair actieprogramma wil ze niet alleen de voorstellen van het Parlement - zowel de denkbeelden in het verslag als de suggesties van de leden die aan het debat hebben deelgenomen - maar ook de conclusies van de Europese openbare dialoog die thans op basis van het groenboek voor hernieuwbare energiebronnen wordt gevoerd, integreren.
Staat u me toe daar nog bondig het volgende aan toe te voegen.
Ten eerste, het verheugt me dat mevrouw Rothe het eens is met de vaststelling van een kwantitatieve doelstelling voor hernieuwbare energiebronnen die tegelijk eerzuchtig en haalbaar is.
Ten tweede, ik dank de rapporteur en de afgevaardigden die het met de Commissie eens zijn dat de interne energiemarkt nu eenmaal een feit is en de communautaire strategie voor hernieuwbare energiebronnen dan ook moet worden afgestemd op de beginselen die ten grondslag liggen aan de werking van de ene markt, in het kader waarvan verschillende instrumenten en mechanismen kunnen worden aangewend om hernieuwbare energiebronnen te bevorderen zonder de concurrentie te verstoren.
Ten derde, ik herhaal wat ik reeds vroeger heb benadrukt, namelijk dat ik er ten volle van overtuigd ben dat een rechtsgrondslag voor het energiebeleid onontbeerlijk is, ook voor de stimulering van hernieuwbare energiebronnen, zodat het belang van die energiedragers in het desbetreffende voorstel nadrukkelijk moet worden beklemtoond.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank nogmaals de rapporteurs en de Parlementsleden die tot het onderhavige verslag hebben bijgedragen, en verzeker dat ik persoonlijk alles in het werk wil stellen om in de verdere fase van deze procedure belangrijke vooruitgang op het stuk van hernieuwbare energieën te helpen bewerkstelligen.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Wij gaan over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

De Voorzitter
De heer Falconer heeft het woord.

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen het woord vragen, omdat ik vanmorgen tweemaal met de heer Martin gesproken heb over de wijze waarop hij de stemming organiseerde. Ik kan er volledig inkomen dat hij vanmorgen de zaken zo afhandelde, omdat De Groenen om hoofdelijke stemming verzocht hadden over iedere paragraaf en elk afzonderlijk amendement dat was ingediend. Ik begrijp waarom hij deze methode koos om de werkzaamheden van het Parlement te bespoedigen. Maar hoe het ook zij, dat is niet de normale procedure voor de afwerking van onze agenda.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Falconer, maar ik moet u zeggen dat ik, als ik de stemmingen misschien vrij gebrekkig leid, van de heer Martin geleerd heb hoe het wel moet.

Blokland
Voorzitter, dankzij de buitengewoon flexibele opstelling van één uwer collega's-voorzitters is mijn bijdrage aan het debat nu noodzakelijkerwijs een stemverklaring geworden. Je zou kunnen spreken van een hernieuwbare bijdrage. Het verslag-Rothe heb ik van harte gesteund. Want het is goed dat er voor hernieuwbare energie een gecoördineerde aanpak op Europees niveau komt. Niet om het werk van de lidstaten over te doen, maar om het beste ervan te kunnen toepassen. Fossiele bronnen en uranium zijn eindig. Er zal haast gemaakt moeten worden met de verschuiving naar duurzame bronnen, zodat de generaties na ons niet voor crisissituaties worden gesteld. De prijzen van de fossiele brandstoffen houden thans onvoldoende rekening met de eindigheid van de voorraden. Evenmin zijn de externe effecten verwerkt in de prijzen. Dat is heel verraderlijk.
Na het Groenboek van de Commissie dient er een witboek en een actieplan te komen gericht op vergroting van het aandeel van duurzame bronnen in onze energievoorziening. De kosten blijven een belangrijk aspect bij de introductie van deze bronnen. Een vorm van subsidie zal voorlopig nodig zijn. Daarom is het een goede zaak wanneer de bestaande gemeenschapsprogramma's voor hernieuwbare energie zowel inhoudelijk als qua financiën worden uitgebouwd.
Ook horizontale maatregelen zijn belangrijk. Vooral de gedachte van verhandelbare groene-stroom-certificaten spreekt erg aan. Hiermee verplichten elektriciteitsproducenten zich vrijwillig om een groter aandeel van hun productie uit duurzame bronnen op te wekken.
Het verslag-Rothe geeft een groot aantal belangrijke suggesties voor het witboek. De hernieuwbare bronnen moeten een substantieel onderdeel gaan uitmaken van onze energievoorziening. Zij moeten zo spoedig mogelijk economisch rendabel zijn ten opzichte van de andere bronnen. Daarom moeten steunmaatregelen voor specifieke, kansrijke projecten, die uit algemene middelen worden betaald, tijdelijk zijn.
Hernieuwbare bronnen zijn meer dan fossiele bronnen afhankelijk van regionale omstandigheden. Dit geldt voor de waterkrachtcentrale, maar ook voor getijden-, en zonne- en windenergie. Daar zal dan ook in de verdeling van de lasten van de omschakeling rekening mee moeten worden gehouden. Decentrale opwekking is in dunbevolkte delen zoals het platteland goed mogelijk, maar je zult het wel moeten stimuleren. Mijn devies is daarom dat je een soort van burden-sharing moet toepassen voor de overgang van de lidstaten op hernieuwbare energie. De landen met de beste mogelijkheden, moeten ook "aangeslagen worden" met de hoogste percentages voor het duurzame energiedeel in de energievoorziening.

Caudron
Gezond verstand is niet noodzakelijkerwijs de meest verspreide kwaliteit ter wereld.
Een vanzelfsprekend feit: onze maatschappij heeft veel energie nodig om al haar behoeften te vervullen.
Een vaststelling: de gebruikte energiebronnen zijn ofwel mogelijk gevaarlijk ofwel eindig. Wij kunnen bovendien enkel vaststellen dat onze energiebehoeften niet zullen afnemen en dat wij alternatieven moeten vinden voor de bestaande energiebronnen.
Een vooruitzicht: onderzoek heeft het mogelijk gemaakt een aantal hernieuwbare energiebronnen aan te wijzen. Die staan echter slechts in voor 6 % van de energie die vandaag in Europa verbruikt wordt.
Het gezond verstand zou dus zeggen dat deze energiebronnen, die onbeperkt voorhanden zijn en niet vervuilen, sterk ontwikkeld moeten worden. Dat is precies de doelstelling van het verslag van mevrouw Rothe, die ik wil feliciteren.
Het Europees Parlement moet de geest van het verslag dat door onze collega verdedigd wordt dan ook steunen. Wij moeten het onderzoek naar hernieuwbare energiebronnen aanmoedigen en de Raad vragen een minimumdrempel van 15 % vast te stellen voor hernieuwbare energiebronnen in het volledige energiebudget.
Wij moeten ook de industrie en de overheid aanmoedigen om bij de productie gebruik te maken van deze methode.
Laten wij ook hier, zoals op alle gebieden, de mens en zijn veiligheid tot het middelpunt van onze prioriteiten maken.
Laten wij de energiebronnen ontwikkelen die onze veiligheid zullen verzekeren en het milieu zullen beschermen.

Grossetête
de Franse afvaardiging van de Fractie van de Europese Volkspartij heeft voor het verslag-Rothe over het Groenboek van de Commissie betreffende hernieuwbare energiebronnen gestemd. Het is inderdaad onontbeerlijk dat de Europese Unie haar energie-onafhankelijkheid verzekert en schone en hernieuwbare energiebronnen blijft ontwikkelen.
Wij moeten het dan ook betreuren dat de aangenomen resolutie punt 3 en overweging C bevat. De bouw van een ontwikkelingsstrategie staat inderdaad niet gelijk aan het houden van een kruistocht tegen kernenergie. Die staat vandaag in voor 35 % van de energiebehoeften van de Europese Unie en de Commissie is in haar Groenboek op grond van ernstige studies van oordeel dat hernieuwbare energiebronnen gezien hun technische ontwikkelingspotentieel in 2020 slechts 15 % van onze behoeften zullen kunnen dekken.
Dit Parlement vergist zich dan ook van vijand als het een ideologische kruistocht blijft voeren die los staat van de realiteit en de werkelijke behoeften van de Europese burgers. Men kan tegelijk voorstander zijn van kernenergie en hernieuwbare energiebronnen: de verslagen van de heer Soulier en mevrouw Rothe vullen elkaar aan.
Het valt te betreuren dat onze Vergadering, nu ze voor de eerste keer geraadpleegd wordt, er niet in geslaagd is blijk te geven van maturiteit inzake deze uiterst belangrijke onderwerpen.

Holm
Ik vind het van grote betekenis dat de EU (binnen de huidige beslissingsbevoegdheid die zij in dezen heeft) zich ervoor wil inzetten om de hernieuwbare energiebronnen meer gewicht toe te kennen. Helaas moet ik zeggen dat ik niet onder de indruk ben van de inspanningen die de EU tot nu toe heeft geleverd. In plaats van dat er wordt geïnvesteerd in milieuvriendelijke projecten, krijgt bijv. het onderzoek in de kernenergiesector de grootste steun.
Wij moeten eisen dat de kernenergiesector zijn eigen kosten betaalt. Ook de economische waarde van het milieu moet worden meeberekend. Dat zou nog eens extra aantonen wat voor geldverspilling de kernenergie met zich meebrengt, en daarmee zouden de hernieuwbare energiebronnen een groter belang krijgen.
De bevordering van hernieuwbare energiebronnen is van belang, niet alleen uit milieu-oogpunt, maar ook omdat ze ertoe zal leiden dat er meer arbeidsplaatsen worden geschapen, vooral in kleine ondernemingen en op het platteland. Ook zou de samenleving minder kwetsbaar worden voor catastrofes en fouten, omdat ze niet langer afhankelijk is van één energiebron.
Persoonlijk vind ik dat de EU hoog moet inzetten. Het minimumstreven moet zijn dat het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen binnen het totale energieverbruik in 2010 met ten minste 30-35 procent is gestegen. Ik vind de 15 procent die in het verslag worden voorgesteld te voorzichtig. Om de doelstelling van de Conferentie van Rio, namelijk het opbouwen van een ecologisch duurzame samenleving, te bereiken, moeten wij zowel doelbewust als energiek handelen.

