Begrotingen 2002 en 2003
De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van de volgende drie verslagen:
A5-0247/2002 van de heer Göran Färm namens de Begrotingscommissie over de begroting voor 2003 met het oog op de overlegprocedure voorafgaand aan de eerste lezing door de Raad [2002/2027(BUD)];
A5-0246/2002 van de heer Guido Podestà namens de Begrotingscommissie over de begroting voor 2002: implementatieprofiel, overschrijvingen en gewijzigde en aanvullende begrotingen;
A5-0248/2002 van de heer Guido Podestà en mevrouw Kathalijne Maria Buitenweg namens de Begrotingscommissie over het ontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting nr. 3/2002 van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 2002.

Färm (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Commissaris, afgevaardigden en toehoorders, het Europees Parlement zal trachten erop toe te zien dat de begroting van 2003 een echte "hervormingsbegroting" wordt. Twee perspectieven staan hiervoor centraal. Het ene is vanzelfsprekend de historische uitbreiding en het andere is de behoefte aan hervormingen van de Europese Unie op verschillende gebieden.
Het grootste deel van de begrotingswerkzaamheden vindt natuurlijk in het najaar plaats, maar wij hopen een aantal belangrijke kwesties reeds op te kunnen lossen bij de bemiddeling in juli tijdens de eerste lezing van de Raad. Het document dat wij bespreken en waarover wij vandaag zullen stemmen, betreft het geven van een speciaal mandaat aan de afvaardiging van het Europees Parlement voor het begrotingsoverleg met het Deens voorzitterschap en de Commissie.
In het Interinstitutioneel Akkoord dat dit overleg reguleert, worden drie essentiële gebieden genoemd: de landbouw, de visserijovereenkomsten en het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik vrees dat wij niet erg veel zullen bereiken in de landbouw en met het visserijbeleid. Wat betreft de landbouw zijn wij in afwachting van het Commissievoorstel voor de midterm review, en wat betreft de hervorming van het visserijbeleid ontbreken er nog steeds veel concrete details. Wij zullen deze kwesties echter aan de orde stellen.
Wat betreft de landbouw willen wij een aantal concrete eisen bespreken. De hervorming van het landbouwbeleid moet inhouden dat de middelen van de traditionele markten overgeheveld worden naar de plattelandsontwikkeling. Wij zullen eveneens een aantal eisen naar voren brengen betreffende het milieuperspectief om nieuwe catastrofes met dierziekten en dergelijke te voorkomen. Wij hopen dat er een aantal punten reeds in juli besproken kunnen worden.
Wat betreft de visserij willen wij met name informatie over de plannen van de Raad voor de toekomst. Wij hopen over de financiële middelen te beschikken die nodig zijn om visserijovereenkomsten met een aantal belangrijke landen te kunnen voortzetten. Wij hopen natuurlijk een herhaling van het drama na de beëindiging van de overeenkomst met Marokko te voorkomen, wat tot problemen leidde in de uitvoering van het begrotingsbeleid. Wij zijn de 27 miljoen euro niet vergeten die wij vorig jaar aan de Spaanse en Portugese vissers hebben toegezegd als steun voor de herstructurering.
Ik denk dat wij een aantal details in verband met deze kwesties kunnen oplossen, maar wij houden ons ook bezig met andere hoofdpunten. Om te beginnen wil ik het buitenlands en veiligheidsbeleid bespreken. Wij hopen dat er een serieuze discussie op gang komt over de financiële middelen die nodig zijn voor met name het inzetten van een nieuwe politiemacht in Bosnië door de Europese Unie om de militaire troepen daar te kunnen aflossen. Daarnaast hopen wij ook een discussie op gang te kunnen brengen over een aantal andere belangrijke punten. Wij hebben in ieder geval iets meer informatie nodig over wat de Commissie en de Raad willen bereiken met de inspanningen in Afghanistan en het Midden-Oosten. Dat is van cruciaal belang voor het oplossen van de begrotingsproblemen in verband met de uitgaven voor het buitenlands beleid.
Ons oordeel is dat er te weinig middelen voorhanden zijn. Het feit dat rubriek 4 te weinig financiële middelen bevat, dat wil zeggen vastleggingskredieten voor extern beleid en ontwikkelingshulp, is een structureel probleem. Wij hebben een toevoer van nieuwe middelen nodig. Dit zou kunnen gebeuren in overeenstemming met de voorstellen van de Commissie voor een speciaal flexibiliteitsinstrument voor de externe uitgaven, die de Raad zoals bekend niet steunt. In verband hiermee heeft het Europees Parlement ook een ander alternatief naar voren gebracht, en dat is een actiever gebruik van de reserve voor noodhulp. Het is van belang dat wij hiervoor in juli een oplossing kunnen vinden.
Discussies over de uitbreiding zullen in juli waarschijnlijk de boventoon voeren. Wij moeten met name de administratieve middelen bespreken die nodig zijn om de instellingen van de Europese Unie te kunnen voorbereiden op de uitbreiding. Ik wil benadrukken dat wij hier zorgvuldig mee omspringen. Omdat het tijdschema van de uitbreiding in acht moet worden genomen, moeten de voorbereidingen zo snel mogelijk beginnen. Het is heel belangrijk dat er tijdens het begrotingsoverleg in juli overeenstemming wordt bereikt over de administratieve uitgaven in rubriek 5.
Dat wij prioriteit geven aan de uitbreiding betekent echter niet dat er automatisch meer geld ter beschikking komt voor personeel en andere administratieve uitgaven. Wij moeten ook kunnen laten zien dat wij actieve, nieuwe prioriteiten kunnen doorvoeren, met name binnen het bestuur. Evenals ieder ander modern bestuur moet de Europese Unie, voordat zij meer geld eist, laten zien dat haar werkwijze een ontwikkeling doormaakt, dat zij kan herprioriteren en dat zij effectiever en moderner kan worden. De Begrotingscommissie heeft daarom besloten om het gebruik van het flexibiliteitsinstrument in rubriek 5 niet te steunen. Ons inziens is dat niet in overeenstemming met de regels. Het gebruik van flexibiliteitsinstrumenten mag niet het uitgangspunt vormen.
Zoals bekend wil de Commissie de beschikking krijgen over middelen voor 500 nieuwe posten die nodig zijn voor de uitbreiding. Hoewel ik ervan overtuigd ben dat deze posten noodzakelijk zijn, is een aantal vragen op zijn plaats voordat wij hiermee kunnen instemmen. Momenteel werken ruim 800 mensen in de Commissie aan de uitbreiding van de Unie, waarvan ongeveer 300 in het Directoraat-generaal Uitbreiding. Zodra de grote uitbreidingsronde is afgesloten, moet het mogelijk zijn deze middelen voor werkzaamheden in verband met de uitgebreide Unie te herverdelen. Wij hebben daarom meer informatie nodig voordat wij kunnen toestemmen in een automatische uitbreiding van 500 posten.
Hetzelfde geldt voor de Relex-hervorming. In verband met de hervorming van de administratie van het buitenlands en ontwikkelingsbeleid heeft men reeds in 2000 beloofd dat er in 2002 nog een hervorming en een herziening zouden plaatsvinden. In het Annual policy statement van de Commissie is er nog een herziening van de samenwerking en effectiviteit van het Directoraat-generaal Relex toegezegd. Voordat wij instemmen met 500 nieuwe posten willen wij resultaat zien op deze punten.
Wij introduceren ook twee nieuwe projecten. Het ene project is een uitgebreid programma voor grensregio's, waarin kleine en middelgrote ondernemingen in de hele Unie samenwerken. Het andere project betreft het vereenvoudigen van het totale bestuur van de Unie, iets wat een buitengewoon belangrijk project is.
Podestà (PPE-DE)
Geachte collega's, het huidige verslag, waartoe de Begrotingscommissie aan het begin van dit jaar heeft besloten, plaatst zich in de optiek van een versterking van de controlebevoegdheden over de begroting van de Europese Unie tijdens de uitvoering daarvan. Met dit verslag wil de Begrotingscommissie ervoor zorgen dat de institutionele taak van goedkeuring van de Europese begroting - een taak die de Verdragen het Parlement hebben toegewezen - wordt vervuld door toe te zien op convergentie van de aangenomen begroting en de financiële uitvoering. Dit is namelijk een onontbeerlijke voorwaarde om gevolg te kunnen geven aan de politieke prioriteiten waartoe het Parlement jaarlijks in het financieel document besluit: een voorwaarde die de Commissie soms over het hoofd lijkt te zien.
De Begrotingscommissie had twee doelstellingen op het oog: de situatie van het eerste halfjaar inventariseren om de eerste tekenen van afwijking van de goedgekeurde begroting op te vangen, en de Commissie richtsnoeren voor het tweede halfjaar aan te reiken. Aangezien voor de looptijd 2002-2006 van de financiële vooruitzichten geen verhoging van het maximale bedrag aan eigen middelen is gepland, blijkt het nog harder noodzakelijk om die twee doelstellingen te verwezenlijken, want dat is een manier om de kwaliteit van de uitgaven te verbeteren.
In deze optiek heeft de controleactie van het Parlement twee problematieken aan het licht gebracht: een buitensporig en soms oneigenlijk gebruik van de middelen van financiële flexibiliteit en een laag uitvoeringsniveau van een paar rubrieken. Om een wat concreter beeld hiervan te krijgen, hoeft men maar te bedenken dat de Commissie alleen al in het huidige begrotingsjaar overhevelingen heeft gepresenteerd voor een totaalbedrag van 250 miljoen euro, terwijl tijdens de begrotingsprocedure 2001 meer dan 2 miljard betalingskredieten zijn overgeheveld. Om deze situatie te verbeteren, presenteert de Commissie met ingang van dit jaar een programmering van de uitvoering.
Dankzij dit nieuwe instrument, waarop het Parlement samen met de Raad heeft aangestuurd, kan de situatie met grotere precisie worden gecontroleerd, ook al ontbreekt er nog wel wat aan. Zo vinden wij dat de Commissie die programmering moet presenteren op het moment dat zij haar verzoeken bij de begrotingsautoriteit indient en bovendien moet deze informatie meer uitgesplitst worden gepresenteerd. Kortom, om te zorgen voor een nauwere en meer systematische link met de aanvankelijk gevoteerde betalingskredieten, zou bij ieder verzoek tot overheveling rekening moeten worden gehouden met: de vastgestelde begroting, de huidige uitvoering, de door de Commissie gepresenteerde uitvoeringsprofielen, het tijdschema voor de uitvoering van het resterende bedrag op de 'donorlijn? en de onderzoeken uitgevoerd door onze Parlementscommissies. Als dergelijke informatie niet voldoende wordt bevonden, zal de overheveling afgekeurd worden. In principe zal dus niet akkoord worden gegaan met verzoeken tot overheveling die de begrotingslijnen die het Parlement had aangenomen, reduceren.
De gewijzigde en aanvullende begrotingen werpen een andere problematiek op. Dankzij deze begrotingen kunnen onverwachte situaties het hoofd geboden worden of kan men aanpassingen invoeren die noodzakelijk blijken voor de begroting ten gevolge van de afsluiting van de rekeningen van het voorgaande begrotingsjaar. Zo is dankzij GAB 1 een oplossing gevonden voor de financiering van de Conventie. GAB 2 en ook GAB 3, die vandaag behandeld zal worden, hebben in feite de lidstaten een globaal bedrag terugbezorgd van bijna 14 miljard euro aan betalingskredieten die in het vorige begrotingsjaar niet zijn afgewikkeld.
Teneinde de resultaten en het imago van de Europese Unie op te vijzelen, wil dit verslag de Commissie ertoe brengen dat zij een plan presenteert met een tijdschema voor de geannuleerde betalingen van 2001, dat ze nog vóór 30 september een serieuze beoordeling verstrekt over de stand van zaken rondom de betalingen voor het jaar 2002, en dat ze de betalingen van de oude vastleggingen bespoedigt of vrijmaakt door onder andere de verouderde vastleggingskredieten te schrappen. In de huidige situatie verwacht de Commissie een eindejaarsuitvoering van 100 procent wat de vastleggingskredieten betreft en 97 procent qua betalingen. In 2001 was dat slechts 72 procent. Als dat doorgaat, zullen wij werkelijk vooruitgang hebben geboekt.
Voor wat de volgende GAB's betreft, het kan zijn dat de wederopbouw van Afghanistan en waarschijnlijk de kwestie van het Midden-Oosten aanvullende middelen vergen. Voor de wederopbouw in Afghanistan mogen de aanvullende kredieten alleen gebruikt worden indien de Commissie zal kunnen aantonen dat de reeds op de begroting ingeschreven vastleggingen op correcte wijze zijn uitgegeven, ook rekening houdend met de toezeggingen van andere donors.
Geachte collega's, zoals u ziet, is dit verslag weliswaar in zekere zin wat technisch, maar het toont ook hoe nodig het is dat alle commissies van het Parlement zich inspannen voor de controle op de Commissie. Ik wilde u zeggen dat wij in deze maanden dankzij de uitstekende medewerking van alle rapporteurs voor begroting van de commissies en samen met collega Färm diverse controlegroepen hebben opgezet voor de verschillende beleidsonderdelen. Indien er verbetering in de situatie komt, dan zal dat ook te danken zijn aan de, soms onopvallende, inspanningen van de rapporteurs voor begroting. De Parlementscommissies zullen op die manier in de toekomst de democratische controle van het Parlement op de Commissie nog efficiënter maken.
Ik herinner eraan dat het bedrag aan opgeschorte betalingen op 15 juni ruim 111 miljard euro was, wat de totale jaarbegroting van de Europese Unie overtreft. Ofschoon dit cijfer overeenkomt met een natuurlijke verdeling van de betalingen in de tijd, is het hoe dan ook noodzakelijk dat de Commissie voortdurend op haar qui-vive blijft om de last van het verleden te verlichten. De annulering van 97 miljoen oude betalingsvastleggingen is een stap, zij het een schuchtere stap, in de goede richting.
Tenslotte wilde ik erop wijzen dat de samenwerking met de Commissie in deze maanden weliswaar vruchtbaar is geweest, maar waarschijnlijk zullen we toch onze inspanningen moeten bundelen in een gemeenschappelijke actie, om ervoor te zorgen dat de einduitslag dichter komt bij wat de begrotingsautoriteit aan het begin van het jaar had goedgekeurd.

Buitenweg (Verts/ALE)
Voorzitter, commissaris en geachte collega's. De wijziging van de begroting 2002 bevat ook een aantal administratieve uitgaven en daar ga ik over.
Opvallend is het voorstel van de Rekenkamer voor een zelfverzekering tegen terrorisme. Daarmee volgt de Rekenkamer het Parlement. Ook wij hebben gezegd niet akkoord te willen gaan met de absurde verhoging van de premies van de verzekeringsmaatschappijen die na 11 september 2001 de risico's van aanslagen eigenlijk niet meer wilden dekken. Ik hoop natuurlijk dat onze weigering de verzekeringsmaatschappijen ertoe aanspoort om alsnog met ons in onderhandeling te treden. Want als zelfverzekering een zaak wordt van de middellange of de lange termijn, - er is nu dus ook uitbreiding naar meerdere instellingen -, dan zullen we tezamen toch nog eens keer goed moeten kijken naar hoe we de risico's die daarmee verbonden zijn voor de EU-begroting goed kunnen afdekken en goed kunnen oplossen.
Voorzitter, mijn collega Podestà heeft net al gesproken over het enorme overschot van de Uniebegroting van vorig jaar: vijftien miljard EUR is ongebruikt gebleven. Nou ben ik niet voor het verkwisten of het per se uitgeven van geld, maar we moeten er wel voor waken dat we ook inderdaad uitvoeren wat we aan onze burgers en aan burgers in andere landen hebben beloofd.
Het is niet eenmalig dat er geld overblijft. Volgend jaar zal dat namelijk ook het geval zijn. Zoals bekend kwamen de grootste overschotten voor bij de structuurfondsen. Dat is logisch, dat zijn grote programma's die op stoom moeten komen. Daarom zou het financieel raamwerk geen rechte lijn moeten zijn maar een geleidelijk oplopend perspectief. Gek genoeg zullen sommige lidstaten redeneren dat het wel voordelig is om zo'n onlogisch raamwerk te hebben, zoals we nu hebben, omdat ze dan meer geld kunnen terugverwachten aan het eind van het jaar en dat is voor de nettobetalers heel erg voordelig.
Ik denk dat zo ook wordt geredeneerd ten aanzien van het ambtenarenapparaat van de Commissie. De Europese Unie krijgt steeds meer taken, een groter grondgebied, steeds meer werk. Maar méér ambtenaren aannemen zou er ook toe leiden dat het werk ook echt gedaan wordt, dat geld ook echt wordt uitgegeven en ik denk dat dat niet de bedoeling is van een aantal lidstaten. Ik denk dat met name de nettobetalers het prima vinden om zaken te beloven, te weinig mensen in dienst te hebben om het ook uit te voeren, de Commissie daarvan de schuld te geven en aan het eind van het jaar een paar miljard daarvan terug te krijgen.
Voorzitter, nog een laatste woord over het verslag-Färm. Ik wil mijn collega heel erg feliciteren met zijn werk en ook alvast bemoedigen voor al het werk dat hij nog moet gaan doen. Het is natuurlijk nog een algemene resolutie en de uiteindelijke keuzes liggen nog voor ons.
Ik kan zeggen dat mijn fractie de uiteindelijke begroting zal toetsen aan ten minste drie zaken. Ten eerste een beoordeling van de mid term review van het landbouwbeleid. De heer Färm durft nu terecht het woord 'hervormingen' in de mond te nemen. Ten tweede de uitbreiding, en ten derde rubriek vier, externe uitgaven. Bij beide gaat het erom of we onze beloften nakomen. Als het aan mijn fractie ligt, doen we dat. We hoeven niet voor een dubbeltje op de eerste rang te zitten. Als de uiteindelijke voorstelling maar de moeite waard is.

Schreyer
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, zoals de heer Färm al benadrukt heeft, is deze discussie bedoeld als voorbereiding voor de gemeenschappelijke zitting van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie voorafgaand aan de eerste lezing van de begroting voor 2003 in de Raad. Daarbij staan primair de landbouw en visserij centraal, maar de middelen voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en de administratieve uitgaven zullen ook een grote rol spelen.
Wat de landbouw betreft, blijft het voorontwerp van de Commissie ruim twee miljard euro onder het maximale plafond. Ik wil nogmaals benadrukken dat dit in principe natuurlijk een goede zaak is, omdat er bij de landbouw altijd speelruimte moet zijn voor onvoorziene gebeurtenissen.
Ik dank de heer Färm voor zijn verslag over de begroting voor 2003 met het oog op de procedure voor overleg. U maakt daarin de kritische opmerking of het niet mogelijk is om de nota van wijzigingen die op landbouwgebied voor de herfst gepland staat, naar voren te schuiven. Uit ervaring is gebleken dat juist voor de landbouw de ramingen over de hoeveelheid middelen die in een jaar gebruikt worden, in de herfst uiteraard veel nauwkeuriger zijn dan in het voorjaar, omdat de totale uitgaven erg sterk beïnvloed worden door de ontwikkelingen in de zomermaanden. Daar kan in de herfst rekening mee gehouden worden.
Ik zou ook willen wijzen op de grote verandering die zich ten opzichte van het voorontwerp van de Commissie heeft voorgedaan in de wisselkoers tussen de euro en de dollar. Het voorontwerp is gebaseerd op een wisselkoers van 88 dollarcent voor 1 euro. Die koers is in de afgelopen weken sterk veranderd waardoor de marge in rubriek 1 voor de landbouw nu al met vierhonderd tot vijfhonderd miljoen is afgenomen. Alleen al door de ontwikkeling in de wisselkoers tussen de euro en dollar worden we dus tot nu toe met extra uitgaven van vierhonderd tot vijfhonderd miljoen euro geconfronteerd.
Sta mij toe om kort in te gaan op de kritiek op het feit dat er in het voorstel van de Commissie minder geld uitgetrokken zou zijn voor uitgaven voor veterinaire aandoeningen. Juist op veterinair gebied is de ontwikkeling van de uitgaven afhankelijk van onvoorziene factoren, namelijk of er zich wel of geen ziekten of epidemieën zullen voordoen. Daarvoor moet dan ook een marge beschikbaar zijn. Waar nodig moet het oorspronkelijke plafond van de begrotingslijn verhoogd worden.
Ook voor de visserijovereenkomsten zal in de herfst een nota van wijzigingen gepresenteerd worden. Ik wil er hier nog een keer op wijzen - dit maal niet met betrekking tot rubriek 4, maar voor de totale visserij - dat de Commissie thans ook een voorstel voor een hervorming van het visserijbeleid zal overleggen, waarvoor in de begrotingsrubriek een bedrag van 32 miljoen euro extra is voorzien, dat bedoeld is voor een herstructureringsprogramma en voor de bijbehorende maatregelen. Dat betekent dat in het komende jaar in totaal 59 miljoen euro uit de flexibiliteitsreserve aangewend zou moeten worden voor het visserijbeleid, en in dit verband met name voor een verkleining van de vloot.
Dan kort even aandacht voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Ik ben verheugd dat het Europees Parlement ingenomen is met het feit dat er op dit gebied juist ook kredieten beschikbaar gesteld dienen te worden voor de politiemissie in Bosnië die in de loop van dit jaar van start zal gaan.
Ik wil echter in het kader van de bemiddeling ook overeenstemming bereiken over de vraag hoe er in de toekomst meer financiële zekerheid gerealiseerd kan worden. De Commissie heeft een voorstel voor een specifieke flexibiliteitsreserve ingediend waar de Raad zich niet in kon vinden. Ik constateer dat het Europees Parlement de voorkeur geeft aan, zeg maar, het op één na beste voorstel, en daardoor ook akkoord gaat met het vaker gebruiken van de noodreserve voor dergelijke crisisbeheertaken. Wellicht dat we hierover tijdens de bemiddelingsprocedure overeenstemming kunnen bereiken.
Dan heel kort iets over het buitenlands beleid. Ik kan nu al aankondigen dat de Commissie bezig is met het voorbereiden van de gewijzigde en aanvullende begroting nr. 4 voor dit jaar om de nog beschikbare reserve van zeventig miljoen euro die voor het buitenlands beleid beschikbaar is, te activeren. De Raad en het Parlement hebben dit bedrag vorig jaar gereserveerd en opgemerkt dat dit pas geactiveerd mag worden als er nadere informatie voorhanden is over een programma voor Afghanistan. Dit programma zal binnenkort ingediend worden.
Dan nu de kwestie van de financiële middelen in het algemeen. De heer Färm heeft ook hier de vraag aan de orde gesteld of er niet nu al overeenstemming over de financiële middelen bereikt zou kunnen worden. Ik ben van mening dat dit vanwege de nog openstaande kwesties in het landbouwbeleid nog te vroeg is, met name ook vanwege de betekenis van de wisselkoers tussen euro en dollar voor het totale scala aan financiële middelen. Daarbij is het natuurlijk ook van belang dat we voor die financiële middelen over een zo concreet mogelijke basis voor de ramingen beschikken. Dat betekent dat er meer informatie nodig is over de implementatie van de begroting 2002; die informatie zal met het voorschrijden van het begrotingsjaar uiteraard steeds duidelijker worden. In uw verslag, mijnheer Podestà, wordt immers gestreefd naar betere ramingen voor de benodigde financiële middelen en als gevolg daarvan een betere afstemming met de implementatieplannen voor het lopende begrotingsjaar.
Ik dank u voor uw verslag. Ik ben echter ook van mening dat in de Begrotingscommissie nog een uitgebreidere discussie moet plaatsvinden over wat nu eigelijk precies de doelstelling is. Op Europees niveau maken we gebruik van een begroting op basis van vastleggingskredieten en dat betekent dat er voortdurend sprake is van uitstaande betalingskredieten. De nog uitstaande kredieten (RAL - restes à liquider) kunnen niet op één lijn gezet worden met de betalingsvertragingen. Sta mij toe om dit als volgt te formuleren: Een groot gedeelte van de Europese middelen is bedoeld voor infrastructurele uitgaven, voor investeringen. Investeringen kunnen niet in hetzelfde jaar worden gedaan waarin ook de vastleggingskredieten worden aangegaan. Sta mij toe dat te verduidelijken aan de hand van het voorbeeld van de trans-Europese Netwerken: Als de vastleggingskredieten op dit terrein steeds binnen één jaar uitbetaald zouden moeten worden, zouden er uitsluitend onderzoeken uitgevoerd kunnen worden en zouden de feitelijke projecten niet medegefinancierd kunnen worden. Dat is dan ook de reden dat er op dit gebied altijd betalingskredieten opgebouwd worden. Het is uiteraard wel van belang om de slapende of nog uitstaande kredieten te verminderen en ik ben van mening dat hier met name op het gebied van het buitenlands beleid vooruitgang is geboekt. In het afgelopen jaar zijn de betalingskredieten wat het buitenlands beleid betreft veel vaker gebruikt dan in het verleden.
De administratieve uitgaven vormen een groot probleem. Dat is ook in alle debatten die tot nu toe over het begrotingsjaar 2003 zijn gevoerd, steeds weer aan de orde geweest. Het probleem is dat er in de financiële programmering in verband met de voorbereiding op de uitbreiding geen middelen voor de instellingen zijn voorzien. Daarentegen bestaat er wel overeenstemming over dat de instellingen uiterlijk een half jaar voor de feitelijke datum van de uitbreiding maatregelen moeten nemen om administratief op die uitbreiding voorbereid te zijn. De Commissie heeft in het voorontwerp van de begroting een bedrag voorzien dat groot genoeg is om deze maatregelen zowel voor de Commissie als voor de andere instellingen te financieren. De Raad heeft echter met het oog op de eerste lezing een besluit voorbereid waar de Commissie absoluut geen steun aan kan geven. De Raad wil zichzelf namelijk voor de administratieve uitgaven 7% extra toekennen. Als daarbij ook rekening wordt gehouden met bepaalde maatregelen, bijvoorbeeld de uitvoeringskosten voor het acquis communautaire, dan geeft de Raad zichzelf in vergelijking met 2003 zelfs een extra percentage van 12%, dat gefinancierd moet worden door het extra percentage voor de Commissie te verlagen. Dat is een zeer oneerlijk en voor de Commissie onaanvaardbaar voorstel. Ik hoop dan ook dat er in de procedure van overleg overeenstemming bereikt kan worden om over dit punt vooralsnog geen beslissing te nemen, ook in afwachting van de interessante voorstellen van het Europees Parlement. Op dit moment ziet de Commissie echter geen andere mogelijkheid dan het aanspreken van de flexibiliteitsreserve voor te bereiden.
Dan nog heel kort iets over de gewijzigde en aanvullende begroting nr. 3. Mijn dank gaat uit naar mevrouw Buitenweg en de heer Podestà voor hun steun aan het voorstel. Daardoor kan niet alleen het totale overschot van de begroting 2002 worden gebruikt, maar komen met name ook de middelen voor het Economisch en Sociaal Comité vrij die dat Comité nodig heeft om de taken over te kunnen nemen als gevolg van het verstrijken van het EGKS-Verdrag. Ik hoop dat de Raad in de procedure van overleg - hij kan me op dit moment niet horen, maar ik was gisteren in de gelegenheid om dit ook in Denemarken te zeggen - openstaat voor de argumenten van het Europees Parlement, omdat de stemming en openheid tijdens die overlegprocedure bepalend zijn voor het algehele verloop en de sfeer tijdens de begrotingsbesprekingen.

Titley (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, vanuit het standpunt van de Commissie buitenlandse zaken bezien, moet een van onze prioriteiten zijn te verzekeren dat er goed voor onze delegaties in andere lidstaten wordt gezorgd, in het bijzonder met betrekking tot de veiligheid. Met het oog op de deconcentratie willen we verzekeren dat onze delegaties kunnen beschikken over een goede infrastructuur.
Op de tweede plaats moeten we ervoor zorgen dat we een fatsoenlijke regeling voor civiele crisisbeheersing hebben. Met betrekking tot Kosovo maken we ons zorgen over de voorgestelde bezuinigingen en hebben we meer informatie nodig over de redenen waarom deze bezuinigingen nodig zijn. Als het gewoon een kwestie is van de manier waarop we ons geld vooruit hebben besteed, dan is dat duidelijk minder een probleem.
Wat betreft de uitbreiding is capaciteit, zoals de heer Färm al heeft aangegeven, een sleutelelement waar we de komende twaalf maanden aan moeten werken. Ik voel me aangemoedigd door het engagement jegens grotere grensoverschrijdende activiteit, maar ik blijf grote twijfels houden over de manier waarop TACIS momenteel wordt gebruikt.
Tot slot moeten we ons ervan bewust zijn dat altijd de mogelijkheid bestaat dat er een grote interventie in het Midden-Oosten nodig is, en ik zou graag willen weten waar het geld daarvoor vandaan zou moeten komen.

Graefe zu Baringdorf (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, voor ons ligt een duidelijke bezuinigingsbegroting, althans dat is de bedoeling. Op landbouwgebied zitten we twee miljard euro lager dan Berlijn, en Berlijn zit weer tien miljard euro onder het huidige landbouwrichtsnoer dat nog steeds niet buiten werking is gesteld. Wij zitten twintig miljard euro onder de 126. Wij sturen elk jaar weer miljardenbedragen terug. Dat betekent dat het Europees Parlement nu zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen en de toegezegde begroting voor verantwoorde beleidsmaatregelen moet benutten. Dat geldt ook voor de landbouw en ik dank de heer Färm dat hij de belangrijkste punten van de Commissie landbouw in zijn verslag heeft opgenomen.
Juist op landbouwgebied is er sprake van een meningsverschil: Commissaris Fischler geeft in wezen weliswaar gehoor aan onze voorstellen door een verschuiving van de eerste naar de tweede pijler, maar hij wil een deel van de kosten voor de uitbreiding uit de landbouwbegroting financieren. En wat gebeurt er dan? De bezuinigingsdiscussie barst meteen los. Daar doet u ook aan mee, commissaris Schreyer, en ik wil duidelijk stellen dat ik dat een verkeerde discussie vind omdat het hier niet om bezuinigingen op de landbouw draait. Er vloeit niet te veel geld naar de landbouw en de plattelandsgebieden in Europa, maar - en ook dat wil ik heel duidelijk stellen - het vloeit alleen naar de verkeerde kanalen. Wij hebben zware taken voor de boeg en hervormingen kosten geld. Het is echter niet goed om in het kader van hervormingen meteen weer over bezuinigingen te beginnen, terwijl er op landbouwgebied toch al sprake is van een bezuinigingsbegroting. Als we een draagvlak voor de hervormingen willen creëren, zullen we dus een evenwicht tussen de eerste en de tweede pijler moeten bewerkstelligen. Radicale inkrimpingen binnen de eerste pijler hoeven niet op steun te rekenen.
Ik ben het met u eens: van andermans leer is het goed riemen snijden en het is duidelijk dat de netto-ontvangers in dit verband heel andere ideeën hebben dan de nettobetalers. Hiermee moet zeker rekening worden gehouden, maar de gedachtewisseling mag niet in een bezuinigingsdiscussie uitmonden. De hervormingen moeten namelijk centraal staan; simpelweg beweren dat bezuinigen het beste landbouwbeleid oplevert, biedt geen oplossing.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats wil ik een opmerking maken over de trage inwerkingstelling van de programma's van het regionale beleid voor de periode 2000-2006 wat betreft de aanwending van de structurele fondsen, het Cohesiefonds en het ISPA. Vernieuwende sancties zijn wat dat betreft geen uitzondering. En ondanks onze vertraging bij de goedkeuring van haar richtsnoeren, is er aan de Europese Commissie al een groot aantal programma's voorgelegd, wat aantoont dat het Parlement gelijk had toen het die acties verdedigde welke een directe relatie tussen Brussel en de regio's bevorderen. Ik denk ook dat wij de kandidaat-landen beter van advies moeten dienen over de samenstelling van hun voorstellen en het percentage van communautaire steun moeten verhogen.
Dan een opmerking over de financiering van de Europese transportnetwerken in het huidige boekjaar. De realisatiegraad is nog erg laag wat leidt tot de gedachte dat sommige trans-Europese projecten wellicht interessanter zijn voor de omringende landen dan voor het land waar ze worden uitgevoerd zelf, dat het grootste deel van de financiering moet dragen.
In het algemeen denk ik dat niet de gemeentes en regio's verantwoordelijk zijn voor de geringe budgettaire tenuitvoerlegging, aangezien wij als Europese instellingen in de eerste plaats voor vertraging hebben gezorgd bij de goedkeuring en vaststelling van de richtsnoeren en programma's, waarbij wij bovendien een zeer geringe gebruikstermijn hebben verbonden aan de financiële middelen: twee jaar vanaf de reservering. Deze termijn kan nauwelijks worden gehaald door de regionale en lokale instellingen als de communautaire goedkeuring van hun projecten grote vertraging oploopt en ze bovendien moeten voldoen aan de normen die gelden voor de democratische transparantie ten aanzien van de openbare aanbesteding van de samenstelling van hun projecten, de goedkeuring van hun projecten, het werven van medewerkers, de latere openbare aanbesteding van de uitvoering van de werkzaamheden, etc. Dat alles leidt ertoe dat de start van de werkzaamheden twee jaar vertraging oploopt, zoals mevrouw de commissaris al aangaf.
Wij moeten het communautair beleid gericht op de regio's van de Unie niet willen uitvlakken, maar juist versterken teneinde de bestaande territoriale onevenwichtigheden te corrigeren. Bovendien moeten wij beter luisteren naar instellingen van de lagere overheden en hen niet onze eigen traagheid bij de planning en besluitvorming in de schoenen schuiven. Wij moeten ons in hen verplaatsen en begrip hebben voor de moeite die ze moeten doen om hun projecten tot een goed einde te brengen en hen daarin bijstaan.

Figueiredo (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, mevrouw de commissaris, tijdens het debat in de Commissie visserij is duidelijk onderstreept dat de sector ook in de toekomst over voldoende financiële middelen moet beschikken. Daarom is het van wezenlijk belang dat wij tijdig en nauwgezet worden geïnformeerd over de gevolgen van de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid voor de begroting van 2003. Daarbij dient rekening te worden gehouden met de door dit Parlement op 17 januari jongstleden aangenomen resolutie waarin wij protest aantekenen tegen het voornemen van de Commissie om de structurele steunmaatregelen voor de visserijsector aanzienlijk in te krimpen en ons aansluiten bij de eisen van de vissers. Samen met hen dringen wij aan op voortzetting van de communautaire steun voor de vernieuwing van de vloot op grond van structurele maatregelen. Zoals u weet, voorziet het Commissievoorstel voor de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid niet in deze mogelijkheid.
Gezien het belang van de vorig jaar ondertekende internationale visserijovereenkomsten en de ontwikkeling van de nieuwe internationale betrekkingen bestaat tevens behoefte aan meer gedetailleerde informatie over de voor deze overeenkomsten uitgetrokken middelen. Ondertussen steunen wij het voorstel om het flexibiliteitsinstrument in te schakelen en 27 miljoen euro vrij te maken om het resterende bedrag te financieren van het budget dat is toegekend aan het programma voor de herstructurering van de vloot die in Marokkaanse wateren viste.

Ferber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, in de eerste plaats zouden we onszelf de volgende vraag moeten stellen: Is het zinvol dat een van de takken van de begrotingsautoriteit via een parlementair debat en een parlementaire ontwerpresolutie voorafgaand aan de eerste lezing door de Raad zijn strategie voor een overlegprocedure bepaalt? Ik wil graag principieel ter discussie stellen of dit wel zo slim van het Parlement is, zeker nu de banken van de Raad relatief dun bezet zijn. Dat betekent dat de onderwerpen die wij hier aan de orde willen stellen, de andere tak van de begrotingsautoriteit niet zullen bereiken.
Desondanks ben ik collega Färm erg dankbaar dat we hierdoor wel de gelegenheid hebben om ruim vóór de aparte besprekingen van de specifieke begrotingslijnen na te kunnen denken over onze houding ten opzichte van het begrotingsjaar 2003 in zijn geheel. Sta mij toe om in dat verband een paar opmerkingen te maken. Ten eerste vind ik het ietwat eigenaardig, geachte mevrouw de commissaris, dat we enerzijds over een aanvullende begroting beschikken op basis waarvan 15 miljard euro aan de lidstaten teruggegeven wordt - dat is ruim 15% van onze begroting - terwijl we anderzijds bij het opstellen van de begroting voor 2003 al het flexibiliteitsinstrument moeten inzetten voor doelstellingen waar dat instrument eigenlijk helemaal niet voor bedoeld is, namelijk voor het afdekken van administratieve uitgaven. Daar klopt iets niet. Dat heeft relatief weinig te maken met de begrotingsleidraad van waarheid, duidelijkheid en transparantie en met alle andere dingen die we hier steeds weer in theorie bespreken.
Ik zou er ook op willen wijzen dat het flexibiliteitsinstrument in Berlijn niet in het leven is geroepen om de Commissie, vooruitlopend op het opstellen van de begroting, al de mogelijkheid te geven om verschuivingen door te voeren; dat instrument is namelijk bedoeld om op actuele politieke uitdagingen te kunnen reageren. Administratieve uitgaven zijn geen actuele politieke uitdagingen; dergelijke uitgaven dienen in beginsel sowieso in de begroting opgenomen te zijn.
Sta mij toe om nader in te gaan op de kwestie van het civiele crisisbeheer. De Fractie van de Europese Volkspartij maakt een groot voorbehoud bij het creëren van een nieuwe spaarpot, een nieuw flexibiliteitsinstrument, voor de financiering van dergelijke problemen. Ik kan er ook weinig begrip voor opbrengen dat de Commissie dit idee verdedigt, terwijl al duidelijk is dat de Raad hier absoluut geen vervolg aan zal geven. Deze kwestie zou op een intelligentere manier aangepakt moeten worden. De Fractie van de Europese Volkspartij heeft voorgesteld - en ik hoop dat de meerderheid van het Parlement zich hierbij aansluit - om voor de benodigde begrotingsmiddelen via de noodreserve een oplossing te creëren die uiteindelijk ook op steun van de Raad kan rekenen.
Mevrouw de commissaris, sta mij tot slot de opmerking toe dat ik me langzaam maar zeker begin te ergeren aan het feit dat we elk jaar dezelfde procedure moeten doorlopen bij de steun aan stedenbanden! Nu heeft u weer minder middelen in die rubriek voorzien. Dan haalt de Raad daar vervolgens nog iets van af - dat zijn we inmiddels gewend - en uiteindelijk moeten we het plafond dan later weer verhogen. U weet precies wat het Parlement wil. Neemt u dat dan ook gelijk mee binnen uw begrotingsvoorstel. Het is niet nodig om deze strijd elk jaar weer opnieuw met elkaar te voeren.

Wynn (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, laten we niet uit het oog verliezen dat het verslag van de heer Färm draait om het aanreiken aan het Parlement van enkele richtsnoeren voor het begrotingsoverleg dat op 19 juli zal plaatsvinden. Als het begrotingsoverleg van dit jaar ook maar iets weg heeft van dat van het afgelopen jaar, dan heb ik zelf geen behoefte daarbij aanwezig te zijn. Ik heb op een vrijdag wel betere dingen te doen dan naar de Raad te zitten kijken. We geven onze visie op de drie gespreksterreinen en vervolgens negeert de Raad alles. Die drie terreinen zijn landbouw, visserij en het GBVB.
Wat betreft de landbouw kunnen we met dezelfde punten komen die onze collega's in de Commissie landbouw hebben opgemerkt, in het bijzonder de prioriteiten die zij voor de landbouw zien, en kunnen we het hebben over rubriek 2 en het GBVB. Ik wil graag aanhaken bij een punt van commissaris Schreyer - en dit is iets dat ik heb gehoord in de Engelse vertaling, niet in de Finse vertaling - die zei dat er 59 miljoen euro nodig zou zijn en het flexibiliteitsinstrument zou moeten worden gebruikt. Een van de punten is dat we momenteel nog geen gemeenschappelijk visserijbeleid hebben. Wanneer we het wel hebben, is dat een probleem voor het volgend jaar. We hebben echter nog altijd het probleem van de 27 miljoen euro en ik wacht met belangstelling af wat de Raad op 19 juli met dat bedrag gaat doen. Zodra we weten wat de intenties van de Raad zijn, kunnen we beslissen wat we zelf moeten doen.
Het derde aspect is het GBVB. Zoals de heer Titley heeft gezegd, zullen we veel van de dingen die zijn genoemd, steunen, maar de stijging van het GBVB met 10 miljoen euro betekent dat iets anders in rubriek 4 zal moeten inleveren. Dat is een dilemma voor ons.
Er zijn terreinen waarop we op 19 juli hopelijk tot besluiten kunnen komen, wat het althans voor mij de moeite waard maakt om te gaan. Dat zijn dan rubriek 5 en waarschijnlijk het flexibiliteitsinstrument voor rubriek 4, als er zoiets komt. Het is duidelijk dat de Raad nooit zal instemmen met een nieuw flexibiliteitsinstrument, maar als we voor rubriek 4 op een vergelijkbare manier overeenstemming kunnen bereiken over het gebruik van de bestaande noodreserve, wat dan via een medebeslissingsprocedure zou zijn, boeken we misschien wat vooruitgang.
Rubriek 5 is echter het grote terrein. Het is duidelijk dat de Raad zal willen dat we bij hun eerste lezing instemmen met hun voorstellen voor rubriek 5. Ik denk niet dat dit mogelijk is, maar als we tot overeenstemming zouden kunnen komen over wat we in de loop van het jaar willen doen, komen we misschien tot enkele besluiten.
We moeten in rubriek 5 ook serieus aandacht schenken aan front-loading voor volgend jaar. Het verslag van de heer Podestà heeft onderbestedingen in de begroting van dit jaar genoemd. In rubriek 5 is afgelopen jaar 70 miljoen euro te weinig besteed. Gemiddeld wordt in rubriek 5 elk jaar 50 miljoen euro te weinig besteed. Als we de onderbestedingen van dit jaar in aanmerking kunnen nemen en een algemene ramassage voor alle instellingen kunnen toepassen, vinden we mogelijk een manier om grotere inspanningen te leveren in de beginfase teneinde ons problemen met de begroting van volgend jaar te besparen. Als dat lukt, boeken we hopelijk enige vooruitgang met de Raad en is het de moeite waard om acte de présence te geven.

Virrankoski (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteurs Färm, Podestà en Buitenweg bedanken voor hun goede verslagen. Het onderhavige pakket toont aan dat de huidige situatie van het Europese begrotingsbeheer erbarmelijk is. Van de betalingskredieten van vorig jaar werd maar liefst 16 procent van de hele begroting ofwel 15 miljard euro niet gebruikt. De uitvoering van de begroting was uitzonderlijk zwak. De niet betaalde verplichtingen zijn naar 110 miljard euro gestegen, wat meer is dan de totale jaarbegroting van de Europese Unie. Men kan zich met recht afvragen of er in de wereld überhaupt een andere organisatie bestaat waar de uitvoering van de begroting zo miserabel is.
Vooral de situatie van de structuurfondsen is slecht. Van de betalingskredieten werd 10 miljard euro niet gebruikt en de ontwikkeling van de onbetaalde verplichtingen is dienovereenkomstig. Bedroegen zij begin vorig jaar nog 38 miljard euro, in een jaar en vier maanden namen zij toe tot 82 miljard euro. Dat toont aan dat het Europees structuurbeleid in dreigt te storten als de uitvoering ervan niet doeltreffender wordt. Het huidige systeem werkt niet. De hele regelgeving moet worden herzien.
De begroting voor volgend jaar bevindt zich in een totstandkomingsfase. De problemen ervan zijn de betalingskredieten die zich op het laagste niveau sinds jaren bevinden, namelijk op slechts 1,03 procent van het BBP van de Gemeenschap. Het verschil met de financiële vooruitzichten is maar liefst 4,72 miljard euro, hoewel de niet betaalde verplichtingen explosief zijn toegenomen. In de ontwerpbegroting is geen rekening gehouden met het verminderen van de betalingsachterstanden.
Een ander probleem zijn de administratieve uitgaven die de financiële vooruitzichten met 66 miljoen overschrijden. De Commissie stelt hier het gebruik van het flexibiliteitsinstrument voor. Mijn fractie is daar beslist tegen. De administratieve uitgaven moeten met interne overschrijvingen en bezuinigingen onder het maximale financieringsniveau gehouden kunnen worden. Het flexibiliteitsinstrument is bedoeld voor het dekken van onvoorziene uitgaven.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de begroting voor volgend jaar is kleiner dan normaal. Haar aandeel in het totale BNP van de lidstaten is in jaren niet zo klein geweest. Bovendien weten wij allemaal dat een deel van de kredieten nog steeds niet gebruikt wordt. De kritiek die de heer Virrankoski zojuist leverde en waarmee ik het volledig eens ben, geeft een beeld van de ondoelmatigheid van de maatregelen die de Commissie heeft genomen. Om een of andere reden staat men de Commissie toe dat zij wel de programma's uitvoert die voor haar belangrijk zijn maar niet de programma's die voor het Parlement belangrijk zijn.
Het Interinstitutioneel Akkoord over de begroting werd net voor het begin van de zittingsperiode van dit Parlement gesloten. Bepaalde beperkingen die daaruit voortvloeien, zorgen voor problemen bij het opstellen van de begroting voor volgend jaar. De lastige punten bij het opstellen van de begroting zijn rubriek 4 (extern beleid) en rubriek 5 (administratieve uitgaven). Aangezien wij de begroting van de Europese Unie kennen en weten dat een groot deel van de kredieten ongebruikt blijft, zijn veel van onze problemen vooral begrotingstechnisch en niet reëel van aard. Er wordt over zaken getwist waarvan de uitvoering niet door geldgebrek wordt gehinderd. Rubriek 4 bevat speling voor betalingsachterstanden en rubriek 5 heeft veel flexibiliteit die niet vergroot hoeft te worden door het flexibiliteitsinstrument te gebruiken.
Onze werkelijke problemen houden verband met de uitbreiding. De Europese Unie is er met het huidige tempo nog niet klaar voor al in 2004 uit te breiden. Het ontbreekt aan de juiste talenkennis en geschikte werkruimten. De Europese Unie bespaart geld in de tijd waarin zij niet uitbreidt. In Agenda 2000 waren er voor de uitbreiding kredieten gereserveerd die niet worden gebruikt als de aanvang van de uitbreiding wordt uitgesteld. De garantie moet bestaan dat dit geld voor de uitbreiding wordt gebruikt als die daadwerkelijk plaatsvindt, maar technisch gezien is het voor de Europese Unie verloren geld.
Op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid groeit het aandeel in de kredieten waarvoor de Raad verantwoordelijk is en ook voor het financieel beheer van de Raad zouden een adequate comptabiliteits- en kwijtingsprocedure moeten worden ingevoerd.

Turchi (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, allereerst wilde ik de rapporteur, onze collega Färm, bedanken voor de gedane arbeid. Wij weten allemaal hoe moeilijk het is de begrotingsprocedure in goede banen te leiden en wij weten aan wat voor pressie degene die zo'n last op zich neemt, jaar in jaar uit wordt blootgesteld. Als ik echter een gok mag doen, stel ik dat de situatie dit jaar nog veel complexer en ingewikkelder is. Theoretisch gesproken duurt het nog twee jaar voordat de Unie daadwerkelijk wordt uitgebreid, maar in werkelijkheid is de hele machinerie al in beweging gekomen. De begroting voor 2003 zal dan ook het nodige geld moeten vrijmaken om de noodzakelijke wijzigingen te kunnen doorvoeren, allereerst op administratief vlak. Het is haast vanzelfsprekend dat ik u zeg dat wij niet klaar zijn, dat onze begroting volgens mij niet opgewassen is tegen de huidige omstandigheden, tegen een financieel vooruitzicht zoals dat ons is voorgeschoteld, en dat wij dus niet ingedekt zijn tegen grote risico's ingeval er iets onverwachts gebeurt. Daarom vind ik dat wij Parlementsleden de moed moeten hebben om in de loop van de bemiddelingsprocedure een politieke reactie te eisen op de impasse waarin wij ons bevinden, zonder boekhoudkundige trucjes en vage beloftes, want die zijn de functie die wij bekleden onwaardig.
Het is vervelend om in herhaling te moeten vervallen, maar ook al word ik als een zeurpiet beschouwd, ik moet absoluut nog eens mijn standpunt illustreren. Ik ga namelijk uit van één belangrijk gegeven: wij Parlementsleden en onze instellingen hebben als tak van de begrotingsautoriteit dezelfde waardigheid als de Raad. Dus het is helemaal niet gezegd dat wij het hoofd in de schoot moeten leggen als de Raad met zijn besluiten aankomt, dat wij ons zonder slag of stoot bij die besluiten neer moeten leggen. Het is helemaal niet vanzelfsprekend dat onze taak alleen maar neerkomt op een beperking van de schade veroorzaakt door een kortzichtig maar van hogerhand doorgedrukt beleid. Wij zijn ten overstaan van miljoenen Europese kiezers politiek en moreel verantwoordelijk voor het financieel beheer van de Unie, en wij kunnen toch zeker niet tegen onze kiezers zeggen: 'Wij wisten het wel, wij hadden het ook wel gezegd, maar ja, de Raad heeft niet naar ons geluisterd?. Daarom benadruk ik dat ook nu en vooral met de problemen die rubriek 5 oplevert alsook de oudere problemen zoals de nog betaalbaar te stellen bedragen, wij de Raad moeten dwingen om een politieke oplossing aan te dragen, met alle consequenties van dien. Beter nu de nek uitsteken dan morgen vol spijt terugblikken.

van Dam (EDD).
De strekking van het verslag-Färm is: meer en nog eens meer geld voor het beleid van de Unie. Al zou de Unie het aangewezen orgaan zijn om steeds meer taken van de nationale regeringen over te nemen, (quod non!), de uitvoering van de begroting logenstraft deze toename van middelen. Als gevolg van stagnerende tenuitvoerlegging van communautair beleid bedroegen de door de lidstaten teruggevorderde gelden in 2001 per saldo maar liefst 15 miljard EUR. Bij die constatering moeten toch alle alarmbellen gaan rinkelen?
De betalingen lopen zóver achter bij de vastleggingen, zie par. 26 van het verslag-Podestà, dat de totaal nog betaalbaar te stellen bedragen de totale jaarbegroting van de Europese Unie overtreffen!
Moeten we niet eerlijk vaststellen, dat het Commissieapparaat niet in staat is al die vastleggingen, waarmee de begrotingsautoriteit de Commissie de afgelopen jaren heeft opgezadeld, goed te beheren? Dan wordt er toch gewoon te ruim begroot? De complottheorie van collega Buitenweg overtuigt mij niet.
Ik pleit er dan ook voor de kredieten af te stemmen op de uitvoeringscapaciteit van de Commissie en alleen voor doelmatige programma's. Laat de Unie zich beperken tot die beleidsterreinen, waar Europees optreden een duidelijke meerwaarde heeft.
Tenslotte onderstreep ik par. 14 in het verslag-Podestà: voor 1 september willen we nauwkeurige informatie over de wijze waarop het geld van de EU bij de partners in het vredesproces in het Midden-Oosten wordt besteed, welke controlemechanismen hiertoe zijn ingebouwd en welke sancties worden toegepast bij misbruik!

Dell'Alba (NI).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, het is jammer dat de vertegenwoordigers van de kandidaat-lidstaten hier niet naar ons zitten te luisteren of dat er niet wat meer toeschouwers op de publieke tribune hebben plaatsgenomen. Als die er wel waren, zouden zij beseffen hoe eigenaardig dit gezamenlijk debat is, om maar geen andere kwalificatie te bezigen. Enerzijds is het namelijk zo, zoals tot nu toe veel collega's opgemerkt hebben, dat het Parlement en de Commissie aan ons vragen om de reserve van het flexibiliteitsinstrument te gebruiken om uitgaven te dekken die goed beschouwd van gewone aard zijn, ook al doorbreken ze het plafond: ik denk aan rubriek 5. Maar als ik dan bedenk dat wij hier in een gebouw zitten dat wij best zouden kunnen missen, dan zeg ik bij mijzelf dat men in de compensering van rubriek 5 juist daar het een en ander had kunnen uitsparen, in plaats van dat we nu het geld bij elkaar moeten schrapen en het onderste uit de kan halen. Anderzijds maken wij aanstalten de ministers van Economische Zaken van onze landen een cadeautje te geven - wat zij trouwens goed kunnen gebruiken - van maar liefst 14 miljard aan uitgaven die niet besteed zijn, in menig geval door hun eigen toedoen. Maar niemand is hier toch op zijn achterhoofd gevallen, zoals een grote Italiaanse humorist zei! Het is toch niet mogelijk dat er op deze toer wordt doorgegaan. Op de Europese toppen wordt gezegd dat er geen geld is om de uitbreiding te financieren, men komt aanzetten met een begroting die qua uitgaven het laagste is van de afgelopen jaren - zoals collega Virrankoski zei - en een belachelijk laag bedrag heeft vergeleken met de plafonds die in Edinburgh en elders afgesproken waren, en dan komen wij toch weer in zo'n situatie terecht?
Ik geloof dat dit de lakmoesproef wordt voor onze geloofwaardigheid in de komende jaren. Als de landen denken dat zij de duizenden miljarden die wij ieder jaar teruggeven voor hun tekorten, nodig hebben, is dat een serieus probleem, maar even erg is dat wij steevast in dit soort situaties moeten belanden.
Daar wilde ik maar even het accent op leggen in dit debat waar noch de Commissie noch het Parlement de hoofdrolspelers zijn. De boodschap is dus vooral tot de Raad gericht.

Elles (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is altijd nuttig om vóór onze eerste lezing van de begroting met de Raad later deze maand een debat te hebben, maar de resoluties van de heer Podestà en de heer Färm die voor ons liggen, brengen een substantiële tegenstrijdigheid naar voren, althans in de ogen van mijzelf en mijn fractie.
Op de eerste plaats hebben we aan de ene kant te maken met een onderbenutting van kredieten, terwijl er, met een bedrag van 15 miljard euro dat door de lidstaten wordt teruggevorderd op de balans voor het financiële jaar 2001, zoals de heer Färm aangeeft, duidelijk een belangrijk financieel en politiek probleem is, in het bijzonder met betrekking tot de ontoereikende betalingen in de structuurfondsen. Zoals de heer Virrankoski echter zei, is er natuurlijk sprake van een povere tenuitvoerlegging van betalingskredieten ter waarde van 82 miljard euro. Komt dit door de zaken die mevrouw Buitenweg naar voren heeft gebracht over lidstaten die deze kredieten niet wensen te gebruiken? Ligt het aan slechte procedures? Is het gewoon starheid? Het zou ook te maken kunnen hebben met de medefinanciering, daar waar de lidstaten niet over het benodigde geld beschikken; in dat geval moeten we voorzichtig zijn met de volgende stappen voor het landbouwbeleid, omdat we ons in de problemen zouden kunnen werken als we erop vertrouwen dat de lidstaten programma's ten uitvoer brengen.
Op de tweede plaats is er een tegenstrijdigheid tussen het buitenlands beleid en het administratieve beleid. We zijn eigenlijk op zoek naar middelen om programma's uit te voeren waartoe door de Raad of door onze instelling in de begrotingsprocedure is besloten. We weten dat het Parlement de financiering ten behoeve van Afghanistan van 1 miljard euro eigenlijk niet heeft goedgekeurd, en toch zien we dat de Commissie en de Raad vrolijk doorgaan en doen alsof die goedkeuring er wel zal komen.
In het licht van deze twee zeer tegenstrijdige benaderingen lijkt het mij en mijn fractie daarom zeer logisch dat we de Commissie vragen om meer flexibiliteit in de manier waarop middelen kunnen worden overgedragen van het ene onderdeel van de begroting naar het andere, omdat we aan de ene kant te kort komen en aan de andere kant overhouden. Toch merken we dat de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten punt 12 wil schrappen. Hun spreker zou moeten aangeven waarom ze tegen zo'n logische aanpak zijn.

Haug (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het verslag-Podestà over de implementatieprofielen is een erg belangrijk verslag en in de eerste plaats wil ik rapporteur Podestà daarvoor van harte bedanken. Iedereen die mij kent, weet dat dit niet tot mijn gebruikelijke gewoontes behoort, maar ik ben van mening dat wij Guido Podestà dank verschuldigd zijn dat hij de taak van onze voormalige collega en algemeen rapporteur voor 2002, Carlos Costa Neves, heeft overgenomen. Daarnaast zijn wij hem ook dank verschuldigd omdat hij de werkzaamheden heeft voortgezet die ik in 2001 begonnen ben. Ik doel daarmee op het toezicht op de tenuitvoerlegging van de begroting gedurende het begrotingsjaar. Dat is een erg moeizame taak en lang niet zo aantrekkelijk als de werkzaamheden met betrekking tot het komende begrotingsjaar.
De tenuitvoerlegging door de Commissie van de begroting en de financiële middelen voor de doelstellingen die telkens aan het einde van een jaar voor het daaropvolgende jaar worden vastgesteld, dient met de nodige oplettendheid te worden gevolgd. Wanneer men het verloop van een begrotingsjaar bekijkt, dan rijst toch vaak de vraag of er genoeg rekening wordt gehouden met de verlangens van de begrotingsautoriteit. Een dergelijk begrotingsjaar krioelt namelijk gewoon van gewijzigde en aanvullende begrotingen en van overschrijvingen van middelen. Na een nauwkeurige evaluatie moet dan echter vervolgens geconstateerd worden dat het totaal aan overschrijvingen slechts een verschuiving van middelen tussen de begrotingslijnen van ongeveer 1% van de totale begroting oplevert. Dat is toch niet al te veel, zou ik zo zeggen. Veel middelen worden echter helemaal niet uitgegeven; daar is ook al eerder door een aantal collega's op gewezen. Van de begroting 2001 gaat vijftien miljard euro terug naar de lidstaten, dat wil zeggen meer dan vijftien keer zo veel als het totaal aan overschrijvingen aan middelen.
We kunnen de Commissie weliswaar in het algemeen niet verwijten dat ze onze politieke verlangens negeert, maar desondanks zouden we allemaal gemeenschappelijk - en allemaal betekent in dit geval niet alleen de leden van de Begrotingscommissie, maar ook de collega's van de andere gespecialiseerde commissies - gedurende het gehele jaar ervoor moeten zorgen dat de Commissie onze politieke verlangens niet uit het oog verliest; daar dienen we haar ook bij te ondersteunen onder het motto 'vertrouwen is goed, controle is beter'.
Jensen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, als rapporteur voor de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken wil ik u meedelen dat wij ervoor geopteerd hebben geen advies over de begroting voor 2003 uit te brengen, omdat onze standpunten zeer goed verwoord zijn in het uitstekend verslag-Färm. Ik wil echter toch twee punten naar voren brengen. Ten eerste de gebrekkige uitvoering van de begroting voor de structuurfondsen, waarop vandaag reeds meermaals is gewezen. Hetzelfde geldt voor het Sociaal Fonds. Aangezien het in deze gevallen niet om een langetermijnstrategie gaat moeten we aan deze punten voldoende aandacht besteden.
Het tweede punt betreft de agentschappen, die steeds in aantal toenemen. Wij moeten ons hoeden voor overlapping van de taken tussen de nieuwe en de bestaande agentschappen. We moeten er ook voor zorgen dat zij in staat zijn hun taken te volbrengen en met hun begroting voor 2003 de uitbreiding in 2004 voor te bereiden.
Tot slot vindt de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken het belangrijk dat de nieuwe strategie op het gebied van arbeidsmilieu ook voorrang krijgt in de begroting.

Stenmarck (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, toen wij enkele maanden geleden de richtsnoeren vaststelden voor de begroting van 2003 bestond er in het Europees Parlement grote eensgezindheid over drie prioriteiten van rubriek 5. Het betrof de voorbereidingen voor de komende uitbreiding, de noodzakelijke institutionele hervormingen en het hanteren van zowel de uitbreiding als de institutionele hervormingen binnen de budgettaire kaders. Als de Europese Raad tijdens de Top van Kopenhagen in december besluit tot een big bang, dat wil zeggen het toetreden van tien nieuwe landen voor de volgende verkiezingen van het Europees Parlement in 2004, vraagt dit buitengewoon veel van ons. Dit is onze grootste uitdaging!
Het Europees Parlement heeft met een vooruitziend beleid lang en doelbewust gewerkt aan het mogelijk maken van de komende uitbreiding. Deze werkzaamheden worden voortgezet in de begroting van 2003. Als dit werk succesvol wordt afgerond, moet de uitbreiding bij alle instellingen van de Europese Unie de hoogste prioriteit krijgen en tevens zichtbaar effect hebben op de continue begrotingswerkzaamheden. Met het oog hierop is het een goede zaak en verheugend dat het komend Deens voorzitterschap onomwonden te kennen heeft gegeven dat de uitbreiding hun eerste prioriteit is.
De voornoemde werkzaamheden moeten ook effect hebben op de organisatie van de Europese Unie zelf. Met name het Europees Parlement heeft dit jaar duidelijk gemaakt dat alle instellingen de voorbereidingen voor de uitbreiding voor 2004 afgerond moeten hebben. Dat stelt speciale eisen aan de begroting van volgend jaar. Het overleg met de Raad over ruim twee weken wordt een belangrijk onderdeel van deze werkzaamheden, met name wat betreft de mogelijkheden om een overeenkomst te bereiken over rubriek 5.

Naranjo Escobar (PPE-DE).
 Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, beste collega's. Ik zou in het kort willen zeggen dat, indien wij onze burgers ervan willen verzekeren dat de geldmiddelen waarover de Unie beschikt goed en efficiënt worden beheerd, het verstandig lijkt af te gaan op de ervaringen die wij in de voorgaande jaren hebben opgedaan met het geldende financiële kader. En welke les kunnen wij daaruit trekken, geachte afgevaardigden? Dat wij niet kunnen doorgaan met werkwijzen die ertoe leiden dat zulke grote sommen geld niet worden uitgekeerd. Wij kunnen het beurtelings hebben over de fouten die er bij de ramingen zijn gemaakt of over tekortkomingen bij de tenuitvoerlegging. Maar het gaat natuurlijk om een structurele tekortkoming zoals onze collega Podestà al zeer terecht heeft opgemerkt.
Onze fractie hamert er al jaren op dat de werkwijzen moeten worden hervormd om te komen tot een doelmatiger, transparanter en soepeler begrotingsbeleid, aangezien het vertrouwen van de burgers in het Europese project daar grotendeels op stoelt. Want als wij de debatten in de publieke opinie over de financiële balansen volgen, dan weten wij dat wij iets verkeerd doen.
Bovendien heeft het Parlement er blijk van gegeven dat het in de 21ste eeuw een Europees bestuur wil en eist, maar tegelijkertijd eisen wij efficiëntie, controle en transparantie.
De begroting van volgend jaar plaatst ons voor oude en nieuwe problemen die moeten worden opgelost, en het oplossen van deze oude en nieuwe problemen vereist in de eerste plaats dat wij ons gezonde verstand gebruiken bij de besluitvorming. En het getuigt van gezond verstand dat de uitgaven binnen de perken worden gehouden en dat van de Raad een gematigde toename van de administratieve kosten wordt geëist. Het getuigt ook van gezond verstand dat, als wij een communautair landbouw- en visserijbeleid voorstaan, de financiële besluitvorming aansluit bij de werkelijke betekenis van die woorden en dat de instellingen hun afspraken nakomen. Daarom dient de begroting van 2003 het tweede herstructureringstraject te financieren voor de communautaire vloot die getroffen wordt door het aflopen van het visserijakkoord met het Koninkrijk Marokko.
Geachte afgevaardigden, ik denk werkelijk dat er een marge bestaat voor onderhandelingen en consensus en ik hoop dat er bij de volgende overlegronde een goed resultaat wordt geboekt waar iedereen baat bij heeft. Het enige wat daarvoor nodig is, is dat wij ons laten leiden door ons gezond verstand.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt om 12.30 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van een verslag van de Raad en verklaringen van de Raad en de Commissie over de bijeenkomst van de Europese Raad gehouden in Sevilla op 21 en 22 juni 2002, en de verklaring van de fungerend voorzitter van de Raad (Spaans voorzitterschap).
Namens ons allen wil ik hier blijk geven van mijn waardering voor het Spaans voorzitterschap en de fungerend voorzitter van de Raad voor de hoffelijkheid die zij in de loop van hun voorzitterschap aan het Parlement en mij hebben betoond. Ik wil in het bijzonder hun bereidheid benadrukken om samen met ons voor de toekomst een dialoog tussen de instellingen op gang te brengen over de vraag hoe we de onderlinge samenwerking kunnen verbeteren en met name over de vraag hoe we onze burgers beter kunnen vertegenwoordigen.

Aznar López
Mijnheer de Voorzitter van het Europees Parlement, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren afgevaardigden, toen ik hier voor u verscheen om toe te lichten waar de prioriteiten van het Spaans voorzitterschap van de Europese Unie lagen, beloofde ik dat ik terug zou komen naar het Europees Parlement om de resultaten van de Europese Raad in Sevilla toe te lichten en de slotbalans op te maken van dit halfjaar.
Ik wil tijdens mijn derde verschijning hier in eerste instantie blijk geven van mijn tevredenheid over het werk dat is verricht door de instellingen tijdens dit voorzitterschap en over de goede betrekkingen die het Parlement, de Raad en de Commissie in de afgelopen zes maanden hebben onderhouden. Dit klimaat van goede verstandhoudingen is goeddeels te danken aan de inspanningen van Voorzitter Pat Cox. Het Europees Parlement en zijn Voorzitter hebben een substantiële bijdrage geleverd aan het werk van het voorzitterschap. Deze kamer heeft ingestemd met het wetgevingsvoorstel van het verslag Lamfalussy, het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling en het financieel reglement.
Bovendien hebben de Raad en het Parlement tijdens deze zes maanden een definitieve tekst aangenomen betreffende de toegang van het Europees Parlement tot documenten van de Raad inzake het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid en hebben wij de Europese richtlijn inzake de gemeenschappelijke verkiezingsprocedure bijgesteld. Omwille daarvan prijst de Europese Raad van Sevilla zich gelukkig met de belangrijke impuls die tijdens het Spaans voorzitterschap aan de interinstitutionele dialoog is gegeven. Een goed voorbeeld daarvan is de oprichting van de technische groep op hoog niveau inzake de interinstitutionele samenwerking, wat een kwalitatieve sprong voorwaarts betekent in de onderlinge betrekkingen. Deze groep moet de fundering leggen voor het toekomstige interinstitutionele akkoord inzake de vereenvoudiging en verbetering van het regelgevingskader dat in december 2002 zal worden aangenomen.
Geachte afgevaardigden, toen ik hier voor u verscheen om toe te lichten wat de prioriteiten van het voorzitterschap waren, kondigde ik aan dat Spanje aan de volgende zaken zou werken:
versterken van het antwoord van de Unie op het terrorisme vanuit het perspectief van de vorming van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid;
uitdiepen van de economische modernisering;
bijdragen aan de afronding van de onderhandelingen over de uitbreiding; en
de grondslag leggen voor het toekomstige Europa.
Ik denk dat ik kan zeggen dat op al deze terreinen vooruitgang is geboekt. Het voorzitterschap heeft de maatregelen in het actieplan tegen het terrorisme van de Europese Unie verder uitgediept. Dat doel zou niet haalbaar zijn geweest zonder de steun van het Parlement en vooral niet zonder de steun van de Commissie. Ik herinner me nog goed dat mijn vorige verschijning in dit Parlement samenviel met een terroristische aanslag in Italië. Ik vertrouw erop dat dergelijke aanslagen steeds moeilijker te realiseren zijn vanwege de maatregelen die wij in de afgelopen maanden hebben genomen. Wij zijn er in geslaagd om de strijd tegen het terrorisme in de Europese Unie te versterken door formeel in te stemmen met onder andere de kaderbesluiten inzake de strijd tegen het terrorisme, het kaderbesluit inzake het aanhouding- en uitleveringsbevel en het gemeenschappelijke standpunt inzake de bevriezing van tegoeden. Al deze maatregelen versterken de samenwerking tussen de wetshandhavingsambtenaren in de lidstaten. De maatregelen dragen tevens bij aan verbetering van de internationale samenwerking in de Unie in de strijd tegen het terrorisme en verbreding van het draagvlak in de strijd tegen het terrorisme.
In het kader van de ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid had Spanje, in lijn met het voorzitterschap, voorgesteld om een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid te ontwikkelen. Europa heeft immigratie nodig en zo denkt de meerderheid van de Europeanen erover, maar de laatste tijd hebben wij een opkomst gezien van criminele bendes die in mensen handelen. Ter bestrijding van de illegale immigratie heeft de Europese Raad van Sevilla besloten om een uitgebalanceerd totaalpakket van maatregelen aan te nemen gericht op:
bestrijding van de illegale immigratie en de mensenhandel;
inwerkingstelling van een gecoördineerd en geïntegreerd beheer van de buitengrenzen van Europa;
bespoediging van de ontwikkeling van een gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid;
integratie van het immigratiebeleid in de betrekkingen van de Unie met derde landen.
Sta mij toe dat ik even stilsta bij de laatste twee punten, die de meeste aandacht hebben getrokken in de publieke opinie.
De Europese Raad heeft besloten om vaart te zetten achter de ontwikkeling van wetgeving op het gebied van een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid middels de tenuitvoerlegging van een aantal concrete acties binnen een aantal concrete termijnen. Dat betekent het volgende:
voor december dit jaar moeten wij instemmen met de voorwaarden die bepalen welke landen verantwoordelijk zijn voor de behandeling van de asielverzoeken voor de Europese Unie;
voor juni 2003 moeten wij richtlijnen hebben aangenomen inzake de vluchtelingenstatus, gezinshereniging en de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen; en
voor december 2003 moeten wij gemeenschappelijke normen voor asielprocedures hebben vastgesteld.
Wij achten de integratie van het immigratiebeleid in het beleid van de Unie ten aanzien van derde landen noodzakelijk waarbij rekening wordt gehouden met de volgende factoren: intensivering van de economische samenwerking, toename van het handelsverkeer en de ontwikkelingshulp en conflictpreventie. Dat zijn de middelen die de Europese Unie heeft gekozen om de oorzaken van de migratiestromen te verminderen. Daarom heeft de Raad zich bereid getoond om de samenwerking met de landen van herkomst en de doorvoerlanden van immigranten te versterken. Als wij willen dat de steun van de Unie in de strijd tegen het terrorisme effectief en geloofwaardig is, dan moeten wij die kunnen evalueren en overeenkomstig de uitkomst van die evaluatie kunnen herzien om te kunnen reageren op het zichtbare gebrek aan samenwerking om de illegale immigratie af te remmen. In dat geval en onder buitengewone omstandigheden behoudt de Unie zich het recht voor om maatregelen te nemen in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en de overige beleidsterreinen van de Unie binnen de grenzen van de bereikte compromissen.
De invoering van de euro heeft ervoor gezorgd dat de Europese Raad van Barcelona het proces van economische en sociale modernisering weer stevig ter hand heeft genomen. Zoals geachte afgevaardigden zich zullen herinneren, waren de resultaten van de Europese Raad van Barcelona al aanleiding voor een ondervraging door deze kamer tijdens mijn aanwezigheid alhier op 20 maart jongstleden. Ik zou graag alleen even willen stilstaan bij die elementen van de Europese Raad van Sevilla welke een economische strekking hebben.
De recente Europese Raad heeft de globale richtsnoeren voor het economisch beleid aangenomen waarmee het streven om in het jaar 2004 begrotingsevenwicht te bereiken wordt bekrachtigd alsmede de noodzaak om door te gaan met de economische hervormingen omdat dat de enige weg is voor de Unie om meer groei en volledige werkgelegenheid te bereiken, de doelstelling die wij onszelf in Lissabon hebben gesteld voor dit decennium.
Na de mijlpaal van de ondertekening van het Protocol van Kyoto door de gemeenschap en de lidstaten en de goede resultaten van de Top van Monterrey beschikken wij thans over twee solide bases aan de vooravond van de Wereldtop voor duurzame ontwikkeling in Johannesburg. Die Top biedt ons de kans om onze doelstellingen, de strijd tegen de armoede en de verslechtering van het milieu, te bereiken en om de ontwikkeling van minder ontwikkelde landen een impuls te geven. Die doelstellingen kunnen werkelijkheid worden als wij in Johannesburg een evenwichtige visie tonen op alle aspecten van duurzame ontwikkeling. Daarom heeft de Europese Raad van Sevilla onder andere benadrukt welke inspanningen de Unie heeft geleverd om initiatieven op het gebied van water, energie en gezondheid te bevorderen en zich voorgenomen om, vanuit een constructieve visie, een leidende rol op zich te nemen in Johannesburg.
Een andere prioriteit van het voorzitterschap was vooruitgang te boeken in de uitbreidingsonderhandelingen. Het Spaans voorzitterschap was in de onderhandelingen gebonden aan een zeer strak schema. Aan het einde van dit halfjaar moesten de hoofdstukken met betrekking tot het regionaal beleid en cohesie, het instellingenbeleid, de financiële vraagstukken en het landbouwhoofdstuk worden afgerond. Ik denk dat het resultaat positief kan worden genoemd. Het Spaans voorzitterschap heeft in totaal over 96 hoofdstukken onderhandeld waarvan er voorlopig 52 zijn afgesloten en 22 voor het eerst zijn geopend. Dat wil zeggen dat de onderhandelingen in de eindfase terecht zijn gekomen en ik hoop dat de volgende Europese Raad in Brussel de landen kan aanwijzen die de onderhandelingen dit jaar kunnen afronden.
Sta mij toe dat ik even stilsta bij de kwestie van de directe steunbetalingen in het landbouwhoofdstuk. Dit was het meest complexe thema in de onderhandelingen aangezien het voor sommige lidstaten een bijzonder heikele aangelegenheid betrof. De Europese Raad van Sevilla heeft een compromis gevonden dat ons in staat stelt om de onderhandelingen met de kandidaat-landen te starten over het leeuwendeel van de landbouwvraagstukken. De nog ontbrekende elementen in het financiële pakket van de uitbreidingsonderhandelingen zullen op zijn laatst in de maand november met de kandidaat-landen worden besproken. Op die manier kan de Europese Raad in het najaar beslissen welke kandidaat-landen eind 2002 de onderhandelingen kunnen afsluiten. Wat dit aangaat wil ik ook wijzen op de vooruitgang die Bulgarije en Roemenië hebben geboekt en Turkije aansporen om het pad van de noodzakelijke hervormingen te vervolgen en te voldoen aan de economische en politieke formaliteiten die van alle kandidaten geëist kunnen worden.
Geachte afgevaardigden, als voorzitter van de Europese Unie heb ik op 28 februari jongstleden het startsein gegeven voor de werkzaamheden van de Europese Conventie over de toekomst van Europa. In Sevilla heeft voorzitter Giscard d'Estaing verslag uitgebracht over het verloop van de Conventie en over de verschillende fora waarin de civiele samenleving zich heeft uitgesproken. De Europese Raad steunt de algemene benadering van de Conventie.
Een ander thema waarmee de Europese Raad van Sevilla zich heeft beziggehouden was de ratificatie van het Verdrag van Nice door Ierland. De ratificatie van het Verdrag van Nice is een noodzakelijke voorwaarde om verder te gaan en ik acht de Verklaring over de ratificatie van het Verdrag van Nice door Ierland van groot belang omdat hierin wordt bevestigd dat de neutraliteitspolitiek van deze lidstaat niet zal worden aangetast na de ratificatie van het Verdrag van Nice.
Zoals de geachte afgevaardigden weten heeft de Europese Raad van Laken de secretaris-generaal van de Raad, Javier Solana, opgedragen een verslag op te stellen over de hervorming van de Raad. Op basis hiervan en overeenkomstig de Europese Raad van Barcelona heeft het voorzitterschap in Sevilla drie groepen voorstellen gepresenteerd inzake de hervorming van de Raad. De eerste groep is gericht op de substantiële hervorming van de voorbereiding, ontwikkeling en besluitvorming in de toekomstige Europese Raad. De werkzaamheden voor de voorbereiding van de Europese Raad komen te vallen onder de nieuwe Raad algemene zaken en buitenlandse betrekkingen. Er zijn ook aanvullende maatregelen aangenomen die de werkzaamheden van de Europese Raad moeten vereenvoudigen en versoepelen. De duur van de vergaderingen zal worden beperkt en er moeten heldere en beknopte besluiten worden genomen. In Sevilla is een belangrijke stap gedaan door de Raad toe te staan om, in uitzonderlijke gevallen, de inzichten toe te passen van de debatten in de Europese Raad teneinde op bepaalde terreinen voortgang te blijven boeken. Dat alles in overeenstemming met de in de verdragen vastgelegde procedures.
Een tweede serie voorstellen was gericht op de totstandkoming van een ministerraad met een effectievere en transparantere structuur en werkwijze. Daarom heeft de Raad de Raad algemene zaken en externe betrekkingen in het leven geroepen. Deze nieuw opgerichte raad zal het werk van de Europese Raad volgen en voorbereiden, wordt belast met de horizontale coördinatie en gaat leiding geven aan het gehele externe optreden van de Europese Unie. De Europese Raad van Sevilla heeft ook besloten om het aantal formaties van de ministerraad terug te brengen van 16 naar 9. Voorts heeft de Raad ingestemd met de regels voor samenwerking tussen de voorzitterschappen en normen aangenomen die de openbaarheid van de zittingen van de Raad mogelijk maken wanneer de medebeslissingsprocedure met het Europees Parlement van toepassing is.
Ten slotte heeft het Spaans voorzitterschap het debat over de halfjaarlijkse voorzitterschappen van de Unie aangezwengeld. Wijziging van het huidige hafjaarlijkse systeem van voorzitterschappen betekent dat de verdragen moeten worden aangepast. Die beslissing moet worden genomen door de volgende Intergouvernementele Conferentie. De Europese Raad van Kopenhagen zal deze gedachte in ieder geval moeten voortzetten en uitdiepen, waarbij hij zich zal moeten baseren op het gelijkheidsbeginsel tussen de lidstaten.
Tijdens het Spaans voorzitterschap heeft de Unie ook intensieve externe betrekkingen onderhouden. De Toppen van de Europese Unie met de Verenigde Staten en Canada hebben de transatlantische band verstevigd. De Top met de Verenigde Staten heeft de bijzondere betrokkenheid tussen de Unie en de VS bevestigd door een onderhandelingsmandaat te geven voor een overeenkomst betreffende justitiële samenwerking in strafzaken, uitlevering en wederzijdse rechtshulp.
Europa moet Rusland terzijde staan bij het onmiskenbare streven van president Poetin om de democratie verder te ontwikkelen en de weg van de hervormingen te vervolgen. Het was van groot belang dat de Top van de EU en Rusland een succes zou worden. De toevoeging van de terrorismebestrijding als nieuw element aan de samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland, de erkenning van Rusland als markteconomie en de definiëring van de bases voor een akkoord over Kaliningrad zijn verschillende redenen voor optimisme over de toekomstige ontwikkeling van de relaties tussen de Europese Unie en Rusland.
Half mei is in Madrid ook de tweede Top tussen de Europese Unie en de landen uit Latijns Amerika en het Caribisch gebied gehouden. Een van de doelstellingen van deze Top was stimulering van de regionale eenwording in dit gebied. Daarom is besloten om onderhandelingen te starten over politieke en samenwerkingsakkoorden met Midden-Amerika en de Andesgemeenschap. Tevens is het formele besluit van de associatieovereenkomst tussen de EU en Chili ondertekend.
Een van de hoofddoelen van het Spaans voorzitterschap was ook stimulering van het forum van Barcelona, het enige proces waarbij Israëliërs en Palestijnen elkaar direct ontmoeten. Om die reden kan het feit dat de Europees-mediterrane conferentie is gehouden, waar ook het Europees Parlement aan deelnam, een groot succes worden genoemd. In Valencia is een associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Algerije ondertekend en in de afgelopen dagen is er ook een associatieovereenkomst tussen de EU en Libanon ondertekend.
Tijdens deze Top is ook ingestemd met het Euromediterrane kaderprogramma voor justitie en binnenlandse zaken. Tevens is ingestemd met extra faciliteiten van de Europese Investeringsbank en het actieprogramma voor de dialoog tussen culturen en beschavingen. Voor deze dialoog tussen culturen en beschavingen is de Euromediterrane stichting in het leven geroepen. Het Spaans voorzitterschap heeft bijzondere aandacht gehad voor ernstige crisismomenten in het Midden-Oosten. Daarom zijn er tijdens de vergaderingen van de Europese Raad twee verklaringen over deze kwestie aangenomen.
Het Spaans voorzitterschap heeft onophoudelijk gewerkt aan de intensivering van de samenwerking met andere spelers op het wereldtoneel. Het belang van het 'kwartet?, dat voor het eerst bijeenkwam in Madrid, en de verklaring die is aangenomen door de Europese Unie, de Verenigde Staten, de Russische Federatie en de Verenigde Naties vormen een bewijs van deze inspanningen, die ook vandaag weer een vervolg krijgen aangezien er speciale afgezanten van het 'kwartet? bijeen zijn om de plannen verder vorm te geven.
Ook de versterking van het Europese veiligheids- en defensiebeleid behoorde tot de prioriteiten van het Spaans voorzitterschap. De Europese Raad van Sevilla heeft de verklaring betreffende de bijdrage van het gemeenschappelijke Europese veiligheidsbeleid aan de bestrijding van het terrorisme aangenomen. Dat betekent een eerste stap in de integratie van de strijd tegen het terrorisme in het gemeenschappelijke veiligheids- en defensiebeleid.
Gedurende het Spaans voorzitterschap heeft de Europese Unie ook bevestigd dat zij bereid is op 1 januari 2003 de leiding van de politiële missie in Bosnië-Herzegovina op zich te nemen en heeft zij tevens de wens geuit om het vaandel over te nemen in de operatie 'Amber Fox? in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.
Ik wil er ten slotte op wijze dat het Spaans voorzitterschap aan alle formaliteiten heeft voldaan voor de totstandkoming van een akkoord over de deelname aan de Europese defensie door Europese bondgenoten die niet lid zijn van de Unie. Spanje en de Europese Unie moeten actief aan deze kwestie blijven werken.
Geachte afgevaardigden, ik ben hier vandaag in dit Europees Parlement verschenen om de resultaten van het Spaans voorzitterschap van de Europese Unie en met name de Europese Raad van Sevilla toe te lichten. Ik denk dat wij, ondanks de moeilijkheden en de onzekerheden waarmee wij geconfronteerd werden tijdens de afgelopen maanden, vooruitgang hebben geboekt op alle terreinen die prioriteit hadden gekregen van het voorzitterschap. De euro is op een normale manier ingevoerd en is zeer goed ontvangen, de Europese Raad heeft met kracht het economische en sociale moderniseringsproces voor Europa ter hand genomen, de Unie heeft een belangrijk politiek profiel gehad in de wereld en ten slotte: wij hebben de problemen aangepakt die voorvloeien uit de illegale immigratie en doortastend weten te reageren op de terroristische dreiging.
Al deze stappen dienen tot een toename van ons vertrouwen in het Europese project, dat al een beproefd en succesvol recept is gebleken. Dit succes wordt gevoed door twee beginselen die wij niet moeten vergeten: het respect voor andere meningen en het voortdurend zoeken naar evenwicht en het gezag van de wet. Alleen vanuit dit dubbele perspectief kunnen wij de twee taken die in de nabije toekomst op ons wachten goed volbrengen: de uitbreiding en hereniging van Europa en de volgende Intergouvernementele Conferentie waarin ons institutionele systeem zal worden vastgesteld.
Ik wil mijn optreden hier niet beëindigen zonder het Deens voorzitterschap het beste toe te wensen en de Denen natuurlijk de steun van Spanje toe te zeggen gedurende de komende zes maanden, net zoals zij actief met ons hebben samengewerkt.
Tot slot wil ik eindigen zoals ik ben begonnen. Ik wil u, geachte afgevaardigden, en Voorzitter Cox bedanken voor het werk dat is verzet tijdens het Spaans voorzitterschap. Ook wil ik de Commissie en voorzitter Romano Prodi bedanken voor hun medewerking. Zonder die medewerking zouden veel van de resultaten die ik hier vandaag heb gepresenteerd eenvoudigweg niet mogelijk zijn geweest.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter van het Parlement, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, voor het Europees project is 2002 een cruciaal jaar, waarin een paar mijlpalen bereikt moeten worden, zowel in politiek als historisch opzicht: de uitbreiding en het debat over de politieke en institutionele aard van de Unie van vandaag en morgen. In de afgelopen maanden is nog een andere problematiek steeds meer in de belangstelling gekomen, namelijk het immigratievraagstuk, dat een herbezinning vereist over het evenwicht dat binnen de Europese samenlevingen en in de relaties tussen het noorden en het zuiden van de wereld tot stand gebracht moet worden.
Wij weten goed hoe moeilijk deze vraagstukken liggen en het mag dan ook echt wel gezegd worden dat het Spaans voorzitterschap, dat in de afgelopen zes maanden de taak had de Unie te leiden bij de aanpak van al die problemen, goed gepresteerd heeft, want het heeft de problemen op doortastende en verstandige wijze aangepakt. Ik wil dan ook deze gelegenheid te baat nemen om voorzitter Aznar, zijn ministers en al zijn medewerkers te bedanken voor het gedane werk. Hier wil ik nog aan toevoegen dat de samenwerking tussen het voorzitterschap en de Commissie een krachtige impuls heeft gekregen. Wij hebben met Spanje een methode opgezet waarvan ik hoop dat die door alle toekomstige voorzitterschappen zal worden overgenomen.
Een van de successen die de Unie dit semester heeft geboekt, is dat het tijdschema voor de uitbreiding kon worden aangehouden. In Sevilla hebben wij nog meer stappen vooruit gezet: wij hebben gemeenschappelijke standpunten gevonden over landbouw en structuurfondsen en wij hebben duidelijk gemaakt wat de laatste obstakels zijn die nog geslecht moeten worden. In de herfst, om precies te zijn nog vóór de Europese Raad van oktober in Brussel, zullen wij binnen de Unie een akkoord moeten vinden over een paar begrotingskwesties, vooral op het vlak van de rechtstreekse betalingen aan landbouwbedrijven.
Voorts zullen in de herfst de Ieren opgeroepen worden voor een tweede referendum over de ratificatie van het Verdrag van Nice. Ik heb er het volste vertrouwen in dat het debat dit keer zal gaan over de fundamentele punten van het Verdrag en niet over andere kwesties die abusievelijk worden toegeschreven aan de Unie. Ik denk dan ook dat het referendum een positieve uitslag zal opleveren. Met het oog hierop lijkt me de verklaring die de Raad in Sevilla heeft gedaan over de eerbiediging van de militaire neutraliteit van Ierland, heel goed van pas te komen.
Ik blijf dus met groot optimisme vooruitblikken naar de Europese Top van Kopenhagen: stukje bij beetje zijn wij bezig de mogelijke obstakels voor het definitieve besluit over de uitbreiding weg te nemen. De inzet die de kandidaat-landen in deze jaren tonen is zo groot dat hun inspanningen echt wel met succes mogen worden bekroond. Ik zal dan ook niet aflaten te herhalen dat de uitbreiding en de daaraan gekoppelde hervormingen onze voornaamste politieke prioriteit zijn en blijven, en dat deze Commissie geen enkele inspanning uit de weg zal gaan om dit doel, waarvan het strategisch belang veel verder reikt dan het Europese continent, te verwezenlijken.
Op de agenda van de zojuist afgeronde Europese Raad nam het hoofdstuk 'asielbeleid en immigratie? een belangrijke plaats in. In Sevilla hebben een gematigde, voorzichtige houding en het gezond verstand gezegevierd. Illegale immigratie en mensenhandel zijn onaanvaardbaar en de Unie heeft vastberaden verklaard dat zij alles zal doen om die verschijnselen tegen te gaan.
Dit zijn niet zomaar abstracte verklaringen. Uit Sevilla zijn precieze indicaties en tijdschema's naar voren gekomen, zoals: afronding van de lopende hertoelatingsakkoorden en opening van onderhandelingen met de andere door de Raad aangewezen landen; uitvoering binnen het jaar 2002 van gemeenschappelijke acties aan de buitengrenzen; totstandbrenging van een gemeenschappelijk visumstelsel vóór einde maart 2003. Het belang van deze termijnen mag absoluut niet onderschat worden. De ervaring leert ons dat wij alleen door precieze data af te spreken consequente vorderingen maken. Ik verzeker u dat we ons best zullen doen en erop zullen toezien dat deze afspraken nauwkeurig worden nagekomen.
Overigens is er voor het immigratievraagstuk een geïntegreerde aanpak vereist die volledig rekening houdt met de diverse politieke, maatschappelijke en menselijke weerslagen. De controle aan de grenzen is gekoppeld aan het asielbeleid, de binnenlandse veiligheid en de zekerheid dat alle burgers een gelijke behandeling ontvangen. Ook zal de doelmatigheid van de verschillende besluiten en acties binnen de Unie afhangen van de mate waarin wij de betrekkingen met derde landen en de ontwikkelingssamenwerking weten te organiseren.
De Raad heeft de geest van Tampere teruggevonden en geen enkel van deze aspecten verwaarloosd, aldus blijk gevend van een grote evenwichtige houding. Dit is een geruststellend signaal voor alle burgers, zowel voor degenen die vrezen voor de toekomst van illegale immigranten en geloven in open en verdraagzame samenlevingen, als voor degenen die hun hart vasthouden voor illegale immigratie, die bang zijn voor de uitbuiting daarvan en dus aandringen op meer veiligheid. Deze veiligheid hangt zeker niet alleen af van de manier waarop wordt omgegaan met het immigratieverschijnsel, maar ook van een reeks kwesties die op organische wijze aangepakt dienen te worden en waarvoor de Unie echt het verschil kan uitmaken. Dit, geachte afgevaardigden, is een van de leringen die wij moeten trekken uit de Top van Sevilla: daar is op nog duidelijker wijze naar voren gekomen dat die problemen onmogelijk alleen maar in nationaal verband kunnen worden opgelost en dat men dus op Europees niveau doortastende en verreikende beleidsbesluiten moet nemen.
Geachte afgevaardigden, de op handen zijnde uitbreiding heeft door de hele Unie een ware hervormingswind doen opsteken. De activiteiten ontplooien zich in twee hoofdrichtingen: enerzijds binnen de Conventie, die binnenkort de eerste fase van haar werkzaamheden afsluit, en anderzijds in elk van de voornaamste Unie-instellingen.
De Conventie, geleid door Giscard d'Estaing, heeft tot taak langetermijnoplossingen te bedenken voor het toekomstige Europa van 25 of meer lidstaten. Daarnaast heeft zij de opdracht zich te bezinnen over welk soort Unie wij op ons continent willen.
Zoals ik echter al zei, er zijn andere processen aan de gang binnen en vlak buiten de Unie, zoals ook voorzitter Aznar in zijn redevoering vermeldde. Daaruit blijkt dat de functionering van onze instellingen nu al moet worden herzien, en dat moet snel en concreet gebeuren, door meteen op te treden, zonder te wachten op wijziging van de Verdragen en zonder interferenties met de werkzaamheden van de Conventie. De Conventie is heilig, daar mogen wij ons niet in mengen. Het effect van de uitbreiding op het functioneren van onze instellingen moet bijvoorbeeld onmiddellijk beoordeeld worden, zodat ten laatste begin 2004 de nodige maatregelen getroffen kunnen worden.
In de tweede plaats moeten wij niet vergeten dat het communautaire stelsel gebaseerd is op een delicaat evenwicht tussen onze instellingen. Het is een voortdurend wikken en wegen en de functionering van de instellingen toont een hechte onderlinge afhankelijkheid: elke verandering in één van deze instellingen heeft een structurele weerslag op alle andere. Daarom is het van essentieel belang dat de rationaliseringsoperatie die momenteel in alle instellingen aan de gang is, op grond van coördinatie en onderling overleg verloopt. Het verheugt me te constateren dat dat in zekere zin al, op haast spontane wijze, gebeurt: uw verslag-Corbett, het verslag-Solana en onze voorstellen over hoe het functioneren van de Commissie gewijzigd moet worden, gaan allemaal dezelfde richting uit. Met name is het zo dat de nieuwe regels die in Sevilla zijn vastgesteld voor de Europese Raad en de andere ministerformaties en mijn ideeën over hervorming van het college van commissarissen, veel raakvlakken tonen. Beide initiatieven strekken ertoe de activiteiten die typerend zijn voor iedere instelling een meer soepele en eenvoudige indeling te geven, door een reeks essentiële taken op te sporen en die in handen te leggen van coördinatie-instanties met duidelijk omschreven verantwoordelijkheden.
Daarom is het, geachte afgevaardigden, in deze historische fase nodig dat er terstond innoverende oplossingen worden gevonden met de middelen die wij reeds hebben, dat wil zeggen met de middelen die wij op grond van het huidige Verdrag bezitten. Zoals ik echter al heb gezegd, moeten wij ons optreden onderling afstemmen, en dat is ook de strekking van ons pakket voorstellen om betere wetgeving, better regulation, te produceren.
Het verheugt me dus dat de Europese Raad in Sevilla besloten heeft om een technische groep op hoog niveau voor de interinstitutionele samenwerking op te richten en dat de drie instellingen zijn opgeroepen om nog dit jaar een interinstitutioneel akkoord goed te keuren, teneinde de kwaliteit en overname van onze wetgeving te verbeteren. Dit is de taak die ons in de nabije toekomst wacht. Ik ben ervan overtuigd dat wij daarvoor zullen werken met de nodige volharding en met die samenwerkingsgeest die inmiddels het handelsmerk van onze relaties is. Het is om deze samenwerkingsgeest dat ik u, leden van het Parlement, alsook voorzitter Aznar en zijn medewerkers, die in dit semester zo concreet en zinvol werk hebben verricht, bedank.
Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag van u vernemen of u reeds antwoord van de Raad en de Commissie hebt gekregen. Ik heb naar de respectieve uiteenzettingen geluisterd, maar daarin werd geen gewag gemaakt van de incidenten die zich aan de grens tussen Portugal en Spanje hebben voorgedaan. Ik herinner u eraan dat verschillende Portugese betogers ten gevolge hiervan niet naar Sevilla konden gaan en dat bepaalde personen, onder wie Portugese afgevaardigden, hardhandig zijn aangepakt ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter.
Dat is geen motie van orde. We staan nu op het punt twee uur te gaan debatteren. Ieder parlementslid kan in de daarvoor beschikbare tijd een vraag aan de orde stellen. Indien u een onderwerp ter discussie wil stellen raad ik u en uw collega's aan het debat als de daarvoor aangewezen procedure te gebruiken.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van het Spaans voorzitterschap, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte collega's, ten eerste zou ik willen voorstellen dat we het debat op dezelfde manier voeren als we al zo veel jaren gedaan hebben, dus zonder onderbrekingen door opmerkingen die op dit moment niet gepast zijn. Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie zou ik het Spaans voorzitterschap van harte willen bedanken voor een geslaagd voorzitterschap, hetgeen ook tot uiting is gekomen in het grote applaus hier van het gehele Parlement.
Voorzitter Aznar, u heeft dit Parlement drie keer bezocht en daardoor een voorbeeld gegeven aan andere voorzitterschappen die zich daar hopelijk aan zullen spiegelen. Een vrije samenleving heeft alleen bestaansrecht als we elke vorm van terrorisme ondubbelzinnig weerstand kunnen bieden. Met betrekking tot de terreurdaden van de ETA in Spanje heeft u al lang voor 11 september 2001 uitstekende maatregelen genomen. Namens onze fractie kan ik u zeggen dat wij bij het verdedigen van de vrijheid en democratie tegen het terrorisme alles in het werk zullen stellen om u terzijde te staan!

