Verwelkoming
De Voorzitter
Voor we overgaan tot de orde van de dag, wil ik de delegatie van de Doema en van de Federale Raad, die op de tribune heeft plaatsgenomen, verwelkomen. Gezien de belangrijke rol die de Doema speelt in de recente gebeurtenissen in Rusland, is het van groot belang dat er juist vandaag en morgen een vergadering in Straatsburg plaatsvindt van de gemengde parlementaire commissie EU/Rusland.
Ik zou alle leden van deze delegatie willen vragen heel veel belang aan deze werkvergadering te hechten, omdat ze momenteel bijzonder belangrijk is.

Internationale financiële crisis en politieke ontwikkeling in Rusland
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de internationale financiële crisis en de politieke ontwikkeling in Rusland.
Het woord is aan mevrouw Ferrero-Waldner, namens de Raad.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, momenteel worden wij met mondiale ontwikkelingen geconfronteerd die op politiek en economisch gebied ook voor de Europese Unie een grote uitdaging vormen. Deze ontwikkelingen vereisen een exacte analyse, er dienen directe maatregelen genomen te worden ter bestrijding van de crisis en er moet een nieuw beleid worden uitgezet dat politieke en economische stabiliteit op lange termijn waarborgt. Alle actoren in Europa staan voor deze uitdaging: de nationale regeringen en parlementen, het Europees Parlement, de Europese Commissie, de overige Europese instellingen en de Raad.
Ik leg er de nadruk op dat wij gemeenschappelijk moeten optreden. De politieke en financiële problemen zijn namelijk zo groot dat wij ze alleen gemeenschappelijk kunnen overwinnen. Europa heeft concrete belangen, die zowel bilateraal als multilateraal naar voren gebracht moeten worden. Om dit succesvol te kunnen realiseren, moeten de belangen duidelijk gedefinieerd worden en van een brede steun verzekerd zijn. Derhalve vind ik dit debat met het Europees Parlement bijzonder belangrijk.
Allereerst iets over de ontwikkelingen die van grote invloed zijn geweest op de huidige situatie. Meer dan een jaar na het uitbreken van de financiële crisis in Azië blijkt dat deze veel ernstiger was en is dan werd aangenomen. Het zal moeilijk, zelfs bijna onmogelijk zijn een weg te vinden terug naar de groei en de boom van weleer. Er moet een nieuwe weg worden gevonden die naar meer stabiliteit leidt dan tot nu toe. Ook voor de huidige crisis hadden de Europese Unie, het Internationaal Monetair Fonds en andere waarnemers op afzonderlijke problemen gewezen: het zwakke bankwezen, de corruptie, de buitensporige kredietverlening en risicovolle investeringen.
De rampzalige combinatie van de afzonderlijke factoren is door alle betrokkenen veel te laat onderkend. Dat is de eerste les. De steun van de internationale gemeenschap verliep vervolgens in twee fasen. De Europese Unie en de afzonderlijke lidstaten stelden zich zeer actief op en verleenden buitensporig veel steun. De directe hulp van het Internationaal Monetair Fonds bestond uit een aanzienlijk financieel pakket, dat aangevuld werd met bilaterale kredieten. Voor de sanering van de regio op middellange tot lange termijn hebben de Wereldbank, de Aziatische Ontwikkelingsbank, maar ook de Europese Unie in de kortst mogelijke tijd programma's ontwikkeld en aanzienlijke middelen ter beschikking gesteld.
In eerste instantie verlangde het IMF van de betrokken regeringen dat zij de rente verhoogden, een strikte begrotingsdiscipline invoerden en de zwaar in de schulden stekende financiële sector saneerden. De gevolgen van het door het IMF aanbevolen beleid bleven echter niet uit. De werkloosheid steeg, de consumptieve bestedingen daalden en er kwam negatieve groei. Dat is de tweede les.
Nu pleit het IMF voor een geleidelijke verlaging van de rente en een op de vraag afgestemd fiscaal beleid. Daardoor zou het begrotingstekort weliswaar kunnen toenemen, maar zouden anderzijds de betrokken economieën en het sociale vangnet geherstructureerd kunnen worden. In verband hiermee moet een initiatief van de Europese Unie op de voorgrond worden geplaatst dat moet bijdragen tot de oplossing van de sociale problematiek. Het ASEM-Treuhandfonds, dat met middelen van de EG en van verscheidene EU-lidstaten is opgericht in het kader van de Wereldbank, stelt geld voor sociale projecten en armoedebestrijding ter beschikking.
Wat is er nodig voor de dringend noodzakelijke herstructurering van de economie? Enerzijds particulier kapitaal, maar anderzijds ook een grote financiële bijdrage van de overheid. Er moeten sterke, onafhankelijke toezichthoudende autoriteiten worden ingesteld om te voorkomen dat de economie opnieuw instort. Het politieke systeem moet ingrijpend worden veranderd teneinde het juiste klimaat te scheppen voor een nieuwe groei. Dat is de derde les.
