Wpływ polityki spójności na integrację najbardziej narażonych społeczeności i grup (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest debata na temat sprawozdania posła Gábora Harangozó w imieniu Komisji Rozwoju Regionalnego w sprawie wpływu polityki spójności na integrację najbardziej zagrożonych społeczności i grup.
Gábor Harangozó
sprawozdawca. - (HU) Bardzo dziękuję, panie przewodniczący. Pani komisarz Hübner, panie i panowie! W niektórych regionach żyją ludzie, którzy nie potrafią korzystać z możliwości, które staramy się im dawać, ze środków Wspólnoty, aby pomóc im jak najszybciej dogonić Unię Europejską i położyć kres ubóstwu, w którym żyją.
Rozpocząłem pracę nad tym sprawozdaniem, aby zbadać przyczyny tego, że nie udało nam się doprowadzić do rozwoju tych regionów i aby stworzyć zalecenia mające na celu zmianę tej sytuacji. Według czwartego sprawozdania okresowego na temat spójności Komisji Europejskiej polityka spójności funkcjonuje bardzo dobrze na szczeblu krajowym w niektórych państwach. W praktyce intensywniejszy rozwój i postępy prowadzące do spójności mają miejsce w krajach, które już przystąpiły do UE i otrzymują środki z funduszu spójności. Jeśli przyjrzymy się jednak jednostkom terytorialnym niższego szczebla, zobaczymy, że różnice między regionami nie zmniejszają się w tym samym stopniu. Jako przykład chciałbym przywołać Węgry: na Węgrzech PKB na mieszkańca w regionie centralnym osiągnęło 110% średniej Unii Europejskiej; jednak w czterech z siedmiu regionów Węgier PKB na mieszkańca wynosi mniej niż 45% średniej UE. W tych przypadkach różnica przynajmniej się już nie zwiększa. Jednak w wielu miejscach, według czwartego sprawozdania okresowego na temat spójności, różnice terytorialne między regionami wciąż się zwiększają.
Jaki może być powód tego, że niektóre regiony są w stanie wykorzystywać istniejące możliwości, a inne nie? Jeśli przyjrzymy się temu trochę bliżej, odkryjemy, że istnieją poważne, ukryte przyczyny strukturalne - przyczyny strukturalne na szczeblu terytorialnym. Na terenach, gdzie wzrost jest niewielki, ludzie zdecydowanie nie potrafią tworzyć odpowiednich projektów, brak jest podstawowej infrastruktury dla inwestycji i brak jest odpowiednich systemów edukacji i opieki zdrowotnej. Istnieje wiele mikroregionów, na przykład na Węgrzech, gdzie długość życia mężczyzn jest o ponad 15 lat krótsza niż wynosi średnia krajowa.
Co powinniśmy zrobić? Ponieważ problem, z którym mamy do czynienia jest ogromnie skomplikowany i jest wyraźnie skoncentrowany na określonych mikroterytoriach i mikroregionach, uważam, że musimy ocenić, czy słuszne jest badanie polityki spójności tylko na szczeblu międzyregionalnym, na szczeblu regionów. Czy nie byłoby lepiej zbadać, czy potrzebujemy środków bardziej skupionych, precyzyjniej ukierunkowanych środków na szczeblu mikroregionów, gdzie mamy do czynienia z najtrudniejszymi problemami? Od tej chwili naszym punktem wyjścia powinno być zbadanie cech statystyk, które wykorzystujemy jako podstawę przy podejmowaniu decyzji. Byłem świadomy tego problemu podczas przygotowywania tego sprawozdania, ale nie mogę dać państwu żadnej konkretnej podstawy do porównań statystycznych, ponieważ w UE brakuje porównywalnych danych statystycznych dotyczących mikroregionów. Teraz musimy zbadać, czy dobrze jest, mimo że są to głównie tereny wiejskie, łączyć spójność wiejską z polityką rolną. Czy nie byłoby o wiele lepiej rozwiązać problemy obszarów wiejskich w kontekście polityki spójności i wykorzystując instrumenty polityki spójności, przy czym środki polityki rolnej odgrywałyby rolę czysto uzupełniającą?
W tym miejscu chciałbym podziękować sprawozdawcom pomocniczym za ich wyjątkowo konstruktywną pomoc w przygotowaniu tego sprawozdania. Jednocześnie chciałbym zauważyć, że po kilku tygodniach negocjacji i po tym, jak zaakceptowałem sprawozdanie grupy PPE-DE zawierające ważną poprawkę dotyczącą kluczowego punktu sprawozdania, grupa PPE-DE zagłosowała przeciwko własnemu punktowi. Moim zdaniem pojawia się pytanie: czego chcemy? Czy chcemy po prostu zauważyć, że problem istnieje i nie zrobić nic więcej, czy jesteśmy przygotowani na stawienie czoła problemowi i przygotowanie zaleceń dotyczących zmian naszej polityki oraz na skupienie się na określeniu obszarów, w których naprawdę możemy coś zrobić, by rozwiązać problem? Bardzo dziękuję za uwagę.
Danuta Hübner
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować panu Harangozó za sprawozdanie, a także za jego wysiłek na rzecz osiągnięcia w jego komisji stanowiska kompromisowego w kwestii trudnego zagadnienia najbardziej zagrożonych społeczności i grup. Aby wzrostowi gospodarczemu nie towarzyszyła polaryzacja społeczeństwa, polityka spójności skupia się na wykluczeniu społecznym, w szczególności na integracji najbardziej zagrożonych społeczności i grup i pozostanie to jej celem w przyszłości.
Prawdą jest także, że problemy określone w sprawozdaniu są problemami na granicy spójności terytorialnej z jednej strony i wyzwaniami dotyczącymi spójności społecznej z drugiej, a problemy związane z polaryzacją społeczeństwa i segregacją społeczną, jeśli skupione są na niektórych terytoriach, stają się problemami związanymi ze spójnością terytorialną.