Mijnheer de voorzitter, u heeft met betrekking tot het asiel- en immigratiebeleid belangrijke vooruitgang geboekt - u heeft dat onderwerp zojuist zelf ook aangeroerd. Wij zijn er voorstander van om onze grenzen te beveiligen en wij ondersteunen een geïntegreerde Europese grensbewaking. Het is echter eveneens belangrijk - en ook daar heeft u al iets over gezegd - dat we de oorzaken van immigratie nadrukkelijk bestrijden en tegengaan. De conferentie in Valencia is daarbij een belangrijk middel geweest om de Middellandse-Zeedialoog te verbeteren. De Fractie van de Europese Volkspartij is er absoluut van overtuigd dat onze betrekkingen met de Arabische en islamitische wereld verbeterd moeten worden. Wij mogen het terrorisme ook niet op één lijn stellen met de Arabische en islamitische wereld. Wij moeten al het mogelijke doen om, met name in Noord-Afrika, een zodanige samenleving te creëren dat jonge mensen in hun eigen land genoeg toekomstmogelijkheden hebben zodat ze niet meer hoeven te emigreren.
Voorzitter Aznar, u heeft net als de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, over de uitbreiding van de Europese Unie gesproken. Ik wil u met name bedanken omdat juist u, als een vertegenwoordiger van het zuiden van de Europese Unie, zich sterk gemaakt heeft voor de toetreding van landen uit Centraal-Europa, en natuurlijk ook Cyprus en Malta. Ik heb het uitdrukkelijke mandaat van mijn fractie om daarover de volgende verklaring af te leggen: Wij vinden het onverantwoord als een regeringsleider, namelijk de bondskanselier van de bondsrepubliek Duitsland, nu plotseling voorwaarden aan de uitbreiding verbindt, namelijk dat er eerst resultaten bij de landbouwonderhandelingen geboekt moeten worden wat de betalingen betreft. Wij vinden dit onverantwoord omdat hierdoor het vertrouwen van de toetredingslanden in de Europese Unie ondermijnd wordt en dat leidt er uiteindelijk toe dat de anti-Europese stemming in die landen wordt bevorderd. Wij roepen u derhalve op en verzoeken u ?
(Interruptie)
? ik weet dat u dit niet graag hoort, maar ik vertel de waarheid en als u deze kwestie zelf ook zou bekritiseren, geachte collega, dan zou u wat geloofwaardiger overkomen dan met uw interrupties!
(Applaus)
Kortom, geachte dames en heren, geachte collega's, mijnheer de voorzitter, u heeft zich ook ingezet voor het stabiliteitspact en ook op dit vlak zijn wij van mening dat de stabiliteit het fundament vormt voor het vertrouwen in de gemeenschappelijke Europese valuta. Wanneer het stabiliteits- en groeipact wordt geschonden, en het maakt daarbij niet uit of het om een groot of een klein land gaat, dan moet een reprimande die gestuurd wordt het betreffende land ook daadwerkelijk bereiken; ik roep dan ook iedereen op om de stabiliteit van de Europese valuta te verdedigen.
U heeft ook de Conventie aan de orde gesteld. Ik ben daar erg verheugd over. Wij zijn voorstander van communautaire oplossingen die door de Conventie ontwikkeld zouden moeten worden. Onder het Spaans voorzitterschap is een grote stap voorwaarts gezet op weg naar het Interinstitutioneel Akkoord over het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. Nu horen we echter plotseling geruchten dat het Secretariaat-Generaal van de Raad bepaalde documenten niet wil classificeren. Ik hoop dat dit er niet toe leidt dat men ons uiteindelijk bepaalde documenten onthoudt, maar dat men juist - net als het Spaans voorzitterschap - de gedane toezeggingen ook nakomt. Wij hebben veel vertrouwen in het Interinstitutioneel Akkoord waarover in de eindfase naar verwachting niet alleen op technisch niveau, maar ook op politiek niveau onderhandeld zal worden om een waarlijk betere wetgeving van de Europese Unie tot stand te brengen.
Voorzitter Aznar, tot slot wil ik u feliciteren met de hervorming van de Raad; het is een stap in de goede richting. Ik denk dat we in de toekomst op deze basis door moeten gaan. Ik dank u namens mijn fractie voor een geslaagd voorzitterschap en wij vertrouwen erop dat de weg die het afgelopen halfjaar dankzij de Spaanse regering en de minister-president van Spanje is ingeslagen, ook onder het Deens voorzitterschap wordt vervolgd. In die zin wens ik u en ons allen ook in het komende halfjaar veel geluk voor onze gemeenschappelijke Europese Unie.
(Applaus)

Barón Crespo (PSE).
 Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik namens de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten de scheidende voorzitter van de Raad begroeten die hier vandaag een suggestieve rede heeft gehouden.
Sta mij toe een eerste opmerking te maken over de sfeer in Sevilla die eerder typerend was voor de Semana Santa dan voor de Feria in een stad die gekarakteriseerd wordt als de hoofdstad van de drie culturen. Wij zijn tegen fort Europa en vooral tegen een Europa dat onneembaar is voor Europese burgers en in die zin denk ik dat hier een uitleg op zijn plaats is over de vraag waarom Europese en Iberische staatsburgers - Portugezen in dit geval - en parlementsleden werd verhinderd om Sevilla in te gaan, waar zij het volste recht toe hadden.

Wat het halfjaarlijks voorzitterschap betreft is de fungerend voorzitter van de Raad vooruitgelopen op mijn kritiek. Hij heeft zelf, hier en in Oxford, kritiek geuit op het roulerend voorzitterschap. Ik moet u laten weten dat ik het daarmee eens ben want je kunt niet elk halfjaar het boek Genesis herschrijven. Europa begint ieder halfjaar opnieuw en dat kan toch niet. Als ik bijvoorbeeld refereer aan het Spaans voorzitterschap dan kan het toch niet zo zijn dat het hele proces van Lissabon - wat een evenwichtig proces was - wordt overgedaan waarbij de doelstellingen zijn veranderd. Het is van belang om energie te hebben - en wij zijn voorstanders van liberalisering van de energiemarkt, hoewel privatisering niet zonder slag of stoot moet plaatsvinden. Wij dienen aandacht te besteden aan de openbare voorzieningen en het scheppen van werkgelegenheid.
Wat de immigratie betreft werd er twee jaar geleden bijvoorbeeld een volledige opzet gemaakt in Tampere. Het Zweeds voorzitterschap zwengelde dit voor Europa en onze demografie belangrijke thema aan. Nu lijkt alles zich toe te spitsen op de illegale immigratie. Is dat wat de voorgaande Europese Raden hebben gedaan dan niet meer geldig? Wij hebben geen besef meer van het verleden, en dat is een belangrijk punt, want ik moet u zeggen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat u de Raad justitie en binnenlandse zaken enkele heel duidelijke taken heeft opgelegd: wij hebben in het Europees Parlement in het kader van de medebeslissingsprocedure gewacht op een vanuit Europees oogpunt proactiever en minder repressief beleid op het gebied van de immigratie. Er zijn vijf richtsnoeren vastgesteld om de Raad zijn werk te laten doen. Dat in de eerste plaats.
(Applaus)
In de tweede plaats wil ik zeggen dat dit voorzitterschap - overigens niet als enige - de lastige kwesties steevast heeft omzeild. Het heeft veel uitbreidingshoofdstukken afgesloten, maar het moet gezegd worden dat het meest fundamentele is blijven liggen. En ik wil eraan herinneren dat het Europees Parlement evenals bij eerdere uitbreidingen steeds heeft gezegd dat een uitbreiding een herziening van de financiële vooruitzichten betekent en dat gebeurt nu via de achterdeur.
De parlementaire Fractie van de Europese Sociaal-Democraten heeft een document aangenomen over de noodzakelijke hervorming van het landbouwbeleid en u werkt er nu in besloten kring aan, zonder een openbaar debat. Zelfs zonder naar de voorstellen van de Commissie te luisteren, welke zeer discutabel kunnen zijn, maar het behoort tot haar verantwoordelijkheid om die te doen.
En met betrekking tot de uitbreiding begrijp ik dat de heer Poettering, aan de vooravond van de Duitse verkiezingen, de kandidatuur van bondskanselier Schröder aanvecht. Het lijkt erop dat hij niet heeft gehoord wat de heer Stoiber over de uitbreiding heeft gezegd; dat gaat nog veel verder.
(Applaus)
Ik wijs erop dat het Deens voorzitterschap het moeilijk zal krijgen om de lopende zaken van Sevilla in de maand december af te handelen.
In de derde plaats moet ik erop wijzen, mijnheer de fingerend voorzitter van de Raad, dat u als raspoliticus uw werk op dusdanige wijze heeft uitgevoerd dat er gebroken is met de neutraliteit van de voorzitterschappen. U heeft niet geschroomd om te zeggen dat hetgeen in mijn land gebeurt de schuld is van de socialisten. U heeft de regeringen van mijn politieke familie systematisch de schuld gegeven van de problemen en u heeft zelf de score bijgehouden. Dat is niet overeenkomstig de traditie van de Europese voorzitterschappen en ik denk dat wij terug moeten naar een neutraler soort voorzitterschap.
Tot slot, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, is er nog de kwestie van de democratische controle en de hervorming van de Raad. Het klopt dat wij een akkoord hebben gesloten over de toegang tot de documenten. U heeft besloten om de onderhandelingen over de verbetering van de wetgeving op politiek niveau te plaatsen. Welnu, als u zegt dat de Raad zich in het kader van de medebeslissingsprocedure met het Parlement gaat openstellen, verwijst u ons naar het internet. Wij nodigen u hier uit als er sprake is van een medebeslissingsprocedure. Het minste wat u kunt doen is ons officieel uitnodigen wanneer er een medebeslissingsprocedure wordt gevolgd. Wij zijn niet zomaar een willekeurig onderdeel van het algemene publiek dat zich via de pers op de hoogte moet stellen.
Sta me ter afronding toe, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat ik refereer aan uw voorstel om een vijfjarig voorzitterschap van de Raad in te voeren. In januari zei ik dat u goede gastheren van de Conventie zou kunnen zijn, omdat u toen nog niet uw mening had gegeven. Nu u wel openlijk uw mening hebt verkondigd, moet ik u zeggen dat ik als Europees democraat tegen een herschepping van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie ben en me achter handhaving van de communautaire methode schaar.
(Applaus)

Watson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, voor de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij was de belangrijkste test van Sevilla de overeenstemming over immigratie en asiel die de discussie uittilde boven een jacht naar goedkope krantenkoppen en deze tot de kern van het probleem deed komen. Een oppervlakkige krantenlezer heeft in de aanloop naar Sevilla misschien gedacht dat de premier van Spanje Don José speelde met Tony Blair als Carmen in een gepassioneerde maar dodelijke waanvoorstelling over het gebruik van ontwikkelingshulp als wapen in het optreden tegen illegale migranten. We verwelkomen daarom het succes van premier Verhofstadt en anderen in het herstellen van het evenwicht in de ontwerpconclusies van de Europese Raad. We zijn in het bijzonder verheugd dat de Raad herinnert aan het belang van economische samenwerking, vrije handel, ontwikkelingshulp en conflictpreventie in de aanpak van de oorzaken van illegale immigratie. Ik juich toe dat de Raad nadruk legt op het bieden van stimulansen aan ontwikkelingslanden om samen te werken bij het beheer van de migratiestromen, in plaats van nadruk op het opschorten van ontwikkelingshulp indien niet wordt meegewerkt.
In plaats van eenvoudigweg nieuwe streefcijfers vast te stellen voor het boeken van vooruitgang op het gebied van immigratie en asiel, zouden de staatshoofden en regeringsleiders er echter beter aan doen het besluitvormingsproces niet langer te verstoppen met nationale initiatieven en de voorstellen van de Commissie volgens de communautaire methode te steunen. Dat betekent besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, zodat er besluiten kunnen worden genomen.
Wat betreft de voorstellen voor hervorming van de werkzaamheden van de Raad, is het allemaal goed en wel dat de staatshoofden en regeringsleiders het hebben over het invoeren van meer transparantie in het functioneren van de Raad. Die wordt echter niet bereikt door alleen maar camera's in de zaal toe te laten voor een ritueel rondetafeldebat en voor de stemmingen. We moeten echte transparantie bereiken door de documenten van de Raad op internet toegankelijk te maken, vanaf het moment dat ze voor het eerst door ambtenaren worden besproken, tot het ministerieel niveau. Het is schandelijk dat ambtenaren van het Secretariaat van de Raad weigeren om vergaderdocumenten en ongenummerde documenten openbaar te maken.
Een rationalisatie van het aantal Raden is zeker nodig, maar het zou veel beter zijn als dit zou gebeuren samen met - zoals de voorzitter van de Commissie heeft gezegd - vergelijkbare maatregelen in het Parlement en in de Commissie, zodat de verantwoordelijkheids- en aansprakelijkheidslijnen duidelijk zijn. Ik maak me ook zorgen dat de afschaffing van de Ontwikkelingsraad zou kunnen worden gezien als een verkleining van de rol van de Unie in de ontwikkelingshulp, wat we niet mogen laten gebeuren.
Na de Top van Barcelona heb ik in deze Vergadering gewaarschuwd voor het gevaar dat er een barst in de geloofwaardigheid zou kunnen ontstaan als de ambitieuze doelstellingen die voor de economische hervormingen zijn gesteld, niet ten uitvoer zouden worden gebracht. In het bijzonder heb ik opgeroepen om te werken aan een geïntegreerde markt voor financiële diensten. Ik feliciteer het Spaans voorzitterschap van harte met het bereiken van overeenstemming over de richtlijn inzake de bedrijfspensioenfondsen - die sinds juli van afgelopen jaar in de Raad was geblokkeerd - en overeenstemming over de richtlijn betreffende marktmisbruik, omdat, achter het geraas en gebral over illegale immigratie, het de gestage voortgang op technische maar vitale punten zoals deze is die de waarde van een voorzitterschap laten zien.
Jové Peres (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter van het Parlement, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, zoals ik tijdens de vorige vergadering tegen de heer Miguel zei, is dit het eerste voorzitterschap van de Europese Unie met variabele geometrie.
Het is opvallend te zien hoe weinig verband er is tussen de uiteenzetting van de heer Aznar bij de start van het voorzitterschap in dit Parlement over de prioriteiten enerzijds en de activiteiten van de Europese Unie in dit semester anderzijds. Het is frappant te zien met welk gemak hij in staat is gebleken zijn prioriteiten te verleggen. Toen bijvoorbeeld de uitbreidingsdoelstellingen moeilijk te verwezenlijken bleken, werd de illegale immigratie als onderwerp ten tonele gevoerd. De prioriteit die aan het terrorisme werd toegekend ging voor een belangrijk deel ten koste van het veel ruimere mandaat van Laken. Dat mandaat had als hoofdthema's het buitenlands beleid en de gemeenschappelijke veiligheid. Op die punten is geen enkele wezenlijke vooruitgang geboekt, terwijl de kwestie van het terrorisme in feite is neergekomen op het opsporings- en aanhoudingsbevel, dat deels al onder het Belgisch voorzitterschap was ontworpen.
Zijn aanpassingsvermogen komt nog duidelijker naar voren als we bijvoorbeeld bedenken dat aan het begin van het voorzitterschap de voorstellen van de Commissie voor de immigratiekwestie waren opgeschort. In Sevilla werd geprobeerd voor deze kwestie een oplossing te zoeken met in feite uitsluitend repressieve en politiële middelen. Gelukkig zijn door toedoen van enkele lidstaten zijn voorstellen hiervoor wat verzacht.
Wat buiten beschouwing is gebleven - wat is blijven liggen voor verdere uitwerking, beter gezegd - zijn de vormen van integratiebeleid, de gezinshereniging, de status van langdurig ingezetenen en de gemeenschappelijke regeling van migratiestromen.
Het devies van uw voorzitterschap, mijnheer Aznar, was "meer Europa", en waarschijnlijk was de prioriteit met de voornaamste beleidsimplicaties de uitbreiding van de Europese Unie. Er is weliswaar een flink aantal hoofdstukken afgesloten maar die zijn niet allemaal even belangrijk. Het voornaamste was dat over de landbouw, met de rechtstreekse steun als verreweg het belangrijkste thema. Het zeer magere voorstel van de Commissie voor de landbouw vindt bij de meeste kandidaat-landen geen weerklank. Het feit dat vier landen de Raad algemene zaken tegenhouden, geeft aan hoe groot het probleem is, en Sevilla heeft een oplossing daarvoor nauwelijks dichterbij gebracht.
Een aanzienlijk aantal lidstaten wil wel een grotere markt maar niet meer Europa. Dat is om budgettaire redenen en heeft mede tot doel het volledig of gedeeltelijk terugdraaien van het beetje gemeenschappelijke beleid dat er nu is.
U heeft gelijk, mijnheer Aznar, er is meer Europa nodig, een groter Europa maar niet één zonder inhoud. Het door u voorafgaand aan de Europese Raad van Sevilla gehanteerde argument, dat "vergeefse moeite droefgeestig stemt", gaat niet op. Het voorzitterschap dient alles in het werk te stellen om de einddoelen te bereiken. Mijns inziens, mijnheer Aznar, had u er in Barcelona geen enkele moeite mee Frankrijk tot op het laatst onder druk te zetten ten aanzien van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt, en dat terwijl er in dat land verkiezingen aan de gang waren. Nu een ander land in een verkiezingsproces verkeert, heeft u echter anders gehandeld, om te voorkomen dat druk wordt uitgeoefend op de uitbreiding of beperking van het GLB, zeker omdat u dat ziet als vergeefse moeite. Zonder uw houding tegenover de liberalisering te rechtvaardigen, heeft u op dit punt kennelijk met twee maten gemeten.
Uw benadering van de economische aspecten is ook partijdig en beperkend geweest. Door uw toedoen heeft het proces van Lissabon een sterk neoliberaal stempel meegekregen omdat niet is gekeken wat het inhoudelijk te bieden had aan kwaliteit van de werkgelegenheid, sociale cohesie en de rol van de sociale dialoog. De nieuwe economische realiteit, die nu al verder afstaat van de bepalingen van Lissabon, wordt niet erkend. Enerzijds worden de economische richtsnoeren van het Stabiliteitspact strikt uitgelegd en anderzijds wordt het adagium 'redden wie zich redden kan? gehuldigd om sommige lidstaten in staat te stellen hun problemen met een onevenwichtige begroting op te lossen. Dat kun je al evenmin 'meer Europa? noemen.
In januari heeft u met zoveel woorden aangegeven voornemens te zijn een zone van grotere economische welvaart te creëren ter bescherming van het Europese sociale model. De Europese Raad van Barcelona en het beleid dat uw regering heeft uitgestippeld voor Spanje, zijn daarmee volledig in strijd. Tussen Barcelona en Sevilla, mijnheer Aznar, is uit protest tegen dat beleid een algemene staking afgekondigd. Dat kon ook niet anders, want de hervormingen die u doorvoert op het gebied van de werkgelegenheid, waarmee de bescherming tegen werkeloosheid afneemt en het ontslaan van medewerkers goedkoper wordt, zijn een voorbeeld te meer van wat het Spaans voorzitterschap verstaat onder de flexibilisering van de arbeidsmarkt.
Onder uw voorzitterschap, mijnheer Aznar, heeft de Europese Unie geen rol van betekenis gespeeld in het vinden van een oplossing voor het conflict in het Midden-Oosten, terwijl uw voorstellen voor Latijns Amerika en het Middellandse Zee-gebied onbegrijpelijk weinig voorstelden.
Gezien dit alles, mijnheer Aznar, kunnen wij niet positief oordelen over uw voorzitterschap. De positieve elementen - het GALILEO-project, de Europese ziekenfondskaart, en nog een paar - verbleken bij hetgeen ik hiervoor, althans voor ons, heb geprobeerd aan te geven.
Meer Europa wordt niet bereikt via een verslechtering van het sociale beleid, de openbare diensten of het gemeenschappelijk Europees beleid op de diverse onderdelen. Meer Europa is nodig maar ook, en vooral, een beter Europa. Een ander Europa is mogelijk - iets wat duizenden burgers bij elke Europese Raad, en met name tijdens uw voorzitterschap, in Barcelona, Madrid, Valencia en Sevilla, elke keer weer opeisen. Meer Europa, prima, maar dan wel een Europa met een meer solidair en menselijk gezicht, een Europa dat de burgers meer ten dienste staat en een grotere rol speelt op het internationale toneel.
Verder zou ik het op prijs stellen, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, als u een toelichting kunt geven op wat er is gebeurd met Portugal in verband met die demonstraties.

Frassoni (Verts/ALE).
Voorzitter Aznar, de tijd is een dwingeland, vandaar dat ik niet uitgebreid kan ingaan op de positieve elementen van uw voorzitterschap, die er echt wel zijn geweest naar de mening van mijn fractie. Ik moet dus vooral ingaan op een paar elementen die ons zorgen baren.
Met betrekking tot het vraagstuk immigratie- en asielbeleid hebben wij met opluchting gezien dat uw voorstel om de ontwikkelingshulp - die al schandalig laag is - te koppelen aan de pretenties van de Unie om de illegale immigratie te controleren, in Sevilla geen bijval heeft gekregen. Wij geloven niet dat de legitieme bekommernis van de burgers opgevangen kan worden door gehoor te geven aan de laagste instincten van extreemrechtse partijen. De grondslagen voor een consequent en alomvattend asiel- en immigratiebeleid zijn al voorhanden, dat zijn namelijk de voorstellen van de Commissie, die inmiddels al veel te lang bij de Raad liggen. Het is zaak dat wij de normale wetgevingsprocedure volgen om op dit vlak succes te boeken.
Aan het begin van uw voorzitterschap heb ik u iets toegewenst, namelijk dat u zou genieten van die zes maanden, maar ik had ook een kritische noot gekraakt, omdat ik in uw programma geen duidelijke definitie zag van uw visie op Europa en de rol van de instellingen. Vandaag moet ik constateren dat dit Voorzitterschap u zo goed is bekomen, dat u er een visie van de Unie aan hebt overgehouden waarin de regeringen de lakens in de Unie blijven uitdelen en het voorzitterschap van de Raad, dat volgens verkiezing tot stand moet komen en dus meer dan zes maanden aanblijft, in rechtstreekse concurrentie met het voorzitterschap van de Commissie treedt, waardoor het institutionele evenwicht verbroken wordt. Wij zijn tegen die visie, voorzitter, omdat wij vinden dat die indruist tegen de eis om de Unie democratischer en efficiënter te maken. Wij hopen dan ook van ganser harte dat de Conventie u daarin niet volgt.
Overigens wilde ik te kennen geven, zoals collega Watson al heeft gedaan, dat de afschaffing van de Raad Ontwikkelingszaken ons zorgen baart. Wij zijn tegen, omdat het er uiteindelijk op neerkomt dat het ontwikkelingsbeleid nog meer de speelbal wordt van de geopolitieke en handelsprioriteiten van de Europese Unie, met name van de belangrijkste lidstaten. Het opdoeken van de Ontwikkelingsraad zou bovendien ook een voorspel kunnen worden voor de ontmanteling van DG Ontwikkelingszaken. Wat dat betreft zouden wij een geruststelling van voorzitter Prodi op prijs stellen.
Nog heel snel iets over de Top van Johannesburg. Wij stonden er echt van te kijken dat er in de conclusies met geen woord wordt gerept over de ernstige mislukking van de Top van Bali, en evenmin over de initiatieven van de Europese Unie om de strategie van duurzame ontwikkeling te herlanceren. Deze strategie kan niet uitsluitend gebaseerd worden op liberalisering van de handel en nog minder, zoals ook de Commissie laat doorschemeren, op kernenergie. Als dit echt de strategie van de Unie in Johannesburg wordt, dan geloof ik dat wij in Johannesburg niet op Rio +10, maar op Rio -10 terugvallen.
Tot slot, voorzitter, gingen wij er als milieubeschermers al min of meer van uit dat er in deze zes maanden geen noemenswaardige resultaten op milieugebied zouden worden bereikt. Maar wij kunnen toch redelijk tevreden zijn. Dankzij een grote mobilisering van de publieke opinie, die wij volledig hebben ondersteund, is het u niet gelukt om via uw voorzitterschap het nationaal plan voor de waterhuishouding en vooral de financiering daarvan door de Unie, vooruit te helpen. Ook is de hervorming van het visserijbeleid zoals de Spaanse regering die wilde, gelukkig niet doorgegaan.
Als afsluiting, voorzitter, wil ook ik weten hoe het komt dat een aantal groene afgevaardigden verwikkeld zijn geraakt in problemen aan de grens met Portugal. Ik ben echt benieuwd om te horen hoe u die zaak uitlegt.

Collins (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de hoofddoelstellingen die de Spaanse regering voor haar voorzitterschap van de Europese Unie had gesteld, zijn bereikt. De onderhandelingen over de toekomstige uitbreiding van de Europese Unie zijn in een stevig tempo versneld en het is nu waarschijnlijk dat de onderhandelingen met veel van de kandidaat-landen inderdaad voor het einde van dit jaar kunnen worden afgerond. Het is een krap tijdsschema, maar wel een tijdsschema dat nu haalbaar is vanwege de grote vooruitgang die de afgelopen zes maanden is geboekt.
Tijdens de bijeenkomst in Barcelona eerder dit voorjaar is veiliggesteld dat de verdere ontwikkeling van de Europese economie een centrale prioriteit blijft. De regeringen van de EU erkennen volledig dat de Europese economie zich niet kan ontwikkelen als we niet optimaal gebruikmaken van nieuwe en zich ontvouwende informatietechnologieën. De bevordering van e-businessactiveiten, e-gezondheidsprogramma's en initiatieven op het gebied van e-overheid en e-leren onder de auspiciën van het Actieplan e-Europa 2005 wordt in Europa in zijn geheel van oost naar west en van noord naar zuid ten uitvoer gelegd.
De administratieve last voor kleine en middelgrote ondernemingen in Europa is nog altijd een belemmering voor het scheppen van banen. Onder het Spaans voorzitterschap is het nieuwe handvest voor kleine en middelgrote ondernemingen van kracht geworden om Europese bedrijven te helpen groeien en makkelijker te laten bloeien.
Ook de hervorming van de pensioenstelsels in Europa heeft prioriteit gekregen. De burgers van Europa worden helaas ouder en de regeringen van de EU zullen innovatief moeten zijn om te bereiken dat pensioenprogramma's van de overheid en de particuliere sector zowel worden gesteund als beschermd. We moeten initiatieven ten uitvoer leggen die garanderen dat ouderen in onze maatschappij een bevredigend leven kunnen leiden in het vertrouwen en met de geruststelling dat hun belangen volledig worden beschermd.
Vanuit het Ierse perspectief was de Top van Sevilla een heel belangrijke. We zijn ons in deze Vergadering er allemaal van bewust dat de mensen in Ierland de bepalingen van het Verdrag van Nice afgelopen jaar met een kleine meerderheid hebben verworpen. Een van de zorgen van veel Ieren was de vraag of het Verdrag van Nice de traditionele neutraliteit van Ierland in gevaar zou brengen. De Ierse troepen hebben een goede staat van dienst in vredesmissies en humanitaire missies in het buitenland onder de bescherming van VN-mandaten en het Ierse volk wil dat dit ook in de toekomst zo blijft.
Ik verwelkom de twee verklaringen die in Sevilla zijn aanvaard, de ene ondertekend door de Ierse regering en de andere aangenomen door de Europese Raad. In wezen geven deze verklaringen in duidelijke, ondubbelzinnige bewoordingen aan dat de Ierse neutraliteitspolitiek volledig wordt beschermd. In overeenstemming met ons traditionele beleid van militaire neutraliteit is Ierland niet gebonden aan welke wederzijdse defensieverplichtingen ook. Voor de inzet van het Ierse leger in het buitenland is de goedkeuring van de Verenigde Naties, alsmede de toestemming van de Ierse regering en de goedkeuring van het Ierse parlement nodig. Onze Europese partners hebben verklaard dat het Verdrag van Nice geen enkele lidstaat van de Europese Unie defensieverplichtingen oplegt. Ik ben hoopvol gestemd dat deze verklaringen volledig de politieke zorgen wegnemen die de mensen tijdens het laatste referendum over het Verdrag van Nice over deze specifieke kwesties hadden.
Ierland hoort thuis in Europa, zowel historisch gezien als politiek gezien. Isolatie in Europa zou alleen maar economische onzekerheid brengen voor ons land, dat een hoog niveau van investeringen van buitenaf kent, die honderdduizenden banen opleveren. We willen ervoor zorgen dat we een populaire locatie blijven voor buitenlandse investeerders, die Ierland zien als een poort naar de gemeenschappelijke markt binnen de Europese Unie. We willen dat wat tot nu toe een geslaagd mechanisme voor het creëren van banen is, niet in gevaar brengen door investeerders sterke signalen te zenden dat we niet midden in de Europese Unie en midden in de interne markt willen blijven staan.
Het is overduidelijk dat het probleem van de illegale immigratie in Europa een probleem is dat moet worden aangepakt, en ik verwelkom de afspraak die onze leiders hebben bereikt, om hun coördinerende inspanningen op zee en aan de landsgrenzen te versterken teneinde illegale immigratie naar de Unie een halt toe te roepen. We moeten de coördinatie met landen waar veel illegale immigranten vandaan komen, voortzetten en we moeten ervoor zorgen dat georganiseerde criminelen die betrokken zijn bij de duistere mensenhandel, worden gearresteerd en worden vervolgd voor hun misdaden. Tot slot is het Spaans voorzitterschap van de Europese Unie een heel succesvol voorzitterschap geweest. Ik dank dit voorzitterschap oprecht. Laten we allemaal met de Deense regering samen werken aan continuering van de voortgang in de komende zes maanden.

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank het Spaans voorzitterschap voor de belofte dat de bijeenkomsten van de Raad openbaar zullen zijn tijdens de eerste en laatste lezing. Dat is een alleszins goed begin. Wij halen daarmee Noord-Korea in, dat nu nog het enige land ter wereld is waar wetgeving achter gesloten deuren wordt aangenomen. Wij staan echter nog mijlenver van de openheid die onze nationale parlementen kenmerkt, wanneer zij wetten maken. Alle andere landen in de wereld zijn nog altijd opener dan wij.
Ik dank tevens de Spaanse minister van buitenlandse zaken, de heer Piqué, voor zijn belofte dat de Conferentie van voorzitters alle documenten van de werkgroepen van de Raad zal krijgen. Indien deze belofte nagekomen wordt, zal Spanje de geschiedenis ingaan als het voorzitterland dat de Unie echt open maakte. Dat zou fraai zijn voor een land dat zich traditioneel steeds tegen openheid heeft verzet, samen met Frankrijk en Duitsland.
Spanje wilde zelfs nog verder gaan, maar in Sevilla hebben Frankrijk en Luxemburg er een stokje voor gestoken. Volgens het Spaans voorstel moet elke vergadering die volgens het aantal sterren op de betreffende documenten betrekking heeft op een medebeslissingsprocedure, openbaar zijn. Chirac en Jean-Claude Juncker waren tegen. Ik wil onze Franse en Luxemburgse collega's verzoeken hun ministers een les in openheid en parlementaire democratie te geven.
Dan nog een woordje over het beroemde telefoongesprek tussen de heren Prodi en Aznar. Zult u een verdragswijziging voorstellen, waardoor alle premiers het recht krijgen de voorzitter van de Commissie op zondag op te bellen met het verzoek een voorstel uit te stellen en lastige ambtenaren op maandag te ontslaan?

Vanhecke (NI).
Voorzitter, het spijt mij maar ik kan de Top van Sevilla alleen maar als een grote gemiste kans omschrijven en het spijt mij nog meer te moeten zeggen dat dat voor een stuk opnieuw de schuld is van de Belgische premier Verhofstadt die de mogelijkheid heeft gesaboteerd om eindelijk iets te doen aan dat reusachtige asiel- en immigratieprobleem, al is er in alle Europese lidstaten - en dat blijkt bijvoorbeeld uit de verkiezingsuitslagen van de jongste maanden -, een reusachtige meerderheid van het volk die wil dat dit probleem wordt aangepakt.
Het spijt mij ook te moeten zeggen dat al even blind verder wordt gemarcheerd in de richting van een uitbreiding van de Europese Unie met de Europese landen van het voormalige Oostblok. Hoewel ik daar persoonlijk, principieel en ten gronde ook voorstander van ben zeg ik dat dit niet zomaar kan zonder eerst alle noodzakelijke maatregelen te nemen opdat die uitbreiding niet opnieuw een massale volksverhuizing in de richting van het Westen zou teweeg brengen.
En ondertussen mag het Ierse volk opnieuw gaan stemmen. Maar we weten het al: mochten ze per ongeluk niet "Ja" stemmen dan wordt met hun "Neen" stem doodeenvoudig geen rekening gehouden. Verbaast het eigenlijk nog iemand dat deze Europese Unie steeds meer, en door steeds meer burgers als iets ondemocratisch wordt beschouwd en dat men zich er massaal van afkeert, wat te betreuren valt.

Voorzitter.
Een aantal fractiewoordvoerders heeft verwezen naar de kwestie van de parlementaire toegang tot gevoelige documenten van de Raad in de tweede pijler. Ik zou graag vastgelegd zien dat we zonder de vastberaden inspanning van het Spaans voorzitterschap geen ontwerp voor een interinstitutioneel akkoord zouden hebben.
Dit akkoord is in beginsel goedgekeurd door de Conferentie van voorzitters. Het ontwerp zal naar de Commissie constitutionele zaken worden gezonden en vervolgens naar de plenaire vergadering, mogelijk in september. Gisteravond heeft het Bureau een ontwerpdocument besproken, dat het Parlement als parallelle oefening ook moet aannemen, over de interne beveiligingsmaatregelen die de bescherming van gevoelige informatie moeten garanderen, op voorwaarden die vergelijkbaar zijn met de beveiligingsgaranties in de Raad en de Commissie.
Wanneer het Bureau het ontwerpdocument goedkeurt, zal het ontwerpdocument samen met het ontwerp van het Interinstitutioneel Akkoord ook ter bespreking worden toegezonden aan de plenaire vergadering. Ik betwijfel of we zonder de zeer vastberaden inspanning van de afgelopen weken dit punt zouden hebben bereikt.

Galeote Quecedo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zal deze interventie niet gebruiken voor lovende woorden. Al zou ik dat willen, dan zou het me trouwens niet meevallen de bewoordingen te overtreffen die in het achterliggende halfjaar zijn gekozen door bijvoorbeeld de Secretaris-Generaal van de Raad, de heer Solana, of de Britse premier, of de Duitse bondskanselier, allen van dezelfde gezindheid als de heer Barón, ook al lijkt dat misschien niet zo.
Wel lijkt het me redelijk op te merken dat we in deze zes maanden meer dan ooit zijn vooruitgegaan op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Wellicht belangrijker nog dan de overeenstemming over een gemeenschappelijke definitie van terrorisme als misdaad, de oprichting van Eurojust of de aanname van het opsporings- en aanhoudingsbevel, is mijns inziens dat we zijn gaan inzien dat het terrorisme een probleem is dat voor iedereen in Europa een bedreiging vormt en dat derhalve maatregelen op communautair niveau vereist.
Degenen die grijpen naar moord, afpersing of dreigement om hun politieke doelen te bereiken vormen ongetwijfeld een bedreiging voor de democratie en de vrijheden, maar niet alleen zij, ook degenen die terroristen aanzetten tot hun daden of met hen samenwerken. Die samenwerking kan de vorm van financiering aannemen, zoals in het geval van de penningmeester van Batasuna, die in staat van beschuldiging werd gesteld nadat de Franse gerechtelijke autoriteiten in de achterbak van zijn auto ruim 200.000 euro hadden aangetroffen, geld dat hem, naar hij verklaard heeft, overhandigd zou zijn door een lid van dit Parlement. Ik vind het dan ook een hele geruststelling, en volgens mij mogen wij er allemaal zo over denken, dat het Bureau van het Europees Parlement zich met deze kwestie heeft bemoeid.
Als we het hebben over schendingen van de mensenrechten, zijn er maar weinig daden die meer weerzin wekken dan mensenhandel. De bestrijding van de illegale immigratie vereist eveneens een inspanning op Europees niveau. Mijn fractie wilde ongetwijfeld meer bereiken, net als de meeste leden van de Raad. We moeten echter tevreden zijn met het bereikte compromis, gevolg van de unanimiteitseis. Dat compromis is zonder meer een stap in de goede richting, zeker voor degenen die nog maar kort geleden in demagogische bewoordingen voor iedereen een rol opeisten.
Ik wil besluiten met enkele woorden die in deze plenaire vergadering in januari 1996 zijn uitgesproken naar aanleiding van het vorige voorzitterschap van de Europese Unie. De woordvoerder van mijn fractie, Abel Matutes, zei toen dat de regering die tijdelijk aan de macht is het voorzitterschap niet in pacht heeft maar dat de verantwoordelijkheid daarvoor berust bij het hele land en al zijn burgers. Daarom, aldus de heer Matutes destijds, zegde de Partido Popular u zijn loyale samenwerking toe bij de verwezenlijking van de doelstellingen.
Dat doel is bereikt, reden waarom, mijnheer de voorzitter van de Raad, wij de goede en minder goede kanten van dat voorzitterschap als de onze beschouwen. Vanochtend heeft iemand opnieuw nagelaten een minimum aan institutionele loyaliteit te tonen. Het staat hem vrij om strikt nationale kwesties steeds weer in Brussel of Straatsburg te berde te brengen. Zo kan hij het debat eerst in eigen land en vervolgens hier, in Brussel of in Straatsburg, opnieuw verliezen.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, net als alle eerdere voorzitterschappen zijn er uiteraard positieve en negatieve elementen. Elk voorzitterschap heeft ook de mogelijkheid om een en ander op de andere lidstaten af te schuiven. Als we vandaag met name aandacht aan de kritische elementen besteden dan is dat uiteraard ook in het belang van het debat.
Ik wil echter beginnen met het noemen van een positief element, namelijk het Interinstitutioneel Akkoord, dat thans na lange voorbereidende werkzaamheden van Commissievoorzitter Prodi en dit Parlement tot stand zal worden gebracht. Na veel discussies met staatssecretaris De Miguel is ons dit nu eindelijk gelukt. Daarvoor wil ik u, mijnheer de voorzitter van de Raad, en met name staatssecretaris De Miguel bedanken.
Wat de hervorming van de Raad betreft, is het resultaat minder glorieus, met name op het gebied van de transparantie. Het is eigenlijk lachwekkend dat de transparantie slechts betrekking heeft op een deel van de wetgeving en dan alleen nog aan het begin en aan het einde daarvan en slechts in een bepaalde vorm! Wij moeten toch niet terugdeinzen voor transparantie zoals we die in dit Parlement kennen. Wij verlangen van de Raad een volledige transparantie voor de gehele wetgevingsprocedure.
Wat de immigratie betreft, wordt dat wat men nu bevestigt en wat al meerdere keren bevestigd is als een groot succes gevierd: in principe wil men de doelstellingen van Tampere verwezenlijken. Er is echter nog niets verwezenlijkt. Ook tijdens het Spaans voorzitterschap is er nauwelijks vooruitgang geboekt. U moet toch eerlijk toegeven, mijnheer de minister-president, dat het enig echte 'lumineuze' idee, namelijk de sancties voor landen van herkomst, in de praktijk niet gerealiseerd is. Dankzij onze fractie is dat godzijdank niet gerealiseerd. Het zou toch ook absurd geweest zijn om juist de allerarmsten ook nog sancties op te gaan leggen. Van sancties, van vervolging, kan alleen maar sprake zijn ten opzichte van die misdadige benden die de allerarmsten hun allerlaatste geld aftroggelen en hen de hemel beloven. Vaak eindigen die beloften echter met de dood in de Middellandse Zee. De aangewezen instrumenten om de emigratie uit de allerarmste landen te minimaliseren, zijn samenwerking en ondersteuning.
Dan het laatste punt, mijnheer de voorzitter van de Raad. Als ik het Handelsblatt mag geloven, doorgaans een serieuze krant, heeft u het volgende gezegd: 'Ik geloof dat de linkerzijde de richting kwijt is. Zij is bang voor de moderne wereld, een wereld van verandering en innovatie.' Mijnheer de voorzitter van de Raad, de linkerzijde, in ieder geval de sociaal-democratische linkerzijde, is niet bang voor modernisering en verandering. Wij weten echter wel dat veel mensen van onze bevolking bang zijn dat ze er door deze verandering en modernisering op achteruit zullen gaan. Er zijn niet alleen winnaars; die veranderingen en modernisering zullen ook verliezers opleveren en om deze mensen moeten we ons bekommeren. Als wij sociaal-democraten ons niet om deze mensen bekommeren, zijn ze aangewezen op de populistische rechterzijde en populistische stromingen. Dat kan niet in ons gemeenschappelijk belang zijn! Deze stromingen maken namelijk gebruik van de angst voor immigratie. Deze stromingen spelen in op de angst voor de uitbreiding van de Europese Unie. Wij zijn echter juist voorstander van een goed doordachte gecontroleerde immigratie. Wij zijn ook voorstander van de uitbreiding, die wij als een volgende belangrijke en noodzakelijke stap beschouwen. Dat betekent wel dat de sociaal-democratie ervoor moet zorgen dat de sociale componenten van modernisering, privatisering en liberalisering, en het solidariteitsgevoel niet verloren gaan.
Een Europese Unie die juist ten opzichte van de sociaal zwakkeren in de samenleving geen solidariteit aan de dag legt, kan niet succesvol zijn! De sociaal-democratie kiest voor die solidariteit - wij zijn niet bang voor hervormingen. Wij willen degenen helpen die bang zijn voor werkloosheid en instabiliteit.
Malmström (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, er zijn een paar punten die ik wil aanstippen. De Europese Unie moet een gemeenschappelijk hervormingsbeleid krijgen, dat humaan is en gericht is op de lange termijn. Een beleid dat enerzijds rekening houdt met onze verantwoordelijkheid ten opzichte van vluchtelingen en anderzijds met onze toekomstige behoefte aan arbeidsimmigratie. Als liberaal ben ik daarom blij dat de repressieve voorstellen in Sevilla geen gehoor hebben gevonden en dat de Raad lijkt in te zien dat handel, ontwikkelingshulp en steun aan de democratie betere manieren zijn om te voorkomen dat mensen hun land ontvluchten dan dreigen met sancties.
Ik sta voorzichtig positief tegenover de hervormingen van de Raad. Het is een goede zaak dat de hervormingen effect hebben, dat de bijeenkomsten transparanter worden en dat de topontmoetingen minder op publiciteit gericht zijn. Dit is echter niet voldoende. Ook de onderhandelingen moeten transparanter worden en voor een democratische wetgeving is het noodzakelijk dat de documenten toegankelijk zijn voor het publiek. Ik hoop dat het Deens voorzitterschap op dit gebied een goed voorbeeld kan geven.
Ten slotte heb ik een vraag over het Meerjarig strategisch programma dat de Raad zal goedkeuren. Aan deze kwestie hebben wij in het Europees Parlement samen met de Commissie gewerkt. Hoe worden deze twee instellingen betrokken bij deze werkzaamheden?

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mevrouw de Commissaris, mijnheer Aznar; aan u vraag ik niet achterover te leunen. Het voorzitterschap met zijn successen mag dan binnen de Europese Unie voor u teneinde zijn, maar niet uw verantwoordelijkheid.
De successen zijn door u breed uitgemeten in de media maar dat heeft de serieuze vraagstukken die zijn blijven liggen, niet kunnen verhullen. De voorstellen van uw partijgenoot, de heer Fischler, voor de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid of van het GLB leiden tot onzekerheid en onrust onder onze vissers en boeren. Het enige wat nodig is, is dat die voorstellen worden afgestemd op onze realiteit, en die staat heel ver af van de technocratische virtuele realiteit van de Commissie.
De stelligheid die u daar in uw beleid aan de dag legt, moet u nu ook hier laten zien, waar onze toekomst wordt bepaald.
Uw grootste succes, dat van het Spaans voorzitterschap, is het grote werkvermogen van uw team geweest. Gefeliciteerd! Ik had nog nooit zoveel memoranda gezien, zij het dat we in verhouding maar weinig zijn opgeschoten.
U heeft het startschot gelost voor de euro. Heel goed, maar u heeft het daarvoor door sommigen verrichte voorwerk voor onbetekenend gehouden.
Tot slot nog dit: uw aanvankelijke voorstellen inzake immigratie zijn goddank aanzienlijk afgezwakt. Tot veler teleurstelling deden de inwoners van Barcelona en Sevilla wat ze moesten doen door met hun gemeenschapszin een einde te maken aan uw alarmerende bepalingen. Mijn officiële verzoek is daarom, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese instellingen beide steden een pluim op de hoed steken voor hun plichtsbesef en gemeenschapszin, en voor het getoonde geduld met dit soort duur en nodeloos machtsvertoon.
Blokland (EDD).
De Top van Sevilla werd aangekondigd als een nieuw stadium in de ontwikkeling van een Europees immigratie- en asielbeleid. Ik heb twee opmerkingen achteraf.
Ten eerste ben ik opgelucht dat het voorstel voor een Europese politiedienst voor grensbewaking en het idee om onwillige landen van herkomst van illegalen te korten op ontwikkelingsgeld niet zijn aangenomen. Deze maatregelen waren vooral gericht op symptoombestrijding, op het buitenhouden van illegalen. Daarmee kan men de bange Europese burger op korte termijn tevredenstellen, maar het nut en de consequenties van de maatregelen waren onvoldoende doordacht.
Ten tweede. Slechts een combinatie van eerlijke verdeling van welvaart enerzijds en een handhaafbaar Europees asiel- en immigratiesysteem biedt toekomstperspectief. Helaas heeft de Top niet geleid tot vooruitgang op dit gebied, ook al liggen al geruime tijd voorstellen klaar. Dat afgewezen asielzoekers moeten terugkeren naar hun land van herkomst begrijp ik. Maar wat gebeurt er met de miljoenen illegale immigranten die nooit asiel hebben aangevraagd? Dat getracht wordt de instroom te beperken steun ik, maar hoe denkt men de uitstroom op gang te helpen?
Gezien de gevoeligheid van de materie begrijp ik wel dat het langzaam gaat. Maar de Europese Raad heeft slechts bestaande besluiten herbevestigd. Dat heet geen nieuw stadium in de ontwikkeling, maar stilstand.

Gorostiaga Atxalandabaso (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen zes maanden heeft het Spaans voorzitterschap ondanks het motto "meer Europa" de oude autoritaire reflexen van de franquistische nationalisten gekoesterd. Deze gewoonte, meneer Aznar, heeft het voor u heel moeilijk gemaakt om oprecht te klinken. Een illustratief voorbeeld was uw weigering om de algemene staking tijdens de Top van Sevilla te erkennen. Die staking heeft wat u en uw regering betreft, zelfs nooit plaatsgehad. Deze belachelijke manier waarop u de werkelijkheid negeert, is onvergeeflijk in de politiek en daarom zijn het toegenomen Euroscepticisme of zelfs ronduit vijandigheid jegens de Europese Unie een weerspiegeling van het armzalige programma van uw voorzitterschap.
"2002 est l'année d'une poussée spectaculaire de l'Euro-phobie, notamment dans les classes populaires européennes", zoals professor Dominique Réné zei, ofwel "2002 is het jaar van een spectaculaire aanval van Eurofobie, vooral in de Europese volksklassen".
Natuurlijk bent u niet de enige die schuld heeft aan het huidige armzalige imago van de Europese Unie, want feiten zoals de genocidepraktijken in Tsjetsjenië, Palestina en Koerdistan zijn niet te verbergen. Meneer Aznar, u bent met name gecharmeerd van de leer van de regeringen van Rusland, Israël en Turkije. Iedereen kan dit zien aan uw onbedwingbare neiging om Batasuna en alle Baskische nationalistische organisaties te verbieden. Daarmee hebt u de bitterste ruzie met de Baskische bisschoppen, vakbonden en een grote meerderheid van de Baskische burgers ontketend sinds de tijd van Franco. Uw tijd als fungerend voorzitter is voorbij, maar het Baskische conflict blijft. De enige manier om uit uw eindeloze Baskische nachtmerrie te ontwaken is heel eenvoudig: wordt gewoon wakker. Stop alstublieft met rond de toppen te blijven zweven voordat het te laat is.
Meneer Aznar, ¡aterrice! Kom met beide benen op de grond!

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik weet niet of het Talleyrand was die zij dat het oppositie voeren bestond in de kunst om tegen iets te zijn maar dan wel zo dat je er daarna voor kunt zijn. Ik maak die opmerking, mijnheer de Voorzitter, omdat de problemen die zich in een situatie als deze voordoen, vanuit diverse standpunten kunnen worden benaderd. Die zijn allemaal valide, behalve het laakbare standpunt van diegenen die ervoor kiezen te zwijgen in plaats van de moord op onschuldige slachtoffers te veroordelen, want dat is een belediging van hun nagedachtenis en drijft de spot, mijnheer de Voorzitter, met de uitgangspunten van dit Parlement.
Hij zei ook, mijnheer de Voorzitter, dat het gezond is om kritiek te hebben maar dat dit wel op bepaalde voorwaarden moet gebeuren. Bekritiseren is heel wat eenvoudiger dan zelf iets maken en het behoeft geen betoog dat degene die iets maakt altijd meer lof verdient, ook al is zijn succes onvolledig, dan een slecht criticus.
Kritiek, mijnheer de Voorzitter, lijkt in zekere zin ook wel op een testament, in de zin dat alleen de laatste versie geldig is. Eerlijk gezegd verbaast het me hooglijk dat hetgeen hier is gezegd soms in regelrechte tegenspraak is met de ruim dertig paragrafen uit de resoluties die dit Parlement naar aanleiding van de topconferenties in Sevilla, Madrid en Barcelona heeft aangenomen en die toch konden rekenen op de steun en stem van de socialistische parlementaire fractie.
Verder, mijnheer de Voorzitter, gaat het hier mijns inziens om persoonlijke stijl. Ieder heeft zo zijn eigen stijl, die is net zo eigen als iemands neus. Zo is het ook een persoonlijke kwestie dat ervoor is gekozen in dit Parlement een debat te voeren over interne aangelegenheden, iets wat de burgers ongetwijfeld niet is ontgaan. Met dit soort gedrag, dat zeker niet in het algemeen belang is, wordt slechts een vergeefse poging gedaan het imago van de Spaanse regering te schaden.
Mijnheer de Voorzitter, dit soort debat heeft als enige oogmerk vast te stellen of de Europese Unie vooruitkomt, zonder daarbij te letten op de licht- en de schaduwzijde. Ik meen, ook al zien sommigen de dingen liever zoals zij die zouden willen zien en niet zoals ze zijn, dat het evident is dat er in het afgelopen halfjaar veel gedaan is. Er is serieus gewerkt en er is een tevredenstellende uitweg gevonden voor de talrijke interne strubbelingen in verband met het verkiezingsproces in sommige lidstaten en externe problemen die samenhingen met de internationale situatie.
Het fungerend Voorzitterschap beschikt uiteraard niet over een toverstafje om in een tijdsbestek van zes maanden alle euvels waarmee de Europese Unie kampt uit de wereld te helpen, alsof het in bezit was van de steen der wijzen of een of ander wondermiddel. De andere veertien lidstaten zijn uiteraard ook belangrijk en in dit soort situaties, mijnheer de Voorzitter, blijkt overduidelijk dat ook deze keer weer de beste stuurlui aan wal staan, in de hoek waar men er het slechtst voor staat, waar men er niet in is geslaagd het werkgelegenheidsprobleem op te lossen en te voldoen aan de convergentievoorwaarden voor de monetaire unie.
Het spijt me dat de heer Barón hier nu niet aanwezig is, want het is uitgerekend hij, een voormalig minister van Transport, die ons wil vertellen hoe we moeten varen, terwijl zijn boot aan alle kanten water maakt.

Díez González (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wie de handlangers van het terrorisme financiert, is een schande voor dit Parlement.

De aangewezen manier om het Baskische conflict op te lossen is dat degenen die het op ons gemunt hebben en ons proberen te vermoorden daarmee ophouden en ons een leven in vrijheid gunnen.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, natuurlijk hadden we meer vooruitgang kunnen boeken, maar ook minder, en natuurlijk hadden we het beter kunnen doen, maar ook slechter. Mijns inziens kan er in een halfjaarlijks voorzitterschap geen sprake zijn van een daverend succes of een absoluut fiasco. Zes maanden is te kort voor een absoluut fiasco, dat is onmogelijk, en voor een betrekkelijk fiasco kan een verklaring worden gegeven.
U heeft zelf, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, aangegeven dat u de zin niet inziet van het bij toerbeurt bekleden van het voorzitterschap. Dat werkt in de hand dat ingezet wordt op het scoren van successen, liefst snel en in eigen land. In dat opzicht zijn de in Sevilla aangenomen hervormingen van de Raad - waarover al is gesproken - een vooruitgang, minimaal maar wel in de goede richting.
Het is niet mijn bedoeling u te bekritiseren of stroop om de mond te smeren maar om een analyse te maken van de huidige status van drie van uw prioriteiten, te weten: de uitbreiding, de transatlantische betrekkingen en de buitenlandse betrekkingen.
Wat betreft de uitbreiding moet ik wel vaststellen dat de doelstellingen niet zijn verwezenlijkt - dat heeft u zelf gezegd. De vraagstukken die het voorzitterschap definitief had willen oplossen om een herenigd Europa tot werkelijkheid te maken, liggen nog altijd op tafel. Het zijn lastige kwesties die in diverse lidstaten veel argwaan wekken. Het debat opgeven is echter niet de oplossing, dat moeten we serieus blijven voeren en stimuleren om aan de onzekerheid een einde te maken.
Ten aanzien van de betrekkingen met onze voornaamste bondgenoot moet ik toegeven dat het geen twijfel lijdt dat u, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, een persoonlijk succes heeft geboekt met uw uitnodiging naar Camp David. Daaruit zijn echter geen concrete voordelen voor de betrekkingen van Europa met de Verenigde Staten voortgevloeid. De VS hebben het Protocol van Kyoto niet ondertekend, hun steun aan de oprichting van het Internationaal Strafhof ingetrokken, laten zich niet adviseren inzake het Midden-Oosten, terwijl op handelsvlak het aantal conflicten over allerlei zaken toeneemt. Kortom, ons leiderschap verslapt.
Met betrekking tot de overige buitenlandse betrekkingen is weliswaar de overeenkomst met Chili getekend - waarmee we u feliciteren - maar dit voorzitterschap heeft nagelaten het beleid van de Europese Unie inzake Latijns Amerika en de landen rond de Middellandse Zee de plaats te geven die het toekomt.
Het gaat niet goed met Europa, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, niet beter dan zes maanden geleden. Ik weet best dat we moeilijke tijden doormaken, maar daar is de politiek juist voor. U moet me daarom geloven, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, als ik u met dezelfde openhartigheid als waarmee ik u zes maanden geleden onze steun toezegde, nu zeg dat ik meer had verwacht en gewild. Meer succes, meer vooruitgang, minder onzekerheid.
Tenslotte, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, wilde ik zeggen dat ik niet van plan was een oordeel te geven over dit voorzitterschap. Uw minister van Buitenlandse Zaken heeft me - zoals altijd - echter een reactie ontlokt en wel door te zeggen dat de resultaten hem redelijk tevreden hebben gestemd. Misschien omdat ik links ben, en vrouw, en vrouwen en links om een grotere ambitie vragen, zeg ik u dat de resultaten me redelijk ontevreden hebben gestemd.
(Applaus)

Dybkjær (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer en dank het Spaans voorzitterschap, niet alleen de premier, maar ook de overige ministers voor hun welwillende samenwerking met het Parlement. Ik persoonlijk wens de premier wat vakantie toe, die hij hopelijk met zijn aangename echtgenote kan doorbrengen.
Wat ik ga zeggen is niet als kritiek op de premier, maar op de Raad bedoeld. Het gaat over de illegale immigratie. In zijn verklaring wijdt de Raad ongelooflijk veel woorden, zelfs bladzijden aan de illegale immigratie. Geen enkel mens met gezond verstand is voorstander van illegale immigratie. De vraag is alleen of we de oorzaken moeten aanpakken of een fort Europa optrekken. De Raad heeft zich haast uitsluitend tot het fort Europa beperkt. De tekst over de oorzaken zelf is te zwak en te slecht. In de tekst staat dat de Europese Raad het belang van economische samenwerking onderstreept. Was het niet beter geweest dat de Raad niets had onderstreept, maar iets had gedaan, want juist de Europese samenwerking kan deze situatie veranderen. De illegale immigratie zal niet afnemen, tenzij we een goede samenwerking met de ontwikkelingslanden aangaan. Zolang we niets ondernemen, kunnen we hen niet verwijten dat ze naar Europa komen. Het belangrijkste is daarom dat we een goede samenwerking opbouwen.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de voorzitter van de Raad, u bent er tijdens de zes maanden van uw voorzitterschap in geslaagd om de eerder gemaakte afspraken inzake immigratie en asiel, onderwijs en werkgelegenheid voor vrouwen en duurzame ontwikkeling tot een karikatuur te maken.
U hebt tevens het in Laken bekrachtigde compromis betreffende de uitbreiding afgezwakt. Bovendien hebt u geen nieuwe impuls gegeven aan de volkomen rechtvaardige hervormingen van het GLB, het gemeenschappelijk visserijbeleid en de structuurfondsen die voor de Unie, de Spaanse staat en Galicië van wezenlijk belang zijn. U hebt geen werk gemaakt van de voorstellen van de Unie over de gruweldaden in Israël en Palestina. Ons Latijns Amerika hebt u aan zijn lot overgelaten.
U hebt zich op arrogante en onbeschaamde wijze bemoeid met de Conventie. U hebt zich zelfs opgeworpen als virtueel president van de Unie.
Tijdens uw voorzitterschap stond alles in het licht van uw paranoia en obsessie met veiligheid. Verblind als u was door uw verlangen om uw functie te herleiden tot politiecommandant van de Unie kunt u zich er nu helaas alleen maar op beroemen dat u immigratie hebt gelijkgesteld aan criminaliteit.

Coûteaux (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen Top van Sevilla is, gezien het leerzame karakter ervan, voor herhaling vatbaar. Het zal iedereen duidelijk zijn hoe machteloos Europa is. In paniek geraakt door wat zij het populisme noemen - maar dat niet meer is dan heftige verontwaardiging van de Europese volkeren die zich van hun identiteit beroofd zien - beweerden de eminenties dat zij het probleem van de immigratie bij de kern zouden aanpakken. Net als in Amsterdam in 1997 heeft deze pretentie weinig concreets voortgebracht. Eens te meer ontneemt de Unie de lidstaten hun zeggenschap en stelt zij niets voor hun beleid in de plaats. Zoals de heer Barón Crespo eerder in dit debat opmerkte, moeten wij met Europa elk half jaar weer bij het begin beginnen. Uitstekend geformuleerd! Langzamerhand worden de Europese volkeren zich ervan bewust, dat wij steeds van voren af aan moeten beginnen. Dit maakt hun verontwaardiging er alleen maar groter op, hetgeen vervelende gevolgen kan hebben.
Hoewel er niet veel aandacht voor is geweest, is er één punt van de conclusies van de Top van Sevilla dat onderstreept dient te worden. Ik doel hiermee op punt 6, waarin de Raad wordt verzocht de talenkwestie nader te onderzoeken om - zoals men zegt - de huidige situatie te verbeteren. Er bestaat maar één manier om de huidige situatie te verbeteren en dat is door de afgevaardigden in hun eigen taal te laten werken. Dit is nog lang niet gerealiseerd, aangezien het steeds vaker voorkomt - bijvoorbeeld in de commissie - dat wij ons moeten uitspreken over teksten waarvan, in weerwil van ons Reglement, uitsluitend een Engelse versie beschikbaar is.
Moeten wij bij de werving van de Europese afgevaardigden voortaan afgaan op de resultaten die zij bij een Engelse kennistest behalen? Ik waarschuw het Deens voorzitterschap voor de voorstellen die het zal gaan opstellen. Het is onaanvaardbaar om een of twee werktalen te kiezen, want dit Parlement is geen internationale organisatie. Het is evenmin aanvaardbaar om een voorlopige taalkeuze te moeten maken, aangezien dit dan uiteraard het Engels of eerder het Amerikaans-Engels zou zijn. Indien u deze fout zou maken, geachte federalisten, dan zouden de volkeren alles begrijpen. Dan zou op voortreffelijke wijze worden geïllustreerd wat het ware gezicht van de Europese Unie is, namelijk dat van een filiaal van het Amerikaanse imperium, en wat haar werkelijke taak is, namelijk geleidelijke uitholling van alle Europese naties om ze te onderwerpen aan de Amerikanisering van de wereld.

Cappato (NI).
Voorzitter Aznar, natuurlijk kan niemand beweren dat hij het oneens is met de strijd tegen illegale immigratie. Wat echter wel bevreemdend werkt, is dat deze strijd een centraal element wordt in de relatie met derde landen en in de samenwerkingsakkoorden, meer dan tot nu toe gold voor de bevordering van de democratie en de rechtsstaat, zowel in politiek opzicht als concreet gesproken. Met de luttele seconden spreektijd die ik heb, kan ik deze redenering alleen maar ontvouwen als ik me van een paradox bedien. Vanuit deze nieuwe optiek zou het Albanië van de communistische dictator Hoxha een perfecte partner geweest zijn: niemand mocht dat land uit, niemand mocht emigreren uit dat soort gemilitariseerde maatschappijen. Het is echter maar tot op zekere hoogte een paradox, omdat juist waar wij niet in staat zijn democratie en rechtsstaat te brengen, barsten er conflicten uit, zoals op de Balkan. Dat is het ware probleem dat de kiem legt voor onbeheersbare migratiestromen. Waarschijnlijk zou Europa er beter aan doen zich niet zozeer op de symptomen te concentreren als wel op de diepere oorzaken van het feit dat illegale immigratie zo moeilijk bedwongen kan worden.

Evans, Jonathan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet beginnen met te zeggen dat al mijn opmerkingen over de Top van Sevilla zijn bedorven door de toespraak van de heer Watson. Ik ben bang, premier Aznar, dat ik dit beeld van u die probeert "Carmen" Tony Blair te verleiden, niet uit mijn hoofd kan krijgen.
Ik had willen beginnen met te zeggen wat voor belangrijke stimulans en groot voorbeeld u bent geweest voor de centrumrechtse partijen in Europa. Heel veel van de politieke successen die we de afgelopen maanden hebben gezien, zijn te danken aan het goede voorbeeld dat u hebt gegeven. Wanneer ik echter naar de agenda van Sevilla kijk en naar de terreinen waarop we meer vooruitgang zouden willen zien, moet ik zeggen dat ik enigszins teleurgesteld ben over het economische hervormingspakket. Ik geef daar niet u de schuld van, premier, maar wel recalcitrante regeringen elders in Europa. Er bestaat echter geen twijfel over dat er te veel zelfgenoegzaamheid is over ondernemingsbestuurlijke zaken in de Verenigde Staten en over de veronderstelling dat de agenda van Lissabon op de een of andere manier wel zal worden gerealiseerd zonder dat hier in Europa merkbare verandering plaatsvindt. De premier begrijpt dat, maar ik ben er niet zeker van of veel regeringen van andere lidstaten dat ook doen.
Wat betreft terrorisme en illegale immigratie, is het heel terecht dat u die zaken op de voorgrond hebt geplaatst. Over die zaken is al veel gezegd. Ik onderschrijf hier enkel de opmerkingen en uw steun voor het ter sprake brengen van die zaken in het kader van de geagendeerde onderwerpen in het algemeen. Wat betreft de uitbreiding heeft mijn fractie haar hoop gevestigd op grote vorderingen in de onderhandelingen over het GLB en structurele hervormingen. We kijken met enige belangstelling uit naar wat er mogelijk in Ierland in het referendum gebeurt, wat kan afhangen van de charmes van onze voorzitter.
Dit brengt me terug bij het aansprekende beeld van "Carmen" Blair, want wanneer het gaat om de hervorming van de Raad - het concept van een vijfjarig voorzitterschap - zien we u mogelijk als de ideale kandidaat voor die positie, maar de heer Blair heeft ons Lagerhuis verteld dat hij - niet u - de man is die de agenda in Sevilla heeft bepaald. Hij heeft dit niet één keer gezegd, maar wel vijf keer! Zijn minister van Europese zaken heeft gezegd dat het de agenda van de heer Blair was, die werd bepaald. Ik wil u vragen nog eens over het hele verhaal van Carmen na te denken, omdat ik denk dat zij niet noodzakelijkerwijs de betrouwbaarste persoon was om zich in te laten met een verleiding.

Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, als wij de conclusies van Sevilla over de hervorming van de Raad doornemen, constateren wij dat de aanbevelingen van het Europees Parlement slechts ten dele zijn opgevolgd.
Het feit dat de Europese Raad zich weer gaat richten op zijn voornaamste taak, namelijk versterking van de coördinerende rol van de Raad algemene zaken en vergroting van de transparantie, betekent zeker een stap in de goede richting. Desondanks heeft de Europese Raad niet genoeg ambitie getoond ten aanzien van het concrete functioneren van de Raad en wat betreft een betere samenwerking met het Europees Parlement om de wetgevingsprocedure te versnellen. Bovendien hadden wij liever gezien dat de communautaire werkwijze formeel voor alle voorbereidingsstadia van de besluiten was ingesteld.
Overigens - en ik stap nu op een ander onderwerp over - verdient het Spaans voorzitterschap een daverend applaus voor zijn verklaring over het Midden-Oosten. Het Europese standpunt, dat duidelijk en kort maar krachtig is, onderscheidt zich op een positieve manier van de ontwijkende verklaring van president Bush.
Zonder de garantie dat de twee oorlogvoerende partijen de elementaire beginselen van het internationale recht en de VN-resoluties zullen naleven, zal er namelijk geen duurzame vrede komen. Zowel aan het terrorisme als aan de bezetting dient een einde te komen. Een tijdelijke Palestijnse staat is een illusie en een staat zonder grenzen bestaat nergens ter wereld. Derhalve moet Israël zich binnen zijn grenzen van 1967 terugtrekken en zijn illegale koloniën ontmantelen. In de Verklaring van Sevilla wordt geëist dat er een einde komt aan de militaire acties. De beperkingen op het vrije verkeer dienen te worden opgeheven; muren zullen de vrede niet dichterbij brengen. Olé, mijnheer Aznar, bravo. Het enige dat u nu nog te doen staat, is onze Amerikaanse vrienden ervan overtuigen dat uitsluitend met behulp van de Europese visie over vrede in het Midden-Oosten een einde aan de bloedbaden kan worden gemaakt. En als het waar is dat aflossing van de politieke machthebbers een definitieve vrede in het Midden-Oosten ten goede zou komen, dan verzoek ik u, mijnheer de Raadsvoorzitter, om alles in het werk te stellen opdat de heren Sharon en Arafat de politieke arena op hetzelfde ogenblik verlaten.

van den Bos (ELDR).
In Sevilla hebben de regeringsleiders zich een beetje mee laten slepen in een flamencoroes. Anders kan ik hun besluit niet verklaren. De eindverklaring sprak van "een" toetredingsverdrag voor alle kandidaat-landen. Terwijl Laken nog repte van verdragen, meervoud. Voor de ratificatie betekent dit dat nationale parlementen slechts kunnen slikken of stikken. De alom bewierookte individuele beoordeling gaat ineens niet op voor nationale volksvertegenwoordigers. De Commissie en de Europese Raad slaan hiermee een nieuw democratisch gat. Het precedent van de vorige beperkte uitbreidingen gaat niet op. Want nu betreft het maar liefst tien landen die aan heel veel nieuwe eisen moeten voldoen. Graag een verklarend antwoord van de voorzitter.
Afschaffing van de Ontwikkelingsraad maakt armoedebestrijding ondergeschikt aan buitenlandse politiek. Dat is juist nu een verkeerde boodschap aan de Derde Wereld. Blijkbaar hebben de heren zich ook verslikt in de paella van de buitenlandse politiek.

Ortuondo Larrea (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Aznar, u ging uw voorzitterschap in onder de leus 'meer Europa?.
Het resultaat dat we nu aantreffen is een Europa met minder solidariteit, een Europa waarin immigratie wordt verward met criminaliteit en waarin wordt voorbijgegaan aan de vele Spanjaarden die nog niet zo lang geleden als immigrant in hun levensonderhoud moesten voorzien.
Een Europa met minder hereniging, en een Europa waarin de in Nice vastgestelde termijnen voor de uitbreiding niet zijn nagekomen. Een Europa met minder democratie, nu de Europese Raad meer bevoegdheden heeft, de uitvoerende macht boven het Parlement. Een Europa met minder economische stabiliteit, nu het eerder overeengekomen programma is versoepeld. Een Europa met minder buitenlands beleid, nu het plan-Bush voor het Midden-Oosten het Europese standpunt naast zich neerlegt. Een Europa met minder deelneming, nu de Spaanse autonome regio's niet mogen deelnemen aan het voorzitterschap - in tegenstelling tot de aanwezigheid waarop de Belgische regio's altijd konden rekenen.
Het enige wat u heeft gedaan voor meer Europa is te vinden op het gebied van sancties en straffen voor de arme landen van herkomst van de immigranten. Dat is hetzelfde wat u in Spanje heeft gedaan met de werkloosheidsuitkeringen of in het conflict in Baskenland: afdwingen en onderdrukken.
Gelukkig maar dat andere Europese leiders u op tijd hebben gecorrigeerd en uw hele voorstel voor sancties, net als uw voorzitterschap, op een mislukking is uitgelopen.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, de verdienste van het Spaans voorzitterschap was dat het zijn prioriteiten tijdens zijn mandaat wist aan te passen door bestrijding van de illegale immigratie bovenaan de agenda van de Europese Raad van Sevilla te plaatsen. Dit was terecht. En deze Raad heeft - op zijn beurt - terecht een aantal door de Commissie ingediende plannen, die slecht waren voorbereid en opgezet, terzijde geschoven en er de voorkeur aan gegeven om praktische, werkbare besluiten te nemen. Het is onvoorstelbaar hoeveel schade de integratieplannen van de Commissie de afgelopen jaren aan de Europese gedachte hebben toegebracht in de publieke opinie. In plaats van bescherming van de veiligheid van de burgers en van de sociale samenhang van de Europese landen voorop te stellen, gaf de Commissie namelijk prioriteit aan het vrije, interne verkeer zonder grenscontrole en aan het op zo groot mogelijke schaal opnemen van inwoners van derde landen.
Ik hoop van harte dat dit tijdperk nu voorbij is, ofschoon ik mijn twijfels heb. Want hoewel de Raad nu mijns inziens beter ziet waar de prioriteiten moeten liggen, lijkt de Commissie daarentegen op een passagiersschip dat moeilijk van zijn koers kan worden gebracht.
Wij kunnen de Raad alleen maar aansporen om de aangehouden plannen van de Commissie inzake asiel, gezinshereniging, de status van langdurig ingezetene en tijdelijke bescherming, alsmede de plannen om zelfs de supranationale grenspolitie terzijde te schuiven, in de toekomst aan een grondige herziening te onderwerpen. Er dient prioriteit te worden gegeven aan concrete, efficiënte plannen waarbij de territoriale soevereiniteit van de lidstaten geëerbiedigd wordt en, indien nodig, aan plannen met een variabele geometrie, zoals een gemeenschappelijk visabestand, waarmee we er eindelijk zicht op zouden kunnen krijgen wie de Unie is binnengekomen en wie eruit is vertrokken.
Tot slot wil ik er nog eens op wijzen, mijnheer de Voorzitter, dat de verklaring van de Raad over Ierland uitsluitend is afgelegd om de Ieren gunstig te stemmen met het oog op hun tweede referendum over Nice. In deze verklaring lijkt men wat het veiligheids- en defensiebeleid betreft een Europa à la carte te accepteren. In werkelijkheid gaat het echter helemaal niet om de onderliggende filosofie, noch om de letterlijke tekst van het project van Nice.

Morillon (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, toen ik zojuist luisterde naar uw uitgebreide uiteenzetting over de taken waarvoor uw regering zich het afgelopen halfjaar gesteld zag, dacht ik, net als de heer Prodi, dat Spanje er in deze korte tijdsspanne blijk van heeft gegeven over evenveel energie als wijsheid te beschikken.
Onder uw voorzitterschap heeft de Europese Unie de discussie over een aantal onderwerpen die van essentieel belang zijn voor haar toekomst voortgezet. Ik doel hiermee op de noodzakelijke hervorming van de Raad in het licht van de uitbreiding, de vaststelling van een gemeenschappelijk asiel-, immigratie- en integratiebeleid, alsmede het eindelijk hervatten van het proces van Barcelona om het onderlinge begrip tussen de volkeren van de Middellandse-Zeelanden te verbeteren. Op mijn beurt kan ik niet anders dan verheugd zijn en vanaf deze plaats de fungerend voorzitter complimenteren met de vooruitgang die op al deze terreinen is geboekt.
Staat u mij toe dat ik na deze lof ook mijn ongenoegen uitspreek. Ik betreur het dat onder ditzelfde voorzitterschap de gedachte van een toenemende onbalans in de transatlantische band tussen Amerika en Europa heeft kunnen postvatten. Volgens deze gedachte zouden de Amerikanen zich ermee belasten om in hun eentje - of in ieder geval steeds meer individueel opererend - te interveniëren bij conflicten zoals in Afghanistan, het Midden-Oosten, Kasjmir en elders, die een aanhoudende bedreiging vormen voor de vrede en de stabiliteit in de wereld, terwijl de inbreng van de Europeanen beperkt zou blijven tot missies op het gebied van humanitaire hulpverlening en wederopbouw na een crisis. Dit komt, mijnheer de Voorzitter, omdat de regeringen van de Europese Unie niet hebben ingezien dat hun getoonde bereidheid om bij te dragen aan crisispreventie en -beheer, niet verenigbaar is met hun voortdurend afnemende inspanningen op het gebied van defensie.
In discussies over dit onderwerp is iedereen het erover eens dat moet worden aangedrongen op een betere besteding van het budget, door de taken op een evenwichtigere, verstandigere manier onder de Europese wapenindustrie te verdelen. Dit zal wel een vrome wens blijven, zolang er niet besloten wordt om een Europese begroting voor defensie in te stellen, die in eerste instantie misschien beperkt zou kunnen blijven tot onderzoek en ontwikkeling.
Ons bestedingspatroon moet worden verbeterd, mijnheer de Voorzitter. Vindt u ook niet dat de tijd rijp is om hieraan meer te besteden, indien wij ons, als Europeanen, niet uitsluitend tot de rol van vazal van de Amerikaanse militaire machthebbers willen beperken?