De EU zal de betrokken landen helpen met een Europees Netwerk voor Financiële Expertise (EFEX). Het is voor deze landen dan eenvoudiger een beroep te doen op deskundigen in de EU zodat de structurele moeilijkheden sneller overwonnen kunnen worden. De gevolgen van de crisis in Azië kunnen nog niet volledig worden ingeschat. Het is echter mogelijk dat de groei in de EU lager zal uitvallen dan oorspronkelijk werd aangenomen.
Latijns-Amerika is een ander probleem. De gunstige cijfers leken erop te duiden dat Latijns-Amerika niet door de financiële crisis in Azië en Rusland aangestoken zou worden. Uit de ontwikkelingen van de afgelopen weken en dagen blijkt echter dat dit ijdele hoop was. Het betalingsbalanstekort voor die regio zal in 1998 dan ook alle records breken.
Uit de gesprekken die ik enkele dagen geleden in Wenen met Latijns-Amerikaanse deskundigen heb gevoerd, kwam naar voren dat men verwacht dat de euro ook voor andere gebieden in de wereld een stabiliserende werking zal hebben als de samenwerking met de EU wordt voortgezet. Bij het grote publiek heerst bezorgdheid over de verdere ontwikkeling van de economische situatie. Toch ben ik optimistisch. De maatregelen van de internationale gemeenschap voor het herstel van het vertrouwen zullen effect sorteren en de Europese Unie is hier actief bij betrokken.
Er zijn grondige hervormingen noodzakelijk om de in de Aziatische economieën ontstane moeilijkheden te verhelpen. Wij hebben hier geen kant-en-klare oplossing voor, maar bieden wel onze politieke en technische steun aan. Hervormingen zijn eveneens noodzakelijk voor het land dat momenteel in het middelpunt van het politieke gebeuren staat, namelijk Rusland. Van oudsher kent de Europese Unie bijzondere betekenis toe aan haar betrekkingen met de Russische Federatie. In haar verklaringen van 21 augustus en 6 september over de situatie in Rusland heeft de Europese Unie nogmaals verduidelijkt hoeveel waarde zij aan de politieke stabiliteit en de sanering van de Russische economie hecht.
Wij zijn ervan overtuigd dat het vertrouwen in de Russische economie het beste hersteld kan worden en de huidige financiële moeilijkheden het effectiefst overwonnen kunnen worden door de hervormingen, die de Russische autoriteiten zelf gepland hebben en waarover met internationale financiële instellingen overlegd is, zo snel en volledig mogelijk uit te voeren. De Europese Unie heeft hier veel belang bij, omdat Europa meer dan andere gebieden de internationale gevolgen van deze crisis ondervindt.
Rusland blijft een belangrijke partner bij de behandeling van internationale kwesties en voor de regionale stabiliteit. Om deze reden is een intensieve politieke dialoog tussen de Unie en Rusland op alle niveaus van groot belang. Het verheugt mij dan ook dat er vandaag een delegatie van de Doema in het Europees Parlement aanwezig is. Het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad heeft in de afgelopen dagen zijn best gedaan zo spoedig mogelijk een ontmoeting met de nieuwe Russische regering op hoog niveau te organiseren.
Deze moeite was niet tevergeefs! Morgen gaat een EU-trojka onder leiding van Wolfgang Schüssel, de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken, naar Rusland. Deze trojka van ministers van Buitenlandse Zaken zal premier Primakov en andere leden van de Russische regering in Moskou ontmoeten, minder dan een week nadat de nieuwe premier in zijn ambt is bevestigd. De trojka heeft concrete voorstellen en plannen voor de toekomstige samenwerking met Rusland. Wij zijn verheugd over de benoeming van Primakov, die veel ervaring en een goede naam heeft opgebouwd. Door de koers van zijn buitenlands beleid hebben wij hem als een betrouwbare en stabiele factor leren kennen. Onder zijn leiding rekenen wij dan ook op veel continuïteit in het Russische beleid.
De Europese Unie vertrouwt er met name op dat het Europese veiligheidsbeleid een hoge prioriteit zal behouden en de EU hoopt dat de nieuwe regering bijzondere aandacht zal schenken aan vraagstukken zoals de ratificatie van SALT-II en de nonproliferatie van kernwapens en nucleair materiaal.
De Europese Unie heeft op 6 september in haar verklaring over Rusland al overduidelijk gewezen op het belang van de sociale cohesie in Rusland. Voor het herstel van het vertrouwen bij de Russische bevolking en de internationale financiële wereld is een stabiele regering nodig die de noodzakelijke hervormingen kan uitvoeren. Wij zijn ervan overtuigd dat politieke en economische stabiliteit hand in hand gaan en voorwaarden zijn voor economische groei in Rusland.
Wij zijn ons er terdege van bewust dat Rusland voor uitzonderlijke uitdagingen stond en nog staat. Door het hervormingsproces voort te zetten laat Rusland duidelijk zien dat het zich gebonden weet aan de democratie en de markteconomie, alsook aan integratie in de wereldeconomie.
