Schadevergoeding voor passagiers bij faillissement van luchtvaartmaatschappijen (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag van Brian Simpson, namens de Commissie vervoer en toerisme, aan de Commissie, over schadevergoeding voor passagiers bij faillissement van luchtvaartmaatschappijen - B7-0210/2009).
Brian Simpson
auteur. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik bedank commissaris Tajani voor zijn aanwezigheid hier vanavond. Ik heb deze vraag ingediend namens de Commissie vervoer en toerisme aangezien de Parlementsleden zich in de zomermaanden grote zorgen hebben gemaakt over het faillissement van de luchtvaartmaatschappij Sky Europe en mij hebben gevraagd dit initiatief namens hen te ontplooien.
Er moet op worden gewezen dat er sinds het jaar 2000 in de Europese Unie 77 luchtvaartmaatschappijen failliet zijn gegaan en in het trieste doch waarschijnlijke geval dat er in deze moeilijke economische omstandigheden nog enkele zullen volgen, achten wij het noodzakelijk deze vraag vanavond aan te grijpen om nu ten minste een debat te gaan voeren over de vraag hoe we de consumenten en luchtvaartreizigers in de Europese Unie het beste kunnen beschermen.
Sky Europe was een luchtvaartmaatschappij uit Slowakije. Passagiers kwamen vast te zitten op bestemmingen, zonder onderdak of zelfs een vlucht naar huis. Ook was er het probleem dat een groot aantal van deze passagiers te horen kreeg geen recht te hebben op schadevergoeding of zelfs terugbetaling omdat het ticket niet met een creditcard was betaald of de boeking niet was gedaan door een reisbureau. Het gaat hier om passagiers die online, via hun eigen rekeningen hadden geboekt - een praktijk die nu al jarenlang groeiende is.
Dit geval staat niet op zichzelf. In mijn eigen land, het Verenigd Koninkrijk, waren we vorig jaar getuige van vergelijkbare scènes toen Excel Airways failliet ging en er op een hele reeks vliegvelden in heel Europa ruim 200 000 mensen strandden, zonder geld of schadevergoeding, maar wel met de extra kosten van onderdak en een vlucht naar huis.
Veel van deze mensen zijn geen frequente vliegers zoals een groot aantal zakenmensen of zoals wijzelf en beschikken niet over de financiële middelen om dit soort tegenslagen het hoofd te bieden. Vaak behoren deze mensen tot families die hebben gespaard voor een vakantie met het gezin en die op zo'n moment hun zuurverdiende geld buiten hun schuld om zien verdwijnen.
De status-quo hier is duidelijk onaanvaardbaar. Hier in de Europese Unie en het Europees Parlement zouden we trots moeten zijn op onze staat van dienst op het gebied van passagiersrechten. Er is inmiddels compensatie mogelijk bij instapweigering, hoewel er op dit punt nog enkele problemen moeten worden opgelost. Er is sprake van recht op bijstand en strengere wetgeving inzake transparante ticketprijzen, alsmede van strenge compensatiemaatregelen in de richtlijn betreffende pakketreizen. Ik denk eigenlijk dat we op het gebied van de consumentenbescherming in de luchtvaart de meeste zaken wel hebben aangepakt, maar hier is nog duidelijk sprake van een maas die moet worden gedicht.
Als iemand een chartervlucht boekt bij een vakantie-aanbieder, is de richtlijn betreffende pakketreizen van toepassing. Als iemand boekt bij een luchtvaartmaatschappij met een geregelde dienst, geldt het systeem van deze maatschappij, maar als er online alleen een stoel - een vlucht - wordt geboekt, is er geen dekking. Dit is een anomalie. Het Parlement probeert deze maas, met hulp van de Commissie, te dichten.
Wij hebben in dezen ook een proefballonnetje opgelaten in de vorm van de instelling van een reserve compensatiefonds, maar dit moet niet worden opgevat als een verzoek van ons of van de Commissie. Wij willen slechts een debat op gang brengen over de eventuele mechanismen die ons het beste kunnen helpen dit probleem op te lossen. Het idee is dus met de Commissie van gedachten te gaan wisselen in de hoop dat we deze maas kunnen dichten en een oplossing kunnen vinden voor een serieus probleem, met name voor degenen die het slachtoffer zijn geworden van de insolventie van een luchtvaartmaatschappij.
Ik verheug mij erop samen met mijn commissie en de Europese Commissie te proberen dit probleem op te lossen en de meningen van de andere Parlementsleden te vernemen.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, ik dank de heer Simpson en heel de Commissie vervoer en toerisme dat zij een dermate delicaat probleem onder de aandacht van het Parlement hebben gebracht. Deze vraag stelt mij in de gelegenheid om nog eens plechtig te verkondigen wat ik de afgelopen weken heb gezegd naar aanleiding van het ongemak dat veel Europese burgers, veel passagiers hebben moeten doorstaan als gevolg van het faillissement van een aantal luchtvaartondernemingen.
Zoals dit Parlement weet, is de bescherming van passagiers in alle vervoerssectoren voor mij een echte prioriteit. Ik heb dat ook gezegd tijdens de hoorzitting, toen het Parlement besloot mij zijn vertrouwen te schenken, en ik wil dat vanavond nog eens herhalen. Ik ben van mening dat wij ons allemaal moeten inzetten om tot concrete regelgeving te komen waarmee dit probleem kan worden opgelost, temeer daar voorkomen moet worden dat - zoals de heer Simpson zei - er verschillen ontstaan tussen passagiers die enkel vliegtickets hebben gekocht bij een maatschappij die vervolgens failliet is gegaan en passagiers die vliegtickets hebben gekocht als onderdeel van pakketreizen.