Berès (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de Commissievoorzitter, geachte collega's, ik wil twee punten bespreken.
Het eerste punt betreft de conclusies van Sevilla over de hervorming van de Raad. Dit Parlement heeft de Raad al voor het Verdrag van Nice om een hervorming gevraagd. Als u dus een kleine stap voorwaarts zet, zullen wij niet protesteren. Het gaat evenwel slechts om een kleine stap. Er moet nog veel gebeuren en ik behoor niet tot degenen die vinden dat u geen vorderingen hoeft te maken nu de Conventie er eenmaal is. Maar denkt u nu niet dat als u vorderingen maakt, het onderwerp afgehandeld zal zijn. Als er een gezonde wedijver heerst om de Raad te hervormen zonder op de herziening van het Verdrag te wachten, is dat des te beter. Al met al verwacht dit Parlement meer van u en ik hoop en verwacht dat de Conventie met verdergaande voorstellen zal komen om transparantie te bewerkstelligen en een coherent systeem voor het voorzitterschap in te stellen, zodat de Europese Unie op een doeltreffende en democratische wijze zal kunnen besluiten.
Het tweede punt betreft de kwestie van de groei en het concurrentievermogen inzake het realiseren van volledige werkgelegenheid. Dit Parlement heeft een aantal besluiten genomen en eisen geformuleerd, waaraan meer aandacht dient te worden besteed. Wat het aannemen van de hoofdrichtsnoeren voor het economisch beleid betreft, blijven wij van mening - en dit zullen wij ook blijven herhalen - dat dit Europees Parlement een grotere rol moet spelen bij de ontwikkeling van deze richtsnoeren en dat er meer rekening dient te worden gehouden met zijn standpunt.
De kwestie van de diensten van algemeen belang kwam in Sevilla een aantal keren ter sprake. Toch wil ik hier uiting geven aan onze bezorgdheid over de kaderrichtlijn waarover in Barcelona een duidelijke belofte is gedaan. Er doen geruchten de ronde dat men een eventuele herziening van de verdragen zou willen afwachten, alvorens tot het opstellen van deze kaderrichtlijn over te gaan. Wij zouden dit betreuren. Wij hebben deze kaderrichtlijn nodig, ongeacht de herziening van de verdragen.

Gasòliba i Böhm (ELDR).
Geachte voorzitters, geachte afgevaardigden, namens de Convergència Democràtica de Catalunya en de Coalición Canaria stellen wij vast dat de door de fungerend voorzitter van de Raad opgesomde resultaten elk een aanzienlijke vooruitgang betekenen, van het GALILEO-programma en de liberalisering van de energiesector, in Barcelona bereikt, tot de controle op de illegale immigratie of de consolidatie van de status van de ultraperifere regio's, in Sevilla.
Wij zijn echter van mening dat die vooruitgang inhoudelijk onvoldoende beantwoordt aan de doelen die bij de start van het voorzitterschap onder de leus 'meer Europa? zijn vastgesteld. Op het gebied van immigratie is er te weinig aandacht geweest voor beleidsvoering op het vlak van samenwerking en integratie. Hetzelfde geldt voor de uitbreiding. Verder is er te weinig gebeurd wat betreft de hervorming van het GLB en de financiering alsmede op het gebied van de institutionele hervormingen. Ook schortte het aan de afstemming van de voorstellen van de Commissie en die van het Parlement zelf. Op internationaal terrein misten wij, ondanks de vorderingen en het overleg in Valencia, Madrid en Sevilla, Europese inbreng en resultaten in de bemoeienis met de crises in Latijns Amerika en is er te weinig bereikt ten aanzien van het gemeenschappelijk standpunt over Cuba, de dekolonisatie van de landen in en rond de Sahara en de crises in het Midden-Oosten. Kortom, we stellen vast dat er onder de bekwame leiding van het Spaans voorzitterschap weliswaar vooruitgang is geboekt, maar dat we op deze slotbalans graag 'meer Europa? hadden gezien.

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Het is tijd om de balans op te maken, mijnheer Aznar. U had uw voorzitterschap onder het motto Meer Europa geplaatst. Hoe staat het daarmee? Wat is ervan terechtgekomen, afgezien van de medailles die u uzelf toekent? De strijd tegen het terrorisme was een van uw prioriteiten. U werd er hier aan herinnerd dat - los van deze noodzakelijke strijd - politieke problemen met beleid moeten worden aangepakt. U geeft de voorkeur aan decreten boven de dialoog. Zowel in het Koninkrijk Spanje als elders is het terrorisme gebaat bij politieke blindheid. De uitbreiding was een van uw prioriteiten. Zoals men bij rugby zegt, heeft u de bal over de zijlijn getrapt. Wat het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de financiën en steun aan de toekomstige lidstaten betreft, heeft u de bal namelijk afgegeven aan het Deens voorzitterschap.
Tot slot: Sevilla. De stad was overspoeld met demonstranten, terwijl het land lamgelegd was door de algemene staking. Er moest gesurft worden op de golven van het huiverige, haatdragende Europa van Le Pen, Haider en Berlusconi. De spanningen moesten zonodig over de verworpenen der aarde gaan, die gestraft moesten worden voor hun ellende. U heeft de heer Chirac op goedkope wijze laten doorgaan voor een progressief politicus. De heer Chirac! Voor ons, als voorstanders van het onafhankelijkheidsstreven van de Esquerre Républica de Catalunya is het duidelijk hoe uw balans uitvalt, namelijk Minder Europa, Bisque Catalunya en Bisque Europe.

Friedrich (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, de vooruitgang die de Europese Unie bij de bestrijding van de illegale mensenhandel en de immigratie heeft geboekt, is toe te juichen. Dat geldt met name voor de betere controle op vervalsingen en voor de beveiliging van de buitengrenzen van de EU. Meer dan 500.000 illegale immigranten per jaar in de Europese Unie is ontoelaatbaar. Zij vormen een aanhoudende bron van criminaliteit, van onderdrukking en van het tot slaaf maken van mensen. Daarnaast brengen ze het leven van mensen, ook van kinderen, in gevaar. Mensenhandelaren dienen dus net zo hard gestraft te worden als drugshandelaren. Beide groepen maken uit geldzucht een schaamteloos misbruik van de nood van mensen.
In samenhang met de uitbreiding naar het oosten heeft de Duitse bondskanselier Schröder de miskleun van het jaar begaan, doordat hij de toetredingslanden tot gijzelaars van de interne hervorming van het Europese landbouwbeleid wil maken. De hereniging van Europa kan toch niet ter discussie worden gesteld omdat de Europese Unie tot nu toe niet in staat is gebleken om haar huiswerk op tijd af te hebben. De stopzetting van directe inkomenssteun voor Europese landbouwers waarmee de bondskanselier heeft gedreigd, heeft catastrofale gevolgen voor de concurrentiepositie van het Europese landbouwbeleid, zeker ook gezien het feit dat de Amerikanen de financiële steun aan de landbouw net drastisch hebben verhoogd.
Europa moet de goede koers blijven volgen, juist in moeilijke tijden. Uw voorstellen, geachte voorzitter van de Raad, en ook die van de Commissie, geachte Commissievoorzitter, vormen in dat verband een goede basis voor de verdere ontwikkeling van de Europese Unie. Desalniettemin hangt het resultaat van het tweede Ierse referendum als een zwaard van Damocles boven de uitbreiding naar het oosten. De Europese Unie moet op alle vlakken een betere beeldvorming creëren om ook het hart van de mensen te raken.

Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, zoals opgemerkt door de voorzitter van Fractie van de Europese Sociaal-Democraten, de heer Barón, wordt de Europese Unie niet met elk nieuw voorzitterschap opnieuw uitgevonden.
U heeft gezegd, mijnheer Aznar, dat Spanje een Europees immigratie- en asielbeleid heeft voorgesteld. Ik meen me echter te herinneren dat dat al bestond. Bijna drie jaar geleden is in Tampere door de Europese Raad een programma aangenomen voor de harmonisatie van het asielbeleid en om de Europese Unie te voorzien van een gemeenschappelijk kader voor het immigratiebeleid. In dat programma werden termijnen genoemd - die overigens over twee jaar verstrijken. De Commissie heeft intussen voorstellen gedaan voor een samenhangend immigratiebeleid op alle onderdelen: gezinshereniging, integratie, beheer van de legale instroom voor bestaande vacatures in de Europese Unie - misschien moeten we ons afvragen of we niet behoefte hebben aan meer arbeidsinspectie en minder grenscontrole in de EU, want ook dat zou een vorm van vooruitgang zijn -, de relatie met derde landen voor een gezamenlijk beheer van de migratiestromen en gezamenlijke ontwikkeling, en de bestrijding van illegale immigratie.
Van die voorstellen is er niet één aangenomen. In Sevilla moesten in elk geval de agenda van Tampere en de doelstellingen daarvan na drie jaar worden goedgekeurd. Daarover heb ik een tweeledig gevoel: enerzijds geeft het me hoop, want dat is het laatste wat je opgeeft; anderzijds stemt het me ongerust, vanwege de manier waarop het is gebeurd. U heeft de agenda van Tampere omgedraaid en daarop ben ik om meer dan een reden niet gerust. Een daarvan is het gebrek aan efficiëntie. Illegale immigratie moet worden bestreden met een legaal Europees immigratiebeleid. Ontbreekt dat, dan zijn we alleen bezig met het voeren van een strijd tegen mensen die uit wanhoop handelen, een verschrikkelijke oorlog tegen illegale immigranten, een strijd die bij voorbaat verloren is.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, een dergelijk Europees immigratiebeleid voor de 21ste eeuw bestaat nu nog niet maar wel liggen er de voorstellen om het te ontwikkelen. Ik hoop dat in de toekomst daartoe echte stappen worden gezet.
Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het Spaans voorzitterschap graag bedanken voor haar hulp aan de Ierse regering, en in feite de ratificatie van het Verdrag van Nice, door in elk geval de angsten op het terrein van defensie en veiligheid te sussen. Dit stelt ons hopelijk in staat om een debat te voeren over de werkelijke kwesties rond het Verdrag van Nice en, zoals collega's hebben gezegd, de sympathie van het Ierse volk te winnen door middel van de twee verklaringen die bij de conclusies van Sevilla zijn gevoegd, waarin wordt aangegeven dat het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU de traditionele houding van militaire neutraliteit van Ierland onverlet laat.
Tijdens de campagne voor het vorige referendum over Nice is grote verwarring ontstaan door niet ontzenuwde paniekverhalen dat we tegen onze wil zouden kunnen worden gedwongen deel te nemen aan buitenlandse missies en zelfs dat de dienstplicht zou kunnen worden ingevoerd. We hebben nu een zogenaamd 'drievoudige beveiliging', die voorschrijft dat voor elke Ierse militaire betrokkenheid bij internationale missies in het buitenland in elk geval een VN-mandaat nodig is, alsmede de goedkeuring van zowel de Ierse regering als de Oireachtas, ofwel het Iers parlement.
Ik ben het niet eens met de mening van velen aan de 'nee'-kant dat de NAVO de boeman van de wereld is, noch dat de VN noodzakelijkerwijs het wondermiddel is voor alle mondiale kwalen. Als we een werkelijk onafhankelijk of neutraal land willen hebben, zoals diezelfde mensen zeggen te willen, hoe kunnen we dan een situatie goedkeuren en toestaan waarin elk van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad Ierland kan beletten om deel te nemen aan EU-missies wanneer wij zelf van mening zijn dat die missies passend zijn? Wat ik wil zeggen is dat voor besluiten van Ierland betreffende het buitenlands beleid geen toestemming van Moskou of Peking nodig mag zijn. Evenmin mogen onze Ierse troepen nu uit Bosnië-Herzegovina worden teruggeroepen omdat de Verenigde Staten, precies op dit moment, dreigt met een veto over de verlenging van de VN-missie daar.
Tegen commissaris Prodi wil ik zeggen: mag ik u vragen in het openbaar toe te lichten wat u gisteren precies hebt gezegd in Kopenhagen over de implicaties voor de uitbreiding als de Ieren voor de tweede keer het Verdrag van Nice niet willen ratificeren? In de Ierse pers doen tegenstrijdige en verwarrende berichten de ronde. We hebben nu vooral glashelder leiderschap nodig op het terrein van de uitbreiding, omdat wat er nu op het Ierse podium wordt opgevoerd, in de praktijk een getrouwe afspiegeling is van de zorgen - werkelijk of vermeend - van al onze burgers.
Tot besluit, de landen van Midden- en Oost-Europa hebben veel geleden, eerst onder het fascistische juk en daarna onder het communistische juk. Het is hoog tijd dat ze zich weer bij de Europese familie mogen aansluiten. Dit is bovenal een morele plicht. Onthoud wat de koning van Jordanië tijdens de vorige vergadering zei: 'er is geen toekomst voor eenieder zonder een toekomst voor iedereen'.

van den Berg (PSE).
Voorzitter, het aantal illegalen in Europa stijgt. De harde taal van onze leiders neemt ook toe, maar ze hebben wat mij betreft de bezorgdheid van onze kiezers geschoffeerd door in Sevilla na te laten doelstellingen te formuleren, zoals een Europese grenspolitie, een echt Europees migratiebeleid met partnerschapovereenkomsten met de landen van herkomst, en echte en snelle steun aan de voorstellen van Commissaris Vitorino.
Voorzitter, ten aanzien van het Europees veiligheidsbeleid zijn stappen voorwaarts gezet. Er zijn institutionele aanpassingen gemaakt, maar nu is het nog nodig dat Europa met één stem een EU-NAVO-verdrag tot stand brengt om de NAVO-assets te kunnen gebruiken en zo tijdig operationeel te worden. We hopen dat in de club van Buitenlandse Zaken van de Raad zowel de ministers van Ontwikkelingssamenwerking als de ministers van Defensie, elkaar regelmatig en zichtbaar zullen ontmoeten om te laten zien dat Europa's veiligheidsbeleid grote nadruk legt op conflictpreventie en armoedebestrijding in het belang van een stabielere wereld. Onze ontwerpresolutie van het Parlement spreekt over de Raad Buitenlandse Zaken èn Ontwikkelingssamenwerking. De nieuwe titel die we van harte aanbevelen.
Voorzitter, in het Midden Oosten willen we nu alle nadruk leggen op de internationale conferentie. De Fractie van de Europese Sociaal-Democraten onderstreept dat het Palestijnse volk zelf beslist over zijn leiderschap en niet president Bush maar we betreuren ten zeerste dat honderden Europeanen die het vredesproces wilden steunen niet toegelaten zijn in Israël en we blijven aandringen op een politieke dialoog met het oog op twee staten, Israël èn Palestina, die beide veilig en beide democratisch zijn. De geweldspiraal, van welke kant dan ook, is uiteindelijk altijd ten nadele van ons aller vredeswens.
Voorzitter, wat de betrekkingen EU-Rusland betreft steunen we de vooruitgang in de relatie. Verder moet Kaliningrad de Schengenakkoorden zien als kader voor een oplossing. Gezamenlijke EU-Russische grensbewaking kan een eerste stap zijn.
Over India en Pakistan is de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten zeer bezorgd. De EU en de lidstaten moeten zich veel meer inspanningen getroosten voor deëscalatie. Pakistan moet voldoen aan resolutie 1373 van de Veiligheidsraad, de infiltratie moet ophouden en op dat punt hebben we een bilaterale aanpak nodig, ook met India, en daarin kan de EU faciliteren Mogen we hopen dat wij multilateraal werken, in tegenstelling tot de unilaterale dwalingen van onze VS-bondgenoten.

Hernández Mollar (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, kennelijk heeft links moeite met het feit dat zowel in Tampere als in Sevilla de Spaanse regering, in concreto de regering van minister-president José María Aznar, een regering van de Partido Popular, de drijfkracht is geweest achter alle richtlijnen die de Europese Unie heeft aangenomen over immigratie en asiel.
Het probleem is dat Europees links in het Europees Parlement dingen zegt die niet kloppen met wat hun regeringen doen - voor zover zij daaraan deelnemen. Het probleem is dat wat zij in de internationale fora zeggen het tegenovergestelde is van wat zij in de nationale parlementen of in de media beweren. Dat noemt men schizofrenie, een gebrek aan ideeën en aan politiek programma. En of dat niet voldoende is, houden zij zich ook nog bezig met het aanzetten tot stakingen om het werk op te houden van een top die - gelukkig met succes - probeert een nieuwe impuls te geven aan de in Tampere aangenomen maatregelen en de strijd aan te gaan met degenen die zich ophouden met mensenhandel.
Het lijkt me belangrijk, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, te weten dat drie dagen voor de Top van Sevilla parlementariërs uit alle landen rond de Middellandse Zee, en bovendien van alle politieke gezindten, in Bari bijeen zijn geweest. Zij hebben daar unaniem ingestemd met een resolutie waarin zij zich duidelijk uitspreken voor elk van de in Sevilla aangenomen richtlijnen: de eerbiediging van de rechten en vrijheden van legaal in de Europese Unie verblijvende immigranten en naleving door laatstgenoemden van hun verplichtingen als ingezetenen en van het geheel aan waarden van de civiele samenleving; de inzet van de associatie- en samenwerkingsovereenkomsten als instrument om de migratiestromen onder gezamenlijke verantwoordelijkheid in goede banen te leiden; de aanname van maatregelen die nodig zijn voor de evaluatie en efficiënte tenuitvoerlegging van de overeenkomsten; en de extra inspanning door de landen van oorsprong in de bestrijding van illegale immigratie via een betere grenscontrole en naleving van hun verplichting tot wederopname van illegale immigranten.
Geachte afgevaardigden, als we stilstaan bij de duizenden mensen die al zijn omgekomen of verdwenen tijdens hun oversteek naar Andalusië - en naar Dover - of bij de trieste aanblik van met immigranten afgeladen schepen voor de Italiaanse kust, dan is iedere vorm van demagogie of onverantwoorde politieke beschuldiging volkomen ongepast. Daarmee zijn alleen zij gediend die immigratie in hun radicale banier dragen, met alle politieke gevolgen van dien.
Imbeni (PSE).
Voorzitter Aznar, ik wilde allereerst het Spaans voorzitterschap mijn gelukwensen overbrengen, want als ondervoorzitter belast met bemiddelingszaken kan ik zeggen dat er goed werk is verricht. Er zijn veel dossiers goedgekeurd die echt wel een zware kluif vormden en het Parlement en de Raad verdienen dus zeker een pluimpje. Dit geldt overigens ook voor de Commissie, die goede medewerking heeft verleend.
Nu wilde ik een vraag stellen aan de voorzitters Aznar en Prodi. In het in Sevilla goedgekeurde document, waar ingegaan wordt op de hervorming van de Raad, wordt een strategisch document genoemd dat voor drie jaar zou moeten gelden. De Raad verbindt zich er dus toe om zijn strategische keuzen voor drie jaar te presenteren, in overleg met de Commissie. Elke verwijzing naar het Parlement ontbreekt. Mijn vraag is dus tweeledig: in de eerste plaats, waarom drie jaar, aangezien de zittingsduur vijf jaar is? In de tweede plaats, waarom wordt er met geen woord gerept over het Parlement?
Verder wilde ik zeggen dat er mij iets dwars zit, en daar zal ik een soort verzoek aan vastknopen. Collega en vriend Poos heeft het al gehad over de afstand tussen de Unie, voorgezeten door Spanje, en president Bush over de kwestie van het Midden-Oosten. Ik wilde van voorzitter Aznar weten of er in de komende zes maanden, wanneer het voorzitterschap in handen van de Denen is, aandacht zal worden geschonken aan de ontwikkeling van de situatie in het Midden-Oosten. De recente verklaringen van de Deense minister van Buitenlandse Zaken sluiten namelijk perfect aan bij die van president Bush, zowel wat betreft de internationale conferentie over het Midden-Oosten, als het kwartet, maar het zijn verklaringen die absoluut niet als deugdelijk worden bestempeld.
Dan nog een vraag, en hiermee rond ik af. U, voorzitter, was op 20 maart hier. De dag daarvoor werd in mijn stad een universiteitsdocent, Marco Biagi, neergeschoten door de Rode Brigade. U hebt toen uw solidariteit uitgesproken. Wat zou u er nu van denken, mijnheer Aznar, als een minister van uw regering over dat slachtoffer van terrorisme zou zeggen dat het een zeikerd was - en ik verzoek de tolken dat woordelijk te vertalen - dat die man alleen maar zat te zeuren omdat hij wilde dat zijn adviseringscontract werd vernieuwd? Voorzitter, u hoeft mij niet tot de orde te roepen, want ik ben niet degene die zo onbeschoft is: dit zijn de woorden van de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken. Denkt u dat de strijd tegen het terrorisme met dit soort verklaringen een steuntje in de rug krijgt?

Vidal-Quadras Roca (PPE-DE).
 Mijnheer de Voorzitter, nu het Spaans voorzitterschap ten einde loopt, oogst het lof uit vele monden. Ook vanochtend vielen er vele welgekozen, en minder welgekozen, complimenten te beluisteren. Maar niemand kan in alle ernst beweren dat het afgelopen semester slechts lopende zaken werden afgehandeld, niemand kan het Spaans voorzitterschap betichten van passiviteit of lamlendigheid. Of is de totstandkoming van de Europese energiemarkt soms niet die mijlpaal die nog maar een paar jaar geleden ondenkbaar was? Betekent de configuratie en ontwikkeling van een Europees stelstel van satellietverbindingen geen stap voorwaarts op het gebied van de nieuwe technologieën, een stap die het bestaande panorama grondig wijzigt en een monopolie doorbreekt dat sommigen reeds als een noodzakelijk kwaad beschouwden? Wie kan zijn ogen sluiten voor het feit dat de basis is gelegd voor een gemeenschappelijk immigratiebeleid waarbij ruimhartig plaats wordt gemaakt voor al die mensen die op gewettigde wijze streven naar een beter leven en waarbij tegelijkertijd een halt wordt toegeroepen aan de illegale en mensonterende mensenhandel?
In de onderhandelingen met de kandidaat-landen werden echte doorbraken gerealiseerd en het verwijt dat alles afhangt van een paar gevoelige hoofdstukken, is scheef en vooringenomen. Gelet op de complexe verkiezingscontext in Europa deze afgelopen maanden is er echt genoeg gebeurd.
Diegenen die kritiek hebben op de vermeende koerswisseling vergeten gemakshalve de duizelingwekkende versnelling die deze nieuwe eeuw te zien heeft gegeven. Wat zij afdoen als wankelmoedigheid is in wezen het vermogen in te spelen op onverwachte problemen die een onmiddellijk antwoord vereisen.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, ons werd meer Europa beloofd en meer Europa hebben wij gekregen. Wij kregen een uitgebreid en intensief programma voorgeschoteld en dat programma werd grotendeels waargemaakt. Het Spaanse semester begon met een hernieuwd elan en ondanks de welbekende problemen en hindernissen straalt de Unie na het Spaans voorzitterschap meer enthousiasme uit dan ooit tevoren.
Aznar López
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wilde kort reageren op een aantal standpunten zoals kenbaar gemaakt door de verschillende fracties en door sommige leden.
U weet, om te beginnen, dat de taak van een voorzitterschap bestaat uit het treffen van maatregelen, het doorvoeren van hervormingen, het ontplooien van initiatieven en, vooral, het afdwingen en zoeken naar akkoorden die vooruitgang mogelijk maken; dat is de Europese traditie en de betekenis van de discussies in de Europese Raad.
Wat de vragen over de ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid betreft en het immigratiebeleid wil ik u eraan herinneren dat in Sevilla werd voortgeborduurd op het algemene plan, de algemene strategie zoals goedgekeurd door de Europese Raad in Tampere. Dank u voor uw opmerkingen hierover maar mag ik er tegelijkertijd aan herinneren dat in 1998 de toenmalige Oostenrijkse bondskanselier Viktor Klima onder Oostenrijks voorzitterschap een aantal premiers heeft gevraagd met voorstellen en ideeën te komen. En mijzelf viel de eer te beurt om voor mijn land alle kwesties met betrekking tot de derde pijler voor mijn rekening te nemen.
De besluiten van de Raad van Tampere waren geënt op datgene wat besproken en besloten werd tijdens de informele Raad van Pörtschach. In Tampere werd voor de eerste keer een algemeen kader vastgelegd voor de derde pijler. Uiteraard betreft het hier een dynamisch, voorwaardenscheppend proces dat kan inspelen op nieuwe omstandigheden. Dat is in Sevilla ook gebeurd, zoals het programma van het Spaans voorzitterschap van meet af aan aangaf.
Wij beschikken voor dit zeer complexe beleidsterrein, immigratie, over 4 uitgangspunten waaraan wij ons dienen te houden.
In de eerste plaats het legaliteitsbeginsel. De immigratie in onze landen moet wettelijk geregeld zijn. Dat is even noodzakelijk als de immigratie zelf; zonder wettelijk kader kan de immigrant onmogelijk integreren in onze samenlevingen; slechts met behulp van een wettelijk kader kunnen de migratiestromen in banen worden geleid; en een dergelijk kader is uiterst raadzaam willen wij sociale onrust in onze landen en samenlevingen voorkomen. Een immigratiebeleid dat geen onderscheid maakt tussen legaal en illegaal en de roep om een generaal pardon leiden mijns inziens tot het conflict, tot de non-integratie, tot demagogie. Ik geloof niet dat wij die weg moeten inslaan.
Om precies dezelfde redenen is het absoluut noodzakelijk de illegale immigratie te bestrijden. Wij kunnen in onze samenlevingen de illegale en de legale immigrant toch niet over één kam scheren; daarmee zouden wij diegene die alle wettelijke procedures heeft doorlopen om in een land onderdak en werk te vinden, ernstig benadelen. Bovendien bestaan er misdadige organisaties die zich, naast de handel in verdovende middelen, bezighouden met mensensmokkel en illegale immigratie en daar goed geld aan verdienen. Vandaar dat het actieplan tegen de illegale immigratie één van de belangrijkste uitkomsten van Sevilla is en ook één van de nieuwe elementen die het Spaans voorzitterschap heeft opgeleverd.
Diegene, dames en heren, die meent dat het niet nodig is de buitengrenzen beter te bewaken en te zoeken naar een waterdichte, gemeenschappelijke formule voor de grenscontrole, zeker gelet op de Europese uitbreiding, diegene bezit, naar mijn mening, geen greintje gezond verstand. Het is niet minder dan onze plicht de buitengrenzen te verdedigen, te controleren en te beschermen, wij moeten eenvoudigweg veel efficiënter worden op het gebied van gemeenschappelijke visums, deskundigengroepen, veiligheidstroepen, werkgroepen, speciale eenheden. Wij hebben nog veel meer verplichtingen, en al helemaal - zoals ik net al zei - met het oog op de komende uitbreiding.
Tot slot, en dit is nieuw en niet onbelangrijk, wordt de immigratie van nu af aan ingelijfd bij het samenwerkingsbeleid van de Europese Unie. Voor het eerst is het nu zo dat elk akkoord dat de Europese Unie met om het even welk land sluit, naast een anti-terrorisme- en een mensenrechtenclausule, ook een immigratieclausule moet bevatten. Vanaf vandaag zullen alle door de Europese Unie aangegane overeenkomsten bepalingen bevatten over de strijd tegen de illegale immigratie. Dat is geen onfatsoenlijk debat over allerhande sancties. Het gaat erom stil te staan bij vragen als: Wat te doen wanneer technische bijstand aan een land niet tegen maar vóór de illegale immigratie wordt ingezet? Kan iemand in alle ernst beweren dat de Europese Unie dan moet doen alsof haar neus bloedt? Moet technische en financiële hulp worden voortgezet wanneer deze de illegale immigratie bevordert in plaats van afremt? Echt, dames en heren, dat lijkt mij noch logisch, noch correct, noch serieus. Juist daarom is het volgens mij verstandig indien de Unie zich het recht voorbehoudt om, daar waar nodig, in actie te komen.
Je wint er niets mee als je deze problemen niet aanpakt. Je wint er overigens ook niets mee, dat is recentelijk wel aangetoond, als je deze problemen demagogisch aanpakt. En wat is de winst van steriele discussies over of Europa wel of geen fort moet zijn? Europa moet haalbaar zijn en Europa moet zijn absorptievermogen wettelijk hebben geregeld zodat wij op die basis een positief immigratiebeleid kunnen en zullen opstellen waar iedereen wel bij vaart.
In de tweede plaats, en nu heb ik het over het terrorisme, wordt er in Europa al jarenlang aan belangrijke zaken gewerkt die vooral na 11 september 2001 in een stroomversnelling terecht zijn gekomen. Ik kan u wel zeggen, dames en heren, dat elke terroristische daad, elke steun aan een terroristische daad, elke vorm van berusting ten aanzien van terroristische daden uit den boze is. Terroristen zijn niet alleen diegenen die deel uitmaken van een moordcommando. Het zijn al diegenen die terroristen steunen, verbergen, helpen en financieren, die deel uitmaken van een terroristische organisatie?

?en die net zoveel verantwoordelijkheid dragen als zij die de terroristische acties uitvoeren. Ik hoop dat geen enkele Europese instelling, geen enkele organisatie in geen enkele Europese lidstaat beschutting of ruimte biedt aan diegenen die terroristen dekken, financieren of steunen. Het enige lot dat het terrorisme beschoren kan zijn, ligt in een moreel, politiek en operationeel faillissement. Winston Churchill zei dat geen enkel lot onontkoombaar is, tenzij men niets doet om het te ontlopen. Wij moeten dus dag in dag uit zien te voorkomen dat terroristen zich meester maken van de instellingen om zo ergens in de Europese Unie misdrijven te begaan of te financieren.
Wat de economie betreft kan ik u zeggen dat, zoals u weet, alles is afgestemd op de volledige werkgelegenheid. Dat is ons doel, volledige werkgelegenheid. Er is nauwelijks een land te vinden in de Europese Unie waar momenteel geen hervormingen op de arbeidsmarkt en sociale aanpassingen plaats vinden met als doel de volledige werkgelegenheid te benaderen. De landen met de hoogste werkloosheid moeten er het hardst aan trekken. Het streven naar volledige werkgelegenheid in Europa stoelt op 2 lijnen; ten eerste het stabiliteitspact, het fundament van een duurzame en stabiele groei in Europa, en ten tweede het hervormingsbeleid om te komen tot een meer competitieve, meer open en meer productieve ruimte. Wij kunnen het stabiliteitspact en de hervormingen niet afzwakken, integendeel. Het stabiliteitspact en de hervormingen bevorderen juist de groei, vergroten het concurrentievermogen en brengen bovenal ons doel binnen bereik; zo veel mogelijk mensen in Europa aan het werk te krijgen. Zouden wij gas terugnemen, dan komt het beleid voor de volledige werkgelegenheid in Europa duidelijk in gevaar.
(Applaus)
Een derde overweging met betrekking tot de uitbreiding. Eerst even een opheldering: ik hoop en verwacht dat het tijdschema van Nice wordt gehaald. Het tijdschema van Nice loopt eind 2002 af. Met andere woorden; wij zitten op schema. Ten tweede: de gemeenschappelijke standpunten inzake regionaal beleid, institutioneel beleid, het financiële kader en het landbouwbeleid zijn goedgekeurd. Dat betekent dat het voorzitterschap zijn mandaat om het gemeenschappelijk beleid uit te stippelen, heeft vervuld. Wat het gemeenschappelijk standpunt voor de landbouw betreft rest er nog een financieel punt dat in november zal worden afgewerkt. Dat is zo gedaan om de in Sevilla zo moeizaam bereikte consensus niet in de waagschaal te stellen; zonder akkoord zou de uitbreiding in gevaar zijn gekomen. Dat betekent dat wij in november besluiten kunnen nemen en dan in december het tijdschema van Nice kunnen afronden.
Waar het hier om gaat, is het acquis communautaire en de handhaving van andere beleidsterreinen: met andere woorden het erbij betrekken van de financiële perspectieven, Agenda 2000 - die tot 2006 van kracht is. Het is volgens mij fout de financiële perspectieven te koppelen aan de uitbreiding. En de beleidshervormingen te koppelen aan de uitbreiding is nog zo'n fout. En die 3 zaken te verbinden betekent dat je ervan uitgaat dat de uitbreiding nooit plaats zal vinden; dat was nooit de inzet en zal nooit de inzet worden van het Spaans voorzitterschap.
(Applaus)
Wat het buitenlandbeleid betreft zou ik u willen zeggen dat het gemeenschappelijk standpunt inzake Johannesburg in de loop van dit semester is uitgekristalliseerd. U mag bij de beoordeling van dit standpunt niet vergeten dat de akkoorden van Doha en Monterrey, die zoveel voeten in de aarde hadden, buiten schot moesten blijven.
Wat de hervorming van de Raad aangaat, zijn er beslissingen genomen die geen hervorming van de verdragen vergen. De hervorming van de verdragen was niet haalbaar voor de Europese Raad en dat leidt tot de volgende beschouwingen. Ik denk dat de hervormingen die niet meteen een wijziging van de verdragen meebrengen, een redelijke vooruitgang behelzen. Met betrekking tot de polemiek, de dynamiek, de discussie over het voorzitterschap ligt alles open en zijn vele standpunten verdedigbaar. Als iemand echter geen semestraal voorzitterschap wil en ook geen voorzitterschap voor 3 of 4 of 5 jaar, dan moet die persoon toch zeggen wat hij dan wel wil: één jaar of twee jaar, het Europees voorzitterschap moet op de één of andere manier worden georganiseerd. Tenzij die persoon voorstelt om het voorzitterschap af te schaffen en om de Europese Raad af te schaffen, iets waar ik persoonlijk geen voorstander van ben.
Dames en heren, drie maal hebben wij voor dit Parlement verslag uitgebracht en drie maal ben ik hier voor dit Parlement verschenen. Ik hoop en verwacht dat de toekomstige voorzitterschappen dit ook zullen doen en u hier op de hoogte houden van wat zich afspeelt bij de Europese Raden. Enorme uitdagingen wachten ons in onze landen en de Europese Unie - op institutioneel en economisch vlak, de uitbreiding, veiligheid, defensie. Wij zullen ons steentje blijven bijdragen opdat de Europese Unie verder wordt uitgebouwd en wij onze doelstellingen en ambities kunnen verwezenlijken. Vandaar dat wij, na dit semester, toch redelijk tevreden zijn en vanuit die invalshoek de toekomst tegemoet zullen treden.
(Applaus)

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, het debat van vandaag heeft een paar essentiële elementen die het Spaans voorzitterschap heeft aangepakt, belicht. Ik wilde daar in het kort nog even op terugkomen.
In de eerste plaats is het debat grondiger ingegaan op het probleem terrorisme. Hieruit is heel duidelijk naar voren gekomen dat alleen een hechte samenwerking in Europees verband de problemen kan oplossen. Nu zijn er in het afgelopen semester concrete stappen vooruit gezet in deze richting, te weten op het vlak van de hertoelating, de gemeenschappelijke operaties aan de buitengrenzen, het gemeenschappelijk visumstelsel. Het terrorisme wordt beteugeld niet met geïsoleerde acties maar met een coördinatie waarvan wij de plicht hebben die op Europees niveau te voeren.
Een tweede cluster problemen betrof de internationale hulp en de komende conferentie in Johannesburg. Hier wilde ik kort op reageren, omdat de ontmoetingen van vandaag en morgen de laatste zijn die wij hebben voordat deze grootscheepse conferentie, aan het eind van augustus, plaatsvindt. In dit semester is, eerst via Monterrey en daarna via Kananaskis, een lichte ombuiging tot stand gebracht van een koers die een aanhoudende vermindering van de hulp aan de Derde Wereld markeerde. Ik gebruik opzettelijk het woord 'licht?, omdat ik aan de ene kant best te spreken ben over het feit dat er sprake is van een koersombuiging, maar aan de andere kant is het allemaal niet zo beslist, niet zo energiek als wij graag wilden, en dat vind ik toch wel zorgelijk. Die zorg wordt nog groter als wij zien hoe moeizaam het is gegaan met de bijeenkomst in Bali die de conferentie van Johannesburg moest voorbereiden. Ingaand op uw vragen wilde ik zeggen dat wat de Commissie betreft niet alleen DG Ontwikkeling niet wordt opgedoekt, maar zelfs wordt versterkt. Ik ben namelijk van plan een communautair initiatief voor Afrika te lanceren, langs de NEPAD-trajecten die tijdens de meeting van de G8 in Kananaskis zijn uitgestippeld. Het is absoluut noodzakelijk dat wij ons krachtiger en met meer energie aan Afrika wijden.
In dit verband wilde ik ook het probleem van het Middellandse-Zeegebied ter sprake brengen. Dit beleid heeft in het afgelopen halfjaar een duwtje in de rug gekregen, maar ook hier moet gezegd worden dat dat niet voldoende was, gezien de grote problemen waarmee het Middellandse-Zeegebied kampt. Alles wat wij vandaag hebben gezegd over immigratie, veiligheid, onze relaties met de buitenwereld, kan niet los worden gezien van een krachtiger en ingrijpender beleid voor het Middellandse-Zeegebied.
Wat tot slot de uitbreiding aangaat, de grondslagen zijn gelegd om in Kopenhagen tot een conclusie te komen. Dit is een zware klus geweest en het voorzitterschap en de Commissie hebben daar met uiterste volharding en niet zonder succes naar toegewerkt. Alle ogen zijn natuurlijk gericht op het toekomstige verloop van die onderhandelingen, met name op het stuk van de landbouw. Ik moet heel eerlijk zeggen dat de voorstellen van de Commissie de enige zijn die aan de verschillende eisen en de verschillende verwachtingen beantwoorden, gezien de situatie van krappe begrotingen, een situatie ook waarin zoveel mogelijk rekening moet worden gehouden met de eisen van de boeren van de bestaande landen. Wij hebben alle middelen die wij nog over hadden, ingezet voor rechtstreekse hulp. In deze jaren hebben wij hard gespaard om onder de 1,27 te komen die ons als plafond was opgelegd. Met de uitbreiding met tien leden slagen wij erin om binnen de limiet van 1,27 te blijven, maar wij moeten dan wel al onze middelen aanspreken. Ik geloof hoe dan ook dat dit de enige weg is die wij voor de toekomst kunnen bewandelen.
En dan nu een paar korte antwoorden op specifieke vragen: de heer Bonde heeft gerept over het fameuze telefoongesprek tussen mij en voorzitter Aznar over de problemen van het GBVB. Ik vind gewoon dat dit de juiste methode is. Wij hebben in dit halfjaar minstens dertig, veertig van dit soort telefoongesprekken gehad. Juist dankzij die continue samenwerking hebben wij kunnen ijveren voor het algemeen belang. Ik nodig de heer Bonde zelfs uit om mij ook te bellen, als dat nodig is, zodat onze inspanningen op één lijn kunnen worden gebracht.

Wat Ierland betreft, mevrouw Doyle, ik heb gisteren geen blad voor de mond genomen: er bestaat geen speciaal plan met betrekking tot het Ierse referendum. Niet alleen dat heb ik gezegd, maar ook dat er geen achterdeur of zijdeurtje bestaat. Ik ben daar heel duidelijk in geweest en ik hoop dat die duidelijkheid teruggevonden wordt in de notulen van de vergadering van vandaag.
Tot slot heeft de heer Imbeni vragen gesteld met betrekking tot de jaarlijkse programmering van ons werk - wat heel belangrijk is - en de driejaarlijkse programmering van de Europese Raad van Sevilla. Ik geloof dat ik het niet bij het verkeerde eind heb als ik deze jaarlijkse programmering beschouw als de enige aanvaardbare oplossing gezien de huidige beperkingen qua duur van het voorzitterschap van de instellingen. Op deze manier kan gezorgd worden voor een consequente interinstitutionele continuïteit, dat wil zeggen de duur van de voorzitterschappen wordt gerespecteerd doordat wij elkaar helpen bij de planning op langere termijn. Voor de jaarlijkse programmering is de Commissie begonnen met het formuleren van preliminaire voorstellen in het kader van de ACS-procedure, die een jaarstrategie heeft, en deze gaan zowel het Parlement als de Raad aan: ze vormen een concrete manier om een begin te maken met samenwerking.
Wat de driejaarlijkse programmering betreft, ik geloof dat de drie instellingen gezamenlijk zullen moeten onderzoeken hoe dit nieuwe idee zinvol kan worden gehanteerd en hoe vermeden kan worden dat het in een bureaucratische last ontaardt. In dit kader zou het verstandig zijn te bezien hoe de looptijd van die programmering afgestemd kan worden op de duur van de huidige instellingen, om de zaken zo homogeen mogelijk te houden.
Een laatste overpeinzing, in verband met een andere vraag van de heer Imbeni. Ik wil hier herinneren aan de woorden, niet alleen van smart maar ook van grote waardering en achting, die dit Parlement heeft geuit aan het adres van professor Marco Biagi, die op barbaarse wijze door terroristen om het leven is gebracht.
(Applaus)

De Voorzitter.
Aan de orde is de stemming.
Vereenvoudigde procedure: 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad houdende wijziging van Richtlijn 69/208/EEG betreffende het in de handel brengen van zaaizaad van oliehoudende planten en vezelgewassen (COM(2002) 232 - C5-0301/2002/0105(CNS)) : Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling
(Het Parlement keurt het voorstel van de Commissie goed)

Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0235/2002) van mevrouw Dana Scallon, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, betreffende het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de sluiting van de INTERBUS-overeenkomst betreffende het ongeregeld internationaal vervoer van personen met touringcars en met autobussen (13262/1/2001 - COM(2001) 540 - C5-0087/2002 - 2001/0242(AVC))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Aanbeveling voor de tweede lezing (A5-0221/2002) van de heer Bernd Lange, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid betreffende het gemeenschappelijk standpunt, door de Raad vastgesteld met het oog op de aanneming van de richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 97/68/EG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake maatregelen tegen de uitstoot van verontreinigende gassen en deeltjes door inwendige verbrandingsmotoren die worden gemonteerd in niet voor de weg bestemde mobiele machines (5198/1/2002 - C5-0150/2002 - 2000/0336(COD))
(De Voorzitter verklaart het gemeenschappelijk standpunt als geamendeerd te zijn goedgekeurd)
Verslag (A5-0236/2002) van de heer Giuseppe Nisticò, van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie over het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende de productie en de ontwikkeling van een communautaire statistiek inzake wetenschap en technologie (COM(2001) 490 - C5-0392/2001 - 2001/0197(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0239/2002) van mevrouw Caroline Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 86/609/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten betreffende de bescherming van dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (COM(2001) 703 - C5-0605/2001 - 2001/0277(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0238/2002) van mevrouw Caroline Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over het voorstel voor een besluit van de Raad inzake de sluiting van het protocol tot wijziging van de Europese Overeenkomst voor de bescherming van gewervelde dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (COM(2001) 704 - C5-0037/2002 - 2001/0278(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0240/2002) van mevrouw Caroline F. Jackson, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de toetreding, namens de Europese Gemeenschap, tot het Protocol inzake vermindering van verzuring, eutrofiëring en ozon op leefniveau bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand (COM(2002) 44 - C5-0094/2002 - 2002/0035(CNS)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)
Verslag (A5-0245/2002) van de heer Klaus-Heiner Lehne, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Korakas (2001/2230(IMM)) 
Voor de stemming:

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, aangezien deze stemming mij persoonlijk betreft, wil ik verklaren hieraan niet te zullen deelnemen.
Savary (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst dank ik mijn collega's voor de voorgaande stemming. Daarnaast verzoek ik u te willen noteren dat amendement 15 inzake het verslag-Turchi is ingetrokken.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Hans Karlsson en Theorin (PSE)
Wij Zweedse sociaal-democraten hebben besloten om tegen amendement 2, 4 en 5 te stemmen. Ons inziens zijn de machines waarop deze amendementen een uitzondering willen maken zeer verontreinigende machines die veel effect hebben op de gezondheid van de gebruiker. Een hoger gewicht van deze machines is uit ergonomisch oogpunt van belang, maar men mag de uitstoot, die met name de gebruiker treft, niet uit het oog verliezen.
Wij vinden het gemeenschappelijk standpunt beter. Het geeft de Commissie een mandaat om de producenten nog vijf jaar de tijd te geven om de techniek aan te passen. Hierbij moet de Commissie echter in de gaten houden of er echt zoveel tijd nodig is of dat een kortere periode ook volstaat. Dit is iets waaraan in de amendementen geen ruimte wordt gegeven.
Tot slot willen wij benadrukken dat het in de toekomst belangrijk is het gewicht van de machines bij technische en milieutechnische ontwikkelingen in acht te nemen.

Isler Béguin (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het is altijd moeilijk onder deze omstandigheden een stemverklaring te geven.
Wat het verslag-Savary betreft vinden wij dat het Europees Parlement niet de juiste keuze heeft gemaakt, hoewel het verslag van de heer Savary toch bijzonder interessant was. Wij, de Groenen, vinden namelijk dat de strekking van de ontwerprichtlijn van het verslag-Savary vandaag door de stemmen van het Parlement verdraaid is. De Groenen zijn voorstander van harmonisering van het vervoer, maar alleen op voorwaarde dat Europa er op vooruit gaat, zoals onze medeburgers verlangen. Een dergelijke harmonisering betekent dat er meer sociale regels moeten worden opgesteld en dat er meer rekening moet worden gehouden met het milieu. En uiteraard zijn wij, als Groenen, van mening dat harmonisering alleen steekhoudend is, indien hieraan een daadwerkelijk vervoersbeleid wordt gekoppeld met - ik herhaal het nog maar eens - modaal vervoer, het verwerken van de milieukosten in de prijzen van de infrastructuur, een sociaal stelsel voor wegarbeiders, evenals harmonisering voor de vervoerders.
Overigens vinden de Groenen dat het vrije goederenverkeer momenteel niet bedreigd wordt. Al mag er dan tijdens de weekends op bepaalde wegen en autosnelwegen niet worden gereden, er blijft nog altijd het spoor over, geachte collega's, dat het gehele weekend beschikbaar is. Andere mogelijkheden die overblijven zijn de kustvaart en de binnenvaart. Uiteraard hadden wij, de Groenen, onze hoop gevestigd op deze harmonisering en op deze ontwerprichtlijn, met name vanwege amendement 13. Dit sloot geheel aan bij de verwachtingen van de burgers, vooral wat betreft een betere verkeersveiligheid en het feit dat er meer rekening wordt gehouden met de kwaliteit van het bestaan. Deze harmonisering verschafte de lidstaten onder andere de mogelijkheid extra rijbeperkingen in te stellen, hetgeen aansluit bij de richting die wij aan ons beleid op dat gebied willen geven.
Wat het amendement over het vervoer van bloemen betreft, vindt de fractie van de Groenen het absoluut schandalig dat dit amendement is aangenomen, aangezien dit in feite neerkomt op het binnenhalen van het paard van Troje. Wij denken dat vanaf het moment dat er ontheffing wordt verleend voor bloemen, er onvermijdelijk vele andere ontheffingen zullen volgen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, wil ik u er nog eens op wijzen dat al onze beleidsvormen inzake vervoer voorschrijven dat het wegvervoer moet worden verminderd. In dit opzicht hebben wij vandaag een kans gemist.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik reed over de autosnelweg Brescia-Bergamo-Milaan samen met mijn vriend Ugo Gustinetti, die zijn hele leven al vrachtwagens bestuurt. Het was zondag, er waren geen personenauto's op de weg, alleen maar vrachtwagens, en Ugo zei tegen mij: 'Wat fijn toch om op zondag te reizen, zonder al dat verkeer van vakantiegangers om je heen! Ik vind dat echt heerlijk, en weet je waarom? Omdat het Europees Parlement een richtlijn van de heer Savary heeft goedgekeurd die in zijn wijsheid - de naam zegt het al - voor de zaterdag en zondag heeft gepland dat eerst het werk en dan pas het vertier komt, dat wil zeggen voorrang op de wegen voor vrachtwagens en auto's van vakantiegangers mogen de weg niet op?.
Was dat nou een droom, mijnheer de Voorzitter?

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de toekomst van onze gemeenschappelijke Unie is in hoge mate afhankelijk van de acceptatie door de burgers. Bij het opstellen van wet- en regelgeving dienen wij ons daar altijd van bewust te zijn. Ik ben dan ook van mening dat de regeling met betrekking tot de rijverboden tot de bevoegdheid van de lidstaten moet behoren. Adequate maatregelen in verband met een rijverbod tijdens weekeinden en op feestdagen dienen juist door de lidstaten genomen te worden, omdat zij het beste in staat zijn om op speciale omstandigheden te reageren. Lidstaten zouden ook de mogelijkheid moeten hebben om vooraf algemene beperkingen op te leggen vanwege milieuoverwegingen of veiligheidsaspecten. Daarnaast is het ook noodzakelijk dat er rekening wordt gehouden met specifieke geografische omstandigheden. Een positief punt is de verwijzing naar de bijzondere situatie bij het vervoer van snel bederfelijke levensmiddelen, zoals melk, fruit en groente.

Ebner (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb weliswaar voor het verslag-Savary gestemd, maar dat heeft wel enige moeite gekost. Het verslag is naar mijn mening weliswaar een stap in de goede richting, maar ook veel minder vergaand dan ik gehoopt had. Ik vind namelijk dat de regelingen voor rijverboden restrictiever toegepast zouden moeten worden ter bescherming van het milieu en de bevolking. Daarmee zou ook een bepaalde druk uitgeoefend worden om alternatieven te ontwikkelen of, in ieder geval, om alternatieven in overweging te nemen. Daarnaast vind ik dat bij deze kwestie het subsidiariteitsbeginsel toegepast moet worden. Ook had er in grotere mate gebruik gemaakt kunnen worden van regionale regelingen, omdat daardoor uiteindelijk de druk groter wordt om naar de al genoemde alternatieven te zoeken. Desondanks ben ik van mening dat dit verslag een stap in de goede richting vormt, mits hierna ook snel de volgende stappen gezet worden.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Het is logisch om de verkeersbeperkingen voor vrachtwagens op Europees niveau te harmoniseren, nu iedere lidstaat tegenwoordig zijn eigen regelgeving toepast. Er is echter geen enkele reden om de harmonisering van onder af, volgens de desiderata van de wegvervoerlobby's, te laten plaatsvinden, door het aantal beperkingen te begrenzen en door de lidstaten die welwillend tegenover alle vrachtverkeer staan, toestemming te geven transportondernemers naar eigen goeddunken te laten rijden.
Wij hebben derhalve voor alle amendementen gestemd waarin meer verkeersbeperkingen worden voorgesteld, rekening houdend met 'topografische, milieu- of verkeersveiligheidsredenen?.
Aangezien deze beperkingen niet zijn aangenomen, hebben wij tegen het verslag gestemd.
Meer in algemene zin kan het probleem echter niet enkel door regelgeving worden opgelost. Het volstaat niet om het goederenverkeer over de weg op zaterdag en zondag te verbieden. Het is daarnaast noodzakelijk om het spoorwegvervoer en het railroutevervoer te ontwikkelen in het kader van de Europese dienstverlening van de spoorwegen.

Raschhofer (NI)
Mijnheer de Voorzitter, de EU-delegatie van de Freiheitliche Partei verwerpt het voorstel van de Commissie voor de harmonisering van de voorschriften betreffende de rijverboden voor vrachtwagens tijdens weekeinden en op nationale feestdagen. Aan de ene kant vormt de richtlijn een inbreuk op het subsidiariteitsbeginsel waardoor nationale bevoegdheden op het gebied van de Oostenrijkse regelgeving voor het wegverkeer aanzienlijk beperkt worden. Aan de andere kant zou een afzwakking van de rijverboden tijdens het weekeinde en op feestdagen een te zware wissel op het transitoland Oostenrijk trekken; op dit moment veroorzaakt de toenemende verkeersdrukte namelijk al een enorme belasting voor ons milieu en voor de gezondheid van de Oostenrijkse bevolking.
Onze belangrijkste doelstelling moet veel meer op een algemene Europese oplossing voor het vervoersprobleem gericht zijn en op het afdwingen van alternatieve vervoersvormen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, lang geleden, in 1963, heb ik de vader van de heer Turchi persoonlijk gekend. Hij was schipper en vannacht droomde ik dat hij samen met zijn zoon, rapporteur Turchi, een zeiljacht bestuurde in een storm op zee. Terwijl hij het jacht over de woelige baren laveerde, zei hij op zelfverzekerde toon tegen zijn zoontje, dat toen nog heel klein was: 'Heb je gezien hoe het moet om een noodweer te trotseren en ervoor te zorgen dat je toch de goede richting uitgaat? Ik denk dat jij in de toekomst, als jij Europees afgevaardigde wordt, de juiste richting voor de Europese wegen zult weten te vinden?. Het spreekt dan ook voor zich dat ik de heer Turchi volg in zijn verslag over Europese richting en wegen. Daarom heb ik voorgestemd.

Savary (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb uiteraard voor het verslag-Turchi gestemd, waarin de financiële bijstand van de Gemeenschap voor grensoverschrijdende netwerken wordt opgetrokken naar 20 procent. Ik vind dit voorstel van de Commissie echter beslist beneden de maat gezien de uitdagingen waarvoor wij ons gesteld zien en in het bijzonder gezien de nieuwe richtsnoeren van haar beleid inzake duurzame mobiliteit.
In de eerste plaats zou een verhoging van het financieringspercentage zonder dat de begroting wordt verhoogd, wel eens voor teleurstellingen kunnen zorgen, evenals voor bijzonder moeilijke arbitrages, wanneer wij ons over de dossiers moeten uitspreken.
In de tweede plaats kan Europa er niet eeuwig mee doorgaan om wél het beleid te bepalen, maar zich tegelijkertijd als een wanbetaler te gedragen. Als we kijken naar de achterstand die bij de in Essen goedgekeurde projecten is opgelopen en als we zien dat de Raad - terwijl men ons een nieuw beleid inzake duurzame mobiliteit voorlegt, dat een enorme inbreng van de overheid vereist - onlangs zes nieuwe projecten heeft ingetrokken of opgeschort die beslist van essentieel belang waren voor de tenuitvoerlegging van het nieuwe vervoersbeleid van de Commissie en die aansloten bij de oriëntatievoorstellen van de RPE, dan kunnen we er alleen maar voor pleiten dat het financieringsprobleem van de trans-Europese netwerken eindelijk wordt aangepakt en dat ons Europees vervoersbeleid eindelijk de beschikking krijgt over middelen die passen bij de ambities.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In het verslag wordt onderstreept dat de trans-Europese netwerken onvoldoende ontwikkeld zijn, zowel op het gebied van het vervoer, met name het spoorvervoer, als van de onderlinge koppeling van de energienetwerken. Deze ontoereikendheid is een bijproduct van de ontwikkeling van de Europese economie binnen te krappe, nationale kaders. De trans-Europese infrastructuur lijdt echter eveneens onder de ontoereikende beschikbaarheid van overheidsfinanciering, die in het verslag wordt bekritiseerd.
Om dit tekort aan middelen te verzachten, beperkt de rapporteur zich ertoe om particuliere investeerders aan te trekken met een extra subsidie.
Wij hebben tegen dit verslag gestemd omdat wij erop tegen zijn dat overheidsgelden gebruikt worden om particuliere winsten te vergroten. Bovendien is de doelstelling van een grotere koppeling van de gas- en elektriciteitsnetwerken niet om een optimale distributie op Europees niveau te bewerkstelligen, maar om de gas- en elektriciteitsmarkt volledig open te stellen voor de concurrentie. Dit betekent met name voor Frankrijk dat de privatisering van EDF en GDF een stap dichterbij komt. Deze gang van zaken wijzen wij pertinent af.
In plaats van de grote ondernemingen en hun aandeelhouders te blijven begunstigen, zouden wij ze juist meer belasting moeten opleggen, opdat de verschillende lidstaten en de Europese Gemeenschap een vervoersnetwerk kunnen financieren dat past bij de eisen van de 21ste eeuw. Wij zijn echter niet zo naïef om te verwachten dat de huidige Europese instellingen dit zullen verwezenlijken, aangezien zij prioriteit toekennen aan de particuliere belangen.

Meijer (GUE/NGL)
In de afgelopen decennia is eerst alle aandacht uitgegaan naar de aanleg van nationale netwerken van autosnelwegen en daarna naar de bouw en vergroting van luchthavens. Pas de laatste jaren wordt in de meeste lidstaten geïnvesteerd in verbetering van de spoorwegen en soms ook in de binnenscheepvaart. Een deel van die hogesnelheidslijnen gaat wel ten koste van verbetering en instandhouding van het spoorvervoer over de korte afstand. Van dure goederenspoorlijnen, zoals de Betuwelijn in Nederland, is het onzeker of ze daadwerkelijk gebruikt zullen worden zolang bedrijven de vrijheid behouden om hun goederen goedkoper over de weg te vervoeren en aansluitende spoorcapaciteit in buurlanden ontbreekt.
Tegenover deze omstreden investeringen staat dat een geïntegreerd Europees spoorwegnet dat nationale grenzen, bergketens en zeestraten op een snelle manier doorkruist, nog steeds niet bestaat.
Rapporteur Turchi heeft gelijk als hij constateert dat investeringen in spoor en binnenvaart achterblijven en dat er te weinig voortgang is met de bouw van tunnels onder de Alpen en de Pyreneeën. Om een eind te maken aan het drukke vrachtautoverkeer door die bergen en aan de lange omwegen die passagierstreinen daar moeten afleggen moeten die tunnels voorrang krijgen. De verruiming van de medefinanciering tot 20% is daarvoor aanvaardbaar, maar mag niet opgeëist worden voor allerlei andere projecten. Dan valt er niets meer te verdelen en duurt de stagnatie voort.

Miranda (GUE/NGL)
Met het onderhavige voorstel, dat ook door de rapporteur wordt aangehangen, tracht de Commissie de financiering van 12 prioritaire projecten op energiegebied veilig te stellen en zodoende de tenuitvoerlegging van de conclusies van Barcelona te waarborgen, met name voor wat de liberalisering van de energiesector betreft. Doel is dat de cofinanciering wordt opgetrokken van 10% tot 20%.
Enerzijds worden hiermee de prioriteiten op het gebied van de trans-Europese netwerken verlegd en anderzijds worden wij in dit voorstel eens te meer geconfronteerd met een verandering van perspectief. Alle aandacht gaat uit naar Oost-Europa ten nadele van de huidige cohesielanden zoals Portugal, dat nauwelijks in aanmerking wordt genomen.
In het voorstel wordt benadrukt dat er met het oog op de financiële vooruitzichten voor de periode 2000-2006 behoefte bestaat aan extra middelen ten bedrage van 150 miljoen euro. De Commissie stelt voor om 100 miljoen euro te financieren uit de middelen die voor de interne beleidsterreinen zijn uitgetrokken waardoor andere doelstellingen uit deze rubriek onder druk komen te staan. Verwacht wordt dat de reorganisatie van de bestaande trans-Europese projecten in de resterende 50 miljoen euro zal voorzien. Gelet op deze omstandigheden kunnen wij het onderhavige voorstel niet steunen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de accijnzen voor biobrandstoffen worden verminderd. Accijnzen is een woord dat mij uit eigen ervaring maar ook doordat ik altijd onder gepensioneerden vertoef, doet denken aan cognac, bier, wijn, Martini. Accijnzen verminderen is dus een zinvolle zaak. Weet u overigens waarom ik de naam Martini heb laten vallen? Omdat ik heel toevallig binnenkort van de partij zal zijn op een bijeenkomst van de prestigieuze Kangaroo Group. Gastheer daarvan is graaf Martini di Montelera en ik ben officieel uitgenodigd. Laten wij dus proosten op de vermindering van accijnzen op alle producten. Lang leve bier, wijn en Martini!

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij echt bijzonder veel genoegen dat het voorstel van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling in dit verslag is opgenomen, waardoor in de toekomst de mogelijkheid ontstaat dat er uiteindelijk helemaal geen accijnzen meer worden geheven op biobrandstoffen en minerale oliën die uit deze grondstoffen worden geproduceerd. Aan de andere kant betreur ik het ten zeerste dat die mogelijkheid slechts tot en met 2010 aanwezig is. Ik hoop echter dat het in een later stadium mogelijk zal zijn om ook een accijnsvrijstelling voor de periode na 2010 te realiseren. De producenten hebben namelijk behoefte aan een bepaalde mate van zekerheid, omdat zij de nodige investeringen moeten doen. Biodiesel vormt niet alleen een belangrijke bijdrage aan de verwezenlijking van de Kyoto-doelstelling, maar zorgt er ook voor dat we niet langer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen.
Tot slot wil ik, ook met het oog op de uitbreiding, nog een keer uitdrukkelijk onderstrepen dat de productie van 'steeds weer aangroeiende' grondstoffen een waarborg vormt voor het behoud van bestaande en het creëren van nieuwe arbeidsplaatsen in de plattelandsgebieden.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Het lijkt absurd om te bespreken of biobrandstoffen al dan niet nuttig zijn, zonder dat het beheer van alle energiebronnen - van aardolie en kernenergie tot schone energie - ter sprake komt. Als er één sector is waarbij een bewuste planning op mondiaal niveau voorop zou moeten staan, dan is het wel die van de productie en het vervoer van energie, alsmede van het beheer van de energiebronnen. Dit geldt des te meer daar de keuze tussen de verschillende energiebronnen enorme gevolgen voor de toekomst van onze planeet kan hebben.
Welnu, deze sector wordt gedomineerd door enkele van de machtigste concerns ter wereld. Hun enige zorg is om zoveel mogelijk winst te behalen, ongeacht de prijs die de mensheid hiervoor moet betalen. Deze concerns hebben de middelen om overal ter wereld hun keuzes voor te schrijven en om staten en hun fiscale beleid te gebruiken om de meest winstgevende vorm van energie te bevoordelen. De 'afhankelijkheid op energiegebied van de Europese Unie? die in het verslag wordt betreurd, doet zich in werkelijkheid niet voor jegens de olieproducerende landen, maar jegens deze concerns.
Om de keuze tussen de verschillende energievormen op juiste wijze te kunnen behandelen, zouden wij deze concerns moeten verplichten hun beleid en zelfs onderzoeksrichting te laten controleren.
(Verklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)
Meijer (GUE/NGL)
Eigenlijk zou het gebruik van autobrandstoffen niet door de belastingdiensten gesubsidieerd moeten worden. En mengen met aardolie is fraudegevoelig. Zelfs een naar verhouding milieuvriendelijke biobrandstof kan worden ingezet als een middel om de groei van het autoverkeer te bevorderen en te rechtvaardigen. De keuze voor meer openbaar vervoer is beter omdat dit vervoer gemakkelijker gebruik kan maken van energie uit water, wind en zon. Die energie blijft als aandrijvingskracht voor vervoermiddelen de beste keuze.
Natuurlijk zijn plantaardige producten wel te verkiezen boven het aanboren of opgraven van delfstoffen, waarvoor het landschap veelal wordt verwoest en vergiftigd. De verbranding van die fossiele brandstoffen draagt sterk bij tot de opwarming van de aarde. Meer plantaardige brandstof betekent dat een groter aantal hectaren landbouwgrond nodig is, en dat deze grond intensief zal worden uitgeput. Op hetzelfde grondoppervlak kan geen voedsel voor onze groeiende wereldbevolking worden verbouwd. Waarschijnlijk bevorderen deze als milieuvriendelijk aangemerkte brandstoffen de uitbreiding van het landbouwareaal ten koste van de toch al sterk aangetaste tropische regenwouden.
Desondanks is voorlopig een lagere belasting op biobrandstof die minder milieuproblemen oplevert wel verdedigbaar als middel om het gedrag van consumenten en ondernemers te beïnvloeden. Daarvoor is eigenlijk geen EU-regeling nodig, want dat moeten de lidstaten zelfstandig kunnen doen. Als de rapporteur voorstelt om die vrijheid te versterken ben ik dat met hem eens.

Souchet (NI)
Het is geheel terecht dat de lidstaten differentiële belastingtarieven toepassen om het concurrentievermogen van brandstoffen van plantaardige oorsprong te verbeteren, aangezien deze hernieuwbaar zijn en geen bijdrage leveren aan het broeikaseffect. De lidstaten moeten in staat worden gesteld om de accijnzen op autobrandstoffen om te zetten in een soort ecotaks. Vanwege hun negatieve externe effecten zouden de fossiele brandstoffen hierdoor zwaarder worden belast dan de hernieuwbare brandstoffen.
In mijn hoedanigheid van rapporteur voor de Commissie landbouw verheugt het mij dat het Parlement heeft ingestemd met de belangrijkste amendementen die ik had ingediend en die in onze commissie unaniem waren aangenomen. Dit betreft ten eerste: volledige belastingvrijstelling voor brandstoffen die gebruikt worden voor de productie van biobrandstoffen, zoals nu reeds gebeurt voor de productie van aardolieproducten. Ten tweede: afschaffing van de - volstrekt willekeurige - grens van 50 procent voor de gedifferentieerde accijnstarieven. Ten derde: de noodzaak te voorkomen dat de bevordering van biobrandstoffen leidt tot het importeren van biomassa. Hierdoor zou de Europese Unie het voordeel van een verminderde uitstoot van broeikasgassen, alsmede de productie van voederproteïnen als bijproduct, die voor diervoeding kunnen worden gebruikt en waaraan wij een ernstig tekort hebben, mislopen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de heer Rübig stelt voor om een onafhankelijk Europees bureau op te richten voor alle controleoperaties inzake nucleaire veiligheid. Dat is een forse onderneming, als het lukt. Nu staat de heer Rübig er in dit Parlement om bekend dat hij vertegenwoordiger van het midden- en kleinbedrijf is. Ik constateer dus met genoegen dat hij zich thans eindelijk buigt over een grote onderneming, namelijk de oprichting van een communautair bureau voor nucleaire veiligheid. Daarom heb ik voorgestemd.

Meijer (GUE/NGL)
. Kernenergie is sterk omstreden, maar na jarenlange rust als gevolg van de rampen in Harrisburg en Tsjernobyl wordt nu toch weer geprobeerd om nieuwe kerncentrales te bouwen. Zolang er nog kernenergie bestaat, voor vreedzame of voor militaire doeleinden, blijven de gevaren groot. Niet alleen het ontploffen of smelten van installaties bedreigt het leven in een ruime omgeving, maar er zijn ook gevaarlijke radioactieve restproducten met een onvoorstelbaar lange halveringstijd. Juist die restproducten zijn aantrekkelijk voor criminelen en terroristen, die door te dreigen met het verspreiden van gevaarlijke stoffen anderen tot overgave willen dwingen.
De rapporteur is naar mijn mening te optimistisch als hij denkt dit soort problemen volledig te kunnen vermijden door middel van een betere controle. Toch is die controle onder de huidige omstandigheden wel hard nodig. Het is de nuttigst denkbare taak voor wat er over is van Euratom, de Europese instelling die ooit werd opgericht om het grootscheepse gebruik van kernenergie te bevorderen. Een onafhankelijk bureau voor Nucleaire Veiligheid en Bescherming, dat alle exploitanten in de lidstaten en toekomstige lidstaten rechtstreeks kan controleren op de veiligheid van kerncentrales en nucleair materiaal, moet er zeker komen. Ook de voorgestelde afwijzing van de productie van kernwapens in de EU heeft mijn steun, evenals de controle om die productie te verhinderen.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in dit verslag wordt gestreefd naar bevordering van de Europese filmindustrie en andere audiovisuele werken. Wij krijgen dus eindelijk - ik heb daar al andere keren het woord over gevoerd - een Europese filmindustrie. Maar dat betekent dat we ook een film over het Europees Parlement kunnen krijgen, een film dus waar exponenten van het Europees Parlement in optreden. Wij kunnen dan commissaris Monti voorgeschoteld krijgen in de rol van politie-inspecteur. Collega Vaatanen mag dan voor chauffeur spelen en voorzitter Prodi wordt natuurlijk de rol van pastoor toegemeten, om maar niet te spreken van voorzitter Watson, die directeur van een college wordt. Commissaris Reding mag de trouwe echtgenote spelen en u, ondervoorzitter Provan, wordt onvermijdelijk een Schotse miljardair, terwijl collega Plooij-van-Gorsel als pin-up mag optreden. En de moordenaar? Collega Fatuzzo wellicht?

Alyssandrakis (GUE/NGL)
Het is in cultureel en politiek opzicht zeer belangrijk dat steun wordt verleend aan de productie en distributie van films en andere audiovisuele werken in de EU, met name opdat weerstand kan worden geboden aan de allesoverheersende Amerikaanse productie die 66% van de markt dekt. Ondanks de herhaalde debatten en maatregelen heeft men evenwel niet veel vooruitgang kunnen boeken. De belangrijkste oorzaak hiervan is ons inziens dat dit vraagstuk wordt aangepakt in het kader van de markt en de commerciële mededinging.
In het verslag komt bezorgdheid tot uiting over deze situatie, evenals een zekere intentie om bepaalde waarden te verdedigen, juiste waarden, die echter niet verder komen dan vrome wensen. Het verslag maakt zich drukker om de herkomst van deze werken dan om de kwaliteit daarvan en vestigt al zijn hoop op de onderwerping van - ook - deze sector aan de regels van de interne markt, dat wil zeggen aan een nog verder doorgedreven commercialisering. Men wil de audiovisuele productie in de cultuursector een autoritair financieel mechanisme opleggen, een mechanisme dat kwalitatieve concurrentie vervangt met een alles nivellerende tactiek van Procrustes, met een Euro-Hollywood om de Amerikanen de loef af te steken.
Volgens ons moeten wij niet proberen de Amerikanen de loef af te steken door met de marktwetten ten strijde te trekken. Veeleer moeten wij de voorwaarden creëren waaronder alle volks- en nationale culturen, in en buiten de EU, tot ontwikkeling kunnen komen, rijker kunnen worden en met elkaar in wisselwerking kunnen treden. Met een dergelijk beleid zal kwaliteit de overhand kunnen krijgen boven pseudo-cultuur, ongeacht diens herkomst.
Aangezien in het verslag enkele goede voorstellen staan, hebben de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland zich van stemming onthouden.

Beazley (PPE-DE)
De afvaardiging uit het Verenigd Koninkrijk van de Europese Volkspartij schort haar standpunt inzake punt 35 op, dat vraagt om bij artikel 151 over te gaan op een gekwalificeerde meerderheid.
Niettegenstaande deze opschorting steunt de afvaardiging het algemene standpunt van het verslag van Vander Taelen.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Wij hebben dit verslag niet afgewezen, omdat wij er voorstander van zijn dat cinema en cultuur voor iedereen toegankelijk zijn, hetgeen nog lang niet het geval is. Wij hebben echter geweigerd om voor dit verslag te stemmen, waarin de Commissie verweten wordt - het toppunt, gezien haar beleid! - dat zij het industriële karakter van de audiovisuele sector veronachtzaamt, maar waarin vervolgens om meer subsidie voor in deze sector geïnvesteerd kapitaal wordt gevraagd. Wij zijn niet tegen ondersteuning van het creëren en verspreiden van kunstwerken. De aandacht van de rapporteur gaat echter niet zozeer uit naar de toeschouwers, als wel naar de kapitaalbezitters.
Wij zouden bijvoorbeeld ondersteuning moeten bieden aan gemeenten die zich veel moeite getroosten om wijkbioscopen te subsidiëren en dus bestaansmogelijkheden te geven. Deze bioscopen spelen een belangrijke rol in de verspreiding - tegen een lage prijs - van films voor het gewone volk. Bovendien zouden wij andere gemeenten ertoe moeten aanzetten dit voorbeeld te volgen. Dit is echter niet de bedoeling van dit verslag. De rapporteur is zeer lovend over het financieren van onderzoek naar en de ontwikkeling van e-cinema, evenals over duur projectiemateriaal voor bioscoopzalen, waarbij hij echter preciseert dat het overige aan de markt moet worden overgelaten. Kortom: om een sector te ontwikkelen die te kampen heeft met gebrek aan kapitaal omdat de particuliere sector geen risico's neemt, wil men eens te meer de overheid laten opdraaien voor de financiering van toekomstige particuliere winsten.

Kuntz (EDD)
In dit verslag worden interessante mogelijkheden onderzocht om de instandhouding en versterking van de cinematografische industrie van de lidstaten van de Europese Unie te waarborgen.
Het feit dat de nadruk wordt gelegd op het dubbele, namelijk culturele en industriële, karakter van de cinematografische en audiovisuele werken is in intellectueel opzicht niet bevredigend, aangezien het belang van uitgesproken aandacht voor deze sector juist schuilt in het primair bevorderen van haar culturele dimensie. Niettemin, om een geloofwaardige Europese cinematografische productie te behouden tegenover de superproducties uit Hollywood, is het onvermijdelijk een beroep te doen op grote industriële concerns die in staat zijn hier een massaproductie tegenover te stellen.
Bovendien zijn de voorstellen uit het verslag voor het merendeel belangwekkend. Er wordt een uitgebreid overzicht geschetst van voorgenomen maatregelen, van cofinanciering van de digitalisering van archieven en steun voor de aankoop van digitaal projectiemateriaal tot het aansporen van de lidstaten om fiscale stimulansen in te voeren voor audiovisuele producten en diensten. Het is te hopen dat de toepassing van deze maatregelen daadwerkelijk een vooruitgang betekent voor de met de audiovisuele sector samenhangende industrieën en diensten.
Het opstellen van nieuwe, geharmoniseerde juridische normen tussen de verschillende nationale rechten is op zich niet verwerpelijk. Wij moeten echter zien te voorkomen dat deze harmonisering als voorwendsel worden gebruikt om een denkbeeldige Europese cultuur te promoten.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik persoonlijk en de Partij van de Gepensioneerden die ik vertegenwoordig zijn van mening dat het belangrijk is steun te verlenen aan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, zoals dat aangegeven wordt in dit perspectief van overlegprocedure voor de begroting. Volgens mij kan Europa namelijk alleen maar een groot Europa worden als wij een gemeenschappelijke defensie krijgen, met de mogelijkheid desnoods militair tussenbeide te komen om de democratie te beschermen. Ik geloof dat de versterking van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid de enige manier is om het Europa van papier en papieren te veranderen in een echt sterk Europa dat een leidende rol in de hele wereld bekleedt.

Hyland (UEN)
Ik zou graag mijn redenen vastgelegd zien om vandaag tegen bepaalde gedeelten van het verslag van de heer Färm te stemmen, in het bijzonder tegen die punten die over de landbouw gaan.
We zijn ons er allemaal van bewust dat komende week de voorstellen van de Commissie voor de tussentijdse herziening van het GLB worden verwacht. Ik zal sterk protesteren tegen alle pogingen om van die herziening een hervorming te maken. De overeenkomst die in 1999 in Berlijn is bereikt over de Agenda 2000, staat nog steeds en zal voor het einde van het jaar 2006 worden beoordeeld om de komende financiële vooruitzichten te onderzoeken. Een fundamentele hervorming van het GLB is in dit stadium nodig noch wenselijk. De markten zijn redelijk stabiel en de plafonds van Berlijn zijn niet in gevaar.
Wat betreft de pijler van de plattelandsontwikkeling wordt van de Commissie verwacht dat zij komt met voorstellen voor verplichte modulatie van rechtstreekse betalingen, en dit is ook door de heer Färm naar voren gebracht. Ik verwerp dit idee en steun het concept van vrijwillige modulatie, waarover in Berlijn door de vijftien lidstaten overeenstemming is bereikt. Ik steun volledig de doelstellingen van de plattelandsontwikkeling, maar ik ben er vast van overtuigd dat rechtstreekse betalingen een zeer belangrijk element zijn in het levend houden van kleine familiebedrijven en in de instandhouding van plattelandsgemeenschappen in Ierland.

Fatuzzo (PPE-DE).
Iedereen weet, mijnheer de Voorzitter, dat de heer Podestà een uiterst evenwichtige en wijze ondervoorzitter van dit Parlement is. Nu heb ik net heel even de ogen gesloten en toen zag ik hem ineens voor mij, hij was de nieuwe koning van Afghanistan geworden, met een kroon, scepter, een lange baard en veel macht. Hoe kwam ik daar nu weer op? Omdat in paragraaf 13 van het verslag van de heer Podestà staat dat het Europees Parlement 'zijn bereidheid de wederopbouw van Afghanistan te steunen? herhaalt en dat het Parlement wil 'dat nieuwe kredieten op efficiënte wijze kunnen worden besteed om de Afghaanse bevolking te helpen?. De heer Podestà was daar dus in geslaagd, in dat korte tijdsbestek dat ik hem in mijn droom zag, en de Afghanen waren zo blij met die royale hulp van de heer Podestà, dat ze besloten hem tot koning van Afghanistan te kronen.

Miranda (GUE/NGL)
In dit verslag worden drie hoofdzonden begaan. Ten eerste wordt het allesbehalve bevredigende uitgavenplafond van het huidige financieel kader zonder enig voorbehoud goedgekeurd. Ten tweede wordt de Commissie verzocht voorstellen in te dienen voor de institutionalisering van een beleid dat gericht is op de herverdeling van de begrotingsmiddelen. Daarbij wordt gestreefd naar meer flexibiliteit en overdracht tussen begrotingscategorieën en begrotingsrubrieken ten koste van de begrotingsdiscipline. Tenslotte wordt er met opzet veel te veel kritiek geuit op het uitvoeringspercentage van de structuurfondsen. Men houdt daarbij geen rekening met de contingenties waarmee elk financieel kader in de beginfase van de uitvoering te maken krijgt en met de verplichtingen die aan de toepassing van het Stabiliteitspact verbonden zijn.
Het is duidelijk dat met deze laatste misstap twee doelstellingen worden nagestreefd. Ten eerste wordt het lage uitvoeringspercentage gebruikt als argument om de communautaire uitgaven ten behoeve van de cohesielanden in te krimpen - hetzelfde geldt voor het beleid inzake ontwikkelingssamenwerking - met het oog op de uitbreiding. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de belangen van de nettobetalers. Ten tweede wil men de tussentijdse herziening van Agenda 2000 aangrijpen om 'hervormingen? aan te brengen in de regeling van de structuurfondsen. Om al deze redenen kunnen wij het verslag niet steunen.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.35 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0220/2002) van mevrouw Kauppi namens de Economische en Monetaire Commissie over het jaarverslag 2001 van de Europese Centrale Bank [C5-0196/2002 - 2002/2092(COS)].
Ik heet heer Duisenberg, president van de Europese Centrale Bank, van harte welkom. Wij zijn zeer blij en vereerd met uw aanwezigheid en zijn allen benieuwd naar wat u over de stijgende waarde van de euro te zeggen heeft!

Duisenberg
Mijnheer de Voorzitter, zes maanden geleden zijn we getuige geweest van een mijlpaal in de Europese geschiedenis: de invoering van "de euro, ons geld" in zijn zichtbare vorm. De Europese burgers kunnen nu de tastbare werkelijkheid van de euro ervaren - en ervan profiteren - en de snelle vervanging van de zogenoemde oude valuta aan het begin van dit jaar is een bewijs van de geslaagde invoering van de eurobankbiljetten en -munten.
Het jaar 2001 leverde een bijzonder uitdagende omgeving voor het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank. De verslechterende economische vooruitzichten gingen gepaard met kortdurende prijsopdrijvende invloeden van verschillende kanten, wat het voeren van monetair beleid ingewikkelder maakte. Deze taak werd nog moeilijker door de extreme onzekerheid na de terroristische aanslagen op 11 september in de Verenigde Staten.
Zoals gebruikelijk moest het monetaire beleidsantwoord van de ECB op zo'n situatie verder kijken dan de kortetermijnontwikkelingen en zich concentreren op de risico's voor de prijsstabiliteit op de middellange termijn. Vanuit dit perspectief konden we zien dat de inflatiedruk op de middellange termijn zelfs afnam. De ECB heeft hiermee rekening gehouden door de rentepercentages in 2001 vier keer te verlagen, met in totaal 150 basispunten. Als gevolg hiervan heeft de minimale inschrijvingsrente voor de basis-herfinancieringstransacties van de ECB - de belangrijkste van onze rentepercentages - in november 2001 het niveau van 3,25% bereikt. De belangrijkste rentepercentages van de ECB zijn sinds november ongewijzigd gebleven en de reële korte- en langetermijnrentepercentages zijn historisch gezien zeer laag.
De gemiddelde inflatie op jaarbasis was in 2001, gemeten via het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen, 2,5%. De inflatie werd in 2001 beïnvloed door de naijleffecten van de stijgingen van de invoerprijzen in 2000 en door het nieuwe effect van dierziekten op de prijzen van onverwerkte levensmiddelen. We zijn niet tevreden over zo'n resultaat, dat niet strookt met prijsstabiliteit. Men moet zich echter realiseren dat de ECB geen controle had over de factoren die aan de totstandkoming van dit resultaat hebben bijgedragen. Het monetaire beleid heeft zelfs alleen een vertraagd effect op de inflatie en kan de inflatie niet op korte termijn sturen.
We zijn er tevreden over dat ons beleid van het afgelopen jaar heel goed is begrepen door onze waarnemers en door de markten. De obligatierendementen, alsmede verschillende andere indicatoren voor de inflatieverwachtingen van de marktdeelnemers, duidden in heel 2001 zelfs op een voortgezet vertrouwen dat de ECB de prijsstabiliteit op de middellange termijn zou handhaven.
Er waren - en er zijn nog steeds - wat zorgen over de mogelijke gevolgen van de overgang op de chartale euro op de inflatie in het eurogebied, die ook zijn verwoord in de ontwerpresolutie over het jaarverslag van de ECB die is opgesteld door uw Economische en Monetaire Commissie. Inderdaad is de stijging van de inflatie van de consumptieprijzen op jaarbasis in het eurogebied, van 2,0% in december 2001 naar 2,7% in januari 2002, door veel mensen helaas in verband gebracht met de overgang op de chartale euro. In werkelijkheid hebben andere factoren bijgedragen aan deze stijging, zoals de prijsstijging van groenten als gevolg van negatieve weersomstandigheden, met name in Zuid-Europa, en hogere accijnzen op tabak in verschillende landen in het eurogebied. Er moet echter ook worden erkend dat zich met name in bepaalde sectoren met weinig mededinging enige opwaartse prijsaanpassingen kunnen hebben voorgedaan in verband met de overgang op de chartale euro. Er waren in het eurogebied echter ook prijsverlagingen in verband met de overgang op de chartale euro en tot nu toe hebben de statistische cijfers bevestigd dat het effect op het algehele prijsniveau beperkt is geweest.
Wanneer we nu naar de huidige economische situatie kijken, zien we dat de economische omstandigheden de afgelopen paar maanden geleidelijk zijn gewijzigd. De gevolgen van de terroristische aanvallen op het vertrouwen in de economie zijn geleidelijk vervaagd en de economische activiteit is gestabiliseerd. De omvang van het huidige herstel is nog onzeker, maar het meest waarschijnlijke scenario is dat de economische activiteit geleidelijk zal versnellen en later dit jaar niveaus zal bereiken die overeenkomen met de trendmatige potentiële groei.
Wat monetaire ontwikkelingen betreft, hebben we in het najaar van het afgelopen jaar een grote vraag naar liquide en veilige middelen gezien, in het bijzonder in verband met de onzekerheid op de financiële markten na de terroristische aanvallen. We hebben aan het begin van 2002 een zekere matiging gezien, maar recente gegevens wijzen op een nieuwe stijging in de vraag naar liquide middelen. Daarnaast is de afname in de groei van leningen aan de particuliere sector tot stilstand gekomen en stijgt sinds kort de vraag naar kredieten. Deze ontwikkelingen moeten nauwkeurig in de gaten worden gehouden, aangezien ze een aanwijzing kunnen zijn voor toenemende risico's voor de prijsstabiliteit, in het bijzonder in een periode van economisch herstel.
In het algemeen zijn de vooruitzichten voor de prijsstabiliteit nu minder gunstig dan het geval was in november 2001, toen we voor het laatst de belangrijkste rentepercentages van de ECB hebben aangepast. De inflatie is tot nu toe minder sterk en minder snel gedaald dan we rond de jaarwisseling hadden verwacht. Dit is opnieuw deels te wijten aan de tijdelijke factoren die ik eerder heb genoemd, en aan de hernieuwde stijging van de olieprijzen in het eerste kwartaal van 2002. Ook al zal de stijging van de wisselkoers van de euro bijdragen aan verlichting van de inflatiedruk, toch zullen we onder de huidige omstandigheden alle relevante ontwikkelingen nauwkeurig in de gaten blijven houden, tegen de achtergrond van het gevaar dat de afwijkingen van de prijsstabiliteit na de uitzonderlijke clustering van opwaartse schokken op de inflatie in de afgelopen paar jaar zich zouden kunnen voortplanten in de inflatieverwachtingen voor de langere termijn en zo mogelijk de lonen en prijzen zouden kunnen beïnvloeden.
Voor het behoud van de prijsstabiliteit is het cruciaal dat de lonen ook in de toekomst worden gematigd. In dit opzicht maken we ons zorgen over recente loontrends hier en daar. Er kan niet genoeg worden benadrukt hoe belangrijk het is dat de loonontwikkelingen in lijn zijn met onze definitie van prijsstabiliteit. Loonmatiging is een belangrijke factor in het bevorderen van de uitbreiding van de werkgelegenheid en het helpen creëren van omstandigheden voor een duurzame stijging van het potentiële groeipercentage van de economie in het eurogebied.
De huidige schattingen voor de trendmatige potentiële groei in het eurogebied liggen in de orde van 2-2½% en er is veel ruimte voor verhoging van de potentiële groei in het eurogebied. De ECB zal haar bijdrage leveren door zich te concentreren op behoud van de prijsstabiliteit op de middellange termijn. Maar ook andere beleidsmakers moeten hun verantwoordelijkheid nemen. De globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor 2002, die zojuist in Sevilla zijn goedgekeurd, leggen heel terecht nadruk op de noodzaak van verdere structuurhervormingen in het eurogebied. Ik begrijp dat deze visie ook wordt gedeeld in de ontwerpresolutie.
De toekomstige welvaart van de burgers in het eurogebied zal ook in belangrijke mate afhangen van de prudente uitvoering van fiscaal beleid. Het solidariteitspact van onze monetaire unie verlangt dat alle deelnemers een middellangetermijnperspectief houden dat in overeenstemming is met het kader van het stabiliteits- en groeipact. Dit betekent dat de begrotingen in alle landen gedurende de economische cyclus als geheel dicht bij een evenwicht moeten liggen of een overschot moeten vertonen om voldoende ruimte te bieden voor een onbelemmerd functioneren van de automatische stabilisatoren. We hebben de afgelopen paar maanden enkele zorgwekkende ontwikkelingen gezien in het fiscale beleid van enkele landen. We herinneren er daarom aan dat het belangrijk is dat de landen die nog geen evenwichtige begroting hebben, hun afspraken nakomen en in 2003/2004 gelijk komen met de andere landen van het eurogebied.
Laat ik nu naar enkele andere kwesties gaan die in de ontwerpresolutie over het jaarverslag van de ECB zijn opgeworpen. We verwelkomen de duidelijke steun van de ontwerpresolutie voor de monetaire beleidsstrategie van de ECB. De ontwerpresolutie concludeert dat niet te veel nadruk moet worden gelegd op kortetermijnbewegingen in de monetaire aggregaten en dat er geen slaafse reactie mag zijn op afwijkingen van de groei voor de geldhoeveelheid M3 van de referentiewaarde. Dit is geheel in overeenstemming met de monetaire beleidsstrategie en praktijk van de ECB. De eerste pijler van onze strategie, die een prominente rol toebedeelt aan de analyse van de monetaire ontwikkelingen, is gebaseerd op het empirische bewijs van een nauwe en stabiele relatie tussen geld en prijzen in het eurogebied op de middellange termijn. Er zijn nog geen aanwijzingen die suggereren dat deze relatie in de loop van de tijd minder sterk is geworden. De ECB is zich er volledig van bewust dat monetaire ontwikkelingen vatbaar kunnen zijn voor portefeuilleherschikkingen op de korte termijn, die niet direct verband houden met beslissingen over toekomstige bestedingen. Wat eigenlijk belangrijk is, is de redenen achter monetaire ontwikkelingen te identificeren en te begrijpen teneinde de gevolgen voor de risico's voor de prijsstabiliteit op de middellange termijn te kunnen beoordelen. In dit opzicht heeft de analyse van de monetaire ontwikkelingen ook het afgelopen jaar nuttige informatie opgeleverd voor het monetaire beleid van de ECB.
Dit brengt me dan bij een ander punt dat in de ontwerpresolutie wordt genoemd, namelijk het belang voor een centrale bank om bij de beoordeling van risico's voor de prijsstabiliteit rekening te houden met de prijzen voor activa, maar tegelijkertijd geen moreel risico in de financiële markten in te voeren door ongepaste reacties op excessieve ontwikkelingen in de prijzen voor activa. De ECB deelt deze mening volledig. De ECB ziet nauw toe op de ontwikkelingen in de prijzen voor activa als indicatoren voor het monetaire beleid, maar richt zich daar niet op en reageert er evenmin slaafs op.
Wat betreft de voorgestelde goedkeuring van de macro-economische projecties door de Raad van Bestuur van de ECB, wil ik graag nogmaals de rol van deze projecties in het monetaire beleidsvormingsproces bij de ECB verduidelijken. Deze projecties spelen voor ons een belangrijke rol, maar spelen zeker geen allesbepalende rol. Ze zijn een belangrijk technisch invoergegeven van het personeel van de ECB en de nationale centrale banken bij het op een consistente manier samenvatten en beoordelen van de gevolgen van een grote hoeveelheid informatie voor de toekomstige inflatie. We zijn ons echter ook volledig bewust van de problemen bij het opstellen van projecties. In het bijzonder erkennen we dat het onmogelijk is om alle relevante informatie voor de beoordeling van het behoud van de prijsstabiliteit in één enkele projectie samen te vatten. Gegeven de moeilijkheden bij het opstellen van voorspellingen voor de langere termijn en de onzekerheid wat betreft het juiste economische model, zijn we geen voorstander van het gebruik van één enkele projectie om de risico's voor de prijsstabiliteit te analyseren. We kijken in de context van onze tweepijlerstrategie daarom expliciet naar een groot aantal andere indicatoren en analyses en we proberen de complexiteit van de monetaire beleidsvorming niet te verbergen achter de productie van één enkele voorspelling van de Raad van Bestuur.
De projecties weerspiegelen het deskundige oordeel van het personeel van het Eurosysteem, en we geven er de voorkeur aan dit gescheiden te houden van het oordeel van de Raad van Bestuur met betrekking tot de totale beoordeling van de risico's voor de prijsstabiliteit. Ons besluit om de productie van de projecties duidelijk te scheiden van de analyse van de Raad van Bestuur is daarom volledig transparant, aangezien het een eerlijke afspiegeling is van het besluitvormingsproces binnen de ECB.
Wat betreft de communicatie hebben we altijd gekozen voor een aanpak die een hoge mate van transparantie en duidelijkheid van onze boodschap garandeert. Onze maandelijkse persconferenties zijn in dit opzicht heel belangrijk. De actualiteit en gedetailleerdheid van onze communicatie kent zijn gelijke niet. Tegelijkertijd hebben we onze visie op de publicatie van de notulen niet gewijzigd. We vrezen dat, gelet op de internationale context waarin de Raad van Bestuur werkt, gepubliceerde notulen - of een procedure waarin afwijkende meningen van leden van de Raad worden gepubliceerd (zelfs als er geen namen worden genoemd) - zouden kunnen leiden tot ongepaste druk op de directeuren van de nationale centrale banken om af te wijken van het perspectief voor het hele eurogebied. Dit kan niet in het belang van het eurogebied zijn, net zo min als wanneer de Raad van Bestuur ervoor zou kiezen niet langer met één stem te spreken.
De ontwerpresolutie stelt ook voor dat de uitslagen van stemmingen binnen de Raad van Bestuur anoniem zouden moeten worden gepubliceerd. Zoals ik in mijn vorige verklaring heb aangegeven, heb ik twijfels of dit de markten meer duidelijkheid zou geven of meer transparantie zou geven dan nu het geval is. In elk geval ben ik van mening dat het cruciaal is dat we in onze communicatie nadruk blijven leggen op de economische principes achter monetaire beleidsbeslissingen, in plaats van op een patroon van uiteenlopende meningen in de Raad van Bestuur.
Als afsluiting van mijn verklaring wil ik graag nogmaals kort ingaan op de overgang op de chartale euro. Met één munteenheid hebben onze burgers nu een gemeenschappelijk symbool van een Europese identiteit dat ze in het dagelijks leven gebruiken. De euro heeft in feite de basis gecreëerd die verdere integratie kan stimuleren - zowel op politiek, economisch als financieel terrein. In dit opzicht kan "de euro, ons geld" een nieuwe en meer solide basis zijn waarop we een "steeds hechtere unie" kunnen bouwen.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, president Duisenberg! U heeft ook fans op de tribune, maar helaas mogen zij niet meeklappen. De afgevaardigden in het Parlement mogen dat echter wel.