Problem wykluczenia społecznego istnieje w najbiedniejszych terytoriach Unii Europejskiej, ale obszary wykluczenia społecznego istnieją także w najbogatszych miastach Unii Europejskiej. Sprawozdanie wzywa Komisję do stworzenia kompleksowej definicji spójności terytorialnej w ramach wkrótce spodziewanej zielonej księgi w sprawie spójności terytorialnej i mogę potwierdzić, że zielona księga, która ma być opublikowana pod koniec września tego roku, przyczyni się do lepszego zrozumienia idei spójności terytorialnej w całej Unii.
W sprawozdaniu zwrócono także uwagę na fakt, że samo w sobie pojęcie najbardziej zagrożonych grup i społeczności na pewno nie jest pojęciem łatwym i nie powinno się go ograniczać do społeczności romskich. Powszechnie wiadomo jednak, że sytuacja społeczności Romów zasługuje na szczególną uwagę w Europie. Aby rozwiązać złożone problemy związane z wykluczeniem Romów, potrzebujemy zintegrowanego podejścia; Parlament dokładnie omówił je w styczniu, gdy przyjmował rezolucję dotyczącą europejskiej strategii w sprawie Romów. W pakiecie dotyczącym odnowionej agendy społecznej, na początku czerwca, Komisja zaprezentuje swój dokument roboczy w sprawie instrumentów i polityki Wspólnoty na rzecz integracji Romów.
Popieram wyrażoną w sprawozdaniu opinię dotyczącą większego wykorzystania efektu synergii i komplementarności wśród różnych dziedzin polityki europejskiej oraz wśród różnych dostępnych instrumentów finansowych. Komisja zwróciła na to większą uwagę podczas rozmów dotyczących programów operacyjnych polityki spójności z krajowymi i regionalnymi władzami.
Odnośnie do kwestii udostępniania porównywalnych danych wewnątrzregionalnych dla wszystkich regionów w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem wskaźników społecznych - choć jest ono konieczne, to podzielam tutaj zdanie wyrażone w sprawozdaniu: jest to zadanie bardziej złożone. Jak państwo wiedzą, Eurostat nie tworzy sam danych, ale zarządza danymi udostępnianymi przez krajowe systemy statystyczne.
Właśnie zakończyliśmy drugą edycję audytu miejskiego obejmującego okres do 2004 r. i widzimy wyraźnie, jak bardzo ograniczony jest zakres gromadzenia danych poniżej klasycznego poziomu regionalnego NUTS 2. Aby odpowiedzieć na to wyzwanie, przy wykorzystaniu kontekstu przygotowań zielonej księgi w sprawie spójności terytorialnej, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej starała się ulepszyć jakość badań dotyczących polityki regionalnej, w tym jej baz statystycznych. W konsekwencji wydatki na lata 2000-2006 podzielone są na poziom NUTS 3, na 20 kategorii wydatków na tym poziomie oraz dostępne są dla regionów objętych celem I, celem II, inicjatywą na rzecz obszarów miejskich, inicjatywą Interreg i Funduszem Spójności.
Audyt wiejski jest wciąż stojącym przed nami wyzwaniem. Niestety muszę dziś przyznać, że brak jeszcze wiarygodnych danych dotyczących skupisk poszczególnych wykluczonych grup. Dlatego nie możemy dopasować naszych nowych informacji dotyczących tego, na co i gdzie wydawane są środki w ramach polityki spójności, do miejsc, w których znajdują się takie grupy. Uważam, że margines postępu w tej dziedzinie, na dzień dzisiejszy, występuje raczej w konkretnych badaniach, przy użyciu analizy jakościowej.
Raz jeszcze dziękuję Parlamentowi za zwrócenie naszej uwagi na wszystkie te istotne kwestie i niecierpliwie oczekuję dzisiejszej debaty.
Ilda Figueiredo
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. - (PT) Jako sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślam potrzebę wspierania regionów wiejskich oraz regionów górskich, w których kobiety odgrywają centralną rolę. Ich pracę trzeba docenić oraz zagwarantować im uczciwe wynagrodzenie.
Aby zatrzymać młodych ludzi i aby zapobiec wyludnieniu wsi, należy zapewnić dobrze opłacaną działalność produkcyjną i usługi publiczne wysokiej jakości. Szczególną uwagę należy zwrócić na gospodarstwa typu rodzinnego, a także na małe i średnie gospodarstwa rolne poprzez reformę Wspólnej Polityki Rolnej, która ma właśnie miejsce, tak by stała się ona bardziej sprawiedliwa, aby walczyć ze zjawiskiem opuszczania wsi i udzielać wsparcia dotyczącego produktów rolnych.
Podkreślam także potrzebę wspierania wszystkich regionów mniej uprzywilejowanych, obszarów o trwałych trudnościach strukturalnych, regionów najbardziej oddalonych, obszarów, w których odbywa się restrukturyzacja przemysłowa, relokalizacja i w których dochodzi do zamykania przedsiębiorstw, aby wzmocnić spójność gospodarczą i społeczną oraz społeczną integrację najbardziej zagrożonych społeczności i grup.
Maria Petre
w imieniu grupy PPE-DE. - (RO) Szanowny panie przewodniczący, pani komisarz, drodzy koledzy! Przede wszystkim chciałabym podziękować sprawozdawczyni za pracę i wysiłek na rzecz pogodzenia różnych opinii. Wszyscy zgadzamy się, że najbardziej zagrożone grupy i społeczności podczas swego rozwoju zmagają się z wieloma trudnościami i w kontekście polityki spójności oraz innych instrumentów pomocy finansowej należy zwrócić na nie szczególną uwagę.