Ik denk daarom dat we in de allereerste plaats gebruik moeten maken van de instrumenten waarover we al beschikken. Dus alle wetgeving, hoe onvolledig ook en hoeveel ongelijkheden die ook veroorzaakt, moet in elk geval zo goed mogelijk door de burgers worden benut. Ons doel is de ter beschikking staande middelen optimaal te gebruiken en daarom is in het geval van bijvoorbeeld het faillissement van Sky Europe een beroep gedaan op het netwerk van Europese centra voor consumentenbescherming om consumenten over hun rechten te adviseren en claims te verzamelen. Daarnaast is het echter ook nodig passagiers beter te beschermen wanneer zij geconfronteerd worden met een faillissement. Passagiers die een reservering hebben die vervolgens komt te vervallen, moeten recht hebben op terugbetaling en, in bepaalde gevallen, op repatriëring. Het is een gecompliceerd probleem, dat ons dwingt zorgvuldig te overwegen welke maatregelen we moeten nemen.
De Commissie heeft al een begin gemaakt met de werkzaamheden om deze kwesties concreet aan te pakken. Op ons verzoek is al een belangrijk onderzoek verricht naar de gevolgen van faillissementen in de luchtvaartsector, vooral voor passagiers. Het is een gedetailleerd onderzoek dat concreet laat zien welke consequenties faillissementen hebben en wat hun gevolgen zijn voor de meer dan 700 miljoen passagiers die jaarlijks binnen de Europese Unie worden vervoerd.
In het onderzoek worden diverse scenario's gepresenteerd aan de hand waarvan kan worden vastgesteld wat de beste oplossingen zijn voor de verschillende problemen ten gevolge van faillissementen, met name als het gaat om terugbetaling en repatriëring, zoals ik zojuist heb gezegd. Zowel bij terugbetaling als bij repatriëring is het aldus mogelijk geweest verscheidene scenario's uit te werken. Deze scenario's variëren van het instellen van garantiefondsen tot het invoeren van verplichte verzekeringen voor passagiers of luchtvaartmaatschappijen, of tot slot tot de mogelijkheid om gerichte wijzigingen aan te brengen in het nationaal faillissementsrecht.
In februari jongstleden heb ik het onderzoek doorgestuurd naar de heer Costa, die destijds voorzitter van de Commissie vervoer en toerisme was. Op basis van dit onderzoek zal de Commissie nu verder gaan met de analyse van de diverse opties en zich daarbij in het bijzonder richten op de gevolgen voor de consumenten en de luchtvaartsector. Tijdens deze analyse zullen wij rekening houden met alle elementen die in het debat naar voren zullen komen en de bijdragen van alle belanghebbenden benutten. Ook zal de Commissie in de komende weken een brede openbare raadpleging starten over de rechten van passagiers in de luchtvaartsector.
In deze context zal de Commissie, zonder de verschillen en de specifieke kenmerken van "pakketreizen” te onderschatten, ook rekening houden met de momenteel plaatsvindende effectbeoordeling van de herziening van Richtlijn 90/314/EEG betreffende pakketreizen. Een van de belangrijkste doelstellingen van de openbare raadpleging zal namelijk zijn vast te stellen welke gevolgen faillissementen van luchtvaartmaatschappijen hebben voor passagiers en hoe deze gevolgen eventueel verholpen kunnen worden. Uiteraard zal naast de openbare raadpleging - zoals ik eerder al benadrukte - een effectbeoordeling worden gemaakt van de verschillende denkbare oplossingen.
Vanzelfsprekend zal de bijdrage van het Parlement voor mij van doorslaggevend belang zijn en ik ben ervan overtuigd dat wij - ook gezien het engagement waarvan de Commissie vervoer vandaag blijk heeft gegeven met deze mondelinge vraag - de komende weken zinvol kunnen samenwerken om samen de geschiktste oplossing te vinden. Wij moeten een oplossing vinden waarmee tegemoet kan worden gekomen aan de behoeften van passagiers en hun rechten beter kunnen worden gewaarborgd in geval van faillissement van luchtvaartmaatschappijen.
Marian-Jean Marinescu
namens de PPE-fractie. - (RO) In deze mondiale economische crisis met fluctuerende brandstofprijzen en een steeds harder wordende concurrentie komen de luchtvaartmaatschappijen - in het bijzonder de low cost-maatschappijen - in de problemen. Een hogere ticketprijs is in de huidige situatie geen optie, en door de servicekosten van enkele low cost-maatschappijen kan het aantal passagiers nog verder teruglopen.
De financiële verliezen van de luchtvaartmaatschappijen in 2009 zullen ongeveer elf miljard dollar bedragen, en deze situatie zal zich pas in de komende drie jaar enigszins herstellen. In deze context kunnen luchtvaartmaatschappijen failliet gaan, ofschoon niemand dat wenst. Als zich een faillissement voordoet en er geen adequate wetgeving is, bestaat er geen praktische manier om de tegenwaarde van de tickets terug te krijgen of passagiers die in het buitenland zijn gestrand te laten repatriëren. De hulp die tegen een zij het dan geringe betaling wordt geboden door de Europese luchtvaartmaatschappijen aan passagiers van een failliete maatschappij, zoals in het geval van Sky Europe, is weliswaar op zich prijzenswaardig maar is slechts een tijdelijke oplossing om de crisis van het moment te overbruggen. Aan de andere kant kan ook de economische crisis niet altijd als excuus worden beschouwd, aangezien ook voor de crisis luchtvaartmaatschappijen failliet zijn gegaan.
Strengere controle op de financiële situatie van de luchtvaartmaatschappijen, en in het bijzonder op die van low cost-maatschappijen, strengere controle op fusies en overnames en de oprichting van een solide garantiefonds zijn enkele oplossingen die op de lange termijn bescherming kunnen bieden aan passagiers in geval van faillissement van luchtvaartmaatschappijen.