Kauppi (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Duisenberg, waarde collega's, het stabiliteits- en groeipact is een noodzakelijk onderdeel van de geloofwaardigheid van de eurozone. De maatregelen van de regeringen van de eurozone om de economie te saneren, hebben de basis gelegd voor een duurzame economische groei en een sterkere euro. Hoewel ik op dit moment de noodzaak niet inzie om het in 1997 gesloten stabiliteits- en groeipact te herzien, steun ik toch het idee dat stelt dat er bij de beoordeling van in hoeverre de eurolanden zich aan het stabiliteits- en groeipact houden, ook rekening gehouden moet worden met mogelijke ongedekte pensioenen en het huidige belastingniveau in de lidstaten. Gefinancierde pensioenen en een laag belastingniveau bieden in een crisissituatie immers meer speelruimte.
De euro heeft de laatste maanden aan kracht gewonnen ten opzichte van de dollar. Hoewel pariteit op zich geen economische betekenis heeft, is het psychologisch toch een belangrijk teken van het vertrouwen van economische actoren in de stabiliteit en de gunstige ontwikkeling van de eurozone. Ik ben het met de ECB eens dat de versterking van de euro tegenover de dollar goed is, mits de versterking van de valutakoers beheerst en niet te snel gebeurt. De toename van particuliere investeringen in de eurozone toont aan dat investeerders meer vertrouwen in de toekomst van de eurozone hebben dan in de economische vooruitzichten op de middellange termijn van de Verenigde Staten. Enron, Xerox, Worldcom en mogelijke volgende gevallen zullen die ontwikkeling waarschijnlijk alleen maar versterken.
Rijst de vraag hoe de versterking van de euro de inflatiedruk beïnvloedt. De laatste dagen hebben wij onder anderen van de heer Eichel en de heer Solbes tegenstrijdige berichten gehoord. Er is bijvoorbeeld gezegd dat de pariteit tussen de euro en de dollar de druk vermindert om de rente te verhogen. Anderen, zoals commissaris Solbes in een interview met hem afgelopen zaterdag, zijn weer bezorgd over de versterking van de euro tegenover de dollar. En hoe moet in dit verband worden beoordeeld dat de ECB afgelopen vrijdag samen met de Japanse Centrale Bank op de valutamarkt intervenieerde? Ik zou graag van de heer Duisenberg zijn mening over deze kwestie horen en vooral of de versterking van de euro tegenover de dollar het mogelijk maakt dat de rente op het huidige niveau wordt gehouden. De inflatie bedraagt momenteel immers 1,7 procent, dat is het laagste niveau sinds december 1999.
De groeicijfers voor de geldhoeveelheid M3 van afgelopen week waren hoger dan verwacht. De vraag rijst welke invloed dat heeft op het huidige monetair beleid van de ECB. Deze fundamentele vraag heeft betrekking op de rol van de hele eerste pijler. Wij steunen de tweepijlerstrategie. Verscheidene academici erkennen de langetermijnrelatie tussen geld en inflatie. Het beheer van de eerste pijler is echter gecompliceerd en voor de dagelijkse besluitvorming niet altijd geschikt. Ik hoop dan ook dat de ECB gedetailleerd de inhoud van de eerste pijler en de positie ervan in het monetair beleid uitlegt.
In een tijd waarin de vluchtigheid van de markt groot is, is transparantie van de ECB belangrijker dan ooit. Ik wil van de gelegenheid gebruik maken de Europese Centrale Bank en haar president te bedanken voor de verbeterde voorlichting en de positieve houding tegenover de monetaire dialoog met het Parlement.
Het Parlement beveelt de Raad van Bestuur van de Europese Centrale Bank aan door stemming gebruik te maken van de door het Verdrag mogelijk gemaakte besluitvorming. Dat maakt zo nodig een snellere reactie op veranderende ontwikkelingen mogelijk. De uitslagen van de stemmingen in de Raad van Bestuur moeten ook openbaar worden gemaakt. Het op basis van anonimiteit publiceren van afwijkende standpunten en mogelijke uitslagen van stemmingen versterkt op zich al het vertrouwen van de markt in de Europese Centrale Bank. Een toename van de beschikbare informatie maakt een betere beoordeling van de toekomstige ontwikkeling mogelijk.
Waarde collega's, mijnheer Duisenberg, de meningen van onze burgers vormen de basis van onze maatregelen. Tweederde van de consumenten in de eurozone denkt dat bij de invoering van de chartale euro de prijzen werden verhoogd en producten duurder werden in vergelijking met een normale jaarwisseling. Dit gevoel bij de consumenten wordt echter niet door de inflatiestatistieken gesteund. De maatregelen van de lidstaten om de economie te stabiliseren hebben in de afgelopen drie jaar geleid tot een zeer lage gemiddelde inflatie. De afzonderlijke en relatief zeer kleine prijsstijgingen in de dienstverlenende sector werden door de consumenten als verrassend sterk ervaren. Wij moeten er dus ook in de toekomst op letten dat de burgers duidelijk over de ontwikkeling van de euro worden geïnformeerd.
Uit onderzoeken blijkt dat meer dan 60 procent van de consumenten nog steeds niet gewend is aan prijzen in euro's. Ik roep de lidstaten daarom op de dubbele prijsaanduiding te handhaven, zodat wij allemaal meer tijd hebben te wennen aan de verhoudingen van ons nieuwe geld. De consumenten moeten zich bewust blijven van de prijzen en zij moeten ook in de toekomst door hun eigen koopgedrag extra inflatie kunnen voorkomen. Dubbele prijsaanduiding garandeert ook een probleemloos verloop van de komende vakantieperiode in Midden-Europa.
Vorige week overleed op 88-jarige leeftijd een voor ons debat zeer belangrijk persoon, langdurig premier van Luxemburg en een van de grondleggers van de euro, de heer Pierre Werner. De heer Werner stelde in de jaren '70 het naar hem genoemde verslag-Werner op dat de basis legde voor de oprichting van de Europese Centrale Bank. Ik wil als rapporteur voor het Europees Parlement het laatste deel van mijn interventie aan de heer Werner opdragen. Pierre Werner was een man van grote visies. De Europese Unie is gebaseerd op gemeenschappelijke visies, op de opvattingen van de burgers en staatslieden van ons continent over hoe aan gemeenschappelijke Europese uitdagingen het hoofd moet worden geboden. Wij mogen deze visies, gemeenschappelijke doelstellingen en de gezamenlijk afgesproken principes over een verantwoord en duurzaam economisch beleid niet vergeten als wij oplossingen zoeken voor de politieke en economische vraagstukken op ons continent.
Karas (PPE-DE).
Mijnheer de president van de ECB, mijnheer de Voorzitter van het Parlement, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, ik wil mijn betoog graag in vier delen opsplitsen. Ten eerste gaat mijn dank uit naar de rapporteur voor een erg omvangrijk verslag waarin het jaarverslag van de ECB niet alleen geëvalueerd wordt, maar ook wordt uitgebreid en aangevuld met de eisen die de toekomst stelt, inclusief die van de Economische en Monetaire Commissie. Ten tweede wil ik u, president Duisenberg, en de directie van de ECB bedanken voor de goede samenwerking met het Parlement en met name met onze parlementaire commissie, waarbij echter aan beide kanten ook nog verbeteringen mogelijk zijn. Wij van onze kant zullen proberen de monetaire dialoog te intensiveren en spannender te maken, duidelijkere vragen te stellen en u te stimuleren om duidelijkere antwoorden te geven. Van uw kant verwachten wij in de toekomst meer inspanningen wat de publieksvoorlichting betreft.
De beslissingen van de ECB zijn voor de burgers vaak moeilijk te volgen. Wij weten echter allemaal dat het beleid van de Europese Centrale Bank een direct effect op het consumentengedrag en op de Europese munteenheid heeft; dat betekent dat een betere voorlichting noodzakelijk is om meer transparantie en acceptatie bij de burgers van Europa te bewerkstelligen en om, in aansluiting op wat u heeft gezegd, meer economische dynamiek te creëren.
Wij feliciteren u niet alleen met uw werkzaamheden en uw jaarverslag, maar met name ook met uw activiteiten in verband met 11 september. De beleidsmaatregelen op het gebied van de rentetarieven en liquiditeiten die de ECB onmiddellijk na de aanslagen in nauwe samenwerking met de Federal Reserve Bank heeft genomen, hebben een zeer positieve indruk achtergelaten, omdat daardoor een dreigende financiële crisis voorkomen is. De felicitaties zijn ook bestemd voor de geslaagde invoering van de chartale euro, waarbij we echter met het probleem worden geconfronteerd dat de statistische gegevens weliswaar op een vlekkeloze invoering wijzen, maar dat er ook een grote onzekerheid onder de burgers blijkt te bestaan. Om daar iets aan te doen, hebben we punt 18 in onze ontwerpresolutie opgenomen.
Ik wil de speech van vandaag als aanleiding gebruiken om duidelijk te maken dat het stabiliteits- en groeipact ook deels verantwoordelijk is voor het succes van de euro en van de ECB. Wij wijzen dan ook alle pogingen van de hand om dat stabiliteits- en groeipact vanwege kortzichtige, opportunistische beleidsmotieven anders te interpreteren en uit te hollen; er zijn meer structuurhervormingen nodig alsmede hervormingen in het kader van de uitbreiding die door de politiek en door de ECB doorgevoerd moeten worden. Wij hopen dat uw werkzaamheden in de toekomst net zo succesvol zullen zijn en dat u deze uitdagingen tot een goed einde zult brengen.
(Applaus van rechts)

Randzio-Plath (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten steunt het verslag van de rapporteur. Gezien de presentatie van dit jaarverslag verdient de Europese Centrale Bank terecht onze gelukwensen omdat nu eindelijk een keer binnen het eurogebied zichtbaar is geworden hoe belangrijk de euro is als antwoord op externe schokeffecten. Daarnaast zijn die felicitaties ook op hun plaats vanwege de geslaagde invoering van de chartale euro.
Hoewel niet alle burgers tevreden zijn met het nieuwe geld, heeft Europa in ieder geval laten zien dat er resultaten geboekt kunnen worden als er eendrachtig wordt samengewerkt. Uit een enquête blijkt dat 64% van alle burgers zich met de euro in hun portemonnee eindelijk een beetje meer Europeaan voelt. Dat is ook de bedoeling!
Het gevoel dat thans onder de burgers leeft over de huidige prijzen is echter niet de bedoeling geweest. Het blijkt dat de feitelijke, statistisch meetbare en buitengewoon lage prijsstijgingen in de eurolanden niet overeenkomen met het inflatieniveau zoals dat door de mensen wordt ervaren. Daarom is het ook zo goed geweest dat dit Europees Parlement steeds op een voorlichtingscampagne heeft gehamerd en dat het Parlement voortdurend heeft benadrukt dat de invoering van de euro niet alleen als een technische verandering, maar ook als een omschakeling met grote psychologische gevolgen beschouwd moet worden. In zover is het ook belangrijk dat we positieve signalen afgeven. Het feit dat de consumenten in ieder geval sinds kort de voordelen van een monetaire unie merken als ze met hun pasje geld pinnen, is erg belangrijk. Daarnaast zullen er in de komende vakantieperiode nog meer voordelen aan het licht komen. Dit is zonder twijfel ook te danken aan de inzet van het Parlement.
Sta mij toe even kort in te gaan op de bezorgdheid over de koersstijging van de euro. Het beste alternatief is ongetwijfeld een langzame curve in de richting van de dollar-euro-pariteit. Dat proces kan echter niet gestuurd worden. Daarom kan niet genoeg benadrukt worden dat de dalende invoerprijzen in een zwakke oplevingsfase in het eurogebied positieve randvoorwaarden voor een expansief monetair beleid creëren. Dat betekent dat er in ieder geval ook geen besluiten over de rentewijzigingen in een bepaalde richting noodzakelijk zijn. Als de Unie het proces van Lissabon niet tot stilstand wil laten komen, zal zij zich hieraan moeten houden.
De Europese Centrale Bank heeft een grote verantwoordelijkheid. Hopelijk creëert de coördinatie van het economisch beleid nu eindelijk ook daadwerkelijk een positieve ambiance voor alle betrokkenen. De ontwikkeling van de geldhoeveelheden is in de laatste tijd niet erg positief geweest. Desalniettemin is hier toch ook een positief element aan verbonden, omdat dit een uiting is van een economische opleving. Deze ontwikkeling is namelijk een signaal dat ondernemingen kredieten voor investeringen opnemen voor een toekomstige, economische groei; dat is voor Europa van levensbelang.
Naar mijn idee is een nog grotere transparantie binnen de Europese Monetaire Unie ook van belang. Ik hoop van harte dat de Europese Centrale Bank openstaat voor de argumenten van het Parlement om geïnformeerd te worden over alle achtergronden van de monetaire beleidsbesluiten. Dat is ook een goede zaak voor de geloofwaardigheid en vertrouwenwekkende uitstraling van de ECB.
De Europese Centrale Bank heeft ook de taak om een bijdrage te leveren aan de prijsstabiliteit. Ik ga er zonder meer vanuit dat de ECB ook in de toekomst die prijsstabiliteit zal bevorderen en, in tegenstelling tot de Amerikaanse Federal Reserve, niet zal meewerken aan de ontwikkeling van een speculatieve zeepbel. Ook in de toekomst mag de ECB geen moral hazard toestaan als gevolg van haar eigen optreden!

Huhne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, aangezien er in dit Huis een vergaande mate van overeenstemming bestaat over de grondbeginselen van het beleid jegens de ECB, wil ik graag ingaan op één specifieke maatregel in de ontwerpresolutie, waar we eerder om hebben gevraagd zonder dat we in het jaarverslag een formeel antwoord hebben gekregen van de Raad van Bestuur, en ik hoop dat dit zal worden hersteld. Het gaat om de kwestie van de publicatie van de uitslagen van stemmingen op anonieme basis, zodat de markten en het Parlement de verschuiving in de meningen in de loop van de tijd kunnen beoordelen.
Meneer Duisenberg, u hebt in het verleden bezwaren geuit tegen zo'n verandering, omdat de Raad van Bestuur doorgaans besluit bij consensus. Ik was blij dat u ons in de commissie hebt aangegeven dat u hier in de loop van de tijd nog eens over zou nadenken. Ik hoop dat u zult besluiten om besluiten met meerderheid van stemmen te nemen, zowel omdat dit tot een efficiëntere besluitvorming zal leiden als omdat dit in de Verdragen van u wordt gevraagd.
Ik wil graag duidelijk stellen dat ik de kritiek van het afgelopen jaar dat de ECB te weinig en te laat heeft gehandeld, niet deel. De ECB heeft de rentepercentages zelfs voor het eerst verlaagd in mei 2001, ondanks een verdergaande stijging van de inflatie, die de piek van 3,4% nog moest bereiken. U hebt uw monetaire referentiewaarden alleen maar ongeveer gerespecteerd, en in 26 van de 41 maanden hebt u toegelaten dat de inflatie buiten uw streefbereik kwam. Dit is een pragmatische instelling. We weten echter van de Raad dat het nemen van besluiten bij consensus, met andere woorden unanimiteit, trager en lastiger is dan met gewone meerderheid van stemmen.
Alleen al om die reden zou het zinvol zijn als de ECB in de toekomst besluiten met meerderheid van stemmen zou nemen. Het feit dat de huidige procedures niet tot fouten hebben geleid, is geen argument tegen verbetering van de procedures, vooral wanneer dit is wat het Verdrag verlangt. Artikel 10 van het Protocol betreffende de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank stelt duidelijk dat de Raad van Bestuur besluit met gewone meerderheid van stemmen.
Ik hoop daarom dat de Raad van Bestuur ook nota zal nemen van zijn verplichtingen krachtens het Verdrag door besluiten te nemen met meerderheid van stemmen.

Kaufmann (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, in het verslag van de ECB staat de kritische kanttekening dat de meeste eurolanden er in 2001 niet in zijn geslaagd om hun begrotingsdoelstelling te verwezenlijken. In Duitsland, Frankrijk, Italië en Portugal was wederom sprake van relatief hoge tekorten. In het verslag wordt ook gewaarschuwd voor een verdere procentuele stijging van die tekorten. Met andere woorden, de consolidering van de begroting - naast het behoud van de prijsstabiliteit de tweede primaire doelstelling van het Europese economische beleid - loopt gevaar. Dat betekent dat er niet alleen geen stabiliteit is, maar dat er ook geen ruimte is voor beleidsmatige ontwikkelingen; een factor die net zo belangrijk is. Helaas wordt in het parlementaire verslag te weinig aandacht aan deze kwestie besteed.
In tegenstelling tot mijn collega, de heer Karas, ben ik van mening dat het stabiliteits- en groeipact terecht ter discussie staat. Dat pact verkeert volgens mij in een zware crisis omdat het vanwege het willekeurig vastgelegde percentage van 3% niet flexibel genoeg is. In tijden van stagnatie en recessie werken deze boeien als een rem op mogelijke economische impulsen. Het is dan ook niet toevallig dat de ministers van Financiën van het eurogebied de Commissie al opgeroepen hebben om bij het evalueren van de begrotingssituatie van de lidstaten meer rekening te houden met cyclische schommelingen. Ik pleit daarom met nadruk voor een hervorming van het stabiliteitspact en voor een aanvulling hierop met een werkgelegenheidspact. Daarvoor is echter een uitgebreide coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten vereist.
Het stabiliteitspact is heus niet in marmer gebeiteld, zoals uit Frankrijk - een land met nu weer een conservatieve regering - vernomen werd. Het streven moet erop gericht zijn om zo snel mogelijk een speelruimte te creëren voor een anticyclisch economisch beleid. Natuurlijk mag de beperking van staatsschulden niet uit het oog verloren worden. Ook mag het niet gebeuren dat bepaalde landen zich ten koste van andere landen verrijken doordat hun schuldenlast buiten alle proporties toeneemt zonder dat ze met een hogere rente worden bestraft. Een stabiliteitsbeleid mag zich aan de andere kant ook niet beperken tot de inflatie. Het allerbelangrijkste aspect is echter dat een dergelijk beleid geen negatief effect mag hebben op het maatschappelijke evenwicht in de samenleving.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het jaarverslag van de Europese Centrale Bank over 2001, dat een evenwichtige, vakkundige en onpartijdige indruk maakt, laat er nauwelijks naar raden dat 2001, net als het jaar daarvoor, desastreus is geweest voor de euro op de wisselmarkten. Een onopvallende grafiek op pagina 59 laat zien dat de koers van de Europese munt heel wat dieper is gezakt dan tijdens alle schommelingen die de deelnemende nationale valuta's sinds 1994 hebben gekend, is gebeurd. Hetzelfde geldt voor de grafiek op pagina 65 over de netto financiële stromen in het eurogebied in 2000 en 2001, die een belangrijke kapitaaluitstroom vertoont. Dit getuigt ervan dat investeerders weinig belangstelling hebben voor de eurozone of de euro, of voor beide.
Het is echter terecht - zal men hierop ongetwijfeld antwoorden - dat deze weinig verheugende feiten niet worden benadrukt in het jaarverslag van de Europese Centrale Bank, aangezien het nu beter gaat met de euro en de zwarte periode is afgesloten. Dat is een bewering die geverifieerd dient te worden. Wat we op dit moment zien, betekent niet dat de investeerders enthousiast zijn over de euro, maar eerder dat zij zich distantiëren van de dollar. Dit hangt samen met het leeglopen van de technologische ballon, met de financiële schandalen en vooral - dat moeten we niet vergeten - met het grote verschil in de rentevoeten, dat in het nadeel is van de Amerikaanse munt.
De euro profiteert dus momenteel van het slechte klimaat rondom de dollar. Voorzichtigheid blijft niettemin geboden, want de onderliggende problemen van de euro blijven recht overeind staan. Om te beginnen blijft de Europese groei gering. In tegenstelling tot de beloften heeft de invoering van de euro de groei niet gestimuleerd. Wat echter vooral overeind blijft, is de grote vraag voor de toekomst, namelijk de problematiek van het naast elkaar bestaan van een gemeenschappelijke munt en een ongelijk geordende economische en sociale zone, waarvan de deelnemers onderling van inzicht kunnen verschillen.
Om dit probleem op te lossen, dromen sommigen van een min of meer gedwongen integratie. Wat ons betreft, mijnheer de Voorzitter, wij hopen dat Europa ondanks deze onaangename situatie flexibel en liberaal zal weten te blijven.

Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, in tegenstelling tot de heer Berthu vind ik dat de Europese Centrale Bank zich kan laten voorstaan op een meer dan bevredigende balans. De euro is een succes: meer dan vijftig landen beschikken over een wisselkoersstelsel waarvoor de euro - in ieder geval gedeeltelijk - als referentie dient. Onze gemeenschappelijke munt is op gelijke hoogte met de dollar gekomen. Toen de euro ten opzichte van de dollar terrein verloor, schreven sommige analisten dit toe aan het zogenaamd ontbreken van structurele hervormingen in Europa.
Nu de euro momenteel weer inloopt op de dollar, zou dit logischerwijs het gevolg moeten zijn van een geslaagd structureel beleid van de Europese Unie, tenzij de ontwikkeling van de wisselkoers tussen de dollar en de euro niet zozeer dankzij de fundamentalisten als wel dankzij het wisselvallige karakter van de financiële markten tot stand komt. Na de opgewonden stemming op de beurzen en het inzakken van de zogenaamde nieuwe economie, komt nu de ontgoocheling. Virtuele beurswinsten zijn veranderd in reële verliezen. De mate waarin bedrijven en particulieren zich in de schulden steken, is meer dan verontrustend. Daar komt nog bij dat veel helden van de nieuwe economie manipulatoren en oplichters blijken te zijn. Tijdens de financiële crisis in Azië hekelden veel analisten het 'crony capitalism? oftewel het in die landen voorkomende kapitalisme waarbij partijen met elkaar onder één hoedje spelen. Welnu, de huidige situatie in de Verenigde Staten - maar eveneens in Europa - laat zien dat de schoolmeesters van Wall Street, uit New York en elders zich comfortabel hadden geïnstalleerd in een soort zelfbedieningszaak, waar directeuren van ondernemingen, zakenbankiers, analisten en accountants elkaar wederzijds van dienst waren.
In feite maakt de financiële wereld momenteel een soort krach door die herinnert aan 1929 en de daaropvolgende jaren en die zich verder uitbreidt. In dit opzicht is een diepgaande hervorming van de internationale financiën dringend noodzakelijk. De centrale banken, met name de Federal Reserve en de ECB, moeten voorstellen doen voor een betere regulering van en een beter toezicht op de financiële markten, met inbegrip van hedge funds. Artikel 110, lid 1 van het Verdrag verleent het Europese stelsel van centrale banken het recht om aanbevelingen en adviezen uit te brengen. Ik hoop van harte dat de ECB aanbevelingen doet om het door samenspanning beheerste kapitalisme te bestrijden, een betere regulering en een beter toezicht in te stellen, kortom: om de voorwaarden te creëren om het vertrouwen van een groot publiek in een moreel verantwoorde financiële sector te herstellen. Wat momenteel een bedreiging vormt is niet het inflatiegevaar, maar het gevaar dat de financiële markten imploderen. De ECB kan zich niet aan haar verantwoordelijkheid onttrekken. Overigens zouden de oproepen tot loonmatiging van de ECB veel geloofwaardiger zijn, indien de heer Duisenberg hetzelfde matigende taalgebruik tegenover de kapitaalbezitters zou aanhouden.
(Applaus van links)

Solbes
Mijnheer de Voorzitter, ik ga het heel kort houden. In de eerste plaats wil ik u bedanken voor het feit dat ik mij mag roeren in dit debat over de presentatie van het jaarverslag van de Europese Centrale Bank.
Ik wil het Parlement en in het bijzonder de Economische en Monetaire Commissie en haar rapporteur, mevrouw Kauppi, bedanken voor dit uitstekende verslag. Veel van de hierin opgenomen zienswijzen onderschrijft de Commissie volledig. Dat geldt met nadruk voor de positieve waardering van het beleid van de Europese Centrale Bank.
Ik zal mij beperken tot twee discussiepunten die voor de Commissie van groot belang zijn.
In de eerste plaats de rol van het stabiliteits- en groeipact binnen de huidige ontwikkelingen. Wij menen dat de begrotingsinstanties mede dankzij het pact adequaat hebben kunnen reageren op de recente economische terugloop. Die landen die reeds een overschotevenwicht hadden bereikt, konden de automatische stabilisatoren inzetten om de gevolgen van de afgenomen groei op te vangen. En in tegenstelling tot vroeger heeft geen enkel deficitland een ook nauwelijks te verdedigen, expansionistisch fiscaal beleid gevoerd. Tegelijkertijd konden de lidstaten gewoon doorgaan met de hervormingen van het fiscale beleid die in de toekomst moeten bijdragen aan een meer flexibel aanbod.
Ik zou meer in het algemeen willen zeggen dat het beleid tijdens de eerste jaren van de Economische en Monetaire Unie de economische groei en onze macro-economische stabiliteit heeft bevorderd.
De combinatie van een monetair beleid ter ondersteuning van de groei met een ietwat soepeler fiscaal beleid heeft, meer recent, het cyclische herstel geschraagd. Helaas heeft het uitblijven van fiscale consolidatie in het jaar 2000, toen de economische groei aanzienlijk was, geleid tot een aantal problemen waar wij momenteel mee worden geconfronteerd, vooral in de landen met de grootste tekorten. Vandaar dat wij op korte termijn vooral streven naar fiscale consolidatie en naar de structurele hervormingen die ons groeivermogen opkrikken.
In de tweede plaats dan de euro en zijn impact op de prijzen. Volgens trimestrale gegevens van Eurostat waarbij het eerste trimester van 2002 vergeleken werd met het laatste trimester van 2001 heeft de euro tot een inflatie van 0,16 procent geleid. Toch is, wat dit cijfer betreft, voorzichtigheid geboden. Ten eerste omdat deze berekeningen niet waterdicht zijn. Ten tweede omdat zelfs als dit cijfer globaal klopt, er volgens ons uitzonderlijke prijsstijgingen zijn doorgevoerd voor bepaalde diensten en goederen die zeer regelmatig worden geconsumeerd. Daardoor ontstaat bij de burger het gevoel dat het leven veel duurder is geworden. En ten derde omdat het de bedoeling is dat de euro op middellange termijn, via lagere consumentenprijzen, leidt tot een betere concurrentiepositie en tot meer economische efficiency.
Dat waren mijn opmerkingen voor vanmiddag en dan geef ik nu het woord aan de president van de Europese Centrale Bank, de heer Duisenberg, die ongetwijfeld nog iets heeft toe te voegen.

Duisenberg
Mijnheer de Voorzitter, op de eerste plaats wil ik me bij mevrouw Kauppi aansluiten en mijn respect betuigen tegenover wijlen Pierre Werner, een van de grondleggers van de Europese Unie, die we nooit zullen vergeten. Toen ik de heer Werner op 2 januari een gedenkvulpen aanbood om zijn bijdrage aan de Europese Unie te vieren en te onderstrepen en hem voor die bijdrage te bedanken, kon hij niet meer spreken, maar de tranen die over zijn wangen liepen, zeiden meer dan welke woorden ook.
Diverse leden zijn opnieuw ingegaan op het thema van meer transparantie en in het bijzonder de publicatie van de notulen of, zoals de heer Huhne zei, op zijn minst de uitslagen van stemmingen in de Raad van Bestuur. Ik heb al een formeel antwoord gegeven in mijn inleidende verklaring, maar ik wil graag nog toevoegen, vooral voor de heer Huhne, dat besluitvorming bij consensus niet inhoudt dat er noodzakelijkerwijs unanimiteit is, in de zin dat allen bij een stemming hetzelfde zouden stemmen.
Besluitvorming bij consensus houdt in dat de besluiten waar de Raad van Bestuur als geheel toe komt in een bepaalde kwestie, een besluit in een bepaalde richting of juist een besluit om helemaal niets te veranderen, door de hele Raad van Bestuur worden gesteund, door sommigen met meer enthousiasme dan door anderen, maar hiervoor is geen stemming nodig. Men moet altijd in gedachten houden dat de leden van de Raad van Bestuur weliswaar uit alle lidstaten komen, maar hun lidstaten niet vertegenwoordigen, noch in het geval van de directeuren van de nationale centrale banken noch in het geval van hun centrale bank. Zij zitten er als persoon en zijn volledig onafhankelijk.
Dat geldt ook voor het besluitvormingsproces en we willen het koste wat het kost zo houden dat de besluiten van de Raad van Bestuur besluiten zijn van een autonoom orgaan en dat elk afzonderlijk lid van dat orgaan de uitkomsten van bepaalde discussies zal verdedigen en weergeven alsof hij die besluiten 100% steunt. De besluiten worden gesteund door de hele Raad van Bestuur. We willen die houding in de Raad van Bestuur niet ondermijnen.
Op het punt van de prijzen en de effecten van de kosten van de overgang, waarnaar verscheidene leden hebben verwezen, klopt het dat het publiek veel van de prijsstijgingen die het waarneemt, toeschrijft aan de overgang op de eurobankbiljetten en -munten en de daarmee gepaard gaande afrondeffecten. Dit geldt in het bijzonder voor de goederen die we dagelijks kopen. Je betaalt bijvoorbeeld niet dagelijks de huur, dus op dat punt doen zich geen problemen voor. Hetzelfde geldt voor computers, die je ook niet dagelijks koopt, en waarvan overigens de prijzen zijn verlaagd. Je merkt het echter wel in cafetaria's, cafés of restaurants of wanneer je je auto op de gebruikelijke plaats probeert te parkeren.
Over het algemeen heeft Eurostat statistisch geschat dat van de 0,8% inflatiestijging die in het eerste kwartaal van dit jaar is geregistreerd, tussen de 0 en 0,16% kan worden toegeschreven aan de overgang op de chartale euro. Er is echter een groot verschil tussen de perceptie van de mensen in het algemeen en de statistische feiten, nu de inflatie, zoals we hadden verwacht, eindelijk omlaag lijkt te gaan. We zijn op de hoogte van de laatste flash-schatting door Eurostat van de inflatie in juni, die 1,7% zou zijn, 0,3% lager dan in mei. Ook als het definitieve cijfer iets hoger zou uitvallen dan 1,7%, hebben we een neerwaartse trend. Het is ook waar dat we bij de ECB verwachten dat de inflatie gedurende de rest van dit jaar en het komende jaar rond dit cijfer van 2% zal blijven zweven, dus we verkeren in een situatie waarin we uiterst alert moeten zijn voor wat betreft de risico's dat het cijfer op de middellange termijn boven de limiet van 2% uitkomt.
Er zijn risico's, zowel opwaartse als neerwaartse. Ik heb aangegeven dat de opwaartse risico's komen van de monetaire ontwikkelingen en mogelijk van huidige loonontwikkelingen als de inflatiecijfers uit het verleden doorwerken in nieuwe loonovereenkomsten. Deze risico's worden momenteel verzacht - en daar ben ik blij om - door de recente significante koersstijging van de euro. Aldus maken we steeds weer de balans van deze risico's op. Tijdens de laatste vergadering van de Raad van Bestuur begin juni, die was gewijd aan ons standpunt met betrekking tot het monetair beleid, heeft dit ons doen concluderen dat de risico's er zijn, dat de verzachtende effecten op lijken te treden en dat we moeten afwachten hoe de zaken zich ontwikkelen.
Wat betreft de vragen van de heer Berthu over beslissingen inzake investeringen in Europa, die nu vanwege de wisselkoers iets aantrekkelijker lijken te zijn dan in het verleden, wil ik graag zeggen dat de periode van de enorme kapitaaluitstroom uit Europa naar met name de Verenigde Staten voorbij lijkt te zijn, zowel wat betreft rechtstreekse investeringen als beleggingen. Er zijn aanwijzingen dat de stromen in bepaalde gevallen nu omgekeerd zijn en dat de uitstroom op zijn minst scherp is gedaald.
Bij de vaststelling of Europa een aantrekkelijke plaats is voor potentiële investeerders, inclusief buitenlandse investeerders, of het nu om rechtstreekse investeringen of beleggingen gaat, is de wisselkoers echter slechts een van de zaken die in de overwegingen wordt meegenomen, en dan ook nog een minder belangrijke. We moeten in Europa door ons beleid, onze loonontwikkelingen en ons milieu een zodanig klimaat scheppen, dat Europa een aantrekkelijkere plaats wordt om te investeren dan het de afgelopen jaren kennelijk was. Ook om die reden is het zo cruciaal dat de intenties van onze staatshoofden en regeringsleiders om vaart te zetten achter de structuurhervormingen liever vroeg dan laat in daden worden omgezet.
Om te eindigen met de vraag van de heer Goebbels over de regulering van de financiële markten, steunt de ECB volledig het actieplan inzake financiële diensten en zal de ECB alles doen wat in haar vermogen ligt om de tenuitvoerlegging van het plan te bevorderen en de verdere harmonisatie van verordeningen betreffende instrumenten voor de kapitaalmarkt te stimuleren, zodat we in Europa een transparantere en comparatievere kapitaalmarkt krijgen.
Wat betreft toezicht, zal de ECB alles doen wat in haar vermogen ligt om te voldoen aan haar mandaat volgens het Verdrag om de soepele uitvoering van toezichtpraktijken te bevorderen. Ik moet u er echter aan herinneren dat dit het enige mandaat is dat het Verdrag de ECB geeft op het gebied van bedrijfseconomisch toezicht; het geeft geen mandaat voor de toezichtpraktijk zelf, noch voor de formulering van de verordeningen die van kracht zijn. We kunnen toezicht bevorderen, we kunnen het pad ervoor effenen, we kunnen als katalysator dienen voor goede samenwerking, maar in principe valt toezicht onder het subsidiariteitsbeginsel. We zullen onze uiterste best doen, en we doen al onze uiterste best, om precies dat te bereiken.
Ik vertrouw erop dat ik hiermee de belangrijkste vragen heb beantwoord.
Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik dank u dat u mij het woord geeft.
Mijnheer Duisenberg, ik wilde u nog een extra vraag stellen. U zegt terecht dat het Verdrag u slechts beperkte bevoegdheden verleent op het gebied van bedrijfseconomisch toezicht. Artikel 110 geeft u echter de mogelijkheid om aanbevelingen te formuleren en adviezen uit te brengen. Bent u van plan gebruik te maken van deze bevoegdheid waarin het Verdrag voorziet?

Duisenberg
Mijnheer de Voorzitter, gezien het feit dat het Verdrag zo terughoudend is in de toekenning van precieze verantwoordelijkheden aan de Europese Centrale Bank op het gebied van het toezicht op het bankwezen, zou het naar mijn mening een overschrijding van onze bevoegdheid zijn dat artikel te gebruiken voor specifieke maatregelen voor toezicht op het bankwezen of op het gebied van bedrijfseconomisch toezicht in het algemeen, waaronder ook andere financiële bedrijfstakken vallen.

De Voorzitter.
 Nogmaals hartelijk dank.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is de gecombineerde behandeling van twee verslagen namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid:
(A5-0229/2002) van de heer Trakatellis, over het voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerde organismen en de traceerbaarheid van met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde levensmiddelen en diervoeders en tot wijziging van Richtlijn 2001/18/EG [COM(2001 182 - C5-0380/2001 - 2001/0180(COD)];
(A5-0225/2002) van mevrouw Scheele, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders [COM(2001) 425 - C5-0368/2001 - 2001/0173(COD)].

Trakatellis (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, wij behandelen vandaag het voorstel voor een wetgeving betreffende ten eerste de traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerde organismen, ten tweede de traceerbaarheid van met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde levensmiddelen en diervoeders, en ten derde de wijziging van Richtlijn 2001/18 betreffende de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu.
Het hoofddoel is de wetgevingen in de Europese Unie te harmoniseren en daarmee een efficiënte werking van de interne markt en een betere informatie van de consument te waarborgen. Helaas kan noch met het voorstel van de Commissie, noch met de in de Milieucommissie goedgekeurde amendementen worden gegarandeerd dat deze doelstellingen ook daadwerkelijk worden bereikt. Integendeel, veeleer wordt de deur wagenwijd opengezet voor vervalsing en bedrog, voor misleiding van de consument, prijs- en concurrentieverstoring en benadeling van de producenten en bedrijven in de Europese Unie.
Het onderhavig voorstel houdt verband met het Protocol van Cartagena betreffende bioveiligheid. Dit Protocol behelst evenwel geen enkele bepaling voor traceerbaarheid van de producten die zijn afgeleid van genetisch gemodificeerde organismen. Daardoor ontstaat een gebrek aan rechtszekerheid en wordt de Gemeenschap zelfs belet voorschriften uit te vaardigen voor niet alleen communautaire maar ook ingevoerde producten. De reden is dat er geen enkele wettelijke verplichting is om in elk stadium van de productie alle gegevens ter beschikking te stellen. Op die manier krijgen producenten en leveranciers uit derde landen alle kans om fraude te plegen en de consument te misleiden, met als resultaat dat de concurrentie wordt vervalst. De producenten van de Europese Unie zullen namelijk gedwongen zijn de verordening te eerbiedigen, terwijl de producenten en leveranciers uit derde landen kunnen beweren dat hun producten met natuurlijke grondstoffen worden vervaardigd zonder dat kan worden gecontroleerd of hun beweringen ook daadwerkelijk op waarheid berusten. Als de Europese Unie de vereisten inzake traceerbaarheid en etikettering van ingevoerde producten op unilaterale wijze toepast en controlemaatregelen treft zonder over toereikend wetenschappelijk bewijs te beschikken zullen bovendien handelsconflicten met derde landen kunnen ontstaan, hetgeen kan leiden tot klachten bij de Wereldhandelsorganisatie.
Afgezien daarvan zal het voorstel de biotechnologie - die door iedereen in de wereld wordt beschouwd als de technologie van de toekomst en die zo veelbelovend is voor de samenleving van de 21ste eeuw - allesbehalve helpen. Integendeel, deze zal een enorme klap te verduren krijgen. Daarom vraag ik mij af waarom dergelijke voorstellen worden ingediend. Tot nu toe was het zo dat heel de levensmiddelensector gebaseerd was op wetenschappelijke analyses. Ik denk bijvoorbeeld aan de controle op levensmiddelenvervalsing, aan de BSE en de dioxinen. Als men de onderhavige verordening derhalve echt doeltreffend wil maken moet men deze vergezeld doen gaan van wetenschappelijke methoden, methoden waarmee kan worden vastgesteld welke verschillen bestaan tussen de met genetisch gemodificeerde organismen vervaardigde producten en de conventionele producten. Er zijn momenteel bovendien zeer gevoelige analysemethoden beschikbaar voor de opsporing van genetisch gemodificeerd DNA of van genetisch gemodificeerd eiwit. Aan de hand daarvan wil ik als rapporteur de producten indelen in twee categorieën: ten eerste producten die gemodificeerd DNA of eiwit bevatten - en op die producten kunnen wij traceerbaarheid en etikettering toepassen - en ten tweede producten die weliswaar zijn afgeleid van genetisch gemodificeerde organismen maar noch DNA noch eiwit bevatten en die zich in geen enkel opzicht onderscheiden van conventionele producten. Als wij volledig gelijke producten evenwel op ongelijke wijze behandelen bij de etikettering maken wij de producten zelf ook ongelijk en zorgen wij ervoor dat ook de kopers deze ongelijk bejegenen. Natuurlijk zal daardoor prijsverstoring ontstaan, en natuurlijk zal de consument worden misleid. Eventueel zal de consument zelfs gedwongen worden meer te betalen. Dit soort behandeling leidt dus tot marktverstoring en verwarring onder de consumenten en opent de deur voor fraude, aangezien de etikettering niet gecontroleerd kan worden en de waarheid van hetgeen wordt aangegeven op het etiket wetenschappelijk niet bevestigd kan worden. Er bestaat derhalve volgens mij geen enkele twijfel dat het voorstel van de Commissie, in de vorm waarin het door de Milieucommissie op tafel werd gelegd, tegenstrijdig is. Als wij de beginselen hiervan willen overnemen, zullen wij elke wetenschappelijk grondslag en logica ter zijde moeten schuiven en levensmiddelen gaan etiketteren aan de hand van politieke overtuigingen of opvattingen. Vlees, melk, boter, kaas, enzovoort van dieren die bijvoorbeeld tien, twintig dagen lang GGO's hebben gegeten, moet dan worden geëtiketteerd: dat is de logische consequentie van het voorstel van de Commissie.
Daarom ben ik ervan overtuigd, mijnheer de Voorzitter, dat de Europese Commissie dit voorstel gedaan heeft omdat zij onder druk stond en ertoe werd aangezet het moratorium op te heffen. Dit voorstel kan echter niet worden toegepast. Daarmee wordt geen enkele rechtszekerheid gegeven. Men kan immers geen beroep doen op een gerechtelijke instantie, op bijvoorbeeld een rechtbank. Daarom is mijn voorstel om traceerbaarheid en etikettering te combineren met de vaststelling en opsporing van genetisch gemodificeerd DNA en eiwit de enige praktisch haalbare oplossing voor met genetisch gemodificeerde organismen vervaardigde producten. Dan kan men via wetenschappelijke controle de toepassing van de verordening waarborgen.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, dat was niet het standpunt van de Commissie milieubeheer. Helaas heeft de heer Trakatellis zich niet aan de gewoonte gehouden om het standpunt van de Commissie milieubeheer te presenteren, maar heeft hij zijn eigen mening naar voren gebracht. Ik vind dat bijzonder irritant en ik verzoek u, in uw hoedanigheid als Voorzitter, er in de toekomst op te letten dat de rapporteurs de standpunten van de bevoegde commissie weergeven. Als ze daartoe niet in staat zijn, dienen ze zich aan het gebruik te houden om het verslag terug te geven in plaats van hun persoonlijke mening als het standpunt van de bevoegde commissie te verkondigen.
De Voorzitter.
Eerlijk gezegd was dat niet precies een motie van orde!

Scheele (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het voorstel waarvoor ik als rapporteur fungeer, gaat over een verordening inzake de toelating en etikettering van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders. Deze verordening dient uiteraard in nauwe samenhang met de verordening over de traceerbaarheid bekeken te worden. Net zoals vele anderen - en dat geldt ook voor de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid - ben ik blij met het voorstel van de Commissie dat gelijkwaardige producten in de toekomst ook onder het toepassingsgebied van de verordening vallen. Dat wil zeggen dat de verordening ook geldt voor producten die geproduceerd worden met genetisch gemodificeerde ingrediënten, maar waarbij die genetische modificatie in het eindproduct niet meer aan te tonen is. Dat is een grote vooruitgang in de communautaire wetgeving en daarmee wordt tegemoet gekomen aan een al jaren bestaand verlangen onder de consumenten.
Deze wijziging zal er ook toe leiden dat voor een hele reeks levensmiddelen waarvoor op dit moment geen etikettering verplicht is, in de toekomst wel een etiketteringsplicht geldt. Volgens de huidige stand van de wetgeving kan een olie voor 100% uit genetisch gemodificeerde maïs bestaan zonder dat er een etiketteringsplicht geldt. Deze etikettering is tegenwoordig mogelijk dankzij het traceerbaarheidssysteem. In de discussies wordt altijd net gedaan - en dat hebben we zojuist ook weer gemerkt - alsof dit de eerste wetgeving zou zijn waarbij de consument informatie krijgt waarvan het waarheidsgehalte niet door analytische procedures aantoonbaar is. De Europese Unie kent echter al langer wettelijke voorschriften die gebaseerd zijn op een effectief traceerbaarheidssysteem, dat wil zeggen op documentatie. Een voorbeeld is de voorgeschreven herkomstaanduiding van veel levensmiddelen, zoals groente en fruit.
Om de consument een maximale keuzevrijheid te geven, stelt de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid ook een etikettering voor van dierlijke producten en enzymen. We hebben de discussies in de Raad gevolgd - weliswaar van buitenaf - en maken ons op dit vlak echter geen illusies: Met grote waarschijnlijkheid zal dit verlangen niet in de onderhavige wetgeving worden opgenomen. Ik vind het echter absoluut noodzakelijk om bij dit onderwerp de knuppel in het hoenderhok te gooien om de politieke discussie over deze kwestie voort te zetten. Eén ding is namelijk duidelijk: De vraag of enzymen en dierlijke producten geëtiketteerd dienen te worden, zal met de onderhavige wetgeving zeker niet beantwoord worden.
In het kielzog van de etikettering zijn er ook voortdurend discussies gevoerd of er een etikettering dient te komen met het opschrift 'niet genetisch gemodificeerd'. In al deze discussies heb ik duidelijk gesteld dat ik dit wel als aanvullend, maar niet als alternatief concept aanvaardbaar vind. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid is juist over dit onderwerp een discussie gevoerd waarin gezegd werd dat het voorstel van de Commissie teruggestuurd moet worden, omdat wij alleen maar een etikettering met 'niet genetisch gemodificeerd' willen.
In het voorstel van de Commissie is ook een drempelwaarde opgenomen voor onvoorziene of technisch niet te voorkomen verontreinigingen.Wij zijn het er allemaal over eens dat een dergelijke drempelwaarde noodzakelijk is. Er moet echter wel duidelijk gesteld worden dat deze drempelwaarde alleen mag gelden voor die technisch niet te voorkomen verontreinigingen. Vaak wordt beweerd - en dat heb ik ook in veel krantenartikelen gelezen - dat de Europese Unie nu een besluit gaat nemen om de etikettering pas vanaf 0,5% dan wel pas vanaf 1% verplicht te stellen; dat is natuurlijk onzin.
Wat ik eveneens niet aanvaardbaar vind - en met mij de meerderheid van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid - is dat deze drempelwaarden ook voor GGO's zouden gelden die in de Gemeenschap niet zijn toegelaten. Met betrekking tot de hoogte van de drempelwaarde hoop ik dat de meerderheid van de plenaire vergadering de amendementen 162 tot en met 164 ondersteunt die door mijn fractie zijn ingediend. In deze amendementen wordt voorgesteld om lagere drempelwaarden te hanteren wanneer de ontwikkelingen in de wetenschap en technologie dat mogelijk maken.
Ik heb nog twee andere punten opnieuw aan de orde gesteld en die hebben ook de steun van de Commissie milieubeheer gekregen. Het gaat daarbij niet alleen om de centralisatie van de toelatingsprocedure, maar ook om de rol van de nationale autoriteiten, met name met het oog op de milieubeoordelingsonderzoeken. In het voorstel van de Commissie is voorzien dat de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid deze milieubeoordelingsonderzoeken in de toekomst moet gaan uitvoeren. Naar mijn idee is dat geen goede oplossing. Wat dat betreft, stel ik voor dat we de onlangs, namelijk in 2001, aangenomen richtlijn inzake doelbewuste introductie niet nu al proberen te omzeilen. Naar mijn idee moeten deze milieubeoordelingsonderzoeken dan ook gewoon tot de verantwoordelijkheid van de bevoegde autoriteiten in de lidstaten blijven behoren. Daarnaast hebben een aantal andere amendementen van mij betrekking op een verbetering van de rechten op het gebied van de publieksvoorlichting en ik hoop dat de meerderheid van de plenaire vergadering - net als de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid - deze rechten van het publiek zal ondersteunen.
Seppänen (GUE/NGL)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij hebben met een zeer ingewikkelde zaak te maken. Hoewel het advies van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie aan de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid vrij eensgezind lijkt, werden verscheidene punten bij de stemming slechts met één stem verschil vastgesteld. Men kan zeggen dat de commissie in twee kampen was verdeeld en de minderheid kan met grote tevredenheid vaststellen dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid hun standpunt beter vertegenwoordigt dan het advies van de eigen commissie.
Als genen worden gemanipuleerd, heeft dat soorten en variëteiten tot gevolg die in de natuur niet uit zichzelf ontstaan. Niemand weet van tevoren wat er gebeurt als genetisch gemanipuleerde organismen de natuur in worden gebracht. Zij kunnen zich kruisen met natuurlijke variëteiten en zo kan er iets ontstaan dat bij het manipuleren van genen niet de bedoeling is geweest. Men moet uiterst voorzichtig te werk gaan.
Het is goed te eisen dat men alle genetisch gemanipuleerde organismen met terugwerkende kracht moet kunnen traceren. Al in het Protocol van Cartagena inzake bioveiligheid werd geëist dat de identificatiegegevens van genetisch gemanipuleerde organismen nauwkeuriger moeten worden. De Industriecommissie spreekt meer met de mond van de producenten en wil dat niet.
Het is ook in het belang van de consumenten dat zij hun voedsel kunnen kiezen en daartoe hebben zij het recht. Er wordt daarom voorgesteld de etikettering van producten met GGO's te verplichten. Op basis daarvan kan de consument producten vermijden die hij niet wil gebruiken. Bij de stemming in de Industriecommissie won nipt het standpunt dat afwijkt van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Naar de mening van de commissie moet de etikettering juist zo plaatsvinden dat een product wordt geëtiketteerd als het geen genetisch gemodificeerde organismen bevat en niet als het product die wel bevat. De Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft in deze zaak een ander standpunt ingenomen dan de Industriecommissie, en haar standpunt is waarschijnlijk bevorderlijker voor het vergroten van de keuzemogelijkheden van de consumenten.

Redondo Jiménez (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, wij bespreken twee verslagen: één over de traceerbaarheid en etikettering van levensmiddelen en diervoeders met GGO en één over de aanwezigheid hiervan in levensmiddelen en diervoeders. Deze kwesties moeten worden opgelost om een eind te kunnen maken aan het moratorium van de Raad inzake genetische gemanipuleerde organismen. Het op elkaar afstemmen van de prioriteiten - ten eerste het recht van de consument op informatie, ten tweede gezondheid en milieu, ten derde het recht op een goed functionerende, interne markt - is niet eenvoudig maar wij kunnen er niet onderuit.
Maar om hier te horen dat de genen in het milieu terechtkomen? Dames en heren, beheerst u zich alstublieft een beetje. Ik ken geen enkel gen dat zo zou zijn vrijgekomen en ronddartelt in het milieu. Ik denk dat wij rationeel en serieus moeten zijn, wij moeten de twee, in mijn ogen redelijke voorstellen van de Commissie in elkaar passen en ons voorstel afstemmen op datgene wat de markt en de consument nodig hebben.
Vóór alles moet de consument goed geïnformeerd worden zodat hij een keus kan maken. De tweede prioriteit is dat daarmee de gezondheid wordt gewaarborgd. En de derde prioriteit is dan dat wij de vrijheid van de interne markt respecteren en van derde landen vragen wat wij onszelf opleggen. Wij kunnen geen afwijkende regels hanteren. Het mag niet zo zijn dat onze consumenten onwetend worden overspoeld met genetisch gemanipuleerde organismen uit andere landen omdat wij er niet in slagen onze regels aanvaard te krijgen door de internationale organisaties.
Ik weet, mijnheer de Voorzitter, dat ik mijn tijd overschrijd maar misschien kunt u dat door de vingers zien aangezien een fractiegenoot van mij afziet van zijn interventie. Ik wilde ook zeggen dat een etiket niet betekent dat iets veiliger is. En ik denk niet dat het een taak is van het Parlement, wat toch een politieke institutie is, om te bepalen of het 0,5 procent of 0,3 procent wordt. Een dergelijke parameter, die meetbaar moet zijn, dient door een beheerscomité te worden vastgelegd. En tot slot, mijnheer de Voorzitter, ?
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Gebhardt (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid heeft een hele serie amendementen van de Commissie juridische zaken en interne markt overgenomen en dat is een goede zaak. Door deze amendementen worden in de eerste plaats onduidelijkheden weggenomen, bijvoorbeeld door amendement 22 dat een precisering geeft. Daarin wordt gezegd dat de comitologieprocedure alleen wordt toegepast wanneer het erom gaat, nieuwe producten in de werkingssfeer van deze verordening op te nemen, niet om producten uit te sluiten die er oorspronkelijk onder vielen. Ik denk dat zulke verduidelijkingen in ieder geval welkom zijn.
In de tweede plaats gaat het om de coherentie in de regelgeving. In ieder geval moet worden voorkomen dat de nu voorgestelde nieuwe regelingen de compromissen uithollen die we in het verleden met veel moeite hebben bereikt in de novel food-verordening en de richtlijn inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu.
In de derde plaats gaat het om de terechte aanspraak van burgers op toegang tot informatie. Van een mondige consument kan alleen sprake zijn wanneer we hem transparantie en openheid blijven bieden. We praten hier in het Parlement heel veel over vrijheid, transparantie en solidariteit. Laten we die woorden in daden omzetten door te zorgen voor een duidelijke etikettering van producten. De burgers kunnen dan zelf beslissen over wat ze willen consumeren en wat ze in de schappen willen laten liggen.
Daarbij hoort natuurlijk ook het probleem van de drempelwaarden. U weet dat de Commissie juridische zaken en interne markt daarover geen besluit heeft genomen. Nadat verschillende voorstellen aan de commissie waren voorgelegd, werden deze amendementen ingetrokken met de suggestie dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid dit probleem beter overziet. Ik wil echter niet verhelen dat ik een drempelwaarde van 0,1% nog steeds het meest wenselijk vind.

Sommer (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, waarom hebben we genetisch gemodificeerde planten nodig? Door een paar bouwstenen van het genetisch materiaal te modificeren past een plant zich beter aan negatieve milieu-invloeden aan, zoals aantasting door insecten of onkruid. De plant beschikt uit zichzelf over meer resistentie. Het gebruik van herbiciden en insecticiden kan daardoor sterk worden gereduceerd. Het milieu wordt minder belast. Zulke genetisch gemodificeerde levensmiddelen onderscheiden zich in kwaliteit en voedingswaarde op geen enkele wijze van traditionele voedingsmiddelen. Dat is door uitvoerige proeven aangetoond.
In het Parlement lopen de meningen over de onderhavige voorstellen van de Commissie inzake de traceerbaarheid en etikettering sterk uiteen. Dat weten we allemaal. Over één ding zijn we het eens: de voorstellen zijn niet bepaald geslaagd. Het is onbegrijpelijk waarom de Commissie niet al deze zaken in één enkele verordening wil regelen. In zo'n volledige en samenhangende regeling had dan ook de sector zaaizaad kunnen worden opgenomen. Deze sector wordt nu om ook voor ons onbegrijpelijke redenen binnen de comitologieprocedure behandeld, dus min of meer met uitsluiting van het Europees Parlement.
Ondanks deze tekortkomingen willen we de voorstellen van de Commissie niet terugverwijzen, omdat iedere verdere vertraging zeer schadelijk zou zijn voor de status van genetisch gemodificeerde producten in de EU. Het moratorium dat we de facto al enige jaren kennen, zou dan blijven bestaan.
Beide Commissievoorstellen willen garanderen dat de consument duidelijke en eerlijke informatie krijgt over genetisch gemodificeerde organismen in levensmiddelen en diervoeders. Natuurlijk ben ook ik zonder enig voorbehoud voor een uitvoerige consumentenvoorlichting. Dat is duidelijk. Dat bereik je echter alleen wanneer alleen van die producten wordt aangegeven dat ze GGO's bevatten die ook daadwerkelijk geheel of gedeeltelijk uit GGO's bestaan. Voorop staat dat dit wetenschappelijk moet worden aangetoond aan de hand van genetisch gemodificeerd DNA of proteïnen en in de toekomst misschien met behulp van andere, nieuwe analysetechnieken. Zo'n op producten gebaseerde etikettering is de enig begaanbare weg. Het voorstel van de Commissie wijst ons de verkeerde weg. Een etikettering die is gebaseerd op procédés waarmee levensmiddelen en diervoeders worden gemaakt, los van de vraag of genetische modificatie in het eindproduct kan worden aangetoond, is gewoonweg niet uitvoerbaar en werkt fraude in de hand. Als gevolg daarvan zou Europa worden overspoeld door een golf van vermeende schandalen en het vertrouwen van de consument in onze toch wel kwalitatief hoogwaardige voedingsmiddelen zou onnodig verder worden aangetast.
Om dezelfde reden ben ik tegen uitbreiding van de verplichte etikettering tot dierlijke producten zoals vlees, eieren en zuivelproducten, afkomstig van dieren die ooit wel eens in aanraking zijn geweest met genetisch gemodificeerde diervoeders. Een dergelijke etiketteringsplicht zou net zo vergezocht zijn als een etiketteringsplicht voor levensmiddelen die door toevoeging van genetisch vervaardigde of gemodificeerde hulpstoffen, bijvoorbeeld enzymen, worden geproduceerd. In beide gevallen is het voedingsmiddel zelf immers niet genetisch gemodificeerd. Er is geen verschil met conventionele producten.
Precies hetzelfde geldt ook voor sterk geraffineerde producten zoals spijsolie of suiker. Het product bevat aantoonbaar geen genetisch gemodificeerde organen meer. Waarom zou je het dan etiketteren?
Een dergelijke aanpak, waarbij elk product dat slechts vluchtig in aanraking is geweest met GGO's een etiket krijgt, zou haaks staan op het idee om voorlichting en informatie aan de consument te geven. Je zou namelijk nagenoeg alle levensmiddelen moeten voorzien van het etiket 'vervaardigd uit of met behulp van GGO's?.
Een ander belangrijk punt is de drempelwaarde voor de toevallige of technisch onvermijdelijke aanwezigheid van GGO's in producten. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid werd tegen de wens van de christen-democratische fractie in de drempelwaarde van 1% uit het Commissievoorstel verlaagd tot 0,5%. Wij zijn het er toch over eens dat deze drempelwaarde alleen een politieke betekenis heeft en niet wetenschappelijk is gefundeerd. Ook als politiek richtgetal moet zo'n waarde toch gebaseerd zijn op wat uitvoerbaar is, wat haalbaar is. De haalbaarheidsdrempel is echter met een ondergrens van 1% al meer dan bereikt. Aan een drempelwaarde van 0,5% kan op dit moment eenvoudigweg niet worden voldaan. Het zou een onhaalbare waarde zijn, een onoverkomelijke drempel.
Nu moet wel gezegd worden dat het Commissievoorstel op dit punt uiterst ongelukkig was geformuleerd. Natuurlijk wekt het onbehagen wanneer gesproken wordt over GGO's die in de EU niet zijn toegestaan. Daardoor krijgt men het gevoel dat men aan willekeur is overgeleverd. In wezen gaat het bij deze drempel om een vooral in de overgangsfase noodzakelijke tolerantiewaarde voor GGO's die vanwege het moratorium dat de facto geldt, nog niet zijn toegestaan maar wel degelijk door de bevoegde wetenschappelijke instanties in de EU zijn getest. Het resultaat daarvan is dat deze GGO's geen gevaar vormen voor de gezondheid en het milieu. Ze zijn rijp voor toelating, ze staan in de wacht. De juiste term zou dus moeten zijn: preauthorized. Ik zal proberen deze term in de wetgeving te verankeren.
Lund (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de twee voorstellen voor een verordening en de verslagen waarover we het vandaag hebben, vormen een belangrijke aanvulling op de richtlijn over de introductie van GGO's, die wij vorig jaar hebben aangenomen. Regels voor de traceerbaarheid en etikettering zijn uiteraard nodig, enerzijds om een efficiënte kwaliteitscontrole toe te laten, maar anderzijds ook om de mogelijkheid te bieden producten uit de handel te nemen indien ze onvoorziene negatieve gevolgen voor onze gezondheid of voor het milieu hebben en tenslotte ook om ervoor te zorgen dat de consumenten kunnen kiezen tussen producten die GGO's bevatten en producten die er geen bevatten. Daarom sta ik volledig achter het standpunt van de Milieucommissie, die voor een efficiënt systeem op het gebied van traceerbaarheid pleit en die de consument de vrije keuze wil garanderen. De consument wordt voorgelicht of een product uit genetisch gemodificeerde organismen bestaat, GGO's bevat, of eruit vervaardigd werd. Dit geldt uiteraard ook voor dierlijke producten zoals melk, eieren en vlees, wanneer deze afkomstig zijn van dieren die met GGO-producten gevoed zijn. Als consumenten hebben wij recht op deze informatie, zowel wat de inhoud als de productiemethoden betreft van de levensmiddelen die wij nuttigen. Ik ben het ook eens met het principe dat de grenswaarde voor onvoorziene besmetting met GGO's zo laag mogelijk gehouden moet worden en hoogstens 0,5% mag bedragen.
Nu wil ik nog iets zeggen over de multinationale chemiereuzen, die achter de GGO's staan en trouwens ook iets over de Britse regering, die etikettering merkwaardig genoeg overbodig vindt, tenzij het om producten gaat die helemaal geen GGO's bevatten. Dit laatste is een rampzalige optie. Ten eerste zou een dergelijke regeling door de ondernemingen weinig gebruikt worden, omdat ze vrijwillig is. Uit verantwoordelijkheidszin alleen zullen weinig firma's een dergelijke regeling toepassen. Ten tweede laat een dergelijke regeling de consument volledig in de kou staan. Alle producten die geen label dragen dat ze GGO-vrij zijn, kunnen dus GGO's bevatten of er ook geen bevatten. De consument wordt daarover in het ongewisse gelaten en dat is uiteraard de bedoeling van de chemische industrie.
Daarbij komt dat de traceerbaarheid van GGO's totaal onmogelijk wordt, als er niet voor elke stap in de productie- en distributieketen een etikettering betreffende GGO's in positieve zin bestaat. Wanneer achteraf zou blijken dat bepaalde GGO's schadelijke gevolgen hebben voor de gezondheid en het milieu is het onmogelijk hun herkomst terug te vinden. Wanneer men aan het verleden denkt, is het dan ook verwonderlijk dat juist de Britse regering voorstander is van een regeling die de traceerbaarheid op het gebied van levensmiddelen verhindert. Ik heb geen enkel begrip voor de marketingstrategie van de industrie voor GGO-producten. De industrie pleit er steeds weer voor de consument zo weinig mogelijk informatie te geven. Denkt zij nu werkelijk dat ze op die manier het vertrouwen van de consument voor genetisch gemodificeerde levensmiddelen kan winnen? Het is niet te begrijpen. Ik begrijp daarentegen wel de grote meerderheid van de consumenten in Europa. Wie vindt dat de consumenten zo weinig mogelijk moeten weten, heeft zelf geen vertrouwen in deze producten.
Sterckx (ELDR).
Voorzitter, het doet mij een beetje denken aan een Grieks drama: wat u ook kiest, het loopt altijd slecht af. En ik denk dat we in dit geval ook voor zo'n drama staan. Het doel is duidelijk, daar zijn we het over eens. De consument moet de keuze hebben: ofwel met, ofwel zonder GGO en het etiket moet hem dus op een duidelijke en een betrouwbare manier de weg wijzen. En daar moeten we voor een stuk op grond van papieren bewijzen oordelen. We moeten een systeem opbouwen dat we kunnen vertrouwen, en dat zijn niet noodzakelijk alleen wetenschappelijke tests.
Onze fractie wil geen etiket op procédés waarmee voeding wordt gemaakt, dus processing aids. We zijn nog in discussie over producten van dieren die ooit met GGO's zijn gevoed. Maar als we die twee erbij rekenen, dan moeten we ongeveer op alles een label zetten en dan is mijn vraag: helpen we daarmee de consument? Ziet die dan duidelijker door het hele bos? Daarom pleiten wij voor het opzetten van een systeem van non-GGO's, dat nu trouwens al door een aantal distributieketens gebruikt wordt als argument. Het grote probleem bij papieren bewijzen zal fraude zijn. Ik denk dat, als we geen goed en betrouwbaar systeem opzetten - aangezien we vooral te doen hebben met landen van buiten de Unie - we dan het eerste schandaal kunnen verwachten.
Voor wat de drempelwaarde betreft: voor toevallige aanwezigheid zal mijn fractie 0,5% of lager ondersteunen.
De cijfers van Eurostat tonen duidelijk aan dat een meerderheid van de consumenten een goede labeling wil. Maar moeten we dan het systeem van de Commissie volgen? Geeft dat de nodige garanties om het papieren bewijs te controleren in een totale handel in een aantal producten? Zijn we dan zeker dat we een echt goed label hebben? Tweede vraag, als we maximaal etiketteren, dus ook enzymen, dus ook dierlijke producten, gaan we dan niet bijna alle producten etiketteren en heeft de consument daar nog iets aan? Volgens mij is de beste combinatie, een non-GGO label combineren met een label waar een GGO op zit voor producten waar u ze ook kan in vinden. Dat systeem is ook niet waterdicht, het is ook niet perfect, maar ik denk dat in mijn versie van het Griekse drama daar de minste slachtoffers zullen vallen.

Sjöstedt (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie van genetisch gemodificeerde gewassen en levensmiddelen kan uit verschillende perspectieven bekeken worden. Voor onze fractie is de biodiversiteit, het milieu, de gezondheid en de voedselveiligheid essentieel. Ook het fundamentele recht van de consumenten om te mogen kiezen wat zij willen kopen en eten is belangrijk. Daarnaast is er bij de kwestie bovendien sprake van een machtsperspectief. De macht over onze levensmiddelen en gewassen ligt voor een groot deel bij de multinationals, die soms genetisch gemodificeerd zaaizaad verkopen dat direct afhankelijk is van hun eigen bestrijdingsmiddelen. Dit alles kan voor de consument een reden zijn om niet te kiezen voor genetisch gemodificeerde producten.
Er bestaat geen wetenschappelijke eensgezindheid over de zegeningen van de genetische modificatietechniek voor levensmiddelen. De techniek is omstreden en onze kennis over het onderwerp neemt ras toe. Men is met name onzeker over de uitwerking ervan op de biodiversiteit en eventuele effecten die het heeft op allergieën. Daarom moet het voorzorgsbeginsel worden toegepast en steunen wij het recht van de lidstaten om met een moratorium de commerciële aanplant van genetisch gemodificeerde gewassen tegen te houden.
Bij het moderniseren van het beleid van de Europese Unie op dit gebied heeft de Commissie regels voor traceerbaarheid, etikettering en verantwoordelijkheid van bedrijven geëist. Dientengevolge eisen wij dat commerciële aanplant van genetisch gemodificeerde gewassen niet toegestaan mag worden voordat deze wijzigingen zijn doorgevoerd en zijn opgenomen in nationale wetten.
Het uitgangspunt voor etikettering en traceerbaarheid moet een allesomvattend systeem zijn dat de consumenten de mogelijkheid geeft om te kiezen. Dat betekent ook dat producten die genetisch gemodificeerde producten bevatten, zoals vlees dat geproduceerd is met genetisch gemodificeerd diervoeder, geëtiketteerd moeten worden. Vervuiling met niet-toegestane genetisch gemodificeerde producten is vanzelfsprekend verboden. Wat betreft toevallige contaminatie met resten van genetisch gemodificeerde gewassen moet de drempelwaarde zo laag mogelijk zijn. Ons inziens is het voorstel van 0,5% veel te hoog, maar het kan een uitgangspunt zijn dat in de toekomst verlaagd kan worden.
Het is opmerkelijk dat degenen die normaal gesproken pleiten voor de keuzevrijheid van de consument dezelfde consument deze keuzevrijheid door een effectieve etikettering van genetisch gemodificeerd voedsel nu wil ontnemen. Beseft men wellicht dat de meeste consumenten hun keuzevrijheid gebruiken om af te zien van genetisch gemodificeerde producten?
Een systeem van etikettering van producten die vrij zijn van genetisch gemodificeerd materiaal is een beduidend slechtere oplossing dan de onlangs voorgestelde. Zo'n systeem gaat ervan uit dat genetisch gemodificeerd voedsel de regel is en niet-genetisch gemodificeerd voedsel een uitzondering. Wij zien het liever andersom.
Wat betreft deze kwestie wordt er door de industrie en bepaalde nationale regeringen grote druk uitgeoefend om tegen de standpunten te stemmen die zijn goedgekeurd in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid. Ik wil er bij de afgevaardigden op aandringen dat zij hun verantwoordelijkheid moeten nemen voor het milieu en de consumenten en dat zij de standpunten van de voornoemde parlementaire commissie over deze kwestie steunen en niet zwichten voor de industrie of voor Downing Street 10.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de stemming morgen is de lakmoesproef voor het Europees Parlement: creëren we meer transparantie voor de consument of buigen we voor de belangen van de industrie en blijven we de consument stiekem genetisch gemanipuleerde levensmiddelen in de maag splitsen? Als we niet kiezen voor verregaande etikettering en de daarmee samenhangende traceerbaarheid, dan zou dat een bewijs van onvermogen zijn voor het Parlement en een knieval voor de belangen van de gentechnologie. Wanneer de traceerbaarheid en de transparantie schipbreuk zouden lijden, dan zou het recht van de consumenten met voeten worden getreden. Daarom doe ik in het bijzonder een beroep op de christen-democratische fractie om haar blokkade op te geven en zich eindelijk aan de zijde van de consumenten te scharen en te stoppen met pogingen om de rechten van consumenten te beknotten.
Het is toch totaal onaanvaardbaar dat koud geperste olie of een tomaat die GGO's bevat, een etiket krijgt en dat dezelfde olie na verhitting of dezelfde tomaat, zodra die tot ketchup is verwerkt, dat etiket niet hoeft te krijgen. We hebben een uitgebreide etikettering nodig omdat de consumenten het recht hebben te weten wat ze eten. De markt moet beslissen, dat wil zeggen de consumenten. We moeten hen echt als mondige consumenten zien en we mogen hen in geen geval van hun rechten beroven. Op zijn laatst sinds het BSE-schandaal weten we ook dat de consumenten willen weten, hoe en waarmee dieren worden gevoerd.
Wij nemen natuurlijk heel duidelijk stelling tegen een drempelwaarde voor niet toegelaten levensmiddelen die genetisch gemodificeerd zijn. Daarmee zou het streven van de Commissie om voor meer voedselveiligheid te zorgen ad absurdum worden gevoerd. Er mogen alleen producten in de handel worden gebracht die uitdrukkelijk zijn toegelaten. Ieder ander uitgangspunt zou volstrekt onacceptabel zijn en zou de levensmiddelenwetgeving op zijn kop zetten. Ook de waarde van 1% voor toegelaten producten lijkt ons veel te hoog en veel te willekeurig. Dat zou betekenen dat een doorsnee scheepslading sojabonen die niet genetisch gemodificeerd zijn altijd nog mag worden vermengd met meer dan 3000 ton genetisch gemodificeerde sojabonen. De Commissie moet tenslotte ook meer veiligheidsmaatregelen voorstellen om vervuiling te voorkomen. Er is echt meer etikettering en veiligheid voor de consument nodig.

Nobilia (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn tout court tegen GGO's en het gebruik daarvan. Wel zijn wij voor een gereglementeerd gebruik daarvan, want dat is nodig, gezien de situatie in de hele wereld: mondiaal gesproken beslaat de teelt van GGO's 50 miljoen hectare, terwijl dat in Europa slechts 12.000 hectare is. Dit plaatst vraagtekens bij de stand van zaken van het onderzoek in Europa alsook de rol van Europa in de GMO en het vaak ongecontroleerd gebruik van GGO-houdende producten in ontwikkelingslanden. Eveneens zou de waarde van de instandhouding van biodiversiteit in de discussie moeten worden betrokken, alsook de zekerheid van veiligheid voor de consument, die de wetenschappers nog niet kunnen bieden. Dit zijn hoe dan ook zaken die in dit bestek niet nader onderzocht kunnen worden.
Wat in de onderhavige voorstellen en het werk van de rapporteurs bevreemdend is, is de manier waarop soms de beginselen van het Protocol van Cartagena vertaald worden. Het ziet er namelijk soms naar uit dat voorzorg en transparantie, de basiselementen van dit protocol, op hun kop worden gezet. Die indruk krijgt men vooral als men de tweede verordening leest, over traceerbaarheid en etikettering. Er is geen spoor te bekennen van enige methode waarmee op gestandaardiseerde wijze aangetoond wordt dat de exploitanten alle maatregelen hebben genomen om besmettingen te voorkomen. Ook wordt niet voorzien in een of andere autoriteit die bewijst dat bepaalde maatregelen zijn genomen, en evenmin is er sprake van onderlinge afstemming tussen de hoeveelheden toegelaten besmetting. Hetzelfde geldt voor de bemonstering die samen met het verzoek om vergunning moet worden ingeleverd: het nemen van de monsters wordt overgelaten aan eigen inzichten van degenen die dat verzoek indienen. Verder vind ik het geen zinnige gedachte om het bedrijfsleven op te zadelen met de taak de kwaliteit van wetenschappelijke analyses aan te tonen. Deze analyses moeten trouwens naar eigen goeddunken worden opgezet, aangezien zelfs het Protocol van Cartagena niet echt ingaat op het aspect van verantwoordelijkheid: zelfs het onderzoek van de betreffende begrippen wordt uitgesteld tot vier jaar na inwerkingtreding van het protocol.
En dan nog iets. Als het doel is traceerbaarheid op grond van het voorzorgsbeginsel, dan valt moeilijk te begrijpen waarom volgens de ene verordening de vergunning een geldigheid van tien jaar moet hebben, terwijl volgens de andere verordening de documentatie die tot die vergunning heeft geleid, maar voor vijf jaar bewaard hoeft te worden. Wij hopen dat in het werk van de geachte rapporteurs, vooral in het verslag van mevrouw Scheele, die zeker wel het voorstel van de Commissie heeft verbeterd, die elementen van ongerijmdheid gewijzigd worden, zodat er tenminste in functionele zin sprake is van een samenhangend geheel.

Blokland (EDD).
In het debat over genetisch gemodificeerde organismen kunnen we ons niet beperken tot de technische discussies, maar dienen de ethische aspecten nadrukkelijk de aandacht te krijgen. De door God gegeven schepping mogen we gebruiken om in onze voedselbehoefte te voorzien. Dit betekent echter niet dat we de eigenheid van de levende natuur zouden mogen aantasten. Belanghebbende bedrijven beweren echter dat de biotechnologie noodzakelijk is voor de oplossing van het voedseltekort.
Het probleem is echter niet dat er onvoldoende voedsel is, maar dat het niet goed verdeeld is. Bovendien is geldgebrek vaak de reden dat mensen geen voedsel hebben. Als we kijken naar de hongersnood in de zuidelijke landen van Afrika zien we duidelijk dat deze problemen niet door biotechnologie op te lossen zijn.
Vorig jaar hebben we een richtlijn goedgekeurd waarmee het op de markt brengen van genetisch gemodificeerd voedsel onder voorwaarden mogelijk werd gemaakt. De voorwaarden zijn bescherming van milieu en gezondheid, keuzevrijheid voor de consument en 'de vervuiler betaalt'. Als de industrie niet aan deze voorwaarden kan voldoen, dienen we alsnog af te zien van het op de markt brengen van genetisch gemodificeerd voedsel.
Mijn punt van zorg is dat ondanks de strenge etiketteringsvoorwaarden echte keuzevrijheid niet gewaarborgd is. Onbedoelde vervuiling zal altijd voorkomen. Bovendien ben ik van mening dat GGO-vrije producten niet duurder mogen zijn dan GGO-producten.

Thomas-Mauro (NI).
Mijnheer de Voorzitter, nu wij ons uitspreken over de verslagen-Scheele en -Trakatellis over genetisch gemodificeerde producten, zijn wij moreel verplicht een bijdrage te leveren aan het vaststellen van een geloofwaardig beleid inzake de veiligheid van genetisch gemodificeerde levensmiddelen om het gezag van de politiek te herstellen.
Wat het toepassingsgebied van de voorgestelde wetgeving betreft, zijn wij van mening dat de etikettering van toepassing moet zijn op GGO's en genetisch gemodificeerde derivaten in voedingsmiddelen en diervoeders. De etikettering dient tevens te berusten op de volledige traceerbaarheid van de GGO's en niet beperkt te blijven tot de traceerbaarheidscriteria van genetisch gemodificeerd DNA, opdat het voorzorgsbeginsel volledig wordt geëerbiedigd.
Wij verwerpen daarentegen de amendementen waarin beoogd wordt een etikettering als 'non-GGO? en/of 'zonder GGO's? te bevorderen, omdat deze maatregelen meerkosten met zich zouden meebrengen voor de bedrijfstak zonder GGO's.
Wat GGO's betreft die niet zijn toegelaten in de Europese Unie, staan wij zero tolerance voor. Het zou namelijk tegenstrijdig zijn om enerzijds de vergunningsprocedure voor GGO's te verscherpen en anderzijds te accepteren dat niet toegelaten GGO's in levensmiddelen aanwezig zijn. Wat de drempelwaarde betreft voor vrijstelling van etikettering in geval van toevallige introductie van in Europa toegelaten GGO's, steunen wij de drempelwaarde van 5%.
Wij zijn ons er echter van bewust dat het bestaan van een dergelijke drempelwaarde moeilijkheden met zich meebrengt, doordat identificatie van producten met genetisch gemodificeerde organismen problematisch is. Voor dit soort dubbelslachtigheid, dat kenmerkend is voor het debat over GGO's, dient dringend een oplossing te worden gevonden in onze samenlevingen die steeds meer de neiging hebben zich bij hun besluitvorming te laten leiden door angsten en bedreigingen, zelfs zodanig dat deze laatste momenteel structurerender zijn geworden dan het begrip 'risico? zelf.
Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de discussie over de GGO's heeft vaak meer verwarring dan duidelijkheid opgeleverd. Dit is ook vanavond in deze vergaderzaal weer te merken. Wij moeten ons onthouden van spectaculaire initiatieven en initiatieven die goed overkomen in de media. Wij moeten daarentegen voorrang geven aan een pragmatische, wetenschappelijke benadering van dit onderwerp, zodat druk en motieven van emotionele aard buiten spel worden gezet. De overdaad van niet-gefundeerde kritiek op de GGO's is geen afspiegeling van deze wetenschappelijke aanpak. Laten wij niet uit het oog verliezen dat er dankzij de genetische engineering belangrijke vorderingen zijn gemaakt, onder andere op farmaceutisch gebied. We kunnen niet toestaan dat het onderzoek op een dergelijke wijze aan banden wordt gelegd.
Daartegenover staat dat wij ervoor moeten zorgen dat levensmiddelen en diervoeders geen enkel risico voor de gezondheid van mens en dier en voor het milieu opleveren. Hetzelfde geldt voor het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen. Wij moeten de consumenten tegen elk mogelijk gevaar beschermen en openlijk de voor- en nadelen van de GGO's bespreken door de consumenten uit te leggen aan welke risico's wij ons zouden blootstellen indien wij deze technologie de rug zouden toekeren. Veiligheid blijft niettemin het belangrijkste ingrediënt van onze voeding. Experimenten met GGO's dienen dan ook 'stap voor stap?, volgens het principe van wetenschappelijke validatie, en overeenkomstig homogene, gecentraliseerde criteria te worden uitgevoerd. Dit dient vergezeld te gaan van alle mogelijke gewenste transparantie, zowel ten aanzien van de omstandigheden van deze experimenten als ten aanzien van de verkregen resultaten. Het feit dat wij momenteel over vijftien verschillende vergunningstelsels beschikken, maakt de verwarring er namelijk alleen maar groter op, terwijl er juist behoefte is aan harmonisering.
Sommige voorstellen die in de verslagen zijn beschreven, baren mij enigszins zorgen. Ik wijs er nog eens op dat onze geloofwaardigheid afhangt van de teksten die wij aannemen en van de concrete maatregelen die daaruit voortvloeien. Wij weten dat het mogelijk is dat voedingsmiddelen besmet raken of dat GGO's onvoorzien aanwezig zijn. Dit moet dan echter wel op een zekere wijze kunnen worden opgespoord. De wetenschappelijke gemeenschap bepleit een drempelwaarde van 1% en trekt de haalbaarheid om deze drempelwaarde naar 0,5% te verlagen sterk in twijfel. Op dit moment lijkt dat inderdaad irrealistisch en onzinnig.
Het feit dat de gekozen drempelwaarde voor de vermelding van de aanwezigheid van GGO's realistisch moet zijn, brengt ons dus op de kwestie van de etikettering. Als wij tegen de consument zeggen dat wij voedingsmiddelen zonder een enkel GGO kunnen garanderen, zou dat erop neerkomen dat wij hem voorliegen. De invoering van dit beleid maakt het uiteraard noodzakelijk de wetenschappelijke validatie en de controles te intensiveren en sancties in te stellen die uitvoerbaar zijn.
Ik wil dat de Europese Unie de consument zo goed mogelijk informeert om hem daadwerkelijk keuzevrijheid te geven. De Unie dient de consument geloofwaardige informatie over de GGO's te verschaffen, met name door middel van een duidelijke, leesbare etikettering, die ondubbelzinnig en niet overmatig is. Dit betekent dat de etikettering dient te berusten op een systeem dat volledige en betrouwbare informatie verlangt over de aanwezigheid van GGO's en hun derivaten, uitgaande van de traceerbaarheid en van de analyse van door genetische modificatie verkregen eiwit of DNA. Als wij deze eisen voor de etikettering nu willen uitbreiden tot levensmiddelen afkomstig van dieren die met GGO's gevoerd zijn, levert dit problemen op en kan dit verwarrend zijn voor de informatie. Om efficiënt te zijn, dient er samenhang te zijn tussen de twee voorliggende verslagen. Welnu, ik maak mij zorgen over het gebrek aan samenhang dat uit de stemming over de beide teksten zou kunnen blijken. Wat moeten we doen als elk van beide verslagen afwijkt van een gemeenschappelijk richtsnoer? Hoe leggen wij deze discrepantie uit aan de publieke opinie? Hoe passen wij deze maatregelen toe, die per slot van rekening niet kunnen worden toegepast?