Rusland is zelf verantwoordelijk voor deze hervormingen. Wij vertrouwen erop dat Rusland zijn structurele hervormingen voortzet die op de totstandkoming van een sociale markteconomie gericht zijn. De Unie en haar lidstaten hebben reeds aanzienlijke bijdragen geleverd aan het economische en politieke overgangsproces in Rusland via het IMF, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling en andere internationale financiële instellingen, de Raad van Europa en met eigen instrumenten als TACIS en de bilaterale technische bijstandsprogramma's van de lidstaten. Wij zijn bereid tot verdere samenwerking met de Russische autoriteiten teneinde de op stabiliteit en hervorming gerichte inspanningen te ondersteunen.
Ik wil hier nogmaals de kwaliteit van onze dialoog op het gebied van het buitenlands- en veiligheidsbeleid onderstrepen. De trojka van onze politieke directeurs heeft op 10 september een ontmoeting gehad met vertegenwoordigers van het Russische Ministerie van Buitenlandse Zaken, waarbij onder andere de crisis in Kosovo, Cyprus en de OVSE ter sprake kwamen. De trojka werd ook ontvangen door Jevgeni Primakov, die juist benoemd was tot premier.
Primakov heeft onder meer de verzekering gegeven dat de hervormingen en de democratisering voortgezet zullen worden, evenals een stabiel buitenlands beleid. Er zullen aanpassingen zijn, maar geen ommekeer. Een grotere rol van de staat in de economie acht hij wenselijk, maar geen terugkeer naar de planeconomie. De industriële ontwikkeling moet voorrang krijgen. Belastinghervorming en privatisering zouden niet alleen ten gunste van de staatskas maar ook van de industrie uitgevoerd moeten worden. De wapenindustrie moet omgeschakeld worden op civiele productie en er moet meer steun komen voor het midden- en kleinbedrijf.
Hoge ambtenaren van de G7 en het Oostenrijkse voorzitterschap hebben eergisteren ook gesproken met Russische vertegenwoordigers in Londen. In deze fase van de ontwikkelingen zijn de gesprekken van de trojka van de ministers van Buitenlandse Zaken in Moskou bijzonder belangrijk. Deze dialogen vormen aan beide zijden al een blijk van vertrouwen: aan Russische zijde, omdat de dialoog met de Europese Unie al tijdens de eerste dagen van de nieuwe regering gestart wordt. Aan de kant van de Europese Unie, omdat wij geloven dat de Russische regering geen maatregelen zal nemen die in het verleden nadelige gevolgen hebben gehad.

Santer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, geachte afgevaardigden, u hebt mij gevraagd deel te nemen aan uw debat over de situatie in Rusland; ik wil u danken voor de gelegenheid die u mij biedt om hier vandaag in Straatsburg het woord te voeren.
Zoals u weet, houdt de Commissie vanochtend haar gewone vergadering. Ik kan dan ook niet zo lang aanwezig blijven als ik wel zou willen, maar mijn collega's, Hans van den Broek en Yves de Silguy, zullen tot het einde van deze gedachtewisseling te uwer beschikking staan.
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik er de aandacht op vestigen dat we de nodige voorzichtigheid aan de dag moeten leggen in onze analyses en onze opmerkingen. De volledige internationale gemeenschap tracht de huidige situatie te begrijpen en wil Rusland helpen. De Europese Unie wil graag heel actief helpen zoals ze dat altijd al gedaan heeft sinds het einde van het sovjetstelsel, maar in een situatie waar de politieke en economische factoren zo nauw met elkaar vervlochten zijn, is het mijns inziens erg belangrijk naar Rusland zelf, zijn leiders, zijn bevolking te luisteren. Zodoende zult u tijdens de derde bijeenkomst van de gemengde parlementaire commissie Europese Unie-Rusland, die momenteel plaatsvindt, zeker het meeste profijt halen uit uw gesprekken met de Russische parlementsleden.
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst een onweerlegbaar feit in herinnering brengen: de stabiliteit van Rusland is van essentieel belang voor ons continent. Die is zo belangrijk dat de Aziatische crisis, die uit strikt financieel oogpunt nochtans veel zorgwekkender is voor Europa, door de Europese publieke opinie minder belangrijk wordt geacht dan de situatie in Rusland. Nu al zijn de grenzen van Rusland ook de grenzen van Europa, en dat zal zeker zo zijn na de uitbreiding. Hoewel onze handel met Rusland beperkt is, is de Europese Unie de belangrijkste economische en handelspartner van Rusland.
Onze uitvoer naar Rusland is de jongste jaren spectaculair gestegen en deze tendens zou moeten aanhouden naarmate de bepalingen van de in 1994 met Rusland gesloten samenwerkings- en partnerschapsovereenkomst ten uitvoer gelegd worden. Deze overeenkomst, die vorig jaar in werking getreden is, moet ons in staat stellen onze relaties met Rusland op een coherente manier te organiseren rond de volgende twee principes: democratie en mensenrechten. Europa heeft Rusland deze principes niet opgelegd. Rusland heeft zelf deze keuze gemaakt en onze volledige actie is begonnen met Europese technische bijstand, die van bij het begin tot doel had Rusland te helpen bij de aanpak van deze overgang.