Saïd El Khadraoui
namens de S&D-Fractie. - Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, we hebben als fractie aangedrongen op een debat over het probleem van de faillissementen in de luchtvaartsector, omdat het inderdaad niet meer gaat om een uniek geval. De voorzitter van onze commissie, collega Brian Simpson, heeft er al naar verwezen: 77 faillissementen, weliswaar vooral kleinere maatschappijen sinds het jaar 2000. Dat betekent dus ook vele duizenden mensen die op een of andere manier het geld van de aankoop van een ticket in rook zagen opgaan of ergens aan hun lot werden overgelaten. Het valt te vrezen dat er in deze moeilijke economische tijden voor de luchtvaartsector misschien in de toekomst nog wel andere zullen volgen. Bijgevolg moeten we iets doen.
Het klopt natuurlijk dat de lidstaten ook een rol moeten spelen bij de controle van de kredietwaardigheid en de financiële gezondheid van de luchtvaartmaatschappijen. Dat is juist, maar het is aan ons om op Europees niveau een beschermingsmechanisme uit te werken waardoor de gestrande reizigers niet in de kou blijven staan. We roepen de Commissie dan ook op om versneld werk te maken van een concreet voorstel, te meer er inderdaad - u heeft ernaar verwezen - via allerlei andere wetgeving al systemen bestaan - onder meer voor mensen die pakketreizen bestellen - in de vorm van een garantiefonds, enz. Er bestaat in zekere zin dus een ongelijkheid tussen mensen die een vlucht via een touroperator bestellen en anderen die online een ticket bestellen. Het lijkt mij ook iets dat we moeten oplossen.
U bent bezig, heb ik gehoord, met het horen van de belanghebbenden. U wilt in de loop van volgend jaar een voorstel indienen. Ik denk dat we echt wel iets sneller moeten proberen te handelen en niet moeten wachten tot eind volgend jaar, maar misschien wat vroeger op zoek moeten gaan naar een oplossing. Laten we dus snel over een concreet wetgevingsvoorstel spreken zodat we een discussie kunnen organiseren over de concrete modaliteiten van een vorm van faillissementsverzekering.
Ik wil tenslotte zeggen dat ik heel blij ben te horen van de commissaris dat er een soort algemene mededeling zal komen over het passagiersrecht in de luchtvaartsector. We weten dat de huidige wetgeving niet volledig noch overal op dezelfde manier en op een goede manier wordt toegepast, dus dat vraagt om onze aandacht en we gaan daar zeker op terugkomen.
Gesine Meissner
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, hartelijk bedankt voor uw antwoord, mijnheer de commissaris. Ik ben ook lid van de Commissie vervoer en toerisme en acht het van groot belang dat we deze vraag nu op de agenda hebben staan. Brian Simpson heeft deze kwestie al uit de doeken gedaan.
Wat vliegtuigpassagiers betreft bestaat er in de huidige consumentenbescherming een lacune. Zoals hier reeds onder de aandacht werd gebracht treedt deze lacune naar voren indien luchtvaartmaatschappijen insolvent worden. Volgens mij is het heel belangrijk dat wij de consumentenrechten hoog in het vaandel houden, en dat doen wij ook. Wij proberen de consument in de mate van het mogelijke te beschermen.
Ik wil graag nog iets toevoegen vanuit het perspectief van mijn fractie, iets dat hier tot dusver geen rol heeft gespeeld maar dat ik wel belangrijk acht. Natuurlijk willen wij de consumentenrechten beschermen maar wij willen ook dat de consumenten kunnen kiezen. Het kan best zijn dat u bij uw overwegingen over hoe deze lacune gesloten kan worden, in de Commissie tot een voorstel komt dat overregulering veroorzaakt en dat die overregulering op haar beurt weer een belemmering gaat vormen voor innovaties in het aanbod.
Consumentenrecht betekent ook dat de consument kan kiezen tussen diverse aanbiedingen van luchtvaartmaatschappijen. Zo is er bijvoorbeeld sprake van een trend van pakketreizen naar zeer goedkope vliegreizen, die door de consument graag worden aangenomen.
Begrijp me niet verkeerd: ik wil geenszins afbreuk doen aan de consumentenrechten! Voor mij is bescherming van deze rechten ook van groot belang, en daar hebben we een passend instrument voor nodig. We moeten wel nagaan welke gezichtspunten daarbij in aanmerking genomen moeten worden, zodat in het luchtvervoer een grote verscheidenheid aan aangeboden diensten blijft bestaan en er ook nieuwe aanbiedingen op de markt kunnen komen, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de rechten van de consument en consumenten niet met financiële problemen opgescheept worden wanneer een luchtvaartmaatschappij failliet gaat of insolventie moet aanvragen.
Daarom ben ik blij te horen dat u werkt aan een oplossing. We zijn het er over eens dat dit ook een hulpfonds kan zijn. Ik zie de discussie in de commissie, die wellicht nog dit jaar plaatsvindt, met spanning tegemoet.
Eva Lichtenberger
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, over de financiële voorwaarden voor toegang tot de markt van luchtvaartmaatschappijen werd al gediscussieerd in de Commissie vervoer en toerisme. Toen al lag de kwestie Garantiefonds al op tafel maar werd destijds door een meerderheid kennelijk niet belangrijk genoeg geacht.
Nu hebben we echter gevallen die ons er echt toe aanzetten om hierover opnieuw na te denken en de bestaande regelgeving bij te stellen. Bijstellen is zeker noodzakelijk, want we moeten er voortdurend voor blijven waken dat de passagiersrechten waartoe wij hier ter bescherming van de consument besluiten, worden nageleefd.
De kwestie instapweigering en de vele gevallen van instapweigering waarvan intussen helaas sprake is, tonen aan dat meteen gebruik wordt gemaakt van elke maas in de wet. Dit moeten we in de gaten blijven houden en waar nodig moeten we regelingen bijstellen. We zullen een oplossing moeten zien te vinden die waarschijnlijk in de richting van een garantiefonds of een verzekering gaat, om passagiers voldoende te beschermen tegen dit soort praktijken. We hoeven alleen maar naar het laatste geval te kijken: zelfs op de laatste dag werd nog gezegd dat alles in orde was, wat veel mensen natuurlijk geloofden.