Na wszystkich etapach pracy opowiadałam się za podzieleniem sprawozdania na dwie różne części: jedną dotyczącą najbardziej zagrożonych społeczności w kontekście pochodzenia etnicznego i drugą dotyczącą najbardziej zagrożonych społeczności z uwagi na niekorzystne warunki geograficzne. Niestety obecna forma sprawozdania nie odzwierciedla naszej prośby. Nasza grupa zgłasza trzy poprawki i nasz głos będzie zależał od ich przyjęcia, mianowicie usunięcie motywu E, którego treść jest taka sama jak treść motywu I, wyjaśnienie pojęcia zagrożonego obszaru lub strefy poprzez wymienienie ich oraz usunięcie punktu 17. Mamy nadzieję, że uzyskamy zgodę sprawozdawcy.
Ponadto chciałabym podkreślić dwa inne aspekty: problemy najbardziej zagrożonych społeczności, obojętnie pod jakim względem, zarówno etnicznym, jak i geograficznym, można by rozwiązać w skuteczniejszy sposób, gdyby istniała w tej dziedzinie współpraca między władzami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi. Dla integracji najbardziej zagrożonych grup i społeczności niezbędne są system edukacji i infrastruktura publiczna, społeczna i transportowa.
Na koniec chciałabym podkreślić, że nasze ostateczne stanowisko jest uwarunkowane, jak już wspomniałam, przyjęciem trzech poprawek, a szczególnie usunięciem punktu 17, nad którym głosowaliśmy w Komisji. Jeśli poprawki te zostaną przyjęte, oczywiście poprzemy sprawozdanie.
Lidia Joanna Geringer de Oedenberg
w imieniu grupy PSE. - Panie Przewodniczący! Na wstępie chciałam podziękować sprawozdawcy za pracę nad przedłożonym nam dzisiaj sprawozdaniem. Zgadzam się, że istnieje potrzeba wprowadzenia podejścia uwzględniającego szczebel mikroregionów i skupiającego się na dysproporcjach wewnątrzregionalnych oraz najbardziej wrażliwych obszarach.
Nierówności wewnątrzregionalne w niektórych przypadkach odgrywają nawet większą rolę niż dysproporcje między regionami. Pamiętajmy, że celem i założeniem europejskiej polityki regionalnej jest redukcja różnic rozwojowych między poszczególnymi obszarami Unii Europejskiej, a zjawisko wykluczenia terytorialnego nie zostało jeszcze właściwie uwzględnione w instrumentach politycznych. W nowych państwach członkowskich segregacja społeczna i braki w zakresie zapewnienia równych szans występują najczęściej na obszarach wiejskich, podczas gdy inicjatywy gospodarczo-społeczne w regionach skoncentrowane są na dynamicznych centrach, głównie ośrodkach miejskich.
Środki walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym są zróżnicowane w zależności od kraju, ale aby stworzyć Unię, która jest spójna terytorialnie i społecznie, należy podjąć dodatkowe działania mające na celu uwolnienie potencjału, jaki drzemie w obszarach zacofanych gospodarczo.
Ramona Nicole Mănescu
w imieniu grupy ALDE. - (RO) Szanowny panie przewodniczący! Przede wszystkim chciałabym pogratulować sprawozdawcy jego pracy.
Polityka spójności jest ogromnie ważna dla społeczności żyjących w najsłabiej rozwiniętych regionach i subregionach. Aspekty społeczno-gospodarcze, takie jak ubóstwo, brak odpowiedniej infrastruktury, zdolności administracyjnej, deindustrializacja, niski poziom wykształcenia i wyszkolenia, wysoki poziom bezrobocia, złe warunki życia oraz ograniczony dostęp do usług użyteczności publicznej sprawiają, że społeczności te stają się zagrożone i stają się jeszcze większym wyzwaniem w kontekście spójności obszarów Unii Europejskiej. W ten sposób między potrzebą zmniejszenia dysproporcji społeczno-gospodarczych między regionami i potrzebą społecznej integracji zagrożonych grup powstaje stosunek współzależności, stosunek, który w naturalny sposób powinien doprowadzić do powstania konstruktywnego procesu polegającego na podejściu terytorialnym, zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim.
Szanowny panie przewodniczący! Uważam, że brak danych statystycznych dotyczących rozprzestrzeniania się tych grup i stopnia ich wykluczenia społecznego oraz fakt, że wskaźniki mierzące dysproporcje między regionami nie dostarczają realistycznych danych, raz jeszcze dowodzą, że państwa członkowskie i Komisja powinny ściślej współpracować, aby uzyskać prawdziwy obraz sytuacji zagrożonych regionów i grup oraz aby ustanowić konkretne programy i strategie na rzecz rozwoju terytorialnego i przezwyciężenia wykluczenia społecznego.
Uważam także, że państwa członkowskie powinny zrobić pierwszy krok polegający na zidentyfikowaniu tych najbardziej zagrożonych grup i określeniu swych priorytetów w strategicznych krajowych planach, a następnie na opracowaniu mechanizmów oceny i monitorowania. Nie powinniśmy zapominać, że w większości przypadków migracja jest konsekwencją ubóstwa i samo zjawisko migracji jest źródłem niestabilności i konfliktów. Z tego powodu, szanowny panie przewodniczący, uważamy, że grupy zagrożone powinny odnieść korzyści dzięki wszystkim państwom członkowskim, dzięki pomocy socjalnej, równości szans oraz, co więcej, określonych programów umożliwiających rozwój regionów, z których pochodzą.
Mieczysław Edmund Janowski
w imieniu grupy UEN. - Panie Przewodniczący! Dziękuję panu Harangozó za podjęcie tego niełatwego tematu. Choć to sprawozdanie nie wyczerpuje wszystkich aspektów dotyczących sytuacji, osób i środowisk wykluczonych, odsuniętych czy zagrożonych.