De Europese Unie is onweerlegbaar een pool van stabiliteit in Europa. Dat is zo in het algemeen en meer in het bijzonder op financieel vlak. U hebt allen kunnen vaststellen dat het vooruitzicht van de euro al voor een heel sterk element van stabiliteit zorgt. Het volstaat trouwens de vergelijking te maken met de Mexicaanse crisis in 1995 en de gevolgen ervan voor de Europese muntstelsels om dit beschermende effect te meten. Ik geloof oprecht dat de euro een beslissende bijdrage levert om de dreiging van algemene financiële instabiliteit in te dijken.
Europa kan en moet zijn stabiliteit exporteren. Het heeft hiervoor een betrouwbare partner nodig, een partner die zowel uit economisch als uit politiek oogpunt betrouwbaar is. Ik hoop ten stelligste en wij hopen allemaal dat de benoeming van Jevgeni Primakov tot eerste minister en zijn aanvaarding door de doema vrijdag jongstleden een keerpunt is en dat Rusland het vertrouwen in binnen- en buitenland kan herstellen. Ik hoop tevens dat de regeringsploeg die gevormd zal worden, in staat is een aantal, al te lang uitgestelde, structurele hervormingen uit te voeren en dat in het parlement de onontbeerlijke politieke consensus bereikt wordt over een programma om uit de crisis te raken, zoals de Russische bevolking wenst.
Welnu, mijnheer de Voorzitter, hoe ziet onze analyse van de Russische crisis eruit? Allereerst betreur ik terloops dat de talrijke commentatoren die zich vandaag zo scherpzinnig tonen, hun stem niet verheven hebben vóór de crisis uitbrak. Deze kritiek geldt ook gedeeltelijk voor Europa, want tenslotte bleven de fouten van het Russische systeem niet onopgemerkt voor onze ondernemingen, onze banken of alle Europese deskundigen die in Rusland aanwezig zijn. Schrik om een vertrouwenscrisis uit te lokken, de terechte hoop dat eindelijk een geloofwaardig hervormingsproces op gang gebracht zou worden of de persoonlijke relaties die wij met de Russische leiders onderhouden, hebben de internationale gemeenschap tot zwijgen aangezet. Mijns inziens hebben wij nu en in de toekomst allen de plicht waakzaam te zijn. Ook al is dit moeilijk vol te houden, Rusland moet zonder overdreven paniek, maar ook zonder al te grote toegeeflijkheid beoordeeld worden op zijn keuzen, op wat het is, op wat het wil zijn.
De huidige crisis is vooral te wijten aan het feit dat een aantal essentiële structurele hervormingen niet zijn uitgevoerd. Het zijn deze tekortkomingen die in aanzienlijke mate geleid hebben tot het uitbreken van de begrotingscrisis, die sinds de lente gebleken is. Ik zal er enkele citeren: de structurele zwakte van de belastinginning in een economie die hoofdzakelijk op ruilhandel steunt, het ontbreken van belastinghervormingen, belastingontduiking, het gebrek aan doeltreffende controle op de overheidsuitgaven... Dit alles heeft geleid tot een toename van leningen op korte termijn om de Russische begroting in evenwicht te houden. Wanneer we hier de ondoeltreffendheid van de Russische financiële sector en het ontbreken van een adequate regelgeving om de werking van deze sector te begeleiden, het ontbreken van een herstructurering van de Russische industrie en een weinig doorzichtig privatiseringsproces aan toevoegen, krijgen we een idee van de omvang van de huidige economische en financiële moeilijkheden.
Men heeft kortom te weinig en slecht hervormd. Het zou rampzalig zijn voor de toekomst van Rusland als de huidige situatie het beginsel zelf van de hervormingen in diskrediet zou brengen. Als hervormingen vandaag zo noodzakelijk zijn voor de economie en de instellingen, is dat omdat het opgeven van de planeconomie op een soms betwistbare manier gebeurd is, omdat onvoldoende hervormingen uitgevoerd zijn of omdat de hervormingen onvoldoende oog hebben voor de behoeften van het Russische volk. Om de Russische economie opnieuw op de sporen te krijgen is op dit moment vóór alles sociale samenhang nodig. Net nu lijkt die te ontbreken.
De komende weken zullen dan ook van cruciaal belang zijn. De benoeming van de nieuwe premier, een man met ervaring die naar consensus streeft, is op zich een heel positieve factor. De heer Primakov geniet vast en zeker het respect en de waardering van de internationale gemeenschap. Ik hoop dan ook dat snel een plan om uit de crisis te raken en een samenhangend economisch en sociaal programma worden voorgelegd.
Volgens onze analyse moeten zowel een aantal dringende maatregelen om de begrotingssituatie te herstellen als maatregelen op langere termijn genomen worden, met name inzake de belastinghervorming, de werking van de financiële markten en de versterking van de instellingen die het functioneren van de economie begeleiden. Wat betreft het toezicht op financiële instellingen en het functioneren van de centrale bank en de douane is het duidelijk dat de huidige tekortkomingen niet mogen blijven aanslepen. Tenslotte is het belangrijkste misschien wel dat de werking van de rechtsstaat en van het gerechtelijk apparaat gewaarborgd wordt.