Bij een dergelijke oplossing moet wel worden gewaarborgd dat alle betrokken partijen een redelijke bijdrage leveren en we niet de situatie krijgen dat een aantal luchtvaartmaatschappijen, zoals de "low cost"maatschappijen op hun lauweren gaan rusten en het risico door anderen laten dragen. Een eerlijke markt beschermt niet alleen passagiers, maar beschermt ook mededingers tegen oneerlijke praktijken.
Ryszard Czarnecki
namens de ECR-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, in de afgelopen negen jaar zijn in de Europese Unie bijna tachtig luchtvaartmaatschappijen failliet gegaan. We hebben hier vandaag gehoord hoe de low cost-maatschappij SkyEurope tijdens de afgelopen vakantieperiode failliet ging en als gevolg daarvan duizenden klanten in de kou liet staan. Deze situatie, die zich geregeld herhaalt, treft uiteraard niet de eigenaars van privévliegtuigen, maar wel vaak minder gegoede mensen die maandenlang sparen om een ticket naar het buitenland te kopen. Als lid van de Commissie vervoer en toerisme ben ik van mening dat het Europees Parlement er in deze situatie zeer sterk bij de Europese Commissie op moet aandringen dat zij beginselen aanneemt met betrekking tot de wettelijke bescherming van passagiers en klanten, onder andere op het gebied van financiële bescherming. Door het opzetten van een speciaal reservefonds voor de betaling van schadevergoedingen aan passagiers en klanten van failliete luchtvaartmaatschappijen kunnen situaties als in het voorbije decennium worden voorkomen waarbij minstens enkele duizenden mensen hun geld onherroepelijk zijn kwijtgeraakt. Dit is een concrete maatregel die de burgers van de EU-lidstaten van ons verwachten.
Jaromír Kohlíček
namens de GUE/NGL-Fractie. - (CS) Ik zou graag de heer Brian Simpson willen bedanken voor de mooie inleiding in de problematiek. In de afgelopen tijd is er vlak na elkaar voor een aantal luchtvaartmaatschappijen het licht uitgegaan. Daarbij ging het niet alleen maar toch wel hoofdzakelijk om de low cost-maatschappijen. Als daarbij niet honderden reizigers waren vast komen te zitten op bestemmingen vanwaar ze niet zo gemakkelijk naar huis terug konden keren, dan was er niet echt iets ernstigs aan de hand geweest. Het is nu eenmaal zo dat sommige sectoren van tijd tot tijd problemen ondervinden, waarvoor er vrijwel altijd wel een oplossing gevonden wordt. In dit geval ging het om duizenden personen, vaak met kleine kinderen, die niet over de nodige financiële middelen beschikten. Er dient dus een duidelijk signaal te worden afgegeven dat wij de oplossing kennen, namelijk kapitaaltoereikendheid en terugkeerverzekering. Ik vertrouw erop dat de Commissie alsook de lidstaten van de Europese Unie de problemen van de reizigers versneld uit de wereld helpen. De problemen van de luchtvaartmaatschappijen op hun beurt dienen echter op een andere manier te worden aangepakt. De crisis in de sector vraagt om de inzet van dienovereenkomstige instrumenten en ik vertrouw erop dat die ook daadwerkelijk zo ver komt.
Juozas Imbrasas
Bedrijven gaan tijdens de economische recessie failliet en luchtvaartmaatschappijen zijn daarbij geen uitzondering. Dit jaar heeft in Litouwen de Litouwse luchtvaartmaatschappij "FlyLAL” ook faillissement aangevraagd. Ze is een van de tientallen Europese luchtvaartmaatschappijen die dit jaar failliet zijn gegaan. Hoewel de wetgeving die het Europees Parlement heeft aangenomen voorziet in voldoende garanties en schadevergoeding voor passagiers die, door een fout van de luchtvaartmaatschappij, niet op tijd naar hun bestemming kunnen vertrekken of problemen ondervinden met bagage, kan een en ander alleen worden gegarandeerd indien de luchtvaartmaatschappij geen financiële moeilijkheden ondervindt. Als een bedrijf eenmaal faillissement heeft aangevraagd zijn passagiers die een ticket hebben gekocht meestal al hun geld kwijt. Aangezien overheidsinstanties de activiteiten van luchtvaartmaatschappijen controleren en machtigen en toestemming geven voor vluchten, heeft de Commissie geadviseerd dat wanneer een luchtvaartmaatschappij failliet gaat, de regering onmiddellijk het geld terugstort - wat ze kan en moet - aan de passagiers van de luchtvaartmaatschappij voor de aankoop van de tickets en dit later op het failliete bedrijf verhalen. We zouden ook het voorstel moeten bespreken dat de heer Simpson heeft gedaan voor de oprichting van een reservefonds voor schadevergoedingen. Dit urgente probleem kan het best worden opgelost en overwogen door de door het Europees Parlement en de Raad aangenomen verordening met betrekking tot de algemene regels voor luchtvaartdiensten aan te vullen. Op deze manier dragen we bij aan de veiligheid van passagiers die gebruik maken van luchtvaartdiensten.
Artur Zasada
(PL) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, het spreekt voor zich dat de verplichtingen van luchtvaartmaatschappijen jegens hun passagiers ook na een mogelijk faillissement blijven gelden. Dit zou ons uitgangspunt moeten zijn in dit hoognodige debat waartoe de heer Simpson de aanzet heeft gegeven.