Mimo, że na realizację polityki spójności przeznaczana jest znaczna część budżetu Unii Europejskiej, ciągle istnieją poważne dysproporcje, chociażby w PKB per capita: w najzamożniejszych regionach jest on prawie 10 razy wyższy niż w najuboższych. Należy mieć świadomość tego, że również w poszczególnych regionach obserwujemy znaczne zróżnicowanie. W dużych aglomeracjach miejskich mamy także do czynienia z dzielnicami ubóstwa. Jest to szczególnie widoczne również w wielu obszarach wiejskich. To ubóstwo przechodzi niekiedy z pokolenia na pokolenie.
Chrońmy więc dzieci, chrońmy rodziny przed tym zjawiskiem. Potrzebne tu jest nade wszystko tworzenie równych szans, zwłaszcza w zakresie edukacji, opieki zdrowotnej i mieszkalnictwa. To będzie świadectwem spójności społecznej i spójności terytorialnej, na której definicję ciągle jeszcze czekamy. Perspektywy życiowe grup żyjących w oddaleniu przestrzennym, komunikacyjnym i cywilizacyjnym są znacznie gorsze. Chodzi tutaj zarówno o infrastrukturę techniczną jak i społeczną, a także o miejsca pracy oraz o tworzenie klimatu aktywności wewnętrznej pośród tych społeczności.
Pomóżmy naszym współobywatelom, którzy w taki lub inny sposób są dyskryminowani, żeby mogli odzyskać wiarę w możliwość wydostania się z nizin społecznych. Musimy także przełamać stereotypy, istniejące jeszcze lekceważenie tych grup. Dotyczy to znacznej części osób niepełnosprawnych, bezdomnych, a także społeczności romskiej, o której była tu mowa. Ta swoista segregacja stanowi zaprzeczenie naszej solidarności i jest świadectwem braku poszanowania godności człowieka. Pamiętajmy, że w środowiskach tych mamy często do czynienia z rodzinami wielodzietnymi i rodzinami imigrantów.
Potrzebna jest zatem wspólna polityka wyrównywania na różnych poziomach: unijnym, krajowym i regionalnym. Potrzebni są także wolontariusze i organizacje pozarządowe.
Lambert van Nistelrooij
(NL) Panie przewodniczący, pani komisarz! Dziękuję panu Harangozó za poświęcenie uwagi najbardziej zagrożonym grupom. Już od dłuższego czasu polityka spójności bardzo przyczynia się do polepszenia warunków najbardziej zagrożonych grup. Przyjrzyjmy się na przykład Irlandii: dawniej był to kraj, w którym istniało wiele bardzo zagrożonych grup - wysoki poziom bezrobocia wśród ludzi młodych, zaniedbane miasta, słabo rozwinięte obszary wiejskie bez perspektyw. Także w wielu innych krajach wykluczenie społeczne ma zostać zastąpione zatrudnieniem, edukacją i udziałem w życiu społecznym. Właśnie w tym kierunku zmierzamy i jest on bardzo pomyślny.
Moja druga uwaga: Szczególnie ważne jest to, że wiemy za mało, mamy za mało informacji. Zgadzam się, że tę sytuację można polepszyć, mogą ją zwłaszcza polepszyć państwa członkowskie oraz same regiony i miasta. Pan Harangozó zastanawia się, dlaczego długość życia Węgrów jest o 15% krótsza niż średnia długość życia w UE. Również tego nie wiem, ale jeździłem do szpitali. Nawyki żywieniowe są bardzo złe, a Wspólnota Europejska nie może tego zmienić. Myślę, że jedną z najważniejszych podstaw naszej polityki powinno być to, żeby ludzie sami przejęli odpowiedzialność w regionach.
Na koniec, jaki jest główny powód tego, że grupa PPE sprzeciwia się poziomowi NUTS 4? Jesteśmy przeciw, ponieważ w 2004 r. opowiedzieliśmy się za wzmocnieniem polityki aż do roku 2013, za treścią, za większym skupieniem. Zdecydowaliśmy się nawet na uwzględnienie całej zewnętrznej granicy w polityce dotyczącej obszarów objętych inicjatywą Interreg na granicach zewnętrznych. Oznacza to prawdopodobnie, że będziemy rozdzielać, rozpraszać nasze wysiłki, a nie taki kierunek powinniśmy przyjąć w tej dziedzinie w przyszłości. Byłoby to błędem. Dlatego jeszcze raz proszę o usunięcie przedmiotowego punktu. W innym wypadku przyjmuję postawione przez sprawozdawcę wyzwanie odbycia wspólnej debaty na temat spójności terytorialnej w nadchodzącym półroczu.
Iratxe García Pérez
(ES) Panie przewodniczący! Zacznę od podziękowania sprawozdawcy za podjęcie inicjatywy sporządzenia sprawozdania zawierającego stwierdzenie, że jednym z podstawowych celów Unii Europejskiej jest zmniejszenie różnic społecznych, gospodarczych i regionalnych.
Polityka spójności znacznie przyczyniła się do zmniejszenia tych różnic, jednak wiele jeszcze trzeba zrobić, jak wskazano w czwartym sprawozdaniu w sprawie spójności.
We wszystkich regionach żyją grupy ludzi zagrożonych ryzykiem wykluczenia społecznego i skrajnego ubóstwa, nawet w tych najlepiej rozwiniętych. Rozwiązując problem braku równych możliwości, należy przyjąć podejście zintegrowane. Państwa członkowskie i regionalne organy administracyjne potrzebują strategii rewitalizacji zagrożonych obszarów, rozwinięcia infrastruktury i wspierania prawdziwych możliwości rozwojowych zgodnie z ich konkretnym potencjałem gospodarczym. Jednocześnie powinny utrzymywać usługi użyteczności publicznej poprzez zwiększenie potencjału lokalnych organów administracji i decentralizację sektora publicznego.