Lindqvist
Krachtige investeringen in hernieuwbare energiebronnen zijn een noodzaak voor een duurzame samenleving. Het verslag is een eerste maar veel te kleine stap in die richting. Er moet een verdragstekst komen, waarin niet-duurzame energiebronnen zoals kernenergie en fossiele brandstoffen worden vervangen door bio-energie en andere hernieuwbare energiebronnen.
Geld voor onderzoek en ontwikkeling moet van kernenergie en fossiele energiebronnen worden overgeheveld naar bio-energie en andere hernieuwbare energiebronnen. De EU kan eraan meewerken om zo'n ontwikkeling te stimuleren door het Euratomverdrag gefaseerd af te schaffen en een nieuw verdrag inzake hernieuwbare energiebronnen in te voeren.
Het verslag gaat nauwelijks in op de grote hernieuwbare energiebronnen in de Noordse landen, zoals verschillende vormen van bio-energie, hout, spaanders, pellets, turf etc. Het verslag slaat echter de goede weg in, en daarom heb ik vóór gestemd.

Vaz da Silva
Aangezien ik moest kiezen uit de verslagen over het energiebeleid heb ik besloten mijn interventie te wijden aan dat van de heer Soulier, maar ik wil toch wijzen op het belang dat ik hecht aan het verslag-Rothe omwille van de algemene visie die hierin wordt uiteengezet en de pragmatische maatregelen die worden voorgesteld.
Ik onderstreep de fiscale differentiatie om de ontwikkeling van deze energiemiddelen, het gebruik van de structuurfondsen, het belang van geuniformiseerde statistieken over de strekkingen van de consument en van de internationalisering van de secundaire kosten van de niet-hernieuwbare energiebronnen en van de kwantificering van een voor het jaar 2000 gesteld doel te bevorderen.

Virrankoski
In Finland is het aandeel door middel van hernieuwbare energiebronnen opgewekte energie nu reeds 32, 5 procent van het totaal. De doelstelling in het verslag om het algemene niveau in de EU te verhogen is echter gerechtvaardigd. Hiervoor is het nodig dat er flink wordt geïnvesteerd in onderzoek. In de onderzoeksprogramma's van de EU moet hier plaats voor worden ingeruimd. Ook bij de herziening van het regionaal beleid moet de opwekking van energie uit hernieuwbare energiebronnen gestimuleerd worden.
Het is dus een verdienstelijk verslag, dat echter wel een lacune vertoont. Er wordt namelijk voorbijgegaan aan turf als hernieuwbare energiebron. Het aandeel van turf in de energieopwekking is in Finland bijvoorbeeld al 5, 4 procent, hoewel maar 0, 5 van de veengebieden wordt geëxploiteerd. Veengebieden brengen jaarlijks turf voort in ongeveer hetzelfde tempo als bossen hout voortbrengen. Na de turfwinning worden veengebieden weer groen waarna de productie van turf opnieuw begint.
Ik hoop dat de Commissie in haar toekomstige witboek ook turf zal opnemen als hernieuwbare energiebron.

Communautaire energiedoelstellingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0142/97) van de heer Stockmann, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de organisatie van samenwerking rond overeengekomen communautaire energiedoelstellingen (COM(96)0431 - C4-0046/97-96/0218(CNS)).

Stockmann
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Papoutsis, de samenwerking rond overeengekomen communautaire energiedoelstellingen is hier in het Parlement, in de Raad en ook in de Commissie een controversieel thema. De Commissie heeft als rechtsgrondslag artikel 130, lid 3 gekozen, met andere woorden de titel "Industrie" in het Verdrag. Aangezien het Verdrag, hoewel het energiebeleid een aangelegenheid van gemeenschappelijk belang is, nog geen hoofdstuk over energie bevat, moet de rechtsgrondslag worden gekozen die het best bij dit thema past.
Volgens artikel 1 van het voorstel van de Commissie beoogt het besluit de bescherming van het milieu, de bevordering van een rationeel en doeltreffend gebruik van de energiebronnen, de bevordering van nieuwe en duurzame energievormen en de bevordering van de internationale samenwerking.
De eerste van die doelstellingen vallen onder het milieubeleid van de Gemeenschap. Daarom moet artikel 130 S als rechtsgrondslag worden gebruikt. Dat artikel heeft betrekking op het rationeel gebruik van de natuurlijke hulpbronnen, de bescherming van het milieu en de bevordering, op internationaal vlak, van maatregelen tot bescherming van het milieu als doelstelling van het beleid van de Gemeenschap.
Wij hebben die wijziging van de rechtsgrondslag in het Verdrag gevraagd en door de Commissie juridische zaken en rechten van de burger laten onderzoeken. Die commissie heeft zich, zij het aarzelend, bij onze visie aangesloten. Uiteraard heeft het energiebeleid zowel gevolgen voor de industrie als voor het milieu. Voor mij is het echter duidelijk dat wij met betrekking tot de samenwerking rond overeengekomen communautaire energiedoelstellingen een samenwerkingsprocedure tussen de wetgevende instellingen nodig hebben.
Met betrekking tot de energiedoelstellingen moeten wij een toekomstgericht beleid uitstippelen. Zonder invoeging van een energiehoofdstuk in het Verdrag wordt dat echter een onmogelijke opdracht. Ik hoop dat de deelnemers aan de Intergouvernementele Conferentie het eens worden en eindelijk voor een duidelijke regeling zorgen.
Het voorstel van de Commissie dat wij vandaag bespreken beperkt de taak van de Commissie tot informatie en controle en haar rol tot die van coördinator. Bevoegdheden voor energiemaatregelen ontbreken. Ik vermoed dat aldus het afscheid van een communautair energiebeleid wordt ingeluid. Alle stukjes van de puzzel passen in elkaar. Tijdens de begrotingsprocedure van het afgelopen jaar stuurde de Raad met betrekking tot het energiebeleid op aanzienlijke besparingen aan. THERMIE II is sedert jaren bevroren, SAVE II werd tot een derde herleid. De terugkeer naar een nationaal energiebeleid is echter verkeerd. Enerzijds brengen wij transeuropese energienetwerken tot stand en creëren wij een interne markt voor gas en elektriciteit, maar anderzijds zijn wij het niet eens over een fundamenteel energiebeleid.
Waarom kan men bijvoorbeeld - mevrouw McNally had het daarover tijdens het debat over het voortreffelijk verslag van mevrouw Rothe - geen apart verdrag over de bevordering van de hernieuwbare energievormen sluiten? Wat veertig jaar geleden voor de bevordering van kernenergie mogelijk was, moet ook nu voor de hernieuwbare energievormen mogelijk zijn.
Wij moeten een grote stap voorwaarts doen. Onze woorden moeten eindelijk door daden worden gevolgd. Ik vind het ook belangrijk dat wij ingaan op het voorstel van de heer Linkohr om een bureau voor het wereldklimaat op te richten om de resultaten van de Top over het wereldklimaat te controleren.
Ik kom nu terug tot het voorstel van de Commissie. De bijlage bij het voorstel bevat de overeengekomen energiedoelstellingen. Aldus geformuleerd zijn sommige doelstellingen echter met elkaar in tegenspraak. Enerzijds propageert men de ongebreidelde concurrentie en "juiste" prijzen, maar anderzijds vraagt men steunmaatregelen voor de hernieuwbare energiebronnen. Ongebreidelde concurrentie en marktderegulering zijn echter geen alleenzaligmakende wondermiddelen. De Commissie moet de moed opbrengen om zich uit te spreken voor maatregelen die de concurrentie tussen de energiedragers beïnvloeden. Alleen op die manier zal ze immers de doelstelling van een duurzame ontwikkeling in het kader van een integratie van de doelstellingen inzake energie en milieubescherming kunnen bereiken. Anders blijft het bij lippendienst.
Wij hebben nood aan een geïntegreerd harmoniseringsprogramma en een duidelijk tijdschema. Bovendien moeten wij - ik herhaal dat telkens opnieuw met veel genoegen - het eindelijk worden over een Europese belasting op het energieverbruik.
Dat zijn slechts enkele van de thema's waarrond wij in de toekomst zullen moeten samenwerken.
Hoewel hier slechts weinige afgevaardigden aanwezig zijn, verheug ik mij op dit debat.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement heeft zich al vaker beziggehouden met de vraag hoe de Europese Unie op het gebied van het energiebeleid haar verantwoordelijkheid op zich kan nemen en de nodige initiatieven kan nemen om de randvoorwaarden te creëren die wij in een geliberaliseerde interne markt dringend nodig hebben. Wat de fundamentele structuur en visie betreft, zijn er tussen de Fractie van de Europese Volkspartij en de andere fracties in dat opzicht geen meningsverschillen. Anderzijds moeten wij wel onderzoeken wat wij met een gemeenschappelijk energiebeleid willen bereiken. Met een catalogus zoals die welke de Commissie heeft voorgelegd en die het Parlement morgen wellicht nog zal uitbreiden is niemand gediend.
Uiteraard willen wij de CO2 -emissies in de EU terugdringen. Naar aanleiding van het verslag van mevrouw Rothe hebben wij dat samen besproken en beslist. De beslissing met welke energiedragers die doelstellingen moeten worden bereikt komt, zolang wij geen andere rechtsgrondslag hebben, echter nog steeds aan de lidstaten toe. Dat was vanochtend en vanmiddag ook bij de stemming over het verslag van de heer Soulier het probleem.
Hier raken wij het grote knelpunt. Een wijziging van de rechtsgrondslag is misschien wel mogelijk - ik ben geen jurist maar ingenieur en wil dat dus niet uitsluiten - en dat kan misschien ook de invloed van het Parlement versterken omdat wij dan volgens de samenwerkingsprocedure en op basis van de gekozen rechtsgrondslag kunnen werken. Uiteindelijk zullen wij echter niets bereiken. Het gevolg zal immers eerder zijn dat de Raad, als hij merkt dat via achterploortjes allerlei andere dingen kunnen gebeuren, ons de bestaande rechtsgrondslagen ontneemt dan dat wij - wat wij willen en eens te meer hebben beslist - daarvoor een nieuwe rechtsgrondslag krijgen.
Als het amendement door de meerderheid van het Parlement wordt aangenomen zal de Fractie van de Europese Volkspartij de wijziging van de rechtsgrondslag en het verslag in zijn geheel dan ook verwerpen. Bovendien moeten wij ons ook afvragen wat de prioritaire opdrachten van de Unie op energiegebied zijn. Belangrijkst voor ons is de harmonisatie van de randvoorwaarden. In haar voorstel rept de Commissie daarover met geen woord. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft dat in de commissie voorgesteld en gelukkig is dat ook aanvaard. Dat is voor ons het belangrijkste punt. Daarover is de Commissie nu al bevoegd, en ook wij kunnen, daar het over de interne markt gaat, daarbij worden betrokken.
Ten slotte zou ik het nog over het fundamentele debat over de kwestie van de belastingen willen hebben. Het heeft geen enkele zin dat wij ons als Parlement alweer met fiscale aangelegenheden bezighouden. Daarvoor moeten wij overigens op een andere rechtsgrondslag steunen. Artikel 130 is daarvoor niet geschikt. Wij mogen de dingen niet door elkaar halen. Ik wil daarop vandaag niet verder ingaan. Als wij echt iets willen bereiken, mogen wij van de Raad echter niet te veel ineens verlangen. Dat is het standpunt van de Fractie van de Europese Volkspartij. Voor het overige zijn wij het in grote lijnen eens.