Om die reden heb ik met verbazing naar de verklaringen van de woordvoerder van SkyEurope geluisterd. Ronald Schranz zei dat hij betreurde dat deze situatie ongemak met zich mee heeft gebracht voor de reizigers. Ik benadruk het woord 'ongemak'. Hij heeft daarenboven verklaard dat de klanten van de failliete onderneming die op buitenlandse luchthavens wachtten, zelf op zoek moesten gaan naar een alternatief vervoermiddel om naar huis terug te keren. Volgens de woordvoerder ging het om enkele duizenden mensen, maar hij was niet in staat om hun exacte aantal te noemen. Voor de vertegenwoordiger van SkyEurope was dit gewoon een statistisch gegeven. Hij vergat echter dat achter dit cijfer duizenden persoonlijke drama's schuilgaan van passagiers die niet naar huis, naar hun gezin of hun werk konden terugkeren. Dit voorbeeld toont aan dat deze kwestie zo spoedig mogelijk dient te worden geregeld. SkyEurope was een beursgenoteerde onderneming waardoor we meer informatie hadden over dit bedrijf. Voor andere low cost-maatschappijen is dat niet altijd het geval. Het is dus goed mogelijk dat de recente nachtmerrie van Bratislava zich binnenkort opnieuw voordoet op een andere Europese luchthaven.
Er is op dit ogenblik een verhitte discussie aan de gang waarbij voor dit belangrijke probleem verschillende oplossingen worden voorgesteld. Er is sprake van de oprichting van een speciaal fonds dat wordt gevoed door een toeslag op vliegtickets, alsmede van een verzekering tegen faillissementen. Dit zijn waardevolle initiatieven, maar ze hebben wel gevolgen voor de prijs van vliegtuigtickets. In tijden van crisis hebben we behoefte aan een procedure die enerzijds in het voordeel zal zijn van de passagiers en anderzijds de nu al moeilijke financiële situatie van luchtvaartmaatschappijen niet verder zal bemoeilijken.
In dit licht zou ik de commissaris een vraag willen stellen en tegelijkertijd een voorstel willen doen: zou het idee van 'sky solidarity' geen gedeeltelijke oplossing kunnen zijn? Dit concept zou onder meer gebaseerd zijn op het beginsel van de gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle luchtvaartmaatschappijen voor hun passagiers. Solidariteit is inderdaad een idee dat mij, als Pool, bijzonder na aan het hart ligt. Dit zou een uitdaging moeten zijn, een antwoord dat onmiddellijk kan worden toegepast. Mijn voorstel bestaat erin dat passagiers van een failliete luchtvaartmaatschappij die op een bepaalde luchthaven zijn gestrand, een beroep kunnen doen op een andere luchtvaartmaatschappij die vluchten naar dezelfde bestemming heeft, uiteraard op voorwaarde dat er nog vrije plaatsen zijn. De betaling van de hieraan verbonden kosten zou door de betrokken luchtvaartmaatschappijen worden geregeld. Ik zou de commissaris willen verzoeken om mijn vraag te beantwoorden.
Olga Sehnalová
(CS) Mijnheer de commissaris, dames en heren, het faillissement van de luchtvaartmaatschappij SkyEurope heeft opnieuw de aandacht gevestigd op het algemene probleem van de ontoereikende consumentenbescherming van vliegtuigpassagiers. Dit is geenszins een virtueel probleem. Integendeel, ik heb een aantal door het faillissement van deze luchtvaartmaatschappij getroffen klanten persoonlijk ontmoet. Heel toevallig waren dat gasten uit de Franse partnerstad Chateau d'Ain die op bezoek waren voor een ontmoeting met vertegenwoordigers van mijn achterban, de stad Kroměříž in het oosten van de Tsjechische Republiek. Hun terugreis was één lange lijdensweg met onder meer een gedwongen verblijf op het Praagse vliegveld van een hele dag.
Ik spreek over deze ervaring om te benadrukken dat SkyEurope niet zomaar een low cost-luchtvaartmaatschappij was maar dat deze haar passagiers soortgelijke diensten verleende als klassieke luchtvaartmaatschappijen en ook op grote vliegvelden vloog. De maatschappij had dan ook een zeer brede clientèle. Voor mensen die het niet in de eerste plaats ging om het tijdstip van de reis maar in de allereerste plaats om de ticketprijs, was SkyEurope in de Tsjechische Republiek luchtvaartmaatschappij nummer een. Ook was SkyEurope een van de grootste klanten van de grootste Tsjechische luchthaven Praag-Ruzyně. Maar niet alleen mensen op de vliegvelden waren slachtoffer van het faillissement van SkyEurope. Er waren nog eens 280 000 klanten die een vlucht hadden geboekt. Volgens de beschikbare informatie werden er vlak voor de afkondiging van het faillissement nog vliegtickets verkocht.
Mensen die hun vliegtickets niet met een kredietkaart geboekt hadden, hebben nagenoeg geen enkele kans hun geld ooit terug te zien. Er bestaat voor luchtvaartmaatschappijen namelijk geen enkele wettelijke verplichting een faillissementsverzekering af te sluiten, reden waarom een aantal van hen daadwerkelijk niet beschikt over een dergelijke verzekering. Het enige wat een passagier rest is zijn of haar vordering in te dienen bij de curator. De kans dat een klant op deze manier zijn geld ooit nog eens terugziet, is echter uiterst miniem. Hoogste tijd dus om hier iets aan te doen. Ik zou graag de Commissie vervoer willen bedanken voor het feit dat zij zich dit voorstel eigen gemaakt heeft. Ik dank ook de Commissie voor haar toezegging om zich over dit vraagstuk te buigen. Ik vertrouw erop dat zij met een dusdanige oplossing komt dat het vertrouwen van de klanten in de op dramatische wijze door de wereldwijde economische crisis getroffen luchtvaartsector wordt versterkt.
