Odszkodowania dla pasażerów w przypadku upadłości spółki lotniczej (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem jest debata w sprawie pytania ustnego skierowanego do Komisji przez pana posła Briana Simpsona w imieniu Komisji Transportu i Turystyki, w sprawie odszkodowań dla pasażerów w przypadku upadłości spółki lotniczej-B7-0210/2009).
Brian Simpson
autor. - Pani przewodnicząca! Chciałbym podziękować panu komisarzowi Tajaniemu za udział w tym wieczornym posiedzeniu. Przedmiotowe pytanie zostało przeze mnie przedłożone w imieniu Komisji Transportu i Turystyki, ponieważ latem posłowie byli bardzo zaniepokojeni upadkiem linii SkyEurope i zwrócili się do mnie o podjęcie tej inicjatywy w ich imieniu.
Warto odnotować, że od roku 2000 mieliśmy w Unii Europejskiej 77 przypadków upadłości linii lotniczych, a ponieważ w obecnych trudnych warunkach gospodarczych mogą niestety nastąpić kolejne, sądzimy, że należy wykorzystać dziś tę kwestię przynajmniej do rozpoczęcia debaty na temat tego, jak możemy najlepiej chronić konsumentów i podróżnych w transporcie lotniczym w Unii Europejskiej.
W przypadku SkyEurope mieliśmy do czynienia z linią mającą swoją siedzibę na Słowacji. Widzieliśmy pasażerów pozostawionych samym sobie w miejscach przylotu bez zakwaterowania, a nawet bez lotu powrotnego. Dodatkowym problemem było to, że wielu osobom powiedziano, że odszkodowania, a nawet zwroty pieniędzy nie są możliwe, gdyż nie zapłaciły one za bilety kartą kredytową ani nie zarezerwowały biletu za pośrednictwem biura podróży. Byli to pasażerowie, którzy na własną rękę zarezerwowali bilet przez Internet, co od wielu lat jest coraz częstszą praktyką.
Nie jest to przypadek odosobniony. Podobne obrazki widzieliśmy w mojej ojczyźnie, Wielkiej Brytanii, w roku ubiegłym, gdy zbankrutowała linia Excel Airways i pozostawiła własnemu losowi na wielu lotniskach europejskich ponad 200 tysięcy osób bez pieniędzy i bez odszkodowania. Poniosły one jeszcze większe koszty związane ze znalezieniem zakwaterowania i lotu powrotnego.
Wiele z tych osób nie podróżuje regularnie w interesach, ani nie lata regularnie samolotem tak jak my, nie ma też środków finansowych pozwalających poradzić sobie z tego rodzaju kłopotami. Zazwyczaj są to osoby, które wydają swoje oszczędności na wakacje rodzinne i przekonują się na własnej skórze, że w wyniku drobnego błędu przepadają ich ciężko zarobione pieniądze.
Taki stan rzeczy jest oczywiście nie do zaakceptowania. W Unii Europejskiej i Parlamencie Europejskim powinniśmy być dumni z naszego dorobku w zakresie praw pasażerów. Obserwowaliśmy wprowadzenie odszkodowania w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, choć wiemy że pozostaje tutaj jeszcze kilka kwestii do rozwiązania. Obserwowaliśmy wprowadzenie prawa do pomocy i oraz bardziej rygorystycznych przepisów w zakresie przejrzystości ustalania cen biletów, a także rygorystycznych instrumentów odszkodowawczych w dyrektywie dotyczącej zorganizowanych podróży. Wierzę, że rzeczywiście zaradziliśmy podstawowym problemom związanym z ochroną konsumenta w transporcie lotniczym, występuje jeszcze jednak w tym obszarze luka prawna, która musi zostać wypełniona.
Jeśli zarezerwuje się lot charterowy poprzez biuro podróży to jest się objętym postanowieniami dyrektywy dotyczącej zorganizowanych podróży. Jeśli zarezerwuje się lot rejsowy w linii lotniczej, jest się objętym regulaminem tej linii, ale jeśli zarezerwuje się przez Internet tylko miejsce - przelot liniami lotniczymi - to już nie jest się objętym tymi przepisami. To nie jest normalne. Jest to luka prawna, którą Parlament stara się wypełnić przy wsparciu ze strony Komisji.
W pytaniu poruszyliśmy także problem ustanowienia funduszu odszkodowań, ale nie może to być postrzegane ani jako żądanie z naszej strony, ani jako żądanie ze strony Komisji. Chcemy po prostu zainicjować debatę dotyczącą możliwych mechanizmów, które najlepiej pomogłyby nam rozwiązać ten problem, więc w tym pytaniu chodzi o rozpoczęcie dialogu z Komisją, w nadziei, że uda nam się wypełnić tę lukę i znaleźć rozwiązanie poważnego problemu, zwłaszcza dla osób, które padły ofiarą niewypłacalności linii lotniczych.
Wraz z moją komisją parlamentarną oczekuję na współpracę z Komisją zmierzającą do znalezienia rozwiązania przedmiotowego problemu, chciałbym także usłyszeć poglądy innych posłów.
Antonio Tajani
wiceprzewodniczący Komisji. - Pani przewodnicząca! Jestem wdzięczny panu posłowi Simpsonowi i całej Komisji Transportu i Turystyki za zwrócenie uwagi Parlamentu na ten istotny problem. To pytanie daje mi sposobność formalnego powtórzenia tego, o czym mówiono w ostatnich tygodniach w związku z doświadczeniami, które stały się udziałem wielu obywateli europejskich, wielu pasażerów w wyniku upadłości pewnych linii lotniczych.