Kronberger
Mijnheer de Voorzitter, sommige dingen worden telkens opnieuw herhaald. Ook hier staat alweer dat kernenergie veilig is en dat er veilige bergplaatsen voor de definitieve opslag van kernafval bestaan. Telkens opnieuw moeten wij dat tegenspreken. Veilige plaatsen voor definitieve berging bestaan niet.
Ik vind dat de rapporteur iets zeer moeilijks heeft gedaan. Een onlogisch en uiterst ontoereikend energieconcept dat aan concrete cijfers en feiten voorbijgaat, kan men uiterst moeilijk corrigeren. De rapporteur heeft zich ingespannen om dat te doen.
Wij weten al lang dat wij met CO2 -vrije hernieuwbare energietechnologieën op middellange termijn veel verder kunnen komen dan met de nucleaire technologie.
Wat zegt u?
(Uitroep: " Kernenergie is CO-vrij!" ) Dat is een stelling die ook wetenschappelijk in deze vorm onhoudbaar is. Daarover hebben wij het echter vanochtend al gehad. Het voorliggende concept geeft de indruk dat niemand heeft nagedacht over wat wij hier vanochtend hebben besproken en waarover wij al hebben gestemd.
Uiteraard maakt de kwestie van de energiebelasting deel uit van de technologische ontwikkelingen. Veelbetekend is ook dat men geen enkele aandacht had voor het door de mens veroorzaakte broeikaseffect.

Estevan Bolea
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben van oordeel dat dit besluit van de Raad heel wenselijk is want ik heb ernstige twijfels of, zoals het er nu naar uitziet, een gemeenschappelijk energiebeleid gevoerd wordt. Misschien is zo'n beleid wel heel moeilijk omdat onze vijftien landen heel verschillende energiestelsels hebben en die van de landen die zullen toetreden nog veel meer verschillen.
Er kan echter wel degelijk heel wat vooruitgang geboekt worden met een aantal gemeenschappelijke doelstellingen en jullie hebben dit heel terecht gesteld in deze korte mededeling die het besluit bevat. Ik juich het bovendien toe dat het eerste doel van allemaal, een verzekerde energiebevoorrading, beklemtoond wordt. In het Groenboek en het Witboek inzake energie hadden jullie het eerst en vooral over mededinging en prijzen maar mijns inziens is het belangrijker dat eerst en vooral aandacht besteed wordt aan een gewaarborgde energiebevoorrading en die is lang niet meer zo zeker, mijnheer de commissaris. Daarna volgen natuurlijk mededinging, milieubescherming, coördinatie en de mogelijkheid om op andere markten aanwezig te zijn. Naar mijn mening zouden jullie er ook moeten op aandringen dat wij over betere statistieken beschikken en dat deze sneller beschikbaar zijn. De statistieken van Eurostat komen, bij gebrek aan middelen of omdat de landen de nodige gegevens niet verstrekken, heel laat. Mijnheer de Voorzitter, de Commissie zou elk jaar het energiebeleid van drie lidstaten grondig moeten onderzoeken zodat na vijf jaar het beleid van alle landen onder de loep genomen is. De OESO doet dit zonder verdrag en zonder verdere verwikkelingen op een uiterst doeltreffende manier en mijns inziens ontbreekt dit in de Europese Unie.
Er is sprake van belastingen. Welnu, dames en heren, meer dan de belasting die nu op benzine geheven wordt. Er is nu een nieuwe mededeling over tarieven en heffingen op energie. Ik ben er zeker van dat de belasting sterk zal stijgen. Ook op elektriciteit zullen een aantal nieuwe taksen geheven worden. De behandeling in de Commissie is al achter de rug en ze liggen nu voor in dit Parlement. Dit valt niet onder de bevoegdheid van commissaris Papoutsis maar onder die van commissaris Monti. Het doel lijkt mij prijzenswaardig: we moeten werkgelegenheid scheppen -dat is het belangrijkste probleem van de Unie- en we moeten de lasten voor de ondernemers verminderen met behulp van een belasting op energie. Er wacht u een belangrijke taak en ik feliciteer u, mijnheer de commissaris.