Oldřich Vlasák
(CS) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, dat er dit jaar zoveel luchtvaartmaatschappijen op de fles zijn gegaan, dwingt ons opnieuw na te denken over de vraag of de interne markt voor luchtvervoerders wel goed in elkaar steekt. Ook al zijn er nu eveneens een paar grotere maatschappijen over de kop gegaan en zal de situatie in de sector gezien de stijging van de brandstofprijzen en de vertraging van de economische groei ook in de komende tijd waarschijnlijk verder verslechteren, toch is er wat mij betreft absoluut geen reden tot paniek. Voordat we ons hals over kop, als reactie op de huidige situatie, gaan begeven op het hellend valk van de regelgeving, dienen we terdege te beseffen dat dankzij de liberaliseringsmaatregelen van de Europese Unie er een enorme bloei heeft plaatsgevonden van goedkope vliegmaatschappijen en dat de concurrentie tussen de luchtvaartmaatschappijen in de Europese Unie erdoor versterkt is.
Zo veranderde de in hoge mate gereguleerde sector met dure vliegtickets in een dynamische sector. Steeds meer reizigers in de Europese Unie, die het zich eerder niet konden veroorloven om te vliegen, zijn dat dankzij de toegankelijkere prijzen nu wel gaan doen. Laten we dus heel zorgvuldig bekijken op welke manier de consumentenbescherming kan worden versterkt - in dit geval ten behoeve van de klanten van de luchtvaartmaatschappijen - zonder de goed functionerende luchtvaartmarkt op losse schroeven te zetten. Wat de invoering van een verplichte faillissementsverzekering voor luchtvaartmaatschappijen betreft, daar heeft het Europees Parlement nog niet eens zo heel lang geleden al eens een voorstel toe gedaan. Het zou goed zijn te bekijken hoe we het ditmaal daadwerkelijk tot leven zouden kunnen wekken.
Christine De Veyrac
(FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de vicevoorzitter van de Commissie, collega's, de mondelinge vraag waarover wij vanavond debatteren, brengt, zoals velen van u reeds opmerkten, het bestaan van een juridisch vacuüm aan het licht, waardoor passagiers in de kou blijven staan als een luchtvaartmaatschappij failliet gaat.
Het klopt inderdaad dat de Europese wetgeving mensen die een ticket hebben gekocht in het kader van een pakketreis, wel beschermt, maar geen bescherming biedt aan passagiers die hun ticket op internet hebben gekocht. Zoals Saïd El Khadraoui al zei, de gewoonten zijn met de opkomst van internet veranderd en de wetgever moet die ontwikkeling volgen om onze Europese medeburgers te beschermen. Een groot aantal reizigers koopt tegenwoordig een vliegticket op internet, en aangezien de goedkope vliegtuigmaatschappijen hun tickets bijna uitsluitend online verkopen, worden vooral jongeren en mensen met een laag inkomen hier mogelijk het slachtoffer van. Het is onaanvaardbaar dat deze passagiers over geen enkel vangnet beschikken als de maatschappij waar zij hun ticket hebben gekocht, failliet gaat. En dat terwijl de luchtvaartsector de afgelopen maanden een crisis doormaakte die haar weerga niet kende, waardoor de bezettingsgraad van vliegtuigen drastisch daalde. Wij weten allemaal dat deze crisis omvangrijker is dan de crisis die de sector na 11 september doormaakte en dat er een groot aantal luchtvaartmaatschappijen failliet is gegaan.
Het is derhalve noodzakelijk dat de Europese Commissie - en ik weet, mijnheer de vicevoorzitter, dat u zich daar terdege bewust van bent - zo snel mogelijk constructieve oplossingen aandraagt, zodat passagiers kunnen worden beschermd als de maatschappij waar ze mee zouden vliegen, failliet gaat, en dat deze bescherming kan worden genoten ongeacht de manier waarop de tickets zijn geboekt.
Magdalena Álvarez
(ES) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik ben blij met de vraag die we vandaag behandelen, maar ik denk dat daarin slechts een van de mogelijke gevallen van sluiting van een bedrijf in acht wordt genomen, namelijk die van faillissement of bankroet.
Er zijn echter andere mogelijke situaties waarin een luchtvaartmaatschappij moet sluiten of haar activiteiten moet staken. Ik heb het over gevallen van licentieopschorting om veiligheidsredenen, van vrijwillige sluiting of opheffing om een andere dan financiële reden. In dit soort gevallen ontstaan dezelfde problemen als die waar we het nu over hebben, waarbij passagiers hulpeloos achterblijven omdat ze geen terugbetaling voor hun ticket krijgen of omdat de vergoeding - als die er is - aanzienlijke kosten met zich mee brengt.
Ik begrijp dat de verordening inzake vergoedingen aan passagiers in geval van vertraging of annulering een instrument zou kunnen zijn, maar ik denk niet dat dit voldoende is.
In het licht hiervan zou ik de Commissie willen vragen om te onderzoeken of wetgevingsmaatregelen getroffen kunnen worden voor andere gevallen, voor de gevallen die ik net noemde en die verder gaan dan opheffing en niet zijn geregeld in de huidige communautaire wetgeving. Anders lopen we, ondanks onze goede bedoelingen, het risico tekort te schieten en slechts wettelijke bescherming te bieden aan passagiers in één bepaalde situatie, terwijl vele passagiers die lijden onder de sluiting van een luchtvaartmaatschappij, hoewel de reden van de sluiting niet financieel of economisch is, hiervan uitgesloten worden.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Een efficiënte interne markt vraagt om een beleid voor consumentenbescherming op gemeenschapsniveau. In de loop der jaren heeft de Unie maatregelen genomen en door middel daarvan het niveau van consumentenbescherming opgetrokken op de terreinen van pakketreizen en passagiersrechten.