Wysoka Izba wie, że ochrona pasażerów we wszystkich sektorach transportu jest dla mnie prawdziwym priorytetem. Mówiłem o tym w trakcie przesłuchania, na którym Parlament udzielił mi wotum zaufania i chciałbym to dziś powtórzyć. Wierzę, że musimy wszyscy podjąć działania, które doprowadzą do konkretnego rozwiązania prawnego, mającego - jak powiedział pan poseł Simpson - zapobiec temu, by pasażerowie, którzy kupili bilet od linii lotniczej, która następnie ogłosiła upadłość byli traktowani inaczej, niż ci, którzy kupili swój bilet jako część wakacji zorganizowanych.
Uważam zatem, że pierwszą rzeczą, jaką musimy zrobić jest wykorzystanie środków, które już mamy do dyspozycji. Innymi słowy, obywatele muszą korzystać z istniejących uregulowań, nawet jeśli są one niekompletne i prowadzą do nierówności. W tym właśnie celu, polegającym na optymalizacji dostępnych nam środków, gdy upadły linie lotnicze SkyEurope wezwano na przykład placówki ochrony konsumentów do doradzania tym ostatnim w zakresie ich praw i dochodzenia roszczeń. Jednak my również musimy zaoferować lepszą ochronę pasażerom w sytuacji, gdy upada linia lotnicza. Pasażerowie mający zarezerwowane loty, które następnie nie dochodzą do skutku muszą mieć prawo do zwrotu kosztów biletu, a w pewnych przypadkach do repatriacji. Jest to skomplikowany problem, co oznacza, że musimy starannie ocenić środki, jakie mają w związku z tym być przyjęte.
Komisja rozpoczęła już prace mające dać praktyczne rozwiązanie tego problemu. Na naszą prośbę przeprowadzono ważne badanie na temat konsekwencji upadłości w sektorze transportu lotniczego, zwłaszcza tych, które dotykają pasażerów. W tym szczegółowym badaniu wyjaśniono praktyczne konsekwencje upadłości i ich wpływ na co najmniej 700 milionów pasażerów przewożonych corocznie w całej Unii Europejskiej.
W badaniu przedstawiono różne możliwe rozwiązania poszczególnych problemów wywoływanych przez upadłości, zwłaszcza - jak przed chwilą wspomniałem - w zakresie zwrotu środków i repatriacji,. Zarówno jeśli chodzi o zwrot środków, jak i o repatriację możliwe było sformułowanie różnych scenariuszy, począwszy od ustanowienia funduszy gwarancyjnych, poprzez rozwój obowiązkowych programów ubezpieczenia dla pasażerów linii lotniczych, aż do koncepcji wprowadzenia odpowiednio ukierunkowanych zmian w przepisach krajowego prawa upadłościowego.
W lutym tego roku przesłałem to badanie panu posłowi Costa, który w owym czasie przewodniczył Komisji Transportu i Turystyki. Komisja kontynuuje obecnie analizę różnych możliwych opcji w oparciu o to badanie i skupia się w szczególności na oddziaływaniu na konsumentów oraz na sektor transportu lotniczego. W tym samym duchu Komisja uruchomi w nadchodzących tygodniach proces szeroko zakrojonych konsultacji społecznych dotyczących praw pasażerów korzystających z usług sektora transportu lotniczego.
W tym kontekście, traktując we właściwy sposób różnice i specyficzne cechy wakacji zorganizowanych, Komisja weźmie także pod uwagę analizę oddziaływania, która jest obecnie prowadzona w ramach przeglądu dyrektywy 90/314 dotyczącej właśnie wakacji zorganizowanych. Stanie się tak, ponieważ jednym z celów procesu konsultacji publicznych będzie określenie konsekwencji dla pasażerów bankrutujących linii lotniczych oraz ewentualnych rozwiązań naprawczych. Oczywiście oprócz konsultacji społecznych zostanie przeprowadzone badanie - jak już wspomniałem - mające na celu analizę oddziaływania poszczególnych możliwych rozwiązań.
Oczywiście, jeżeli o mnie chodzi, wkład Parlamentu będzie kluczowy - także ze względu na poświęcenie, z jakim Komisja Transportu i Turystyki pracowała, aby dziś wystąpić z pytaniem ustnym - i wierzę, że w ciągu najbliższych tygodni będziemy w stanie skutecznie współpracować w celu wspólnego określenia najlepszego rozwiązania wychodzącego naprzeciw potrzebom pasażerów i skutecznego zabezpieczenia ich praw w razie upadłości linii lotniczych.
Marian-Jean Marinescu
w imieniu grupy PPE. - W warunkach obecnego globalnego kryzysu gospodarczego, przy zmieniających się cenach paliwa i ostrzejszej konkurencji, linie lotnicze, a zwłaszcza tanie linie lotnicze, przechodzą bardzo trudny czas. Zwiększanie cen biletów nie jest w obecnej sytuacji rozwiązaniem, zwiększanie opłat za usługi stosowane przez niektóre tanie linie może wywołać jeszcze większy spadek liczby pasażerów.
Straty finansowe poniesione przez linie lotnicze w 2009 roku będą sięgać około 11 miliardów dolarów. Sytuacja ma ulec poprawie dopiero w ciągu trzech najbliższych lat. W tych warunkach doszło do niepożądanej przez nikogo sytuacji ogłaszania upadłości przez linie lotnicze. W przypadku upadłości brak odpowiedniego prawodawstwa nie daje praktycznych środków odzyskania równowartości biletów lub zapewnienia pasażerom pozostawionym za granicą przelotu do kraju. Wsparcie oferowane przez niektóre europejskie linie lotnicze odpłatnie, choć za niewygórowaną cenę pasażerom linii lotniczej, która ogłosiła upadłość, jak miało to miejsce w przypadku SkyEurope, jest samo w sobie chwalebne, ale stanowi jedynie tymczasowy sposób wyjścia z konkretnej sytuacji kryzysowej. Z drugiej strony, nie możemy zawsze uważać kryzysu gospodarczego jako takiego za przyczynę kłopotliwej sytuacji, ponieważ linie lotnicze upadały także zanim kryzys się rozpoczął.