Ahern
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur complimenteren met dit belangrijke verslag. Wij hebben vandaag reeds gehoord hoe belangrijk het is om in het kader van het energiebeleid te beschikken over een rechtsgrondslag met betrekking tot hernieuwbare energiebronnen. Wij zijn immers al in de problemen geraakt met het THERMIE-programma, en trouwens ook met het SYNERGIE-programma, wegens het ontbreken van een rechtsgrondslag en omdat wij - zoals hier vandaag gezegd is - eigenlijk geen gemeenschappelijk energiebeleid hebben of zelfs maar een werkend energiebeleid dat wij harmoniseren.
Ik wijs u vooral op het belang van het SAVE-programma. Energiebesparing is te vergelijken met het moederschap: het wordt altijd bewonderd, maar zelden gesteund. Als wij het niet eens kunnen worden over een gemeenschappelijk energiebeleid, een gemeenschappelijke rechtsgrond, dan doen wij hetzelfde. Wij betalen lippendienst aan hernieuwbare energiebronnen en energiebesparing, maar ondernemen in feite geen enkele concrete actie ter ondersteuning daarvan.
Ik zou tevens het belang van het EURATOM-Verdrag willen benadrukken en van herziening of vervanging van dat Verdrag in het kader van een gemeenschappelijk energiebeleid.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de heer Stockmann die ons zo-even zijn uitstekend verslag heeft voorgesteld over het - belangrijke - voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de organisatie van samenwerking rond overeengekomen communautaire energiedoelstellingen.
Het voorstel berust op de drie fundamentele doelstellingen in het Witboek over het energiebeleid, te weten: versterking van de concurrentiekracht, zekerheid van de energievoorziening en - uiteraard - milieubescherming.
De steeds toenemende afhankelijkheid van ingevoerde energieën, het zich wijzigende klimaat en de mondiale concurrentie zijn belangrijke problemen die de Europese Unie in de toekomst moet aanpakken, zodat een gecoördineerd energiebeleid zich opdringt. Staat u me toe in dit verband te herinneren aan de recente mededeling van de Commissie over de noodzaak van een globaal onderzoek naar het energiebeleid, waarin wordt gewezen op de ernstige uitdagingen die de Unie op energiegebied zal moeten aannemen - mededeling waarover het Parlement trouwens zijn standpunt nog moet bepalen.
Ik wil nu ingaan op elk van de amendementen van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie op het Commissievoorstel.
Amendement 1 betreft de rechtsgrondslag van het voorstel. De Commissie heeft op advies van haar juridische dienst artikel 130, lid 3, van het Verdrag als wettelijke basis voorgesteld. De Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie dringt op aanraden van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger evenwel aan op de aanwending van artikel 130 S, lid 1, van het Verdrag. De aanvaarding van het amendement komt er in de praktijk op neer dat de samenwerking rond de overeengekomen communautaire energiedoelstellingen valt onder de rechtsgrondslag die in het Verdrag voor het milieubeleid is verankerd. Hoewel we er ons van bewust zijn dat het energiebeleid terdege met de milieubescherming rekening dient te houden, zijn we van oordeel dat het overdreven - en dus niet te rechtvaardigen - is de wettelijke basis voor milieubescherming toe te passen op alle aspecten van het energiebeleid. Daar hiermee afbreuk wordt gedaan aan het belang van bepaalde belangrijke energiedoelstellingen, zoals de bevoorradingszekerheid, de stimulering van het concurrentievermogen van de sector en de internationale samenwerking, kan de Commissie amendement 1 niet aanvaarden.
In amendement 2 stelt het Parlement voor het onderzoek en de technologische ontwikkeling op de hogere efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen toe te spitsen en bij nucleaire technologieën de nadruk te leggen op technieken voor een veilige definitieve opslag van kernafval. Hoewel we het eens zijn met het bepaalde in het amendement, des te meer omdat de inhoud ervan niet aandringt op de beperking van de kredieten voor onderzoek en technologische ontwikkeling ten gunste van die sectoren, geven we de voorkeur aan de vaststelling van precieze prioriteiten op dit vlak in het kader van het vijfde kaderprogramma, zodat we het amendement evenmin overnemen.
In amendement 3 stelt de rapporteur drie toevoegingen voor aan artikel 1 van het voorstel. De eerste ervan, die verband houdt met de vermijding van overcapaciteit, is totaal overbodig. Over de tweede toevoeging, waarmee we in beginsel akkoord gaan, wil ik opmerken dat ze een klein probleempje inhoudt. Ze heeft namelijk betrekking op nationale initiatieven, waarnaar echter al in de eerste paragraaf van het artikel wordt verwezen, waar sprake is van specifieke acties ter ondersteuning van de maatregelen van de lidstaten. Dat neemt niet weg dat de Commissie zich hoe dan ook schaart achter de idee dat het belangrijk is duurzame energietechnologieën te ontwikkelen en te bevorderen, zodat deze doelstelling in de lijst van communautaire energiedoelstellingen kan worden opgenomen. De derde toevoeging aan artikel 1, waarin wordt aangedrongen op een daling van het energieverbruik, neemt de Commissie zonder enig voorbehoud over.
De heer Stockmann stelt in zijn verslag twee amendementen voor op artikel 2. In amendement 4 verwijst hij terecht naar de klimaatwijziging - een probleem dat ons energiebeleid in belangrijke mate beïnvloedt en waaraan ik groot belang hecht. Ik wijs er evenwel op dat de Commissie gistermiddag een mededeling hierover heeft goedgekeurd - die de Raad van ministers van Energie eind mei diepgaand wil onderzoeken - en hoop dat het Parlement het met me eens is dat de besluiten over deze belangrijke materie moeten worden genomen in een breder kader dan dat van het energiebeleid en betrekking moeten hebben op een ruimere geografische ruimte dan die van de Europese Unie. De politieke en institutionele gevolgen van het door het Parlement voorgestelde amendement gaan dan ook het werkingsveld van het onderhavige wetgevingsvoorstel te buiten. Ik voeg er nog aan toe dat de Commissie niet gekant is tegen de oprichting van een Europees klimaatagentschap maar van oordeel is dat dit voorstel diepgaander moet worden onderzocht en er wellicht betere instrumenten zijn om onze energiedoelstellingen te verwezenlijken - zodat ze amendement 4 in dit stadium verwerpt.
Amendement 12, waarin wordt aangedrongen op de ontwikkeling en snelle invoering van een belasting- of begunstigingsstelsel dat aan de doelstellingen van een duurzaam energiebeleid beantwoordt, is de Commissie wel bereid te aanvaarden. Ik herinner er in deze context aan dat de Commissie recentelijk een voorstel voor een richtlijn betreffende de belastingheffing op energieproducten ter discussie heeft gesteld, waarmee ze duidelijk een stap in die richting heeft gezet.
De Commissie neemt ook amendement 5 over dat haar de mogelijkheid verschaft specifieke maatregelen voor te stellen om de communautaire energiedoelstellingen te verwezenlijken - wat het voorstel van de Commissie ongetwijfeld verduidelijkt.
Amendement 6 betreft twee wijzigingen op artikel 3. Daar de eerste ervan te beperkend en onvoldoende soepel is, kunnen we ze in haar huidige vorm niet aanvaarden. De Commissie stelt daarom een compromistekst voor die als volgt zou luiden: " Op basis van de verkregen informatie stelt de Commissie als nodig is en uiterlijk om de twee jaar een rapport op in de vorm van een mededeling." We zijn het wel eens met het tweede deel van het amendement waarin preciezer wordt bepaald wat in het rapport moet worden opgenomen.
Mijnheer de Voorzitter, dat waren mijn opmerkingen op de amendementen van het Parlement die verband houden met de bepalingen in de artikels van het Commissievoorstel. Ik wil het nu hebben over de amendementen op de Bijlage van het voorstel.
In amendement 7 stelt de rapporteur voor punt 1 van de Bijlage wezenlijk te wijzigen. Ik herinner er evenwel aan dat het Commissievoorstel berust op de in het groen- en het witboek over het energiebeleid verankerde basisdoelstellingen, die een organisch geheel vormen en die het Parlement en de Raad als dusdanig hebben goedgekeurd. Daar de fundamentele doelstellingen in het onderhavig amendement echter in zo'n volgorde worden geplaatst dat de energiedoelstellingen vooraan komen te staan, kan de Commissie het amendement niet aannemen, waarbij ze - uiteraard - benadrukt dat de milieubescherming van essentieel belang is en een fundamenteel onderdeel is van het organisch geheel.
De amendementen 8 en 9 betreffen de energieprijzen. In amendement 8 - dat door de Commissie wordt aanvaard - stelt de rapporteur voor het woord "juiste" in verband met energieprijzen te schrappen en te vervangen door een verwijzing naar de eerlijke concurrentie. Amendement 9 gaat over de internalisering van de kosten. Hoewel de Commissie voorstander blijft van de toepassing van dit beginsel, kan ze het amendement niet overnemen. Het is immers voorbarig nu al een gestandaardiseerde berekeningsmethode ervoor te bepalen, waarbij zij opgemerkt dat het beginsel van de internalisering van de kosten reeds elders in het Commissievoorstel wordt omschreven.
De Commissie gaat wel akkoord met de wijziging die in amendement 10 wordt voorgesteld.
Over amendement 11 betreffende de door de Gemeenschap te gebruiken energie-instrumenten wil ik het volgende opmerken. Ten eerste, het is duidelijk dat de Commissie in haar voorstel niet alle middelen heeft opgesomd die de Gemeenschap ter beschikking staan om haar energiedoelstellingen te verwezenlijken, zodat de voorgestelde lijst verre van volledig is - wat trouwens blijkt uit de woorden "met name" op het einde van de inleidende paragraaf - en tal van andere mechanismen eraan kunnen worden toegevoegd. Hoewel de Commissie van mening is dat de harmonisatie van de kadervoorwaarden slechts een bijkomstig instrument is in de context van concurrerende markten, is ze bereid de desbetreffende toevoeging aan punt 8 van de Bijlage te aanvaarden. Ten tweede, de Commissie kan niet zomaar ingaan op het verzoek tot invoering van een communautaire belasting op het energieverbruik. Een besluit daarover vereist veel meer voorbereiding en intern overleg en zal zeker op heel wat tegenkanting stuiten. Ik herinner er trouwens aan dat de Commissie een voorstel hieromtrent heeft ingediend, waarover de Raad en het Parlement nog geen advies hebben uitgebracht, zodat het geen zin heeft nu al een nieuw voorstel erover voor te bereiden. Dit voorstel van de rapporteur is dan ook te specifiek, te voorbarig en niet in het Commissievoorstel op zijn plaats, zodat we het verwerpen.
Ten derde, de Commissie is het volledig eens met de toevoeging van de woorden "op het milieu afgestemde instrumenten" , zodat ze dit deel van amendement 11 overneemt. Ten vierde, de Commissie schaart zich ook achter de laatste wijziging in amendement 11, waarin wordt aangedrongen op de formulering en opneming in het EU-Verdrag van een energiehoofdstuk. Het lijdt namelijk geen twijfel dat een energiehoofdstuk in het Verdrag neerkomt op een duidelijke, doorzichtige en continue grondslag voor het door de Unie te voeren energiebeleid, dat onder de huidige omstandigheden onontbeerlijk is. Het verheugt ons dan ook dat het Parlement de integratie van energiebepalingen in het Verdrag blijft steunen.
De amendementen 13 tot en met 17 evenwel kan de Commissie niet aanvaarden, omdat het bepaalde erin het evenwicht van het voorstel verstoort of valt buiten het toepassingsgebied ervan.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gepoogd het standpunt van de Commissie over de door het Parlement voorgestelde amendementen nauwkeurig uiteen te zetten. Hoewel het duidelijk is dat we de belangrijkste amendementen van het verslag overnemen, zijn we - om het passend evenwicht van het communautaire energiebeleid en de doelstellingen ervan niet te verstoren - in de huidige fase en onder de thans heersende omstandigheden genoodzaakt de andere te verwerpen.
In de hoop dat het Parlement hiervoor begrip toont, dank ik de leden voor hun aandacht en wens de heer Stockmann nogmaals geluk met zijn verslag.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 9.00 uur plaats.

Energiesamenwerking tussen Europa en Azië
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0134/97) van de heer Holm, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over de mededeling van de Commissie: (COM(96)0308 - C4-0495/96) "Strategie voor energiesamenwerking tussen Europa en Azië" .