Emmanouil Angelakas
(EL) Panie przewodniczący, pani komisarz! Ukierunkowany, specyficzny dla tematu charakter sprawozdania posła Harangozó stanowi ogromnie ważny ruch Parlamentu Europejskiego mający na celu wyjście naprzeciw problemom najbardziej zagrożonych społeczności i grup i sprawne ich zintegrowanie dzięki europejskiej polityce spójności. Jako inicjatywa spotyka się z moją pełną aprobatą oraz doceniam wysiłek poczyniony przez sprawozdawcę, ale pozwolę sobie nie zgodzić się ze sposobem, w jaki kwestia ta została omówiona. Pewnym aspektom sprawozdania wciąż brak jest treści, mimo uczciwego wysiłku mojego kolegi posła.
Niektóre z tych aspektów związane są z zagrożonymi społecznościami i grupami stanowiącymi szerokie spektrum społeczeństwa i mikrospołeczności, nie tylko ze społecznością Romów. Parlament Europejski poświęcił już swą uwagę tej grupie w sprawozdaniu specjalnym, którego zakres powinien był być szerszy i obejmować aspekty zarówno społeczne, jak i geograficzne. Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci) i Europejskich Demokratów zwracała uwagę na zalety tego szerszego podejścia, ale nie została wysłuchana. Sprawozdanie to jest jednostronne, a przyjęte w nim podejście do tej kwestii można określić krótkowzrocznym.
Nie zapominam o regionach górskich i wyspiarskich, nikt nie może zaprzeczyć, że społeczności w nich mieszkające są zagrożone. Nie wspomina się o nich nigdzie w sprawozdaniu. Nie pochwalam ciągłego unikania definiowania lub konkretnych odniesień do rzeczy i sytuacji. Chciałbym także zaznaczyć, że zagrożone społeczności żyją nie tylko na poziomie międzyregionalnym, ale także wewnątrzregionalnym. Potrzebują one materialnego i technicznego wsparcia, technologicznego i naukowego know-how, kształcenia, szkoleń i struktur administracyjnych. Powinno się położyć nacisk na decentralizację sektora publicznego i rozszerzenie sieci transportowych. Także w tej dziedzinie dobrowolne działanie może być ważne dla tych grup i może przyczynić się do ich uaktywnienia i demarginalizacji.
Mimo wysiłku sprawozdawcy, w który nie wątpię, nie mogę powiedzieć, że ogólna konstrukcja sprawozdania jest zadowalająca. Należy zauważyć dwuznaczności i brak wyraźnej organizacji w sekcjach. Jeśli chcemy przyczynić się do rozwiązania problemów, z którymi zmagają się grupy zagrożone, przygotowywane przez nas dokumenty muszą być jednoznaczne i jasne oraz należy w nich przyjąć całościowe spojrzenie na przedmiotowe kwestie.
Evgeni Kirilov
Panie przewodniczący! Chciałbym pogratulować mojemu koledze, posłowi Harangozó, jego sprawozdania z własnej inicjatywy.
Szczególna uwaga, jakiej udzielamy grupom zagrożonym w ramach polityki spójności UE jest znakiem tego, że nie zapomnieliśmy, iż głównym celem tej polityki jest przyczynienie się do dobrobytu naszych obywateli.
Wymiar regionalny tej kwestii jest jasny. Niemniej aby móc zidentyfikować konkretne potrzeby i miejsca występowania zagrożonych grup, konieczne jest zbadanie potencjału rozwojowego małych jednostek terytorialnych. Mimo że uznaliśmy, że kwestia zagrożenia grup jest problemem na niższych poziomach - na przykład w najbiedniejszych regionach - wywiera ona wpływ na cały obszar i dotyka wszystkich żyjących w nim grup społecznych. Dlatego polityka, strategia i działania mające na celu rozwiązanie problemów zagrożonych grup muszą być kompleksowe, oparte na wspólnej strategii naszych instytucji na szczeblu europejskim, krajowym i lokalnym.
Bernadette Bourzai
(FR) Panie przewodniczący, pani komisarz, panie i panowie! Na wstępie chciałabym pogratulować posłowi Gáborowi Harangozó doskonale wykonanego przez niego zadania i podziękować za jego przemyślenia na temat tego skomplikowanego i delikatnego zagadnienia. Chciałam zaangażować się w sporządzanie opinii Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczącej tego sprawozdania, gdyż osoby najbardziej zagrożone żyją często w najmniej rozwiniętych obszarach wiejskich oraz obszarach, w których panują trwałe trudne warunki naturalne, co oznacza, że rolnictwo i polityka rozwoju wsi powinny w znacznym stopniu przyczynić się do poprawy ich sytuacji.
Zadaniem polityki spójności powinno być, moim zdaniem, podtrzymywanie działalności rolniczej i pozarolniczej przynoszącej dochód na obszarach wiejskich, aby zatrzymać ludność, która często skłonna jest do opuszczenia wsi oraz aby przyjąć nowych mieszkańców. Ważne jest wspieranie gospodarstw typu rodzinnego, które tworzy miejsca pracy, równego dostępu do usług publicznych oraz zapewnienie usług publicznych w celu odpowiedzi na potrzeby rodzin, społeczności i grup zmagających się z problemami. Krótko mówiąc, musimy sprawić, by środowisko wiejskie było atrakcyjne dla osób, które chcą w nim mieszkać. Możemy osiągnąć ten cel dzięki zapewnieniu połączenia między różnymi dziedzinami polityki na tych obszarach, ukierunkowanych na grupy zagrożone ryzykiem, a co za tym idzie korzystaniu w większym stopniu z komplementarnego charakteru różnych instrumentów finansowych.