Bowe (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom het voorstel van de Commissie. Het is een eerlijke en oprechte poging om met betrekking tot deze kwestie aan de eisen van het publiek tegemoet te komen. De verslagen van de rapporteur zijn een eerlijke poging om dat voorstel te verbeteren.
Dit betekent dat we binnen Europa een stap dichter bij een goed en rationeel gebruik van GG-technologie zijn. Ik hoop dat het ook een stap dichter bij opheffing van het verbod is, zodat we nieuwe GG-producten kunnen gaan goedkeuren waar iedereen baat bij zal hebben, en de nieuwe wetgeving kunnen gaan benutten, waarvan ik afgelopen jaar de opsteller was. Deze biedt veel meer bescherming dan de wetgeving die thans wordt toegepast in de gewasproeven die nu in de Europese Unie plaatsvinden.
We moeten vragen blijven stellen. Geeft dit de mensen werkelijk wat ze willen? Wanneer mensen contact met mij opnemen, via e-mail, briefkaart, telefonisch of persoonlijk, zeggen ze niet "geef ons alstublieft de kans om voedsel te eten dat minder dan 1% GGO's bevat". Ze zeggen wel "geef ons alstublieft de kans om voedsel te kiezen dat geen GGO's bevat, dat GGO-vrij is, zodat we een eerlijke keus kunnen maken tussen GGO en geen GGO".
Ik denk niet dat dit voorstel dat doet. Het voorstel zal levensmiddelen die een aanmerkelijke hoeveelheid GGO's bevatten, etiketteren, maar in de schappen van de supermarkt blijven dan nog allerlei verschillende artikelen en producten liggen die niet geëtiketteerd zijn, maar wel GGO's bevatten. Het publiek zal worden misleid, het wordt in verwarring gebracht en de mensen zullen opnieuw geen vertrouwen hebben in het etiketteringssysteem dat we in dit Huis ten behoeve van hen voorstellen.
We moeten ons opnieuw bezinnen. Ik betwijfel of het publiek baat heeft bij dit voorstel in zijn huidige vorm, tenzij het goed wordt geamendeerd. We moeten de mensen de waarheid vertellen over wat er in hun voedsel zit. Negenennegentig procent van de waarheid is niet eerlijk, niet goed genoeg; dat is niet de 100% die nodig is.
Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, zorgen over de effecten van GGO's op de volksgezondheid leven bij velen van ons, versterkt door twijfels over hun effecten op andere soorten planten en dieren en over de controle van de zaadbank van de wereld door een handjevol bedrijven. Het is echter de gezondheid van mens en dier waar het hier om gaat, en de Fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij is unaniem in haar overtuiging dat producten moeten zijn voorzien van een duidelijk etiket, zodat de consumenten onderbouwde keuzen kunnen maken.
We zijn echter verdeeld over de manier waarop dit resultaat het duidelijkst kan worden bereikt. Een meerderheid keurt de voorstellen van de Commissie goed, maar wil dat producten met meer dan 0,5% GGO's, of minder als dat uitvoerbaar is, als zodanig worden geëtiketteerd. Er moeten regels voor de traceerbaarheid worden opgesteld, zodat dit ook gebeurt wanneer de aanwezigheid van GGO-DNA niet kan worden vastgesteld. We lopen echter het risico de consument te overweldigen als we alle levensmiddelen etiketteren die zijn gemaakt van producten die afkomstig zijn van dieren die voer met GGO's hebben gehad.
Ik ben ertegen dat stappen worden genomen die er uiteindelijk alleen toe zullen leiden dat GGO-vrije of geen GGO's bevattende producten worden geëtiketteerd, als zoiets mogelijk is, omdat dit ertoe zal leiden dat normale levensmiddelen als speciaal worden aangemerkt en de bewijslast en kosten worden weggehaald van de producenten van GGO's. Misschien zullen we dat uiteindelijk wel moeten doen, maar nu nog niet. GG-gewassen kunnen in potentie grote voordelen bieden, maar ze leveren ook gevaren op voor het milieu. Er zijn regels voor de handel nodig, maar ik zal er niet om treuren als het tempo van de ontwikkeling van GGO's wordt vertraagd door de voorkeur van de consumenten en we daardoor meer tijd hebben om de volle consequenties van hun gebruik te beoordelen.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, vandaag gaat het er niet om of de genetisch gemodificeerde levensmiddelen goed, slecht of gevaarlijk zijn voor de gezondheid, ofschoon men alle reden heeft om terughoudend te zijn. Vandaag gaat het om het recht van de burger, van de consument op informatie en op de mogelijkheid van keuze tussen de hem aangeboden producten.
Om hem die mogelijkheid te geven moeten de producten een identiteit hebben, en een etiket bevatten waarop die identiteit staat aangegeven. Vandaag de dag is het technisch mogelijk ervoor te zorgen dat deze identiteit daadwerkelijk overeenkomt met de geschiedenis van het product. Er is een antwoord op de vraag hoe en met welk materiaal een product is vervaardigd. Daarom ben ik gekant tegen elk amendement dat tot doel heeft de opsporing van genetisch gemodificeerde organismen te beperken tot enkel het eindproduct. De voorstellen van de Commissie geven ons een systeem dat ons in staat stelt meer inlichtingen te verkrijgen over de verschillende productiestadia en dus een duidelijker, gedetailleerder beeld te verkrijgen van de herkomst van het eindproduct.
De toepassing van het voorzorgsbeginsel en het begrip van vrije informatie en vrije keuze van de burger pleiten voor ondersteuning van de fundamentele voorstellen van de Commissie. Wij moeten de oriëntaties daarvan zelfs versterken en voorkomen dat wij als Parlement een conservatiever standpunt innemen. Een dergelijk standpunt zou zelfs kunnen worden geïnterpreteerd als een poging om inlichtingen achter te houden. Als ik zeg 'ondersteuning? bedoel ik tevens dat het noodzakelijk is genetisch gemodificeerde organismen op te sporen - ook in veevoer, wel te verstaan. Daaraan wil ik toevoegen, mijnheer de Voorzitter, dat voor toevallige besmetting de grens van 1% mij overdreven lijkt. Uit inlichtingen blijkt namelijk dat 0,1% haalbaar is, en ik begrijp dan ook niet waarom dit niet wordt aangehouden.
Tot slot wil ik de Commissie nog het volgende verzoeken. De Commissie heeft een centraal controlesysteem ingevoerd: de controle moet voornamelijk via de Voedselautoriteit lopen. Er zijn echter redenen te over - één daarvan is dat sommigen munt zouden kunnen slaan uit voorlopige vergunningen - om ook de nationale autoriteiten een sterke controlerol te geven.

Evans, Jillian (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, deze verslagen gaan over de vraag of wij de burgers de keuzevrijheid geven om al dan niet genetisch gemodificeerd voedsel te eten. De enige manier om dat te doen, is door middel van een doeltreffende regeling van de etikettering en de traceerbaarheid. Hierdoor weten de consumenten precies wat zij willen weten, namelijk of het voedsel en de diervoeders zijn geproduceerd met behulp van GGO's. Dat betekent dat voedsel en diervoeders die GGO's bevatten of zijn geproduceerd met behulp van GGO's moeten worden voorzien van een etiket waaruit dat duidelijk blijkt, zodat mensen wanneer zij een pakje of blikje in een winkel pakken, kunnen zien of dat een genetisch gemodificeerd product is of niet. Dat effect wordt niet bereikt met een GGO-vrij-etiket.
Nog afgezien van het feit dat het heel moeilijk is om vast te stellen dat producten 100% GGO-vrij zijn, waarom zouden wij alle verantwoordelijkheid, kosten en ongemak op het bordje leggen van degenen die geen GGO's gebruiken? Hierdoor zou de prijs van GGO-vrije producten immers worden opgedreven en daarmee voor veel consumenten onbetaalbaar worden. Degenen die GGO's gebruiken moeten de wettelijke verplichting krijgen om te etiketteren en alle noodzakelijke maatregelen te nemen om te voorkomen dat conventionele en biologische producten worden verontreinigd.
Praten over drempelwaarden voor onvoorziene of toevallige contaminatie maar vervolgens diegenen die geen GGO's gebruiken ervoor verantwoordelijk maken om aan die drempelwaarde te voldoen, is in strijd met het beginsel 'de vervuiler betaalt?. Wij moeten iedere drempelwaarde voor niet-toegelaten GGO's afwijzen. Dergelijke stoffen mogen gewoon niet op de markt komen. In het geval van goedgekeurde GGO's moeten wij echter alleen de laagst haalbare tolerantiedrempelwaarde accepteren. Dit betekent dat hierbij gebruik moet worden gemaakt van de nieuwste wetenschappelijke en technologische inzichten.
Uit de reacties van de kiezers in mijn eigen kiesdistrict weet ik dat de consumenten buitengewoon bezorgd zijn over dit onderwerp. Zij zijn ook sterk voor de traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerd voedsel en diervoeder. Ik weet ook dat veel grote vrijwilligersorganisaties, consumentenorganisaties en supermarkten vierkant achter een dergelijke regeling staan.
Ik hoop dat dit Parlement morgen een strenge regeling zal goedkeuren, zodat wij de consumenten echte keuzevrijheid en het vertrouwen geven die zij van ons vragen.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, in de discussie over het gebruik van genetisch gemanipuleerde levensmiddelen zijn we nu ongeveer op hetzelfde punt als 25 jaar geleden met de discussie over kernenergie. Talrijke onderzoeken leveren het bewijs dat er geen enkel bezwaar aan kleeft. We moeten ervan uitgaan dat de meeste van deze onderzoeken werden gefinancierd door de industrie die financieel voordeel heeft bij genetische manipulatie. Erkende onderzoekers in Schotland zoals professor Pusztai concludeerden daarentegen dat bijvoorbeeld bij dierproeven werd vastgesteld dat genetisch gemanipuleerde aardappelen ernstige schade toebrachten aan de gezondheid.
In principe is het problematisch om consumenten zelf te laten beslissen of ze genetisch gemanipuleerde levensmiddelen willen nuttigen of niet, aangezien het kennisniveau omtrent de mogelijke gevolgen ervan zelfs bij hoogopgeleiden erg laag is. De etiketteringsplicht moet daarom uiterst restrictief worden toegepast. De grenswaarde moet zo laag mogelijk worden gehouden.

Oomen-Ruijten (PPE-DE).
Dit is niet de eerste discussie over voedsel en GGO's waarmee ik mij intensief mag bemoeien. Ik roep nog maar eens in herinnering het debat rondom de non food-verordening van een jaar of vijf geleden. Wat mijn fractie en ook ik op dat moment als standpunt uitgedragen hebben is ten eerste: GGO's in voedsel mogen als de consument het wenst maar dan moeten we kiezen voor een veilig en transparant systeem waarbij alleen GGO's gebruikt mogen worden die toegelaten zijn en dus ook veilig zijn.
Ten tweede: er moet keuzevrijheid zijn voor de consument. Dat wil zeggen dat de consument optimaal geïnformeerd moet worden, moet zijn, om die eigen keuze te maken.
Voorzitter, die twee uitgangspunten waren destijds bij de non food-verordening de reden waarom wij pertinent tegen het may contain-label waren. Dat may contain-label informeert namelijk niet, niemand wordt er wijzer van. Wij hebben, of beter ik heb namens onze fractie bij die non food-verordening per amendement geïntroduceerd dat wanneer een genetisch gewijzigd DNA aangetoond wordt in het voedsel, het dan ook geëtiketteerd moet worden. Ik herinner mij de protesten van de levensmiddelenindustrie van destijds en ik herinner mij ook heel goed de steun van vele organisaties, ook de Nederlandse consumentenorganisatie op dat moment.
Voorzitter, de consument heeft met het voorstel dat we vandaag bespreken, maar ook in de huidige praktijk, geen keuzevrijheid ook al wordt er anders beweerd. Waarom? Heel simpel omdat in de zogenaamde trash hold dus een minimum van één procent gewijzigd DNA in het voedsel mag zitten, zonder dat er geëtiketteerd behoeft te worden. Voor alle helderheid, de Europese Commissie bevestigt nu deze niet-labeling beneden de één procent. Dat betekent dus dat er voedsel op de markt is dat niet geëtiketteerd is en dat toch bijna één procent gewijzigd DNA heeft.
Het voorstel van de Europese Commissie dat nu voor ons ligt, maakt de keuzevrijheid van de consument nog ondoorzichtiger. Ik leg het uit. Het principe van de analytische aantoonbaarheid in het eindproduct is losgelaten. Dat principe hebben wij altijd gewenst, met de één-procent-grens, beneden dewelke niet geëtiketteerd wordt. Nieuw is nu dat alle toevoegingen aan het eindproduct die op papier afkomstig zijn van of worden geprocessed met behulp van GGO's, nu wel geëtiketteerd moeten worden. Dat kan in de praktijk ertoe leiden dat wanneer aan een flesje vruchtensap, suiker of wellicht een vitamine C of een vulstof is toegevoegd, waarvan op papier vaststaat dat die na de vele stadia van verwerking kàn komen uit GGO-maïs, dit flesje vruchtensap als genetisch gemodificeerd gelabeld moet worden.
Voorzitter, dat is bizar. Een papieren duizendste gewijzigd DNA moet geëtiketteerd worden terwijl het flesje zonder die vitamine C niet gelabeld behoeft te worden, terwijl het toch één procent gewijzigd DNA kan bevatten.
Voorzitter, collega's op deze manier zullen er tienduizenden producten gelabeld worden waarin geen GGO is aan te tonen. Ik noem hier de kaas op de pizza, de melk in de reep chocola. Voorzitter, die papieren tijger invoeren is mijns inziens misleiding van de consumenten. Dat is nu de enige reden waarom ik tegen dit voorstel ben. Waar ik met kracht met mijn collega's zal voor blijven werken, is een oprechte, een objectieve en aantoonbare informatie aan de consumenten waarbij men echt de mogelijkheid krijgt om te kiezen.

Sacconi (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, dankzij de oriëntatie die in de Commissie milieuzaken de overhand heeft gehad en vooral ook dankzij het uitmuntende werk van onze rapporteur wordt het uiterst rigoureuze stelsel van traceerbaarheid en etikettering, dat de Commissie heeft voorgesteld, nader versterkt. Het is een primaire plicht van de Unie om garanties te bieden voor maximale veiligheid bij alle verschillende schakels van de productie- en voedselketen, en tevens om een correcte voorlichting te verstrekken over de levensmiddelen die op de markt worden gebracht. De consument kan dan zelf beslissen of hij wel of niet genetisch gemodificeerde levensmiddelen wil kopen. Om zo'n vrijheid van keuze echter mogelijk te maken, is een rigoureus en zeker etiketteringssysteem vereist dat aangeeft of de betreffende producten genetisch gemodificeerde organismen bevatten dan wel daaruit bestaan, maar ook of ze zijn geproduceerd op grond of met behulp van GGO's.
De poging van leden van de Europese Volkspartij om de aanpak die ze reeds in de Milieucommissie hebben bepleit, ook in plenaire vergadering door te drukken, moet dus gedecideerd afgeweerd worden. Als men namelijk alleen maar streeft naar etikettering van levensmiddelen of diervoeders waarin gemodificeerd DNA of proteïnen analytisch traceerbaar zijn, wordt de opzet van de Commissie volledig op zijn kop gezet en dan wordt de weg vrijgemaakt voor een soort kolonisering van het Europese agroalimentaire stelsel. De hele zaak draait immers niet alleen om het potentiële risico voor de gezondheid of het beginsel van transparantie ten aanzien van de consumenten: het is ook en misschien vooral een kwestie van bescherming van de conventionele of biologische voedselproductie.
Het kan overdreven lijken, maar de stemming van morgen wordt erg belangrijk voor de Europeanen: aan de ene kant moet en kan hun gevoel van onveiligheid overwonnen worden, aan de andere kant moet en mag de gedachte versterkt worden van een Europa van verschillen, dat zoveel kan doen om vooruitgang te boeken op de weg naar de eenheid.

Olsson (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik vind het een goede zaak dat er nu een paar richtlijnen zijn over de etikettering van genetisch gemodificeerde organismen. Naar mijn idee komen zij echter zo'n tien tot vijftien jaar te laat, omdat er al genetisch gemodificeerde organismen worden gebruikt bij de vervaardiging van veel levensmiddelen.
Toen de mens zo'n tienduizend jaar geleden gewassen begon te verbouwen en dieren ging domesticeren, begon men ook de eigenschappen van de natuur te beïnvloeden. Nu kunnen wij niet alleen kiezen tussen verschillende gewassen, maar ook de eigenschappen van deze gewassen bepalen. Wij gebruiken nieuwe methodes voor iets waarnaar wij al duizenden jaren streven. Ik geef toe dat ik vertrouwen heb in de wetenschap, ik geloof in deze technologie en ik ben van mening dat wij onze kennis moeten gebruiken. Wij moeten echter beseffen dat nieuwe kennis altijd nieuwe risico's met zich meebrengt en dat grote voorzichtigheid geboden is. Wat dit aangaat moeten wij met twee aspecten rekening houden: enerzijds de gezondheid van de mens en anderzijds de bedreiging van het milieu.
Veel mensen maken zich zorgen en wij hebben zonder meer reden om deze bezorgdheid serieus te nemen. De consument eist etikettering en de consument heeft altijd gelijk. Wij politici moeten onze verantwoordelijkheid nemen. Als men het milieuaspect serieus neemt, wat ik in tegenstelling tot de heer Trakatellis wel doe, moet men alle levensmiddelen etiketteren, ook wanneer genetisch gemodificeerde organismen niet opgespoord kunnen worden of als zij alleen zijn gebruikt als hulp bij de productie. Daarom steun ik het voorstel van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid volledig. Bovendien steun ik een deel van de amendementen van de Fractie van de Europese Sociaal-Democraten en de Fractie De Groenen, die een stap verder gaan. Ik denk dat het heel belangrijk is, dat wij die in de techniek zelf geloven, ook eerlijk zijn.

Fiebiger (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de traceerbaarheid van voedingsmiddelen van de boerderij tot en met de winkel is een absolute noodzaak. Parallel daaraan moet het voor producenten mogelijk zijn om vrijwillig tot een transparante kwaliteitsgarantie te komen die de miljoenen consumenten een hoge mate van veiligheid garandeert. Helaas is de aanpak in de lidstaten nog te divers en te onoverzichtelijk. Zonder strenge controle zal het niet gaan, waarbij iedere vorm van misbruik bij het etiketteren moet worden uitgesloten. De consumenten verlangen natuurlijke producten en zijn tegen de toepassing van iedere technologie bij de voedselproductie. Het etiketteren en de traceerbaarheid garanderen niet automatisch veiligheid. Het grootste gevaar doet zich voor wanneer de procedures voor toelating van genetisch gemodificeerde organismen in de voedselketens van de Gemeenschap in strijd zijn met de algemene productnormen van de WTO-regelgeving.
De plannen van de Commissie met betrekking tot de hervorming van het landbouwbeleid worden met de dag concreter. De veranderingen waaraan gedacht wordt zijn een provocatie, zowel voor de medezeggenschap van de lidstaten als voor hun belangenorganisaties. Bovendien wordt de landbouw tot een soort maatschappij voor werkgelegenheid omgevormd doordat beheers- en controlesystemen belangrijker worden dan een goede beroepsuitoefening. Het nieuwe voorstel over de schaalvoordelen hoort thuis in de categorie van verkeerde politieke beslissingen en is daarom onaanvaardbaar. Het verslag dat we nu bespreken is zeer gericht op de toekomst. Dat zou van een hervorming ook gezegd moeten kunnen worden.

Lannoye (Verts/ALE).
Ik zal mijn betoog toespitsen op twee belangrijke aspecten van de voorstellen van de Commissie, die over het geheel genomen in de goede richting gaan. Er blijven echter een aantal leemtes over, die de Commissie milieubeheer mijns inziens heeft kunnen opvullen. Ik hoop dan ook dat het Parlement de voorstellen van deze commissie zal opvolgen.
Het eerste punt betreft de introductie van een drempelwaarde van 1% voor niet toegelaten GGO's, voor zover de aanwezigheid van dat materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. Dit is volstrekt onlogisch: het gaat om niet toegelaten GGO's die niet in onze voeding terecht mogen komen. Dit voorstel zet aan tot fraude en is een overduidelijke schending van de letter en de geest van Richtlijn 2001/18/EG, die vorig jaar werd goedgekeurd. Het voorstel is derhalve onaanvaardbaar.
Het tweede, belangrijke punt betreft het probleem van de gelijktijdige aanwezigheid van gewassen mét en zonder GGO's. De aanpak om drempelwaarden vast te stellen voor de verontreiniging is beslist onvoldoende om dit probleem op te lossen. Belangrijk is om van de kern van het probleem uit te gaan, namelijk de juridische aansprakelijkheid van de exploitanten. Om het duidelijk te stellen: landbouwers die gewassen met GGO's verbouwen of gaan verbouwen dienen ervoor te zorgen dat zij alle benodigde maatregelen treffen om vermenging tussen traditionele en biologische gewassen te voorkomen. Het principe 'de vervuiler betaalt? moet worden toegepast en met een benadering als deze is dat het geval. Ik hoop dus dat de stemming morgen in die richting zal gaan.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega´s, ik denk dat we ons blikveld wel erg beperken door te stellen dat de twee vandaag aan ons voorgelegde verslagen slechts problemen met betrekking tot voedselveiligheid opwerpen. De werkelijke eisen die aan genetische manipulatie moeten worden gesteld, zijn ethiek en milieu. Ethiek omdat bij de manipulatie van DNA-gegevens andere criteria gelden dan wat technisch haalbaar is; milieu omdat we door vreemde genen in de gewassen te introduceren, bewust het risico nemen om ongewenste genen te verspreiden in de natuurlijke flora.
Ik ken de nieuwe mogelijkheden die de genetische wetenschap aandraagt om gewassen te verbeteren van teeltgewassen in vergelijking met de klassieke methoden voor gewasselectie. Het onderzoek moet uiteraard worden voortgezet, maar moeten we ons ook afvragen in hoeverre we het recht hebben tovenaartje te spelen als het gaat om de kern van het leven. We moeten constateren dat de baten van GGO´s tot op heden heel wat evidenter zijn voor de Amerikaanse zaaigoedproducenten dan voor de boeren of de consumenten.
Een zeer sterke terughoudendheid tegenover GGO´s manifesteert zich onder consumenten, boeren en burgers. De wetgever moet hieraan gehoor geven. Ten aanzien van de industrie moet hij de grenswaarden vaststellen die de industrie in acht dient te nemen. Verder moet hij erop toezien dat deze opgelegde grenswaarden net zo worden nageleefd bij producten uit derde landen als bij producten uit de Europese Unie. Ten aanzien van de consument dient de wetgever een zo nauwkeurig mogelijke etikettering te eisen die feitelijk meetbare hoeveelheden weergeeft, uitgaande van de huidige wetenschappelijke kennis.

Hyland (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat dit debat vandaag zowel over de voedselveiligheid als over de veiligheid van diervoeder gaat. Hoewel het noemen van de term GGO alleen al voldoende is om de aandacht van de media te trekken, is het toch belangrijk dat wij de zaken in het juiste perspectief blijven zien.
Wij behandelen deze zaak als onderdeel van een algemene bezorgdheid over het welzijn van de consumenten tegen de achtergrond van recente schandalen op het gebied van voedsel en diervoeders. Het is naar mijn idee van belang dat wij de emotionele aspecten van de discussie opzij zetten en ons richten op onze rol als Europese wetgevers. Die houdt in dat wij de consumenten de garantie geven dat wij een juridisch kader hebben geschapen waarmee de beste kwaliteit en de veiligste producten worden gewaarborgd. Bovendien moeten de consumenten de duidelijkste en meest volledige informatie krijgen over alle levensmiddelen die zij consumeren, zodat zij weloverwogen keuzes kunnen maken.
Het is belangrijk dat wetgevers naar alle partijen luisteren en het juiste evenwicht vinden. Zij moeten zich daarbij laten leiden door het onbetwistbare beginsel van veilig voedsel voor onze burgers. In dit opzicht heeft de Commissie mijns inziens over het algemeen genomen een heel evenwichtig voorstel gepresenteerd. Wij moeten zorgen voor etikettering en transparantie en er moeten richtsnoeren komen voor ingrediënten.
Een aantal amendementen gaat verder dan nodig is. Deze kan ik niet steunen. Veel van de in de commissie aangenomen amendementen zouden de Europese landbouw in een zeer nadelige positie brengen ten opzichte van onze handelspartners. Bovendien zouden wij daarmee het risico lopen dat wij niet aan onze WTO-verplichtingen voldoen. Uiteindelijk moeten wij voorkomen dat wij allerlei ingewikkelde regels invoeren die geen tastbare voordelen opleveren voor onze consumenten en slechts diegenen in de kaart spelen die stellen dat de EU alleen maar zorgt voor een overmaat aan lastige regels.
Het verstrekken van volledige informatie betekent dat de consument keuzevrijheid krijgt. Als consumenten voedsel willen kopen dat afkomstig is van dieren die geen genetisch gemodificeerd voer hebben gegeten, dan kan dat in de vorm van biologisch voedsel. Wij moeten de werkelijkheid onder ogen zien en zorgen dat onze besluiten gebaseerd zijn op wetenschappelijke overwegingen. In de toekomst zal waarschijnlijk steeds meer diervoeder afkomstig zijn van genetisch gemodificeerde gewassen. Ik ben van mening dat wij over voldoende waarborgen beschikken om te kunnen garanderen dat al deze voeders voldoende zijn getest voordat zij in de voedselketen terechtkomen.
Als een consument besluit dergelijke producten niet te gebruiken, is dat zijn of haar goed recht. Het is onze taak om hen van de voor een dergelijke keuze noodzakelijke informatie te voorzien. Wij mogen niet toegeven aan de pogingen om genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders te demoniseren. Laten wij luisteren naar goed onderbouwde wetenschappelijke adviezen en vertrouwen op ons eigen voedselveiligheidssysteem, dat naar mijn overtuiging het beste ter wereld is.

Purvis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de biotechnologie staat centraal in het proces van Lissabon om van Europa de meest dynamische en concurrerende kenniseconomie ter wereld te maken. In het verlengde van dit streven is de biotechnologie prioriteit nummer één in het zesde kaderprogramma voor wetenschappelijk onderzoek dat wij hier nog maar kortgeleden hebben goedgekeurd. De ontwikkelingen in de gewastechnologie zijn veelbelovend voor ons milieu en onze consumenten. Als wij even denken aan de belangen van anderen, zullen wij ons realiseren dat deze ontwikkelingen ook van levensbelang zijn voor mensen in de derde wereld die honger lijden, blind zijn of lijden aan ziektes.
Het is daarom schandalig dat wij buigen voor de destructieve agenda van Friends of the Earth en Greenpeace, wier bedoeling het is om het publiek te misleiden met op niets gebaseerde paniekverhalen. Zij zijn er duidelijk op uit om iedere vooruitgang op dit wetenschappelijk zo veelbelovende gebied tegen te houden. Dat zou immers het gevolg zijn van de nu voorliggende teksten uit het verslag-Trakatellis en het verslag-Scheele.
De Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie heeft deze gevolgen voor de industrie, onze boeren, onze internationale handelsbetrekkingen, onze wetenschappers en ook voor onze consumenten goed begrepen. Zij heeft voor een stelsel van etikettering van GGO-vrije en vrijwel GGO-vrije producten gestemd. Dit systeem zou eenvoudig uitvoerbaar en veel minder bureaucratisch zijn. Bovendien zou het beter aansluiten bij de wensen van de consument, die vraagt om eenvoudige en duidelijke informatie, veel duidelijker dan het huidige Commissievoorstel, om nog maar te zwijgen van de absurde teksten die voor ons liggen.
Ook een aantal lidstaten heeft een sterke voorkeur voor deze oplossing. Ik vraag de Commissie om, indien het tot medebeslissing komt, goed in gedachten te houden dat deze mogelijkheid in het Parlement steun geniet. Als zij werkelijk bij haar actieplan voor de biotechnologie blijft, moet zij deze mogelijkheid zeker nog eens overwegen. Ik roep hier vanmiddag de Commissie uitdrukkelijk op te verklaren dat dit nog steeds een reële mogelijkheid is.

Corbey (PSE).
Collega's, consumenten hebben het recht om te weten wat ze eten. Als er genetisch gemodificeerde ingrediënten inzitten, dan moet het duidelijk vermeld zijn. Als GGO's gebruikt zijn in het productieproces dan moet dat ook zichtbaar zijn. Wat mij betreft, kun je daar ver in gaan en kun je de rapporteur volgen. Maar we moeten ons wel realiseren wat dit betekent. Als wij de voorstellen van de rapporteur volgen, dan moet binnenkort minstens 80% van de levensmiddelen als GGO aangemerkt worden. En bijna 100% van de bewerkte en van de verpakte levensmiddelen krijgt een etiket GGO. Op deze manier verliest de informatie zijn betekenis voor de keuzes die de consument wil maken. We moeten ons ook realiseren dat we hiermee genetische modificatie definitief een belangrijke plaats geven in de voedselproductie. Wat mij betreft, is het prima, er kunnen veel voordelen zijn aan genetische modificatie en ik vind het goed als het taboe op GGO's doorbroken wordt, maar ik maak me wel zorgen. Je kunt immers gemakkelijk voorspellen dat hiermee de biotechnologie de normale gen-tech-vrije productie zal verdringen en dat moeten wij voorkomen.
Daarom pleit ik ervoor om naast de voorstellen van de rapporteur ook een etiket "GGO-vrij" in te voeren. En dan bedoel ik ook echt GGO-vrij, dat wil zeggen 0% GGO's en geen gebruik van GGO's tijdens de productie. Met het GGO-vrij-etiket wordt ook een stimulans gegeven aan de GGO-vrije productie en zullen GGO-vrije gebieden aangewezen moeten worden. En dat heeft tegelijkertijd een schaalvoordeel. GGO-vrij blijft dan betaalbaar voor iedereen en GGO-vrij mag wat mij betreft geen elitevoedsel worden. Consumenten hebben ook het recht om voor GGO-vrij te kiezen tegen betaalbare prijzen.
Een tweede punt betreft de positie van derde landen. In alle recente voedselwetgeving hebben we ervoor gezorgd dat import uit derde landen moet voldoen aan Europese normen. Maar derde landen kunnen steeds een beroep doen op gelijkwaardigheid. Helaas dreigen we nu een andere benadering te kiezen en import uit derde landen in de praktijk onmogelijk te maken. Met deze fort-Europa-benadering sluiten we ons af van de wereld en keren we ontwikkelingslanden de rug toe. Voor mij is dat onaanvaardbaar.
Tenslotte, ik wil graag de beide rapporteurs veel sterkte toewensen en vooral een goede samenwerking, want ik denk dat het op dit moment ontzettend moeilijk is om een goed standpunt van het Parlement te realiseren.

Patakis (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, de Communistische Partij van Griekenland is absoluut gekant tegen de richtlijn voor introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu. Wij zijn namelijk van mening dat met deze richtlijn niet de volksgezondheid en de milieubescherming worden gediend maar de belangen van een gering aantal multinationals, die onder meer de levensmiddelenproductie in een wurggreep houden.
De grote multinationale voedingsindustrie gebruikt het argument van wetenschappelijke vooruitgang om het ingrijpen van de mens in het genetische materiaal van levende organismen te rechtvaardigen, ofschoon niemand met zekerheid kan zeggen wat de gevolgen zijn van genetisch gemodificeerde soorten. Deze gevolgen zijn niet te voorspellen en worden ook niet onmiddellijk tastbaar. Er moet eerst een ramp gebeuren voordat men beseft waar men aan begonnen is.
Ofschoon volgens ons de amendementen van het Europees Parlement beter zijn dan het Commissievoorstel, zullen ook deze waarschijnlijk een ongunstige weerslag hebben. Door etikettering voor te schrijven, leggen de bevoegde autoriteiten de verantwoordelijkheid voor de geschiktheid van levensmiddelen bij de consument. De consument is vaak echter niet in staat de etiketten juist te lezen en beschikt niet altijd over de noodzakelijke kennis. Zelfs indien deze voorstellen effect zouden sorteren zou dit slechts van korte duur zijn, daar er kans bestaat op besmetting. Volgens het voorstel van de Commissie worden producten als zuiver beschouwd als zij niet meer dan 1% genetisch gemodificeerde organismen bevatten. Dat betekent evenwel dat binnen enkele jaren alle producten besmet zullen zijn, en met name de plantaardige producten, via kruisbestuiving.
Wij vrezen ten zeerste dat het de bedoeling is van dit voorstel de publieke opinie te sussen, de gevaren te bagatelliseren en een gunstig klimaat te scheppen voor gemodificeerde organismen. Dat zou namelijk koren op de molen zijn van de multinationale levensmiddelenindustrie, die haar winst omhoog zal zien gaan. Daarbij kan het haar geen laars schelen of zij daarmee de gezondheid van de consumenten en het evenwicht van de ecosystemen in de waagschaal stelt.

Auroi (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het belangrijkste oogmerk van deze verordening - en dat is ook de wens van de Commissie - is een duidelijke etikettering, zowel voor levensmiddelen als voor diervoeders of enzymen.
Het is goed hier in herinnering te roepen dat wanneer we dieren eten, we opnieuw voedingsmiddelen binnenkrijgen die zij tot zich hebben genomen. Dus de consument, maar ook een groot aantal boeren wil weten wat de dieren eten.
Hoewel ik oorspronkelijk als lid van de landbouwcommissie was benoemd tot rapporteur voor advies inzake deze kwestie, heb ik gemeend dit advies niet namens mezelf te moeten indienen, aangezien mijn collega's - en mevrouw Redondo, verklaard voorstandster van productievermeerdering en voorvechtster van genetisch gemodificeerde organismen, heeft dit zojuist geïllustreerd - zo hun best hebben gedaan verwarring te zaaien in het debat.
Daarom doet het mij deugd mevrouw Scheele en de Milieucommissie te kunnen volgen, die niet alleen een duidelijke etikettering eisen, maar die ook de drempelwaarde voor de traceerbaarheid tot 0,5% verlagen. Wetenschappers zeggen ons dat ze inmiddels voedingsmiddelen met daarin 0,01% GGO's kunnen opsporen. Dus als we de consumenten duidelijk willen laten weten wat ze willen weten, is dat heel wel mogelijk.
Tweede punt dat we zeker niet mogen vergeten is, dat de eisen gelijk moeten zijn voor de geïmporteerde producten, zodat de consument gerustgesteld wordt over de producten die van buitenaf komen en over de producten die afkomstig zijn uit de Europese Unie. Alleen zo kunnen we consumenten en producenten daadwerkelijk geruststellen en tot elkaar brengen.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen moet ik u vragen waarom er twee verslagen zijn. Is dat alleen om twee DG's ter wille te zijn omdat zij er niet in zijn geslaagd met een gezamenlijk voorstel te komen? Ik moet u zeggen dat u de verwarring over dit onderwerp nog hebt vergroot - alsof dat nodig was. Wij worden nu immers geconfronteerd met twee volstrekt verschillende benaderingen van hetzelfde probleem. Dit heeft het probleem er niet bepaald duidelijker op gemaakt, hoogstens heeft het de emoties nog hoger doen oplopen. Ik ben daar teleurgesteld over.
Voor velen is alleen al de uitdrukking 'genetisch gemodificeerd organisme? een begrip dat rechtstreeks uit de science fiction komt. De wetenschappelijke werkelijkheid van de genetische manipulatie is echter dat deze technologie de kwaliteit van het leven van velen reeds heeft verbeterd en dat er met een evenwichtige en praktische regelgeving voor deze technologie een geweldige toekomst is weggelegd op het gebied van de farmacie, de medische wetenschap, voedsel en diervoeders, om er maar een paar te noemen.
Wij moeten het verbod opheffen en kiezen voor een rationele benadering van de regelgeving op het gebied van de gentechnologie, zodat de consument weloverwogen keuzes kan maken. Het moet mij echter wel van het hart dat ik buitengewoon teleurgesteld ben over het feit dat de sector zelf zo weinig doet om haar producten en processen en zelfs de door haar uitgevoerde veldproeven te verdedigen tegen onterechte paniekverhalen. Dit is bepaald bedroevend. Zij verdienen het niet dat ook maar iemand van ons het voor hen opneemt en hun producten of hun toekomst verdedigt. Zij hebben vanaf het allereerste begin net gedaan of hun neus bloedde. Daardoor hebben zij het wel heel erg moeilijk gemaakt om die achterstand nu alsnog in te halen en een rationele en verstandige discussie op dit gebied te voeren. Zij moeten het zichzelf aanrekenen dat zij hun producten niet hebben verdedigd.
Ik ben ook bezorgd over het feit dat het bij de aanpak van dit vraagstuk ontbreekt aan een zekere wetenschappelijke nauwkeurigheid. Ik ben het volledig eens met de benadering van mijn collega, de heer Trakatellis. Als hetgeen wij doen en de wetgeving die wij aannemen niet goed worden gebaseerd op wetenschappelijke nauwkeurigheid, brengen wij alle wetgevingsprocessen van de EU in diskrediet; en met veel van de in de voor ons liggende verslagen behandelde vraagstukken gaan wij hier vandaag al aardig die kant uit. Niet alleen mist onze aanpak wetenschappelijke nauwkeurigheid, maar er is ook een reële mogelijkheid dat wij in aanvaring komen met de WTO.
Wij dienen een voorzichtige, maar niet een preventieve aanpak te kiezen. De nieuwe Europese Autoriteit voor voedselveiligheid moet op dit gebied een zeer belangrijke en centrale rol krijgen, met inbegrip van de taak om voor ieder nieuw genetisch gemodificeerd diervoeder een nauwkeurige risicoanalyse uit te voeren voordat het in de EU mag worden gebruikt. Er bestaat geen onderzoeksmethode om vast te stellen of dierproducten afkomstig zijn van dieren die genetisch gemodificeerd voer hebben gegeten. Als wij deze etikettering toch doorzetten, zal dat de deur openzetten voor onjuiste interpretatie, fraude, concurrentievervalsing, enzovoort. De enige manier om dat te controleren is door middel van inspecties op de boerderij met weer een nieuw leger van inspecteurs. Doet u ons dat alstublieft niet weer aan.
Tot slot nog een pleidooi voor de whisky-industrie. Wat gebeurt er in de overgangssituatie? Whisky moet wel tien tot twintig jaar liggen voordat het rijp is. Als wij besluiten om met terugwerkende kracht verplichte etikettering in te voeren, hoe kunnen whiskystokers dan in vredesnaam concurreren? Wilt u alstublieft de toekomst van de whisky-industrie op uw agenda zetten? Men maakt zich daar grote zorgen.

Stihler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik stond op het punt om mijn ouders hier in het Parlement te verwelkomen, maar omdat mij werd gezegd dat ik vanavond om 9 uur terug moest komen, weet ik niet of zij al weer binnen zijn. Zij wisten misschien vóór kwart voor vier vanmiddag weinig over GGO's, maar nu weten zij er ongetwijfeld aanzienlijk meer over.
Het vraagstuk van de GGO's staat dit jaar zeer in de belangstelling. Het is ook hoogst controversieel. Het is een belangrijk onderwerp van discussie geweest in het Schotse Parlement. In de Welsh Assembly wordt gesproken over een GGO-vrij Wales. In Schotland worden momenteel veldproeven gedaan met gewassen. Eén daarvan loopt momenteel bij het dorpje Munlochy op Black Isle. De locale bevolking heeft bij een uitgebreid veldexperiment zelfs nachtelijke bewaking ingesteld. Wij kunnen niet om het onderwerp heen.
De voedselschandalen in de afgelopen tien jaar hebben tot gevolg gehad dat de consumenten er zeker van willen zijn dat wat zij eten veilig is. Er bestaat momenteel veel angst over genetisch gemodificeerde levensmiddelen. Hoewel de tekenen erop wijzen dat genetisch gemodificeerde levensmiddelen veilig zijn, voelen de mensen zich onzeker over de gevolgen voor het milieu en over het onbekende. Hoe kunnen wij de mensen op dit punt geruststellen? Hoe brengen wij de discussie over dit soort vraagstukken op gang, zoals mevrouw Scheele bepleitte? Etikettering en traceerbaarheid vormen één mogelijk antwoord. De enige manier om het vertrouwen van de consument te winnen, is door hen een volledig traceerbaar, transparant en betrouwbaar informatiesysteem te bieden. Traceerbaarheid legt de bewijslast bij de producent. Of de drempelwaarde nu 1% of, indien mogelijk, 0,5% is, dit betekent een stap vooruit.
Over het onderwerp van de etikettering willen de mensen zoveel mogelijk informatie, die moet worden gebaseerd op betrouwbare gegevens. Er is nog niets beslist. Er is gesproken over een etiket met de vermelding 'GGO-vrij?. Er zijn wat dat betreft zeker mogelijkheden, maar het kan voor de consument ook misleidend zijn als het gaat om toevallige contaminatie. In Duitsland, Oostenrijk en Nederland bestaan al regels voor etiketten voor GGO-vrije producten, maar de levensmiddelenproducenten kunnen niet garanderen dat hun producten volledig GGO-vrij zijn. Deze producten mogen geen dure elitemarkt gaan vormen. Ik hoor graag het commentaar van mevrouw Scheele hierop.
Deze discussie zal nog voortduren. Wij mogen deze kans om goede, praktische traceerbaarheid en etikettering van GGO's in te voeren niet voorbij laten gaan. Wij staan, zoals een artikel in de Guardian vandaag zegt, op een kruispunt van wegen. De stemming van morgen zal bepalend zijn voor de toekomst van genetisch gemodificeerd voedsel in Europa.

De Roo (Verts/ALE).
Voorzitter, 70% van de Europese burgers wil geen Gen-voedsel eten. Maar we eten allemaal, ongemerkt Gen-voedsel. Bijvoorbeeld in Magnum-ijsjes die gemaakt zijn met bewerkte Gen-soja. Unilever, de regeringen van het Verenigd Koninkrijk, Nederland willen dat graag zo laten. De christen-democraten, de rechts-liberalen en David Bowe van de socialisten willen dit ook graag zo laten.
Maar de consumenten hebben recht op informatie of ze wel of geen Gen-voedsel eten. De christen-democraten en de rechts-liberalen willen de Europese burgers onwetend houden. Zij hebben één steekhoudend argument, namelijk dat het voorgestelde systeem tot bedrog kan leiden. Maar ook bij de herkomst van voedsel en bij de etikettering van biologisch voedsel komt bedrog voor. En toen stemden de christen-democraten en de rechts-liberalen wél voor. Onze burgers ongemerkt Gen-voedsel laten eten, dat willen de christen-democraten en de liberalen. Bah, wat vies!

De Voorzitter.
Geachte collega's, ik wil een woord van welkom richten tot de parlementaire delegatie van Taiwan die wordt geleid door de heer Huang en heeft plaatsgenomen op de officiële tribune. Ik wens u veel succes bij uw werkzaamheden en hoop dat u een prettig verblijf zult hebben hier in het Europees Parlement.
De Voorzitter.
Wij onderbreken nu het debat over de verslagen van de heer Trakatellis en mevrouw Scheele, en zullen dit vanavond om 21.00 uur voortzetten. Aan de orde is nu de mededeling van de Commissie over de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen.

De Voorzitter.
Het debat over de mededeling van de Commissie vindt plaats overeenkomstig artikel 38 van het Reglement. Daarbij zal het woord worden verleend volgens de 'catch-the-eye? methode.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, tot mijn genoegen kan ik u meedelen dat de Commissie vandaag haar nieuwe strategie voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven heeft goedgekeurd. Deze nota is een vervolg op het Groenboek over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven, dat wij afgelopen zomer hebben gepresenteerd. In de daarop volgende zes maanden van overleg hebben wij daarop vanuit de hele Unie een groot aantal zeer constructieve en positieve reacties gekregen.
Ik wil graag het Parlement en vooral ook de rapporteur, de heer Howitt, gelukwensen en hem bedanken voor zijn bijdrage aan het overleg over het Groenboek over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven. Heel in het kort gezegd, is het fundamentele doel van deze strategie de versterking van de rol van het bedrijfsleven bij ons streven naar duurzame ontwikkeling in Europa en daarbuiten. Duurzaamheid is niet alleen een zaak van de overheid of van individuele burgers, maar het is ook een zaak van het bedrijfsleven.
Bij sociale verantwoordelijkheid van bedrijven gaat het om bedrijven die in het kader van hun bedrijfsactiviteiten en in hun relaties met andere partijen vrijwillig aandacht schenken aan sociale kwesties en aan het milieu. Veel bedrijven hebben het belang van verantwoord ondernemen al onderkend en als gevolg daarvan zijn de CSR-initiatieven als paddestoelen uit de grond geschoten. De Europese Unie kan echter de waarde van deze initiatieven vergroten door de betrokken partijen te helpen hun beleid op het gebied van de sociale verantwoordelijkheid transparanter, opener en uiteindelijk geloofwaardiger te maken.
Sociale verantwoordelijkheid van bedrijven en corporate governance zijn twee kanten van dezelfde medaille. Het 'groenwassen? van de prestaties op sociaal en milieugebied is even verwerpelijk als het 'witwassen? van winsten. Dat is de reden waarom steeds meer bedrijven beseffen dat sociaal verantwoord ondernemen niet meer alleen een zaak is voor de marketingafdeling.
Met de nieuwe strategie voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven die wij vandaag hebben aangenomen - op voorstel van mijzelf en de heer Liikanen, de commissaris die belast is met het ondernemingsbeleid - wil de Commissie een eigen bijdrage leveren naast de bestaande initiatieven van de bedrijven zelf en van internationale organisaties als de OESO en de Verenigde Naties.
Deze strategie is bedoeld als ondersteuning van de inspanningen van bedrijven en andere betrokken partijen voor een betere balans tussen de economische, sociale en milieubelangen in een geglobaliseerde economie. Wij willen hiermee de kennis op het gebied van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven vergroten door middel van de uitwisseling van goede praktijken, onderzoek naar de zakelijke argumenten voor sociaal verantwoord ondernemen en de ontwikkeling van de daarvoor benodigde managementvaardigheden.
Wat hebben wij nu vandaag concreet voorgesteld? Staat u mij toe drie hoofdpunten te noemen. In de eerste plaats hebben wij voorgesteld een uit de verschillende betrokken partijen bestaand EU-forum voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven op te richten. Voor wie is dit forum bedoeld, wat is het doel ervan en wat gaat het doen? In dit forum zullen vooraanstaande Europese vertegenwoordigende organisaties van werkgevers, werknemers, consumenten, het maatschappelijk middenveld en ook netwerken van bedrijven uit heel Europa bijeenkomen. In het forum zullen goede praktijken worden uitgewisseld en zal worden getracht tot een consensus te komen over leidraden voor instrumenten ter bevordering van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven, zoals gedragscodes, rapportage, etiketteringsregelingen en evaluatiemethoden. Hiermee komt de Commissie tegemoet aan een van de aan haar gerichte verzoeken in het verslag-Howitt over het Groenboek.
Wij menen dat het forum een centrale rol kan spelen bij het zoeken naar een gezamenlijke aanpak van de Europese Unie, gebaseerd op de leidraden zoals die door het bedrijfsleven en de betrokken partijen zijn overeengekomen. In de strategie van de Commissie om de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven te stimuleren, wordt voorgebouwd op het vrijwillige karakter van de inspanningen van de bedrijven. De taak van het forum zal zijn de consensus tussen het bedrijfsleven en de andere betrokken partijen te bevorderen. Hierdoor zullen de bedrijven optimaal kunnen profiteren van hun inspanningen op het gebied van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven.
In de tweede plaats zal het forum bijdragen aan de bevordering van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven in de kleine en middelgrote ondernemingen, in het bijzonder door initiatieven om de kennis over dit onderwerp te bevorderen en te zorgen dat er voldoende capaciteit beschikbaar komt. Sociale verantwoordelijkheid van bedrijven is immers bepaald niet alleen een zaak voor grote multinationals.
Tot slot zal de Commissie haar best doen ervoor te zorgen dat op alle beleidsterreinen van de Europese Unie, zoals werkgelegenheid en sociale zaken, ondernemingsbeleid, ontwikkelingsbeleid, handel en overheidsaanbestedingen, terdege rekening wordt gehouden met de beginselen van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven.
Wat de follow-up betreft, zal het forum worden gevraagd om vóór de zomer van 2004 aan de Commissie verslag uit te brengen van zijn werk. De Commissie zal de resultaten van het forum dan beoordelen en een besluit nemen over het al of niet voortzetten ervan. Ook zal zij dan bekijken of er met name in de richting van de bedrijven en de andere betrokken partijen nog andere initiatieven nodig zijn om het verantwoord ondernemen nog verder te bevorderen.

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Commissaris, ik ben buitengewoon gelukkig met uw opmerkingen. Zoals zo vaak zijn zij weer zeer verstandig. Ik ben vooral ook blij met de manier waarop u nog eens het belang van vrijwillige initiatieven hebt benadrukt. Velen van ons vinden dat van essentieel belang voor het succes van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven. U zei ook dat het aantal bedrijven dat initiatieven neemt op het gebied van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven enorm toeneemt. Dat juich ik toe.
Net als naar ik hoop wij allen in dit Parlement, zult ook u ongetwijfeld blij zijn met de aankondiging in de Financial Times van gisteren dat een aantal vooraanstaande personen uit het bedrijfsleven aanstaande vrijdag het startsein zal geven voor een nieuwe opleiding bij INSEAD in Fontainebleau, waar de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven centraal zal staan. Hieruit blijkt dat het bedrijfsleven de boodschap al heeft begrepen en dat die boodschap vanaf nu steeds meer zal doordringen tot alle niveaus in het bedrijfsleven. Wij moeten u en uw werk steunen. Daarbij moeten wij bij alles wat wij in dit verband doen het vrijwillige karakter vooral goed in het oog houden.

Howitt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken voor haar vriendelijke woorden en haar en commissaris Liikanen oprecht gelukwensen met dit Witboek. Ik wil ook heel graag nog eens de steun van het Parlement uitspreken voor de ontwikkeling van een Europees kader voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven. In het bijzonder dank ik de commissaris voor het feit dat zij het accent wat heeft verlegd door ons voorstel voor een uit de verschillende betrokken partijen bestaand EU-forum over te nemen. Ook is er nu meer aandacht voor de internationale dimensie en de internationale gevolgen van de activiteiten van de Europese bedrijven in de hele wereld.
Ik wil de commissaris drie vragen stellen:
In de eerste plaats merkt de commissaris in hoofdstuk 7.6 terecht op dat steun aan ondernemingen uit de overheidsfinanciën wel afhankelijk moet worden gesteld van de vraag of die bedrijven bepaalde ethische normen naleven. Wil de commissaris bevestigen dat zij deze voorwaarde ook zal stellen aan de steun die de Commissie zelf beschikbaar stelt aan bedrijven?
In de tweede plaats heeft commissaris Diamantopoulou op 30 mei het Parlement de verzekering gegeven dat zij, indien het bedrijfsleven binnen twee jaar geen vooruitgang heeft geboekt op het gebied van de jaarlijkse sociale en milieurapportage, zal overwegen dergelijke rapportages alsnog verplicht te stellen. Wil zij die verzekering hier nog eens herhalen?
Tot slot zegt de Commissie in hoofdstuk 4.3 dat zij de wetgeving inzake de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven wil bespreken met de lidstaten. Kan de commissaris zeggen aan welke wetgeving zij precies denkt?

Jensen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ook mij verheugt het dat het vrijwillige element in deze mededeling over de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen een belangrijkere plaats heeft gekregen. Bij de behandeling in het Parlement hadden wij het belang van dit vrijwillige element benadrukt, alsook de uitwisseling van de ervaringen met de beste praktijken. Ik wil de commissaris graag vragen hoe dit forum van aandeelhouders georganiseerd zal worden. Wij stelden voor dit via de Stichting van Dublin te doen, omdat deze stichting ervaring heeft met de uitwisseling van goede praktijken tussen de sociale partners en omdat ze over een groot netwerk beschikt. Is de stichting betrokken bij dit forum van aandeelhouders? Zijn de kosten die verbonden zijn aan de voorlichting van kleine en middelgrote ondernemingen over de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen, opgenomen in de begroting?

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik dank alle leden van dit Parlement voor hun grote belangstelling en steun voor dit voorstel. De Commissie heeft haar uiterste best gedaan om met uw opmerkingen rekening te houden.
U vraagt wat er nu verder gaat gebeuren. Het is van groot belang dat wij in de geest van de mededeling verdergaan. Wij zeggen daarin dat het forum nu een sleutelrol moet gaan vervullen. In het forum zullen alle betrokken partijen bijeenkomen en hun conclusies trekken. Daarna zullen wij deze evalueren. Het zou onjuist zijn om nu, nog voordat het forum ook nog maar is opgericht, op die conclusies vooruit te lopen.
In de tweede plaats de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven. Het idee is jaren geleden gelanceerd door Jacques Delors, toen hij het bedrijfsleven benaderde met de vraag om steun voor en bijdrage aan de overeengekomen Europese doelstellingen. Het heeft steeds een vrijwillig karakter gehad. Het is van groot belang dat wij bij de activiteiten die wij in de toekomst zullen organiseren, met inbegrip van de fora, die vrijwilligheid steeds goed in het oog blijven houden. Ik weet zeker dat mevrouw Diamantopoulou uitstekend op de hoogte is van het werk van de Stichting van Dublin en de ervaring van deze stichting op dat gebied. Ik ben ervan overtuigd dat de Commissie daar terdege rekening mee zal houden.
Wat de ethische criteria voor financiële steun van de Gemeenschap betreft, is het volstrekt ondenkbaar dat er van enige financiële steun sprake kan zijn indien de betreffende bedrijven de ethische normen en waarden zoals die in onze Verdragen zijn vastgelegd, niet ten volle eerbiedigen. Als er aanwijzingen zijn voor het tegendeel, moeten wij direct maatregelen nemen.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag twee vragen beantwoorden. De eerste betreft de vraag van de heer Howitt over onze plannen met dit voorstel voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven in verband met de wetgevingskaders van de lidstaten. Wij hebben al informatie over de bestaande wetgeving in alle lidstaten. Het zou heel nuttig zijn als wij gegevens over beste praktijken, niet alleen van de bedrijven maar ook van overheden, kunnen verspreiden, zodat wij kunnen zien of in een lidstaat een verplichting of verordening tot succesvolle resultaten heeft geleid. Wij kunnen de resultaten dan verspreiden naar de andere lidstaten.
Zoals de heer Liikanen al zei, mogen wij niet vooruitlopen op het eindresultaat van het forum na twee jaar. Op grond van deze zeer omvangrijke en constructieve bijdrage van de bedrijven en de andere betrokken partijen tijdens ons raadplegingsproces hopen wij van harte dat wij tegen het midden van 2004 met een concreet verslag zullen komen. De Commissie kan dan hopelijk op basis van dit verslag haar initiatief presenteren.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen is een echte uitdaging. Ondernemingen bestaan immers uit werknemers en werkgevers. Waar ik mij zorgen over maak is dat het aantal faillissementen in het afgelopen jaar is toegenomen met 19%, in Duitsland zelfs met 32%. Dat betekent dat alleen al in Duitsland 50.000 ondernemingen moesten stoppen waarbij meer dan 100.000 werknemers hun baan kwijtraakten. Daarom ben ik benieuwd, welke werkgeversvertegenwoordigingen u hierbij denkt te betrekken en of u daar ook modellen gaat bespreken voor een optimale opleiding en bijscholing.

Diamantopoulou
Natuurlijk zijn er netwerken van bedrijven die al heel actief zijn op het gebied van de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven en natuurlijk zijn er Europese gesprekspartners die de ondernemingen en de KMO's op Europees niveau vertegenwoordigen.
Het is inderdaad waar dat er in de afgelopen twee jaar enorm veel banen verloren zijn gegaan. Dat is een groot probleem. Ik wil u er wel aan herinneren dat er nog een ander initiatief van de Commissie ligt met betrekking tot de sociale herstructurering. Dit initiatief, dat enkele maanden geleden van start is gegaan, nodigt de sociale partners uit partnerschappen aan te gaan met locale besturen en regeringen om nieuwe wegen te zoeken zodat banen behouden kunnen blijven.

Purvis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag nog wat meer weten over dit forum. Hoe groot is het? Hoe vaak zal het bijeenkomen? Waar zal het bijeenkomen? Hoeveel zal het kosten? Wie gaat het betalen? Kunt u iets specifieker zijn?

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, er zullen ongeveer 40 organisaties aan dit forum deelnemen. Het zal twee keer per jaar bijeenkomen en er is geen speciaal budget voor. Wel is er door de Commissie een intern budget vrijgemaakt voor bepaalde aspecten van de organisatie van het forum, maar niet voor de deelnemers.

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb nog even een vervolgvraag. Zullen de vergaderingen van het forum openbaar toegankelijk zijn? Kunnen dus ook leden van het Europees Parlement deze vergaderingen als waarnemer bijwonen?

Diamantopoulou
Iedereen, dus ook leden van dit Parlement, wordt vanaf het begin uitgenodigd vergaderingen van dit forum bij te wonen. Ook vanuit internationale organisaties zullen er waarnemers aanwezig zijn. Er moeten zeker ook deelnemers komen uit de derde wereld, want de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven heeft ook een internationale dimensie.

Rübig (PPE-DE).
Mevrouw de commissaris, ik blijf bij mijn vraag: In hoeveel van die 40 organisaties zitten vertegenwoordigers van werkgevers? Hebt u daar al enig idee van?

Diamantopoulou
Nee, specifieker kan ik op dit moment niet zijn. Als wij zover zijn, zal ik dat in het Parlement komen vertellen.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De vergadering wordt gedurende twee minuten onderbroken. Om 18.00 uur volgt het vragenuur voor vragen aan de Commissie.
(De vergadering wordt om 17.58 uur onderbroken en om 18.00 uur hervat)

De Voorzitter.
 Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Commissie (B5-0253/2002).
Eerste deel
De Voorzitter.
 Vraag nr. 54 van Ewa Hedkvist Petersen (H-0487/02):

Betreft: Maatregelen voor het veiligstellen van de rechtszekerheid
Met het oog op de aanneming van een Europees arrestatiebevel door het Zweedse parlement is een debat over de rechtszekerheid op gang gebracht. De huidige richtsnoeren voor de wijze waarop de lidstaten moeten voldoen aan de eisen inzake rechtszekerheid zijn te vaag. Wil men het proces ter harmonisering van de wetgeving kunnen voortzetten, dan moeten er nieuwe en duidelijke regels komen. Anders dreigt het gevaar dat de hervormingen de onzekerheid en het wantrouwen jegens het project doen toenemen. Zo moet worden vastgesteld hoe lang een verdachte maximaal in voorlopige hechtenis mag zitten voordat zijn zaak voor de rechter komt
De Commissie heeft in het begin van dit jaar een consultatiedocument op dit gebied opgesteld. Welke concrete maatregelen wil de Commissie op basis van de adviesronde nemen?

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte afgevaardigde, de Commissie heeft op de website van het directoraat-generaal Justitie en Binnenlandse Zaken een consultatiedocument over procedurele waarborgen voor verdachten en beklaagden in strafrechtzaken gepubliceerd. De antwoordtermijn is op 15 april 2002 verstreken. Na analyse van de reacties is de Commissie voornemens de volgende concrete maatregelen ten uitvoer te leggen: in september zal een vergadering van deskundigen worden belegd tijdens welke de diverse ter raadpleging voorgelegde initiatieven zullen worden besproken. Op grond van dit overleg zal de Commissie eind dit jaar een Groenboek over waarborgen in strafrechtzaken presenteren waarin wellicht zal worden aangedrongen op een beperking van de termijn die aan het proces voorafgaat.
Los van de werkzaamheden betreffende de algemene aspecten van de procedurele waarborgen heeft de Commissie zich tevens over de problematiek van de voorlopige hechtenis gebogen. In dit verband wordt naar alternatieve oplossingen gezocht. Over deze kwestie is een ander groenboek in de maak dat eind dit jaar of begin 2003 zal worden voorgelegd. Daarin zal het vraagstuk van de rechtszekerheid van personen in voorlopige hechtenis worden bestudeerd. Overeenkomstig de rechtspraak van het Europese Hof voor de mensenrechten in Straatsburg kan de termijn tussen het in staat van beschuldiging stellen en het proces niet worden uitgedrukt in een exact aantal dagen, weken, maanden of jaren en kunnen er geen vaste termijnen worden vastgesteld al naar gelang de ernst van de overtreding. De Europese organen die bevoegd zijn voor de mensenrechten hebben ermee ingestemd dat op het gebied van de voorlopige hechtenis bijzonder lange termijnen worden gehanteerd. De maximale termijn bedraagt tweeënhalf jaar.
Voorlopige hechtenis is evenwel slechts gerechtvaardigd als deze oplossing noodzakelijk wordt geacht om een legitieme doelstelling te bereiken. Teneinde te waarborgen dat de voorschriften van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, en met name artikel 5, lid 3, worden nageleefd, gaat het Europese Hof stelselmatig na of de reden van aanhouding overeenstemt met de eerbiediging van de individuele vrijheid en het beginsel van onschuldpresumptie die aan elke arrestatie zonder veroordeling ten grondslag ligt.
Het kaderbesluit betreffende het Europees arrestatiebevel is gegrondvest op het beginsel van wederzijdse erkenning, dat op zijn beurt berust op wederzijds vertrouwen in de strafrechtsystemen van de onderscheiden lidstaten. Een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid staat of valt met wederzijds vertrouwen en respect. Daarom is het van wezenlijk belang dat verdachten en beklaagden in strafrechtzaken in heel de Unie dezelfde bescherming genieten. Wie in het buitenland verblijft, moet vertrouwen kunnen hebben in de bestaande regelgeving. Het is derhalve belangrijk dat overal dezelfde bescherming wordt geboden, ongeacht de lidstaat, zodat het vrije verkeer niet wordt belemmerd uit vrees dat men elders geconfronteerd zal worden met een systeem dat onvoldoende bescherming biedt.

Hedkvist Petersen (PSE).
Mijnheer de commissaris, bedankt voor uw antwoord. Als wij kaderbesluiten in de Europese Unie nemen die inhouden dat de burgers van de Europese Unie aan alle lidstaten uitgeleverd kunnen worden en in alle lidstaten gerechtelijk vervolgd kunnen worden, moeten wij de burgers ook rechtszekerheid kunnen bieden. Dat kwam tot mijn grote vreugde ook uit uw antwoord naar voren. Dit is een fundamenteel recht in de Europese Unie, dat is opgenomen in het Handvest van de grondrechten. De burgers moeten weten welke rechten zij hebben.
Ik heb aandachtig geluisterd naar wat de commissaris zei over de duur van de voorlopige hechtenis. Het is duidelijk dat er verschillende redenen zijn om verschillende termijnen te hanteren, maar het is toch belangrijk dat de burgers weten welke termijnen er gelden en dat een besluit tot arrestatie herzien kan worden. Ik vraag mij daarom af of het recht op een herziening van een arrestatie een aspect kan zijn in de kwestie van de duur van de voorlopige hechtenis. Ik vraag mij ook af of er wellicht een soort Europees agentschap nodig is om de rechtszekerheid te garanderen die ik graag zie en waarover de Commissie ongetwijfeld voorstellen zal indienen.

Vitorino.
Mevrouw de afgevaardigde, ik ben het volkomen met u eens en vestig uw aandacht op het feit dat het Europees arrestatiebevel de grondrechten moet eerbiedigen, en met name de onveranderlijke beginselen van artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Daarin wordt verwezen naar het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens voor wat de procedurele waarborgen betreft. Daar waar het om het verlies van de persoonlijke vrijheid gaat, laat het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens geen twijfel bestaan aangezien het voorziet in de mogelijkheid bij een gerechtelijke instantie beroep aan te tekenen.
De Commissie is voornemens om in aansluiting op deze adviesronde na te gaan of er behoefte bestaat aan een wetgevende maatregel op Europees niveau om deze gemeenschappelijke voorschriften, die deel uitmaken van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, ingang te doen vinden in de lidstaten. Op die manier kan het wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten worden aangescherpt en wordt de rechtszekerheid gewaarborgd. Ik hoop dat ik de uitkomst van deze denkoefening eind dit jaar aan het Parlement en aan de Raad zal kunnen voorleggen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 55 van Marit Paulsen, vervangen door Olle Schmidt (H-0493/02):

Betreft: Concentratie in de levensmiddelenbranche
De levensmiddelenbranche in Europa wordt tegenwoordig gekenmerkt door een steeds sterkere concentratie, waarbij een klein aantal winkelketens voor de dagelijkse boodschappen steeds grotere marktaandelen verwerft. Een te nauwe samenwerking - vooral bij de inkoop - tussen dergelijke grote ketens vormt een bedreiging van de vrije concurrentie en de keuzevrijheid van de consument. Bovendien ontstaat het grote gevaar dat regionale producten en kleine producenten van de markt worden verdrongen omdat zij niet de mogelijkheid hebben de grote hoeveelheden ter verkoop aan te bieden die als gevolg van het grootschalige systeem nodig zijn.
Heeft de Commissie reeds aanleiding gezien de concentratie van eigenaars in de Europese winkels voor dagelijkse boodschappen te onderzoeken? Zo ja, welke conclusies trekt de Commissie dan in verband met de bedreiging van de vrije keuze en de verscheidenheid van het Europese aanbod op levensmiddelengebied? Mocht er geen onderzoek hebben plaatsgevonden, is de Commissie dan niet van oordeel dat dit zo spoedig mogelijk moet worden uitgevoerd?

Bolkestein
De geachte afgevaardigde wijst er terecht op dat er zich in de afgelopen paar jaar een aantal concentraties van grote detailhandelsketens in Europa hebben voorgedaan. De Commissie heeft in dat verband onder andere onderzoek moeten doen naar de transacties tussen Rewe en Meinl, Carrefour en Promodès en Ahold en Superdiplo. In het algemeen onderzoekt de Commissie daarbij de marktposities door de verschillende productgroepen en distributiekanalen te onderscheiden.
Bij de zaken Carrefour/Promodès en Rewe/Meinl heeft de Commissie bijvoorbeeld gemerkt dat in die gevallen waarin het marktaandeel van een bepaalde afnemer in de omzet van een bepaalde leverancier boven een zeker niveau komt, het risico ontstaat dat de leverancier als gevolg van het verlies van deze afnemer failliet gaat. De Commissie zal daarom onderzoeken of de afzonderlijke en gecombineerde marktaandelen van de verschillende partijen in de omzet van hun leveranciers bepaalde kritische drempels bereiken.
Wanneer leveranciers te maken hebben met een beperkt aantal grote afnemers die ieder een belangrijk marktaandeel van hun omzet vertegenwoordigen, kan de situatie ontstaan dat de afnemers een collectieve machtspositie gaan innemen.
Voor haar beschikking in de zaak Carrefour/Promodès heeft de Commissie dit risico onderzocht voor de Franse markt. Zij heeft echter geconcludeerd dat aan de criteria voor een collectieve machtspositie, niet werd voldaan. Een andere factor die een rol heeft gespeeld bij de beoordeling van de marktmacht op de afnemersmarkt is de mogelijke verticale integratie van de detailhandelsketen in de productie of het strategische gebruik door de keten van eigen merken. Een onderzoek naar de afnemersmarkt zal vooral relevant zijn in die gevallen waarin het bedrijf na de fusie een belangrijke speler zou worden op de detailhandelsmarkt. Uit het voorgaande moge duidelijk zijn dat de Commissie zeker alert blijft op de positie van de detailhandelsketens als afnemers.

Schmidt, Olle (ELDR).
Ik zal mijn best doen om de vragensteller, Marit Paulsen, te vervangen.
Mijnheer de commissaris, uit uw antwoord maak ik op dat u de bezorgdheid van de vragensteller in feite deelt. De vraag impliceert dat de situatie in heel Europa zeer ernstig is. De Commissie moet speciale maatregelen nemen en de situatie onder de loep nemen. Uit uw antwoord begrijp ik dat u ook van mening bent dat er onderzoek gedaan moet worden. Wij en de vragensteller willen dat commissaris Bolkestein vandaag belooft dat de kwestie niet alleen zorgvuldig in de gaten wordt gehouden, maar ook dat men bereid is maatregelen te nemen, onderzoek te verrichten en een analyse uit te voeren.
Ter afsluiting wil ik tegen de heer Bolkestein zeggen dat men in mijn vaderland Zweden, waar de prijzen van de levensmiddelen het hoogst zijn, steeds meer in het geweer komt tegen deze situatie. Het is namelijk bekend dat de prijzen van de levensmiddelen een groot deel uitmaken van de maandelijks terugkerende lasten van de Europese burgers, met name voor mensen met een laag inkomen.

Bolkestein.
Ik begrijp heel goed dat de geachte afgevaardigde zich zorgen maakt. Ik denk echter dat ik zijn vrees over de verscheidenheid in de levensmiddelensector wellicht wat kan wegnemen. Ik wil nog eens herhalen dat de Commissie de jongste ontwikkelingen op dat gebied heeft onderzocht. Dit komt ook duidelijk naar voren in de jongste besluiten die de Commissie heeft genomen met betrekking tot de zaak Carrefour/Promodès waarover ik zojuist sprak.
De Commissie neemt weliswaar momenteel geen officieel standpunt in over de mogelijke toekomstige ontwikkelingen in deze sector, maar zij wenst wel te benadrukken dat zij bij haar onderzoeken naar en besluiten over de mogelijke effecten van welke concentratie van ondernemingen in deze sector dan ook in de toekomst dezelfde zorgvuldigheid zal betrachten als zij tot nu toe steeds heeft gedaan. Ik kan mevrouw Paulsen en haar plaatsvervanger, de heer Schmid, verzekeren dat de Commissie deze zaak actief zal blijven volgen. Het allerbelangrijkste hierbij is dat eerst een correcte analyse wordt gemaakt. Indien de omstandigheden zodanig zijn dat de Commissie een juridisch standpunt op dit gebied moet innemen, kan ik mevrouw Paulsen en de heer Schmid verzekeren dat zij niet zal aarzelen dat te doen.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte dames en heren, de winkelketens beschikken in de regel over een riant eigen vermogen, hetgeen uiteraard bij hun concurrenten, de kleine en middelgrote bedrijven, niet het geval is. Integendeel zelfs: het grootste deel van de kleine en middelgrote ondernemingen beschikt helemaal niet over een eigen vermogen en ook niet over risicokapitaal. Welke uitwerking, denkt u, zal Bazel II daarop hebben? Hebt u wel eens voor de staatshuishouding een soort Bazel II-openingsbalans opgesteld om te kijken wat de gevolgen zijn van die nieuwe regelgeving voor ons midden- en kleinbedrijf?

Bolkestein
. (EN) Ik wil graag heel duidelijk stellen dat de Commissie van oordeel is dat de onderhandelingen in het kader van Bazel II gaan over de kapitaaltoereikendheid van banken en niet over die van detailhandelsketens, ongeacht of ze wel of niet een goede kapitaalpositie hebben.
Bazel II gaat over de kapitaalpositie van de banken. De reden waarom de kleine en middelgrote ondernemingen ook een rol spelen in de discussie over Bazel is dat met name in Duitsland deze bedrijven worden gefinancierd door middel van langetermijnkredieten. Deze kredieten worden door de banken op een andere wijze gewaardeerd dan de kortetermijnkredieten. Dat is de reden waarom het hele vraagstuk van de kleine en middelgrote ondernemingen in de Bazel-discussie aan de orde komt.
Dit is wellicht niet de tijd of de plaats om alle aspecten van het Bazel-proces te bespreken, hoewel ik, indien de geachte afgevaardigde dat zou wensen, zeker bereid ben om hier dieper op in te gaan. Ik wil de leden van dit Parlement ervan verzekeren dat bij de hele Bazel II-discussie de positie van de kleine en middelgrote bedrijven steeds een belangrijke rol speelt.
Wij proberen bij deze discussies een bevredigende oplossing te vinden, die voldoende recht doet aan de belangen van de kleine en middelgrote bedrijven. In die zin ben ik ervan overtuigd dat de geachte afgevaardigde zich absoluut geen zorgen hoeft te maken.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 56 van Brian Crowley (H-0500/02):

Betreft: De euro en transactiekosten
Is de Commissie op de hoogte van het feit dat banken in de eurozone bij het pinnen van euro´s in andere lidstaten kosten in rekening brengen, en is zij het ermee eens dat deze kosten ongerechtvaardigd zijn en in strijd zijn met de bedoeling van de euro? Is de Commissie bereid deze zaak zo vlug mogelijk te onderzoeken en er verslag over uit te brengen?

Bolkestein
De vraag van de heer Crowley betreft het opnemen van contant geld uit geldautomaten. De Commissie weet dat de kosten die in rekening worden gebracht voor het opnemen van euro's buiten het land waar men woont, binnen de eurozone per lidstaat verschillen.
De situatie is echter gisteren, 1 juli, gewijzigd, omdat op 19 december vorig jaar verordening 2560/2001 inzake grensoverschrijdende betalingen in euro is goedgekeurd. Met ingang van gisteren moeten de kosten die in rekening worden gebracht voor het opnemen van euro's uit geldautomaten en het gebruik van betaalpassen voor grensoverschrijdende transacties in euro dezelfde zijn als die voor binnenlandse transacties. Tot gisteren konden de instanties die de betaalpassen uitgeven verschillende kosten berekenen voor grensoverschrijdende eurotransacties. Dat is nu niet meer mogelijk.
Op dit moment schrijft de wet voor dat de kosten die worden berekend voor binnenlandse geldtransacties - dat wil zeggen voor het opnemen van geld uit een geldautomaat - dezelfde moeten zijn als die welke in het buitenland in rekening worden gebracht. Een belangrijk kenmerk van de zojuist genoemde verordening is de eenvoud ervan. De regel van gelijke kosten is gemakkelijk uit te leggen aan toeristen die met een betaalpas of bankpas geld willen pinnen. De Commissie heeft eind juni een persbericht uitgegeven waarin de nieuwe regels werden uitgelegd. Ik neem aan dat de heer Crowley hiermee tevreden is.
Dit Parlement heeft een belangrijke rol gespeeld bij de voorbereiding van deze verordening. Deze is dan ook een voorbeeld van de praktische voordelen die communautaire maatregelen kunnen opleveren voor alle burgers van Europa - en die van andere landen als zij in de eurozone zijn. Deze voordelen worden meteen duidelijk zodra zij geld willen opnemen uit een geldautomaat.

Crowley (UEN).
Ik dank de commissaris voor zijn antwoord.
Ik moet zeggen dat ik een persoonlijk belang heb bij deze zaak. Ik heb een bankrekening in Brussel, ik kom af en toe in Straatsburg, ik heb een bankrekening in Ierland en ik reis ook naar andere landen. Daarbij is het mij opgevallen dat mijn transactiekosten de afgelopen tijd zo enorm hoog waren, vooral hier in Frankrijk, in tegenstelling tot in België.
Ik ben zeer gelukkig met het feit dat verordening 2560/2001 nu per 1 juli in werking is getreden. Ik ben ook blij met het persbericht van de Commissie hierover. Stel nu echter dat wij ontdekken dat banken deze verplichtingen betreffende vergelijkbare of gelijke kosten voor binnen- en buitenland niet nakomen, en dat banken woekerprijzen berekenen voor het gebruik van een betaalpas in een andere dan de eigen lidstaat. Wat kan een individuele consument dan doen, afgezien van het doorlopen van de omslachtige procedure van het indienen van een officiële klacht bij de Commissie?
Welke maatregelen heeft de Commissie genomen om ervoor te zorgen dat het publiek volledig is geïnformeerd over deze regels en over hun rechten? Misschien is het een goed idee om de banken te verplichten om in al hun vestigingen een mededeling op te hangen waarop deze regels en bepalingen worden uiteengezet.

Bolkestein
. (EN) De heer Crowley begon met te zeggen dat hij een persoonlijk belang bij deze zaak heeft. Mag ik daarop antwoorden dat wij allemaal een persoonlijk belang hebben bij deze zaak? Alle burgers van euroland die naar het buitenland reizen en die geld willen pinnen uit een geldautomaat, hebben hiermee te maken. Geld is iets waarover alle burgers beschikken en iedereen die zijn eigen land verlaat en naar een ander deel van euroland reist, zal dan ook blij zijn met deze nieuwe regeling.
De heer Crowley vraagt ook wat gebruikers van geldautomaten kunnen doen als zij erachter komen dat de kosten van het opnemen van geld in het buitenland niet dezelfde zijn als die van het opnemen van geld in hun eigen land. Er zijn drie manieren waarop gebruikers verhaal kunnen halen. In de eerste plaats kunnen zij bij een bank gaan klagen, vragen waarom de bank haar wettelijke verplichting niet nakomt. Als vervolg daarop kan men ditzelfde ook nog eens schriftelijk doen en ik ben ervan overtuigd dat de bank hier aandacht aan zal schenken. Dat is de tweede manier om verhaal te halen.
Als de gebruiker echter van oordeel is dat het door de bank gegeven antwoord onvoldoende is, kan hij naar een ombudsman voor het bankwezen stappen. In het Frans heet dit een médiateur bancaire. Hij kan de hulp van een dergelijke ombudsman inroepen op internet via 'FIN-NET?. Hier krijgt men een lijst van alle ombudslieden die hulp kunnen bieden bij alle voorkomende problemen op dit gebied. Als dat niet werkt, kan de betrokkene zich tot de autoriteiten in zijn of haar lidstaat wenden. Net als in veel andere gevallen zorgt ook op dit gebied de nationale overheid voor de handhaving van de wet. Ik ben ervan overtuigd dat de autoriteiten in Ierland voldoende alert en actief zullen zijn en eventuele ontevreden klanten zeker behulpzaam zullen zijn bij het verkrijgen van hun recht. Deze drie manieren om verhaal te halen zullen zeker afdoende blijken.
De laatste vraag van de heer Crowley betreft de vraag hoe de Commissie denkt al die 370 miljoen burgers in Europa over deze regeling te informeren. Daarover zou ik allereerst willen zeggen dat toeristen die naar het buitenland gaan, althans binnen de eurozone, deze regeling onmiddellijk zullen ontdekken. Zodra zij immers geld uit de muur trekken, zien zij op hun ontvangstbewijs wat de kosten zijn. Zij zullen zich dan herinneren wat er in hun eigen land is gebeurd en zij zullen dus onmiddellijk weten of de wet wordt nageleefd of niet.
In de tweede plaats zijn de banken verplicht om hun klanten niet alleen te informeren over de kosten die zij berekenen voor het overmaken van geld of het opnemen van geld uit een geldautomaat in het buitenland, maar ook om alle klanten in te lichten wanneer deze kosten worden gewijzigd. Een andere bepaling in deze verordening is transparantie. Dankzij deze transparantie zullen de klanten weten wat zij moeten betalen en kunnen zij dat vergelijken met de tarieven van andere banken. Hopelijk zal de concurrentie er zo voor zorgen dat aan de klant de laagst mogelijke kosten in rekening worden gebracht.
Ik hoop dat de heer Crowley tevreden is met dit antwoord. Ik hoop dat hij gelukkig is met deze situatie, waar hij ongetwijfeld al vele maanden naar heeft uitgekeken.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil geheel uit algemene belangstelling aan de Commissie vragen of de vraag van collega Crowley van invloed is geweest op het tijdschema voor de uitvoering van deze zaak of dat er slechts sprake is van toeval. U zult wel begrijpen dat dit voor de leden in zekere zin interessant is. Ik wil ook zeggen dat ik blij ben dat deze kwestie is opgelost.

Bolkestein
Ik weet niet helemaal zeker of ik vraag goed heb begrepen, maar ik geloof dat de geachte afgevaardigde wil dat ik hem vertel of de vraag van de heer Crowley vandaag door de Commissie was georganiseerd zodat zij alles nog eens publiekelijk in het Parlement kon toelichten.
Ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat de Commissie heel handig is in het organiseren van voldoende steun voor wat zij doet, en dat zij daar ook heel actief in is, maar in dit geval was het een volstrekt toevallige samenloop van omstandigheden. De heer Crowley en ik ontmoeten elkaar tamelijk zelden. Ik weet zijn telefoonnummer niet eens. Ik weet ook zeker dat hij geen aansporing van welke commissaris dan ook nodig heeft om in het Parlement vragen te stellen als hij iets wil weten.
Deze verordening over de kosten van geldopnames is buitengewoon snel door zowel de Raad als het Parlement goedgekeurd. Ik kan mij geen ander geval herinneren waarin een verordening zo snel werd goedgekeurd en aangenomen. Dat komt doordat het publiek al jaren op een dergelijke regeling zat te wachten. Mevrouw Korhola vestigde daar nog eens uitdrukkelijk de aandacht op. Gelukkig kan de Commissie de leden van het Parlement nu verzekeren dat wat de geldopnames betreft de situatie nu is zoals het Parlement wenst. Er is een kans dat volgend jaar eenzelfde soort regeling zal worden ingevoerd met betrekking tot het overmaken van geld anders dan via geldautomaten.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 57 van Bernd Posselt (H-0513/02):

Betreft: Afspraak met Tsjechië over traditionele bereidingswijzen
In de Tsjechische media doen nog steeds berichten de ronde dat de uiterst populaire worstspecialiteit "Utopenec" (een in pot met azijn, paprika en uien ingemaakte worst die steeds in gedeelten wordt geconsumeerd en ook in eethuizen in de tussentijd in de gesloten pot wordt bewaard) en de traditionele stookwijze van de beroemde Moravische slivovitsj na toetreding van Tsjechië tot de EU verboden zouden moeten worden. Heeft de EU intussen afspraken met Tsjechië gemaakt om deze traditionele bereidingswijzen te redden, resp. hoe is de stand van de onderhandelingen hierover?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, naar aanleiding van de vraag van afgevaardigde Posselt zou ik het volgende willen zeggen: Het is de Commissie niet bekend dat Tsjechië een verzoek zou hebben ingediend om voor de worstspecialiteit 'Utopenec? een uitzondering te maken op het acquis communautaire van de levensmiddelenwetgeving van de EG. De Commissie gaat er derhalve van uit dat de wijze waarop 'Utopenec? wordt bereid en verhandeld, in overeenstemming is met de voorschriften van de Gemeenschap op het gebied van voedselveiligheid of dat in ieder geval zal zijn vanaf het moment van toetreden.
Door Tsjechië is tijdens de onderhandelingen ook geen speciaal verzoek ingediend om traditionele of lokale ingrediënten voor 'Utopenec? te registreren, hoewel dergelijke verzoeken wel voor andere producten zijn gedaan. Tsjechië heeft echter te kennen gegeven, na de toetreding mogelijk meer verzoeken tot registratie in te dienen.
De bereidingswijze van slivovitsj is echter niet in overeenstemming met de definitie die de Gemeenschap voor vruchten-eau-de-vie hanteert, zoals vastgelegd in artikel 1 lid 4 van verordening 1576. Aan de slivovitsj wordt namelijk ethylalcohol, dus industriealcohol toegevoegd. Volgens deze verordening mag een drank waaraan ethylalcohol wordt toegevoegd in geen enkele vorm worden verhandeld onder de algemene benaming 'vruchten-eau-de-vie?. In de opvatting van de Gemeenschap is een permanente uitzondering voor de Tsjechische slivovitsj dan ook niet acceptabel. Het is eventueel mogelijk om voor deze Tsjechische gedistilleerde drank de naam slivovitsj te blijven gebruiken, maar dan wel met de aanduiding gedistilleerd en niet met de aanduiding vruchten-eau-de-vie. Een andere mogelijkheid is om de bereidingswijze zo te veranderen dat deze wel aan de regels voor vruchten-eau-de-vie voldoet.