De nieuwe regering zal blijk moeten geven van moed en verbeeldingskracht. Het risico om de slechte keuzen te maken blijft reëel. Ik denk met name aan bepaalde voorstellen die de ronde doen in Moskou om meer geld in omloop te brengen en protectionistische handelsmaatregelen te nemen. Moet niet dringender de inflatie ingedijkt worden, die de armsten nog armer maakt? Moet voor het evenwicht van de overheidsfinanciën niet eerder de herstructurering van de binnenlandse Russische industrie bevorderd worden in plaats van zich te beschermen tegen invoer, die overigens heel nuttig is? Ik geef deze twee voorbeelden omdat de oude recepten, ongeacht de gevaren die ze inhouden, soms de gunst van een zeker populisme genieten.
Mijnheer de Voorzitter, hoe kunnen wij op dit moment de gevolgen van de Russische crisis voor de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten beoordelen? Ik wil allereerst zeggen dat de rechtstreekse gevolgen voor de handel beperkt blijven aangezien onze bilaterale handel nog altijd maar 3, 5 % van onze uitvoer en 4 % van onze invoer vertegenwoordigt, ook al wordt hij steeds belangrijker. Dit geldt in het algemeen ook voor de kandidaat-lidstaten, omdat het grootste deel van hun handel nu op de Europese Unie afgestemd is. Dit belet evenwel niet dat bepaalde lidstaten, bepaalde kandidaat-lidstaten en bepaalde sectoren meer dan andere de gevolgen van de crisis zouden kunnen voelen. Ik vermeld in dit verband de landbouwsector. De uitvoer van landbouwproducten en levensmiddelen van de Europese Unie naar Rusland vertegenwoordigde in 1997 zo'n 20 % van onze volledige uitvoer, of meer dan 5 miljard ecu op een totaal van 25 miljard ecu. De vleessector, de rundvleessector in het bijzonder, zou getroffen kunnen worden door een daling van de uitvoer naar Rusland.
Wat de directe financiële gevolgen betreft, ook al zijn de Europese banken meer blootgesteld dan de Amerikaanse en Aziatische banken, hun schuldvorderingen op Rusland maken slechts 8 % van hun internationale schuldvorderingen uit.
De indirecte gevolgen van de financiële crisis zijn meer uitgesproken, maar worden in zekere zin gecompenseerd. De daling van de grondstofprijzen en de daling van de rentevoeten op lange termijn zijn niet ongunstig voor Europa. Op dit ogenblik vloeit zelfs kapitaal terug naar de obligatiemarkten van de eurozone. Dat is een van de gevolgen van de euro, waarnaar ik zopas al verwees. Besmetting heeft echter tot een beurscorrectie naar beneden toe geleid, zodat een deel van de sinds het begin van het jaar geboekte winsten verloren gegaan is.
Voor de kandidaat-lidstaten zien we op dit ogenblik geen duurzame negatieve gevolgen aangezien hun fundamentele macroeconomische situatie in de grond gezond blijft.
De Commissie onderzoekt sinds begin september hoe zij Rusland kan helpen om de crisis te boven te komen. Ook de ministers van Buitenlandse Zaken hebben tijdens hun informele bijeenkomst in Salzburg een aantal grote lijnen geschetst, die terug te vinden zijn in de verklaring die zij op 6 september aangenomen hebben. Hoge ambtenaren van de landen die deel uitmaken van de groep van de meest geïndustrialiseerde landen hebben eergisteren in Londen vergaderd. De Commissie en het fungerend voorzitterschap van de Raad hebben aan dit overleg deelgenomen.
Uit al deze besprekingen leid ik een aantal eerste vaststellingen af. De Europese Unie kan niets doen zonder Rusland. Het is een te belangrijk en te complex land. De moeilijkheden zijn te groot om ze op te lossen met recepten van buitenaf die niet op de steun van het Russische volk kunnen rekenen. Iedereen maakt zich zorgen over de sociale gevolgen die deze crisis zou kunnen hebben. Ik wil hier toch beklemtonen dat het fout zou zijn economische hervormingen en sociale maatregelen tegenover elkaar te stellen. De belangrijkste sociale maatregel is het vermijden van inflatie en van een vertraging van de economische activiteit, die op dramatische wijze de armoede van de Russische bevolking zouden doen toenemen. Slechte economische beslissingen zijn ook slechte sociale beslissingen.
Economische hervormingen zijn dan ook de enige uitweg. Het zou niet volstaan vers geld in de Russische economie te pompen. Dat heeft alleen maar zin als de structurele problemen waarmee Rusland kampt, kordaat aangepakt worden: de belastinghervormingen, de belastinginning, de werking van de financiële markten, de herstructurering van de ondernemingen. Rusland moet zijn instellingen versterken en als een rechtsstaat functioneren.
Dit is een immense opgave, die niet in enkele maanden volbracht kan worden. De overgang die zo'n tien jaar geleden op gang gebracht werd, is een complex proces dat op langere termijn beoordeeld moet worden. Voor de Commissie betekent dit dat de politieke en sociale levensvatbaarheid van de hervormingen nooit uit het oog verloren mag worden.