Miloš Koterec
(SK) Chciałbym podziękować panu Harangozó za jego doskonałe sprawozdanie dotyczące zagadnień, które stanowią uśpione źródło wyraźnie dość znacznych problemów, chociaż jak dotąd nie były bardzo eksponowane. Chciałbym odnieść się do dwóch konkretnych spraw ujętych w tym sprawozdaniu: rewitalizacji społeczności wrażliwych, w skład których wchodzą przede wszystkich mieszkańcy obszarów wiejskich i peryferyjnych, oraz rozwoju mikroregionów znajdujących się w gorszej sytuacji, mających nietypową sytuację w porównaniu do szczególnych cech danego kraju i praktycznie niewidocznych w bieżących statystykach.
Oba powyższe zagadnienia są lekceważone, ponieważ nie są wyraźnie zidentyfikowane. Musimy jasno wyznaczyć istniejące w Unii Europejskiej bardzo wrażliwe społeczności (zarówno ekonomicznie, jak społecznie), musimy zbadać rodzaje i lokalizację mikroregionów UE znajdujących się w gorszej sytuacji rozwojowej i musimy znaleźć rozwiązania tych problemów. Oba te problemy trudno dostrzec na tle ogólnych sukcesów polityki spójności. Nie chcemy, aby polityki spójności były porównywane do sera ementalskiego, który z zewnątrz wygląda na bardzo solidny.
Miroslav Mikolášik
(SK) Przedmiotowe sprawozdanie właściwie podkreśla związek między rozwiązaniem problemów społecznych i rozwojem regionalnym a koniecznością okazania przez Europę solidarności i wdrożenia polityki spójności w tej dziedzinie.
Osobiście poświęcam dużą część mojego czasu problemom związanym ze wspieraniem regionów znajdujących się w gorszej sytuacji, w szczególności na Słowacji. Zachowanie silnych i atrakcyjnych obszarów wiejskich w Europie ma kluczowe znaczenie ze względów gospodarczych, kulturalnych i ekologicznych. Popieram wezwanie Komisji, aby w ramach zielonej księgi w sprawie spójności terytorialnej zwiększyła środki finansowe potrzebne dla rozwiązania problemów regionalnych. W ramach tego procesu konieczne będą: zapewnienie odgrywania aktywnej roli przez regiony oraz współpraca z organizacjami pozarządowymi.
W tym kontekście chciałbym również podkreślić, ze na szczególne uznanie zasługują działania społeczne podejmowane przez kościoły i stowarzyszenia wyznaniowe. Z doświadczenia wiem, że ich działania na rzecz znajdujących się w gorszej sytuacji grup społecznych i regionów są bardzo skuteczne, a często niezbędne. Z tego względu musimy postrzegać taką działalność jako integralną część wysiłków Europy na rzecz pomocy grupom wrażliwym i wspierać je odpowiednio na szczeblu europejskim.
Stavros Arnaoutakis
(EL) Panie przewodniczący, pani komisarz, szanowni państwo! Ja również chciałbym podkreślić, że to sprawozdanie stanowi wyraz naszego przekonania, iż 20 lat po stworzeniu polityki spójności musi ona nadal zapewniać solidarność Unii nie tylko regionom i państwom znajdującym się w najgorszej sytuacji, ale również znajdującym się w takiej sytuacji społecznościom i grupom wśród naszych obywateli.
Musimy wzmocnić politykę spójności nie tylko za pomocą środków finansowych, ale również za pomocą odpowiednich mechanizmów i procedur, umożliwiających dostrzeżenie złożonych, wieloaspektowych różnic społecznych i gospodarczych na szczeblu lokalnym oraz poradzenie sobie z nimi.
Wyzwania stojące obecnie przed naszymi regionami należą do takiego rodzaju, że nie pozwalają nam na pozostawienie problemów ubóstwa oraz wykluczenia społecznego i terytorialnego bez rozwiązania. Potrzebne jest skoordynowane działanie na wszystkich szczeblach, podobnie jak zintegrowane podejście, w którym zasoby i polityki współdziałają ze sobą dla rozwiązania problemów.
Czesław Adam Siekierski
Panie Przewodniczący! Aktualnie rozwój gospodarczy koncentruje się wokół stolic i dużych ośrodków miejskich. Pozostałe regiony, w tym obszary wiejskie, rozwijają się dużo wolniej i powoduje to, że są one dużo bardziej podatne na zagrożenia. Celem polityki spójności powinna być pomoc właśnie takim obszarom, wspieranie spójności terytorialnej.
Konieczny jest zatem rozwój infrastruktury, zwiększenie atrakcyjności tych obszarów dla inwestorów, utrzymanie usług użyteczności publicznej, poprawę warunków mieszkaniowych i warunków życia. Dla rozwoju obszarów wiejskich bardzo ważne jest stworzenie infrastruktury komunikacyjnej, głównie drogowej czy oczyszczalni ścieków, gdyż to warunkuje napływ inwestycji, powstawanie nowych miejsc pracy, co w konsekwencji daje możliwość pozostawania tam ludzi i prowadzenia życia na godziwym poziomie.
Wspólna Polityka Rolna skupiała się dotychczas głównie na jakości żywności, bezpieczeństwie żywnościowym, konkurencyjności, mniej natomiast zajmuje się pozarolniczym rozwojem wsi. Konieczne jest zatem lepsze skoordynowanie polityki spójności, polityki rozwoju obszarów wiejskich, a także polityki zatrudnienia.
Ewa Tomaszewska
Panie Przewodniczący! Artykuł N sprawozdania słusznie podkreśla, że ubóstwo i wykluczenie mają w znacznej mierze charakter terytorialny. Mając na uwadze zasadę solidarności, na ogół szanowaną w Unii Europejskiej, i treść tego artykułu, chciałabym by podział środków z funduszy europejskich sprzyjał integracji terenów słabszych gospodarczo.