Ściślejsza kontrola sytuacji finansowej przewoźników lotniczych, zwłaszcza w przypadku tanich linii lotniczych, ściślejsza kontrola fuzji i przejęć kapitałowych, a także utworzenie odpowiednio dużego funduszu gwarancyjnego to kilka przykładów rozwiązań, które mogłyby w długofalowej perspektywie zapewnić ochronę pasażerom w przypadku upadłości linii lotniczej.
Saïd El Khadraoui
w imieniu grupy S&D. - Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Nasza grupa nalegała na przeprowadzenie debaty dotyczącej problemu upadłości w sektorze lotnictwa, ponieważ jest prawdą, że nie mamy do czynienia z odosobnionym przypadkiem. Jak powiedział już pan poseł Simpson, przewodniczący naszej komisji, od 2000 roku mieliśmy do czynienia z 77 przypadkami upadłości - dotyczącymi co prawda zwłaszcza mniejszych firm - co oznacza, że pieniądze wielu tysięcy osób wydane na bilety przepadły, lub że osoby te zostały gdzieś pozostawione własnemu losowi. Są powody, by w tych trudnych dla sektora lotnictwa czasach obawiać się kolejnych przypadków upadłości. Musimy więc coś z tym zrobić.
Jest oczywiście prawdą, że państwa członkowskie muszą również odegrać swoją rolę w monitorowaniu wypłacalności i kondycji finansowej linii lotniczych - jest to dobre i słuszne - ale to do nas należy opracowanie mechanizmów ochronnych na poziomie europejskim, zapewniających, by pozostawieni samym sobie pasażerowie nie zostali bez dachu nad głową. Wzywamy więc Komisję do przyspieszenia prac zmierzających do przedstawienia konkretnego wniosku, zwłaszcza, że jak pan wskazał, dzięki wielu innym obowiązującym przepisom istnieją już pewne systemy - w tym dla osób rezerwujących podróż zorganizowaną - w formie funduszu gwarancyjnego itp. Mamy więc w pewnym sensie do czynienia z nierównością pomiędzy osobami rezerwującymi lot poprzez organizatora podróży turystycznych, a osobami rezerwującymi bilety przez Internet, i jest to jak sądzę inny problem, który musimy rozwiązać.
Wiem, że Komisja jest w trakcie procesu konsultacji z zainteresowanymi stronami. Zamierzają państwo przedstawić wniosek w ciągu najbliższego roku. Myślę, że naprawdę musimy spróbować przyspieszyć tempo naszych działań: zamiast czekać aż do końca przyszłego roku powinniśmy może poszukać szybszego rozwiązania. Porozmawiajmy zatem jak najszybciej o konkretnym wniosku legislacyjnym, tak, abyśmy mogli zorganizować dyskusję na temat praktycznych aspektów czegoś w rodzaju ubezpieczenia na wypadek upadłości.
Wreszcie chciałbym powiedzieć, że miło mi słyszeć, gdy pan komisarz mówi, że możemy się spodziewać ogólnego oświadczenia dotyczącego praw pasażerów sektora lotnictwa. Wiemy, że obecne prawodawstwo nie może zostać w pełni zastosowane w równy i zadowalający sposób wobec wszystkich pasażerów, co wymaga naszej uwagi i jestem pewien że do tego powrócimy.
Gesine Meissner
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! Dziękuję za odpowiedź, panie komisarzu. Ja również jestem członkiem Komisji Transportu i Turystyki i sądzę, że to bardzo ważne, że sprawa ta znalazła się teraz w porządku obrad. Pan poseł Simpson właśnie nam ją przedstawił.
W obecnym stanie rzeczy mamy do czynienia z luką w ochronie pasażerów linii lotniczych. Luka ta jest związana z niewypłacalnością linii lotniczych, o czym już mówiliśmy. Uważam, że zwiększenie praw konsumentów jest niezwykle istotne i to jest właśnie to, czym się zajmujemy. Staramy się jak najlepiej chronić konsumentów.
Chciałbym poruszyć inny aspekt, istotny z punktu widzenia naszej grupy, który nie był dotychczas brany pod uwagę, ale który będący moim zdaniem również jest ważny. Oczywiście chcemy ochrony praw konsumenckich, ale chcemy również, aby konsumenci mieli wybór. Podczas rozważania sposobu zamknięcia tej luki może okazać się, że propozycja przygotowywana przez Komisję spowoduje nadmierną regulację, która może następnie utrudniać innowacje proponowane w tym obszarze.
Prawo konsumenckie oznacza także możliwość wyboru na przykład pomiędzy różnymi ofertami linii lotniczych. Obecnie na przykład istnieje tendencja, by oferować niektóre bardzo tanie loty w miejsce niektórych podróży ryczałtowych, co również jest bardzo mile widziane przez konsumentów.
Proszę mnie źle nie zrozumieć, nie chcę w żaden sposób umniejszać praw konsumenckich. Ochrona tych praw jest dla mnie również bardzo ważna i potrzebne jest w tym celu odpowiednie narzędzie. Musimy jednak rozważyć perspektywy, które należy wziąć pod uwagę dla zapewnienia dużego pola wyboru jeśli chodzi o podróże lotnicze i nowych możliwości na rynku. Niemniej jednak konsumenci powinni być chronieni i nie mogą być pozostawieni z problemami finansowymi, jeśli linia lotnicza miałaby upaść lub wystąpić z wnioskiem o upadłość.
W związku z tym miło mi słyszeć, że Komisja pracuje nad rozwiązaniem. Kierunek jest oczywiście jasny w tym sensie, że może to być również fundusz pomocowy. Z niecierpliwością oczekuję na dyskusję w komisji, która może odbyć się nawet w tym roku.