Posselt (PPE-DE).
Hartelijk dank, commissaris, voor dit zeer exacte antwoord. Het onderwerp speelt in de Tsjechische binnenlandse politiek een grote rol en wordt door eurosceptici met beide handen aangegrepen. Vandaar mijn dank voor de verduidelijking met betrekking tot slivovitsj, waarbij ik moet zeggen dat voor mij de Moravische slivovitsj een van de beste ter wereld is. Wat de Utopenec betreft: ik zal uitzoeken hoe dat zit. Ik wil u er alleen op wijzen dat het klaarblijkelijk om een hygiënevoorschrift gaat. Ik wil u vriendelijk verzoeken om dat verder na te gaan en mij bij gelegenheid vooral ook mee te delen, voor welke specialiteiten een bijzondere vergunning is aangevraagd.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik wil graag voldoen aan uw laatste verzoek om u een lijst met producten ter beschikking te stellen waarvoor een speciale vergunning is aangevraagd. Dat is geen enkel probleem. Op uw vraag of men zich bij de bereiding van de worst aan alle voorschriften houdt voor de productie van levensmiddelen kan ik zeggen dat de Tsjechen natuurlijk de mogelijkheid hebben om de bereidingswijze nog voor de toetreding aan de geldende regels aan te passen. Nu ze het bij de onderhandelingen niet als agendapunt hebben ingebracht, zijn ze daartoe ook verplicht. Voor het overige ben ik u eigenlijk zeer erkentelijk voor het feit dat u deze kwestie hier aan de orde hebt gesteld, omdat het inderdaad zo is dat kringen in Tsjechië die kritisch staan tegenover Europa steeds weer dergelijke canards in omloop brengen die nergens op berusten.
Tweede deel

Vragen aan de heer Lamy
De Voorzitter. (ES) Vraag nr. 58 van Lennart Sacrédeus (H-0496/02): 

Betreft: Staalheffingen en werkgelegenheid in Europa
De VS heeft om de binnenlandse productie te beschermen besloten staal dat in het buitenland geproduceerd is te belasten met heffingen van 30%. De EU op haar beurt heeft hierop gereageerd door op Amerikaanse producten douanerechten te heffen. Heeft de Commissie berekend welke gevolgen de Amerikaanse heffing heeft voor de werkgelegenheid in de staalproductie in Europa? Zo ja, zijn er per land statistieken beschikbaar waaruit valt af te lezen hoe wordt berekend welke negatieve gevolgen het productieverlies met zich meebrengt voor de afzonderlijke lidstaten van de EU?

Lamy
Als reactie op de Amerikaanse protectionistische maatregelen heeft de Europese Unie een driepuntenstrategie uitgewerkt, die tot doel heeft onze rechten in het multilaterale handelskader te doen respecteren. Eerste punt: aanklacht bij de WTO om de Amerikaanse maatregelen te laten veroordelen; tweede punt: aanname van een Europese beschermingsclausule waarmee de toegang tot de Europese markt wordt gewaarborgd terwijl deze wordt beschermd tegen handelsstromen waarvoor geen plaats meer is op de Amerikaanse markt en daardoor zouden terugstromen naar de Europese markt; derde punt: verzoek aan de Verenigde Staten tot vergoeding van de door de Europese exporteurs geleden schade als gevolg van de Amerikaanse maatregelen, hetgeen strookt met onze uitleg van de WTO-teksten inzake de vrijwaringsclausules.
We hebben nog geen aanvullende douanerechten geheven op Amerikaanse producten, maar we beschikken inmiddels over een verordening van de Raad, die op 13 juni jongstleden is aangenomen en die de Unie de mogelijkheid geeft om voor bepaalde Amerikaanse producten de tariefvoorwaarden, hetgeen het adequate taalgebruik van de WTO is, op te schorten, en dat met ingang van 18 juni 2002.
Ons belangrijkste doel is om op korte termijn een pakket uitsluitingen en/of vergoedingen te verkrijgen, hetgeen wellicht extra tijd zal vergen om deze te bedingen, en wij zullen, zoals is overeengekomen met de Raad, vóór 19 juli een verslag opstellen over de stand van zaken van dit dossier. In het licht van dat verslag en van onze aanbevelingen zal dan al dan niet worden besloten om aanvullende rechten te heffen op een beperkt aantal Amerikaanse producten ter waarde van circa 400 miljoen euro.
De verordening in kwestie houdt hogere douanerechten in over een handelsbedrag dat gelijk is aan de geleden schade, dat wil zeggen voor een veel hoger bedrag van ruim twee miljard euro, indien de Verenigde Staten hun maatregelen niet intrekken na de veroordeling door de WTO, dus halverwege het jaar 2003.
De vraag is: wat zijn de gevolgen van de Amerikaanse maatregelen voor de werkgelegenheid? Een beoordeling van de gevolgen die Amerikaanse maatregelen hebben voor de werkgelegenheid in de Europese staalproductie is moeilijk en voorbarig. Moeilijk omdat de Amerikaanse maatregelen slechts een beperkte geldigheidsduur hebben en omdat, als gevolg van de hogere staalprijzen in de Verenigde Staten en elders, de Europese staalbedrijven geneigd zijn gedurende enkele maanden de rug recht te houden en zelf opgeleide arbeiders die competent en productief zijn in dienst te houden. Voorbarig omdat deze gevolgen af zullen hangen van de mate waarin we van de Amerikaanse overheid vrijstellingen zullen krijgen en ook van de afzetmogelijkheden die de Europese staalbedrijven op andere markten zullen vinden voor de producten die niet langer tot de Verenigde Staten worden toegelaten. Met het oog hierop is het duidelijk dat Europese staalproducenten die deze douanerechten moeten betalen, een toeslag die kan oplopen tot 30%, ernstig worden benadeeld ten opzichte van bedrijven die deze niet hoeven te betalen. Dus in dit stadium kunnen wij niet meer cijfers geven. Wij beschikken niet over specifieke statistieken over de gevolgen van de Amerikaanse maatregelen per lidstaat, aangezien dit op het niveau van de Unie wordt beheerd en omdat onze partners staalproducenten zijn waarvan het gros inmiddels in meerdere Europese landen is gevestigd. Paradoxaal genoeg dreigen vooral in de Verenigde Staten de gevolgen voor de werkgelegenheid het meest ingrijpend te zijn, met name in de sectoren van de Amerikaanse economie die staal afnemen en die waarschijnlijk op korte termijn het zwaarst worden getroffen omdat ze de prijsverhogingen niet kunnen doorberekenen aan hun eigen klanten of vanwege het feit dat een dergelijke situatie laatstgenoemden ertoe zou bewegen zich op andere continenten te richten.

Sacrédeus (PPE-DE).
Ik wil commissaris Lamy bedanken voor zijn antwoord. Ik begrijp dat het met het oog op de onderhandelingen van strategisch belang is om niet in een te vroeg stadium al vast te stellen hoeveel arbeidsplaatsen, exportinkomsten en exportvolume wij kwijtraken. Kan de commissaris wellicht in een later stadium, als het nodig is, statistische gegevens overleggen? Veel gewone burgers maken zich namelijk zorgen over de gevolgen hiervan in de toekomst. Ik denk onder andere aan mensen in mijn eigen land Zweden, zoals in Borlänge in Dalarna, waar een grote staalfabriek staat.
Denkt u dat dit conflict met de Verenigde Staten langdurig zal zijn? Of denkt u dat de tegenmaatregelen die de Europese Unie gaat nemen de Amerikanen weer met beide benen op de grond zet?

Lamy.
Wij willen, meneer Sacrédeus, dat het geen kwestie is van 'later?; wij willen dat deze maatregelen zo snel mogelijk door de Amerikanen worden gerapporteerd, dat wil zeggen voordat ze worden veroordeeld door de WTO - dat zou uiteraard de beste oplossing zijn, zij het niet de meest waarschijnlijke, dat geef ik toe - of wanneer ze ergens halverwege het volgend jaar worden veroordeeld door de WTO.
Dus 'later? mag niet 'heel laat? worden, en dat is onze belangrijkste doelstelling.
In afwachting daarvan willen we al onze rechten binnen de WTO aanwenden om druk uit te oefenen op de Verenigde Staten teneinde, zoals ik heb gezegd, gaandeweg vergoedingen en/of vrijstellingen te verkrijgen, wat in feite ontheffingen zijn van de tariefverhogingen ten gunste van onze exporteurs, zodat de gevolgen voor onze staalproductie zo beperkt mogelijk blijven. Een aantal pakketten met vrijstellingen zijn reeds aangekondigd, anderen zitten eraan te komen en wij moeten de noodzakelijke druk blijven uitoefenen. Wij zullen de maatregelen inzetten die de WTO ons met het oog op onze belangen toestaat te nemen en aangezien de Verenigde Staten zich uiteindelijk zullen moeten conformeren aan de internationale norm.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte dames en heren, allereerst wil ik commissaris Lamy oprecht complimenteren met de strategie die hij in deze zaak volgt. Ik denk dat het consequent gebruik maken van onze rechten die we op WTO-niveau hebben een belangrijk fundament biedt. Daarnaast leidt het ontbreken van concurrentie op de Amerikaanse markt voor staalproducten uiteindelijk tot hogere prijzen in Amerika en ook tot kwaliteitsproblemen bij staalproducten. Voor de Europese industrie betekent dit dat de kansen toenemen om staalproducten uit de Europese Unie af te zetten. Kan uit de statistieken al worden afgelezen of Europese producten nu met aanmerkelijk meer succes op de Amerikaanse markt kunnen worden afgezet?

Lamy.
Meneer Rübig, het antwoord op uw vraag is: ja. De Amerikaanse beschermingsmaatregelen hebben forse prijsstijgingen op de Amerikaanse markt met zich meegebracht. Elders, en ook in Europa, laten de prijzen op dit moment een tegenovergestelde ontwikkeling zien op korte termijn. Het prijsverschil tussen de Amerikaanse markt en de Europese markt is toegenomen. Om het voorbeeld van de warme walsen te nemen, daar bedraagt de Europese prijs circa 250 euro per ton tegenover 400 euro per ton in de Verenigde Staten. Het verschil is dus vrij aanzienlijk.
Dit verschil kan worden vergeleken met een bel, die door de Amerikaanse protectionisten wordt gecreëerd en die gunstigere prijzen, winstgevendheid en kaspositie teweegbrengt voor Amerikaanse bedrijven. Deze, zo houdt men ons voor, worden geacht deze bel te gebruiken om zich te herstructureren. De grote vraag is of er, in de zeer korte tijd die de WTO hen toestaat en die wij hen toestaan, een redelijke kans bestaat dat de Amerikaanse staalindustrie zich herstructureert en de concurrentieproblemen aanpakt die ten grondslag liggen aan hun moeilijkheden. Wij hebben nog geen antwoord op deze vraag, maar persoonlijk heb ik helaas mijn twijfels.
Tweede punt: ik geloof dat wij proberen de belangen van de Unie te beschermen en de regels van de internationale handel te laten eerbiedigen. Indien alle lidstaten van de WTO namelijk de vrijwaringsclausule zouden gaan uitleggen zoals de Amerikanen dat momenteel doen, dan zou het gegarandeerd chaos troef zijn op een bepaald aantal wereldmarkten. Om de heer Rübig gerust te stellen, wil ik hem ervan verzekeren dat wanneer de Raad van Ministers en het Parlement zich achter de onderhandelaar scharen, zijn taak aanzienlijk wordt vergemakkelijkt.

Purvis (PPE-DE).
De Wall Street Journal kwam tot de conclusie dat de door de heer Bush in gang gezette verschuiving in de vorm van de afkondiging van de staaltarieven in maart, gevolgd door zijn landbouwsubsidies en zijn protectionistische maatregelen met betrekking tot de houthandel met Canada, een ingrijpende wijziging betekende in het Amerikaanse beleid: in plaats van een vrijhandelsbeleid is er nu een protectionistisch 'America-first?-beleid. Bent u het met deze constatering eens of bent u nog steeds van mening dat uw vriend, de heer Zoellick, en de heer Bush werkelijk vrije handel voorstaan?

Lamy.
De heer Purvis dwingt me commentaar te geven op krantenartikelen, hetgeen altijd buitengewoon gevaarlijk is, maar laten we zeggen dat ik het wederom niet helemaal eens ben met wat de Wall Street Journal schrijft. Dat was eerder al het geval en zal zich waarschijnlijk nog vaker voordoen. In dit stadium denk ik dat het overdreven zou zijn de maatregelen die de Amerikanen hebben genomen te kwalificeren als een keerpunt in hun handelsbeleid. Dat is tenminste wat zowel de heer Bush, die wij hebben ontmoet bij de Europese Top, als de heer Zoellick, met wie ik regelmatig overleg, ons hebben verzekerd. Mijn eigen interpretatie is dat dit vooral het resultaat is van een verkiezingskoorts - naar ik hoop van voorbijgaande aard - en niet zozeer van een radicale koerswijziging.
In feite, meneer Purvis, zal de rechter over enkele weken uitspraak doen en de knoop doorhakken over het wetsvoorstel Fast Track, inmiddels omgedoopt tot Trade Promotion Authority. Op de dag dat het Congres, te weten de Senaat en het Huis van Afgevaardigden, de Amerikaanse overheid al dan niet het mandaat verleent om zowel op multilateraal als op bilateraal niveau te onderhandelen, zullen we zien of het Amerikaanse beleid gestoeld blijft op vrijhandel, zij het zoals gewoonlijk met hier en daar afwijkingen, teneinde de belangen van de Verenigde Staten te beschermen, of dat we daarentegen eens te meer veel moeilijkere momenten zullen kennen; in het laatste geval zullen we onze eigen opties waarschijnlijk zorgvuldig moeten herzien.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 59 van Margrietus J. van den Berg (H-0508/02):

Betreft: De TRIPS-overeenkomst en toegang tot geneesmiddelen
Kan de Commissie aangeven hoeveel vooruitgang er bij de WTO is geboekt bij het gestand doen van de in Doha gedane belofte dat de TRIPS-overeenkomst de bereikbaarheid niet aantast van geneesmiddelen in landen die zelf weinig of geen farmaceutische industrie hebben?
Kan de Commissie bevestigen dat de EU druk zal zetten achter een oplossing die ervoor zorgt dat WTO-lidstaten toegang krijgen tot geneesmiddelen zoals vastgelegd in de Verklaring van Doha over TRIPS en geneesmiddelen?
Vindt de Commissie ook dat een overeenkomst om op grond van artikel 30 van de TRIPS productie voor export mogelijk te maken beantwoordt aan de geest van de Overeenkomst van Doha door een besluit tot verplichte verstrekking enkel bij het consumerende land te leggen?

Lamy
De vraag heeft betrekking op de intellectuele eigendomsrechten en de toegang tot geneesmiddelen. U weet dat de Verklaring van Doha over de intellectuele eigendomsrechten en de volksgezondheid de gespecialiseerde Raad van de WTO opdracht geeft snel een oplossing te vinden voor de problemen van WTO-lidstaten die zelf onvoldoende of geen productiecapaciteit in de farmaceutische sector hebben, of die moeite hebben om op doelmatige wijze gebruik te maken van het toekennen van verplichte octrooien.
Deze arme landen hebben inderdaad niet de benodigde flexibiliteit, noch de capaciteit om te onderhandelen met de farmaceutische bedrijven in landen die de mogelijkheid hebben om een verplichte licentie te verstrekken. Het is dus heel wel mogelijk dat ze meer problemen ondervinden dan de anderen bij het profiteren van aanzienlijke kortingen op de prijzen van essentiële geneesmiddelen. Van onze zijde denken wij dat een snelle oplossing een oplossing is waarmee binnen de WTO vóór het eind van het jaar aan deze situatie een eind gemaakt kan worden.
De gespecialiseerde Raad van de WTO is recentelijk meermaals bijeengekomen. In maart heeft de Unie een mededeling gepresenteerd waarin twee benaderingen werden voorgesteld. De ene voorziet in een interpretatie van artikel 30 van de Overeenkomst betreffende het intellectuele eigendom en de ander in een wijziging van artikel 31. Wij waren het enige lid van de WTO dat een schriftelijk document indiende waarin duidelijk een standpunt werd ingenomen. De andere lidstaten hebben mondelinge verklaringen afgelegd, waarbij vier mogelijkheden op tafel werden gelegd: artikel 30 interpreteren, artikel 31 wijzigen, een moratorium afkondigen over het regelen van geschillen en, tot slot, een systeem van afwijkingen invoeren.
De gespecialiseerde Raad kwam vorige week opnieuw bijeen en toen hebben wij een nieuw document ingediend, waarin we stelling nemen, reageren op de verschillende voorstellen en aandringen op een wijziging van artikel 31. Wij stellen voor aan dit artikel een nieuwe paragraaf toe te voegen waarin een duidelijk omschreven uitzondering wordt gemaakt bij een beperking die door dit artikel 31 wordt opgelegd op het gebied van licentieverstrekking voor de export van farmaceutische producten vervaardigd onder verplichte licentie.
Wij zijn onzerzijds van mening dat in de huidige stand van zaken artikel 30, dat een alternatief is, te weinig uitzonderingen op exclusieve licentierechten toestaat en dat de oplossing die we in Doha hebben geformuleerd verder gaat dan de door artikel 30 vastgestelde grenzen. We moeten overigens rekening houden met de standpunten van onze partners en een oplossing aandragen die wij aanvaardbaar achten voor het gros van de WTO-lidstaten. Een wijziging van artikel 31 zou vanuit dit oogpunt bezien meer toekomst hebben dan een verheldering van artikel 30, daar geen enkele WTO-lidstaat een wijziging van artikel 31 heeft verworpen, terwijl enkelen, en niet de minsten, fel gekant zijn tegen een verheldering van artikel 30. De betrokken ontwikkelingslanden, waar het ons vooral om gaat, hebben aangegeven dat ze bereid waren de door ons voorgestelde wijziging van artikel 31 te bestuderen.
In feite denken wij dat het toevoegen van een bepaling aan deze overeenkomst inzake intellectueel eigendom een duidelijke, juridisch betrouwbare en duurzame oplossing zou zijn die niet indruist tegen de huidige wet- en regelgeving. In deze overeenkomst zou eenduidig worden gesteld dat een land dat niet in staat is een geneesmiddel te produceren een ander land kan verzoeken hem een licentie voor exportdoeleinden te verstrekken. Dit voorstel lijkt ons het eenvoudigst en uiteindelijk het meest geschikt om het door de verklaring van Doha opgeworpen probleem op te lossen. Dat is ons standpunt. Andere standpunten worden in Genève verwoord, en wij zullen vanuit dezelfde intentie als die we tot nu toe hebben gehad blijven zoeken naar een oplossing die de basisprincipes van intellectueel eigendom verenigt met de mogelijkheid voor de armste landen om zich toegang te verschaffen tot geneesmiddelen die voor hen absoluut essentieel zijn.

van den Berg (PSE).
Dank voor het antwoord van de Commissaris. Het Parlement heeft samen met hem succesvol, denk ik, de strijd gevoerd voor de doorbraak in Doha op dit punt. Een waiver of een moratorium of een uitzondering als oplossing wijst hij af en daar zijn we het met hem eens.
Hij zegt van artikel 30 en artikel 31 dat hij erop uit is steun te verwerven opdat datgene wat we bedoeld hebben daar daadwerkelijk kan plaatsvinden. Wij zijn ons hier natuurlijk bewust van de druk van de Verenigde Staten en ook wel van een aantal lidstaten. Waarschijnlijk zit de farmaceutische industrie daarachter. Nu is het punt in de discussie: kun je als je artikel 31 gebruikt, - en u weet dat we nu wachten op het juridisch advies dat we als Parlement hebben gevraagd - er vanuit gaan dat het land dat op een gegeven moment vraagt om een licentie van een ander land in te voeren, dan zelf die beslissing mag nemen over zijn eigen gezondheidssituatie? Vele juristen beweren immers dat, als het om artikel 31 gaat, die beslissing niet meer bij het betrokken land zelf ligt maar op WTO-niveau. Op dat punt willen wij graag zekerheid hebben.

Lamy.
Ik geef toe dat de wijze waarop u het probleem schetst, meneer van den Berg, in principe juist is. We moeten, zoals ik reeds in herinnering heb geroepen, tezelfdertijd het intellectuele eigendom verdedigen en landen die geen farmaceutische industrie hebben, in staat stellen generieke geneesmiddelen te verkrijgen door deze te importeren.
Derogatie lijkt ons geen goed idee, want het zou daarbij alleen gaan om een tijdelijke oplossing van pappen en nat houden in afwachting van betere tijden. Ik denk dat dat niet de juiste manier is om tegenover de publieke opinie deze twee eisen met elkaar te verzoenen.
Wij voelen meer voor artikel 31 dan voor artikel 30. In het geval van artikel 31 is de vraag of het land dat om de invoer van generieke geneesmiddelen vraagt, zich in een noodsituatie bevindt geen kwestie die automatisch moet worden voorgelegd aan de WTO. Samen kunnen we, zoals we dat in Doha hebben gedaan in artikel 6, bindende afspraken maken over wat het begrip nationale noodsituatie inhoudt.
Ik roep in herinnering dat in de relevante gevallen van artikel 31, het land dat geneesmiddelen wil invoeren zich moet richten tot hetzij een ontwikkeld land dat beschikt over productiemogelijkheden en in het bezit is van een verplichte licentie, hetzij tot een ander ontwikkelingsland. Indien deze laatste oplossing wordt gekozen, zal het ontwikkelingsland dat wordt belast met het leveren van de generieke geneesmiddelen in kwestie er noodzakelijkerwijs belang bij hebben.
Ik denk dus dat er vanuit deze optiek geen enkel risico bestaat dat het systeem te gesloten wordt, hetgeen u lijkt te verontrusten. Ik denk daarentegen dat we juist door terug te grijpen op artikel 30 te veel eisen stellen die de toegang tot geneesmiddelen verder bemoeilijken.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 60 van de heer Papayannakis (H-0469/02):

Betreft: Team van het DG Milieu van de Commissie in Griekenland
Een team van het Directoraat-generaal Milieu van de Commissie heeft onlangs, voor de tweede maal in een periode van drie maanden, een bezoek gebracht aan Griekenland om een onderzoek in te stellen naar gevallen waarover klachten lopen tegen dit land.
Kan de Commissie zeggen tot welke bevindingen zij is gekomen bij haar onderzoek van de genoemde klachten? Wat is het oordeel van het team van de Commissie over de schendingen van het communautair milieurecht in Griekenland? Heeft de Griekse overheid aan het team van de Commissie laten weten welke maatregelen zij heeft genomen om het Gemeenschapsrecht na te leven na de veroordeling door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in verband met de ontoereikende bescherming van de zeeschildpad caretta caretta?

Wallström
De Commissie is momenteel bezig met een serie vergaderingen met de nationale autoriteiten, de zogenoemde 'pakketvergadering?, om te onderzoeken in hoeverre de communautaire wetgeving in de lidstaten wordt toegepast. In dit verband heeft een delegatie van het Directoraat-generaal Milieu in mei van dit jaar Griekenland bezocht.
Het hoofddoel van deze bijeenkomst was een discussie over vraagstukken op het gebied van de luchtverontreiniging. De Commissie heeft in het bijzonder geïnformeerd naar de maatregelen die de Griekse autoriteiten hebben genomen om Richtlijn 96/61, de zogenoemde IPPC-richtlijn inzake de geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging, om te zetten en toe te passen. Ook heeft zij technische vraagstukken onderzocht in verband met schendingen en klachten over een slechte toepassing van Richtlijn 84/360 inzake de bestrijding van luchtverontreiniging door de industrie. Daarnaast hebben de Griekse autoriteiten de meest recente informatie verstrekt over verschillende andere schendingen, met inbegrip van de zaak van de onechte karetschildpad, de caretta caretta.
De Griekse autoriteiten hebben beloofd dat zij de Commissie over al deze zaken uitgebreide antwoorden zal sturen. De informatie die deze antwoorden zullen opleveren, zal worden beoordeeld met de bedoeling te onderzoeken of Griekenland zijn verplichtingen krachtens de communautaire milieuwetgeving wel is nagekomen. Een ander punt betrof de uitspraak van het Europese Hof van Justitie naar aanleiding van de nalatigheid van de Griekse autoriteiten op het punt van de instelling en toepassing van een doeltreffend en streng beschermingsbeleid voor de zeeschildpad caretta caretta. Wat de specifieke maatregelen om aan deze uitspraak gehoor te geven betreft, hebben de Griekse autoriteiten ons een beschrijving gegeven van het beschermingssysteem waarin de wettelijke en concrete beschermende maatregelen zijn vervat. De schriftelijke informatie aan de Commissie is onderweg.

Papayannakis (GUE/NGL).
Mevrouw de commissaris, als ik het goed heb begrepen, zei u dat u de antwoorden die u in Griekenland hebt gekregen, nog helemaal niet hebt bestudeerd. Geldt dit voor elk vraagstuk? Ik neem hetzelfde voorbeeld als u: de caretta caretta. Ik weet niet wat u schriftelijk werd meegedeeld, maar uit de inmiddels tientallen getuigenissen en bezoeken ter plekke van milieuorganisaties - ik ben er zelf ook geweest - is gebleken dat hetgeen op papier staat absoluut niet wordt toegepast. Wanneer zult u ons eindelijk een beoordeling geven van de antwoorden?

Wallström
. (EN) Wij hebben de schriftelijke informatie uit Griekenland nog niet ontvangen. Wij verwachten de informatie over de zaak van de caretta caretta in juli. De antwoorden op de rest van de vragen die in deze zogenoemde 'pakketvergadering? naar voren zijn gebracht, verwachten wij vóór het eind van dit jaar.
Zodra wij de informatie hebben ontvangen, kunnen wij die beoordelen. Daarna zullen wij op deze kwesties terugkomen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 61 van mevrouw Ahern (H-0482/02):

Betreft: Tritium-metingen voor de kust van Wales
Hoe beoordeelt de Commissie het rapport van de Britse National Radiological Protection Board, gepubliceerd in mei 2002, over het niveau van het radioactieve tritium dat in de zee voor de westkust van Wales en in het Bristolkanaal gemeten werd? Valt het meten van de emissie van tritium in de lidstaten onder het radio-ecologisch onderzoek in het kader van het Marina II-project van de Commissie?

Wallström
De Commissie kent het wetenschappelijke rapport dat is gepubliceerd in het tijdschrift Radiation Protection Dosimetry van mei 2002 en de daarmee samenhangende publicatie van de Britse National Radiological Protection Board over hetzelfde vraagstuk. In beide publicaties wordt verwezen naar het RIFE-rapport (radioactiviteit in voedsel en het milieu) dat is opgesteld door het Britse Bureau voor de Voedselkwaliteit en het Schotse Milieubureau. Dit rapport bevat de concentraties die zijn gemeten in vis en schaaldieren voor de kust van Wales en in het Bristolkanaal bij Cardiff.
Deze onderzoeken tonen verhoogde concentraties tritium aan in vis en mosselen die zijn gevangen in de onmiddellijke omgeving van een fabriek voor radioactieve materialen voor medische, onderzoeks- en industriële toepassingen. Richtlijn 96/29/Euratom inzake basisnormen voor de veiligheid geeft deze coëfficiënten per eenheid via het voedsel opgenomen tritium voor zowel organisch gebonden tritium als tritiumhoudend water. Zelfs als wij uitgaan van een bovengemiddelde consumptie van vis en schaaldieren liggen de stralingsdoses als gevolg van de gemeten tritiumconcentraties in de vis uit de Cardiff Bay ver beneden de maximale jaarlijkse dosis voor leden van de bevolking.
De lozing van tritium in het mariene milieu en het vraagstuk van organisch-gebonden tritium komen aan de orde in het Marina II-onderzoek naar de blootstelling aan straling in de Europese Gemeenschap ten gevolge van radioactiviteit in de Noord-Europese mariene wateren. Dit onderzoek zal naar verwachting eind augustus 2002 worden gepubliceerd.

Ahern (Verts/ALE).
Hartelijk dank voor uw antwoord, commissaris. Naar mijn idee hebben de instanties die toezicht houden op de nucleaire installaties een ernstige misrekening gemaakt ten aanzien van de gezondheidsrisico's als gevolg van een van de meest wijdverbreide nucleaire verontreinigende stoffen. Ik zou het op prijs stellen als u uw bezorgdheid daarover uitspreekt. De kans dat volwassenen na blootsteling aan tritium kanker krijgen, is twee keer zo groot als tevoren werd gedacht, en in dit specifieke geval werd het tritium geloosd door een fabriek.
De hoeveelheid vrijgekomen tritium uit de opwerkingsfabriek Sellafield in Cumbria en de kerncentrale Chapelcross, die beide worden geëxploiteerd door BNFL, om maar één bron te noemen, is buitengewoon groot: jaarlijks gaat het om miljoenen liters tritiumhoudend water en tritiumhoudende lucht. Volgens dit nieuwste onderzoek zou de dosis bovendien wel eens twaalf keer zo gevaarlijk kunnen zijn als het om kinderen gaat.
Mijns inziens is dit reden tot grote bezorgdheid, omdat de betrokken toezichthoudende instanties zich blijkbaar op onjuiste berekeningen hebben gebaseerd. Ik ben blij met uw opmerking dat dit aan de orde zal komen in het Marina II-onderzoek, maar aangezien deze feiten nog maar heel kort geleden bekend zijn geworden, lijkt het onwaarschijnlijk dat de betrokken onderzoekers het vraagstuk diepgaand kunnen behandelen. Ik wil graag uw verzekering dat dit vraagstuk serieus zal worden onderzocht.

Wallström
. (EN) Er is altijd reden voor bezorgdheid als wij veranderingen zien en merken dat de lozingen in onze wateren zijn toegenomen. Wij nemen ook aan dat de Britse autoriteiten hier serieus naar zullen kijken. Ik begrijp dat zij al een onderzoek naar dit probleem hebben ingesteld om de oorzaken van de toegenomen doses op te sporen.
Dit is ook een kwestie voor de Commissie in de zin dat de EU-wetgeving momenteel niet voorziet in maximaal toegestane hoeveelheden tritium in levensmiddelen. Samen met de Internationale Commissie voor Stralingsbescherming en met een groep deskundigen die is samengesteld in het kader van artikel 31 bespreekt de Commissie momenteel de mogelijkheid om maximaal toegestane hoeveelheden tritium in levensmiddelen vast te stellen. Dat is belangrijke informatie voor u. Uiteraard moet dit vraagstuk ook in het Marina II-onderzoek aan de orde komen. Wij nemen dit probleem heel serieus. Wij zullen onze discussies hierover voortzetten en vervolgens zullen wij zeker de nodige maatregelen nemen. Het is onze plicht deze zaken heel nauwkeurig te volgen en dienovereenkomstig te handelen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 62 van de heer Bautista Ojeda (H-0471/02):

Betreft: "Pescaíto frito" (gefrituurde vis)
Kan de Commissie meedelen of de voor de visserij verantwoordelijke Commissaris, de heer Fischler, weet wat het gerecht "pescaíto frito" is? Weet de Commissie waar deze vis vandaan komt die de meeste burgers van Zuid-Europa tegenwoordig als "pescaíto frito" consumeren? Weet zij door welke vloot of vloten momenteel de vis wordt gevangen die dagelijks in Andalusië wordt geconsumeerd? Weet zij in welke hachelijke situatie de derde landen die momenteel deze vis vangen, het milieu en de instandhouding van de visbestanden brengen?
Is de Commissie zich ervan bewust dat de vloten die tot voor een aantal jaren geleden de vis waarmee het gerecht "pescaíto frito" wordt bereid, vingen, de enige waren die zich hielden aan de biologisch bepaalde verboden vistijden en dat zij thans de enige zijn die in de scheepswerven worden gesloopt?
Kan zij dientengevolge meedelen waarom zij zo hardnekkig altijd dezelfden de duimschroeven blijft aandraaien met haar voorstellen voor het GVB (Gemeenschappelijk Visserijbeleid), waardoor via handelsakkoorden van welke aard dan ook derde landen worden bevoordeeld en toegelaten die niet de biologisch bepaalde verboden vistijden respecteren, noch de visbestanden in stand houden en die bovendien toestaan dat enorme industriële vloten, waarvan sommige van Europese rederijen, ons "pescaíto frito" voor consumptie leveren?
Is het in werkelijkheid niet zo dat de voorstellen van de Commissie op het gebied van het GVB, onder een vals duurzaamheidscriterium, in feite bedoeld zijn om de ambachtelijke vloot te doen verdwijnen, de enige die werkgelegenheid schept en tegelijkertijd het milieu respecteert, ten gunste van een veel machtigere industriële vloot die de visbestanden niet instandhoudt?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, naar aanleiding van de vraag van de geachte afgevaardigde kan ik u verzekeren dat ik niet alleen weet wat 'pescaíto frito? is, maar dat ik dit gerecht ook al verschillende keren in Spanje gegeten heb. Het is mij ook bekend dat 'pescaíto frito? vaak wordt bereid uit vissen die niet de minimummaat hebben die het Gemeenschapsrecht voorschrijft. De vis die hiervoor wordt gebruikt wordt zowel door derde landen als door de Europese vloot gevangen. Zowel voor vis die uit de Gemeenschap wordt aangevoerd als voor geïmporteerde vis gelden dezelfde minimummaten, die in beide gevallen door de autoriteiten van de lidstaten moeten worden gecontroleerd. In dit verband wil ik erop wijzen dat wij na verscheidene inspecties die we in Spanje hebben uitgevoerd, tot de conclusie zijn gekomen dat de controles in dit land erg gebrekkig zijn, aangezien op de markten grote hoeveelheden ondermaatse vis worden verhandeld. We hebben daaruit ook consequenties getrokken en tegen Spanje een niet-nakomingsprocedure aangespannen.
De Commissie is er ook van op de hoogte dat deze vis vroeger werd gevangen door de Spaanse vloot in het kader van de visserijovereenkomst met Marokko. Zoals u weet was het helaas niet mogelijk deze overeenkomst te verlengen, maar de Gemeenschap heeft haar verantwoordelijkheid genomen en maatregelen goedgekeurd ten gunste van de schepen en bemanningen die hierdoor zijn getroffen.
Tot slot zou ik u erop willen wijzen dat wij ons in onze voorstellen voor een hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid duidelijk inspannen voor een verantwoordelijke en duurzame visserij, ook in wateren buiten de Gemeenschap. Met onze visserijovereenkomsten willen wij derde landen helpen met het duurzaam beheren van de visbestanden. Dat omvat natuurlijk ook de vangst en verkoop van ondermaatse vis.
Op uw laatste vraag moet ik heel duidelijk antwoorden dat onze hervormingsvoorstellen er op geen enkele wijze op gericht zijn om ook maar een deel van de Gemeenschapsvloot te laten verdwijnen. U zult in onze voorstellen geen aanknopingspunt vinden voor de veronderstelling dat de industrievisserij ten opzichte van de kleine kustvisserij zou worden bevoordeeld. Wij stellen een vermindering van de visserij-inspanning voor waar dat nodig is, namelijk indien er sprake is van bedreigde visbestanden. Dat wil zeggen dat er minder visdagen zijn. Iedere lidstaat kan dan zelf op grond van sociale en economische overwegingen beslissen, hoe de visdagen tussen de schepen en daarmee ook tussen de grotere en kleinere schepen worden verdeeld.

Bautista Ojeda (Verts/ALE).
Mijnheer de commissaris, ik heb, met alle respect, gesproken over 'pescaíto frito? , dat is omgangstaal. Zo noemen wij in Andalusië de verse vis die dagelijks wordt aangevoerd en gegeten en die wij, zoals u weet, bakken in olie van topkwaliteit.
Ook wij maken ons zorgen over de duurzaamheid maar het grote fiasco bij de onderhandelingen met Marokko met betrekking tot het GVB en het duurzaamheidscriterium is dat hierdoor vrijwel de gehele ambachtelijke visserijvloot zal verdwijnen. Ik zou u willen vragen, mijnheer de commissaris, of u ingaat op de uitnodiging van mij en mijn fractie om de viswateren in Andalusië te bezoeken en een paar dagen te komen vissen. Dan kunt u met eigen ogen zien hoe het staat met de duurzaamheid, wat voor sociale en economische problemen zich voordoen en welke alternatieven bestaan. Ik denk dat dit uw geloofwaardigheid ten goede zou komen en dat is van fundamenteel belang voor zowel de burgers als voor de naleving van deze criteria, die ook door ons, pleitbezorgers van de visserij, worden uitgedragen.
Wij weten dat de visgronden overbevist worden maar toch geven wij de industriële vloten carte blanche op zee. Daarmee kunnen zij zich, in tegenstelling tot de ambachtelijke vloot, onttrekken aan onze controle op het vlak van de maaswijdte, dit terwijl het juist de industriële vloten zijn die, zoals u heel goed weet, de biologische cycli aan hun laars lappen.
Mijnheer Fischler, ik herhaal dus bij deze, met alle respect, onze uitnodiging.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, allereerst wil ik u heel hartelijk danken voor uw uitnodiging om naar Andalusië te komen. Ik houd van dit deel van Spanje zoals u weet. We moeten dat natuurlijk wel inpassen, maar uiteraard ben ik bereid om naar Andalusië te gaan, zoals ik ook veel andere kustgebieden in de Gemeenschap bezoek.
Nu nog even over de zaak zelf: ik begrijp uw bezorgdheid over de kleine ambachtelijke visserij. Het klopt dat kleinere schepen over het algemeen een concurrentienadeel hebben ten opzichte van grote schepen. Toen we in de Commissie het besluit namen over de voorstellen voor de hervorming van de visserij, hebben we ook gezegd dat we bereid zijn om in het kader van de onderhandelingen met de Raad samen met de lidstaten en natuurlijk ook met het Parlement te bespreken hoe we in het bijzonder de kleine kustvisserij verder kunnen helpen. Op dit punt huldigen we beslist dezelfde opvatting. Ook ik ben van mening dat we er alles aan moeten doen om de kleine kustvisserij te behouden.

Marinos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik schaar mij achter de bezorgdheid en wil een vraag stellen aan de commissaris. Als amateur-visser zie ik - en mijns inziens ziet iedereen dit - dat in met name de Middellandse Zee geen controle wordt verricht op de visvangst met grote boten, met trailers en sleepnetten die de zeebodem letterlijk leegschrapen en daarbij niet alleen jonge vis en viseieren, maar ook heel de flora vernietigen en de zeebodem veranderen in een woestenij. Ik wilde vragen of er ook belangstelling bestaat voor controle op de grootte van de gevangen vis. Het gaat hier trouwens niet alleen om de grootte van de vis, maar om de totale vernietiging van de zeefauna. Aangezien ik voortdurend zie hoe deze vissersvaartuigen de zee kapot maken - tenminste in mijn land, Griekenland - wilde ik u vragen of dit mag, en of er maatregelen zullen worden genomen om deze vernietiging tegen te gaan.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, dames en heren, de vraag hoe je kunt zorgen voor duurzame visserij in de Middellandse Zee is zeker heel belangrijk. Bij de voorstellen die we aan u voorleggen zult u zien dat we zelf een mededeling voor het Parlement en de Raad willen opstellen die exclusief voorziet in een actieplan speciaal voor de Middellandse Zee.
Het gaat hier om veel meer, niet alleen om het punt van de industrie of van de grote schepen die ook in delen van de Middellandse Zee vissen. Het gaat er ten eerste al om dat we met betrekking tot de Middellandse Zee, bijvoorbeeld in vergelijking met het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, over veel minder wetenschappelijke informatie beschikken. Er bestaat ook geen instituut dat vergelijkbaar is met de ICES voor het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan. Het gaat er dus allereerst om, hoe we aan gegevens kunnen komen die nodig zijn om verstandige managementbeslissingen te nemen.
Het tweede punt waar het bij de Middellandse Zee om gaat is - daar hebt u volkomen gelijk in - dat daar niet alleen schepen van de Gemeenschap vissen, maar ook die van andere landen die aan de Middellandse Zee liggen. Zoals bekend zijn er juist in de Egeïsche Zee steeds weer problemen met een buurland van Griekenland. We moeten nagaan of het niet mogelijk is om ook in dit gebied een regionaal management met inbegrip van derde landen op te zetten. Tenslotte moeten we dan ook ingaan op de sociale en sociaal-economische bijzonderheden van de visserij in de Middellandse Zee.
De situatie blijft echter heel duidelijk zo dat in verhouding tot de Atlantische Oceaan het aandeel kleine schepen op de Middellandse Zee vele malen groter is. Deze kleine schepen blijven het grootste deel van de visserij voor hun rekening nemen, niet de grote.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 63 van de heer McCartin (H-0474/02):

Betreft: Nieuwe visserijcapaciteit via de Ierse vloot
Kan de Commissie de persberichten bevestigen dat de "Atlantic Dawn", een nieuw vissersvaartuig (144 meter lang en met de grootste visserijcapaciteit ter wereld) in het Ierse register van vissersvaartuigen is opgenomen en dat het toestemming heeft op Ierse quota te vissen? Kan de Commissie mededelen of bestaand tonnage dat overeenkomt met de capaciteit van dit onlangs in de vaart genomen vaartuig wordt opgeheven of uit de vaart genomen en heeft de Europese Commissie de juridische procedure gestaakt die zij tegen de Ierse regering voert, daar het in de vaart brengen van een zo omvangrijke visserijcapaciteit in strijd is met het gemeenschappelijk visserijbeleid ?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de 'Atlantic Dawn? is thans volgens de voorschriften in het Ierse register van vissersvaartuigen ingeschreven en is daarmee ook opgenomen in het communautaire gegevensbestand van vissersvaartuigen. De activiteit van dit vissersvaartuig is echter een zaak van de Ierse regering en niet van de Commissie. De lidstaten zijn verplicht zich te houden aan de richtgetallen op het gebied van vangstcapaciteit en visserij-inspanning die in het meerjarig oriëntatieprogramma zijn vastgelegd. Zolang deze waarden niet worden overschreden, mogen de lidstaten hun geregistreerde schepen naar believen inzetten. Het is de 'Atlantic Dawn? toegestaan in Europese wateren op Ierse quota te vissen.
Wat de MOP-richtgetallen aangaat overschrijdt Ierland momenteel in zijn pelagisch segment de toegestane capaciteit. Daarom heeft de Commissie tegen Ierland een niet-nakomingsprocedure aangespannen. Ierland heeft daarop zijn overcapaciteit in dit segment verminderd en de Commissie laten weten dat het voor het eind van deze maand zijn vangstcapaciteit verder zal terugbrengen om aan de richtgetallen te voldoen. We zullen zien, in hoeverre dit in de loop van de maand ook daadwerkelijk gebeurt en we zullen de ontwikkelingen heel nauwgezet blijven volgen.

McCartin (PPE-DE).
In veel opzichten zijn wij blij met de vooruitgang die door de introductie van dit vaartuig wordt geboekt. Ook de moderne technologie juichen wij toe. In een situatie waarin de vissers niet eens voldoende vis kunnen vinden om de bestaande capaciteit te rechtvaardigen, lijkt het echter toch vreemd om een nieuw vaartuig in de vaart te brengen en dat wellicht een vergunning en toestemming te geven waarmee de helft of misschien wel tweederde van de totale Ierse vangstquota kan worden gevangen.
Ik heb begrepen dat de Europese Commissie in verband met dit vaartuig een juridische procedure is gestart tegen de Ierse regering en dat deze procedure nu is stopgezet. Kan de Commissie uitleggen wat er veranderd is en waarom zij nu geen onrechtmatigheid ziet, terwijl het er een jaar geleden toch op leek dat de Ierse regering, door dit vaartuig toestemming te geven in de Gemeenschapswateren te vissen, de regels in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid overtrad?

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, laat mij nog eens kort herhalen waarom het hier eigenlijk precies gaat. Feit is dat de Ierse regering verzocht heeft dit schip, dat een zeer groot schip is, één van de grootste schepen die er bestaan, in het register van vissersvaartuigen op te nemen. Het duurde aanvankelijk enige tijd voordat Ierland aan de voorwaarden voor inschrijving kon voldoen. Volgens de informatie die de Commissie heeft ontvangen, is aan deze voorwaarden voldaan of is door de Ierse regering aangekondigd dat daaraan zal worden voldaan. Vervolgens bleek dat er in het pelagisch segment sprake was van overschrijding van de richtgetallen uit het MOP. Daarop zijn wij de procedure gestart. In het kader van deze procedure heeft de Ierse regering ons nu meegedeeld dat zij doorgaat met het verminderen van de overcapaciteit, zodat de totale capaciteit in dit segment niet meer wordt overschreden. Als dat het geval is, is er geen grond meer voor het aanspannen van een procedure.
Uiteindelijk is het echter een beslissing van de Ierse regering. Als de Ierse regering van mening is dat het vanuit haar optiek beter is om meer quota aan dit ene grote schip toe te delen en dus minder aan andere, kleinere schepen, dan kunnen wij daartegen geen stappen ondernemen. Daarvoor ontbreekt ons de juridische basis.

McKenna (Verts/ALE).
Ik wil een motie van orde indienen. Vraag 67 van mevrouw Jackson had tegelijk met deze vraag moeten worden behandeld. Misschien kan mevrouw Jackson zodra zij binnenkomt de gelegenheid krijgen tot het stellen van een aanvullende vraag, aangezien deze twee vragen over hetzelfde onderwerp gaan.
Ik wil de commissaris vragen of de heer McHugh, de eigenaar van de Atlantic Dawn, toestemming heeft gevraagd om gebruik te mogen maken van de visserijovereenkomst tussen de EU en Mauritanië. De Atlantic Dawn en de Veronica hebben hun thuishaven in Las Palmas. Wat doet de Commissie, gezien het feit dat de Veronica nu onder goedkope vlag vaart, om te voorkomen dat de Veronica haar vangst in Las Palmas aan land brengt?
Wanneer u melding maakt van de vermindering van de capaciteit van de Ierse vloot, ziet u even over het hoofd dat de Veronica die vermindering is en dat dit schip nu naar een goedkope-vlagland is gegaan, waar het onbeperkt en zonder enige controle kan vissen. Ik dacht dat de Commissie hard zou gaan optreden tegen dit soort praktijken.
Eerlijk gezegd vind ik dat u geen antwoord hebt gegeven op de vraag van de heer McCartin over het feit dat u op twee punten juridische stappen hebt ondernomen tegen Ierland. Een daarvan betrof de registratie van dit vaartuig. Het is geregistreerd als koopvaardijschip en vervolgens heeft het een visvergunning gekregen. De Ierse regering heeft een fout gemaakt en nu heeft de heer McHugh manieren gevonden om de Commissie te omzeilen, in feite om zichzelf te bevoordelen. Voor zover ik het kan bekijken, bestaat dit registratieprobleem nog steeds. Het schip is nu weliswaar in de vloot opgenomen, maar de manier waarop dat zijn beslag heeft gekregen, was niet in orde.

De Voorzitter.
Jawel, mevrouw McKenna, ik weet dat vraag nr. 67 lijkt op vraag nr. 63 maar de Commissie heeft dit als een afzonderlijke vraag ingediend en dat is aanvaard. Mevrouw Jackson gaat sowieso ook een aanvullende vraag stellen en ik vermoed dat het antwoord daarmee compleet wordt.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 67 van mevrouw Jackson (H-0505/02):

Betreft: De "Atlantic Dawn" en de visserij in Mauritaanse wateren
Kan de Commissie bevestigen dat het Ierse schip "Atlantic Dawn" met thuishaven Las Palmas op het ogenblik in het kader van de visserijovereenkomst tussen de EU en Mauritanië of een private overeenkomst met dit land in Mauritaanse wateren vist, waarbij het de voorschriften voor de grootte van sleepnetten ontduikt doordat het niet als trawler, maar als koopvaardijschip is geregistreerd? Zo ja, wat is de Commissie, gezien het feit dat zij de Mauritaanse autoriteiten niet als enige daarvoor verantwoordelijk kan stellen, van plan daartegen te ondernemen?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, u hebt gelijk dat de vraag die mevrouw de afgevaardigde zojuist gesteld heeft eigenlijk precies dezelfde is als de vraag van mevrouw Jackson. Ik ben gaarne bereid die vraag nu mee te nemen. Laat ik er maar meteen mee beginnen.
In de overeenkomst met Mauritanië is de maximale scheepsinhoud voor het pelagisch segment vastgesteld op 9500 brt. De 'Atlantic Dawn? heeft dus niet de mogelijkheid in het kader van de overeenkomst met Mauritanië te vissen. Dat heeft echter niets te maken met goedkope vlaggen. De 'Atlantic Dawn? heeft vervolgens een private regeling getroffen en vist met een private vergunning in Mauritaanse wateren. De eigenaar van de 'Atlantic Dawn? heeft die vergunning rechtstreeks van de Mauritaanse regering gekregen. Dat ligt dus buiten onze invloedssfeer. Wij kunnen alleen dat deel controleren dat door de overeenkomst wordt gedekt. Wat voor overeenkomsten de Mauritaanse regering verder nog met andere landen of particulieren sluit, daar kunnen wij geen invloed op uitoefenen.
Om misverstanden over de kwestie van de niet-nakomingsprocedure te voorkomen: ik zei u dat nog steeds de situatie geldt dat Ierland met betrekking tot het pelagisch segment de MOP-richtgetallen overschrijdt. Om die reden wordt de procedure voortgezet. De 'Atlantic Dawn? is echter volgens de regels geregistreerd en daarom werd de procedure tegen de 'Atlantic Dawn? stopgezet.

Jackson (PPE-DE).
De Atlantic Dawn lijkt wel een soort spookschip dat voor de kust van Ierland, Mauritanië of waar dan ook aan het vissen is. Ik heb een heel eenvoudige vraag voor de Commissie. Is de Atlantic Dawn gebouwd met steun van geld dat afkomstig is uit de begroting van de Europese Unie met de bedoeling om Ierland te helpen? Indien dat inderdaad het geval is, om hoeveel geld gaat het dan?

De Voorzitter.
Mijnheer de commissaris, u kunt nu antwoorden of na de volgende vraag, als u nog wat bedenktijd nodig heeft.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, voor zulke eenvoudige vragen heb ik maar heel weinig tijd nodig. De 'Atlantic Dawn? wordt niet door de Gemeenschap gesubsidieerd. Er is dus geen Gemeenschapsgeld in het geding. Ik moet u er echter op wijzen dat deze situatie niet alleen voor Ierse schepen geldt. Er vissen bijvoorbeeld ook Nederlandse schepen op basis van particuliere vergunningen in Marokkaanse wateren. Ook daar hebben we geen mogelijkheid om in te grijpen. We moeten ons hierbij houden aan de nationale wetten. We kunnen Mauritanië of Marokko nu eenmaal niet binnenvallen omdat ze een vergunning aan een particulier schip afgeven.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 64 van de heer Nogueira Román (H-0476/02):

Betreft: Deense visvangst voor de productie van vismeel en de visbestanden in de communautaire zeeën
Het is bekend dat Denemarken een bevoorrechte positie inneemt als het gaat om de vangstrechten in de communautaire zeeën. Denemarken mag evenveel vis vangen als Frankrijk en Spanje tezamen. Een groot deel van deze rechten hebben betrekking op de visvangst voor de productie van vismeel. Volgens de heer Franz Fischler, lid van de Commissie, is dit vismeel bestemd voor de aquacultuur en niet van invloed op de visbestanden en de vissoorten die voor menselijke consumptie worden gevangen.
Welke kwantitatieve gegevens zijn er aanwezig over de totale of gedeeltelijke aanwending van dit vismeel voor de aquacultuur? Welke objectieve gegevens bestaan er om aan te tonen dat deze vangsten voor industriële verwerking niet van invloed zijn op de omvang van de visbestanden die voor menselijke consumptie zijn bestemd?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, het gebruik van vismeel en visolie in de aquacultuur is de afgelopen jaren vooral sterk toegenomen omdat de omvang van de aquacultuur als zodanig enorm is gegroeid. De internationale organisatie van vismeel- en visoliefabrikanten geeft aan dat in 1990 nog 10% van de vismeel en 16% van de visolie voor de aquacultuur werd gebruikt. In 2000 zijn deze percentages gestegen naar 35% voor vismeel en 60% voor visolie. Je kunt ervan uitgaan dat deze groei nog verder doorzet.
De Deense vangsten die tot vismeel en visolie worden verwerkt hebben een omvang van 1 tot 1,5 miljoen ton vis per jaar. De belangrijkste soorten zijn zandspiering met een aandeel van 60%, sprot met ongeveer 20%, kever met ongeveer 6% en blauwe wijting met eveneens ongeveer 6%. Al deze visbestanden worden door middel van TAC's en quota op basis van wetenschappelijke rapporten van de ICES beheerd. De ICES beoordeelt elk jaar de toestand van de belangrijkste visbestanden waarop gevist wordt. Uit deze beoordelingen blijkt dat de bijvangst van consumptievis in de industrievisserij inmiddels gering is en dat de ontwikkeling van de bestanden van consumptievis daardoor nauwelijks wordt beïnvloed. Tot 1996 werden in de industrievisserij op de Noordzee, in het Skagerrak en het Kattegat nog bijvangsten gedaan van haring, wijting en schelvis. In 1996 heeft de Gemeenschap toen bijvangstregelingen en een uitgebreid systeem van controle en toezicht ingevoerd. Sindsdien zijn de bijvangsten echt enorm verminderd en bestaat er geen gevaar meer voor consumptievis. Binnen de ICES is er een werkgroep die zich bezighoudt met de invloeden van de visvangst op ecosystemen. Deze werkgroep heeft ook onderzocht welke indirecte gevolgen de vangst van grotere hoeveelheden industrievis heeft op de voedselketen in zee. De werkgroep heeft geen bewijzen gevonden waaruit blijkt dat de vangst van soorten voor industriële verwerking de productiviteit van de bestanden van consumptievis zou beperken. Met betrekking tot de visserij op blauwe wijting heeft de ICES ervoor gewaarschuwd dat daarbij ook grotere hoeveelheden ondermaatse vis van dezelfde soort kunnen worden gevangen. Wij hebben de ICES dan ook inmiddels schriftelijk verzocht om een wetenschappelijk advies uit te brengen over de vraag, hoe deze bijvangsten in de toekomst kunnen worden voorkomen.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, alvorens mijn vraag te formuleren moet ik toegeven dat ik mij bij de vergelijking tussen de vangstrechten van Denemarken en die van Spanje en Frankrijk heb vergist. Denemarken vangt niet evenveel vis als Spanje en Frankrijk tezamen, maat het vangt zes keer meer vis dan Spanje en zes keer meer vis dan Frankrijk. Overeenkomstig het zogenaamde beginsel van relatieve stabiliteit bezit Denemarken 44% van de vangstrechten in de communautaire wateren terwijl Frankrijk en Spanje tezamen nauwelijks 13% vertegenwoordigen. Ik vind de gegevens die commissaris Franz Fischler ons heeft verstrekt bijzonder verwarrend. Ik hoop dat de werkgroep die zich bezighoudt met de studie van de invloed op de visbestanden die voor menselijke consumptie bestemd zijn resultaten kan voorleggen voordat de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid in werking treedt.
Los hiervan wil ik u hoe dan ook de volgende vraag stellen. Het spreekt vanzelf dat bepaalde lidstaten van de Europese Unie momenteel op het gebied van de vangstrechten een bevoorrechte positie innemen. Mijn vraag is of u het mogelijk acht een hervorming van het visserijbeleid tot stand te brengen die niet op het wel zeer anti-Europese beginsel van relatieve stabiliteit berust. Welke politieke redenen liggen ten grondslag aan de instandhouding van dit beginsel, dat zowel in het Groenboek als in de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid wordt toegepast?

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, dat Denemarken zesmaal zoveel vis vangt als Spanje en Frankrijk samen, dat zal wel niet meer dan een gerucht zijn. Het lijkt me echter niet zo zinvol om elkaar hier met getallen om de oren te slaan. Ik doe u het volgende voorstel: wij zullen u de precieze gegevens over de omvang van de industrievisserij en de concrete hoeveelheden die daarin omgaan, schriftelijk doen toekomen. Dan heeft u dat allemaal zwart op wit. Dat is denk ik het gemakkelijkst.
Een heel ander punt is het door u aangesneden probleem van de relatieve stabiliteit. Hierbij gaat het in feite om twee dingen: in de eerste plaats de verlenging van de twaalfmijlszone respectievelijk zesmijlszone en in de tweede plaats de relatieve stabiliteit met betrekking tot de verdeling van de TAC en de quota. U weet zelf dat er tot nu toe een bijzondere bepaling gold die teruggaat op het toetredingsverdrag van Spanje en Portugal. Deze bepaling zal eind dit jaar aflopen en u moet maar van me aannemen dat dit zal betekenen dat voor iedereen - inclusief Spanje en Portugal - dezelfde wetten zullen gelden. Om die reden dienen ook dezelfde principes voor het vaststellen van de TAC en de quota en voor de toegang tot de wateren te worden toegepast. Daarvoor zullen we ook de nodige maatregelen nemen en u zult dat voor het eerst merken wanneer eind dit jaar de TAC en quota voor het komende jaar worden vastgesteld.

Miguélez Ramos (PSE).
Ik wilde mijnheer de commissaris iets eenvoudigs voorleggen. Misschien heeft het meer te maken met vragen die daarnet werden gesteld maar ik arriveerde een beetje te laat om op dat moment te kunnen inspringen.
Meent u, mijnheer de commissaris, dat de door u en enkele parlementsleden geschetste situatie - waarbij mammoetboten van de lidstaten diezelfde visgronden bevissen die door de communautaire vloot juist gespaard worden met het oog op de visbestanden - wenselijk is of denkt u dat deze situatie gecorrigeerd moet worden, bijvoorbeeld met behulp van de mechanismen die wij de komende maanden, tijdens de discussies over de hervorming van het Gemeenschappelijk Visserij Beleid, gaan instellen?
Vindt u het toelaatbaar dat visgronden waar de communautaire vloot niet actief mag zijn en waarvoor strenge, communautaire conserveringseisen gelden, worden bevist door grote boten die weliswaar geen communautaire kredieten ontvangen maar die op deze manier wel enorme druk uitoefenen op de visbestanden?
Dat is mijn vraag.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de afgevaardigde, over dit onderwerp wil ik graag met u discussiëren, want de Commissie is in haar geheel van mening dat het zinloos is een groot bedrag aan Gemeenschapsgeld aan te wenden voor de aanschaf van nieuwe schepen. Het zou beter zijn om met dat geld betere toekomstmogelijkheden te creëren voor de arme kleine vissers, die in grote economische moeilijkheden verkeren.
Dat is een van de uitgangspunten van de hervorming die wij voorstellen. Er zullen zich zeker nog vele gelegenheden voordoen om daarover met elkaar van gedachten te wisselen.

De Voorzitter.
 Vraag nr. 65 van mevrouw Izquierdo Rojo (H-0497/02):

Betreft: Tabaksteelt
Hoeveel vrouwen werken in de Europese Unie in de tabaksteelt? Hoeveel jonge agrariërs?

Fischler
Mijnheer de Voorzitter, naar aanleiding van deze vraag zou ik het volgende willen zeggen: Weliswaar is bij de Commissie bekend hoeveel bedrijven in de Europese Unie tabak produceren. Dat zijn er ongeveer 100.000. Helaas beschikken we echter niet over statistieken op grond waarvan we de mensen die in de tabakssector werkzaam zijn nader kunnen onderverdelen volgens de criteria die mevrouw de afgevaardigde noemt. Om hoeveel jonge agrariërs en hoeveel vrouwen het bij die 100.000 bedrijven gaat, daarover kan ik u dus geen cijfers noemen. Ik kan uw vraag daarom niet beantwoorden.

Izquierdo Rojo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, wat het behoud van de tabaksteelt in Granada betreft zou ik van u willen weten of de toetreding van Polen - een land waar tabak wordt verbouwd - en de handelsstroom met Zimbabwe zouden kunnen leiden tot een daling van de tabaksproductie in de provincie Granada.
Het eerste deel van het antwoord van mijnheer de commissaris, over vrouwen, schiet hopeloos tekort. Ik kan u vertellen hoeveel vrouwen actief zijn in de tabaksteelt in Granada maar het is toch merkwaardig dat u, Europees commissaris voor deze in de Unie zo belangrijke sector, niet weet hoeveel vrouwen - dat vroeg ik u - en jonge agrariërs in deze branche werken.
In ieder geval zou ik van u graag een antwoord krijgen op mijn aanvullende vraag. De vraag komt van de tabakstelers zelf. In Granada doet namelijk het gerucht de ronde dat de toetreding van Polen en de handel met Zimbabwe wel eens schadelijke gevolgen zouden kunnen hebben voor de lokale productie. Ik ben benieuwd of u deze mensen kan geruststellen.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de afgevaardigde. Neemt u van me aan dat het mij ook spijt dat ik u geen informatie kan geven over het aantal vrouwelijke arbeidskrachten dat in de tabaksteelt werkzaam is. Het Bureau voor de Statistiek beschikt helaas niet over de nodige cijfers op grond waarvan men naar mannelijke en vrouwelijke arbeidskrachten zou kunnen onderscheiden. Misschien kunnen we het initiatief nemen en het Bureau voor de Statistiek verzoeken om over dergelijke zaken voortaan ook geslachtsspecifieke gegevens te verzamelen.
Dan over uw andere vraag: ik zie niet in dat de toetreding van Polen tot de Europese Unie speciaal voor de tabaksteelt in de Europese Unie een probleem zal vormen. Het probleem waarmee we in de toekomst in de Europese Unie worden geconfronteerd, wordt in wezen veroorzaakt door het feit dat er een initiatief van het Parlement ligt om de subsidies voor de tabaksteelt stop te zetten. Dat zie ik wel als een probleem op ons afkomen, omdat dat natuurlijk de nodige sociale gevolgen voor de betrokken telers zal hebben.
De toetreding van Polen tot de Gemeenschap zal echter nauwelijks tot veranderingen in de tabaksteelt leiden. Daarbij moet u bovendien niet vergeten dat het juist in de tabaksteelt vooral aankomt op de soorten die worden verbouwd. Die concurreren ook niet direct met elkaar.

Miguélez Ramos (PSE).
Gelet op de huidige hervorming van het GLB, gelet op het feit dat er bij de landbouwers wordt aangedrongen op multifunctionaliteit, waardoor het platteland, via diversificatie, kan worden behouden en gelet op de erkenning, bijvoorbeeld tijdens de Landbouwraad van 27 mei 2002, van het feit dat vrouwen bij deze diversificatie een belangrijke rol spelen, zou ik de commissaris het volgende willen vragen; vindt u niet dat de Commissie eenzelfde weg zou moeten bewandelen wat de hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid betreft aangezien - en ik heb dit al vaak gezegd - heel veel vrouwen in deze sector actief zijn? Bovendien is het zo dat die vrouwen die niet rechtstreeks werkzaam zijn in de visserij, vaak een secundaire rol spelen naast hun man - iets wat nog ernstiger is aangezien hun werk dus niet zichtbaar is en zij daarvoor geen enkele sociale of economische erkenning krijgen.
Ik zou graag van mijnheer de commissaris vernemen of de Commissie voornemens is iets, bijvoorbeeld in de vorm van een document, in die richting te ondernemen.

Fischler.
Mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de afgevaardigde, ik ben het zeker met u eens dat de banen die door vrouwen worden bezet in de visserijsector een belangrijke rol spelen en niet alleen in de verwerkende sector. In de verwerkings- en conservenindustrie werken inderdaad erg veel vrouwen, maar ook in de visserij zelf spelen vrouwen een steeds belangrijkere rol. Het is zeker het overwegen waard om vooral in samenhang met het visserijstructuurbeleid en de toekomst van dat beleid, waarbij het om de subsidievoorzieningen gaat, specifieke maatregelen voor vrouwen op te nemen, net als in het beleid met betrekking tot plattelandsontwikkeling.
Ik wil hier nog niet de toezegging doen dat wij met een eigen document komen, maar ik zal erover nadenken. Ik zal aan deze wens op passende wijze gehoor geven en u ook laten weten, op welke wijze we dat doen.

De Voorzitter.
 Aangezien de tijd voor het vragenuur voor vragen aan de Commissie is verstreken en vraag 67 samen met vraag 63 is behandeld, zullen vraag 66 en de vragen 68 tot en met 86 schriftelijk worden beantwoord.
Het vragenuur voor vragen aan de Commissie is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.45 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, de heer Trakatellis en mevrouw Scheele hebben uitgebreide verslagen voorgelegd die een duidelijke bijdrage moeten leveren aan de verbetering van de informatie en de transparantie. Ze moeten de Europese consument meer vrijheid geven bij zijn keuze. De gezondheid van mens en dier heeft voorrang. Het belangrijkste criterium is weliswaar dat de wet realistisch moet zijn en in overeenstemming met de regels van de WTO, maar hij mag geen hindernissen opwerpen voor de ontwikkeling van de biotechnologie in Europa door overdreven veel bureaucratie. We moeten allereerst een praktische regeling vinden voor de toevallige en om technische redenen onvermijdelijke aanwezigheid van GGO's in genetisch niet gemodificeerde producten. De Commissie stelt een drempel van 1 procent voor. Dat is redelijk en realistisch, en het is ook een goed aanknopingspunt voor de producenten en de consumenten. Deze grenswaarde is belangrijk voor het naast elkaar bestaan van verschillende vormen van landbouw, want in de natuur kan technisch nooit worden uitgesloten dat stuifmeel overwaait.
Een tweede belangrijke kwestie is dat alleen die producten moeten worden geëtiketteerd waarvan wetenschappelijk kan worden bewezen dat ze GGO's bevatten. Het etiketteren van ingrediënten op basis van genetisch gemodificeerde planten is niet zinvol omdat de GGO's in bijvoorbeeld oliën, suiker en smaakversterkers in het eindproduct niet meer voorhanden zijn. Ook het etiketteren van vlees, eieren en melk van dieren die ooit eens voer met GGO's hebben gegeten is fout, want dat is misleidend voor de consument. Ik wil de etiketteringsplicht afhankelijk maken van het product, en absoluut niet van de productiemethode, want dat kan om technische redenen niet gecontroleerd worden. De etikettering moet alleen daar plaatsvinden waar de bewijsvoering, en dus ook de controle op die verplichting tot etiketteren, mogelijk is.

Scheele (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, ik ben een beetje in de war. Ik heb al vijf minuten spreektijd gehad. Ik kan natuurlijk nog van alles vertellen, maar dan zou ik in herhalingen vervallen. Mijn standpunt is duidelijk, en omdat het al laat is zie ik af van deze spreektijd van twee minuten.

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de commissaris, over de verslagen van de heer Trakatellis en mevrouw Scheele is vandaag al veel gezegd. Ze horen bij elkaar.
De publieke opinie in Europa staat zeer afwijzend tegenover het gebruik van de moderne biotechnologie buiten laboratoria. We moeten dat echter wel nuanceren. Uit onderzoek blijkt dat de meeste burgers vinden dat ze te weinig informatie hebben om een gefundeerd oordeel te kunnen vormen. Ongeveer 86 procent zei in een enquête dat ze graag meer zouden willen weten voor ze levensmiddelen nuttigen die GGO's bevatten. Uit hun resultaten leiden de onderzoekers af dat er in Europa een markt bestaat voor levensmiddelen die met behulp van genetische modificaties zijn geproduceerd wanneer ze duidelijke voordelen hebben. Voor de consument moet de vrijheid van keuze echter op de voorgrond staan. De consumenten willen vrij kunnen kiezen tussen producten met GGO's en conventionele producten.
We hebben vandaag al heftig gediscussieerd over de nieuwe richtlijnen inzake de etikettering. Volgens mij is een dergelijke etikettering alleen maar nodig wanneer het mogelijk is aan te tonen dat het product GGO's bevat, en er dus controle mogelijk is. Wanneer de genetische modificaties in het product niet aan te tonen zijn, zoals bijvoorbeeld in vlees, melk en eieren van dieren die genetisch gemodificeerd voer hebben gegeten, ben ik tegen deze eis. Heel belangrijk is voor mij ook dat we de ondernemingen niet blootstellen aan een onbeperkte aansprakelijkheid. Daarom vind ik het van het grootste belang dat wij praktisch haalbare grenswaarden voorzien. Ik pleit dus in alle gevallen voor een grenswaarde van één procent. De Commissie wijst er in haar werkdocument op dat een nultolerantie in de praktijk niet haalbaar is, en veel van mijn collega's hebben al meerdere malen gesproken over de onvoorspelbaarheid van de natuur. Daaraan kan ik niet veel nieuws toevoegen.

Fiori (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, het is duidelijk dat wij absoluut positief staan tegenover regelingen die de consumenten en het milieu een hoog beschermings- en veiligheidsniveau bieden. Maar wij zijn ook voor maatregelen die op zekere en transparante wijze worden toegepast, en een van die maatregelen is toch zeker de etikettering, die volgens ons moet worden uitgevoerd met een controlesysteem dat wetenschappelijk te testen is.
Ik dank dus de twee rapporteurs voor het enorme werk dat zij hebben verricht in een materie die zo complex is. Maar ik moet hier meteen bij vertellen dat de twee verslagen aspecten bevatten waar wij toch wel wat bedenkingen bij hebben. Zo hebben wij moeite met de willekeurige verlaging tot 0,5 procent van de drempelwaarde, wat voorheen 1 procent was, voor de toevallige aanwezigheid van genetisch gemodificeerd materiaal. Ook is er in onze optiek sprake van een verdere complicatie van de vergunningsprocedure zonder dat dit enige verbetering voor de veiligheid of andere voordelen voor de consument oplevert. Nog een punt waar wij het niet mee eens zijn is het gebrek aan geschikte maatregelen voor de toevallige aanwezigheid van sporen van genetisch gemodificeerde producten.
Ik wilde nu even wat zeggen over het begrip 'toevallige aanwezigheid?. Dit wordt gehanteerd om aan te duiden dat er kleine hoeveelheden van een bepaald atypisch materiaal aanwezig zijn in een ander materiaal. Maar in de landbouw - die zoals altijd een bijzondere sector is - kan in het geval van gekweekte plantensoorten in elke fase van het zaaien, oogsten, vervoer en distributie een toevallige aanwezigheid van sporen in andere soorten gesignaleerd worden. In bepaalde gevallen kan de toevallige aanwezigheid ook tot stand komen via uitwisseling van stuifmeel tussen soorten die op aangrenzende akkers worden gekweekt.
In de normale landbouwpraktijk is het dus zo dat wij met paragraaf 9 van het voorstel in objectieve moeilijkheden komen. Vandaar dat het een goed idee zou zijn om drempelwaarden die geen rekening houden met de realiteit, te vermijden.

Flemming (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de commissaris, allereerst wil ik de twee leden van de Europese Commissie feliciteren. Ze hebben werkelijk een zeer ambitieus voorstel gedaan, en dat is een goede basis voor de discussie met het Parlement. Wanneer we echter overwegen dat 70 à 80 procent van de verkochte levensmiddelen zouden moeten worden geëtiketteerd ingeval al uw voorstellen zouden worden goedgekeurd, dan zou de grote socialistische denker David Bowe gelijk hebben. Hij heeft hier immers gezegd dat het misschien slimmer was geweest wanneer we de hele zaak hadden omgedraaid en hadden gekozen voor een uitsluitend positieve etikettering. Ik zou David Bowe willen feliciteren met zijn eerlijke en briljante toespraak.
Wanneer de consument in die resterende 20 procent eindelijk iets van zijn gading heeft gevonden, iets waar niet op staat dat er GGO's in zitten, krijgt hij van ons natuurlijk de indruk dat die producten volkomen schoon zijn. De consument weet echter niet hoe de vork in de steel zit, en dat is misschien ook wel de bedoeling. Hij is in ieder geval wel te betreuren, want het wordt nog erger. Eén procent - misschien zit er dan toch nog een beetje in. En dan begint de missverkiezing: 0,5%, 0,1%, vindt mevrouw Gebhardt. Ja, waarom dan niet 0,01%? Onze grote wetenschapper Trakatellis zegt dat we over een paar jaar alles kunnen aantonen. Dan zijn we eindelijk zover dat we op 99% van alle levensmiddelen een etiketje kunnen plakken. Wat moet de arme consument dan doen? Hij is geen deskundige. We zijn toch al erg gemeen tegen de consument, want wij zeggen dat er op dat laatste procent geen etiket hoeft te zitten, tenzij de ondernemer van kwade wil was en het expres heeft gedaan, of de bonnetjes niet meer kan vinden. Wat kan dat de consument eigenlijk schelen? Is het voor de consument nou minder gezond wanneer de ondernemer de bonnetjes niet kan vinden? Dat is toch een farce? Dit is een klucht, en ik kan best begrijpen dat de consumenten - en ik ben ook een consument - verbaasd kijken naar wat de politici allemaal bedenken.
Geachte mevrouw de commissaris, geachte mijnheer de commissaris, ik heb een grenzeloos vertrouwen in u. De Commissie heeft op 12 januari 2000 in het Witboek Voedselveiligheid voorgesteld om een verordening voor te leggen voor de etikettering van levensmiddelen die vrij zijn van GGO's. Als aanvulling op uw voorstel zou dat een prachtige zaak zijn. Ik ben blij dat de liberalen dit in amendementen hebben voorgesteld. Wij in Oostenrijk bewandelen die fantastische Oostenrijkse weg. Ik wil niet zeggen dat u dat ook zo Oostenrijks moet doen, mevrouw de commissaris, hoewel we u altijd graag uitnodigen om met ons in de bergen te komen wandelen. We hebben echter tot de tweede lezing de tijd om deze goede weg te bewandelen door alsnog positief te etiketteren. Dan kunnen we met uw voorstel heel tevreden zijn, mevrouw de commissaris en heren commissarissen. Ik heb vertrouwen in u!

Klaß (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, als producten met GGO's gevaarlijk zouden zijn zouden ze meteen moeten worden verboden. Daarover zijn we het eens, en dat zouden we ook meteen doen. Vandaag gaat het over de etikettering en de traceerbaarheid. Informatie van de consument is het hoogste gebod, naast vrijheid van keuze, en daarvoor strijden wij allemaal. De consument moet zelf kunnen besluiten wat hij op tafel zet, en daarvoor is etikettering nodig.
In de Unie zijn al een serie genetisch gemodificeerde organismen getoetst door de wetenschappelijke comités, en daarbij is vastgesteld dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid of voor het milieu. Toch is informatie belangrijk, vooral wanneer het om levensmiddelen gaat. Wij denken dat de burger dan ook eerder open zal staan voor de genentechnologie. Volgens het voorstel van de Commissie moeten we nu producten etiketteren met meer dan 1 procent GGO's. In de parlementaire commissie is tegen de stemmen van de leden van de EVP/ED een amendement goedgekeurd om deze drempel tot 0,5 procent te verlagen.
We moeten bij al onze eisen ook rekening houden met de haalbaarheid en de toepasbaarheid van de verordeningen. Daarbij is het ook de vraag of een ongewilde besmetting wel te vermijden valt. In de werkelijkheid zien we toch dat de nultolerantie bijna nooit haalbaar is. Het grootste probleem - en ik herhaal wat de collega's net al hebben gezegd - is de eis dat al het vlees, de eieren en de melk van dieren die voer hebben gekregen dat met GGO's geproduceerd is of dat GGO's bevat, moeten worden geëtiketteerd. Wanneer het eindproduct geen DNA en geen genetisch gemodificeerde eiwitten bevat is het toch ondenkbaar dat er toch op moet staan dat er GGO's in kunnen zitten? Uiteindelijk kan er toch alleen maar op staan wat er in zit? Wanneer de dieren buiten in de wei staan, kan de boer toch niet garanderen dat de dieren geen planten hebben gegeten die GGO's bevatten en door de wind daar terecht zijn gekomen? Daarbij komt dat ook kleine hoeveelheden in het mengvoer moeten worden vermeld. Dat zou betekenen dat op al het vlees uiteindelijk zou moeten worden vermeld dat het GGO's zou kunnen bevatten. Voor de boeren in Europa en ook voor de consument zou dat onwerkbaar zijn. Voor de consument, die dan nietszeggende informatie moet verwerken, en voor de boer, die dan een technisch onoplosbaar probleem zou hebben. Er is nog een andere reden waarom dit voorstel onaanvaardbaar is: we kunnen de boeren toch niet aansprakelijk stellen voor de invoering en de verspreiding van GGO's door anderen?

Wallström
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, niet alleen wil ik de rapporteurs Trakatellis en Scheele bedanken, maar ook iedereen die deelgenomen heeft aan dit levendige en boeiende debat. Het voorstel dat wij vandaag bespreken is gekoppeld aan veel belangrijke kwesties van openbaar belang. De burgers maken zich grote zorgen over de manier waarop omgegaan wordt met genetisch gemodificeerde organismen. Als wetgevers hebben wij de plicht te waken over de gezondheid en veiligheid van de consumenten en erop toe te zien dat het milieu en de biodiversiteit beschermd worden. Daarnaast moeten wij ervoor zorgen dat de burgers de mogelijkheid hebben om op grond van betrouwbare informatie zelf te kiezen wat zij willen consumeren. De marketing van genetisch gemodificeerde producten moet daarom op zo'n manier geregeld worden dat wij een hoog niveau van veiligheid, transparantie en betrouwbaarheid bereiken.
Richtlijn 2001/18, de verordening betreffende nieuwe voedingsmiddelen en het voorstel inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeder zijn uitgewerkt met deze eisen als uitgangspunt. Vergunningen voor het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde producten moeten daarom op grond van deze wetgeving, en in overeenstemming met het voorzorgsbeginsel, een hoog beschermingsniveau bieden voor de gezondheid van de mens en het milieu. Het EU-systeem vereist een omvangrijke risicobeoordeling voor het in de handel brengen van producten. Traceerbaarheid maakt het gemakkelijker maatregelen te nemen nadat een product in de handel is gebracht, bijvoorbeeld door het controleren of het terugnemen van een product. Het maakt het ook gemakkelijker om alle actoren in de productie- en distributieketen van correcte informatie te voorzien.
In dit voorstel wordt vastgesteld dat genetisch gemodificeerde producten in alle fasen van het in de handel brengen nauwgezet in de gaten gehouden moeten worden. Ook wordt geëist dat producten die genetisch gemodificeerde organismen bevatten in alle fasen van het in de handel brengen geëtiketteerd moeten worden. Het einddoel is dat deze informatie de consumenten en het publiek de mogelijkheid biedt zelf een keuze te maken. Ons inziens zijn deze maatregelen een belangrijke stap op de weg naar het herstel van het vertrouwen van de consument en het publiek. Het voorstel bevat een reeks eenduidige verplichtingen voor de exploitanten zonder dat exploitanten en controle-instanties onnodig belast worden.
De amendementen van het Europees Parlement brengen een aantal belangrijke kwesties te berde. Een daarvan is de reikwijdte. De vraag in hoeverre producten van dieren die met genetisch gemodificeerd diervoeders zijn gevoerd, opgenomen moeten worden in het voorstel, zal nader worden besproken door mijn collega David Byrne. Ik wil echter niet onvermeld laten dat de Commissie bij de uitwerking van het voorstel zeer grondig over deze vraag heeft nagedacht. Na veel discussies en overleg zijn wij tot de conclusie gekomen dat het onuitvoerbaar is en niet verenigbaar met de huidige communautaire wetgeving. De Commissie kan de amendementen met deze inhoud daarom niet overnemen.
Er is ook een aantal amendementen dat het Commissievoorstel tracht in te perken. Deze voorstellen willen de eisen van traceerbaarheid van producten beperken tot producten waarbij het DNA en de eiwitten opgespoord kunnen worden. Dit zou een relevante etikettering toelaten van met genetisch gemanipuleerde organismen vervaardigde producten, die niet langer gemodificeerde DNA of eiwitten bevatten. Dit heeft echter een aantal beperkingen tot gevolg, die tijdens ons voorbereidend werk naar voren zijn gekomen. De belangrijkste tegenwerping is dat dit de mogelijkheid van de consument om een weloverwogen keuze te maken niet waarborgt. De Commissie kan deze amendementen daarom niet overnemen.
Wat betreft de doelstelling is het belangrijk om te beseffen dat hoewel traceerbaarheid de uitvoering van eventueel noodzakelijke veiligheidsmaatregelen vereenvoudigt, het op zich niet gezien kan worden als een veiligheidsmaatregel. Het voorzorgsbeginsel kan daarom worden toegepast op de wetgeving voor het verlenen van vergunningen op basis van risicobeoordelingen, maar niet op de uitvoering van een traceringsysteem in het kader van dit voorstel. De Commissie kan daarom de amendementen 2 en 6, die het voorzorgsbeginsel aan het voorstel koppelen, evenmin overnemen.
Ook wil ik vermelden dat traceerbaarheid geen instrument is om de kwestie van de coëxistentie te behandelen. In de mededeling over biowetenschappen en biotechnologie die in januari van dit jaar is aangenomen, heeft de Commissie de kwestie van de coëxistentie van organische, conventionele en genetisch gemodificeerde gewassen aan de orde gesteld. In dit voorstel echter wordt alleen de kwestie van de traceerbaarheid en etikettering voor genetisch gemodificeerde gewassen besproken. Deze traceerbaarheid en etikettering kan niet als instrument fungeren voor het behandelen van het coëxistentievraagstuk, omdat deze kwestie besluiten vereist over het productiesysteem van de landbouw. Daarom kan de Commissie de amendementen die over deze kwestie gaan, niet overnemen. Het gaat hier om amendement 27 in zijn geheel en amendement 3 gedeeltelijk.
Ik wil nog een aantal amendementen bespreken die de eisen van traceerbaarheid behandelen. Wat betreft de informatie die verstrekt moet worden om traceerbaarheid te garanderen, is het belangrijk om niet uit het oog te verliezen dat het doel van de traceerbaarheid van genetisch gemodificeerde organismen anders is dan voor producten die worden vervaardigd met genetisch gemodificeerde organismen. Het is belangrijk om genetisch gemodificeerde organismen te kunnen traceren die doelbewust in het milieu worden geïntroduceerd om verbouwd te worden, omdat deze producten gedeeltelijk bestaan uit levensvatbare genetisch gemodificeerde organismen die zich kunnen vermenigvuldigen en verspreiden. In het voorstel wordt daarom bepaald dat exploitanten exact moeten kunnen aangeven welke genetisch gemodificeerde organismen producten bevatten. Tevens moeten zij verklaren dat zij deze gegevens zullen verstrekken aan de exploitant die de producten ontvangt. De mogelijke risico's voor het milieu van met genetisch gemodificeerde organismen vervaardigde producten, die bedoeld zijn om rechtstreeks als levensmiddel of diervoeder of voor be- of verwerking te worden gebruikt, zijn daarentegen beperkt, omdat deze organismen niet verbouwd zullen worden.
De Commissie is daarom van mening dat het voldoende is dat met genetisch gemodificeerde organismen vervaardigde producten, die bedoeld zijn om rechtstreeks als levensmiddel of diervoeder of voor be- of verwerking te worden gebruikt, ook in grote ladingen vergezeld gaan van informatie hierover en van een lijst met eenduidige codes voor de genetisch gemodificeerde organismen die het product of de partij zouden kunnen bevatten. Deze eisen voor informatie komen overeen met de eisen voor de grensoverschrijdende transporten in het protocol inzake bioveiligheid. De Commissie is van mening dat wij niet verder moeten gaan dan de voorschriften in het protocol over bioveiligheid als wij harmonieuze procedures in de handel met derde landen willen garanderen.
Daarom kan de Commissie amendement 16 en 41 niet overnemen, waarin voorgesteld wordt dat de exploitanten door middel van eenduidige codes exact moeten aangeven welke genetisch gemodificeerde organismen een partij bevat. De Commissie is ook van mening dat het bewaren van informatie en documentatie voor traceerbaarheidsdoeleinden beperkt moet blijven tot vijf jaar. Er zijn geen praktische redenen om deze periode tot tien jaar te verlengen. Dit zou een onnodige extra belasting betekenen voor de exploitanten. Daarom kan de Commissie niet akkoord gaan met de wijzigingen die deze termijn tot tien jaar willen verlengen, dat wil zeggen de amendementen 17 en 22.
De Commissie is het met Europees Parlement eens dat de eisen in dit voorstel verenigbaar zijn met de eisen in richtlijn 2001/18 en dat zij deze eisen op geen enkele wijze inperken. In deze context is het noodzakelijk om artikel 4, lid 6 in de richtlijn te schrappen, waarin wordt vastgesteld dat de lidstaten de nodige maatregelen moeten treffen om de traceerbaarheid te verzekeren in alle fasen van het in de handel brengen van genetisch gemanipuleerde organismen. Als artikel 4, lid 6 niet wordt geschrapt, is het zonneklaar dat nationale maatregelen parallel kunnen gaan lopen met de maatregelen in het voorstel, iets wat de interne markt zou kunnen verstoren en zou kunnen leiden tot een juridische lacune.
Dientengevolge kan de Commissie de amendementen 28 en 33 niet overnemen, omdat zij de eisen van traceerbaarheid in de richtlijn willen handhaven. In overeenstemming hiermee wijst de Commissie amendement 32 af, waarin staat dat er geen nieuwe vergunningen mogen worden verstrekt totdat er eenduidige codes aan de genetisch gemodificeerde organismen worden toegekend in overeenstemming met dit voorstel. De huidige communautaire kaders voor het verlenen van vergunningen bevatten reeds een aantal voorwaarden voor vergunningen voor genetisch gemodificeerde organismen en genetisch gemodificeerde levensmiddelen, onder andere dat zij geen schadelijk effect mogen hebben op de gezondheid van de mens en het milieu. Als de huidige criteria voor vergunningen worden uitgebreid en de eenduidige codes volgens dit voorstel zouden omvatten, ontstaat er een element van onzekerheid over de tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving. Dit kan de Commissie niet accepteren.
Ter afsluiting wil ik enkele woorden wijden aan onvoorziene aanwezigheid contaminatie en de drempelwaarden. Een belangrijke kwestie is de onvoorziene, maar technisch niet te voorkomen aanwezigheid van genetisch gemodificeerd materiaal in conventionele producten. Vandaag de dag worden er op de hele wereld op meer dan 50 miljoen hectare grond genetisch gemodificeerde gewassen verbouwd. Dit betekent dat genetisch gemodificeerd materiaal niet doelbewust en onvermijdelijk aanwezig is in geïmporteerde producten, in het bijzonder in grote vrachten zaaigoed voor levensmiddelen, diervoeder en bewerkte producten. Dit is nu eenmaal een voldongen feit. Het permanent bevriezen van het verlenen van vergunningen in de Europese Unie maakt de situatie alleen maar erger, omdat wij dan alleen nog maar meer resten zullen aantreffen van genetisch gemanipuleerde organismen die niet door de Unie zijn toegestaan.
De communautaire wetgeving bevat reeds regels betreffende de etikettering van drempelwaarden voor onvoorziene aanwezigheid. Dientengevolge is het logisch dat er ook in dit voorstel onder speciale voorwaarden uitzonderingen worden gemaakt voor onvoorziene aanwezigheid in de regels voor etikettering en tracering. Het vaststellen van de drempelwaarden is een veelzijdige taak, en de Commissie is van mening dat een sectoriële oplossing het meest effectief is. De Commissie kan daarom de amendementen 45 en 56 niet overnemen, die voorstellen dat de bevoegdheid om drempelwaarden voor levensmiddelen, diervoeder of be- of verwerking vast te stellen, wordt overgenomen uit het voorstel betreffende levensmiddelen en diervoederproducten.
Ik wil nogmaals zeggen dat de Commissie de handhaving van de drempelwaarden voor onvoorziene aanwezigheid volledig steunt, die in een aantal amendementen wordt voorgesteld. Het voorstel een artikel op te nemen dat dergelijke drempelwaarden handhaaft, is echter meer van toepassing op het voorstel betreffende genetisch gemanipuleerde levensmiddelen en diervoeders.
Mevrouw de Voorzitter, om de behandeling te vereenvoudigen heb ik het gedetailleerde standpunt van de Commissie over alle amendementen samengevat. Deze samenvatting wordt bij het volledige verslag gevoegd.