Desondanks is een grote meerderheid van de van Europese consumenten ontvangen klachten gerelateerd aan het niet respecteren van de rechten van vliegtuigpassagiers. Veel van deze klachten zijn afkomstig van passagiers van wie de vlucht is geannuleerd wegens faillissement van de luchtvaartmaatschappij of de reisorganisatie. In deze gevallen merken reizigers het probleem pas op wanneer hun vlucht niet volgens schema wordt uitgevoerd.
Hoewel Richtlijn 90/314-EEG van de Raad van de Europese Unie betreffende pakketreizen de passagiers beschermt in het geval van insolventie van de reisorganisatie, worden deze niet beschermd in het geval dat de vliegtickets op individuele basis zijn verkocht. Daarnaast is bij instapweigering compensatie niet mogelijk in het geval van buitengewone omstandigheden, waaronder ook het faillissement van de luchtvaartmaatschappij valt. Volgens een recent onderzoek is het aantal faillissementen onder luchtvaartmaatschappijen in de Europese Unie gestegen tot 79 in de periode 2000-2008. 41 procent van de failliet verklaarde luchtvaartmaatschappijen in de periode 2005-2008 voerden regionale vluchten uit en 17 procentwaren low cost-maatschappijen.
Welke maatregelen zouden wij kunnen nemen om reizigers in dergelijke situaties beter te beschermen? Mogelijke oplossingen omvatten een systeem van reizigersverzekeringen dat deze situaties dekt, een strenger systeem van toezicht, het uitwerken van een aantal wettelijke voorschriften zodat passagiers in dergelijke situaties gecompenseerd worden.
Zita Gurmai
(EN) Mevrouw de Voorzitter, een schadevergoeding voor passagiers bij faillissement van luchtvaartmaatschappijen is niet alleen een kwestie van geld. Deze houdt verband met zelfs nog ernstiger zaken als veiligheid, toegankelijkheid van diensten en concurrentievermogen. In tijden van crisis bevindt iedere economische sector zich in een precaire situatie en het luchtvervoer vormt hierop geen uitzondering. Het is van cruciaal belang dat de mensen vertrouwen houden in de luchtvaartmaatschappijen, anders zou de vraag sterk afnemen en de financiële situatie van deze maatschappijen nog verder verzwakken. Dit kan gevolgen hebben voor heel de economische situatie en het concurrentievermogen van Europa.
Schadevergoedingen voor passagiers houden ook verband met toegankelijkheid van diensten. Ik vind dat iedereen in Europa de keuze moet hebben om desgewenst door de lucht te reizen. U zult het met mij eens zijn dat we hiervoor veilige budgetmaatschappijen nodig hebben waarvan de diensten binnen ieders bereik liggen. Deze maatschappijen zouden een stabiele financiële achtergrond moeten hebben omdat veiligheid niet alleen betekent veiligheid ingeval van een ongeluk, maar ook impliceert dat als ik een vliegticket koop, ik erop moet kunnen vertrouwen dat er op het moment van vertrek daadwerkelijk een vliegtuig klaar zal staan om mij naar mijn bestemming te brengen.
Dit alles maakt onze mondelinge vraag belangrijk, en het feit dat er sinds het jaar 2000 in Europa bijna tachtig luchtvaartmaatschappijen failliet zijn gegaan, geeft deze vraag urgentie. Het is evident dat er op dit gebied een duidelijke verordening moet komen. Ik verzoek de commissaris derhalve vriendelijk zich serieus te verdiepen in deze kwestie en zo snel mogelijk met een haalbare oplossing te komen.
Joanna Katarzyna Skrzydlewska
(PL) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ongeveer een maand geleden is een low cost-maatschappij over de kop gegaan. De betrokken maatschappij SkyEurope heeft toen het faillissement aangevraagd. Hoewel luchtvaartanalisten dit faillissement al lange tijd hadden voorspeld, heeft SkyEurope tot de dag voor de indiening van de faillissementsaanvraag nog tickets voor zijn vluchten verkocht. Dit heeft er niet alleen toe geleid dat honderden passagiers van de luchtvaartmaatschappij noodgedwongen van hun geplande vakantie moesten afzien, maar ook en vooral dat zij aanzienlijke financiële verliezen hebben geleden als gevolg van de ondergang van de luchtvaartmaatschappij. De onderneming heeft haar klanten in een officiële verklaring kurkdroog meegedeeld dat ze ervan uit kunnen gaan dat ze het geld dat ze voor hun tickets hebben betaald niet zullen terugkrijgen.
Het voorbeeld van SkyEurope toont duidelijk aan dat we er in ons gemeenschappelijk Europa nog niet in geslaagd zijn om wetgeving uit te werken die de consument van luchtvaartdiensten tegen de negatieve gevolgen van het faillissement van een luchtvaartmaatschappij beschermt. Dit is een belangrijk probleem, aangezien sinds 2000 wereldwijd 77 luchtvaartmaatschappijen failliet zijn gegaan. Zo is in 2004 de Poolse luchtvaartmaatschappij Air Polonia over de kop gegaan. Ik verwacht derhalve dat de Europese Commissie beginselen voorstelt met het oog op de bescherming van de consument tegen de negatieve gevolgen van mogelijke faillissementen van luchtvaartmaatschappijen.
Antonio Tajani
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw De Veyrac, de heer Vlasák en mevrouw Gurmai hebben de aandacht gevestigd op de oorzaak van het faillissement, of beter gezegd op de economische crisis en op de moeilijkheden waar de luchtvaartsector momenteel mee kampt, of het nu gaat om low cost- of grote luchtvaartmaatschappijen.
Het Europees Parlement en de Commissie hebben gezamenlijk een aantal initiatieven gelanceerd als antwoord op de crisis. Ik denk bijvoorbeeld aan de bevriezing van de slots, waar met grote meerderheid in dit Parlement vóór is gestemd, en aan het initiatief inzake het gemeenschappelijk Europees luchtruim, dat een grootschalige hervorming van de luchtvaartsector beoogt, waardoor luchtvaartmaatschappijen kunnen besparen op brandstofkosten, omdat we de trajecten tussen luchthavens korter hebben gemaakt.