Eva Lichtenberger
w imieniu grupy Verts/ALE. - Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Finansowe warunki wejścia na rynek linii lotniczych były już przedmiotem dyskusji w Komisji Transportu i Turystyki. Została wówczas podniesiona kwestia funduszy gwarancyjnych, ale najwyraźniej nie została wówczas uznana przez większość za wystarczająco ważną lub znaczącą.
.
Obserwujemy obecnie przypadki, które naprawdę dają nam powód do rozważań i wprowadzenia uregulowań prawnych, ponieważ uregulowania w tym obszarze są potrzebne. Po pierwsze, musimy nieustannie dbać o przestrzeganie przepisów w zakresie praw pasażerów, które przyjmujemy w Parlamencie dla ochrony konsumentów.
Kwestia odmowy przyjęcia na pokład i wiele przypadków tego zjawiska, które mogliśmy niestety zaobserwować pokazuje, że wszelkie istniejące luki prawne są natychmiast wykorzystywane. Wymaga to naszej uwagi oraz uregulowań prawnych. Musimy prawdopodobnie sięgnąć po rozwiązanie w rodzaju funduszu gwarancyjnego lub innego typu ubezpieczenia, które uchroni pasażerów przed tego rodzaju praktykami rynkowymi. Wystarczy tyko przyjrzeć się dobrze ostatniemu przypadkowi: nawet ostatniego dnia nadal ogłaszano, że wszystko jest w porządku i ludzie w to wierzyli.
Przy tego rodzaju rozwiązaniu należy jednak zagwarantować, by wszystkie zainteresowane strony zapłaciły swoją część i by skutkiem takiego rozwiązania nie było to, że kilka linii lotniczych, w tym tanich linii, pozostanie w komfortowej sytuacji przerzucając ryzyko na innych. Uczciwy rynek ma nie tylko chronić pasażerów przed nieuczciwymi praktykami, ma on również chronić przed tym firmy, które na nim konkurują.
Ryszard Czarnecki
w imieniu grupy ECR. - Pani przewodnicząca! W ciągu ostatnich 9 lat na obszarze Unii Europejskiej zbankrutowało blisko 80 linii lotniczych. Była tu mowa, że ostatnio w czasie wakacji zbankrutowały tanie linie SkyEurope, zostawiając tysiące klientów z wykupionymi już biletami. Ta sytuacja powtarza się. Nie cierpią na tym oczywiście posiadacze prywatnych samolotów, tylko ludzie często mniej zamożni, którzy przez wiele miesięcy odkładają pieniądze na zakup biletu na lot za granicę. Myślę, że w tej sytuacji, Parlament Europejski jako członek Komisji Transportu i Turystyki musi bardzo mocno nalegać, aby Komisja Europejska przyjęła zasady prawnej ochrony pasażerów - klientów, a więc ochrony również finansowej. Stworzenie specjalnej rezerwy na odszkodowania dla pasażerów klientów bankrutujących linii może zapobiec sytuacjom takim jak w ostatniej dekadzie, kiedy pieniądze definitywnie straciło co najmniej kilkanaście tysięcy ludzi. To jest konkret, którego oczekują od nas obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej.
Jaromír Kohlíček
w imieniu grupy GUE/NGL. -Chciałbym podziękować panu posłowi Brianowi Simpsonowi za doskonałe wprowadzenie w temat. Ostatnio mieliśmy wiele szybko następujących po sobie upadłości linii lotniczych. Problem nie ogranicza się do tanich przewoźników, choć większość upadłości dotyczy właśnie ich. Jeśli nie uda nam się przedyskutować kwestii setek pasażerów pozostawionych w miejscach, z których trudno jest im powrócić do domu, to nic szczególnego się nie stanie. Wiele gałęzi przemysłu ma od czasu do czasu problemy, a rozwiązanie znajduje się zazwyczaj na końcu. W tym przypadku chodzi o tysiące ludzi, często podróżujących z małymi dziećmi i nieposiadających odpowiednich środków finansowych. Niezbędne jest zatem wyraźne zasygnalizowanie, że znamy rozwiązanie. Jest to kwestia adekwatności kapitałowej oraz ubezpieczenia podróży powrotnych. Wierzę, że Komisja i kraje członkowskie UE są w stanie znaleźć szybkie rozwiązanie problemów, z którymi borykają się pasażerowie. Problemy firm lotniczych będą oczywiście wymagały innego rozwiązania. Kryzys w tym sektorze wymaga użycia odpowiednich instrumentów i wierzę, że zostaną one zastosowane.
Juozas Imbrasas
w imieniu grupy EFD. - W warunkach recesji gospodarczej firmy upadają i linie lotnicze nie są tutaj wyjątkiem. Na Litwie litewskie linie lotnicze FLyLAL również złożyły w tym roku wniosek o upadłość. Jest to jedna z dziesiątek linii europejskich, które w tym roku ogłosiły upadłość. Choć prawodawstwo przyjęte przez Parlament Europejski zapewnia dostateczne gwarancje i odszkodowania dla pasażerów, jeśli z powodu uchybienia linii lotniczej planowany lot nie może rozpocząć się o czasie lub są problemy z bagażem, to gwarancje te mogą zadziałać tylko wówczas, jeśli firma nie doświadcza trudności finansowych. Gdy firma ogłasza upadłość, to pasażerowie, którzy zakupili bilety zazwyczaj tracą wszystkie swoje pieniądze. W związku z tym, że krajowe instytucje rządowe obserwują i licencjonują działalność linii lotniczych i udzielają zezwoleń na wykonywanie lotów, Komisja stwierdziła, że w przypadku upadłości linii lotniczej rządy mogą i powinny natychmiast zwrócić pasażerom pieniądze za zakupione przez nich bilety, a następnie odzyskać je w drodze subrogacji od j firmy będącej w stanie upadłości. Powinniśmy również przedyskutować propozycję przedstawioną przez pana posła Simpsona w sprawie funduszu rezerw na odszkodowania. Ten pilny problem może być przedmiotem debaty, a najlepsze rozwiązanie można znaleźć dzięki uzupełnieniu rozporządzenia przyjętego przez Parlament Europejski i Radę w sprawie ogólnych zasad dotyczących świadczenia usług transportu lotniczego. W ten sposób przyczynilibyśmy się do bezpieczeństwa pasażerów korzystających z usług linii lotniczych.