Byrne
Laat ik in de eerste plaats mijn dank uitspreken voor al het werk dat in de verschillende commissies is verricht met betrekking tot dit voorstel voor een verordening inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders. Ik wil ook de rapporteurs bedanken voor hun vele inspanningen, evenals de medewerkers van beide directoraten-generaal, die zich de afgelopen jaren hebben ingezet om dit voorstel ter tafel te leggen.
De zaken die onder deze noemer aan de orde worden gesteld zijn gecompliceerd, liggen gevoelig en geven vaak aanleiding tot sterk emotionele reacties en verdeelde meningen. In de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid werden amendementen vaak met slechts een uiterst klein verschil in stemmen verworpen of goedgekeurd. Daaruit blijkt wel hoe moeilijk dit onderwerp is - maar ook, naar mijn mening, dat het Commissievoorstel een goed, verstandig en evenwichtig compromis tussen de verschillende opvattingen vormt.
Ik ben niet van plan ieder amendement afzonderlijk te behandelen, maar wil mij in plaats daarvan concentreren op vier hoofdpunten. Het eerste punt is de reikwijdte van het voorstel. Sommige amendementen beogen het voorstel ook van toepassing te laten zijn op technische hulpstoffen en producten van dierlijke oorsprong welke verkregen zijn uit dieren die met genetisch gemodificeerde organismen, ofwel GGO's, zijn gevoerd. Andere hebben juist ten doel de reikwijdte van het voorstel te beperken tot op basis van GGO's vervaardigde producten die aantoonbaar door genetische modificatie verkregen eiwit of DNA bevatten.
De Commissie heeft bij het formuleren van het voorstel zorgvuldig overwogen welke producten onder de verordening dienden te vallen. Wij besloten uitsluitend met GGO's geproduceerde producten op te nemen. Technische hulpstoffen vallen niet onder de verordening betreffende nieuwe voedingsmiddelen, aangezien zij niet als voedselingrediënten worden beschouwd. Om dezelfde reden hoeven technische hulpmiddelen krachtens de communautaire wetgeving niet vermeld te worden op het eindproduct. De Commissie vindt dat het met het oog op de consistentie niet wenselijk is toestemming en etikettering voor te schrijven voor genetisch gemodificeerde technische hulpstoffen, wanneer dit niet vereist is voor conventionele hulpstoffen.
Voor het eerst heeft het Commissievoorstel nadrukkelijk ook betrekking op genetisch gemanipuleerde diervoeders. Wanneer wij producten als melk, eieren en vlees van dieren die met genetisch gemodificeerd voer zijn gevoederd in het voorstel zouden opnemen, zouden wij echter radicaal afwijken van de geldende voedselwetgeving inzake dierlijke producten. De Commissie acht het haalbaar noch werkbaar voornoemde producten onder de werkingssfeer van de verordening te brengen en verwerpt amendementen van die strekking dan ook resoluut.
Staat u mij toe de vorige week ingediende amendementen te bespreken die beogen de reikwijdte van het voorstel te beperken, zowel wat toelating betreft als qua etikettering.
De Commissie stelt voor de huidige etiketteringvoorschriften uit te breiden en etikettering verplicht te stellen voor levensmiddelen, voedselingrediënten en diervoeders die met behulp van een GGO zijn geproduceerd, zelfs als er geen gemodificeerd DNA of eiwit aanwezig is - dat wil zeggen, niet aantoonbaar aanwezig is in de betreffende levensmiddelen, de diervoeders of het ingrediënt. Het klassieke voorbeeld is spijsolie die rechtstreeks wordt verkregen uit genetisch gemanipuleerde gewassen als maïs, sojabonen en koolzaad. Tijdens het raffinageproces is al het transgene materiaal verwijderd. De vraag is dan ook: moet het etiket vermelden dat dit product genetisch gemanipuleerd is of niet? Het gaat hier niet om veiligheid; dat punt komt in het toelatingsproces aan de orde. Etikettering heeft tot doel consumenten en gebruikers informatie te geven en hen in staat te stellen een keuze te maken.
Het is mijns inziens evident dat het voor een groot aantal consumenten zeer belangrijk is of producten van genetisch gemanipuleerde oorsprong zijn. Wij weten ook dat veel lidstaten de etikettering van GGO-derivaten verplicht willen stellen. Sommige lidstaten hebben duidelijk aangegeven dat zij de toelating van nieuwe GGO's niet zullen steunen als etikettering en traceerbaarheid van GGO-derivaten niet verplicht worden gesteld. Tegenstanders van verplichte etikettering van alle GGO-derivaten, ongeacht de aanwezigheid van gemodificeerd DNA of eiwit, huldigen de opvatting dat deze verplichting onwerkbaar is en tot grootschalige fraude zal leiden.
Ik ben het hier volstrekt niet mee eens. Ik kan mij er niet bij neerleggen dat wettelijke vereisten niet ten uitvoer kunnen worden gebracht als de naleving ervan niet door middel van analytische methoden kan worden gecontroleerd. Voor een groot aantal wettelijke voorschriften en rechten - van verplichte etikettering van de geografische oorsprong van producten tot intellectuele eigendomsrechten - geldt dat op de naleving ervan wordt toegezien zonder fysieke controle. Geen van de problemen die in verband met GGO-etikettering zijn voorspeld, zijn in die gevallen onoverkomelijk gebleken. Sterker nog, het voorschrift waarover wij vandaag debatteren is in veel delen van de Gemeenschap reeds van kracht, zij het dan dat het wordt afgedwongen door bedrijven binnen de voedselketen in plaats van door communautaire wetgeving.
Ik moet de eerste ondernemer nog tegenkomen die bereid is toe te geven dat hij of zij niet weet waar de door hem of haar gebruikte ingrediënten vandaan komen. Daar is een goede reden voor. Wanneer je toegeeft dat je niet weet of je grondstoffen genetisch gemanipuleerd zijn, geef je daarmee ook toe dat je niet weet of je misschien een niet toegelaten GGO gebruikt. Dit is mogelijk precies de reden waarom tegenstanders van verplichte etikettering van producten die geen gemodificeerd DNA of eiwit bevatten tevens voorstellen een vergunning voor deze producten niet verplicht te stellen.
Ik vrees dat dit volstrekt onaanvaardbaar is voor de Commissie. Daarmee zouden wij de klok meer dan vijf jaar terug zetten, tot vóór de verordening inzake nieuwe voedingsmiddelen, en dat terwijl men het er internationaal steeds meer over eens wordt - met name in de Codex Alimentarius - dat alle op basis van GGO's geproduceerde levensmiddelen moeten worden goedgekeurd voor zij op de markt worden gebracht. De boodschap die wij de consument zouden geven is onacceptabel. Momenteel zeggen wij: 'Het spijt ons, maar wij kunnen u niet zeggen of deze spijsolie genetisch gemanipuleerd is of niet.? Als deze amendementen zouden worden aangenomen, zouden wij daaraan moeten toevoegen: '... en nogmaals, het spijt ons, maar als deze spijsolie genetisch gemanipuleerd is, kunnen wij u niet zeggen of het GGO op basis waarvan de olie geproduceerd is wel of niet is toegelaten.?
Ten slotte wil ik ingaan op het etiketteren van GGO-vrije producten. Het zal u duidelijk zijn dat de Commissie het etiketteren van producten als GGO-vrij of non-GGO geen alternatief vindt voor de verplichte etikettering van GGO-derivaten. Ik geloof echter niet dat het amendement over een vrijwillig stelsel geschikt is. Maar laten wij daar tijdens de tweede lezing nogmaals naar kijken.
Ik wil ook wijzen op het enorme gevaar dat wij de consument misleiden indien wij voorstellen producten als GGO-vrij te etiketteren. Dergelijke garanties zijn namelijk niet te geven en wanneer wij trachten dit wel te doen middels verplichte etikettering, ondersteund door communautaire wetgeving, zouden wij mijns inziens het risico lopen de wet in diskrediet te brengen. Nadat we deze doelstelling twee jaar geleden in het Witboek over levensmiddelen hadden opgenomen, hebben wij hierover derhalve nog eens lang en diep nagedacht. Ik moet u zeggen, mevrouw Flemming, dat wij na rijp beraad tot de conclusie zijn gekomen dat dit om de genoemde redenen niet de richting is die wij uit moeten. Daarom hebben wij het onderhavige voorstel ter tafel gelegd.
In een aantal amendementen worden vraagtekens geplaatst bij het voorstel dat de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid de milieurisicobeoordeling uitvoert als onderdeel van de algehele beoordeling van een genetisch gemanipuleerd levensmiddel of diervoeder.
Met deze amendementen wordt de voorgestelde verordening in feite de status ontzegd van "sectoriële wetgeving" in de betekenis van richtlijn 2001/18/EG. Mevrouw Doyle stelde eerder de vraag waarom wij twee stukken wetgeving ter tafel leggen en op die manier alleen maar meer verwarring stichten. De wetgeving waarvoor commissaris Wallström verantwoordelijk is, is net als richtlijn 2001/18/EG horizontale wetgeving. In richtlijn 2001/18/EG werd bepaald dat te zijner tijd sectoriële wetgeving zou worden voorgesteld. Dat is wat ik indien - de wetgeving inzake levensmiddelen en diervoeders. Dit werd voorgeschreven door de voornoemde richtlijn; het Parlement heeft daarvoor gestemd en daarmee verzocht om sectoriële wetgeving. De Commissie geeft hieraan nu gehoor. Dat is vanaf het begin de bedoeling geweest. Het Parlement heeft daar reeds vóór gestemd.
De Commissie is van mening dat de voorgestelde verordening inzake genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders volledig aan deze vereisten voldoet.
Evenzo zou op grond van voornoemde amendementen het beginsel van één enkel loket worden afgeschaft. Dit zou tot gevolg hebben dat bedrijven meer dan één aanvraag moeten indienen voor een en hetzelfde GGO, zelfs al zouden de aanvragen grotendeels dezelfde informatie bevatten. Mijns inziens is het voorstel voor één enkel loket van fundamenteel belang en biedt dat beginsel niet alleen voor aanvragers, maar ook voor consumenten geweldige voordelen. De Commissie kan dan ook niet instemmen met de amendementen waarin wordt voorgesteld de milieurisicobeoordeling van GGO's die onder het voorstel inzake levensmiddelen en diervoeders vallen uitsluitend in het kader van richtlijn 2001/18/EG uit te voeren.
Een aantal amendementen had ten doel de voorschriften in het voorstel aangaande informatieverstrekking te versterken. De Commissie is bereid enkele van deze amendementen aan te nemen opdat de consument over meer informatie kan beschikken. Ik acht het evenwel niet gepast of verstandig om te proberen algemene comitologieregels via dit instrument te wijzigen.
Wij mogen ook niet de intellectuele eigendomsrechten van bedrijven vergeten. Ik zou in dit verband de aandacht willen vestigen op artikel 31 van het voorstel. Naar mijn mening wordt daarin het juiste evenwicht gevonden tussen bescherming van dergelijke rechtmatige aanspraken enerzijds en het belang van transparantie anderzijds.
In enkele amendementen wordt gesteld dat zeer kleine sporen van niet toegelaten GGO's en genetisch gemodificeerd materiaal niet in levensmiddelen of diervoeders mogen worden toegelaten.
Het zou eenvoudigweg onwerkbaar zijn indien in de voorstellen geen tolerantiedrempelwaarde zou worden gegeven - onder bepaalde voorwaarden - voor kleine sporen van GGO's in levensmiddelen en diervoeders. Zelfs als een ondernemer zich inspant om te voorkomen dat hij GGO's of genetisch gemodificeerd materiaal gebruikt, is het immers mogelijk dat sporen technisch niet te voorkomen zijn tijdens de teelt, de oogst, het transport of de verwerking van het gewas.
Ik heb het al eerder gezegd en ik blijf erbij: of wij het nu leuk vinden of niet, dit is inmiddels de realiteit. Wij moeten in de echte wereld leven. Dit is niet alleen een probleem bij GGO's. Het is vrijwel onmogelijk om bij de productie van levensmiddelen, diervoeders en zaden eindproducten te maken die honderd procent zuiver en volkomen vrij van vreemde stoffen zijn.
In de EU hebben wetenschappelijke comités een aantal GGO's reeds beoordeeld en zij zijn tot de conclusie gekomen dat deze geen gevaar vormen voor het milieu of de volksgezondheid. Sommige van deze GGO's wachten nu echter al geruime tijd op toelating.
Ik vind het derhalve redelijk om toe te staan dat deze GGO's en dit genetisch gemodificeerd materiaal in levensmiddelen en diervoeder voorkomen, met een drempelwaarde van 1 procent. Zij zijn immers veilig bevonden op grond van een volledige, positieve risicobeoordeling door het betreffende wetenschappelijk comité van de EU. Voorwaarde is echter dat de aanwezigheid van dit genetisch gemodificeerd materiaal onvoorzien of technisch niet te voorkomen is. De heer Lannoye suggereerde eerder dat wij de aanwezigheid van maximaal 1 procent niet toegelaten genetisch gemodificeerd materiaal toestonden. Dat is niet juist. Wij moeten twee dingen goed onderscheiden: enerzijds niet toegelaten genetisch gemodificeerd materiaal waarvoor nooit een aanvraag is ingediend en anderzijds genetisch gemodificeerd materiaal waarvoor wel een aanvraag is ingediend, dat beoordeeld is door het wetenschappelijk comité en dat op grond van de uitslag van de risicobeoordeling is toegelaten, maar waarvoor vanwege het moratorium nog geen vergunning is verleend. Dat zijn twee verschillende situaties. In de tweede situatie willen wij een drempelwaarde van 1 procent toestaan voor de aanwezigheid van GGO's - niet in de eerste. Dit is een belangrijk onderscheid waar ik het Parlement nadrukkelijk op wil wijzen.
In andere amendementen wordt voorgesteld de drempelwaarde voor de etikettering van onvoorzien of technisch niet te voorkomen genetisch gemodificeerd materiaal te verlagen naar 0,5 procent. Ik huldig de opvatting dat wij ons moeten houden aan het in richtlijn 2001/18/EG vastgestelde beginsel dat drempelwaarden dienen te worden vastgesteld via een comitologieprocedure, zodat rekening kan worden gehouden met technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen. Dat is volgens mij de manier waarop wij te werk moeten gaan. Via een comitologieprocedure of een regelgevend besluit kan immers sneller op dergelijke ontwikkelingen gereageerd worden dan wanneer wij deze drempelwaarde in wetgeving opnemen, zoals het amendement beoogt. Als wij ooit wijzigingen moeten aanbrengen, zullen wij dat via de gebruikelijke procedures moeten doen, wat in het laatste geval wel een jaar of twee in beslag kan nemen.
Nogmaals, de Commissie is van mening dat de twee voorstellen samen een goed en evenwichtig compromis vormen tussen de verschillende standpunten. Bovendien ben ik er stellig van overtuigd dat wij met de voorgestelde aanpak het vertrouwen van de consument kunnen winnen en de maatschappelijke acceptatie van de toepassing van biotechnologie in landbouwproducten en levensmiddelen kunnen vergroten. Ik hoop dat het Parlement de redenering begrijpt die ten grondslag ligt aan het besluit ingediende amendementen te verwerpen of in slechts enkele gevallen gedeeltelijk aan te nemen. Het Parlement zal een volledige beschrijving ontvangen van het standpunt van de Commissie ten aanzien van alle amendementen. Ik ben niet van plan één voor één op de amendementen in te gaan, maar ik reken erop dat deze informatie in de notulen van deze zitting wordt opgenomen.1

De Voorzitter.
 De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het verslag (A5-0234/2002) van de heer Trakatellis, namens de delegatie van het Europees Parlement in het bemiddelingscomité over de door het bemiddelingscomité goedgekeurde gemeenschappelijke ontwerptekst van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid (2003-2008) (PE-CONS 3627/2002 - 5-0204/2002 - 2000/0119(COD)).

Trakatellis (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, vandaag spreken wij over het gemeenschappelijk ontwerpbesluit betreffende het communautair actieprogramma 2003-2008 op het gebied van de volksgezondheid. Dit ontwerpbesluit werd op 8 mei jongstleden met eenparigheid van stemmen door de delegatie van het Parlement in het bemiddelingscomité goedgekeurd. Het onderhavig gemeenschappelijk ontwerp is de vrucht van langdurige inspanningen, waarmee reeds twee jaar geleden werd begonnen. Ik wil echter niet nalaten te vermelden dat deze inspanningen in een opbouwende sfeer hebben plaatsgevonden. Er was een uitstekende samenwerking tussen de drie instellingen en het eindprogramma mag zich dan ook laten zien. De vaststelling van dit communautair actieprogramma voor de volksgezondheid is de eerste geïntegreerde poging die de Europese Unie op dit gebied doet. De gezondheid is de belangrijkste bron van zorgen voor de hedendaagse burgers van de Unie. Daarom moet gezondheidsbescherming een prioriteit zijn en boven elk politiek of financieel compromis verheven zijn. Dit programma zal vanaf 1 januari 2003 de plaats innemen van de sectorale communautaire gezondheidsprogramma's en zal een met name op ziektepreventie afgestemde, geïntegreerde aanpak behelzen. Ook zal dit een bijdrage kunnen leveren aan de vaststelling van kwaliteitsnormen op het gebied van de volksgezondheid.
Het programma is gebaseerd op zowel de met de acht oude programma's opgedane ervaringen als de werkzaamheden van het netwerk voor epidemiologisch surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten in de Gemeenschap. Het doel hiervan is een sterker geïntegreerde en meer algemene strategie ten behoeve van de gezondheid in te voeren. De drie algemene doelstellingen zijn: ten eerste meer informatie en kennis teneinde de volksgezondheid beter te kunnen bevorderen; ten tweede snel en gecoördineerd optreden in geval van gevaren voor de volksgezondheid, en ten derde de aanpak van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheidsbevordering en ziektepreventie in alle beleidssectoren.
Deze gezondheidsdeterminanten houden voornamelijk verband met de manier van leven, zoals roken, alcoholgebruik en voeding, en met bepaalde sociaal-economische en milieuomstandigheden. Samen met de genetische factoren vormen deze de belangrijkste bron van ziekte. Het programma zal een aanvulling zijn op de nationale beleidsvormen en heeft tot doel een hoog niveau van lichamelijke en geestelijk welzijn te bevorderen en meer gelijkheid tot stand te brengen in de Gemeenschap op het gebied van de gezondheid.
Ik wil kort verslag uitbrengen van de werkzaamheden in het bemiddelingscomité. Wij hebben de tekst van het gemeenschappelijk standpunt van de Raad inhoudelijk kunnen verbeteren. De begroting is met 312 miljoen euro aanzienlijk hoger dan die van de Raad met 280 miljoen euro, en zelfs hoger dan die van de Commissie met 300 miljoen. Dankzij deze verhoging kunnen wij de ambitieuze doelstellingen van het programma verwezenlijken en tegemoet komen aan de vereisten van de toegevoegde acties.
Dit is een niet geringe prestatie, daar uit de gegevens van het Parlement blijkt dat sedert het bestaan van de medebeslissing er nooit een hoger bedrag uit de bus is gekomen dan hetgeen de Europese Commissie had voorgesteld. Verder heeft de Commissie een verklaring afgelegd over artikel 7 betreffende de financiering. Daarin is sprake van de herziening van het financieel kader bij niet alleen de toetreding van nieuwe landen maar ook de voorbereiding van de herziening van de financiële vooruitzichten.
De Europese Commissie heeft echter met het oog op een doeltreffende toepassing en coördinatie van het programma een tweede verklaring afgelegd waarin sprake is van bepaalde structurele aanpassingen die een betere tenuitvoerlegging van het programma mogelijk maken. 37 van de 50 door het Europees Parlement in tweede lezing ingediende amendementen zijn in hun geheel of met een gewijzigde formulering door de Raad in het gemeenschappelijk ontwerp overgenomen. In deze amendementen gaat het vooral over maatregelen ingeval van bedreiging van de gezondheid door natuurlijke, chemische en biologische bronnen, van noodsituaties, inentings- en immuniteitscampagnes, psychische gezondheid en resistentie tegen antibiotica. Dit zijn zeer belangrijke, reële problemen in de volksgezondheid.
Mijns inziens is het voor de versterking van de grondslag van het Europees bouwwerk noodzakelijk convergentie te bewerkstelligen op niet alleen politiek en economisch vlak maar ook in specifieke sectoren zoals de gezondheid. Wij kunnen zonder het subsidiariteitsbeginsel aan te tasten nieuwe vormen van convergentie bewerkstelligen en de Europese integratie versterken. Ik ben van mening dat met dit programma een tijdperk van nieuwe convergentie zal worden ingeluid in de o, zo belangrijke sector van de gezondheid.
Tot slot mijn dank aan niet alleen alle delegatieleden die hebben meegewerkt aan het goede resultaat van de bemiddeling, maar ook aan de Commissie, commissaris Byrne in persoon, en het Spaans voorzitterschap. Ik dank hen voor de opbouwende samenwerking met de delegatie van het Parlement en voor het eendrachtig streven naar een akkoord. Dankzij dit akkoord kan het programma snel ten uitvoer worden gelegd. Daarom beveel ik het Europees Parlement aan de tekst goed te keuren en aldus een begin te maken met dit belangrijk en baanbrekend programma.

Tannock (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, allereerst wil ik mijn vriend professor Trakatellis, de rapporteur van dit verslag, complimenteren met zijn uitstekende werk. Dankzij hem is men tijdens de bemiddeling een bedrag aan financiering overeengekomen dat opmerkelijk genoeg zelfs hoger ligt dan het oorspronkelijk door de Commissie voorgestelde bedrag, namelijk 380 miljoen euro over een periode van vijf jaar. Dit steekt schril af bij de slechts 280 miljoen euro die de Raad aanvankelijk voorstelde.
EU-maatregelen op het gebied van de volksgezondheid zijn in de ogen van sommigen nog altijd omstreden: niet alleen bestaat het gevaar van overlapping met activiteiten van de Wereldgezondheidsorganisatie in Europa, maar mogelijk zijn de maatregelen ook in strijd met het feit dat het verschaffen en financieren van gezondheidsvoorzieningen uitsluitend de bevoegdheid van de lidstaten is. Indien de EU in haar initiatieven de nadruk legt op beste praktijken of wanneer zij de vraag naar dure behandelingen of op ziektepreventie gerichte maatregelen stimuleert, kan dit tot begrotingsproblemen leiden voor de lidstaten.
Dit risico ondervangen wij echter grotendeels door ons te richten op leefstijlgebonden gezondheidsdeterminanten en ons daarbij in het bijzonder te concentreren op het verstrekken van informatie over roken, buitensporig alcoholgebruik, voeding en lichaamsbeweging. Er moet dringend iets gedaan worden aan de schijnheiligheid van de EU, die nog steeds circa 1 miljard euro per jaar uitgeeft aan subsidies voor tabakstelers.
Er zijn mensen die beweren dat, vergeleken bij de nationale uitgaven voor de gezondheidszorg, de bedragen waar het op EU-niveau om gaat zo gering zijn, dat het te betwijfelen valt of zij zoden aan de dijk zetten. Samen met een aantal van mijn collega's van de conservatieve partij heb ik desondanks tijdens de eerste lezing op constructieve wijze beklemtoond dat de geestelijke gezondheidszorg prioriteit dient te krijgen. Daarnaast hebben wij gepleit voor formele structuren waarbinnen de verschillend gefinancierde activiteiten gecoördineerd worden en het hele programma krachtdadig wordt samengevoegd. Wij moeten consensusverklaringen over beste praktijken ontwikkelen en het is van levensbelang de kandidaat-lidstaten, die op dit gebied immers vaak zo ver achterliggen, daarbij te betrekken.
Tot slot: een snellereactiemechanisme is in hoge mate geschikt voor het aanpakken van gezondheidsbedreigingen, zoals wij gezien hebben bij het dioxineschandaal in België en de BSE-crisis. Het is het soort instrument waarmee de EU dichter bij de volken van Europa wordt gebracht, die gezondheidsbeleid waarschijnlijk veel belangrijker vinden dat vrijwel alle andere punten op de politieke agenda.

Malliori (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, vandaag zetten wij de eindsprint in voor de aanneming van het ambitieus volksgezondheidsprogramma. Daarmee worden drie doelstellingen beoogd: verbetering van informatie en kennis, snelle reactie ingeval van gezondheidsbedreigingen en de aanpak van gezondheidsdeterminanten door middel van gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Om deze doelstellingen te verwezenlijken is het natuurlijk onontbeerlijk een mechanisme in het leven te roepen waarmee kan worden gezorgd voor permanente surveillance, coördinatie, versterkte efficiëntie van de maatregelen, informatie aan de lidstaten over beste praktijken en tot slot een algemene evaluatie van het programma. Ten aanzien hiervan is uiteindelijk een compromis gevonden waarmee de juiste tenuitvoerlegging van het programma kan worden gegarandeerd. Dat was namelijk het doel van de door het Parlement ingediende amendementen. Een ander eveneens belangrijk punt heeft betrekking op de voorstellen van het Europees Parlement voor noodsituaties, met inbegrip van terreurdaden. Het compromis dat ten aanzien daarvan met de Raad werd bereikt is tevredenstellend.
Ik wilde echter ook iets zeggen over de begroting van het programma. Als wij aan de vereisten willen voldoen en de doelstellingen van het programma willen bereiken, moeten wij mijns inziens zorgen voor de noodzakelijke middelen. Het Europees Parlement had een bedrag voorgesteld van 380 miljoen euro en mijns inziens had de Raad daarmee moeten instemmen. Een groot deel van dit geld is namelijk reeds besteed in het kader van de bestaande programma's die tot eind 2002 lopen. Bovendien zal het nieuwe programma van toepassing zijn op niet alleen de huidige 15 lidstaten maar ook de nieuwe lidstaten.
Aan de oorspronkelijke doelstellingen zijn tot slot na de gebeurtenissen van 11 september ook maatregelen tegen bioterreur toegevoegd. Het uiteindelijke goedgekeurde bedrag van 312 miljoen euro is weliswaar hoger dan het bedrag van de Commissie en de Raad, maar mijns inziens toch niet tevredenstellend. Het verheugt mij dan ook dat de bevoegde commissaris, de heer Byrne, heeft beloofd het financieel kader te zullen herzien na de toetreding van de nieuwe landen. Dat was een factor van doorslaggevend belang tijdens de eindstemming in het bemiddelingscomité.
Tot slot wil ik de rapporteur bedanken voor zijn werk en de inspanningen die hij heeft ondernomen om een correct compromis te bereiken.

Ries (ELDR).
Ook ik wil namens de liberale fractie onze voldoening tot uiting brengen en er met klem op wijzen dat het resultaat van deze bemiddeling en de opbouwende samenwerking tussen de delegatie van het Parlement, het Spaans voorzitterschap en de diensten van commissaris Byrne nooit mogelijk zouden zijn geweest zonder de volhardende houding van professor Trakatellis.
Ofschoon er stevig is onderhandeld over met name de begrotingsaspecten hebben de drie instellingen de Europese burgers uiteindelijk een gemeenschappelijke boodschap kunnen sturen. Gezondheid staat nu bovenaan op onze prioriteitenlijst en daarover moeten wij verheugd zijn. Het is namelijk van essentieel belang dat Europa zogezegd op zijn gezondheid let en zichzelf eindelijk een allesomvattende en geïntegreerde strategie op dit gebied geeft. De heersende onzekerheid op voedingsgebied en het stijgend gebruik van alcohol en tabak onder met name jongeren, dwingen ons ertoe dit soort gecoördineerde activiteiten op Europees vlak te ontplooien om ziekten te voorkomen.
De Unie was gedwongen zichzelf een instrument te geven voor snelle reactie, nu plagen zoals aids en tuberculose opnieuw de kop opsteken en bioterrorisme een reële mogelijkheid is geworden. Er zijn redenen te over om ongerust te zijn en daarom moeten wij een geschikte begroting hebben voor de komende zes jaar. De teerling is geworpen: deze begroting zal 312 miljoen euro omvatten. Daarnaast heeft de Commissie een verklaring afgelegd waarin sprake is van herziening van het financieel kader bij toetreding en bij de vaststelling van nieuwe financiële vooruitzichten. Dat is inderdaad minder dan de 380 miljoen waarop wij hadden gehoopt, maar veel meer dan de 280 miljoen die de Raad aanvankelijk wilde toestaan. Dit compromis is dus, als ik dat zo mag zeggen, een overwinning voor het Parlement. Politieke wil heeft hier de overhand gekregen boven budgettair dogmatisme.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, ik wil - net als mijn collega's - de heer Trakatellis dankzeggen voor zijn vasthoudendheid.
Zoals in het slotdocument staat, noemt de Wereldgezondheidsorganisatie vijf hoofdoorzaken van de ziektelast in Europa: neuropsychiatrische aandoeningen; kwaadaardige gezwellen; hart- en vaatziekten; onopzettelijke verwondingen; en aandoeningen van de luchtwegen, waarin de laatste tijd als gevolg van antibioticaresistentie een aanzienlijke verergering is waar te nemen.
Wij dachten dat de vorige acht programma's tot doel hadden genoemde ziekten voor een deel te voorkomen en daaraan ook daadwerkelijk bijdroegen. Het voorliggende actieprogramma, het programma dat straks van start gaat, beoogt evenwel niet alleen een aanvulling op het nationale beleid maar kent tevens een bredere aanpak van de drie in het document geformuleerde doelstellingen: informatie en kennis; een snelle reactie op onverwachte gezondheidsbedreigingen; en gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Hierdoor zal het volgens ons mogelijk zijn de verschillen te verminderen en de gevolgen van sociale, milieu- en economische aspecten op de gezondheid te evalueren. Onzes inziens moeten - zoals in het document terecht is aangegeven - bij de uitvoering de samenleving, de niet-gouvernementele organisaties en de vakbeweging betrokken worden om het plan tot een succes te maken.

Byrne
Mevrouw de Voorzitter, ik ben het Parlement zeer dankbaar voor zijn inspanningen om samen met ons en met de Raad dit ambitieuze, nieuwe programma te ontwikkelen. Gedurende de gehele medebeslissingsprocedure heeft u een enorme hoeveelheid werk verzet - door de verschillende onderwerpen te analyseren en nieuwe ideeën en benaderingen naar voren te brengen.
Het lijdt geen twijfel dat het programma daardoor aanmerkelijk versterkt is en een solide basis zal vormen voor de ontwikkeling van de communautaire gezondheidsstrategie, ook waar het nieuwe werkterreinen betreft, zoals de ontwikkeling van een vaccinatiestrategie en het reageren op de dreiging van bioterrorisme. De drie doelen die de Commissie vanaf het allereerste begin heeft voorgesteld, hebben door uw inspanningen nog aan kracht gewonnen.
Deze doelstellingen zijn: verbetering van de informatie over de volksgezondheid, snelle reactie ingeval van gezondheidsbedreigingen en de aanpak van gezondheidsdeterminanten.
Deze drie actiegebieden sluiten aan op de prioriteiten en zorgen van Europese burgers, waardoor het programma van rechtstreeks belang voor hen zal zijn.
Dankzij uw vasthoudendheid, en niet in de laatste plaats dankzij de persoonlijke bijdragen van professor Trakatellis en ondervoorzitter Imbeni, is in de bemiddelingsprocedure een realistisch akkoord bereikt.
Mijns inziens vormt het resultaat een redelijk en werkbaar evenwicht tussen de reikwijdte van de te ontplooien activiteiten, de te nemen maatregelen om het programma ten uitvoer te leggen - de zogeheten structurele regeling - en de algehele begroting voor het programma.
Ik wil graag de aandacht vestigen op de twee verklaringen die de Commissie heeft afgelegd teneinde overeenstemming over deze onderwerpen te bereiken. De eerste betreft de begroting. Wij beoogden met deze verklaring tegemoet te komen aan de door uw delegatie geuite bezorgdheid dat een begroting van 312 miljoen euro mogelijk ontoereikend zou zijn voor het programma, vooral in het licht van de naderende uitbreiding van de Europese Unie.
De Commissie heeft het volgende verklaard: 'Het financieel kader van het programma zal worden herzien zowel in het licht van de toetreding van nieuwe lidstaten als in het kader van de voorbereiding voor de herziening van de financiële vooruitzichten. Daarbij zal rekening worden gehouden met de vaststelling van de structurele regeling en met ontwikkelingen ten aanzien van hoofdprioriteiten - waar nodig zullen financiële voorstellen worden gedaan.?
Wij hebben eveneens een verklaring opgesteld over de daadwerkelijke uitvoering van het programma. Daarmee onderstrepen wij onze volledige instemming met het standpunt van het Parlement dat dit belangrijke programma zo effectief mogelijk dient te functioneren.
In deze verklaring hebben wij een aantal voorgenomen maatregelen uiteengezet. Zo willen wij tijdig de programmacommissie instellen, de organisatie van de Commissieafdelingen waar nodig aanpassen, gebruik maken van de wetenschappelijke en technische deskundigen teneinde onze capaciteit te vergroten en de mogelijkheid onderzoeken taken extern onder te brengen - met name door een uitvoerend bureau in het leven te roepen.
Het is nu aan de Commissie ervoor te zorgen dat het programma begin volgend jaar daadwerkelijk van start gaat. Wij zullen u uiteraard op de hoogte houden van de ontwikkelingen, overeenkomstig de relevante regels.
Tot besluit wil ik nogmaals de rapporteur, professor Trakatellis, de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en in feite het gehele Parlement bedanken voor hun uitmuntende werk met betrekking tot dit programma. Ik ben er stellig van overtuigd dat de definitieve versie die het resultaat is van de bemiddeling ons in staat zal stellen de gezondheid van Europese burgers daadwerkelijk te helpen verbeteren.

De Voorzitter.
 Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het verslag (A5-0243/2002) van de heer Lisi, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 96/82/EG betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken (COM(2001) 624 - C5-0668/2001 - 2001/0257(COD)).

Lisi (PPE-DE)
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, de dramatische voorvallen die in de afgelopen jaren de chemische industrie hebben getroffen, maar vooral ook de omwonende bevolking en het milieu, hebben uiteraard de aandacht van de Europese Unie getrokken. De namen Baia Mare, Aznalcollár, maar vooral Toulouse en Enschede zijn synoniem geworden met menselijke en milieurampen, en het is onze plicht met een duidelijke reactie te komen. In deze delicate context heeft de Commissie aan het Parlement en de Raad haar voorstel voorgelegd tot wijziging van Richtlijn 96/82 van 9 december 1996, houdende voorschriften voor controle op risico's van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken, beter bekend als de Seveso II-richtlijn.
Dit voorstel is het resultaat van diepgaand wetenschappelijk onderzoek. Wij moeten de Commissie dus nageven dat zij een constructieve houding heeft aangenomen om de zwakke punten van richtlijn 96/82 aan te pakken. Daardoor kunnen wij vandaag een duidelijke boodschap zenden naar zowel de chemische industrie als de bevolking. Wij zullen alles doen wat in ons vermogen ligt om geschikte controlemaatregelen te nemen en ervoor te zorgen dat die ook gerespecteerd worden.
Als rapporteur heb ik vooral gezocht naar een methode die zowel op de wetenschappelijke basis van de voorgestelde wijzigingen steunt als op een rapportage over het effect dat deze wijzigingen op het Europees economisch stelsel zullen sorteren. Het is bepaald geen sinecure om voorzorgsvoorschriften in te lassen of te versterken. Vandaar dat wij absoluut een gunstig evenwicht moeten zien te vinden tussen de noodzaak om wijzigingen in te voeren die de chemische industrie kan verwerken, en de noodzaak om de publieke opinie een duidelijk signaal van veiligheid te geven.
Om te bepalen welke wijzigingen noodzakelijk zijn, is er een duidelijke methode voorhanden: men kan zich baseren op de diverse ongevallen en ervoor zorgen dat dit soort zaken niet meer gebeuren. In de praktijk brengt het voorstel een wijziging aan in twee fundamentele maatstaven: de drempelwaarden voor de aanwezigheid van bepaalde stoffen op de fabrieksterreinen en de opname of herindeling van nieuwe activiteiten of gevaarlijke stoffen, om zodoende de controle en preventie van ongevallen op te voeren. Dit betekent uiteraard dat het aantal fabrieksterreinen dat onder het bereik van de nieuwe richtlijn valt, fors zal toenemen. Men dient goed voor ogen te houden dat het gaat om publieksveiligheid en bescherming van het milieu tegen stoffen die onherstelbare schade kunnen aanrichten. Ik bedien me dus van deze methode om kort in te gaan op de voornaamste wijzigingen van de Commissie en de amendementen die ons Parlement heeft voorgesteld.
De ongevallen van Baia Mare in Roemenië en Aznalcollár in Spanje hebben de Commissie ertoe aangespoord om de richtlijn ook te doen gelden voor mijnbouwactiviteiten en stortplaatsen. Op voorstel van de rapporteur heeft de Milieucommissie een en ander nader gepreciseerd door te stellen dat alle fabrieksterreinen waar wordt gewerkt aan de voorbereiding en verwerking van gevaarlijke stoffen door de Seveso II-richtlijn worden gedekt, ongeacht welk soort verwerking daarbij gemoeid is. Wij hebben overigens verduidelijkt dat uitsluitend verwezen wordt naar actieve inrichtingen of mijnen of groeven en niet gewoon maar stortplaatsen.
In de tweede plaats heeft het dramatisch ongeval in Enschede de Commissie ertoe gebracht om de bepalingen inzake explosieven te herdefiniëren. Ondanks de verschillende voorstellen die de collega's hebben gepresenteerd, is het voorstel van de Commissie het meest geschikt bevonden om het gestelde doel te bereiken. Tenslotte is er het ongeval in Toulouse, dat in een klimaat van groeiende onveiligheid heeft plaatsgevonden en nu nog een indrukwekkend spoor in het collectieve geheugen achterlaat. Om technische redenen en om tijdskwesties is de kwestie van ammoniumnitraat, waardoor de ontploffing werd veroorzaakt, niet door de Commissie behandeld. Met volmondige steun van de Commissie hebben zowel het Parlement als de Raad er thans voor gezorgd dat die leemte werd opgevuld.
De kwestie van ammoniumnitraat is heel complex en er zijn heel wat overlegrondes nodig geweest om voor de verschillende soorten ammoniumnitraat de geschikte indelingen en drempels te bepalen, om de risico's van ongevallen tot een minimum terug te brengen. Het gaat erom dat wij moeten beslissen of wij op Europees niveau hardere standpunten inzake de drempelwaarden willen, of daarentegen uit hoofde van artikel 176 van het Verdrag iedere staat die dat nodig acht, de ruimte moeten laten om nog strengere maatregelen te nemen, zoals nu dus al het geval is.
Persoonlijk stel ik het Parlement nogmaals een amendement voor waarin voor de vierde categorie producten samengesteld uit ammoniumnitraat een hogere drempel wordt gepland, om te bewerkstelligen dat, zonder kans op fouten, landbouwbedrijven buiten het toepassingsbereik van de richtlijn worden gehouden. Voorts is er een laatste kans die ik heel even wil aanstippen en die wij in ons verslag hebben overgenomen: wij kunnen aan de Commissie vragen om ons binnen een redelijk tijdsbestek een voorstel te doen toekomen bevattende criteria en methoden die gebruikt kunnen worden voor de ruimtelijke ordening, dat wil zeggen de lokalisering van die installaties; want dat is een ander groot probleem dat naar voren is gekomen. Als laatste punt wilde ik eraan herinneren dat de Commissie gepoogd heeft de publieksvoorlichting uit te breiden. Dat aspect vinden wij bijzonder interessant en wij voelen ons daartoe verplicht ten opzichte van onze medeburgers.
Ter afsluiting wilde ik alle collega's bedanken die hun medewerking hebben verleend, alsook het secretariaat van de commissie.

Corbey (PSE)
 van de commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Als het kalf verdronken is, dempen we de put. Helaas is dat maar al te waar, maar we moeten die put nu wel goed beveiligen. In Seveso en in Bhopal zijn zware ongevallen gebeurd. Deze hebben tot maatregelen geleid maar iedere keer weer bleek het niet voldoende. En iedere keer weer een enorme tragedie.
In Enschede bleek dat de huidige Seveso-wetgeving onvoldoende is. Een vuurwerkfabriek die niet onder de richtlijn viel verwoestte een hele woonwijk. Het menselijk leed was groot en het verdriet om de slachtoffers blijft. Bewoners van deze wijk waren niet op de hoogte van de aanwezigheid van de vuurwerkfabriek. Autoriteiten waren slechts zeer beperkt op de hoogte. Aanscherping van de regels ligt daarom voor de hand.
Namens de industriecommissie pleit ik voor vier wijzigingen.
Ten eerste, een verlaging van de drempelwaarden. Het gaat hier vooral om ammoniak, nitraat en om ontplofbare stoffen.
Ten tweede, een verbetering van de informatieplicht. Er mag geen informatie achtergehouden worden vanwege industriële geheimen of vanwege het gevaar voor terrorisme. Dat is al te belachelijk.
In de derde plaats moet er een betere samenwerking en coördinatie in Brussel komen, want van bijna-rampen moeten we maximaal leren. Dat kan als we dat via de Europese Commissie organiseren en via de communautaire instellingen doen.
Tenslotte, en dat is een belangrijk punt dat de heer Lisi ook heeft aangesneden, moeten we een nauwkeurige bepaling krijgen van een veilige afstand. Het is duidelijk dat gevaarlijke bedrijven niet in woonwijken thuishoren. Er moet een actief beleid komen om ze daar weer uit te halen. Zo mogelijk ook met steun van Europese fondsen. En er moet nu echt duidelijkheid komen over de vraag wat nu precies een veilige afstand is. De Europese Commissie moet daarvoor de richtsnoeren opstellen.
Aanscherping van de regels is één ding. De naleving van de regels is een ander verhaal. We kunnen zo veel regels maken als we willen, maar als ze geen uitwerking krijgen in de gemeentelijke praktijk, dan levert dat per saldo uiteindelijk weinig op. De communicatieplicht is evenzeer van toepassing op onszelf, op de Commissie en op de nationale autoriteiten. Veiligheid is niet alleen een kwestie van regels maar juist ook van cultuur. Het is een publieke taak om die cultuur ook actief te bevorderen. Als het om veiligheid gaat mogen we ons nooit bij laksheid neerleggen.

Ferreira (PSE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de rapporteur, wij hebben allen nog de recente industrierampen in gedachten die Europa in rouw dompelden.
Deze ongelukken konden niet worden tegengehouden door de bestaande wetgeving. Wij moeten derhalve nog veeleisender worden en alles in het werk stellen om dergelijke ongelukken te voorkomen. Daartoe moeten wij actief worden op met name drie gebieden en maatregelen treffen voor ten eerste de producten zelf, ten tweede de productieplaatsen, hun structuur en geografische ligging, en tot slot de personen, waarmee ik zowel de werknemers als de in de buurt van industriegebieden wonende of werkende mensen bedoel.
Wat de producten betreft, heeft de Commissie zoals reeds gezegd de lijst en de drempelwaarden herzien om rekening te kunnen houden met zowel de plaatsgevonden ongelukken als de ontwikkelingen op wetenschappelijk gebied. Het leek ons evenwel noodzakelijk eveneens de drempelwaarden voor ammoniumnitraat te herzien om rekening te kunnen houden met het ongeluk in Toulouse.
Wat de industrieterreinen betreft wordt in de wetgeving reeds voorzien in risicoanalyses. Men moet de bevoegde autoriteiten evenwel de mogelijkheid geven om te eisen dat in geval van twijfels over de door het bedrijf verrichte risicoanalyse een derde persoon wordt ingeschakeld voor een expertise.
Scholing lijkt een onontbeerlijke maatregel te zijn wanneer het om de mensen gaat. Scholing is een middel tot betere preventie van ongelukken en moet ook van toepassing zijn op de werknemers in de onderaannemingsbedrijven die op het terrein werkzaam zijn, daar deze steeds talrijker worden.
Zowel binnen als buiten het bedrijf moeten de mensen worden gemobiliseerd. In geval van een ongeluk wordt immers in tweede instantie ook de omwonende bevolking getroffen. Daarom is het noodzakelijk de omwonenden te betrekken bij de tenuitvoerlegging van externe rampenplannen. Vertegenwoordigers van de bevolking moeten deel kunnen uitmaken van de raadgevende comités, en men moet alle burgers informeren over de eventuele risico's en hun zeggen wat zij moeten doen in geval van problemen.
Een van onze doelstellingen is de burgers volledig te betrekken bij gezondheidsvraagstukken. Daarvoor is het echter niet voldoende documenten beschikbaar te stellen. Daarvoor moeten op gezette tijden informatiecampagnes worden gehouden onder de bevolking. In de maatregelen ter bescherming van de omwonenden moet ook rekening worden gehouden met de moeilijke 'coëxistentie" van gevaarlijke installaties en woongebieden. De Milieucommissie heeft hiervoor amendementen ingediend. De groene fractie en mijn fractie hebben twee amendementen ingediend waarin zij de Commissie vragen methoden uit te werken voor de vaststelling van veilige afstanden tussen toekomstige bedrijfsvestigingen en woongebieden. Tevens vragen wij de Commissie bij de huidige evaluaties rekening te houden met ook andere criteria. Deze voorstellen moeten volgens ons worden overgenomen. Als men ze echter volledig tot hun recht wil laten komen moet men een wettelijke aansprakelijkheid invoeren voor de voor ruimtelijke ordening bevoegde autoriteiten. Onze fractie heeft dan ook een amendement daarvoor ingediend.
Sedert de uitvaardiging van de eerste richtlijn 1976 zijn helaas nog veel te veel ongelukken gebeurd. Het is hoog tijd nu deze wetgeving toe te passen. Dat zijn wij de slachtoffers van dergelijke ongelukken verschuldigd.

Ries (ELDR).
Ik wil evenals de collega's onze rapporteur, de heer Lisi, bedanken voor het werk dat hij heeft verricht ten behoeve van dit uiterst technisch, maar voor onze publieke opinie ook zeer gevoelige onderwerp.
Oorspronkelijk was het de bedoeling van Seveso III slechts een betere Seveso II te maken. Na het drama in Baia Mare en Enschede kwam het accent bij de herziening van deze richtlijn echter voornamelijk te liggen op de uitbreiding van het toepassingsgebied tot mijnactiviteiten en de verlaging van de drempelwaarden met betrekking tot vuurwerk.
Op 21 september jongstleden werden met de ramp in de AZF-fabriek in Toulouse de kaarten opnieuw geschud en werden wij op wrede wijze uit onze slaap gewekt. Als wij willen dat een wet efficiënt is, moeten wij in eerste instantie ervoor zorgen dat ze tot in de puntjes wordt toegepast. Dat was kennelijk niet het geval in de roze stad: er was geen enkele risicoanalyse verricht in het gebouw waar de ontploffing zich voordeed. Er was bovendien sinds 1995 geen nieuwe analyse verricht met betrekking tot de geproduceerde en opgeslagen ammoniumnitraten, en daarom ben ik voor versterking van de verplichtingen voor de exploitant, ofschoon ik de uitstekende bepalingen inzake risico-evaluatie, die reeds in de Seveso II-richtlijn voorkomen, geenszins op de helling wil zetten. Artikel 9 is de ruggengraat van deze richtlijn. Daarom moet men zo mogelijk preventief optreden. Men moet ervoor zorgen dat veiligheidsrapporten met de grootst mogelijke transparantie worden opgesteld en telkens worden bijgewerkt als een belangrijke verandering heeft plaatsgevonden op de plaats van het bedrijf.
Het verheugt de liberale fractie derhalve dat in de commissie de amendementen 17 tot en met 19 zijn goedgekeurd.
Wat het veiligheidsrapport, en meer in het algemeen de bouw van woonwijken rondom industrieterreinen - een ander cruciaal punt van deze herziening - betreft stel ik vast dat de lidstaten heel verschillende methoden toepassen bij de berekening van de gevarenperimeter. Soms zijn die methoden zelfs tegenstrijdig, en daarom verheugt het ons dat in de commissie amendement 20 is goedgekeurd, waarin wordt gesteld dat na een bepaalde tijd een uniforme Europese berekeningsmethode moet worden toegepast. Daarbij gaat het volgens de woorden die een vertegenwoordiger van de Commissie na de ramp in Toulouse heeft uitgesproken ten overstaan van leden van het Franse parlement, om een proces dat: 'tot doel heeft de verschillende benaderingen te harmoniseren zonder de daaraan ten grondslag liggende filosofieën te harmoniseren, hetgeen tot mislukken zou zijn gedoemd?.
Daarom zal de liberale fractie consequent zijn en voor amendement 55 stemmen. Met het oog op de veiligheid is het volgens ons eveneens van essentieel belang de drempelwaarden voor de vierde categorie van ammoniumnitraten te verlagen, zoals in amendement 39 wordt voorgesteld. Dat zijn samengestelde nitraten, die ook in de loods van de AZF-fabriek zijn ontploft.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, moeten de bevoegde nationale autoriteiten de reeds bestaande verplichtingen met betrekking tot de industrieplaats, die hier met netwerk 3 worden versterkt, eerbiedigen.
Wij willen bagatellisering van risico's in bepaalde bedrijfstakken bestrijden. Dat is onze prioriteit, ter nagedachtenis van de 52 slachtoffers van Toulouse en Enschede, en van alle andere.

Isler Béguin (Verst/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de commissaris, geachte collega's, het is negen maanden geleden dat de ramp in de AZF-fabriek heeft plaatsgevonden en wij hadden ons nu kunnen uitspreken over een nieuwe richtlijn, een Toulouse I-richtlijn, waar wij in oktober 2001 ook om hadden gevraagd.
Wij hebben echter geen Toulouse I-richtlijn en daarom zullen wij genoegen nemen met een herziening van de Seveso II-richtlijn. Wij willen echter evenmin het kind met het badwater weggooien. Uit de bevindingen van het onderzoek dat werd ingesteld is gebleken dat de AZF-fabriek de voorschriften van de Seveso II-richtlijn niet heeft toegepast. Men kan dan ook eigenlijk geen uitspraak doen over het welslagen van Seveso II. Daarom willen de groenen zich inzetten voor een zo groot mogelijke mate aan veiligheid op gevaarlijke industrieplaatsen en zullen wij voor het verslag van de heer Lisi stemmen, die wij bij deze gelukwensen. Met dit verslag wordt het herzieningsvoorstel van de Commissie verbeterd en met name de mogelijkheid geboden het vraagstuk van de ammoniumnitraten beter af te bakenen. Met de nieuwe indeling zal het aantal industrieplaatsen dat onder de Seveso-richtlijn komt te vallen worden vergroot, en dat is een goede zaak.
Wij vragen eveneens om steun voor de amendementen 49 tot en met 55, en met name voor de laatste twee hiervan. Amendement 54 maakt het mogelijk de omtrek van de gebieden rondom nieuwe gevaarlijke installaties te vergroten door te stellen dat zich daarbinnen geen gebouwen, vervoerswegen, industriële bedrijven of recreatiegebieden mogen bevinden. Met deze wijziging zal de Seveso II-richtlijn een waardevol instrument kunnen zijn voor de ruimtelijke ordening in de Europese Unie.
Het tweede amendement waarvoor ik een lans wil breken betreft de uitwerking van minimale veiligheidsafstanden met betrekking tot toekomstige bedrijven die onder de richtlijn zullen vallen en de in lid 1 genoemde gevoelige gebieden. Wij zijn namelijk van mening dat de Commissie in samenwerking met de lidstaten binnen drie jaar een methode moet uitwerken voor de vaststelling van deze minimale veiligheidsafstand.
Tot slot wil ik, geachte collega's, eraan herinneren dat de Franse regering gisteren heeft besloten een gedeelte van de AZF-fabriek te Toulouse te heropenen alhoewel de bevolking vraagt om verplaatsing van dit bedrijf naar buiten de bebouwde kom.
Onder toepassing van de aldus gewijzigde Seveso II-richtlijn zal de AZF-fabriek gesloten moeten worden omdat deze de Europese wetgeving niet heeft toegepast. De Europese Unie zal dan afgestemd zijn op de bevolking en haar veiligheidseisen.

Blokland (EDD).
Dank u wel, mevrouw de Voorzitter, een belangrijk aspect dat de gevolgen van het ongeval in Enschede en ook in Toulouse heeft verergerd, is de ligging van de bedrijven in kwestie in de directe nabijheid van woongebieden. Hieruit blijkt dat plannen voor ruimtelijke ordening van cruciaal belang zijn om toekomstige ongevallen te voorkomen of het effect van een ongeval zo klein mogelijk te houden.
We zijn het dan ook op zich eens met de voorgestelde wijzigingen in deze richtlijn met betrekking tot het aspect ruimtelijke ordening. Het is van groot belang dat er op termijn een scheiding komt tussen gevaarlijke bedrijven en woongebieden of andere door de bevolking veel bezochte plaatsen.
Wel wil ik benadrukken dat hier naar mijn mening een belangrijke taak ligt voor de individuele lidstaten. Ruimtelijke ordening is een onderwerp waar ieder land zijn eigen verantwoordelijkheid kan en moet nemen, zeker waar het gaat om de bescherming van de eigen inwoners. Wij zijn dan ook content met de toezegging van de Europese Commissie om wat betreft de uitwerking van het ruimtelijke ordeningartikel, de samenwerking met de lidstaten te versterken. Ik dank ook mevrouw Wallström dat ze op zo snelle manier de toezegging die ze indertijd gedaan heeft aan een delegatie uit Nederland, heeft waargemaakt.

Wallström
Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteurs, de heer Lisi en mevrouw Corbey, bedanken voor hun inzet. Ik weet dat zij zich zeer betrokken voelen bij dit belangrijke onderwerp.
Op 3 oktober vorig jaar legde ik hier in het Parlement een verklaring af over het ongeval in Toulouse. Ik stelde voor dat wij haast zouden maken met deze wijziging. Een aantal van de conclusies die uit het genoemde ongeval zijn getrokken hebben wij inmiddels kunnen verwerken in het wijzigingsvoorstel. Ik blijf er echter van overtuigd dat het ongeval in Toulouse niet te wijten is aan tekortkomingen van de Seveso II-richtlijn. Evenmin ben ik van mening dat wetgeving de enige manier is om industriële veiligheid te waarborgen. Veiligheid hangt samen met een verscheidenheid aan factoren, maar de verantwoordelijkheid berust eerst en vooral bij de exploitanten van gevaarlijke inrichtingen. Het is vervolgens de taak van de overheid om de exploitanten te controleren en de fabrieksterreinen te inspecteren.
Naar mijn mening - en ik ben kennelijk niet de enige die er zo over denkt - zat het probleem in Toulouse veel meer in de praktische toepassing van de voorschriften dan in tekortkomingen in de wetgeving. Zolang het toezien op de naleving problemen oplevert, kunnen wij ons beter concentreren op goede samenwerking, zowel binnen de industrie als binnen de overheidsinstanties, om aldus in de praktijk en niet via wetswijzigingen de veiligheid te verbeteren.
Het Commissievoorstel had dan ook niet een grootscheepse herziening van de Seveso II-richtlijn ten doel. Zoals u weet verving de Seveso II-richtlijn de oorspronkelijke Seveso-richtlijn van 1982, die meer dan vijftien jaar van kracht was geweest. 'Seveso II? betekende zelf een grondige wijziging van de Europese wetgeving betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken en is pas drie jaar van kracht. Ik wijs er daarom met klem op dat wat de Commissie betreft 'Seveso III? op dit ogenblik niet aan de orde is.
Dit gezegd hebbende moet mij van het hart dat ik het betreur dat slechts enkele van de 55 ingediende amendementen daadwerkelijk onderwerpen betreffen die in het Commissievoorstel aan de orde zijn gesteld. De meeste andere amendementen lijken te zijn ontstaan naar aanleiding van het tragische ongeval in Toulouse en behandelen onderwerpen die buiten de reikwijdte van de richtlijn vallen.
Ik wil u erop wijzen dat het AZF-fabrieksterrein volledig onder de werkingssfeer van de Seveso II-richtlijn viel, in tegenstelling tot Baia Mare en Enschede. Er is herhaaldelijk verklaard - ook in het verslag van de onderzoekscommissie van de Franse Tweede Kamer - dat de Seveso II-richtlijn aanzienlijk bijdraagt aan de veiligheid. Bovendien zullen sommige voorgestelde wijzigingen in feite meer bureaucratie in de hand werken, zonder rechtstreeks invloed te hebben op de veiligheid; ik zal u zo dadelijk een aantal voorbeelden geven. Desalniettemin heeft de Commissie alle voorgestelde amendementen zorgvuldig bekeken met de bedoeling er zoveel mogelijk aan te nemen. Wij hebben ons dus uiterst positief opgesteld.
Ik wil graag op enkele amendementen nader ingaan. Wat mijnbouw betreft: de Commissie kan er niet mee instemmen dat de woorden 'chemische en thermische? worden geschrapt, zoals in amendement 6 wordt voorgesteld. In dit verband verwerpen wij eveneens amendement 43, waarin wordt voorgesteld verwijzingen op te nemen naar de richtlijnen betreffende het waterbeleid en gevaarlijke afvalstoffen. Onzes inziens dient de Seveso II-richtlijn alleen van toepassing te zijn op chemische processen en de opslag van chemische stoffen. De richtlijn is niet bedoeld als wetgeving inzake mijnbouw of afvalstoffenverwerking. Bovendien zullen de veiligheidsaspecten van verwijderingsinstallaties worden behandeld in de komende richtlijn betreffende het afvalbeheer voor de mijnbouw.
Met betrekking tot ontplofbare stoffen wil ik de volgende opmerkingen maken. De definitie van de twee nieuwe categorieën ontplofbare stoffen is het resultaat van overleg met meerdere belanghebbenden dat ten doel had de richtlijn te versterken zonder de industrie overmatig te belasten. De Commissie verwerpt derhalve amendement 49. De lidstaten kunnen zich beroepen op artikel 176 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap indien zij op nationaal niveau lagere drempelwaarden willen invoeren, zoals Nederland heeft gedaan.
Wat ammoniumnitraat betreft, accepteert de Commissie amendement 39 in zijn geheel, amendement 48 in beginsel en amendement 53 gedeeltelijk. Ik kan u tevens meedelen dat het standpunt van de Raad aangaande ammoniumnitraat vrijwel identiek is aan de ingediende amendementen. Dit is een teken dat de Raad, het Parlement en de Commissie goed samenwerken en het zal daardoor ook aanmerkelijk eenvoudiger zijn overeenstemming te bereiken.
Ik heb begrip voor de nadrukkelijke wens van het Parlement om in verband met ruimtelijke ordening artikel 12 van de Seveso II-richtlijn te versterken. Om die reden accepteert de Commissie amendement 13 en een gedeelte van amendement 54, maar zij verwerpt de amendementen 51 en 55. Voorts huldigt de Commissie de opvatting dat het ontwikkelen van regelingen om de relocatie van instellingen te bevorderen en/of te helpen financieren een taak is van de lidstaten; bijgevolg kan zij amendement 31 evenmin aannemen.
Er valt meer te zeggen over ruimtelijke ordening en ik begrijp dat het Parlement dit een zeer belangrijk punt vindt. Wij zullen dit onderwerp beslist nader bestuderen en wij hebben ook workshops over ruimtelijke ordening gehouden in Europees verband. Naar aanleiding daarvan is besloten opnieuw een Europese werkgroep ruimtelijke ordening in te stellen, waarin vertegenwoordigers van alle betrokken partijen, van alle niveaus, zitting zullen nemen. Doel van deze werkgroep is een geharmoniseerde leidraad te ontwikkelen voor technisch advies ten aanzien van ruimtelijke ordening, waarin rekening wordt gehouden met industriële risico's. Dit is waar het Parlement in amendement 30 om vraagt.
Er zijn andere amendementen die de Commissie niet kan aannemen. Ik geef u enkele voorbeelden. Amendement 35 beoogt een nieuw artikel in de richtlijn op te nemen over de opleiding van personeel, op grond waarvan de industriële exploitanten verplicht zouden worden de bevoegde autoriteiten om de twee jaar een verslag te verstrekken over de opleiding van hun personeel. Opleidingen worden echter in bijlage III en bijlage IV reeds afdoende behandeld. Daar komt bij dat het veiligheidsrapport per definitie de informatie over het opleiden van personeel moet bevatten, aangezien het moet aantonen dat het veiligheidsbeheerssysteem functioneert. Het opstellen van een afzonderlijk verslag over opleiding zou dubbel werk betekenen en daar zijn wij geen voorstander van.
Ten slotte, maar daarom niet minder belangrijk, hebben verscheidene amendementen zelfs ten doel voor te schrijven op welke wijze het publiek geïnformeerd dient te worden - pers, post, internet - en zij gaan zelfs zo ver dat de bestuurders van gemeenten bepaalde verplichtingen krijgen opgelegd. Hiermee komt niet alleen het subsidiariteitsbeginsel in het geding, maar wordt ook de volgende vraag opgeroepen: dient informatieverstrekking een eenzijdige aangelegenheid te zijn of vinden wij dat verantwoordelijke burgers ook actief hun recht op informatie moeten uitoefenen door om inlichtingen te verzoeken? Een van de belangrijkste vernieuwingen in de Seveso II-richtlijn is dat het publiek meer rechten krijgt, maar dat de richtlijn ook een delicaat evenwicht aanbrengt tussen actieve en passieve informatie, waarmee exploitanten, overheden en burgers gelijkwaardige verantwoordelijkheid wordt gegeven.
Ik zal u nu het standpunt van de Commissie ten aanzien van de amendementen meedelen. De Commissie accepteert de amendementen 1, 2, 8, 27, 32, 37, 39, 40, 42 en 45. De Commissie neemt de volgende amendementen in beginsel aan: 9, 13, 16, 18, 23, 24, 46 en 48. De amendementen 7, 17, 25, 26, 30, 50, 53 en 54 kan de Commissie ten dele aannemen. De Commissie verwerpt de amendementen 3 tot en met 6, 10 tot en met 12, 14, 15, 19 tot en met 22, 28, 29, 31, 33 tot en met 36, 38, 41, 43, 44, 47, 49, 51, 52 en 55.
Bij wijze van afsluiting - en vergeeft u mij dat ik zo lang het woord voer - zou ik willen benadrukken dat het in ons aller belang, in het belang van de Europese burgers, is dat dit voorstel snel wordt aangenomen en ten uitvoer wordt gelegd. Ik zou u derhalve willen vragen in te stemmen met het standpunt van de Commissie - waarmee de Raad het grotendeels eens is - dat het onderhavige voorstel niet beschouwd dient te worden als een gelegenheid om de Seveso II-richtlijn grondig te herzien. Zoals u ziet heb ik reeds getracht zoveel mogelijk amendementen aan te nemen, waarmee ik verder ga dan oorspronkelijk onze bedoeling was. Ik beloof u dat de Commissie binnen de tijdspanne van het zesde milieuactieprogramma alle ervaring met de toepassing van de geldende richtlijn bijeen zal brengen en een nieuw voorstel ter tafel zal leggen voor een meer uitgebreide herziening van 'Seveso II? voorzover dat nodig is. Dank u voor dit debat.
De Voorzitter.
 Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is het verslag (A5-0223/2002) van mevrouw Van Lancker, namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (2001/2128(INI)).

Van Lancker (PSE)
Mijnheer de Commissaris, waarde collega's, voor ik dit debat begin wil ik die collega's hartelijk danken die geprobeerd hebben op een constructieve manier tot een zo breed mogelijk akkoord te komen over dit thema. Ik weet dat het voor sommige collega's een gevoelig thema is en ik apprecieer hun inspanningen.
Ik zou mijn spreektijd willen gebruiken om 2 misverstanden uit de wereld te helpen die gevoed zijn door een agressieve mailcampagne waar we de laatste dagen allemaal het slachtoffer van geworden zijn.
Ten eerste, dit verslag pleit niet voor harmonisering van wetgeving op Europees vlak. Het legt niets op aan de lidstaten of de kandidaat-lidstaten. We blijven ervan overtuigd dat wetgeving en maatregelen de bevoegdheid moeten blijven van lidstaten en het verslag houdt dus ten volle rekening met subsidiariteit. Wat het wél doet is een oproep lanceren om op Europees vlak een leerproces op gang te brengen, gegevens te verzamelen over de situatie in de lidstaten, te onderzoeken hoe het beleid van de lidstaten inzake seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in mekaar zit en welke maatregelen goede resultaten geven.
Collega's, ik heb redenen om dit pleidooi te houden. Ten eerste, er zijn tal van terreinen waarop de Europese Unie een vergelijkbare praktijk van best practices, van wederzijds leren, van uitwisseling van informatie heeft opgestart. Nog geen uur geleden hebben we in deze vergaderzaal het verslag-Trakatellis over een Europese gezondheidsstrategie behandeld waarin een dergelijke aanpak verdedigd wordt en aangemoedigd wordt in het kader van een actieprogramma. Welnu, seksuele en reproductieve gezondheid moet deel uitmaken van een gezondheidsbevorderingscampagne en dus zou ik niet weten waarom dit hier niet van toepassing is.
Ten tweede, als we het hebben over ontwikkelingssamenwerkingsbeleid dan bepleit dit Parlement en de hele Unie terecht dat seksuele en reproductieve rechten deel moeten uitmaken van een dergelijk ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Het zou toch bijzonder merkwaardig zijn als we dit bepleiten voor de ontwikkelingslanden maar dat de Europese stemmen verstommen op het moment dat het gaat over ons eigen beleid. Er zijn trouwens redenen om ons zorgen te maken. Er zijn reusachtige verschillen in de situatie in de lidstaten op het vlak van seksuele en reproductieve gezondheid.
Hoe komt het toch dat in sommige kandidaat-lidstaten het aantal abortussen tot 10 keer hoger ligt dan in de lidstaten die het best scoren op dit terrein? Het is begrijpelijk omdat de prijs van contraceptiva in sommige kandidaat-lidstaten tot één derde bedraagt van het loon van de vrouwen terwijl abortussen gratis zijn. Dit is toch niet het soort beleid dat wij willen bevorderen!
Nog een ander voorbeeld: hoe kan het toch dat in een aantal landen een ongelofelijke stijging te zien is van ongewenste tienerzwangerschappen terwijl andere landen erin slagen dit probleem aan te pakken? Moeten we ons dan afvragen of de tieners zo verschillend zijn dan wel of het beleid dan zo verschillend is. Dus, beste collega's, laat ons alstublieft van mekaar leren zonder te harmoniseren.
Tweede vooroordeel. Dit is geen abortusverslag. Integendeel, het verslag zoekt naar wegen om vrouwen in staat te stellen te kiezen of, wanneer en hoeveel kinderen ze willen en op een gezonde manier hun seksualiteit te beleven. Dat wil zeggen dat het verslag ongewenste zwangerschappen wil voorkomen en dus evengoed abortussen wil voorkomen. Paragraaf 8 zegt zeer duidelijk dat abortus niet moet aangemoedigd worden als een gezinsplanningsmethode. We moeten echter dan wel een 3-sporenbeleid ontwikkelen.
Een eerste spoor is open seksuele opvoeding en informatie. Nog te veel jonge mensen denken dat je van de eerste keer vrijen niet zwanger kunt worden of krijgen hun seksuele opvoeding via pornofilms. Die informatie dient te gaan over relatievorming en over verantwoord omgaan met mekaar. Als seksuele opvoeding gereduceerd wordt tot biologie, loopt het mis.
Het tweede spoor is dat elke vrouw een vrije keuze moet kunnen maken met betrekking tot haar seksuele en reproductieve gezondheid. Dat wil zeggen dat ze toegang moet hebben tot een breed gamma van contraceptiva en goede diensten en informatie moet krijgen over de voor- en nadelen. Die keuze is er niet als vrouwen tot één derde van hun loon moeten betalen. Het betekent ook dat we een extra inspanning moeten doen voor die groepen die nu niet bereikt worden. Alle campagnes die zeggen dat dit eugenetische praat is, zijn toch wel zeer leugenachtig bezig. Ik ben ervan overtuigd, dat nood-anticonceptie ook onderdeel van dit concept moet zijn. Dus dat betekent de morning-afterpil. En ik hoop dat de PPE de amendementen die de beide fracties hebben ingediend zullen blijven steunen.
Het derde spoor is het meest controversiële. Ik denk ook dat abortus de laatste noodrem van een beleid inzake seksuele en reproductieve rechten moet zijn voor vrouwen bij wie contraceptie heeft gefaald. In de meeste landen is abortus trouwens gelegaliseerd. En laat ons alstublieft de ogen niet sluiten voor het abortustoerisme, voor de verplichte verplaatsingen die sommige vrouwen zich moeten getroosten omdat zij inderdaad gefaald hebben in hun anticonceptie. Dit brengt een serieuze sociale onrechtvaardigheid met zich mee omdat alleen diegenen die gefortuneerd genoeg zijn, zich die reis kunnen veroorloven. In het verslag worden de lidstaten trouwens opgeroepen die vrouwen die toch een illegale abortus hebben ondergaan niet te vervolgen. En daarmee herhalen we alleen maar wat het platform Peking plus 5 al gezegd heeft.
Tot slot, Voorzitter, tijdens de aanloop tot dit debat zijn er enorm veel discussies geweest tussen ons. Ook net voor deze vergadering zijn er nog pogingen geweest om tot maximale consensus te komen. Ik hoop dat deze inspanningen zullen beloond worden morgen en dat de Commissie ons zal steunen om een initiatief op te starten.
Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, seksuele en reproductieve gezondheid en rechten zijn een onderwerp dat we in Europees verband heel zorgvuldig moeten behandelen. We moeten vooral rekening houden met de veelvoud aan culturen, godsdiensten en tradities in de EU, maar ook met de ethische aspecten, die altijd op de voorgrond moeten staan. De Europese Unie heeft met name voor het abortusbeleid en de gezondheidszorg geen bevoegdheden, dat zijn taken voor de lidstaten. Het subsidiariteitsbeginsel moet in deze gevoelige kwestie volledig worden gerespecteerd. Ook de reproductieve gezondheid valt binnen het takenpakket van de lidstaten. De EU heeft de taak om voorzichtig richtsnoeren uit te werken en de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen.
Dit verslag gaat alleen maar over andere onderwerpen, die in de titel niet worden genoemd. Het begrip "noodanticonceptie" is absoluut misleidend. Het gaat gewoon om de morning-afterpil, en dat is geen voorbehoedsmiddel, dat is niets anders dan een vroege abortus. In dat verband wordt geëist om abortus en de morning-afterpil in de EU en in de kandidaat-landen altijd en zonder formaliteiten te verschaffen. Dat is onaanvaardbaar. De EVP is absoluut tegen legalisering van abortus. Bovendien staat in veel Europese staten in de grondwet dat het ongeboren leven recht heeft op bescherming door de staat. Niemand heeft het recht om te beslissen over het leven van een derde. Andersluidende eisen staan haaks op onze humanistische cultuur.
Dit verslag houdt geen rekening met de omstandigheden die een voorwaarde zijn voor doelmatige preventie. Er wordt met geen woord gerept over de gezamenlijke verantwoording in de relatie of over de essentiële rol van ouders en gezin in de seksuele voorlichting. Die twee factoren zijn essentieel bij het vermijden van ongewenste zwangerschappen. Dit verslag bevat een misleidend signaal voor de lidstaten, vooral voor Ierland, maar ook voor de kandidaat-landen. Ik heb veel brieven en telefoongesprekken ontvangen - net als u allemaal - van organisaties en verontruste burgers in de kandidaat-landen. De mensen hebben daar jarenlang geleden onder ondemocratische regimes die alle facetten van het leven, ook de meest intieme, naar eigen goeddunken hebben gestuurd. Dat is een reden waarom dit verslag de mensen in Midden- en Oost-Europa verontrust. Bovendien leidt het tot angst en zelfs wantrouwen tegenover de Europese Unie. We stellen vergaande eisen aan de regeringen van de kandidaat-landen, terwijl ze op geen enkele wijze bij de besluitvorming worden betrokken. Dat is in strijd met onze visie op democratie. Het Handvest van de grondrechten verplicht ons ertoe om de menselijke waardigheid te respecteren en het leven te beschermen. Het subsidiariteitsbeginsel en het respect voor de culturele veelvoud zijn principes van de Europese Unie. Dat mogen we niet vergeten wanneer we morgen over dit verslag stemmen.
Gröner (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst Anne van Lancker willen bedanken, omdat ze geprobeerd heeft om hier een consensus tot stand te brengen. Dit onderwerp ligt heel gevoelig - dat is al gezegd - omdat het met de intiemste aspecten van het leven van de burgers te maken heeft. Waarover gaat dit verslag nu uiteindelijk? Het gaat om het recht dat niemand in dit Parlement zich zou willen laten afnemen. Het gaat om het recht om zelf te beslissen over het eigen lichaam. Dat mogen we de vrouwen niet ontnemen, dat mogen we de zwakkeren in de samenleving niet ontnemen en dat mogen we ook de burgers in de kandidaat-landen niet ontnemen. De Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen heeft natuurlijk duidelijk erkend dat de lidstaten primair verantwoordelijk zijn voor het garanderen van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.
Europa draagt echter ook een grote verantwoording, en daarom hebben we in Peking tijdens het Wereldvrouwencongres ook een grote en duidelijk zichtbare rol gespeeld. Indertijd hebben wij gepleit voor het gebruik en voor het respect van de begrippen seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Mevrouw van Lancker heeft deze principes precies gerespecteerd en in het verslag een hele serie best practices voorgesteld. Het belangrijkste is en blijft goede en behoedzame voorlichting door deskundigen met als doel een verantwoorde beleving van de seksualiteit. We moeten overal zorgen voor professionele adviesbureaus, dat is een taak voor de lidstaten. We moeten jongens en meisjes benaderen en ervoor zorgen dat ze leren om elkaar te respecteren en op verantwoorde wijze om te gaan met de seksuele beleving.
We moeten er in de lidstaten voor zorgen dat jonge vrouwen die zwanger worden niet van het onderwijs worden uitgesloten, dat gebeurt namelijk nog al te vaak, en dat blijkt ook uit het Witboek Jeugd. We moeten door ons beleid een netwerk opbouwen, en daarin moeten het Parlement en de Commissie ook een rol spelen.
We moeten de situatie in de kandidaat-landen ook nader bekijken. Daar zijn zelden betaalbare voorbehoedsmiddelen te koop, en abortus is vaak een instrument voor de geboortebeperking. In het verslag-Van Lancker wordt heel duidelijk gezegd dat we dat moeten verhinderen! Een abortus kan nooit de oplossing zijn, de ongewenste zwangerschap zelf moet worden verhinderd. De reden voor deze misstand is waarschijnlijk dat vrouwen op deze manier afhankelijk blijven, en ik ben geschokt dat hier in het Parlement weer actie wordt gevoerd door met halve waarheden en dubieuze middelen miljoenen vrouwen te verontrusten. Er wordt beweerd dat een abortus het risico op borstkanker verhoogt. Men gebruikt halve waarheden om miljoenen vrouwen bang te maken en ze hun rechten te ontnemen. Dat laten we niet meer toe, en daarom hoop ik dat we morgen een grote meerderheid krijgen voor het verslag-van Lancker.
Van der Laan (ELDR).
Dank u wel voorzitter. Bizar, zo is de weg naar dit verslag op zijn minst te noemen. Verstandige teksten over seksualiteit die zo vanzelfsprekend zouden moeten zijn dat je ze bijna open deuren zou kunnen noemen. En toch zijn er leden van dit Parlement die menen dat het verslag onderuit gehaald moet worden. Heel bizar.
In de ogen van mijn fractie behoren deze vraagstukken tot de competentie van de lidstaten. Maar als er eenmaal besloten is een verslag te maken dan werken wij gewoon constructief mee in de richting van een goede inhoud. En dat is collega Van Lancker goed gelukt. Onze oprechte complimenten daarvoor. Terecht pleit zij voor goede voorzieningen.
Seksuele voorlichting is essentieel voor het voorkomen van ongewenste zwangerschappen en ziektes. Dat blijkt duidelijk uit de statistieken. Daarnaast, collega Gröner zei het al, is beschikken over je eigen lichaam en je seksualiteit een recht. Mijns inziens een fundamenteel recht dat niet alleen in Europa en in de kandidaat-landen maar overal in de wereld gegarandeerd zou moeten zijn.
De meeste landen van de Unie kennen goede wettelijke regelingen over geboortebeperking en abortus. In die landen zijn gezondheidsrisico's afgenomen. Het zou daarom totaal ongeloofwaardig zijn als wij morgen in dit Parlement wijzigingen aannemen die het verslag-Van Lancker een stap terug zouden doen zetten ten opzichte van de goede regelingen in de lidstaten. De ELDR is dan ook tegen een overgrote meerderheid van de ingediende amendementen omdat deze dreigen de zeer gebalanceerde tekst onderuit te halen. Zeker op de twee gevoeligste punten, steunen wij de huidige tekst: de morning after-pil moet goedkoop en over de counter beschikbaar zijn en abortus moet veilig en legaal zijn. Zij die dat niet steunen riskeren het dat zeer kwetsbare vrouwen en meisjes straks weer in de achterkamertjes met de breinaalden terechtkomen. Als dat het signaal is dat dit Parlement morgen uitstuurt, dan doet onze fractie daar niet aan mee.
Fraisse (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil enkel commentaar leveren op een amendement waarover wij morgen gaan stemmen en waarin wordt voorgesteld de titel van dit verslag te wijzigen door het woord 'rechten? daarin te schrappen.
Wij zitten hier in een parlement en leven in democratieën. Wij hebben twee VN-conferenties achter de rug: een bevolkingsconferentie in Caïro in 1994 en een vrouwenconferentie in Peking in 1995. Wel, wat werd ons op deze twee conferenties verteld? Enerzijds dat vruchtbaarheids- en reproductiecontrole een recht van de mens is, en anderzijds - in Peking in 1995 - dat dit een recht van de vrouw is. Rechten van de mens of rechten van de vrouw: het zijn rechten. Men proclameert dus een recht van de mens en houdt zich niet bezig met bevolkingseconomie.
In de mails, in de stroom van brieven die ik heb gekregen, wordt echter alleen gesproken over bevolkingseconomie, over de vruchtbaarheid van vrouwen, over pensionering en te lage geboortecijfers in onze landen - je zou ook commentaar kunnen leveren op de geboortecijfers, waarom eigenlijk niet - en dat noem ik bevolkingseconomie. Dat heeft niets uit te staan met het recht als dusdanig. Daarom is het bovengenoemd amendement tekenend voor de polemiek waarmee wij hier zijn geconfronteerd. Als wij het ermee eens zijn dat wij in een rechtsstaat leven, zouden wij zelfs zover kunnen gaan te zeggen - en ik zeg dat ook - dat het recht op contraceptie, op vruchtbaarheidscontrole de habeas corpus van de vrouw is. Wij hebben dertig jaar geleden gezegd dat ons lichaam ons toebehoort. Dat is hetgeen men habeas corpus noemt. Dat is de exacte vertaling van het Engels our bodies, our selves: habeas corpus.
Als dat ons uitgangspunt is, hoeven wij niet meer te filosoferen over de in artikel 1 genoemde subsidiariteit. Dan hoeven wij niet meer te filosoferen over abortus, die zou uitmonden in een soort contraceptie. Niemand heeft zin in abortus. Niemand wenst een ander abortus toe. Dat heeft echter niets uit te staan met contraceptie. Als dat dus ons uitgangspunt is, is het recht van de vrouw ons uitgangspunt, en dat is een mensenrecht. Als wij onszelf niet willen verloochenen moeten wij die invalshoek volgen en voor het verslag-Van Lancker stemmen.
Sörensen (Verts/ALE).
Mijnheer de voorzitter, collega's, mag ik eerst en vooral ons groot respect voor de rapporteur uitspreken en ook voor de manier waarop ze dit goed onderbouwde verslag tot stand heeft gebracht. Mevrouw Van Lancker heeft niet enkel met alle fracties ruimschoots rekening gehouden maar evengoed met de verschillende gevoeligheden binnen de fracties.
De gevoeligheid van dit verslag kan niemand ontgaan. Het betreft een materie die dringend om een duidelijk beleid vraagt. Er is vandaag immers een grote verscheidenheid tussen de verschillende lidstaten wat betreft de rechten van de vrouw op het gebied van de seksuele en reproductieve gezondheid. Dat wil zeggen dat ook het recht om te beslissen wat er met je eigen lichaam gebeurt verschillend is in de lidstaten. Alle lidstaten dienen hier hun eigen verantwoordelijkheid op te nemen.
In sommige landen is het vandaag nog helemaal niet mogelijk om op een legale en veilige manier een zwangerschap te onderbreken. Bijgevolg zien we dan ook meer en meer 'abortusshopping'. An Van Lancker heeft er daar juist ook al over gesproken. Maar vrouwen zullen daar gaan waar ze terechtkunnen. Zo gingen vorig jaar maar liefst zesduizend zeshonderd vrouwen uit Ierland naar Groot Brittannië voor een zwangerschapsonderbreking. De aantallen nemen jaarlijks toe. Mijn collega hier kan er ruimschoots over getuigen. Zij komt uit Ierland.
Dergelijke cijfers tonen aan dat het een gegeven is dat vrijwel alle families vroeg of laat treft. In het bijzonder in die landen waar seksuele voorlichting en de toegang tot contraceptiva ondermaats blijven. Ik heb wel begrip voor mensen die tegen een legalisering van abortus zijn, maar stel me de vraag of onze beleidsmakers het recht hebben vrouwen een zwangerschapsonderbreking te ontzeggen? Elke beleidsmaker moet zich terdege bewust zijn van zijn opvoedende rol en precies daarom moeten we ook voorkomen dat zwangerschap in de toekomst een al dan niet verzekerbaar risico wordt. In geen enkel geval mag het mogelijk zijn om door welke druk dan ook, tot zwangerschaponderbreking over te gaan buiten de wil van de vrouw om.
Tot slot, de kern van de zaak is dan ook de bescherming van zwangere vrouwen enerzijds en anderzijds de aanvaarding dat het steeds de vrouw zelf is die uiteindelijk moet beslissen wat er met haar lichaam gebeurt. Er rust dus een enorme taak op de lidstaten om zwangerschapsonderbrekingen die niet worden gedaan om specifiek vrouwgebonden redenen, zoals armoede, carrière of stigmatisering, te voorkomen. Wij zullen morgen vóór stemmen.