Juist om alle Europese luchtvaartmaatschappijen - dus zowel de low cost- als de niet low cost- maatschappijen - een concreet antwoord te geven heb ik er bij de zevenentwintig ministers van Vervoer van de Europese Unie op aangedrongen om de hervorming in verband met het gemeenschappelijk Europees luchtruim eerder dan gepland in werking te laten treden. Dit is namelijk een goede manier om luchtvaartmaatschappijen de gelegenheid te bieden om brandstof te sparen en zo te voorkomen dat er negatieve situaties ontstaan in economisch opzicht. Het voorkomen van faillissementen van luchtvaartmaatschappijen beschermt niet alleen passagiers tegen financiële schade, maar is bovendien uitermate belangrijk voor de bescherming van banen. We kunnen niet toestaan dat deze financiële en economische crisis uitmondt in een alarmerende sociale crisis.
We weten dat de luchtvaartsector kampt met problemen op internationaal niveau: denk maar aan het voorval van Japan Airlines een paar weken geleden, toen de personeelsinkrimping werd aangekondigd. Het is onze taak om niet alleen de burgers te beschermen, maar ook zodanig te handelen dat goede luchtvaartmaatschappijen operationeel kunnen blijven en op die manier banen garanderen.
De Europese Commissie - en neemt u mij niet kwalijk als ik wat lang van stof ben - en het Parlement hebben alles in het werk gesteld om dit mogelijk te maken. Ik kan wel zeggen dat we dankzij onze inzet een nieuw en volledig particulier luchtvaartmaatschappijmodel hebben zien ontstaan. Denk maar aan Olympic Airways, aan Alitalia en het geval van Austrian Airlines, dat naar ik hoop snel opgelost zal worden. Dit betekent dat er binnen de luchtvaartsector geen staatsbedrijven meer bestaan en dat burgers er niet langer financieel voor hoeven op te draaien als ze in moeilijkheden geraken. Nu worden de schulden betaald door degenen die eventueel fouten hebben gemaakt.
Ik wil tevens reageren op de vraag die is gesteld door mevrouw Álvarez. Daarin brengt ze een onderwerp ter sprake dat uitermate interessant is. Ik kan instemmen met haar voorstel en in onze huidige werkzaamheden de suggestie meenemen dat ook bescherming moet worden geboden aan passagiers van luchtvaartmaatschappijen die niet vanwege een faillissement sluiten, maar vanwege het feit dat ze niet voldoen aan de veiligheidsvoorschriften. In dat specifieke geval loopt een passagier dezelfde schade op als een passagier die een ticket heeft gekocht bij een luchtvaartmaatschappij die vervolgens failliet ging. De hoofdgedachte moet blijven de reizende burger te beschermen tegen schade die hij of zij oploopt, of beter gezegd wanneer hij of zij niet kan instappen. Bovendien is dit de filosofie die ten grondslag ligt en zal blijven liggen aan mijn werkzaamheden als commissaris. Ik wil dat passagiers in alle transportsectoren in dezelfde mate worden beschermd.
Daarom zullen we morgen en overmorgen tijdens de Transportraad in Luxemburg ook praten over het vraagstuk van de rechten van passagiers in het zeevervoer of het vervoer over de binnenwateren. De Commissie heeft hiertoe, met de steun van het Parlement, gekozen om de Europese burgers te kunnen beschermen. Als we daadwerkelijk het vertrouwen van de burgers willen winnen en soortgelijke positieve resultaten willen behalen als in Ierland, moeten we de burgers middels wetgeving laten zien dat de Gemeenschapsinstellingen aan hun kant staan, geen instellingen zijn waarin bureaucratie hoogtij viert maar instellingen waarbinnen gewerkt wordt voor de bescherming en de waarborging van de rechten van de Europese burgers.
De Voorzitter
Het debat is gesloten. De stemming over eventuele ontwerpresoluties vindt tijdens de volgende vergaderperiode plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Edit Herczog  
schriftelijk. - (HU) Als gevolg van de verandering in reisgewoonten organiseren steeds meer mensen hun reis zelf, daarbij de dienstverlening van reisbureaus omzeilend. Dankzij deze ontwikkeling waren de budgetvliegmaatschappijen zowel wat betreft winst als marktaandeel de winnaars van het afgelopen decennium. Dames en heren, voorheen was het ook in Hongarije een groot probleem dat het ene reisbureau na het andere over de kop ging. Op de televisie konden we regelmatig getuige zijn van in het buitenland gestrande gezinnen. We kunnen niet toelaten dat de volgende faillissementsgolf de budgetmaatschappijen wegvaagt, met een miljoenenschade voor de economie en de reizigers als gevolg, om nog maar te zwijgen over het veiligheidsrisico als een bedrijf niet beschikt over een solide financiële basis om te kunnen functioneren.
Juist daarom moeten we ons op de volgende doelen concentreren: we moeten overwegen of het oprichten van bedrijven aan strengere regels moet worden onderworpen en of er verdere kapitaal- en organisatorische garanties moeten worden geëist van vliegmaatschappijen. We moeten ervoor zorgen dat de wijze van financiële en operatieve verslaglegging en de frequentie van steekproefsgewijze controles worden aangescherpt. De afmetingen van de sector zijn dusdanig dat het nodig is met regelmatige Europese enquêtes het beleid van maatschappijen inzake vluchten, het mechanisme voor klachtenafhandeling en de eenvoud van terugbetaling onder de loep te nemen. We moeten het in de toekomst nog eenvoudiger maken om grensoverschrijdende klachten in vergelijkbare zaken af te handelen. Om daadwerkelijk een consumentgerichte gemeenschappelijke markt tot stand te brengen in Europa, moeten we grensoverschrijdende klachten en schadeclaims efficiënter afhandelen.