Holm
, rapporteur. (SV) Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend is het strategiedocument van de Commissie gebaseerd op de verschillende malen door de Raad uitgesproken doelstelling van de EU om haar samenwerking met de landen en organisaties in deze regio te versterken. De Raad heeft de Commissie ook aangespoord om met concrete voorstellen op dit gebied te komen. Ik en mijn commissie steunen dit document uiteraard en vinden dit initiatief zeer belangrijk. Wij hechten er ook veel belang aan dat deze dialoog zowel de lidstaten van de EU als de Aziatische landen ten goede komt. Daarom is het ook van grote betekenis dat de EU met een grondige analyse en strategie komt.
Helaas is gebleken dat de mededeling van de Commissie een aantal gebreken vertoont, wat mij tot mijn spijt noodzaakte tot commentaar. Zo bevat de mededeling niet bepaald veel concrete initiatieven, terwijl de Raad daar juist om had gevraagd. Ik ga er echter van uit dat de Commissie binnenkort op deze kwestie terug zal komen. Verder moet de Commissie haar beleid tussen de verschillende directoraten-generaal coördineren. Op dit moment is de verantwoordelijkheid verdeeld over verschillende directoraten, waardoor het moeilijk is om een totaalgreep op de mogelijkheden en middelen van de EU te krijgen.
Wat de door de Commissie gemaakte analyse betreft, die is gebrekkig in het gedeelte over de huidige energiesituatie in de Aziatische landen. Als men een strategie opstelt, moet men uitgaan van de huidige omstandigheden, anders is het geweldig moeilijk om een strategie voor de nabije toekomst te ontwikkelen. Om de kwestie ook vanuit een Aziatische gezichtshoek te kunnen bekijken, zou men de verschillende omstandigheden van dit moment moeten bestuderen. Azië vertoont grote verschillen ten opzichte van Europa op het punt van bijv. klimaat, bruto nationaal product, democratie, niveau van industrialisatie en vooral ook de huidige omstandigheden op energiegebied. Daarom is het dan ook enorm moeilijk om een gemeenschappelijke, uniforme strategie voor het hele gebied vast te stellen. Er zijn verschillende oplossingen voor verschillende regio's vereist. Terwijl zonneenergie voor het ene land misschien een mogelijkheid is, is die minder toepasselijk in een ander land, waar misschien waterkracht en bio-brandstoffen grote mogelijkheden bieden.
De mededeling van de Commissie benadert de zaak daarentegen vrijwel geheel vanuit de Europese gezichtshoek, d.w.z. vanuit onze mogelijkheden op de Aziatische markt. De regionale aspecten in Azië worden slechts oppervlakkig aangesneden. Wil men echter slagen op een gebied als dit, dan zal men moeten beseffen dat het van wezenlijk belang is om de lokale en regionale actoren mee te krijgen, en ze reeds vanaf het begin bij de planning te betrekken.
Wij hebben in dit verslag twee punten wat extra aandacht willen geven. Dat zijn enerzijds de milieuvraagstukken, met speciale aandacht voor de bekende stuwdamprojecten in Azië, en anderzijds het terrein van de kernenergie.
Op dit moment lopen er in Azië verscheidene grote energieprogramma's die een erkend negatieve invloed op het milieu hebben, o.a. grote stuwdamconstructies, die aanzienlijke milieuproblemen en sociale problemen veroorzaken. Het Europees Parlement heeft in verschillende spoedresoluties het standpunt geformuleerd dat de grote stuwdamprojecten in o.a. India, China en Maleisië een waardevol milieu dreigen te vernietigen en ertoe bijdragen dat de cultuur en het leefmilieu van de autochtone bevolking verdwijnt. Daarom is het van het grootste belang dat wij in dezen een zeer voorzichtige houding aannemen. De Commissie erkent ook dat deze grote stuwdamprojecten niet zo geslaagd zijn, en stelt in haar strategiedocument voor om de kleinere stuwdamprojecten als richtinggevend te beschouwen, iets wat wij in de commissie nog extra hebben benadrukt. Ik wil hieraan toevoegen dat er een amendement ligt, nr. 4, waarin deze kwestie aan de orde wordt gesteld en waarin o.a. de Commissie wordt aangespoord om ondernemingen af te raden om te investeren in het stuwdamproject Bakun in Maleisië. Het is mijn bedoeling om een mondeling wijzigingsvoorstel in te dienen bij de stemming van morgen, waarin ik voorstel het laatste fragment, met de woorden in Bakun/Maleisië, te schrappen, omdat ik het onverstandig vind om in een resolutie een bepaald project aan te wijzen. Waar het om gaat, is dat wij nadrukkelijk wijzen op onze kritische houding ten opzichte van de grote stuwdamprojecten, omdat er helaas meer grote stuwdamprojecten worden uitgevoerd in Azië. Ik hoop dan ook dat de voltallige vergadering dit standpunt, met de genoemde wijziging, steunt.
Het andere punt is de recente betrokkenheid van de EU bij de kernenergie in Azië. Het gaat om het zo langzamerhand overbekende project KEDO in Korea. KEDO moet, zo is mij uitgelegd, worden gezien als een politiek project om inzicht te krijgen in kernenergievraagstukken in dit tot voor kort gesloten gebied. Tegelijkertijd heeft de Commissie noch aan het Europees Parlement, noch aan de verantwoordelijke parlementaire commissie informatie verschaft over deze plannen. Ik geloof niet dat ik overdrijf als ik zeg dat alle leden van de commissie kritisch staan tegenover het optreden van de Commissie in dezen, aangezien o.a. de parlementaire commissie niet is ingelicht. Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om de Commissie te vragen waarom deze planning met zoveel geheimzinnigheid gepaard is gegaan en waarom het Parlement niet is ingelicht. Persoonlijk ben ik van mening dat de EU niet aan dit project moet meedoen. Het project houdt in dat er twee nieuwe kernenergiecentrales worden gebouwd, die door de EU worden gefinancierd met in totaal 75 miljoen ecu. Het was beter geweest om te investeren in hernieuwbare energiebronnen, omdat het KEDO-project gericht is op het ontwikkelen van energie.
Ten slotte wil ik erop wijzen dat ik alle amendementen steun, vooral nr. 7, waarin een belangrijk aspect aan de orde wordt gesteld dat in het document ontbreekt. Dat is de steun aan de ontwikkeling van spoorwegen en goederentransport, om te voorkomen dat de regio steeds meer auto's gaat gebruiken, waardoor een ander energieprobleem ontstaat als gevolg van de verhoogde kooldioxide-uitstoot. Daarom hoop ik dat ook amendement nr. 7 wordt aangenomen.

Camisón Asensio
Mijnheer de Voorzitter, wij zullen vóór dit verslag stemmen zoals het is opgesteld in de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie. Het is perfect aanvaardbaar. Wij hebben heel wat amendementen -vijftien- ingediend en het merendeel is aanvaard in de commissie en uiteraard opgenomen in het verslag. Het resultaat is een evenwichtig document dat de prioriteit duidelijk op milieubescherming, een verzekerde energiebevoorrading en de aanwezigheid van de energiesectoren op de Aziatische markten legt. Dit omvat ook het gebruik van kernenergie voor vreedzame doeleinden met inachtneming van maximale veiligheidsvoorschriften. Ik wil terzake van de gelegenheid gebruik maken om de Commissie erop te wijzen dat zij een beheersinitiatief dient te nemen en het veiligheidsniveau van de installaties in het zuidelijk deel van het Aziatische continent moet nagaan.
Wij zijn overigens ook bijzonder tevreden dat ons voorstel is goedgekeurd om er bij de Commissie op aan te dringen dat zij werk maakt van een Groenboek over energiesamenwerking met de landen in Azië en deze samenwerking uitbreidt tot de landen van Centraal Azië en met name tot Kazachstan, Kirgizië, Oezbekistan, Tadzjikistan, Turkmenistan en Mongolië. Wij hebben deze landen onlangs bezocht met een officiële missie en hebben de wenselijkheid van zo'n Groenboek op het terrein kunnen vaststellen.
We mogen niet vergeten dat het hier gaat om een geografisch gebied dat over grote energievoorraden, vooral aan aardgas en petroleum, beschikt maar behoefte heeft aan westerse technologie en know-how. De Verenigde Staten, Japan en andere internationale handelsmogendheden hebben al het wederzijdse belang ingezien die een samenwerking zoals wij die voorstellen voor de Europese Unie en Centraal Azië kan opleveren. Laten we hopen dat ook de instellingen van de Europese Unie de noodzaak van deze samenwerking inzien.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de heer Holm geluk met zijn verslag dat heel actuele aanbevelingen bevat inzake de strategie voor energiesamenwerking tussen Europa en Azië. Het verslag van het Parlement draagt er samen met het - hopelijk - positief standpunt dat de Raad van ministers van Energie op 27 mei aanstaande over dit onderwerp zal bepalen, toe bijdragen dat de Commissie weldra het eerste sectoraal beleidsinitiatief voor samenwerking met de Aziatische landen kan lanceren.
Teneinde de tenuitvoerlegging van de strategie te stimuleren, wil ik de ministers van Energie van de ASEANlanden begin juli in Manilla de prioriteiten van de Unie uiteenzetten. Op die reis word ik vergezeld door vertegenwoordigers van de Europese energiesector, die zullen onderzoeken welke acties kunnen worden ondernomen om de uitvoer van energietechnologieën naar het gebied te versterken en er de beroepsopleiding en het onderzoek op het vlak van die technologieën te bevorderen.
Ik herinner eraan dat de Commissie in haar mededeling van vorig jaar drie belangrijke doelstellingen met betrekking tot de energiesamenwerking tussen Europa en Azië heeft bepaald, te weten: verbetering van de veiligstelling van de energiebevoorrading in Azië en de Europese Unie, deelneming op de Aziatische energiemarkten en bescherming van het milieu in de wereld. Het verheugt me dan ook dat de heer Holm in zijn verslag toejuicht dat de Commissie een dialoog over het energiebeleid met de Aziatische landen wil aangaan, waarbij zij opgemerkt dat ze alles in het werk zal stellen om hem gestaag te verruimen en te verdiepen.
De Europese markt voor energie-opwekkingsinstallaties is met een geschatte groei van tussen de 1 en 2 % per jaar in de komende 15 jaar nagenoeg verzadigd. Voor de Europese energiesector, die meer dan twee miljoen mensen tewerkstelt en over een teveel aan personeel en energieproductie-installaties beschikt, is een versterkte toegang tot de Aziatische markten dan ook van essentieel belang. Daarom heeft de Commissie grondig onderzocht hoe ze de particuliere energiesector in Europa nauwer op die in Azië kan afstemmen. Ik verwerp derhalve de kritiek als zouden we de toestand van de energiesector in de Aziatische landen onvoldoende hebben bestudeerd, en wijs erop dat onze strategie niet louter berust op de gegevens in de mededeling van de Commissie maar ook op tal van andere economische en energie-indicatoren in die landen of groepen van landen, alsmede op diepgaande analyses van internationale organisaties. Al die gegevens samen vormen bijgevolg een stevige grondslag voor het beleid voor energiesamenwerking tussen Europa en Azië, dat - hoewel het vooral betrekking heeft op de Unie en haar lidstaten - tevens rekening houdt met de landen die in de nabije toekomst voor Unielidmaatschap in aanmerking komen, alsook met de andere buurlanden waar de strategie gevolgen voor het milieu of de energievoorziening met zich brengt.
De heer Holm beweert in zijn verslag terecht dat de samenwerking op energiegebied tussen Europa en Azië alleen succesvol zal zijn als ze er beide baat bij hebben. Daar zowel Azië als Europa steeds meer energie importeren, lijdt het geen twijfel dat de totstandbrenging van een nauwere dialoog over energie tussen de twee continenten uit strategisch oogpunt onontbeerlijk is. Dat hij voor beide partijen voordelen inhoudt, zal dan ook blijken uit de praktijk.
Eén van de belangrijkste oriëntaties in het verslag van de heer Holm betreft de relatie tussen het milieu en de energiesector. We zijn het allen met hem eens dat voorrang moet worden gegeven aan milieuvriendelijke alternatieve energiedragers, en zijn ervan overtuigd dat de wijze waarop de energiesector zich momenteel in Azië ontwikkelt, negatief inwerkt op het plaatselijk, regionaal en mondiaal milieu. Ik denk hierbij aan de grootschalige ontbossing die in een aantal landen aanzienlijke milieuproblemen veroorzaken en waarvan de armste en zwakste bevolkingsgroepen - vooral vrouwen en kinderen, die vaak genoodzaakt worden lange afstanden af te leggen om in hun basisbehoeften inzake energie te voorzien - de grootste slachtoffers zijn. Ik verwijs ook naar de stroomwinning uit steenkool die in de nabije toekomst in die landen zeer snel zal blijven groeien, wat in strijd is met de bepalingen van internationale overeenkomsten en besluiten van wereldconferenties over milieu en klimaatwijziging. Als we ons niet ernstig inzetten om de kooldioxide-uitstoot, de zure regen en de verontreiniging door zwevende deeltjes tegen te gaan, zullen we er niet in slagen de universeel overeengekomen beperkingen inzake vervuilende emissies te verwezenlijken.
Een andere actie waarop de rapporteur aandringt en die voorrang verdient, is de stimulering van nieuwe en hernieuwbare energiebronnen voor de energievoorziening van landbouwgebieden, waarbij zij opgemerkt dat de Gemeenschap in de context van haar projecten voor plattelandsontwikkeling de bouw van kleine waterkrachtcentrales bevordert. Andere prioriteiten van de strategie voor energiesamenwerking met Azië zijn de modernisering van de elektriciteitssector, de aanmoediging van het gebruik van aardgas, de verhoging van het energierendement en de versterking van internationale acties ter verbetering van de kernveiligheid. Wat betreft het voorbehoud van sommigen met betrekking tot de verspreiding van kerntechnologieën, herinner ik eraan dat de Unie elk internationaal initiatief steunt dat erop gericht is het vreedzaam gebruik van kernenergie veiliger te maken. De acties terzake van de Commissie zijn er dan ook op afgestemd de vreedzame aanwending van kernenergie te verzekeren en te stimuleren en - tegelijk - de strengste veiligheidsvoorwaarden eraan op te leggen.
Op de vraag van de heer Holm in verband met de Korean Peninsula Energy Development Organization (KEDO) wil ik antwoorden dat het Parlement reeds groen licht voor de deelneming van EURATOM aan deze organisatie heeft gegeven, met name door de goedkeuring van de desbetreffende lijnen in de begrotingen voor 1996 en 1997.
Tenslotte dank ik nogmaals de rapporteur en de afgevaardigden die in het debat tussenbeide zijn gekomen, alsmede de leden van de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie die zich grondig over de belangrijkste aspecten van de strategie voor energiesamenwerking tussen Europa en Azië hebben gebogen en opmerkingen erover hebben geformuleerd waarmee we bij de verdere uitstippeling van ons beleid zeker rekening zullen houden. Ik wil de vergadering nog verzekeren dat de Commissie - met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen die we ons tezamen hebben gesteld - de samenwerking met het Parlement over dit onderwerp zal voortzetten en het in kennis zal stellen van de vorderingen die op dit vlak worden gemaakt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 9.00 uur plaats.

Voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0106/97) van de heer Schlechter, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het verslag van de Commissie (COM(95)0713 - C4-0065/96) betreffende de toepassing in 1991/1992 van Verordening (EEG) nr. 3820/85 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer (17de verslag van de Commissie betreffende de toepassing van de sociale voorschriften voor het wegvervoer).

Schlechter
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, op het eerste zicht lijkt het overbodig dat wij in 1997 nog veel tijd besteden aan het onderzoek van cijfers en statistieken die al vijf jaar oud zijn. Zijn de gegevens immers niet aanzienlijk gewijzigd en iedereen weet toch dat het wegvervoer zich intussen aanzienlijk ontwikkeld heeft? Het is echter ook juist dat de aanzienlijke toename van het volume van het wegvervoer aan de basis ligt van de toename van de problemen op het vlak van de verkeersveiligheid op onze wegen en de milieubescherming. Wij moeten dan ook zo snel mogelijk reageren, des te meer daar we in de toekomst zeker niet hoeven te rekenen op een aanzienlijke afname van het wegvervoer.
Wanneer wij de gegevens voor de jaren 1991 en 1992 nader bekijken, stellen wij vast dat de controleprocedures en het aantal verrichte controles sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat. In sommige landen is het aantal verrichte controles gestegen terwijl de controles in andere landen gedaald zijn ofwel alleen voor buitenlandse chauffeurs gelden. We dienen overigens ook te wijzen op het duidelijke verschil tussen het personen- en het goederenvervoer wat betreft het aantal inbreuken op de voorschriften inzake rijtijden. Hetzelfde geldt voor de niet-naleving van de rusttijden: het aantal overtredingen dat in de sector van het goederenvervoer begaan wordt, ligt veel hoger dan in het personenvervoer. Dit bevestigt enkel de oorspronkelijke gegevens.
Ik zou dan ook de volgende conclusies willen trekken. Eerst en vooral volstaat het aantal uitgevoerde controles in de verschillende lidstaten van de Europese Unie duidelijk niet. Ten tweede moeten de controles uitgebreid worden en met het oog hierop moet het aantal controleurs uiteraard aanzienlijk verhoogd worden. Ten derde moeten de voorschriften betreffende de tewerkstelling van chauffeurs gewijzigd worden en moet gewaakt worden over een ernstige toepassing van deze voorschriften in de gehele Europese Unie. Ten vierde moet oneerlijke concurrentie tussen de vervoerssectoren in de verschillende lidstaten ten stelligste vermeden worden. Daarom moet in de Europese sociale regelgeving rekening gehouden worden met alle activiteiten van de chauffeurs. Momenteel wordt enkel rekening gehouden worden met de rijtijden. Op die manier zal de concurrentie tussen de vervoersondernemingen van de verschillende lidstaten op grond van dezelfde basisgegevens verlopen. De arbeidsvoorwaarden van de chauffeurs en de veiligheid op onze wegen zullen hierdoor zeker en vast verbeteren.
Ten vijfde moeten de voorschriften inzake rij- en rusttijden van chauffeurs van bussen en vrachtwagens permanent gecontroleerd worden in alle lidstaten. Het gaat hier als het ware om preventieve maatregelen. Ten zesde moeten repressieve maatregelen genomen worden tegen overtreders maar deze mogen zich niet uitsluitend tot de chauffeurs beperken aangezien het vaststaat dat de werkgevers in de meeste gevallen ook geheel of gedeeltelijk verantwoordelijk zijn. Ten zevende verschilt de hoogte van de boetes teveel van lidstaat tot lidstaat. Het strafrecht valt natuurlijk onder de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten maar er moet op communautair vlak toch een inspanning geleverd worden om de grootste verschillen weg te werken. Ten achtste wordt de controleapparatuur slecht of zelfs doelbewust verkeerd gebruikt. Er moet dan ook dringend gebruik gemaakt worden van een nieuwe tachograaf maar met inachtneming van de regels die inherent zijn aan het beroep van chauffeur. Deze maatregel veronderstelt natuurlijk een toename van het aantal controleurs zodat een doeltreffende controle verzekerd kan worden.
Ik zou nog een aantal bijkomende opmerkingen willen maken. De onderhandelingen tussen de sociale partners over de verbetering van de arbeidsomstandigheden van de chauffeurs hebben tot nog toe niets opgeleverd en de kans is groot dat ze nooit worden afgerond aangezien de standpunten van de sociale partners lijnrecht tegenover elkaar staan. De Commissie en de Raad moeten op hun beurt ook een duidelijk standpunt innemen inzake belangrijke kwesties als de rij- en rusttijden van chauffeurs.
Het Europees Parlement moet de Commissie in dit kader vragen de volgende initiatieven te nemen. Zij moet eerst en vooral op korte termijn concrete voorstellen doen die tot doel hebben de controlemodaliteiten met het oog op de naleving van de arbeidsvoorwaarden en de rijtijden van de chauffeurs te versterken. Zij moet zich ten tweede uitspreken voor een harmonisatie van de boetes voor inbreuken op de voorschriften betreffende rij- en rusttijden. En zij moet zich ten derde uitspreken voor een verbod op loon per prestatie.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, als wij niet doelbewust alle geloofwaardigheid op sociaal vlak en op het vlak van de verbetering van de veiligheid op onze wegen willen kwijtspelen en in de toekomst rampzalige stakingen zoals de stakingen van de jongste jaren, die duizenden chauffeurs gemobiliseerd hebben en enorme financiële schade aan de Europese economie hebben toegebracht, willen vermijden, moeten wij dringend redelijke rij- en rusttijden voor de chauffeurs vastleggen. Niemand zal mij tegenspreken als ik benadruk dat eens en voor altijd en zo snel mogelijk een einde moet worden gemaakt aan rijweken van 70 uur en meer en aan rustperiodes van 11 uur per dag, die driemaal per week zelfs verminderd kunnen worden tot 9 uur. Deze praktijken zijn één van de belangrijkste en misschien wel de belangrijkste oorzaak van de ongevallen met vrachtwagens op de Europese wegen.