Artur Zasada
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Jest oczywiste i należy przyjąć to jako punkt wyjścia w tej tak potrzebnej dyskusji zainicjowanej przez pana Briana Simpsona, że zobowiązania linii lotniczych wobec pasażerów nie wygasają nawet w przypadku bankructwa operatora.
Dlatego ze zdumieniem wysłuchałem wyjaśnień rzecznika SkyEurope. Ronald Schranz wyraził ubolewanie z powodu powstałych niedogodności dla podróżnych. Podkreślam słowo "niedogodności”. Jednocześnie oświadczył, że oczekujący w zagranicznych portach lotniczych klienci bankrutującego przedsiębiorstwa muszą sami poszukać alternatywnych możliwości powrotu. Według rzecznika sprawa dotyczyła kilku tysięcy osób, ale nie był on w stanie podać ich dokładnej liczby. Dla przedstawiciela SkyEurope była to tylko statystyka. Zapomniał on jednak, że w tej liczbie zawartych było wiele tysięcy osobistych dramatów pasażerów nie mogących dotrzeć do swoich domów, rodzin czy miejsc pracy. Powyższy przykład pokazuje, że trzeba jak najszybciej uregulować tę sprawę. SkyEurope była spółką giełdową, więc mieliśmy na jej temat więcej informacji. W przypadku innych tanich linii bywa różnie. Być może niedawny koszmar z Bratysławy powtórzy się na innym europejskim lotnisku.
Aktualnie toczy się gorąca dyskusja, w ramach której proponowane są różne rozwiązania tego ważnego problemu. Jest mowa o specjalnym funduszu utworzonym z dopłat do biletów lotniczych, czy też tzw. ubezpieczeniu od upadłości. Są to cenne inicjatywy, nie pozostające jednakże bez wpływu na ceny biletów. W czasach kryzysu potrzebujemy procedury, która z jednej strony pomoże pasażerom, z drugiej zaś nie będzie komplikować i tak trudnej sytuacji finansowej linii lotniczych.
Dlatego zwracam się do pana komisarza z pytaniem i propozycją: czy częściowym rozwiązaniem nie mogłaby być idea sky solidarity, w której zawarta byłaby zasada współodpowiedzialności wszystkich linii lotniczych za pasażerów? Właśnie solidarność - idea mi, jako Polakowi, szczególnie bliska powinna być odpowiedzią i wyzwaniem możliwym do natychmiastowego zastosowania. Moja propozycja polega na tym, aby pasażerowie bankrutującego operatora znajdujący się na lotnisku mieli możliwość skorzystania z samolotu innej linii lotniczej udającego się w tym samym kierunku, oczywiście pod warunkiem, że na pokładzie byłyby wolne miejsca. Ewentualne rozliczenia następowałyby pomiędzy zainteresowanymi operatorami. Bardzo proszę pana komisarza o odpowiedź.
Olga Sehnalová
Panie komisarzu, panie i panowie! Upadek linii lotniczej SkyEurope zwrócił uwagę na ogólny problem słabej ochrony konsumentów będących pasażerami linii lotniczych. Nie jest to wirtualny problem, miałam sposobność osobiście spotkać wielu klientów, których dotknął problem upadłości linii lotniczej. Byli to, zupełnie przypadkowo, goście z francuskiego bliźniaczego miasta Chateau d'Ain przybyli na spotkanie w Kroměříž we wschodnich Czechach, które to miasto reprezentuję. Ich podróż powrotna była bardzo frustrującym doświadczeniem, łącznie z przymusową jednodniową przerwą w podróży na lotnisku w Pradze.
Wspominam o tym ich doświadczeniu, aby podkreślić, że SkyEurope nie była zwykłą tanią linią lotniczą. Oferowała pasażerom usługi zbliżone do tradycyjnych linii lotniczych i obsługiwała rejsy do najważniejszych portów. Z jej usług korzystał szeroki krąg konsumentów. Dla konsumentów, dla których najważniejszy był nie dzień podróży, lecz cena biletu SkyEurope była w Czechach preferowaną opcją. Firma SkyEurope była także jednym z najważniejszych klientów portu lotniczego Praga-Ruzyně, największego czeskiego lotniska. Jednak upadek SkyEurope dotknął nie tylko osoby znajdujące się na lotniskach, lecz także 280 tysięcy innych klientów, którzy zakupili bilety. Zgodnie z dostępnymi informacjami bilety były sprzedawane aż do chwili ogłoszenia upadłości.
Osoby, które nie zapłaciły za bilety kartą kredytową nie mają praktycznie szans na odzyskanie pieniędzy. Firmy lotnicze nie mają prawnego obowiązku ubezpieczania się na wypadek upadłości i niektóre z nich nie wykupują tego rodzaju ubezpieczeń. Pasażerowie muszą zatem zgłaszać swoje roszczenia w ramach postępowania upadłościowego. Szanse na odzyskanie pieniędzy w ten sposób są znikome. Nadszedł zatem czas, aby coś z tym zrobić. Chciałabym podziękować Komisji Transportu za wzięcie odpowiedzialności za tę sprawę, a Komisji za obietnicę zajęcia się nią. Cieszę się, że zostanie przedstawione rozwiązanie, które zwiększy zaufanie konsumentów do sektora transportu lotniczego, które tak bardzo ucierpiało w wyniku globalnego kryzysu gospodarczego.