Niestety w moim kraju w roku bieżącym naruszono tę zasadę. Środki przeznaczone na poprawę infrastruktury i inne fundusze pomocowe częściej trafiają do ośrodków zamożniejszych, dobrze rozwiniętych. Wynika to często z lepszego przygotowania osób, które występują o te fundusze. Mam nadzieję, że przygotowany dokument pomoże wyeliminować te nieprawidłowości na obszarze całej Unii Europejskiej.
Danuta Hübner
komisarz. - Panie przewodniczący! Uważam, że była to dobra dyskusja i dziękuję wszystkim, którzy wnieśli swój udział do debaty pokazującej nam, że podejście polityki zintegrowanej jest najlepszym sposobem skutecznego zmierzenia się z problemem różnych wrażliwych społeczności i grup. W tym kontekście szczególnie ważny wydaje się związek między polityką spójności a polityką rozwoju obszarów wiejskich.
Podzielam również obawy posłów, że w przypadkach, w których występuje terytorialna koncentracja problemów związanych z grupami wrażliwymi, uzasadnione jest terytorialne podejście do polityki. Nie należy oddzielać integracji społecznej od spójności terytorialnej.
Doceniam również skupienie się przez posłów na różnicach w ramach regionów. Jak wielu posłów podkreślało, w tym kontekście korzystne byłoby opracowanie w ramach regionów wiarygodnych statystyk o dobrej jakości. Jak podkreśliłam w moim wstępnym wystąpieniu, Komisja ma zamiar nadal pracować nad opracowaniem takiej bazy danych. Obecnie tworzymy audyt obszarów wiejskich w taki sam sposób, w jaki w przeszłości tworzyliśmy audyt obszarów miejskich. Kluczowe znaczenie będzie miała dobra współpraca w tej dziedzinie z państwami członkowskimi, a ja bardzo liczę na wsparcie Parlamentu Europejskiego w tej sprawie.
Gábor Harangozó
sprawozdawca. - (HU) Dziękuję bardzo, panie przewodniczący! Pani komisarz, szanowni państwo! Przede wszystkim chciałbym podziękować pani komisarz Hübner, nie tylko za jej reakcję na to sprawozdanie i tę debatę, ale również za bieżące prace nad ulepszeniem i zwiększeniem skuteczności tej polityki. Nadzwyczaj wysoko cenię jej wysiłki i dziękuję również za szczerość w odniesieniu do mojego sprawozdania.
Chciałbym odpowiedzieć na szereg zadanych pytań. Po pierwsze uważam, że jeżeli podchodzimy poważnie do tego problemu, to powinniśmy postępować tak samo, jak wtedy, kiedy poważnie wzięliśmy pod uwagę zapotrzebowanie na proces lizboński i znaczenie zagwarantowania wdrożenia procesu lizbońskiego w ramach polityki spójności, co spowodowało wdrożenie systemu rezerwowania środków z polityki spójności w celu wsparcia procesu lizbońskiego. W ten sam sposób możemy podjąć działania zwalczające koncentrację terytorialną ubóstwa, jeżeli tylko będziemy na to zdecydowani. Jeżeli podejmiemy taką decyzję.
Chciałbym również poinformować grupę PPE-DE, w szczególności pana van Nistelrooija, że jeżeli skreślimy ustęp 17, to zgodnie ze sprawozdaniem zaakceptujemy fakt, że istnieją mikroregiony, które nie są w stanie skorzystać z tworzonych przez nas dla nich szans. Zgadzamy się, że istnieją takie mikroregiony, ale dlaczego mielibyśmy skreślić ze sprawozdania właśnie ten ustęp, w którym wzywamy Komisję do zbadania, czy z tego względu lepsze efekty przyniosłoby udzielenie tym mikroregionom wsparcia w zakresie spójności na szczeblu mikroregionów? Wciąż nie rozumiem, dlaczego mielibyśmy to uczynić.
Chciałbym poinformować panią Petre, że uważam to sprawozdanie za należące do dziedziny polityki regionalnej. Sprawozdanie z zakresu polityki regionalnej nie jest odpowiednim miejscem do debatowania nad grupami etnicznymi, a ja nie rozumiem, dlaczego w ogóle mielibyśmy dyskutować nad grupami etnicznymi. Gdybyśmy mieli analizować to zagadnienie pod względem etnicznym, to którą grupę w Rumunii chciałaby uwzględnić w tym sprawozdaniu? Romów, którzy żyją w bardzo ubogich warunkach w niektórych regionach? Czy Csangosów, którzy również żyją w tragicznych warunkach w jednym szczególnym regionie? Czy też rumuńskich górali? Nie możemy podejmować decyzji na tej podstawie; potrzebujemy złożonych wskaźników, złożonego podejścia i zintegrowanego wdrażania. Dziękuję państwu za uwagę.
Przewodniczący
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro o godz. 12.00.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Bairbre de Brún  
Chciałabym z zadowoleniem przyjąć to sprawozdanie pana Harangozó w sprawie wpływu polityki spójności na integrację wrażliwych społeczności i grup. Coraz lepiej słychać głos wzywający do uwzględnienia trudnych perspektyw stojących przed gminami i obszarami, których ludność znajduje się na peryferiach procesu podejmowania decyzji i poza głównym nurtem rozwoju gospodarczego.
Na podstawie własnego okręgu wyborczego znam trudności stojące nie tylko przed obszarami o gorszej sytuacji, ale również peryferyjnymi obszarami nadgranicznych hrabstw Irlandii. Te obszary wiejskie często napotykają na trudności związane z zabezpieczeniem inwestycji gospodarczych czy infrastrukturalnych. Dla polityków priorytetem powinno być zakończenie "ucieczki ze wsi”, o której mowa w tym sprawozdaniu.