Cunningham
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag lijkt nogal technisch, maar kan in wezen in drie woorden worden samengevat: veiligheid, veiligheid en nog eens veiligheid. Ik moet er met klem op wijzen dat het van groot belang is om de kwestie van de arbeidstijd in sectoren die niet geheel en al onder de Europese regelgeving vallen, zoals het wegvervoer, op te lossen.
Wat de andere vervoersectoren betreft, zijn de sociale partners op Europees niveau grotendeels tot overeenstemming gekomen over de werktijden. In het wegvervoer is zelfs een akkoord bereikt over opneming van alle niet-mobiele werknemers. Tot dusver hebben de werkgeversorganisaties echter consequent geweigerd om chauffeurs op te nemen. Deze situatie duurt nu al meer dan vijf jaar en hoewel de Commissie beloofd heeft actie te ondernemen inzake de sectoren die niet geheel en al onder de Europese regelgeving vallen, hebben wij daar in feite nog niets van gezien.
Verordeningen betreffende de rij- en rusttijden zijn van belang vanwege het aantal ernstige ongevallen, zowel met touringcars als met vrachtwagens, dat veroorzaakt wordt door vermoeidheid van chauffeurs. Als deze verordeningen naar behoren ten uitvoer worden gelegd, zouden zij ook vervalsing van de concurrentie tussen de verschillende vervoerswijzen kunnen voorkomen.
Ik hoop niet alleen dat dit verslag goedgekeurd zal worden, maar ook dat de Commissie aan de inhoud ervan gevolg zal geven. Zoals ik heb trachten te benadrukken, gaat veiligheid boven alles: niet alleen de veiligheid van de vrachtwagen- en touringcarchauffeurs, maar ook van de mensen die in die touringcars vervoerd worden en van alle andere weggebruikers. Ik dring er bij de Commissie op aan om gehoor en uitvoering te geven aan alles wat in dit verslag verzocht wordt.

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij stemt voor het verslag van collega Schlechter - waarmee we hem gelukwensen - wat niet wegneemt dat ze zich verzet tegen enkele voorstellen die erin zijn opgenomen. Ze herinnert er ook aan dat verordening nr. 3820 betreffende rij- en rusttijden reeds sedert 1985 wordt toegepast en de Commissie pas in 1997 haar eerste verslag over de tenuitvoerlegging ervan heeft ingediend, en dan nog voor de referentieperiode 1991/1992, wat - zoals zo-even al werd benadrukt - genoeg zegt over de wijze waarop de Gemeenschap het thema van de veiligheid van het wegvervoer in Europa benadert.
De vaststelling dat jaarlijks 50.000 mensen op de Europese wegen de dood vinden, bewijst dat het probleem van de rij- en rusttijden van de chauffeurs van de vrachtwagens, bussen en touringcars die dagelijks onze wegen overspoelen, nog niet grondig werd aangepakt. Een van de belangrijkste oorzaken van ongevallen op de weg is overigens dat chauffeurs verplicht worden enorm veel werkuren te presteren voor een karige beloning, wat neerkomt op oneerlijke concurrentie ten nadele van het spoor- en het zeevervoer.
Het is dan ook onaanvaardbaar dat de Unie en de Raad de duur van de werk- en rusttijden van chauffeurs, die thans van de ene lidstaat tot de andere zeer verschillend wordt berekend, nog niet precies hebben vastgesteld en zich evenmin hebben gebogen over bijvoorbeeld het probleem dat centraal gelegen lidstaten als Duitsland en Frankrijk - met hun overvolle wegen - voor hun bevoorrading zijn aangewezen op havens als Rotterdam en Antwerpen in kleinere landen - waar de wegen ook dichtslibben - waardoor de goederen honderden kilometers ver over de weg moeten worden vervoerd.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb dit vandaag willen benadrukken omdat ik er zeker van ben dat er morgenochtend geen 150 leden in de vergadering aanwezig zullen zijn om over het onderhavig verslag te stemmen, wat aantoont dat ook het Parlement de omvang van het probleem nog niet inziet. Daarom is het hoog tijd dat we ons diepgaand bezighouden met deze materie, die veel meer slachtoffers maakt dan de meeste conflicten waarvan we dagelijks op televisie getuigen zijn.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, het verslag van de Commissie is weliswaar uitgegaan van hoog actuele motiveringen, maar is nogal laat in dit Huis aanbeland. We zeggen maar heel neutraal dat het verslag laat is, doch in feite heeft het er vijf à zes jaar over gedaan om hier te komen. Het dreigt dus nu al meteen achterhaald te zijn, zowel qua slagvaardigheid als wat betreft de gegevens waarop het zich baseert. De uitgangspunten blijven wel geldig, namelijk dat duidelijke en gerespecteerde sociale voorschriften de grondslag vormen voor het garanderen van veiligheid aan de weggebruiker. Als we dan toch ook hier iets moeten betreuren, dan is dat het feit dat het veiligheidsprobleem bijna uitsluitend wordt aangepakt in een van haar meest tastbare vormen, namelijk de rijtijd, terwijl geen rekening wordt gehouden met een hele reeks andere risicofactoren die in het wegvervoer en nevenactiviteiten aanwezig zijn.
Het onderhavige probleem heeft bovendien vergaande consequenties, vanwege het grote aantal mensen dat werkzaam is in de betrokken sector: circa 3 miljoen op Europees grondgebied. Om naast het economische beeld ook een maatschappelijke dimensie van de situatie te krijgen, moet dit aantal mensen nog met drie à vier vermenigvuldigd worden, en dan krijg je pas een globaal beeld van de hele sector. Het ligt dan ook voor de hand dat de maatregelen die bij overtredingen moeten worden toegepast, zo aandachtig mogelijk moeten worden geëvalueerd. Het valt te wensen dat deze maatregelen, en dus ook het pakket van de sancties, zo spoedig mogelijk kunnen worden geharmoniseerd. Daarnaast moet onmiddellijk en met een forse dosis gezond verstand bekeken worden hoe zinvol het is om het volle gewicht van de nieuwe sociale, maar ook politieke richtsnoeren op de schouders van de vervoersmaatschappijen te laden. Afgezien van de veiligheidsnormen voor degenen die in het vervoer werken en voor andere weggebruikers - en waar dus uiteraard niets op af te dingen valt - worden thans ook de milieukosten op de vervoerders verhaald, naast dus de externe kosten die al worden geïnternaliseerd.
Op die manier dreigt de sector overbelast te worden en veel kleine bedrijven lopen kans het loodje te leggen vanwege de te hoge economische lasten. Dit verschijnsel is in heel Europa al duidelijk aanwezig. Het heeft ook een onmiddellijke weerslag op het werkgelegenheidsniveau, vooral nu het gevaar van sociale dumping door lagelonenlanden met lagere algemene kosten en lossere veiligheidsvoorschriften steeds concreter wordt, naarmate de toetreding voor de landen van Midden- en Oost-Europa dichterbij komt.
Tot slot de intermodaliteit. Wij zijn het er allemaal over eens dat het overhevelen van het wegvervoer naar het spoor dringend gewenst is, maar waar zijn dan al die spoorwegen? Van de Brenner tot Fréjus zien we een hoop goede bedoelingen, maar de financiering zit behoorlijk in het slop, vandaar dat die projecten nog heel ver van huis zijn.