In deze risicovolle situatie moeten we de dialoog met Rusland voortdurend onderhouden. Dat wordt ook gezegd in de verklaring die wij zondag jongstleden in Salzburg opgesteld hebben. De politieke directeurs van de trojka keren terug uit Moskou. De trojka van ministers van Buitenlandse Zaken vertrekt nu donderdag 17 september naar Moskou om de dialoog voort te zetten en onze wil tot samenwerking te bevestigen. Ik ben voornemens snel in te gaan op de uitnodiging van de heer Primakov en ik hoop dat Hans van den Broek en ikzelf ons binnenkort met de premier kunnen onderhouden. Eind oktober zal de Europese Unie in Wenen de geplande top met de Russische president houden.
Op financieel vlak zal de Commissie ervoor trachten te zorgen dat eventuele verdere besprekingen van de G7 voorafgegaan worden door de nodige communautaire coördinatie.
U ziet dat het niet ontbreekt aan gelegenheden tot dialoog. De aanneming van een samenhangend economisch en sociaal programma is inderdaad een voorwaarde voor de heroriëntering van onze bijstand aan Rusland. Wanneer wij weten wat de Russen willen, kunnen wij tezamen met hen handelen. In afwachting hiervan wil ik al enkele grote lijnen schetsen.
Om te beginnen weet u dat Rusland sinds 1991 zo'n 2 miljard ecu ontvangen heeft uit hoofde van het TACIS-programma. Op dit ogenblik wensen wij prioriteit te geven aan projecten die de hervormingen begeleiden. Hiertoe dienen onze werkmethoden enigszins aangepast te worden. Het TACIS-programma is op dit ogenblik nog vrij sterk afhankelijk van de bureaucratische systemen in de begunstigde landen. Omdat het Europese wetgever dat zelf zo gewild heeft, is het TACISprogramma met andere woorden niet perfect aangepast aan noodsituaties. We moeten dan ook alles in het werk stellen om vertraging bij de tenuitvoerlegging te vermijden en de Europese bijstand snel in te zetten. De Russen moeten zich hiertoe verbinden zoals wij dat ook doen.
Wij van onze kant bereiden een geheel van acties voor om de structurele oorzaken van de crisis aan te pakken. Zo zullen binnenkort onder andere Europese deskundigen inzake overheidsfinanciën, belastinghervormingen, schuldbeheer en toezicht op overheidsuitgaven ingezet worden. Hulp bij het toezicht op en de hervorming van de financiële sector lijkt mij eveneens nodig. Ook de verbetering van de bekwaamheid en de doeltreffendheid van de Russische administratie zal zowel op korte als lange termijn een doel van onze actie zijn.
Ten tweede kunnen naast technische bijstand bepaalde samenwerkingsacties aanzienlijke resultaten opleveren. Ik denk hierbij met name aan douanesamenwerking. Wij zijn al begonnen met dit programma, maar het dient gezegd dat wij met een grote inertie van de Russische administratie kampen. Ik hoop dat wij vorderingen zullen maken op dit gebied, want naar verluidt zou de douanefraude oplopen tot het exorbitante bedrag van 6 miljard dollar aan belastinginkomsten die de Russische schatkist elk jaar misloopt.
De strijd tegen het witwassen van geld is eveneens een van de prioriteiten van onze samenwerking en wij bereiden een project voor waarvoor middelen uit hoofde van het TACIS-programma uitgetrokken zouden kunnen worden. Het gezamenlijke werkprogramma dat wij in januari met Jevgeni Primakov, die toen minister van Buitenlandse Zaken was, aangenomen hebben, bevat een aantal andere gemeenschappelijke initiatieven, met name op het gebied van ruimte- en wetenschappelijke samenwerking, vervoer en energie.
Dames en heren, zoals u ziet, ontbreekt het niet aan projecten. Wat soms wel ontbreekt bij onze Russische partner is een nauwgezette coördinatie die de noodzakelijke politieke impuls kan geven voor de voorbereiding en de tenuitvoerlegging van deze projecten. De aanduiding van een lid van de regering dat belast is met de coördinatie is echt noodzakelijk. De Commissie heeft dit meermaals beklemtoond en de politieke betrokkenheid van de Russische autoriteiten is meer dan ooit noodzakelijk. De Commissie zal hoe dan ook alle mogelijkheden van onze programma's trachten te benutten om op een meer gedecentraliseerde manier en in nauwere samenwerking met de lokale autoriteiten te werken.
Ten derde spreekt het vanzelf dat een herstel van de groei allereerst de terugkeer van particuliere investeerders in Rusland vereist. Daarom moet het gerechtelijk, wetgevend en regelgevend systeem dat de economische activiteit begeleidt, vast en zeker hervormd worden. Wij blijven dan ook contacten tussen Europese en Russische industriëlen aanmoedigen teneinde de directe dialoog tussen de ondernemers te bevorderen. Daarenboven moet het TACIS-programma voor de opleiding van jonge Russische managers in Europese ondernemingen zo'n 2000 jonge Russische ondernemers volgend jaar de kans bieden de praktijken in de Europese ondernemingen beter te leren kennen.