Angelilli (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ik weet wel dat de rapporteur haar best heeft gedaan en het kan goed zijn dat ik me hiermee niet populair maak, maar ik moet zeggen dat ik het absoluut oneens ben met dit verslag. Zelfs qua taalgebruik kan ik er mij niet in terugvinden, want het staat heel ver van mijn persoonlijke visie alsook van de visie van veel katholieke, en niet-katholieke vrouwen in Europa die innig geloven in de waarden van het leven, het gezin, het moederschap. Om maar een voorbeeld te geven, ik zie dat er in de tekst herhaaldelijk sprake is van recht op reproductie en bewust omgaan met vruchtbaarheid: dat soort uitspraken lijken mij eerlijk gezegd meer van toepassing op vee dan op vrouwen, die toch zeker mensen zijn.
Het zou veel meer van respect getuigen om te spreken over recht op moederschap, bewust moederschap, educatie in het geven van liefde. Vooral echter is naar mijn gevoel, afgezien van een reeks algemene verklaringen waar men dus algemeen gesproken achter kan staan, het hele verslag toegespitst op het recht op anticonceptie, en met name anticonceptie in noodgevallen, dus de morning-afterpil en abortus, zowel voor de lidstaten als voor de toetredingslanden. Dit alles is onaanvaardbaar: in eerste instantie omdat het subsidiariteitsbeginsel met voeten wordt getreden en dus de vrijheid voor iedere lidstaat om zijn eigen gezondheidsbeleid te kiezen, maar vooral omdat het opteren voor abortus gebagatelliseerd wordt en elk authentiek respect voor leven en rechten van het ongeboren kind miskend wordt.
Het gaat bovendien om een voorstel dat heel weinig concrete woorden wijdt aan een serieus gezinsbeleid en een beleid voor solidariteit, adoptie en bescherming van ongehuwde moeders. Er wordt helemaal niet gerept over al die wetgevingsmaatregelen, al die goede praktijken ter ondersteuning van het moederschap, al die maatregelen waarmee vrouwen die in verwachting zijn concreet worden geholpen door afrading van abortus via een programma van economische hulp en maatschappelijke en psychologische bijstand. Vandaar, mijnheer de Voorzitter, dat mijn fractie tegen dit verslag zal stemmen.

Sandbæk (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, in 1994 keurden 179 landen, waaronder de EU-lidstaten, het ICPD-programma goed over universele toegang tot reproductieve gezondheid in het jaar 2015. We hadden mogen verwachten dat er op dit gebied vooruitgang was geboekt sinds 1994, maar het tegendeel blijkt waar. De Arabische landen hebben een ongelukkige alliantie met president Bush gesloten om de VN ervan te weerhouden de doelstelling van het ICPD-programma te kunnen bereiken. Ik ben net terug uit de VS waar ik in het Amerikaanse congres een hoorzitting over het Mexico City-beleid van Bush heb bijgewoond. Ik was er samen met een afgevaardigde van de Russische Doema, die mij vertelde dat het aantal abortussen met 25% gedaald is sinds het IPPF reproductieve gezondheidsfaciliteiten naar Rusland bracht. Waarom? Het antwoord is logisch. Wanneer een vrouw ongewenst zwanger is en zij in een ziekenhuis een abortus kan laten uitvoeren in plaats van hem zelf te doen, wordt zij altijd ingelicht over de alternatieven voor abortus, krijgt zij informatie over voorbehoedsmiddelen om ongewenste zwangerschap in de toekomst te vermijden en wordt zij voorgelicht over de gevaren van seksueel overdraagbare aandoeningen. Het beleid dat dit verslag aan de lidstaten voorstelt, zal dus niet tot meer, maar tot minder abortussen leiden. Daarom was de campagne van de tegenstanders van abortus tegen dit verslag absurd en in sommige gevallen zelfs wansmakelijk. Ik denk aan het mailbericht van The Truth of God, waarin beweerd werd dat het werkelijke doel van de IPPF een rassenzuivering is om van de armen af te geraken en dat deze federatie opgericht werd door de Engelse Eugenic Society. Dergelijke boodschappen zijn een belediging voor ons intellect - we zouden eigenlijk een klacht wegens laster moeten indienen.
Wie voor dit verslag stemt, draagt er met zijn stem toe bij dat alle mensen het fundamentele recht krijgen om vrij en met kennis van zaken te beslissen over hun sentimenteel, seksueel en reproductief leven en dat iedereen dezelfde mogelijkheden heeft om zijn seksuele en reproductieve rechten te ontwikkelen en te beschermen, in het bijzonder tegen besmetting met het aids-virus. Alleen al de overtuiging dat iedereen deze fundamentele rechten moet hebben, zou al voldoende moeten zijn om voor dit verslag te stemmen. Wie wil helpen verhinderen dat aids zich verder verspreidt, kan niet anders dan voor het verslag stemmen.

Bonino (NI).
Mijnheer de Voorzitter, soms ziet het er echt naar uit, ook al gaan de jaren en decennia voorbij, dat wij elke keer weer dezelfde dingen herhalen. Ik moet zeggen dat alle landen al sedert 1995 in volledige vrijheid de Verklaring van de Verenigde Naties over het recht op reproductie hebben ondertekend. Nu kun je die term wel of niet prettig vinden, maar dit is dus al autonoom door alle lidstaten gedaan. Het is dus absoluut niet zo dat Europa iets aan wie dan ook wil opleggen. Het verslag bevestigt alleen maar dat deze materie onder de bevoegdheid van de lidstaten valt, die, nogmaals, dit allemaal sedert 1995 in volledige vrijheid en autonomie hebben goedgekeurd. Sterker nog, als wij onder elkaar een woord van kritiek mogen uiten, dan kunnen wij zeggen dat dit verslag niet ver genoeg gaat qua vrijheid van de vrouwen om te kiezen voor het moederschap. Zo wordt er met geen woord gerept over hulp bij de voortplanting, een probleem dat bijvoorbeeld in mijn land in deze dagen een hot issue is. Ook kan eventueel gezegd worden dat het verslag niet ambitieus genoeg is, als we het bijvoorbeeld hebben over het middel RU 486. Dit zijn dus eventueel de beperkingen van het verslag, die ingegeven zijn door een behoedzame aanpak. Ik zal dus wel voor dit verslag stemmen, maar ik moet zeggen dat ik het toch meer zie als een herhaling van documenten die de lidstaten al hebben goedgekeurd. Naar mijn gevoel komen we dus niet echt veel vooruit. Maar vanwege de politieke botsing zal ik voor stemmen.
Misschien hadden wij wat ambitieuzer kunnen zijn, bijvoorbeeld met het oog op de nieuwe technieken die de wetenschap ter beschikking stelt voor de reproductieve gezondheid en rechten van de vrouw. Dat dit verder een vrouwenthema blijft, blijkt helaas weer uit deze Vergadering. Hoewel het hebben van kinderen en een gezin problemen zouden moeten zijn die beide partners aangaan, blijkt toch weer doodeenvoudig uit de samenstelling van deze Vergadering dat, als puntje bij paaltje komt, dit een probleem blijft dat zuiver wordt overgelaten aan de vrije keuze van de vrouw; en misschien is het dat ook wel.

Kratsa-Tsagaropoulou (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van mevrouw Van Lancker gaat over een vraagstuk dat de Commissie rechten van de vrouw, mijn fractie en ook eenieder van ons individueel intensief heeft beziggehouden.
Tijdens de bespreking van dit verslag hebben wij twee dingen kunnen vaststellen: enerzijds dat er in de moderne samenleving een gebrek aan informatie is over vraagstukken in verband met seksuele en reproductieve gezondheid - zoals overdraagbare ziekten en de manier waarop deze het hoofd kunnen worden geboden -, contraceptiemethoden en alle voor- en nadelen daarvan, en anderzijds dat er verschillen bestaan tussen en tekortkomingen in de beleidsvormen van de lidstaten voor gezinsplanning, seksuele voorlichting en dienstverlening op het gebied van de seksuele en reproductieve gezondheid. Daarom zijn wij tot de conclusie gekomen dat het absoluut noodzakelijk is beste praktijken uit te wisselen en een modern beleid uit te werken
Er is in de commissie een debat gevoerd tussen de fracties en met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld in Europa. Wij waren het er allen over eens dat deze vraagstukken zeer belangrijk zijn voor het hedendaagse leven van de Europese burger en met name de vrouw. Wij hebben evenwel ook iets anders kunnen vaststellen. Wij werden namelijk geconfronteerd met hevige reacties van de kant van regeringen, politieke partijen maar ook vertegenwoordigsters van vrouwenorganisaties die ons verweten ons te bemoeien met vraagstukken - zij het dan in de vorm van suggesties en indicaties, om niet te spreken van besluiten - die niet onder de bevoegdheid van de Europese Unie vallen. Deze ongerustheid was een zeer belangrijke politieke boodschap voor mijn fractie. Wij proberen nu immers de bevoegdheden op Europees en nationaal vlak vast te stellen en moeten de volkeren van de Europese Unie en de kandidaat-landen ervan overtuigen dat wij de democratie, de subsidiariteit en de culturele specificiteit eerbiedigen. De boodschap die wij hebben ontvangen, luidde dat wij geen recht hebben om de lidstaten te vragen abortus te legaliseren en af te zien van strafrechtelijk vervolging van vrouwen die illegaal abortus bedrijven, of de morning-afterpil zonder recept te verstrekken. Daarmee worden de burgers in verwarring gebracht en achterdochtig gemaakt.
Tijdens het bezoek, mijnheer de Voorzitter, dat wij met enkele collega's van de Commissie rechten van de vrouw aan Polen hebben gebracht, hebben wij allemaal gewezen op het belang van een dialoog over de rechten van de vrouw op elk niveau en met betrekking tot alle onderdelen van het leven. Wij hebben gezegd dat het beleid moet worden aangepast aan de sociale en medische omstandigheden en dat Europa absoluut niet van plan is korte metten te maken met ideologieën, morele waarden en overtuigingen en specifieke culturele eigenschappen.
Ik heb waardering voor de inspanningen van de rapporteur en voor haar goede wil om tot een aanvaardbare tekst te komen. Persoonlijk hoopte ik vurig dat wij in staat zouden zijn een gemeenschappelijke tekst af te spreken, een tekst die voor ons en voor de volkeren van de Europese Unie aanvaardbaar was. Helaas wordt met het verslag niet de boodschap gegeven die het Europees Parlement volgens de Europese Volkspartij moet geven en daarom zullen wij niet voor het verslag kunnen stemmen.

Torres Marques (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn felicitaties aan mevrouw Anne van Lancker. Zij is erin geslaagd om het uitermate complexe vraagstuk van de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten op intelligente wijze en met kennis van zaken en aplomb aan te pakken. Dit mijns inziens uitstekende verslag heeft evenwel aanleiding gegeven tot heftige discussies en sterk uiteenlopende standpunten. De abortuskwestie vormt ongetwijfeld het grootste struikelblok, ofschoon van meet af aan nadrukkelijk wordt verklaard dat abortus niet moet worden bevorderd als methode voor gezinsplanning. Integendeel, abortus moet beschouwd worden als laatste redmiddel. In het verslag worden verschillende manieren besproken om deze doelstelling te bereiken.
Hoe het ook zij, abortus is een maatschappelijk drama waar wij niet onderuit kunnen. Het schuldgevoel, de pijn, de fysieke en mentale gevolgen van abortus komen haast uitsluitend voor rekening van de vrouw. Daarom voorzien alle lidstaten van de Unie momenteel in legale oplossingen, met uitzondering van Ierland en Portugal. Hiermee komt de maatschappij tegemoet aan het recht van alle vrouwen die zulks wensen op medische begeleiding in het abortusproces. Vrouwen die een abortus ondergaan, hebben al genoeg te verduren. Laten wij abortus niet langer als een misdrijf beschouwen! Het is tijd dat de rechtbanken en de media deze vrouwen niet langer vervolgen! Met het onderhavige verslag dragen wij een signaal van hoop uit aan de vrouwen van mijn land. Op deze manier bewijzen wij dat wij hier in Europa opkomen voor gelijke rechten voor iedereen, voor verdraagzaamheid en voor solidariteit. Hypocrisie is uit den boze. Wij verdedigen de gezondheid en waardigheid van alle vrouwen. De door ons bepleite verdraagzaamheid, eerbied en solidariteit staan vaak in schril contrast met ongekende uitingen van obscurantisme en onbuigzaamheid. In een Portugees referendum dat vanwege de lage opkomst - minder dan eenderde van de bevolking - geen bindend karakter had, bleek dat het merendeel van de kiezers tegen legalisering van abortus was. Sindsdien is de situatie alleen maar verslechterd. Bewijs hiervan is dat talloze vrouwen voor de rechter zijn gedaagd. Zelf word ik gebombardeerd met berichten van antiabortusactivisten die eisen dat ik tegen het verslag stem. Tot overmaat van ramp is er onlangs bij een Portugese rechtbank een klacht ingediend tegen mevrouw Anne van Lancker op initiatief van een vereniging die zich als verdedigster van het leven opwerpt. Driehonderd jaar geleden zou zij het slachtoffer van de inquisitie zijn geworden! Het is triest, maar in Portugal worden wij nog steeds met dergelijke situaties geconfronteerd. Daarom achten wij, Portugezen, het van wezenlijk belang dat dit verslag wordt aangenomen. Wij hebben behoefte aan de solidariteit van Europa in deze uitermate delicate kwestie.
Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik feliciteer mevrouw Anne van Lancker met haar verslag. Zij heeft uitstekend werk verricht. De voorgestelde aanpak is geheel in lijn met de slotverklaringen van de VN-Conferenties van Caïro en Peking. Doel is de uitwisseling van beste praktijken op het gebied van de reproductieve gezondheid en de bescherming van de rechten en de waardigheid van de vrouw te bevorderen. Onlangs werden in Portugal 17 vrouwen te schande gemaakt. Zij moesten terechtstaan op beschuldiging van illegale abortus - uiteindelijk kon de aanklacht slechts in één geval worden bewezen - met alle gevolgen van dien voor hun privé-leven. Gevolg hiervan was dat een jong meisje op ongeoorloofde wijze is veroordeeld. Het spreekt vanzelf dat dit niet de juiste manier is om illegale abortus te bestrijden, temeer daar vrouwen die over voldoende financiële middelen beschikken naar een land kunnen gaan waar abortus is toegestaan. Portugese vrouwen kunnen bijvoorbeeld naar het naburige Spanje reizen.
Zoals ook in het verslag wordt onderstreept, mag abortus inderdaad niet bevorderd worden als methode voor gezinsplanning. Daarom is het belangrijk dat het gezondheidsbeleid en het sociaal beleid een vermindering van het aantal abortussen in de hand werken, met name via specifiek voor jongeren bestemde seksuele voorlichtingscampagnes en informatiecampagnes over gezinsplanning teneinde ongewenste zwangerschappen op jeugdige leeftijd te voorkomen. Het is echter even belangrijk dat vrijwillige zwangerschapsonderbrekingen algemeen aanvaard worden en in wettelijke en veilige omstandigheden kunnen worden uitgevoerd. In het verslag wordt terecht gesignaleerd dat dit de beste manier is om de reproductieve gezondheid en de rechten van de vrouw veilig te stellen. Daarom is het van fundamenteel belang dat alle vrouwen toegang tot abortus hebben, ongeacht hun economische en financiële mogelijkheden. Dit middel mag uiteraard niet beperkt blijven tot vrouwen die een goede kliniek in een buurland kunnen betalen. Dat is je reinste hypocrisie en daarom moet aan de huidige situatie zo spoedig mogelijk een einde komen!

Ribeiro e Castro (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de in het verslag behandelde onderwerpen vallen niet onder de bevoegdheid van de Unie. Het is aan de nationale politieke organen om zich over deze kwesties uit te spreken. Het debat dat wij hier vandaag houden en de voor morgen geplande stemming zijn derhalve volkomen misplaatst. Deze ongeoorloofde inmenging van buitenaf in het recht op zelfbeschikking en gewetensvrijheid van de volkeren grenst werkelijk aan het absurde in punt 28. Daar worden onze belastingbetalers ertoe verplicht acties in derde landen te financieren in het kader van een algemene strategie ter bevordering van abortus. Hierin schuilt overigens precies de zwakheid van het verslag: het wordt gekenmerkt door een duidelijk gebrek aan structuur en het is bijzonder verwarrend. Elementen die op zich bijzonder positief zijn, zoals de weigering om abortus als een methode voor gezinsplanning te beschouwen, de noodzaak om het aantal abortussen terug te dringen en de over het geheel genomen positieve benadering van het concept van seksuele voorlichting waarbij de nadruk wordt gelegd op wederzijds respect en verantwoordelijkheid, worden vermengd met andere ingrediënten die de tegengestelde doctrine aanhangen of in de praktijk een averechts effect sorteren. Daarom heeft de ongedifferentieerde tenuitvoerlegging van deze reeks richtsnoeren, zoals die in vele landen wordt toegepast en ook in het verslag wordt voorgestaan, vaak catastrofale gevolgen, waarvan er overigens enkele in de tekst worden genoemd. Alle informatie ten spijt blijft het aantal zwangerschappen op jonge leeftijd en de verspreiding van seksueel overdraagbare ziekten bijvoorbeeld uitermate zorgwekkend.
Als men de media mag geloven, is mijn land een van de doelwitten van dit verslag. In Portugal is vier jaar geleden een referendum gehouden over de liberalisering van abortus waarin 'het recht op het leven? als overwinnaar uit de bus kwam. Daarom betreur ik het ten zeerste dat een handvol federalisten nu van de gelegenheid gebruik maakt om steun te zoeken bij de Gemeenschap teneinde de vrije uiting van de volkswil op bedrieglijke wijze onder druk te zetten. Uiteraard moet het debat worden voortgezet. Het gaat hier echter niet om een debat over de rechten van de vrouw, maar om een debat over de rechten van het kind, het kind dat reeds verwekt is maar nog geboren moet worden. Het is hier dat onze meningen uiteenlopen: wij hebben het niet over het lichaam van degene die kiest, maar over het leven van degene die niet kiest. In het verslag wordt partij gekozen voor de sterkste, ten koste van de zwakste. In vele gevallen is de vrouw de zwakke partij, met name wanneer zij in de steek wordt gelaten door haar man of partner of wanneer haar familie en vrienden haar ertoe bewegen abortus te plegen ofschoon zij zich daar in haar diepste binnenste tegen verzet. Het kind is steeds de zwakste partij, ongeacht de omstandigheden, aangezien het zich in een uitermate kwetsbare positie bevindt en volkomen hulpeloos is. Het zijn de zwaksten die behoefte hebben aan maatschappelijke en juridische bescherming. Zij zijn het die ons om hulp vragen. In mijn land geniet deze aanpak de voorkeur: wij kiezen partij voor de zwakste. Wij hebben het volste recht om zo te handelen aangezien wij zowel de wet als de volkswil aan onze zijde hebben.

Belder (EDD).
Dank u wel mijnheer de voorzitter. Wat zullen de kandidaat-lidstaten blij zijn. In bijna elke paragraaf van dit verslag worden zij actief betrokken. Eindelijk voor vol aangezien.
Helaas, het tegendeel is waar. Ze vormen inderdaad de aanleiding voor dit verslag over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, maar op een onaangename manier. Het Parlement dringt zijn eigen, tijdsgebonden normen inzake abortus, anticonceptie en seksuele voorlichting omtrent vrije seks op aan de kandidaat-lidstaten.
Want dat gaat schuil achter de mooie woorden. Een levensvisie waarin de individuele seksuele en reproductieve zelfbeschikking als ideaal wordt aangeprezen, terwijl de schaduwzijden hiervan verzwegen worden. Rechteloze, ongeboren kinderen, beschadigde levens van vrouwen én mannen en verwrongen opvattingen over liefde en seks.
Eeuwenoude waarden van trouw en liefde binnen een huwelijksverbond zoals die in de Bijbel genoemd worden blijven de beste waarborgen voor het menselijk welzijn. Maar in dit verslag zoek je vergeefs naar wezenlijke voorlichting die de lichamelijke én geestelijke gezondheid van mensen bevordert.
Wat rest is een verslag over een beleidsterrein dat de Unie niet aangaat, maar dat desondanks de kandidaat-lidstaten zonder enig respect voor hun zelfstandigheid wil dwingen om de heersende goddeloze moraal over te nemen.

Montfort (NI).
Bij dit verslag is men op vreemde wijze te werk gegaan. Ten eerste wordt hierin een totale minachting getoond voor het subsidiariteitsbeginsel. Het gaat namelijk wel degelijk om inmenging van de Europese Unie in zaken van niet alleen de lidstaten maar ook de kandidaat-landen. Men wil ze namelijk dwingen tegen hun morele opvattingen indruisende bepalingen over te nemen en men wil van de eerbiediging daarvan een voorwaarde maken voor toetreding tot de Unie. Ten tweede komt in geen enkel verdrag, in geen enkele Europese overeenkomst en evenmin in het Handvest van de grondrechten een verwijzing voor naar seksuele en reproductieve rechten. Het is trouwens een vreemde zaak dat het reproductierecht bestaat uit een lijst van procédés waarmee de uitoefening van dit recht juist onmogelijk wordt gemaakt.
Tot slot is het onverantwoord heel jonge kinderen, zonder enig onderscheid, seksuele voorlichting te geven. De educatieve keuzes op dit gebied vallen onder de verantwoordelijkheid van de ouders en de familiekring. Bovendien kan men seksuele voorlichting niet beperken tot contraceptie en abortus niet als een middel tot gezinsplanning beschouwen. Is abortus het enige antwoord op de problemen van een zwangere vrouw? Seksuele voorlichting betekent veeleer dat men de jongeren leert hoe zij met hun vrijheid moeten omgaan, hoe zij de verantwoordelijkheid kunnen dragen voor hun lichaam, en hoe zij hun lichaam en dat van de ander kunnen respecteren. Als wij uit waren gegaan van de eerbiediging van de menselijke waardigheid en aandacht hadden geschonken aan de behoeften van vrouwen in moeilijkheden, hadden wij meer verantwoorde maatregelen getroffen, maatregelen waarmee het leven kon worden geëerbiedigd. Daarvan is echter geen sprake en daarom zal ik tegen dit verslag stemmen.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag bewijst de vraagstukken die het behandelt beslist geen dienst, of men nu tegen abortus is of niet. Het heeft namelijk de ogenschijnlijke bedoeling de lidstaten een bepaalde richting voor te schrijven in uiterst belangrijke zaken die onder het subsidiariteitsbeginsel vallen. Noch dit Parlement, noch de Commissie heeft enige bevoegdheid op dit terrein. Het kan weliswaar nuttig zijn deze vraagstukken te bespreken om ze tot een oplossing te brengen, maar de timing van dit verslag - ik geef toe dat het al geruime tijd in de pijplijn heeft gezeten - veroorzaakt enorm veel bijkomende schade, hetgeen misschien niet de bedoeling was.
Ik wijs er met klem op dat het onderwerp van dit verslag op dit moment op websites in Ierland staat en door de tegenstanders van het Verdrag van Nice gebruikt wordt om voorstanders van dit verdrag, zoals ikzelf, om de oren te slaan. Het wordt nu reeds gebruikt op websites, onder meer op de website van een lid van dit Parlement, om de boodschap over te brengen: 'Dit is waar het in Europa om gaat; kijk eens wat ze doen als ze maar even de kans krijgen! Ze zullen ons in ethische kwesties de wet voorschrijven.' Ik doe een beroep op mijn collega's: laat wat wij doen in dit Parlement niet door die mensen misbruikt en verkracht worden, wat uw opvattingen ook zijn over de belangrijke onderwerpen in dat verslag.
Ik ben mij er vooral van bewust hoe gevoelig dit onderwerp op dit ogenblik in Ierland ligt. Het is niet alleen in het belang van ons, Ieren, dat Ierland het Verdrag van Nice ratificeert, het is in het belang van alle kandidaat-lidstaten die zich weer bij de Europese familie willen aansluiten. Die kandidaat-lidstaten hebben zelf aan de bel getrokken en veel afgevaardigden en fractieleiders gewezen op de extra problemen die dit verslag oplevert.
Het is mij persoonlijk bekend dat drie kandidaat-lidstaten ernstige bezwaren hebben. Zij moeten reeds alle zeilen bijzetten om het hart en het verstand van hun burgers te winnen waar het de aansluiting bij Europa betreft, net zoals wij dat op dit moment in Ierland moeten doen in verband met de ratificatie van het Verdrag van Nice. Het maakt mij niet uit wat uw opvattingen over dit vraagstuk zijn. Op dit ogenblik zijn deze ondergeschikt aan de bijkomende schade die dit verslag berokkent in de kandidaat-lidstaten en in Ierland. Dat verontrust mij ten zeerste.
Er zijn heel wat andere zaken aan de orde gesteld. Persoonlijk heb ik geen problemen met de morning-afterpil. Ik beschouw deze niet als een vruchtafdrijvend middel. Een aantal van mijn collega's, die net als ik tegen dit verslag zullen stemmen, zullen het wat dat betreft wellicht niet met mij eens zijn. Wij kunnen echter maar beter de biologische feiten onder ogen zien. De morning-afterpil is een voorbehoedmiddel voor noodgevallen. Het is geen vruchtafdrijvend middel, aangezien het bevruchte eitje zich pas 72 uur na de bevruchting vastzet in de baarmoederwand. Er kan geen sprake van abortus zijn als je niet zwanger bent. Laten wij ons bij de feiten houden.
Het verslag is mijns inziens voor een groot deel bar slecht geschreven en bevat veel herhalingen. Het belangrijkste is echter dat het hier om een subsidiariteitskwestie gaat en wij moeten niet de suggestie wekken dat dat niet zo is. Wij hebben in dit Parlement geen bevoegdheid op dit gebied. De bijkomende schade is op dit moment enorm. Dat betreur ik.

Bastos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dit initiatiefverslag vertoont een reeks ernstige gebreken. De eerste tekortkoming heeft te maken met het subsidiariteitsbeginsel dat aan het Gemeenschapsrecht ten grondslag ligt.
In de onderhavige ontwerpresolutie wordt dit beginsel met voeten getreden. Subsidiariteit houdt in dat de autonomie van de lidstaten bij de uitoefening van hun bevoegdheden niet alleen moet worden geëerbiedigd maar tevens moet worden aangemoedigd en dat illegale inmenging in de interne aangelegenheden van de verschillende lidstaten uit den boze is. De Europese Unie mag zich niet mengen in de bevoegdheden van de lidstaten. Het is overduidelijk dat in het onderhavige verslag onderwerpen worden aangesneden die buiten de bevoegdheidssfeer van de Europese Unie vallen, met name voor wat het gezondheidsbeleid en justitie betreft.
Dit voorstel vertoont nog een ander ernstig gebrek. Er wordt opzettelijk geen rekening gehouden met de wil van de burgers die zich op vrije en democratische wijze hebben uitgesproken over legalisering van abortus in een referendum. Portugal is een van de landen waar een dergelijk referendum heeft plaatsgevonden. Men wil dit initiatief alleen maar doorzetten om druk te kunnen uitoefenen en ervoor te zorgen dat het debat over de vrijwillige zwangerschapsonderbreking opnieuw op de politieke agenda van bepaalde lidstaten wordt geplaatst. Het verslag zal nefaste gevolgen hebben. Het zal wantrouwen wekken bij de burgers van de lidstaten en de kandidaat-landen. Kortom, het zal de Europese Unie een slechte dienst bewijzen.
De Europese Unie is een unieke politieke constructie die gegrondvest is op de beginselen van culturele diversiteit en eerbiediging van het historisch en ethisch erfgoed van elk van haar leden. De Europese Unie moet deze waarden laten prevaleren. De verdieping van de Europese geest gaat noodzakelijkerwijs gepaard met de eerbiediging van de verscheidenheid en de versterking van het beginsel volgens hetwelk het beslissingsniveau zo dicht mogelijk bij de burgers van de Unie moet liggen. Het verslag dat wij hier vandaag bespreken, voldoet niet aan deze twee vereisten.
Om al deze redenen kunnen wij ons niet vinden in dit voorstel. Wij zullen dan ook tegen stemmen. Ik wil mijn uiteenzetting evenwel niet beëindigen zonder collega Emilia Müller, de schaduwrapporteur voor dit verslag, te danken voor haar inspanningen. Zij heeft kosten noch moeite gespaard om dit verslag te verbeteren.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijns inziens verdient mevrouw Van Lancker onze gelukwensen en waardering voor het feit dat zij het initiatief heeft genomen tot dit zeer belangrijke verslag. Daarmee is de dialoog geopend over een probleem dat de harde kern raakt van de rechten en de grondvrijheden van de vrouwen, van de helft van de wereldbevolking. Ondanks het feit dat tijdens de afgelopen jaren de seksuele en reproductieve gezondheid van de vrouw aanzienlijk vooruit is gegaan, blijkt uit de cijfers dat het aantal abortussen nog steeds heel hoog is, met name onder tieners, nauwelijks voorbehoedmiddelen worden gebruikt en seksueel overdraagbare ziekten opnieuw sterk de kop opsteken.
Het ergste is evenwel dat wij in veel gebieden van de Unie een heropleving zien van anachronistische, obscurantistische opvattingen over seksuele rechten, contraconceptie, gelijkheid van man en vrouw en het recht op zelfbeschikking van de vrouw. Talrijke conservatieve en religieuze groeperingen zijn in het geweer gekomen en hebben ons deze dagen overstelpt met allerlei berichten en documenten om ons ervan te weerhouden voor dit belangrijke verslag te stemmen. Dit is tekenend voor de situatie.
Onder het voorwendsel van de bescherming van het leven willen deze organisaties namelijk in feite abortus strafbaar stellen, vrouwen schuldcomplexen aanpraten en zelfs vervolgen, volgens het model dat momenteel in Portugal wordt toegepast. Dat zij de gelijkheid van man en vrouw en de rechten van de vrouw te vuur en te zwaar bestrijden, wisten wij al. Wij weten echter eveneens dat hun moraal een dubbele bodem heeft en zij met twee maten meten al naar gelang het om het ene of het andere geslacht gaat.
Natuurlijk wil niemand dat abortus een contraceptiemethode wordt. Vaak is abortus evenwel onontkoombaar. Vaak zijn moeilijke sociale, economische, psychische en culturele omstandigheden medeoorzaak van abortus. Is er echter nog iemand die betwist dat herhaalde zwangerschappen het resultaat zijn van een soort van geweldpleging tegen de vrouw? Moeten wij, afgezien van het vraagstuk van de gezondheid en de rechten van de vrouw, er ook niet voor zorgen dat kinderen worden geboren onder omstandigheden die hen in staat stellen zich psychisch, lichamelijk en geestelijk normaal te ontwikkelen? Uit de gegevens blijkt dat het aantal abortussen slechts zeer gering is in de landen waar een hoog niveau van gratis dienstverlening op het gebied van de reproductieve gezondheid en contraconceptie bestaat, waar zwangere vrouwen in moeilijkheden, zoals ongetrouwde vrouwen, materiële ondersteuning krijgen en waar een liberaal abortusbeleid gepaard gaat met serieuze en doeltreffende seksuele voorlichting van met name jongeren.
Kortom, ik ben van mening dat de Europese Unie en de Raad, evenals de kandidaat-landen hun inspanningen moeten versterken opdat prioriteit wordt gegeven aan een geïntegreerd Europees beleid voor reproductieve gezondheid, aan een beleid waarin het accent komt te liggen op preventie, contraceptie en seksuele voorlichting van jongeren. Het subsidiariteitsbeginsel kan onder geen enkel beding een voorwendsel zijn om het Europees Parlement te beletten een standpunt te bepalen ten aanzien van een dermate belangrijk vraagstuk.

Bordes (GUE/NGL).
Wij stemmen voor dit verslag daar hierin een lans wordt gebroken voor seksuele voorlichting en contraceptie, duidelijk wordt gezegd dat abortus moet worden gelegaliseerd en voor eenieder toegankelijk en veilig moet zijn, en een beroep wordt gedaan op de regeringen opdat zij nooit enige vrouw gerechtelijk zullen vervolgen vanwege illegale abortus.
Ik betreur evenwel dat men in dit verslag genoegen neemt met aanbevelingen en verzoeken aan de regeringen en deze niet dwingt wetten uit te vaardigen. Geen enkele vrouw beschouwt abortus als een normale contraceptiemethode. Het recht van de vrouw om over haar eigen lichaam te beschikken zou evenwel een onvervreemdbaar recht moeten zijn. Het is weerzinwekkend dat in enkele landen van de Europese Unie dit recht met de wet, en in bepaalde landen zelfs in de praktijk wordt geschonden. Ik vind het uiterst schokkend dat er zelfs hier in het Europees Parlement leden zijn die zich durven te verzetten tegen de in dit verslag voorgestelde verbeteringen door een beroep te doen op barbaarse en reactionaire ideeën, en tegen dit verslag stemmen.

Vanhecke, Frank (NI).
Dank u wel Voorzitter, gezien het late uur en de beperkte spreektijd moet ik me beperken tot één enkele reden uit de nochtans lange voorhanden zijnde rij redenen om dit verslag af te keuren en ga ik dus voor het gemak voorbij aan het feit dat het Parlement geen enkele bevoegdheid heeft ten aanzien van de basis van dit verslag en dat wat voorligt eigenlijk moet beschouwd worden als een soort ideologische bezigheidstherapie, als de zoveelste inbreuk op het subsidiariteitprincipe en als een poging om de kandidaat-lidstaten de abortuspraktijk als een soort acquis communautaire op te dringen en dat is hoe dan ook onaanvaardbaar.
Een fundamentele reden dan. Ik begrijp echt niet hoe men zo nonchalant het afbreken van leven door abortus als een soort overwinning op het vlak van de mensenrechten kan beschouwen. Ik wil gerust een debat aangaan met mensen die begrip vragen voor noodgevallen, maar de nauwelijks nog gecamoufleerde abortuspropaganda van dit verslag stoot mij tegen de borst. Ik denk trouwens dat het doden van leven het tegendeel is van reproductieve gezondheid.
De waarheid is trouwens dat zeer vele abortussen, de meerderheid ervan, het gevolg zijn van het feit dat ouders niet de materiële middelen hebben om kinderen op te vangen, bijvoorbeeld omdat het huwelijk nog steeds fiscaal worden bestraft, omdat de kinderbijslagen te laag zijn of omdat onze samenleving de gezinnen niet naar waarde schat. Nochtans is er in Europa een enorm demografisch probleem dat vanzelfsprekend niet door abortus, maar wel door een doordachte positieve gezinspolitiek, een doordachte kindvriendelijke politiek kan worden opgevangen.

Avilés Perea (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dat dit initiatiefverslag over seksuele en reproductieve gezondheid een bron van hevige onenigheid vormt, komt vooral doordat het een onderwerp aansnijdt dat nog altijd tot de bevoegdheden van de lidstaten behoort. Het houdt verband met het subsidiariteitsbeginsel en, hoewel na een amendement van mijn fractie daarmee in het verslag rekening is gehouden, beoogt het invoering van eenzelfde beleid in alle lidstaten. Met andere woorden: alle landen zouden dezelfde wetgeving moeten aannemen voor een kwestie waarop het subsidiariteitsbeginsel van toepassing is. Het is echter bovenal een kwestie die deel uitmaakt van de eigen overtuigingen, de eigen tradities en het gemeenschappelijk erfgoed van elk land.
Het verslag bevat zeker een aantal positieve elementen, met name ten aanzien van informatie over en preventie van seksueel overdraagbare aandoeningen, betere voorlichting op scholen en betere toegang tot gezondheidsdiensten en centra voor gezinsplanning, met name voor jongeren.
Het is waar dat het aantal ongewenste zwangerschappen onder - soms nog heel jonge - meisjes is toegenomen, maar we kunnen niet toestaan dat als oplossing hiervoor gepleit wordt voor het vrijgeven van abortus. Dit initiatiefverslag heeft immers als uiteindelijk oogmerk abortus en het gebruik van de morning-afterpil als doeltreffend middel tegen ongewenste zwangerschappen op te nemen in de wetgeving van de huidige en toekomstige lidstaten van de Europese Unie. Dat is voor veel Europeanen onaanvaardbaar, om zowel morele als gezondheidskundige redenen. Ik spreek hier overigens ook namens de kandidaat-landen die geen gelegenheid hebben gehad om aan dit debat deel te nemen, zodat het hier slechts gaat om een aanname.
Jongeren moeten meer informatie en meer middelen krijgen om ongewenste zwangerschappen te voorkomen. Volksgezondheid en het onderwijs moeten zich daarvoor sterk maken maar laten we ook niet vergeten dat de ouders hierin een fundamentele rol spelen en dat hun deelneming derhalve noodzakelijk is.
Het spijt me dat we op de wezenlijke punten geen grotere overeenstemming hebben bereikt. Ik hoop dat dat bij de stemming alsnog gebeurt als sommigen van de sprekers van vandaag kans zien hun zo extreme standpunten af te zwakken of bij te stellen. Zo niet, dan denk ik net als de rest van mijn fractie dat we tegen zullen moeten stemmen.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, in deze dagen zijn wij, veel collega's van mij en ikzelf, overspoeld door e-mails en faxen met dringende oproepen om toch vooral tegen het verslag van mevrouw Van Lancker te stemmen. Het argument daarvoor is dat dit verslag een uitnodiging tot legalisering van abortus in heel Europa zou zijn. Dit wijst op een ernstige misleidingscampagne, die door rechtse groeperingen in gang is gezet en gedecideerd van de hand moet worden gewezen. Het onderhavige verslag gaat in op het delicate probleem van reproductieve gezondheid en rechten, het behandelt aspecten van reproductieve gezondheid van vrouwen, de verspreiding van anticonceptiepraktijken, het houdt zich uitgebreid bezig met een beleid van gezondheid en seksuele voorlichting voor jongeren en het gaat uiteraard ook in op abortus en ongewenste zwangerschappen.
Dit thema wordt echter behandeld in het kader van aanbevelingen aan het adres van de lidstaten en kandidaat-landen, met als doel de reproductieve gezondheid en rechten van de vrouwen te beschermen. De rapporteur put zich uit in aanbevelingen die gericht zijn op preventie. De regeringen van de lidstaten en de kandidaat-landen worden gevraagd om te ijveren voor een sociaal en gezondheidsbeleid waarmee het aantal abortussen teruggedrongen wordt, met name door een netwerk van diensten voor gezinsplanning op te zetten.
Het verslag suggereert om garanties te bieden voor onpartijdige, wetenschappelijke informatie over de reproductieve gezondheid, met inbegrip van preventie van ongewenste zwangerschappen. Beklemtoond wordt dat zwangerschapsonderbreking niet bevorderd moet worden als middel van gezinsplanning en verder wordt aanbevolen dat, om de reproductieve gezondheid en rechten van vrouwen te beschermen, abortus legaal, veilig en voor iedereen toegankelijk moet zijn.
Overigens blijkt uit de ervaring van landen waar een wet voor zwangerschapsonderbreking bestaat, dat het aantal abortussen vermindert als het uit de illegaliteit wordt gehaald en op veilige plaatsen wordt verricht, onder strenge controle van een arts en zonder risico's voor de gezondheid. In Italië bijvoorbeeld is het aantal abortussen van 1980 tot 1998 met 40 procent teruggelopen.
Met dit uiterst evenwichtige verslag tast mevrouw Van Lancker het subsidiariteitsbeginsel niet aan. Zij stelt de Europese instellingen niet voor om de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de lidstaten over te nemen maar zij beveelt die landen een preventiebeleid - seksuele educatie - aan en zij herinnert iedereen eraan dat seksualiteit en reproductieve gezondheid in allereerste instantie een recht van vrouwen zijn.

Zrihen (PSE).
Wat voor een debat voeren wij eigenlijk over dit verslag? Je zou kunnen zeggen: een administratief debat, maar dat is niet zo. Dit is een debat over de rechten van de mens, en de reproductieve rechten waar wij hier over spreken zijn een nieuwe stap vooruit.
De eerste generatie grondrechten bestond uit burger- en politieke rechten, de tweede generatie uit sociale rechten, en nu spreken wij hier over reproductieve rechten, over het recht van de vrouw op haar lichaam.
Wij bevinden ons momenteel in een fase waarin wij deze rechten definiëren. Het concept van de ILO volgens welke gezondheid een grondrecht is, geeft steun aan de inspanningen tot uitwerking van een kader waarmee het reproductief recht zijn beslag kan vinden in de wetgeving. Wij moeten evenwel goed beseffen dat van een vrije keuze van reproductie in Europa en de wereld geen sprake is. Om mannen en vrouwen die vrijheid te geven moet men hun toegang geven tot informatie en duidelijk maken wat de verschillende mogelijkheden en hun respectieve consequenties zijn. Daarom is seksuele en affectieve opvoeding een absolute noodzaak.
Deze opvoeding is echter onderworpen aan uiteenlopende politieke, culturele en gezinsomstandigheden. Hier komt dus heel veel bij kijken. Wij moeten ruimte scheppen voor een debat waarin de persoon en haar cultuur worden geëerbiedigd, waarin de eerbiediging van elke persoon ons dwingt alle kwesties aan de orde te stellen en zeer zeker geen informatie te censureren.
Tegenwoordig wordt in veel landen geprobeerd via een openbaar beleid vrouwen autonomie te geven. Onderwijs en voorlichting is een van de maatregelen die daartoe worden getroffen. Als wij echter willen dat dit een instrument wordt in dienst van de democratie, moeten wij ervoor zorgen dat daarbij alle sectoren van het leven ter sprake worden gebracht. Zodra men bepaalde aspecten uitsluit, censureert men, en dan maakt men zich schuldig aan obscurantisme en niet-eerbiediging van de vrije keuze en het vrij gewetensonderzoek van de mens. Slechts door middel van toenadering tussen de wet en het daadwerkelijke leven, kan men de ontwikkeling en de emancipatie van de samenleving organiseren. Dit is een boodschap die Europa kan geven, een project dat Europa op stapel kan zetten, en daar kunnen wij trots op zijn.

Hermange (PPE-DE)
Waarde collega's, het is niet zo wij hier barbaren en daar geciviliseerden, hier reactionairen en daar progressieven, hier morele en daar immorele lieden hebben. In het debat moet iedereen worden geëerbiedigd, en daarom zijn wij mevrouw Van Lancker en onze schaduwrapporteur, mevrouw Müller, dank verschuldigd voor de manier waarop zij hebben samengewerkt. Het is en blijft evenwel een feit dat dit debat niet aan de orde is. Mevrouw Van Lancker geeft dat ook zelf toe in haar verslag als zij zegt: 'elk legislatief en reglementair beleid betreffende de reproductieve gezondheid valt onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten??. De onderhavige ontwerpresolutie - waartoe het Bureau van het Parlement ten onrechte toestemming heeft gegeven in het kader van het initiatiefrecht van onze instelling - is bijgevolg niet gegrond, zeer zeker niet als wij rekening houden met het feit dat nog geen maand geleden - paradoxen vieren hier kennelijk hoogtij - het verslag-Lamassoure over de verdeling van de bevoegdheden tussen de Gemeenschap en de lidstaten werd aangenomen. Laten wij hetgeen wij stemmen ook eens op onszelf toepassen. Dat is de eerste reden waarom ik niet voor dit verslag zal stemmen.
De tweede reden: kan men voor alles en nog wat voorschriften uitvaardigen? Wat is de juiste norm als er culturele verschillen zijn? Ik neem een voorbeeld: in Frankrijk hebben wij een wet uitgevaardigd over de morning-afterpil. Laten wij eens van deze wetgeving uitgaan. Spoedig zullen wij vaststellen dat deze wetgeving vol hiaten zit, en weet u waarom? Omdat de morning-afterpil momenteel in Frankrijk is toegestaan en distributie daarvan uitsluitend in scholen plaatsvindt. Distributie in ziekenhuizen kan niet. De scholen zijn echter slechts 150 van de 365 dagen geopend. Gaan wij dan van een andere wetgeving uit? Wat wij ook doen, er zijn altijd lacunes. Wat is het kader van de goede praktijken?
Dan is er nog een derde element waar ik vraagtekens bij zet. Ik geloof namelijk dat als men een verband legt tussen verlenging van de termijnen voor abortus en vooruitgang van de wetenschap - die ervoor zorgt dat mogelijke afwijkingen van het ongeboren kind steeds sneller kunnen worden opgespoord - en vooruitgang in de bio-ethiek, men het risico loopt dat een aantal artsen - en zeker niet de minst progressieve artsen; ik denk bijvoorbeeld in Frankrijk aan professor Nisand - in de toekomst op de een of andere manier zal aansturen op beoefening door de staat van eugenetica. Dat lijkt mij echter haaks te staan op de opbouw van het Europa van de mensen, dat wij allen zo vurig wensen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mevrouw Hermange.
Als lid van het Bureau wil ik u er evenwel op wijzen dat de agenda wordt vastgesteld door de Conferentie van voorzitters.

Valenciano Martínez-Orozco (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Van Lancker gaat over preventie, onderwijs en gezondheid maar sommige fracties hebben geprobeerd het af te schilderen als het verslag over abortus. Daarbij wordt gelogen, gemanipuleerd, gedreigd en dwang uitgeoefend. Ze zijn zelfs zover gegaan te beweren dat abortus borstkanker veroorzaakt. De druk die op ons is uitgeoefend is volkomen verwerpelijk.
Het verslag-Van Lancker rekent af met de hypocrisie van sommige standpunten. Een voorbeeld daarvan is dat aan sommige, bevoorrechte vrouwen het zelfbeschikkingsrecht wordt gegund terwijl dat al die anderen die niet tot die selecte groep behoren, wordt ontzegd. Vrouwen die een hoog sociaal-economisch niveau hebben, lukt het een oplossing te vinden maar vrouwen met minder kansen blijven met het probleem zitten. Verder rekent het verslag af met de hypocrisie dat enerzijds onvoldoende aandacht wordt besteed aan seksuele voorlichting en anderzijds abortus wordt verboden.
Mijnheer de Voorzitter, eerst moest de Spaanse vrouw naar Londen voor een abortus, en tegenwoordig komt de Portugese vrouw naar Spanje. Is dat een billijke, zinnige of evenwichtig situatie? Welke zin heeft dat in de context van de Europese Unie?
Het verslag-Van Lancker draagt oplossingen aan om het aantal abortussen te verminderen. Hoe meer preventie, hoe meer voorlichting, hoe minder abortussen. Het verslag-Van Lancker is een evenwichtig verslag en de rapporteur heeft zich in de onderhandelingen over de amendementen flexibel en genereus opgesteld tegenover de rechtse fracties, maar de vrouwen ter rechter zijde tonen zich een slecht verstaander, waarschijnlijk omdat zij het debat niet uitzitten, hun mening geven en vertrekken.
Wij denken dat veel vrouwen binnen en buiten de grenzen van de Europese Unie uitzien naar dit verslag. Het verdient het te worden aangenomen door de plenaire vergadering van het Europees Parlement, omdat veel vrouwen wachten op de uitkomst ervan. Al degenen die hebben dwarsgelegen wacht een lesje, namelijk dat donderdag de plenaire vergadering van dit Parlement het uitstekende verslag van Anne E. M. Van Lancker aanneemt.

Martens (PPE-DE).
Voorzitter, ik betreur dat het verslag door de meerderheid van de fractievoorzitters en de Conferentie van voorzitters is geaccepteerd op onze agenda.
Het onderwerp valt niet onder Europese bevoegdheid, het is al gezegd. Het is ook verwonderlijk omdat de Socialisten en Liberalen vorig jaar een debat over een evenzeer ethisch en gevoelig onderwerp, euthanasie, weigerden omdat een debat over een dergelijk onderwerp al niet onder de Europese bevoegdheid heette te vallen. Nu wordt er net voor de uitbreiding nog even een initiatiefverslag op de agenda geplaatst met grote implicaties voor de kandidaat-lidstaten zonder dat ze erbij betrokken zijn geworden. Over hen maar zonder hen. Dat zal weinig vertrouwen geven in het democratisch besluitvormingsproces in de toekomst.
Aanname van het rapport vormt een risico voor het uitbreidingsproces. Mevrouw Doyle heeft het ook al gezegd, ik denk aan Polen, ik denk aan het referendum in Ierland en andere. Ik hoop dat iedereen die morgen stemt zich daar goed van bewust is.
Ik heb veel negatieve reacties gekregen vanuit diverse Europese landen, vanuit Oost- en West-Europa, vandaag nog vanuit het Europese Lekenforum in Erfurt.
Het onderwerp is belangrijk voorzitter, en hangt samen met enkele actuele vraagstukken, zoals de toename van seksueel overdraagbare ziektes, het groot aantal ongewenste zwangerschappen, ook onder jongeren, het groot aantal legale en illegale abortussen en de eventuele negatieve gevolgen voor vrouwen van dien, het belang van relaties en familie, het belang van opvoeding op dit terrein et cetera. Helaas ging dit verslag - in de oorspronkelijke versie zeker - daar voor een groot deel aan voorbij. In tegenstelling tot wat hier gezegd wordt, ging het hier toch vooral om het recht op, de verkrijgbaarheid van, - bij voorkeur gratis -, en de voorlichting over abortus en voorbehoedmiddelen. Leest u de paragrafen er maar op na Nauwelijks iets over de hiervoor genoemde punten, over mogelijke preventie van ongewenste zwangerschappen of bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid van mannen in dezen. Ik ben blij dat tenminste deze amendementen van onze fractie daarover zijn aangenomen.
Het verslag had niet geagendeerd moeten worden omdat het onderwerp niet tot onze bevoegdheid behoort. Ik vind het bovendien om meerdere redenen toch geen goed verslag. Ondanks de enkele verbeteringen, vind ik het te eenzijdig en soms onjuist. Onjuist waar het verslag te positief is over de resultaten van de verregaande liberale abortuswetgeving en de gemakkelijke toegang tot anticonceptiemiddelen. Onderzoek laat zien dat deze geen garantie zijn voor een laag abortuscijfer.
Ook is het verslag innerlijk tegenstrijdig. Het vindt abortuswetgeving een bevoegdheid van de lidstaten maar wil wel legalisering in alle landen. Voor degenen die dat hier zojuist vanavond rechtse propaganda noemen lees ik nog even paragraaf 12, een deel: "...beveelt aan dat abortus wordt gelegaliseerd en veilig en toegankelijk voor iedereen wordt gemaakt".
Het zegt dat er te weinig statistische gegevens zijn, maar concludeert en vergelijkt wél. Bovenal, voorzitter, getuigt het van een mensbeeld dat mij niet aanspreekt. Het is alleen geschreven vanuit het perspectief van rechten en niet vanuit het perspectief van verantwoordelijkheden. Vanuit onze fractie zijn compromisamendementen voorgesteld. Daarmee zouden de scherpe kanten er voor ons af gehaald zijn. Ik heb begrepen dat de Socialisten en Liberalen daar voor een groot deel niet mee kunnen leven. Ze willen hun eigen mening door het Europees Parlement verwoord hebben, ook al valt het onderwerp niet onder onze bevoegdheid, ook al vormt het een gevaar voor het toetredingsproces en ook al is het paternalistisch ten aanzien van de toetredingslanden.
Ik begrijp veel van de problemen maar dit verslag op onze agenda nù, begrijp ik niet. Een verkeerde weg voor een serieus probleem. Politiek onstrategisch.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Er is tijdens dit debat gesuggereerd dat de afgevaardigden tegen dit verslag moeten stemmen omdat het een negatieve invloed zou kunnen hebben op het referendum in Ierland over het Verdrag van Nice. Ik zou de geachte afgevaardigden willen verzoeken deze overweging buiten beschouwing te laten. Het Ierse volk is zeer wel in staat voor zichzelf te zorgen. Het hoeft niet tegen zichzelf beschermd te worden en de Ieren wensen niet als kinderen te worden behandeld die de kamer moeten verlaten wanneer het gesprek over seks gaat.

Ik zou u tevens in overweging willen geven dat als mannen zwanger konden worden, abortus nergens ter wereld een probleem zou zijn.

De Voorzitter.
Geachte collega, mijns inziens zou u de grootste moeite hebben om ons te zeggen op welk artikel van het Reglement uw opmerkingen zijn gebaseerd. Ik zie mij derhalve gedwongen u te onderbreken, maar ik denk dat iedereen u wel heeft begrepen.

Byrne
Ik ben verheugd over deze gelegenheid om aan het eind van het plenair debat over dit verslag namens de Europese Commissie het woord te voeren.
Het verslag van mevrouw Van Lancker behandelt een reeks belangrijke vraagstukken die tot de gevoeligste en belangrijkste kwesties op het gebied van gezondheid en ethiek behoren waarmee onze samenlevingen vandaag de dag te maken hebben. Laat ik om te beginnen mijn erkentelijkheid betuigen aan de rapporteur voor haar inspanningen om de rechtsorde van de Europese Unie te eerbiedigen. Zoals de rapporteur terecht erkent is de Europese Unie niet bevoegd zich bezig te houden met de gezondheidszorg. Het Verdrag is daar duidelijk over.
In artikel 152, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap staat: 'Bij het optreden van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid worden de verantwoordelijkheden van de lidstaten voor de organisatie en verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging volledig geëerbiedigd.? Ik zou dan ook willen onderstrepen, zoals in het verslag eveneens gedaan wordt, dat het verstrekken van gezondheidszorg onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten valt. Dit geldt ook voor het beleid voor het verstrekken van diensten op het gebied van de reproductieve gezondheid en seksualiteit.
In dit verband wil ik er de aandacht op vestigen dat het overgrote deel van de aanbevelingen in het verslag, zoals mevrouw Van Lancker reeds gezegd heeft, gericht is op de lidstaten en kandidaat-lidstaten. Het is aan hen om te bepalen hoe zij het best kunnen reageren in overeenstemming met hun eigen grondwettelijke en juridische kaders.
Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om te beklemtonen dat de Commissie niet de ambitie heeft zich bezig te houden met de gezondheidszorg. Op dit ogenblik hebben wij daartoe niet de bevoegdheid en mijns inziens zal dit in de toekomst niet veranderen. Subsidiariteit is het grondbeginsel van de gezondheidszorg en dit dient gerespecteerd te worden.
Laat dit duidelijk zijn: de Commissie zal geen voorstellen doen voor de verstrekking van gezondheidsdiensten. Dat is de verantwoordelijkheid van de lidstaten.
Hoewel het dus van essentieel belang is dat er een volledig en openhartig debat wordt gevoerd over belangrijke gezondheidskwesties, moeten wij ook erkennen, wanneer wij gaan nadenken over algemene aanbevelingen op gevoelige terreinen, dat de lidstaten en de Gemeenschap verschillende bevoegdheden hebben.
Het is duidelijk dat er ten aanzien van dergelijke vraagstukken belangrijke culturele, etnische, ethische en religieuze verschillen bestaan tussen onze burgers. Wanneer wij de nadruk leggen op het belang van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, moeten wij de uiteenlopende standpunten in onze lidstaten aangaande zaken als abortus met fijngevoeligheid benaderen. Seksuele en reproductieve gezondheidskwesties zijn kernthema's van het debat dat momenteel in Europa wordt gevoerd over sociale kwesties en volksgezondheid. Deze kwesties raken het leven van onze burgers op een wijze waarop andere onderwerpen dat nooit zouden kunnen. Om die reden kunnen besluiten over deze onderwerpen het best zo dicht mogelijk bij de betrokkenen worden genomen. Bij het ontwikkelen van een beleid betreffende volksgezondheid moet een aantal zaken echter zorgvuldig overwogen en geanalyseerd worden. En verslagen, zoals het verslag waarover wij vanavond debatteren, bieden inzicht in de gecompliceerde vraagstukken waarmee beleidsmakers tegenwoordig te maken hebben.
Voor alle aspecten van seksuele en reproductieve gezondheid geldt dat hoe beter geïnformeerd en voorgelicht mensen zijn, hoe groter de kans is dat zij valkuilen zullen vermijden door verantwoordelijkheid te nemen voor hun gezondheid en welzijn. In het echte leven kunnen zich natuurlijk vaak uiterst moeilijke situaties voordoen waarin mensen niet alleen informatie moeten verwerken, maar ook een holistisch begrip moeten ontwikkelen van de mogelijke invloed van deze kwesties op hun leven.
Vanzelfsprekend wordt in dit debat aanzienlijke aandacht geschonken aan de verantwoordelijkheid en de rechten van vrouwen waar het hun gezondheid en welzijn betreft. Ik ben echter van mening dat de verantwoordelijkheid van mannen op dit vlak meer aandacht dient te krijgen. Te vaak zien wij over het hoofd hoe belangrijk het is mannen beter voor te lichten teneinde hun gedrag, opvattingen en betrokkenheid te veranderen. Ik hoop dat onze lidstaten meer nadruk zullen leggen op het voorlichten en informeren van mannen op dit belangrijke gebied.
Het verslag uit 1997 van de Commissie over de gezondheidstoestand van vrouwen in de Europese Gemeenschap bevat eveneens een aantal nuttige analyses. In dit verslag werd de aandacht gevestigd op het feit dat seksuele en reproductieve gezondheidskwesties van vitaal belang zijn voor vrouwen in de reproductieve leeftijd. De Europese Commissie werkt momenteel aan de ontwikkeling van indicatoren voor de volksgezondheid. Deze indicatoren worden door deskundigen uitgewerkt en zullen de basis leggen voor het vergaren en analyseren van informatie betreffende de gezondheid in Europa. Daarbij zal een aantal indicatoren betrekking hebben op diverse aspecten van reproductieve en seksuele gezondheid.
De Commissie is bereid op basis van de verzamelde gegevens statistisch en epidemiologisch onderzoek op te zetten en uit te voeren. Ik moet evenwel beklemtonen dat de kwaliteit van dergelijk onderzoek afhankelijk is van de kwaliteit en de bruikbaarheid van de door de lidstaten verschafte gegevens.
In de derde zuil van het nieuwe communautair actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid zullen gezondheidsdeterminanten worden behandeld in het kader van ziektepreventie en gezondheidsbevordering. Dit geldt eveneens voor seksuele en reproductieve gezondheid.
Wat het programma voor gezondheidsbevordering betreft: kandidaat-lidstaten kunnen hieraan deelnemen. De lidstaten zijn echter verantwoordelijk voor het nationale beleid inzake gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Gezondheidseducatie op scholen en informatiecampagnes vallen daar eveneens onder en men zou daarvoor gebruik kunnen maken van de wetenschappelijke gegevens die deze analyse oplevert.
De Europese Commissie acht zich niet in de positie om commentaar te leveren of te reageren op het "Mexico City"beleid van de regering van de Verenigde Staten, waarnaar in het verslag wordt verwezen. Het is aan de Amerikaanse regering hierover te beslissen. Ik heb mij daarom vandaag in mijn opmerkingen beperkt tot die gebieden waarop de Commissie wel bevoegd is.
Tot besluit wil ik nogmaals onderstrepen hoe belangrijk en gevoelig de vraagstukken zijn die wij vandaag naar aanleiding van het werk van mevrouw Van Lancker besproken en bestudeerd hebben.

De Voorzitter.
 Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
 Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
het verslag A5-0203/2002 van mevrouw Quisthoudt-Rowohl, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigd voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende de regels inzake de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten en de regels inzake de verspreiding van de onderzoeksresultaten ter uitvoering van het kaderprogramma van de Europese Gemeenschap 2002-2006 (COM(2001) 822 - C5-0017/2002 - 2001/0202(COD))
het verslag A5-0205/2002 van mevrouw Quisthoudt-Rowohl, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het gewijzigd voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de regels inzake de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten aan de uitvoering van het kaderprogramma 2002-2006 van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) (COM(2001) 823 - C5-0236/2002 - 2001/0327(CNS)).

Quisthoudt-Rowohl (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, waarover gaat het wanneer we het hebben over de regels voor de deelname aan een onderzoeksprogramma? Er is geld beschikbaar voor onderzoeksactiviteiten, en wel geld uit de schatkist. Het is overheidsgeld, dat wil ik heel duidelijk zeggen. De belastingbetaler financiert onderzoeksactiviteiten. De projecten worden aangekondigd, er worden aanvragen gedaan en vroeg of later wordt er geld toegekend - of ook niet. Wat was in dat verband voor ons nu eigenlijk belangrijk? Belangrijk was dat de inschrijvingsprocedure duidelijk, begrijpelijk en eenvoudig is. Dan kunnen ook de aanvragen duidelijk, begrijpelijk en eenvoudig zijn. Daarom pleiten wij voor een procedure in twee fasen, die ook in het verleden haar nut heeft bewezen. De Commissie is op ons verzoek ingegaan. Ten tweede is het natuurlijk belangrijk dat de beoordeling snel verloopt, zodat de aanvragers niet lang hoeven te wachten om te horen of hun project in aanmerking komt of niet. Voor ons als Parlement was ook belangrijk dat naast vanzelfsprekende criteria zoals uitmuntendheid en innovatie ook andere criteria een rol spelen. Ik denk daarbij bijvoorbeeld - er zijn net veel dames weggelopen - aan de rol van vrouwen in het onderzoek. Belangrijk is ook dat er tegenover het geld ook een Europese meerwaarde staat. Met andere woorden: de samenwerking moet meer opleveren dan onderzoek door ieder apart.
Samenwerken betekent solidariteit tussen de leden van deze groep, ook in de aansprakelijkheid wanneer er een keer iets misgaat - wat natuurlijk niemand verwacht. De solidariteit mag echter niet zo ver gaan dat iedere deelnemer voor de hele schuld aansprakelijk is, zoals de Commissie had voorgesteld. Wij hebben dat probleem opgelost. Gezamenlijke aansprakelijkheid binnen bepaalde grenzen, dat is ons motto. We hebben een goed compromis gevonden tussen de nodige solidariteit en de verantwoordelijkheid van iedere deelnemer.
Natuurlijk moet de geldstroom soepel verlopen, maar er moet ook controle mogelijk zijn, en het geld moet gericht worden uitgegeven. Ik wil hier slechts één voorbeeld geven: vaste bedragen kunnen zinvol zijn, maar alleen wanneer ze nodig zijn omdat de kosten voor onderzoek in Europa hoger zijn. Dat moet aan de hand van documenten kunnen worden aangetoond, al is het maar achteraf. Met andere woorden: wij zeggen ja tegen netwerken van uitmuntendheid en een gemeenschappelijke Europese onderzoeksruimte, maar niet in een willekeurige vorm van samenwerking zonder werkelijk meetbaar nut. Ook in dat opzicht zijn we erin geslaagd om het voorstel van de Commissie bij te sturen in de zin van de wensen van het Parlement.
Een ander belangrijk punt in de discussie was voor ons het volgende: het voorstel van de Commissie heeft ons de indruk gegeven - en ik zeg heel bewust 'heeft ons de indruk gegeven? - dat de Commissie zich eigenlijk een beetje wil terugtrekken. We hebben daar lang over gesproken, en zijn het uiteindelijk over een ander compromis eens geworden. De Commissie wilde gewoon zeggen: één persoon is verantwoordelijk voor het project, en die krijgt het geld. Dat kan niet. Onze executieve draagt een bepaalde verantwoordelijkheid, en daar willen we de Commissie aan houden. Zij is aansprakelijk voor de bedragen die ze heeft goedgekeurd, en is dat als enige ook direct tegenover de Europese Rekenkamer. Volgens mij hebben wij met de hulp van veel collega's een goed voorstel nog kunnen verbeteren.
Ik zou nog iets over de procedure willen zeggen, omdat die tamelijk ongebruikelijk is. Dit eerste verslag valt onder de medebeslissingsprocedure, terwijl we bij het verslag over Euratom slechts worden geraadpleegd. Maar goed, we hebben het nu over het eerste verslag volgens de medebeslissingsprocedure, en die procedure zullen we ook in eerste lezing kunnen afsluiten. Waarom? We hebben uitstekend samengewerkt met de Raad, en ik zou staatssecretaris Marimón met naam willen noemen. Hij heeft er persoonlijk hard voor gestreden dat we het door een dialoog met elkaar eens zijn geworden. Ik moet echter ook zeggen dat ook de Commissie altijd tot een dialoog bereid was. Iedereen had een open oor voor de standpunten van de ander, en we hebben een tekst tot stand gebracht die door de parlementaire commissie al is goedgekeurd. Ook de Raad heeft ermee ingestemd, een beetje vervroegd misschien, want het Parlement stemt er pas morgen over, maar ik verwacht een grote meerderheid voor het voorstel. Dat zoveel eenheid al na één lezing is ontstaan is alleen maar mogelijk door de constructieve houding van alle betrokken partijen, en ik wil iedereen daarvoor van harte bedanken.
Ik zou ook alle collega's uit andere fracties willen bedanken. Ik was tijdelijk gehandicapt, u heeft me allemaal permanent zien rondrijden, en dat was natuurlijk een bijzonder geval. Daarom heeft iedereen - de Commissie, de Raad en de collega's - veel begrip getoond. Daarvoor wil ik u nogmaals bedanken. Iedereen heeft ook nieuwe en flexibele werkmethoden ontwikkeld. Nieuwe en flexibele methoden wens ik ook voor alle deelnemers aan het zesde kaderprogramma, maar ook voor de Commissie, die nu natuurlijk aan de slag gaat en het geld gaat verdelen. We zullen u bij dit werk in de komende jaren kritisch maar ook welwillend begeleiden.

Marques (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, wij behandelen vandaag een voorstel van de Commissie betreffende de regels inzake de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten en de regels inzake de verspreiding van de onderzoeksresultaten ter uitvoering van het kaderprogramma 2002-2006.
Ik feliciteer de rapporteur met het uitstekende verslag dat zij ons hier voorlegt en dat mijn onvoorwaardelijke steun verdient. Samen met de rapporteur onderschrijf ik de aanpak van de Commissie en pleit ik voor vergemakkelijking van de toegang tot financiering door vereenvoudiging van de regels en een grotere operationele flexibiliteit. Ook de nieuwe doelstellingen dragen mijn goedkeuring weg, met name de invoering van eenvoudige en begrijpelijke regels voor deelneming, een sneller en slanker beheer en de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap.
Met uw welnemen zou ik, als afgevaardigde van een ultraperifere regio, met name van de autonome regio Madeira, het laatste gedeelte van mijn uiteenzetting willen wijden aan een punt dat rechtstreeks in verband staat met de ultraperifere regio's. In overweging 9 van het compromisamendement wordt aangedrongen op deelneming van deze regio's van de Gemeenschap aan de activiteiten van het zesde kaderprogramma. Ook in het vorige kaderprogramma werd reeds onderstreept dat rekening moest worden gehouden met de eigen kenmerken van de ultraperifere regio's.
Ik heb evenwel een compromisamendement ingediend waarin ik voorstel om nog verder te gaan teneinde de voornoemde overweging ook daadwerkelijk in de praktijk te brengen. In dit verband acht ik het noodzakelijk dat het criterium van toegevoegde communautaire waarde bij de tenuitvoerlegging van projecten in ultraperifere regio's extra wordt gehonoreerd. Deze opwaardering zou bijzonder gunstige gevolgen hebben voor de deelneming van de ultraperifere regio's. Momenteel vallen deze regio's immers vaak buiten de boot, temeer omdat er ondanks de kwaliteit van de voorgestelde projecten slechts weinig externe partners bereid zijn samen te werken met ultraperifere instellingen. Als wij gelijke kansen voor alle deelnemers willen waarborgen en de projecten willen openstellen voor nieuwe deelnemers, moeten wij noodzakelijkerwijs meer gewicht toekennen aan het criterium van toegevoegde communautaire waarde teneinde het zesde kaderprogramma toegankelijk te maken voor uit ultraperifere regio's afkomstige projecten.

De Voorzitter.
Aangezien het al na middernacht is, wil ik de tolken zeggen dat het debat nog een kwartiertje zal duren. Ik dank hen bij voorbaat voor hun geduld.

Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, na uw woorden zou ik willen zeggen: goedemorgen! Dit is misschien ook een symbool voor de nieuwe start die we willen maken met het zesde kaderprogramma voor onderzoek. Ik wil ook de rapporteur bedanken, en niet alleen uit beleefdheid, want ik vind dat we goed hebben samengewerkt en haar voorstellen ook in hoge mate hebben opgepakt. Ik ben werkelijk heel dankbaar voor dit initiatief.
In verband met de regels voor de deelname moet ik zeggen dat we de Commissie veel verantwoordelijkheid hebben gegeven. We verwachten dus ook veel van de Commissie. Ik benijd de Commissie niet, want het zal heel moeilijk worden om het zesde kaderprogramma voor onderzoek uit te voeren. Ik denk daarbij aan de bepaling dat de Commissie ieder besluit om een voorstel af te wijzen moet toelichten. Dat eisen wij al lang, maar bij die tienduizenden projecten is dat een enorme verantwoordelijkheid voor de Commissie. Wanneer ze daarin slaagt zou ik zeggen: chapeau, want dat draagt er zeker toe bij dat de animo om aan het Europese onderzoeksprogramma deel te nemen niet daalt. Het zal echter niet makkelijk zijn.
Het grootste probleem bij dit zesde kaderprogramma voor onderzoek is toch dat er zoveel landen aan deelnemen. Vijftien lidstaten plus de landen die willen toetreden tot de Europese Unie plus de landen van de Europese Economische Ruimte plus Israël plus in een latere fase ook nog Zwitserland, dat zijn heel veel deelnemers. Het zal niet makkelijk zijn om dat te besturen, dat wil zeggen om het kaderprogramma voor onderzoek correct uit te voeren. Ik heb ook wel begrip voor de wens om zo groot mogelijke projecten tot stand te brengen, netwerken van uitmuntendheid, geïntegreerde projecten en dergelijke. Daar ligt waarschijnlijk inderdaad de toekomst voor het Europees kaderprogramma voor onderzoek. Dat betekent echter dat de andere projecten, de kleintjes, vooral en in toenemende mate door de lidstaten en door de regio's moeten worden overgenomen. Dat zal tot een verdergaande taakverdeling tussen de Europese Unie en de lidstaten leiden.
Ik ben heel blij dat de kwestie van de procedure in twee fasen beter is beschreven. Ik verwacht dat die procedure, als ze goed wordt toegepast, het werk zal vereenvoudigen. De Commissie heeft daarmee al enige ervaring. Ik hoop dat ze daarop nog kan voortborduren. Hoe sneller we het zesde kaderprogramma voor onderzoek omzetten, des te meer geld kunnen we besparen. Het Parlement heeft daartoe zijn bijdrage geleverd, daarover bestaat een consensus. Nu moeten we het geld zo snel mogelijk uitgeven. Ik wens u daarbij veel succes, mijnheer de commissaris.

Plooij-van Gorsel (ELDR).
Graag wil ik namens de Liberale Fractie mevrouw Quisthoudt complimenteren met haar gedegen verslag en vooral ook met haar krachtige onderhandelingscapaciteiten tijdens de informele triloog, met het Spaanse voorzitterschap maar ook, en vooral, met de Europese Commissie.
Het Spaanse voorzitterschap heeft op dit dossier prima werk geleverd. Het resultaat is nu dat we in één lezing de regels voor deelname aan het kaderprogramma kunnen goedkeuren zodat het 6e kaderprogramma op tijd van start kan gaan. Dat is goed nieuws voor alle onderzoekers in Europa maar ook voor het onderzoeksklimaat en de innovatie in de Europese Unie.
Onlangs is weer gebleken dat de Europese Unie verder terugvalt als het gaat om onderzoek en concurrentievermogen. Het verschil tussen Europa en de Verenigde Staten in investeringen in onderzoek is de afgelopen jaren sterk gegroeid. In 1994 was dat verschil nog 51 miljoen EUR op jaarbasis en dat is in het jaar 2000 maar liefst opgelopen tot 124 miljoen EUR. Behalve de nationale overheden, moet vooral het bedrijfsleven meer investeren. Maar collega's dat vergt een veel beter investeringsklimaat om het voor bedrijven aantrekkelijk te maken om in Europa te investeren. En ook deelname aan het 6e kaderprogramma vanuit de private sector moet gestimuleerd worden.
Belangrijk is dan ook dat het Parlement zijn zin heeft gekregen met betrekking tot de aansprakelijkheid van de deelnemers aan een consortium in het kaderprogramma. Het kan toch niet zo zijn dat als één deelnemer contractbreuk pleegt, de andere deelnemers daar gezamenlijk en individueel aansprakelijk voor zijn zoals de Commissie wilde? De Raad begreep het gelukkig ook zodat de tekst kon worden aangepast.
Ik wil verder nog opmerken dat de behandeling van contracten door de Europese Commissie veel problemen oplevert. Betalingen vinden veelal te laat plaats en de administratieve druk is hoog. Dit levert vooral voor het midden- en kleinbedrijf problemen op. De Commissie zal op deze wijze problemen krijgen om goede projecten binnen te halen omdat innovatieve bedrijven niet meer willen meedoen. En dit komt mede bijvoorbeeld door het annuleren van projecten zonder opgave van reden. Dit soort praktijken stimuleert de private sector niet en zal niet leiden tot hogere investeringen in Europa en zeker niet tot 3% van het nationaal product zoals de Commissie het graag wil. Dus roep ik de Commissie op de regels efficiënt en flexibel toe te passen.

Piétrasanta (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, mevrouw de rapporteur, waarde collega's, de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie hoopte vurig dat de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma kon worden vereenvoudigd, humaner kon worden gemaakt, om zo te zeggen. Met het verslag van mevrouw Quisthoudt-Rowohl, die ik van harte bedank voor haar toeschietelijkheid en haar verstandige voorstellen voor de deelnemingsvoorschriften, worden wij op het juiste spoor gezet. Het is de eerste keer dat de kandidaat-landen in het kaderprogramma gelijke rechten zullen genieten met de lidstaten, en wetenschappelijke samenwerkingsorganisaties van Europese en geassocieerde landen op voet van gelijkheid kunnen deelnemen met organisaties van de lidstaten.
Het verheugt mij bovendien vast te kunnen stellen dat organisaties van derde landen volledig kunnen deelnemen aan de activiteiten van het kaderprogramma. Dat is met name voor onze fractie van groot belang. Wij willen namelijk een versterking van het onderzoek met de ontwikkelingslanden, de mediterrane landen en de landen van Latijns-Amerika. Als wij kijken naar de nieuwe beheersvoorschriften - die met name voortvloeien uit de nieuwe instrumenten - zien wij dat het noodzakelijk is de werking tijdens de tenuitvoerlegging van dit programma te optimaliseren. Daarbij moet evenwel worden vermeden dat uiteindelijk voor formele bemiddelingsprocedures wordt gekozen. Wij danken wat dit betreft de Raad, en met name minister Marimon die zich intensief met dit vraagstuk heeft beziggehouden, voor zijn instemming met ons voorstel tot versnelling van de gang van zaken. Wij zijn blij met de regelmatige contacten tussen het Parlement en de Commissie. Dankzij de welwillendheid en competentie van de heer Busquin zal er geen enkele hinderpaal zijn voor een goede samenwerking, en daarbij denk ik met name aan een eventuele actualisering tijdens de tussentijdse evaluatie van 2004.

McNally (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn complimenten aan de rapporteur - vooral gezien het ongeluk dat zij gehad heeft - voor de wijze waarop zij haar ervaring in het vijfde kaderprogramma en haar beroepsmatige ervaring als wetenschapper heeft aangewend ten behoeve van ons allen.
Ik wil ook de heer Busquin bedanken - een uitstekende commissaris die er met zijn medewerkers op vaardige wijze voor heeft gezorgd dat wij al in een vroeg stadium vooruitgang konden boeken. Natuurlijk willen wij allemaal de heer Marimon bedanken voor zijn geduld en zijn goede humeur. Mijn dank ook aan de wetenschappelijke gemeenschap, die ons prompt van advies diende en erop wees dat zij behoefte had aan eenvoud, een sneller beheer en bescherming van de financiële belangen.
Deze nieuwe instrumenten zijn opwindend, maar wij moeten voorkomen dat veel mensen niet aan de programma's deelnemen omdat zij er te weinig vertrouwd mee zijn. Het zag ernaar uit dat aansprakelijkheid een groot struikelblok zou zijn, maar dat probleem is gelukkig opgelost.
Ik wil de aandacht van het Parlement vestigen op het belangrijke amendement 29 en de tegenhanger daarvan in het Euratom-programma, amendement 38, waarin criteria worden toegevoegd waarmee rekening kan en moet worden gehouden, zoals activiteiten die de rol van vrouwen in het onderzoek helpen uitbreiden en synergie met onderwijs. De verspreiding van onderzoeksresultaten zou door toegankelijkheid tamelijk gemakkelijk moeten zijn. Desalniettemin beschouwt het Parlement verspreiding als een belangrijke fase in dit proces. U kunt er zeker van zijn dat wij het zesde kaderprogramma op de voet zullen volgen, projecten zullen bezoeken, zullen overleggen met wetenschappers en om beoordelingen zullen vragen.
Wanneer morgen het verslag van mevrouw Quisthoudt-Rowohl wordt aangenomen, valt daarmee het laatste stukje van de puzzel op zijn plaats. Dankzij de heer Caudron en de rapporteurs voor de afzonderlijke programma's hebben wij efficiënt kunnen werken. Thans hebben onze wetenschappers ruim de tijd zich voor te bereiden, in de wetenschap dat het ons doel is ervoor te zorgen dat het zesde kaderprogramma efficiënt is, dat het goed beheerd wordt, dat deelname eraan eenvoudig is en dat er vanuit financieel oogpunt niets op aan te merken valt. Nogmaals mijn dank aan alle betrokkenen.

Busquin
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, na het besluit betreffende het kaderprogramma en de specifieke programma's zijn de regels met betrekking tot deelneming en verspreiding het derde element van het instrument dat wij gaan gebruiken voor de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma voor onderzoek.
Dit is allerminst het meest onbeduidende element. De deelnemingsregels vormen het juridisch en financieel kader dat ten grondslag ligt aan de tenuitvoerlegging en de financiering van de onderzoeksactiviteiten van het zesde kaderprogramma.
Ik wil de rapporteur, mevrouw Quisthoudt-Rowohl, van harte bedanken voor het grondig werk dat zij bij de bestudering van het voorstel betreffende deze regels in samenwerking met het betrokken bedrijfsleven heeft verricht.
Ook dank ik de rapporteurs voor advies, de heer Linkohr, mevrouw Plooij-van Gorsel en de heren Piétrasanta en Alyssandrakis, evenals de voorzitter van de commissie, de heer Westendorp, voor de uitstekende sfeer tijdens de discussies.
U wijst, mevrouw Quisthoudt-Rowohl, er terecht op dat dit akkoord mogelijk was dankzij het intensieve werk en de vruchtbare besprekingen van alle betrokkenen. Ook ik wil, evenals u, wijzen op de rol van het Spaans voorzitterschap en van met name de fungerend voorzitter, de heer Marimon. Mijns inziens bevestigt het bereikte resultaat onze gemeenschappelijke wil om dit programma eenvoudiger en lichter te maken dan het vorige programma, en tegelijkertijd de noodzakelijke striktheid in acht te nemen.
Het nieuwe model is gebaseerd op een streven naar meer autonomie voor consortia. Dit beginsel zal worden versterkt door een verhoogde flexibiliteit van de regels en contracten en een aanzienlijke vermindering van de daarmee gepaard gaande administratieve vereisten.
Het was de bedoeling deze regels eenvoudiger, lichter, gemakkelijker toepasbaar, leesbaarder en begrijpelijker te maken voor de deelnemers. Wij wilden eveneens meer flexibiliteit, zonder evenwel afbreuk te doen aan de striktheid.
Eveneens hebt u, mevrouw Quisthoudt-Rowohl, er nogmaals terecht op gewezen dat degenen bedrogen zijn uitgekomen die dachten dat de Commissie zich van al haar voorrechten, en daarmee van al haar verantwoordelijkheden zou ontdoen, met name met betrekking tot de evaluatie en de selectie van de te financieren voorstellen, de selectie van voor communautaire financiering in aanmerking komende deelnemers, de tenuitvoerlegging van een efficiënt systeem van toezicht op de gefinancierde projecten en de besluiten tot uitbetaling. Dat was niet meer dan een indruk. U hebt er terecht op gewezen dat heel het solidariteitsproces in dat kader moet worden gezien.
Natuurlijk zijn de nieuwe regels aangepast om rekening te kunnen houden met de nieuwe onderdelen van het zesde kaderprogramma, en vooral met de introductie van nieuwe instrumenten voor financiële ondersteuning. Enkele belangrijke veranderingen zijn een uitvloeisel van door het Parlement genomen initiatieven, en ik denk daarbij met name aan het feit dat deelneming aan een onderzoeksproject, behoudens enkele speciale gevallen, open staat voor elke rechtspersoon en niet alleen voor de rechtspersonen die zich bezighouden met onderzoek. Ik noem eveneens de deelneming op voet van gelijkheid van de onderzoeksgroepen van de kandidaat-landen en die van de lidstaten wat de deelnemingsvoorwaarden betreft. Dit is een sterk politiek signaal nu er over uitbreiding wordt gesproken. Met de mogelijkheid om in derde landen gevestigde rechtspersonen, die vallen onder de activiteiten van internationale samenwerking, te laten deelnemen en voor financiering in aanmerking te laten komen, wordt de reikwijdte van de Europese ruimte van onderzoek eveneens vergroot. Ik noem hier verder ook nog de mogelijkheid tot deelneming van internationale groepen van Europees belang, de vermindering van het aantal contractmodellen en een nieuwe procedure voor de inwerkingtreding van contracten, de vereenvoudiging van de financieringssystemen, de subsidie en de steun aan de integratie van geïntegreerde projecten en technologisch sterk geavanceerde netwerken, het gebruik van accountantscertificaten voor de rechtvaardiging van deelnemersuitgaven - opdat er meer financiële zekerheid en minder procedures zullen zijn - en tot slot de vereenvoudiging van de regels met betrekking tot intellectueel eigendom, via de gemeenschappelijk vaststelling van een allesomvattend kader en algemene beginselen, daar de gedetailleerde bepalingen kunnen variëren al naar gelang het soort actie.
Dankzij diepgaande en grondige besprekingen tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie kon over alle punten - en over talrijke andere punten - een akkoord worden bereikt.
De Commissie kan derhalve nu ook formeel instemmen met het ene compromisamendement waarin dit akkoord zijn beslag heeft gevonden, en ik geloof dat de Raad hetzelfde standpunt heeft ingenomen.
Ik wil enkele punten noemen waarover een compromis werd bereikt: de verhoging van het minimumaantal deelnemers van twee tot drie, de mogelijkheid om de ontvangen voorstellen in twee etappes te onderzoeken, de beperking van de anonimiteit tot bepaalde, nauwkeurig omschreven gevallen tijdens het onderzoek van de voorstellen, de toepassing van een uitgebreidere reeks verplichte of facultatieve criteria bij het onderzoek van de voorstellen - zoals bijvoorbeeld de door mevrouw McNally genoemde activiteiten die tot doel hebben de rol van de vrouw in het onderzoek te versterken en vormen van synergie tot stand te brengen met het onderwijs op elk niveau -, een verduidelijking van de manier waarop de deelnemers hun verantwoordelijkheid moeten uitoefenen, de vaststelling van een berekeningsmethode voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap aan technisch sterk geavanceerde netwerken - een vraagstuk waarover lange besprekingen zijn gevoerd - en de invoering van het begrip consortiaal contract, als een wezenlijk instrument voor de opstelling van onderzoeksprojecten.
Ik wil nog een opmerking maken over de deelnemersregels voor Euratom. Die komen in grote lijnen overeen met de regels voor het kaderprogramma en zijn bijgevolg aanvaardbaar. Het enige amendement wat niet onder het compromis valt, voorziet in een financieringspercentage voor de onderzoeksgroepen die zich bezighouden met kernfusie. Dit is momenteel niet aanvaardbaar daar men daarmee de beschikbare kredieten zou overschrijden. De Commissie kan dit derhalve niet aanvaarden, maar wij zijn bereid te streven naar een compromis.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dankzij de inspanningen en vastberadenheid van de rapporteur zullen wij hopelijk morgen in staat zijn ondanks alle moeilijkheden de deelnemingsregels in eerste lezing aan te nemen. Daar kunnen wij niet anders dan gelukkig mee zijn. Voor de wetenschappelijke gemeenschap, voor het bedrijfsleven is dit een essentieel element in de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma, dat een instrument is voor de Europese ruimte van onderzoek. Mijns inziens heeft de wetenschappelijke gemeenschap de boodschap gedeeltelijk reeds begrepen. Wij hebben meer dan vijftienduizend blijken van belangstelling gekregen en zullen deze openbaar maken. Op die manier zullen wij in staat zijn de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma tot het einde van het jaar in optimale omstandigheden voor te bereiden.
Nogmaals bedank ik het Parlement voor zijn opbouwend werk.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer de commissaris.
Ik wilde op persoonlijke titel eveneens de rapporteur bedanken. Ondanks haar gezondheidsproblemen heeft zij werkelijk enorme inspanningen ondernomen om dit dubbel verslag op te stellen. Zij verdient daarvoor dubbele gelukwensen!
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
Ik dank alle collega's en de tolken voor hun aanwezigheid en bereidwilligheid. Ik sluit de vergadering.
(De vergadering wordt om 24.25 uur gesloten)