Oldřich Vlasák
Pani przewodnicząca, panie i panowie! Wielkie upadłości linii lotniczych w tym roku zmuszają nas do ponownego rozważenia, czy zjednoczony międzynarodowy rynek transportu lotniczego dobrze funkcjonuje. Choć kilku dużych przewoźników poniosło rynkową klęskę, a sytuacja w sektorze nadal pogarsza się z powodu rosnących kosztów paliw i wolniejszego wzrostu gospodarczego, to w mojej opinii na pewno nie ma powodów do paniki. Zanim wejdziemy na śliską ścieżkę regulacyjną, powinniśmy pamiętać, że w UE znaczna ekspansja tanich przewoźników w transporcie lotniczym i bardziej zażarta konkurencja pomiędzy wszystkimi unijnymi liniami lotniczymi nastąpiła wskutek środków liberalizacyjnych.
Sektor, który wcześniej był ściśle uregulowaną branżą z drogimi biletami lotniczymi został przekształcony w dynamiczny sektor usług, z których dzięki przystępnym cenom w UE korzysta coraz większa liczba pasażerów, którzy wcześniej nie mogliby sobie na to pozwolić. Rozważmy zatem starannie, jak moglibyśmy zwiększyć ochronę konsumentów - w tym przypadku konsumentów korzystających z usług linii lotniczych - bez narażania na szwank efektywności rynku transportu powietrznego. Pomysł wprowadzenia obowiązkowego ubezpieczenia na wypadek upadłości dla linii lotniczych był już niedawno proponowany przez Parlament Europejski. Słuszne jest zatem, aby rozważyć jak propozycja ta mogłaby zostać wprowadzona w życie.
Christine De Veyrac
Pani przewodnicząca, panie wiceprzewodniczący Komisji, panie i panowie! Pytanie ustne, nad którym dzisiaj debatujemy pokazuje, jak mówiło o tym wiele osób, że istnieje próżnia prawna, która pozostawia pasażerów bez żadnych gwarancji w przypadku upadłości linii lotniczej.
Oczywiście prawodawstwo europejskie chroni pasażerów, którzy zakupili bilet w ramach podróży zorganizowanej, ale nie chroni tych osób, które zakupiły bilet przez Internet. Jak powiedział pan poseł El Khadraoui, zachowania konsumenckie zmieniły się wraz z rozwojem Internetu, a prawodawca musi nadążać za tą ewolucją, by chronić naszych europejskich współobywateli. Duża liczba podróżnych kupuje obecnie bilety lotnicze przez Internet. Biorąc pod uwagę, że tanie firmy sprzedają swoje bilety niemal wyłącznie przez Internet, to zjawisko, o którym mówimy dotyka szczególnie osób młodych i osób o najniższych dochodach. To niedopuszczalne, że pasażerowie ci nie mają dokąd zwrócić się o wsparcie, jeśli linia lotnicza od której kupili bilet ogłosi upadłość. Tym bardziej, że w ostatnich kilku miesiącach sektor transportu lotniczego doświadczył bezprecedensowego kryzysu prowadzącego do znacznego spadku korzystania z podróży lotniczych. Wszyscy wiemy, że kryzys ten jest gorszy niż kryzys, który dotknął przedmiotowy sektor po 11 września i że upadło wiele linii lotniczych.
Jest zatem ważne, aby Komisja Europejska - i wiem panie przewodniczący, że jest pan tego świadomy - jak najszybciej zaprezentowała nam prawdziwe rozwiązania, tak abyśmy mogli chronić pasażerów w przypadku upadłości linii lotniczej, którą mieli polecieć, niezależnie od sposobu w jaki zarezerwowali swoje bilety.
Magdalena Álvarez
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Cieszy mnie, że debatujemy dziś nad tym pytaniem, sadzę jednak, że obejmuje ono tylko jeden z możliwych przypadków zakończenia funkcjonowania przez firmę - upadłości finansowej lub niewypłacalności.
Są jednak inne sytuacje, w których linie lotnicze mogą wstrzymać lub zawiesić swoją działalność. Chodzi mi o sytuacje, w których licencja przewoźnika może być zawieszona ze względów bezpieczeństwa, dobrowolnego zamknięcia firmy lub jej zamknięcia ze względów pozafinansowych. Sytuacje te niosą ze sobą takie same problemy, jak te, o których dziś dyskutujemy, a pasażerowie są wówczas bezradni, ponieważ koszt ich biletów albo nie jest zwracany, albo jeśli jest, to zwrot ten wiąże się ze znaczącymi kosztami.
Myślę, że rozporządzenie w sprawie odszkodowań dla pasażerów wypłacanych w razie opóźnienia lub odwołania lotu mogłoby być jednym z instrumentów możliwych do zastosowania, ale nie sądzę, aby było to wystarczające.
W tym kontekście chciałabym poprosić Komisję o rozważenie możliwości przedłożenia instrumentów prawnych dla innych wymienionych przeze mnie przypadków, wykraczających poza upadłość linii lotniczych, które nie są objęte obowiązującym prawodawstwem wspólnotowym. W przeciwnym razie narażamy się na ryzyko, że pomimo naszych dobrych intencji zrobimy za mało i zapewnimy rozwiązania prawne jedynie dla jednej konkretnej sytuacji, nie zajmując się pasażerami, którzy również mogą ucierpieć wskutek zamknięcia linii lotniczej, mimo że przyczyny tego zamknięcia nie są ekonomiczne, ani finansowe.
Silvia-Adriana Ţicău
Jeśli chcemy mieć sprawny rynek wewnętrzny to musimy dysponować wspólnotową polityką ochrony konsumenta. Przez lata Unia Europejska podejmowała stosowne działania w tym obszarze, a przyjęte narzędzia pozwoliły na zwiększenie poziomu ochrony konsumenta w takich dziedzinach, jak wakacje zorganizowane i prawa pasażerów.