Pan Harangozó słusznie zwraca uwagę na rolę takiej gospodarki rolnej w małych i średnich gospodarstwach rolnych dla utrzymania społeczności rolniczych. Nie wolno doprowadzić do degradacji takich społeczności rolniczych w polityce spójności i konieczne jest lepsze powiązanie rozwoju obszarów wiejskich i rozwoju regionalnego przy zwalczaniu wykluczenia społecznego.
Praktycznym problemem wymagającym rozwiązania jest oddalenie od sieci komunikacyjnych i transportowych.
Bogdan Golik  
na piśmie. - Polityka spójności, na którą przeznaczonych jest ok. 33% unijnego budżetu, leży w centrum zainteresowania wszystkich krajów UE. Polska z zadowoleniem przyjmuje wszelkie działania w kwestii pełnej integracji ekonomicznej społeczeństwa europejskiego i minimalizacji dysproporcji w skali mikroregionów. Uważam działania w ramach polityki spójności za podstawowy sposób promowania zrównoważonego rozwoju, likwidacji bezrobocia, ubóstwa i wykluczenia społecznego, stanowiących znaczące problemy społeczne i ekonomiczne Europy. Szczególnie ważna jest tu współpraca pomiędzy wszystkimi krajami europejskimi i wymiana doświadczeń.
Problemy, które hamują zrównoważony rozwój UE, takie jak niskie dochody ludności, słabo rozwinięta infrastruktura, mała mobilność społeczeństwa dotykają głownie obszarów wiejskich. Sytuację dodatkowo pogarsza rosnące wyludnienie wsi i wzrost poziomu wykluczenia społecznego na tych obszarach. Ponadto, wśród problemów, przed którymi staje europejska polityka spójności na progu XXI wieku, pojawiają się także kwestie o charakterze zewnętrznym, jak m.in. powiększające się różnice rozwojowe między Unią Europejską a USA. W latach 1995-2005 wzrost produktywności w Europie był dużo niższy niż w Stanach Zjednoczonych czy Japonii. Wpływa to znacznie na osłabienie konkurencyjności rynku europejskiego.
Chciałem podziękować panu Harangozó za zwrócenie Państwa uwagi na te kwestie.
Lívia Járóka  
na piśmie. - (HU) Dla pobudzania zatrudnienia, wzrostu i konkurencyjności, Unia Europejska musi możliwie jak najlepiej wykorzystać dostępny jej potencjał przedsiębiorstw i pracowników. Ponieważ większość z blisko 10 milionów Romów mieszkających w Europie dotkniętych jest bezrobociem strukturalnym lub całkowitym oraz uczestniczy w szarej i czarnej strefie gospodarki, integracja Romów może mieć decydujący wpływ na rezultaty agendy lizbońskiej i polityki spójności. W sprawozdaniu podkreśla się, że polityka spójności pomogła najuboższym regionom zmniejszyć różnicę w ich rozwoju gospodarczym i społecznym. Jednakże potrzebne są znacznie większe wysiłki, zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym. Komisja Europejska i państwa członkowskie muszą podejmować działania zapewniające koordynację i komplementarność dostępnych środków finansowych; jednocześnie konieczne jest wykorzystanie instrumentów finansowych Unii Europejskiej, w szczególności Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, dla wsparcia dużej liczby programów indywidualnych, począwszy od zapewniania mikrokredytów dla przedsiębiorstw po inwestycji w rozwój infrastruktury. Dla zapewnienia skuteczności tych programów oraz dotarcia tych środków do przewidzianych odbiorców, konieczne będzie znalezienie i usunięcie barier zarówno ogólnych, jak i szczegółowych. Regiony znajdujące się w gorszej sytuacji, zmagające się ze złożonymi problemami, nie są w stanie zgromadzić odpowiednich funduszy w celu uzyskania wsparcia wspólnotowego, do którego są uprawnione. Jednocześnie w przypadku Romów ponoszone przez nich szkody, wynikające z niskiego poziomu wykształcenia i wielopokoleniowego bezrobocia, są zwielokrotnione.
Cătălin-Ioan Nechifor  
Chciałbym podziękować sprawozdawcy za poczucie współpracy w trakcie opracowywania tego sprawozdania. W Europie co szósta osoba żyje poniżej progu ubóstwa, a ta liczba nie obejmuje statystyk w Rumunii i Bułgarii.
Chociaż w większości państw członkowskich różnica w odniesieniu do ubóstwa między kobietami i mężczyznami stale się zmniejsza, a średnia różnica w zakresie ubóstwa i stałego ubóstwa wynosi poniżej 2%, to chciałbym zwrócić uwagę na rzeczywistość występującą w nowych państwach członkowskich. W Rumunii i Bułgarii liczba kobiet zagrożonych statusem ofiar ubóstwa jest o ponad 10% wyższa, niż liczba mężczyzn. Kobiety są również o wiele bardziej narażone na wykluczenie społeczne.
Nie powinniśmy ignorować faktu, że koncepcje solidarności, sprawiedliwości społecznej, likwidacji ubóstwa stanowią wyzwania związane nie tylko z państwami Unii Europejskiej, ale również z ich zaangażowaniem na globalnej scenie politycznej i gospodarczej.
Z tego względu z zadowoleniem przyjmuję uwzględnienie w bardziej ogólnym artykule w ostatecznym tekście sprawozdania zagadnienia związanego z różnicami między kobietami i mężczyznami. Moim zdaniem istotna jest również korelacja między Europejskim Rokiem Zwalczania Ubóstwa i Wykluczenia Społecznego a Milenijnymi Celami Rozwoju oraz w szczególności Międzynarodowym Dniem Walki z Ubóstwem.