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, dit zijn enkele opmerkingen die uw debat op gang kunnen brengen. U zult ook de komende maanden ongetwijfeld nog aandacht besteden aan de ontwikkelingen in Rusland. De Commissie zal het Europees Parlement regelmatig op de hoogte houden van de evolutie van de situatie en van de eventuele acties die de Commissie zal voorstellen zodra het programma van de nieuwe Russische regering gekend is.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de voorzitter van de Commissie, enige tijd geleden hebben wij hier over de bosbranden in Indonesië gediscussieerd en ik heb er toen op gewezen dat daar andere, ook maatschappelijke oorzaken voor waren. Ik heb toen van de Commissie het schriftelijke antwoord gekregen dat de Europese Unie er zich toch al voor inzet meer geld te bekomen voor steun aan de brandweer in Indonesië. De voorzitter van de Commissie verlaat op dit moment de zaal, maar ik wil er toch op wijzen dat dat de houding van de Europese Commissie was ten opzichte van een ernstige economische, politieke en financiële crisis. De voorzitter van de Raad heeft vandaag gezegd dat de crisis veel ernstiger is dan werd aangenomen.
Veel van hetgeen staatssecretaris Ferrero-Waldner heeft gezegd, kan ten volle worden beaamd. Zonder de alwetende te spelen, wil ik hier echter al duidelijk stellen dat veel voorkomen had kunnen worden als de Commissie goed had opgelet en als ze minder verblind was geweest door liberale en ultraliberale opvattingen in economische kwesties. Het was en is niet aanvaardbaar dat wij ons gedurende lange tijd hebben verborgen achter een standpunt van de Amerikanen, die hoog opgeven van mensenrechten en democratie, maar als het om zogenaamde bondgenoten gaat, gedeeltelijk of soms zelfs volledig blind zijn.
Wat zijn de oorzaken? Ik kan mij alleen maar aansluiten bij hetgeen mevrouw Ferrero-Waldner heeft gezegd. Ten eerste, speculatieve korte kapitaalbewegingen als oorzaak, geen of te weinig institutionele opbouw en het ontbreken van de politieke en economische voorwaarden. De toekomstige president van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling in Londen heeft onlangs gezegd dat wij in het Westen tevreden waren met de vele spectaculaire privatiseringen in Rusland en niet hebben gezien dat de noodzakelijke economische en politieke instellingen niet werden opgebouwd. Er moet ook openlijk kritiek worden geleverd op deels corrupte stelsels of elementen bij de overheid, waar economische, politieke en militaire macht met elkaar verstrengeld zijn, alsook op een gebrek aan respect voor de sociale behoeften en moeilijkheden van de bevolking in sommige landen. Zowel in Rusland als in Indonesië waren dergelijke patronen te herkennen, zonder dat wij dit echt onderkend hebben.
De antwoorden, met name die van de Commissie, zijn niet erg bevredigend. Wat moeten wij met de speculatieve kapitaalbewegingen doen? Ik ben een aanhanger van de vrije handel en van vrije kapitaalbewegingen. In Europa hebben wij er echter decennia voor nodig gehad om deze vrijheid te verkrijgen. Wij kunnen dat niet van vandaag op morgen aan de ontwikkelingslanden opleggen. Zijn wij bereid iets te ondernemen tegen de speculatieve korte kapitaalbewegingen en wereldwijd voor het juiste politieke en economische klimaat te zorgen? Ik heb daarop geen antwoord gekregen.
Ten tweede, de instellingen. Ik onderstreep hetgeen hier werd gezegd, namelijk dat de juiste nationale instellingen - centrale bank, banken, toezicht op het bankwezen, enzovoorts - moeten worden opgericht. Maar ook op internationaal niveau moet er iets gebeuren. Mijn fractie vindt het niet toelaatbaar dat wij een vrije economie en vrije kapitaalbewegingen hebben, maar geen enkele mate van internationale regulering. Wij moeten het IMF en de Wereldbank versterken, maar ook hervormen. Het is onaanvaardbaar dat iedere speculant, of het nu een bank of een particulier is, meteen hulp krijgt van het internationale bankstelsel en als het ware aangemoedigd wordt om verder te speculeren. Wat zou hem nog kunnen overkomen?
Wereldwijd en in Europa zijn er veel werklozen die niet de steun krijgen waar speculanten over de hele wereld op kunnen rekenen als zij op zachtere valuta speculeren.
Hoe stelt de Europese Unie zich daartegenover op? Zal zij zich inzetten voor een versterking van dergelijke instellingen, maar dan wel hand in hand met een hervorming? En wat als wij niet meteen de helpende hand bieden als de valutamarkt instort door het samenspel van corrupte stelsels en speculanten? Dat zou namelijk onaanvaardbaar zijn.
Ten derde, de scheiding van politiek, economie en het krijgswezen. Hierover heb ik het een en ander gehoord. Ik wil er de nadruk op leggen dat hervormingen absoluut noodzakelijk zijn.