Znaczna większość skarg otrzymywanych od konsumentów europejskich dotyczy jednak naruszenia praw pasażerów linii lotniczych. Wiele z tych skarg pochodzi od pasażerów, których loty zostały odwołane z powodu upadłości linii lotniczych lub operatorów turystycznych. W takich przypadkach konsumenci stają się świadomi problemu tylko wówczas, gdy lot nie zostanie planowo wykonany.
Choć dyrektywa Rady Unii Europejskiej 90/314/EWG w sprawie podróży zorganizowanych chroni pasażerów wówczas, gdy operator turystyczny ogłasza upadłość, to nie chroni ich w przypadku indywidualnej sprzedaży biletów lotniczych. Ponadto w przypadku odmowy przyjęcia na pokład odszkodowanie jest wykluczone w razie okoliczności nadzwyczajnych, które obejmują także upadłość linii lotniczej. Zgodnie z ostatnim badaniem liczba przypadków upadłości linii lotniczych w Unii Europejskiej w latach 2000-2008 wzrosła do 79. 41% linii lotniczych, które ogłosiły upadłość w latach 2005-2008 rokiem obsługiwało loty regionalne, a 17% było tanimi liniami lotniczymi.
Jakie działania możemy zatem podjąć, aby zapewnić lepszą ochronę pasażerom w takich okolicznościach? Możliwe rozwiązania obejmują programy ubezpieczeń dla pasażerów uwzględniające takie sytuacje, ściślejszy system nadzoru, a także opracowanie rozwiązań prawnych gwarantujących pasażerom odszkodowania w takich okolicznościach.
Zita Gurmai
Pani przewodnicząca! Odszkodowania dla pasażerów w przypadku upadłości linii lotniczych nie są jedynie kwestią pieniędzy. Dotyczą one jeszcze poważniejszych kwestii, takich jak bezpieczeństwo, dostępność usług oraz konkurencyjność. W czasach kryzysu każda dziedzina gospodarki jest w niepewnej sytuacji i transport lotniczy nie jest tutaj wyjątkiem. Istotne jest, aby nie pozwolić na zachwianie zaufania konsumentów do operatorów, ponieważ mogłoby to prowadzić do znacznego zmniejszenia popytu i jeszcze większego osłabienia finansowego linii lotniczych. Mogłoby to zaważyć na całej sytuacji gospodarczej i konkurencyjności Europy.
Odszkodowania dla pasażerów są również powiązane z dostępnością usług. Wierzę, że każda osoba w Europie musi mieć możliwość wyboru podróżowania samolotem, jeśli sobie tego życzy. Dlatego musimy przyznać, że potrzebujemy bezpiecznych, lecz tanich linii lotniczych, dostępnych finansowo dla każdego. Te linie lotnicze powinny mieć stabilną sytuację finansową, ponieważ bezpieczeństwo nie oznacza jedynie bezpieczeństwa w razie wypadku, ale implikuje także, że jeśli kupię bilet, to powinnam mieć pewność, że w planowanym terminie rzeczywiście pojawi się samolot zabierze mnie do celu podróży.
Wszytko to nadaje wagę naszemu pytaniu ustnemu, a fakt, że w Europie od 2000 roku było prawie 80 przypadków upadłości linii lotniczych czyni je pilnym. Potrzeba jasnych uregulowań w tym obszarze jest ewidentna. Chciałabym zatem uprzejmie prosić pana komisarza o poważne rozważenie tej kwestii i jak najszybsze przedstawienie realnego rozwiązania.
Joanna Katarzyna Skrzydlewska
Pani przewodnicząca, panie przewodniczący Komisji! Około miesiąc temu doszło do bankructwa jednej z nisko kosztowych linii lotniczych. Wniosek o upadłość zgłosiły wtedy linie SkyEurope. Pomimo że analitycy rynku lotniczego już od dłuższego czasu zapowiadali bankructwo tej firmy, to jednak SkyEurope jeszcze w przeddzień złożenia wniosku o upadłość sprzedawała bilety na swoje loty, w efekcie czego setki pasażerów linii zostało pozbawionych nie tylko możliwości odbycia zaplanowanych podróży, ale przede wszystkim zostało też narażonych na wymierne straty finansowe spowodowane upadkiem linii. Firma bowiem wprost poinformowała swoich klientów w oficjalnym komunikacie, że mogą się liczyć z utratą pieniędzy zainwestowanych w bilety.
Przykład SkyEurope jednoznacznie wskazuje na to, że w naszej wspólnej Europie nie dopracowaliśmy się jeszcze przepisów chroniących konsumentów usług lotniczych przed negatywnymi konsekwencjami upadku linii lotniczych. Problem jest o tyle istotny, że od 2000 roku na świecie zbankrutowało 77 linii lotniczych. Na przykład w 2004 roku zbankrutowała polska linia Air Polonia, dlatego oczekuję, że Komisja przedstawi zasady ochrony konsumentów przed negatywnymi skutkami możliwych bankructw linii lotniczych.
Antonio Tajani
Pani przewodnicząca! Pani poseł De Veyrac, pan poseł Vlasák oraz pani poseł Gurmai skupili swoją uwagę na problemie upadłości, czyli innymi słowy na kryzysie gospodarczym i trudnościach, wobec których stoją obecnie firmy sektora transportu lotniczego, zarówno tanie linie lotnicze, jak i zwykłe linie.
Parlament Europejski i Komisja działały jednomyślnie na rzecz uruchomienia pakietu inicjatyw w odpowiedzi na kryzys. Mam na myśli utrzymanie przydziałów czasu na start lub lądowanie, poparte przez znaczną większość Wysokiej Izby, oraz inicjatywę dotyczącą jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, która oznacza reformę systemu transportu lotniczego na dużą skalę, pozwalającą liniom lotniczym oszczędzać na kosztach paliwa, ponieważ zmniejszyliśmy etapy podróży powietrznych pomiędzy portami.