Wijsenbeek
Mijnheer de Voorzitter, laat ik allereerst mijn complimenten maken aan de oud-minister van Vervoer, de heer Schlechter, die hier een voortreffelijk verslag heeft gebracht. Maar, mijnheer de Voorzitter, ik moet u zeggen ik ben in feite buitengewoon teleurgesteld in de Commissie. Ik vind wat hier gebeurt een schandvlek op het blazoen van de Commissie. Wij krijgen nu in 1997 - de heer Sarlis wees er al op - pas de cijfers van 1991 en 1992. Er is ons oorspronkelijk beloofd dat ook de cijfers van 1993 en 1994 tegelijkertijd behandeld zouden kunnen worden. Die liggen nu, half 1997, nog steeds niet voor. Er is ons gezegd dat wij een gesprek zouden hebben met de commissaris van Sociale Zaken over de handhaving van de rij- en rusttijden. Vervolgens is er gezegd: nee, dat hoeft niet want commissaris Kinnock is daarvoor verantwoordelijk. Wat zien wij vervolgens. Hier zit de commissaris verantwoordelijk voor de middenstand, de heer Papoutsis, en de heer Kinnock is niet aanwezig om zich teweer te stellen tegen deze kritiek die bepaald, mijnheer de Voorzitter, niet mals is. Want wat heeft de Commissie gedaan. In de tussentijd nieuwe voorstellen ingediend over controle-apparatuur, terwijl de huidige regeling van de rij- en rusttijden gewoon door een aantal lidstaten, waaronder die van u, mijnheer de Voorzitter, en die van de heer Santini, niet uitgevoerd wordt. Zij doen niets. Zij leveren geen cijfers in. Zij hebben geen zaken voorgelegd. Eenvoudig zegt iedereen: nu ja, dan gaan wij maar nieuwe voorstellen doen en dan gaan wij maar een stap verder in plaats van wat nu voorligt, te handhaven. De Commissie heeft ons toegezegd om nieuwe voorstellen over rij- en rusttijden te doen. De Commissie heeft niets gedaan. De Commissie kan maar beter naar huis gaan.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, een geharmoniseerde toepassing van de rij- en rusttijden volgens verordening 3820/85 is nog ver te zoeken. Dat blijkt zonneklaar uit het commissierapport betreffende de periode 1991-1992.
Als ik de cijfers in dit verslag juist interpreteer, voldeed 1 op de 6 gecontroleerde voertuigen niet aan de voorschiften. Dit beeld bevestigt de conclusies van de groep van wijzen die in 1994 rapporteerden dat het niet naleven van de voorschriften één van de grootste problemen is waar het wegvervoer mee te maken heeft.
Voorts laat het verslag zien dat er grote verschillen zijn tussen de lidstaten in frequentie en uitvoering van de controles als mede in de opgelegde strafmaat.
Door dit alles zijn niet alleen de concurrentieverhoudingen tussen de lidstaten maar vooral is de verkeersveiligheid in het geding.
Het is eigenlijk ongehoord dat we in de maand mei anno 1997 nog moeten spreken over een situatie van 5 à 6 jaar geleden blijkbaar omdat sommige lidstaten volstrekt nalatig en/of onvolledig in hun rapportages zijn en de problemen van niet naleving niet serieus nemen. Mijnheer de Voorzitter, ik zou aan de commissaris willen vragen of hij de vraag van collega Wijsenbeek kan bevestigen dat de gegevens over de jaren 1993 en 1994, die volgens voorschrift vóór 30 september 1995 hadden binnen moeten zijn, nog steeds niet binnen zijn.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, namens allen die bezorgd zijn over het in geheel Europa onaanvaardbaar hoge aantal ongevallen zowel met touringcars als met vrachtwagens, juich ik het verslag van de Commissie, en trouwens ook het werk van de rapporteur, van harte toe. Dit alles moet echter bezien worden in het licht van een recente publicatie van de Commissie over haar actie inzake voorstellen voor de verkeersveiligheid. Het is duidelijk dat er op dit punt sprake is van enige inconsequentie: de Commissie is volkomen terecht voornemens het ontstellende aantal verkeersslachtoffers op ons continent te beperken - een verlies van 50.000 mensenlevens per jaar -, maar tegelijkertijd wordt kennelijk niet in de gehele Europese Unie gebruik gemaakt van de bevoegdheden waarover wij beschikken om ongelukken waarbij touringcars, vrachtwagens of bussen betrokken zijn te voorkomen.
Het vervult ons tevens met zorg dat dit een zich snel uitbreidende sector is, zodat wij het aantal doden en gewonden in het verkeer waarschijnlijk nog van jaar tot jaar zullen zien toenemen, omdat de fundamentele regels worden genegeerd en er niet de hand aan wordt gehouden. Het document van de Commissie leert ons dat de regels slecht worden nageleefd en dat ze in sommige gevallen absoluut niet in acht genomen worden door de lidstaten, dat men de wetgeving overal aan zijn laars lapt, en zoals wij allen weten, is dat de oorzaak van maar al te veel ongelukken. Zolang lid-staten weigeren zich naar behoren aan onze regels en voorschriften te houden, kan er geen sprake zijn van eerlijke concurrentie op de interne markt.
De sector is een belangrijke werkgever. Zoals eerder vermeld, zijn drie miljoen mensen in het vervoer werkzaam. Het is van vitaal belang voor het concurrentievermogen van geheel Europa dat deze sector een succes wordt. Daarom juichen wij de voorstellen van de Commissie toe: verdubbeling van het aantal controles, coördinatie van berekeningen, verbetering van de opleiding van chauffeurs en modernisering van de tachograaf. Wij moeten echter zorgen voor meer waarborgen voor chauffeurs en werktijden. Ik hoop dat de commissaris vandaag kan mededelen hoeveel lid-staten tot op heden vervolgd zijn, omdat zij weigeren deze regels en deze verordening na te leven, en hoeveel processen de Commissie nog denkt aan te spannen. Als wij de lid-staten niet voor de rechter slepen, zullen zij onze regels blijven veronachtzamen.

Grosch
Mijnheer de Voorzitter, deze sociale voorschriften hebben betrekking op de ook in mijn ogen uiterst belangrijke rij- en rusttijden. Gelet op de hier vermelde cijfers - drie miljoen chauffeurs en ongeveer 50.000 doden - is dit geen onbeduidend verslag dat men nog vlug op een vrijdagochtend kan behandelen, maar een verslag waarmee zich de Commissie vervoer en toerisme, de Commissie sociale aangelegenheden en werkgelegenheid, alle afgevaardigden en allen moeten bezighouden die het met de veiligheid op de wegen in en buiten Europa ernstig menen.
Wij weten ook dat de steeds scherpere mededinging en de evolutie naar just in time -leveranties deze voorschriften meer dan noodzakelijk maken en dat, als ze niet worden nageleefd, de concurrentie ten koste van de veiligheid en de elementaire arbeidsvoorwaarden gaat. Als het Parlement een evaluatie wil maken, stel ik voor dat in drie punten te doen. Die drie punten zijn voor mij onontbeerlijk om de voorschriften doeltreffend te maken: overal dezelfde toepassingswijze, controles en straffen. Als wij van die beginselen afwijken, blijft de concurrentie ten koste gaan van de veiligheid en zal ze in Europa slachtoffers blijven eisen.
Die punten zijn voor mij belangrijk en kunnen ook door de technologische ontwikkeling worden ondersteund. Ik meen dat wij ook voor de snelle invoering van een tegen elke manipulatie beveiligde elektronische tachograaf moeten pleiten. Het Parlement zou dat initiatief zeker goedvinden. Wij betreuren natuurlijk ook dat dit verslag nu pas wordt besproken. Wij weten dat de cijfers in het verslag ondertussen niet beter maar nog slechter zijn geworden. Wij feliciteren de heer Schlechter met zijn voortreffelijk verslag en hopen dat de Commissie het de aandacht zal schenken die het toekomt.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, ik wens de heer Schlechter geluk met zijn verslag, waarin hij terecht opmerkt dat de gegevens voor de referentieperiode 1991/1992, die volgens het nieuwe stelsel werden verzameld, zeer onvolledig en weinig homogeen zijn, zodat ze slechts moeilijk kunnen worden vergeleken met die van eerdere verslagen. De Commissie betreurt in dit verband dat haar verslagen terzake grote vertraging oplopen omdat de lidstaten de gevraagde informatie te laat of helemaal niet overmaken, en merkt op dat ze niet heeft gewacht om het verslag over de periode 1993/1994 te publiceren tot ze over alle gegevens dienaangaande beschikte. Het verheugt haar evenwel dat de heer Schlechter er hoe dan ook in geslaagd is in zijn verslag interessante conclusies te trekken met betrekking tot de onderscheiden controles in de lidstaten, de verschillen in de door de nationale instanties opgelegde boetes en de gevolgen ervan voor de concurrentie.
Door het toegenomen belang van het wegvervoer in de Europese Unie - dat vooral het gevolg is van de invoering van de interne markt - alsmede door de gewijzigde arbeidsverhoudingen in de sector was de harmonisatie van bepaalde sociale voorschriften voor de bestuurders van voertuigen onontbeerlijk om in de lidstaten het vrij verkeer evenwichtig te laten verlopen en een eerlijke concurrentie te waarborgen, wat het opzet is van de verordening betreffende de beperking van rijtijden.
De heer Schlechter merkt heel terecht op dat de sector wegvervoer een groot aantal mensen in de gehele Gemeenschap werk verschaft, die er allen belang bij hebben dat de bepalingen in de verordening juist worden toegepast. In die zin zullen we de suggestie in zijn verslag om de controledoelstelling van 1 % van de gepresteerde werkdagen per jaar - die thans in bijna alle landen wordt bereikt - tot 2 % op te voeren, grondig onderzoeken en er op passende wijze rekening mee houden. Het bestuderen waard is ook zijn voorstel tot instelling van een kader waarbinnen de activiteiten van de nationale controlediensten worden gecoördineerd.
Het verslag stelt tevens voor dat naast de rij- en rusttijden nog andere beroepsactiviteiten van de chauffeurs in aanmerking worden genomen in de Europese sociale regelgeving. Ik herhaal in dit verband wat de heer Kinnock in maart in de Commissie vervoer en toerisme heeft verklaard, namelijk dat de Commissiediensten thans de mogelijkheid onderzoeken om verordening nr. 3820/85 aan te vullen met andere beroepsbedrijvigheden van chauffeurs die met openbare veiligheid te maken hebben. Dit onderwerp komt trouwens ook uitvoerig aan bod in zowel het overleg over het op til zijnde witboek over arbeidstijden - dat door commissaris Flynn wordt voorbereid - als de dialoog tussen de Commissie en de lidstaten over de verschillende interpretaties die de landen van de Unie geven aan het begrip arbeidstijd in de sector wegvervoer.
De rapporteur dringt eveneens aan op de herziening van verordening 3820/85 met het oog op de beperking van de erin vastgestelde maximale rijtijden en vraagt de mogelijkheid te onderzoeken van vervangende maatregelen voor de controle en sanctionering van overtredingen. Ik herinner er in dit verband aan dat de idee om geldboetes te vervangen door verplichte stillegging van voertuigen al werd onderzocht door het Comité voor toezicht op het wegvervoer van de Commissie, alsmede in het kader van de procedure voor de globale herziening van de verordening.
Tenslotte verheugt het de Commissie dat de rapporteur in de laatste conclusie van het verslag verzoekt om de snelle invoering van de elektronische chronotachograaf, die een betere en homogener toepassing van de verordening en een versterkt toezicht door de bevoegde nationale instanties mogelijk maakt. Het lijdt geen twijfel dat het gaat om een innovatie die onontbeerlijk is voor de handhaving en verbetering van de controles door de lidstaten die ook de komende jaren nog genoodzaakt zullen zijn op hun begrotingen te besparen.
Mijnheer de Voorzitter, ik dank nogmaals het Parlement voor zijn verslag en verzeker dat de Commissie - met name de heer Kinnock - ernstig met de suggesties erin rekening zal houden.

De Voorzitter
Ik dank u, mijnheer de commissaris. Ik was er bijna zeker van dat collega Wijsenbeek het woord zou hebben gevraagd, maar ik ben er ook bijna zeker van dat hij dat niet doet voor een beroep op het Reglement!

Wijsenbeek
Nee, mijnheer de Voorzitter, ik heb een aantal precieze vragen aan de Commissie gesteld. Ik heb daar geen antwoord op gekregen. Ik heb de Commissie gevraagd: wanneer krijgen wij de cijfers 19931994? Ik heb gevraagd: wanneer komen de voorstellen over de wijziging rij- en rusttijden? Wat krijgen wij van de commissaris te horen: words, words, words . Wij kijken ernaar, wij zullen er iets aan doen. Wanneer, wanneer, wanneer komen die...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 9.00 uur plaats .
(De vergadering wordt te 20.02 uur gesloten)