Właśnie w celu zapewnienia praktycznego wsparcia wszystkim europejskim liniom lotniczym, bez względu na to, czy są to tanie linie czy też nie, wezwałem 27 ministrów transportu Unii Europejskiej do wcześniejszego wprowadzenia reformy jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, ponieważ jest to dobry sposób pozwalający liniom lotniczym na zaoszczędzenie paliwa, a przez to uchronienie ich przez negatywnymi konsekwencjami w bilansie. Zapobieganie upadłości linii lotniczych nie tylko ochroniłoby pasażerów przed stratami, ale przede wszystkim byłoby niezwykle istotne w kategoriach ochrony miejsc pracy. Nie możemy pozwolić na to, aby ten kryzys finansowy i gospodarczy przerodził się w pełni rozwinięty kryzys społeczny i musimy o tym pamiętać.
Wiemy, że sektor transportu lotniczego boryka się z problemami, które mają wymiar międzynarodowy: pomyślmy tylko, co stało się kilka tygodni temu z liniami Japan Airlines, gdy ogłoszono redukcję zatrudnienia. Naszym obowiązkiem powinna być nie tylko ochrona obywateli, ale także działania gwarantujące, że dobre linie lotnicze będą mogły nadal funkcjonować, zapewniając przez to miejsca pracy.
Komisja Europejska - proszę mi wybaczyć tę dygresję - i Parlament pracowały, aby to umożliwić. Mogę stwierdzić, że przez nasze wysiłki umożliwiliśmy powstanie zupełnie nowego modelu prywatnej linii lotniczej: jako jeden z przykładów można podać przypadek Olimpic Airways, przypadek Alitalia oraz przypadek - mam nadzieję, że będzie on rozwiązany - Austrian Airlines. Oznacza to, że nie ma już linii lotniczych kontrolowanych przez państwo, które - gdy wpadną w kłopoty - muszą być przez państwo ratowane. Zamiast tego każdy kto popełni błąd, musi za niego zapłacić.
Chciałbym również odpowiedzieć na pytanie postawione przez panią poseł Alvarez, która poruszyła naprawdę interesujący temat: myślę, że można zgodzić się z propozycją uzupełnienia naszych działań o sugestię, że należy zapewnić ochronę także pasażerom linii lotniczych, które są zamykane nie z powodu bankructwa, lecz niespełnienia wymogów bezpieczeństwa. W tym konkretnym przypadku pasażer ponosi taką samą stratę, jak pasażer, który zakupił bilet od linii lotniczej, która następnie ogłosiła upadłość. Zasadą musi być ochrona podróżnych gdy ponoszą oni straty, innymi słowy, gdy nie mogą odbyć swojego lotu. Co więcej, jest to filozofia, która wspiera - i nadal będzie wspierać - moje starania, dopóki jestem Komisarzem, aby pasażerom zagwarantować taką samą ochronę we wszystkich sektorach transportu.
Z tego powodu na posiedzeniu Rady ds. Transportu, które ma się odbyć w Luksemburgu jutro i pojutrze, będziemy zajmować się kwestią praw w transporcie morskim i rzecznym. Takiego wyboru dokonała Komisja przy poparciu Parlamentu, mając na celu zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom Europy. Jeśli naprawdę chcemy zdobyć zaufanie społeczeństwa i uzyskać takie pozytywne efekty, jakie zostały osiągnięte w Irlandii, to musimy stworzyć przepisy prawne pokazujące obywatelom, że instytucje wspólnotowe są po ich stronie, że nie są tylko synekurą, lecz miejscem, gdzie dokonuje się praca mająca zabezpieczać i chronić prawa obywateli Europy.
Przewodnicząca
Zamykam debatę. Głosowanie nad wnioskami dotyczącymi rozporządzeń odbędzie się na następnym posiedzeniu.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Edit Herczog  
na piśmie. - W wyniku zmiany zwyczajów podróżowania coraz więcej osób organizuje sobie podróż samodzielnie, bez uciekania się do usług biur podróży. W ostatniej dekadzie najbardziej na tej tendencji zyskały tanie linie lotnicze, zarówno w kategoriach przychodów jak i udziałów w rynku. Koleżanki i koledzy, regularne przypadki upadłości biur podróży były powodem do zmartwień także na Węgrzech. Ciągle widzimy w telewizji pasażerów pozostawionych za granicą samym sobie. Nie możemy pozwolić, aby kolejna fala bankructw zmiotła tanie linie lotnicze, powodując miliony euro strat dla gospodarki i pasażerów, nie mówiąc już o ryzyku w zakresie bezpieczeństwa, które pojawia się gdy firma nie ma bezpiecznej bazy finansowej wspierającej jej działanie.
Właśnie dlatego musimy skupić się na poniższych celach. Musimy pomyśleć o zaostrzeniu przepisów dotyczących zakładania firm. W przypadku linii lotniczych musi zostać wprowadzony wymóg dalszych gwarancji kapitałowych i strukturalnych. Musimy pomyśleć o zaostrzeniu systemu sprawozdawczości finansowej i operacyjnej oraz o tym, jak często należy przeprowadzać kontrole na miejscu. Rozmiar przedmiotowego sektora wymaga, aby podczas regularnych badań europejskich analizowana była polityka lotnicza firmy, mechanizm rozpatrywania skarg oraz jasność procedury refundacyjnej. Musimy sprawić, aby w przyszłości rozpatrywanie skarg międzynarodowych dotyczących podobnych spraw było jeszcze łatwiejsze. Jeśli naprawdę chcemy stworzyć w Europie wspólny rynek nastawiony na dobro konsumenta, to musimy skuteczniej zająć się kwestią skarg międzynarodowych i roszczeń odszkodowawczych.