Ten vierde, de maatregelen inzake het sociaal beleid. Alles wat aan de oppervlakte van bestuur en economie blijft, wat er niet op gericht is de in deze landen ontstane kloof tussen regering en bevolking te overbruggen en de sociaal zwakkeren te ondersteunen, is voor ons onduldbaar.
De hier aanwezige delegatie van de Doema heet ik ook namens mijn fractie van harte welkom. U draagt een grote verantwoordelijkheid, niet alleen voor uw land, niet alleen voor Europa, maar voor de hele wereld. Ik vraag de vertegenwoordigers van de Doema om constructief samen te werken met de nieuwe regering, deze te steunen en haar doelstellingen om te zetten in de praktijk.

Brok
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, als ik alle politieke en financiële crises in de wereld zie, stel ik vast dat euroland een land van stabiliteit is. Het verheugt mij dat wij niet degenen gevolgd zijn die de euro in het voorjaar nog als een voortijdige geboorte hebben bestempeld. Velen die ons het Aziatische model als voorbeeld hebben genoemd, houden zich nu gedeisd omdat zij in het ongelijk zijn gesteld.
In mijn betoog wil ik mij concentreren op de situatie in Rusland. De eenheid van het democratische en stabiele Rusland is voor ons Europeanen van uitzonderlijk groot belang. Een dergelijk Rusland dat een gelijkwaardige partner van de Europese Unie en de NAVO is, kan wezenlijk bijdragen tot stabiliteit en een positieve ontwikkeling in Europa. Hervormingen in Rusland zijn dan ook noodzakelijk, maar uitsluitend de verantwoordelijkheid van het land zelf. Wij kunnen steun verlenen en hulp geven opdat zij zichzelf kunnen helpen, zodat de moeilijkheden van het sovjetsysteem en de planeconomie overwonnen kunnen worden. En dan moeten wij het ook over de fundamentele voorwaarden hebben. Een daarvan is een goed werkende overheid, die waarborgt dat er ruimte is voor ontwikkelingen op sociaal, milieu- en vooral economisch gebied en dat er een verstandige en evenwichtige interactie tussen de centrale en de regionale overheden is. Alleen op die manier kan de rechtsstaat worden gewaarborgd en een sociale markteconomie tot stand komen. Een sociale markteconomie die de noodzakelijke vooruitgang brengt en die ons inziens ook door randvoorwaarden op sociaal en milieugebied gekenmerkt wordt.
Ik ben het met de heer Swoboda eens dat het inderdaad een grote vergissing was dat wij, Europeanen, in het verleden wel geld verstrekten, maar het geven van advies overlieten aan te veel Harvard-professoren, die aldaar pure markteconomie gepredikt hebben. Ik ben van mening dat een dergelijke sociale markteconomie, die met al deze structuren rekening houdt, in Rusland vooral het midden- en kleinbedrijf moet versterken, want dat is de basis voor de economische ontwikkeling. Deze structuren zijn absoluut noodzakelijk om de overheidsfinanciën te saneren, belastinginning in te voeren, corruptie en georganiseerde misdaad te bestrijden. Ook moeten wij mogelijkheden zoeken om de 150 miljard dollar die nu binnen en buiten Rusland in particuliere handen terecht is gekomen, terug te winnen voor de economische ontwikkeling in Rusland.
De totstandkoming van democratische structuren en van nationale partijen is voor ons van wezenlijk belang. Mijnheer Van den Broek, ik hoop dat de steun van de Europese Unie - bijvoorbeeld op basis van het TACIS-programma - aangepast wordt aan deze vereisten, maar wij krijgen vast nog wel de kans om hier gedetailleerder op in te gaan. Om ons standpunt bij de voorbereiding van een G7-vergadering door te drijven, is een coördinatie van de Europese deelnemers aan de G7 nodig.

Goerens
Mijnheer de Voorzitter, men lost de Russische crisis niet op zoals men een zieke met een verkoudheid geneest.
Velen hebben de omvang van de politieke, economische en sociale uitdagingen voor de Russen als gevolg van de ineenstorting van het communistisch regime en het einde van de Sovjet-Unie onderschat. Zoals het een illusie zou zijn uit te gaan van een terugkeer van dit grote land naar het communisme, zou het dwaas zijn te verzwijgen dat de tenuitvoerlegging van de hervormingen een zware mislukking is, zodat de alternatieven voor de huidige situatie wel bijzonder beperkt zijn.
Wij zullen Rusland ook niet helpen uit de impasse te raken door eenvoudigweg de verantwoordelijken of de zogenaamde verantwoordelijken voor de huidige crisis in Rusland - of het nu om het IMF of andere akkoorden gaat - met de vinger te wijzen.
Ik kan het alleen maar volmondig eens zijn met de analyse van de huidige situatie in Rusland die de voorzitter van de Commissie zopas gegeven heeft. Ik wil er evenwel aan toevoegen dat, welke hervormingen ook op gang gebracht zijn in Rusland, die vóór alles een betere werking van de instellingen en het herstel van de grote begrotings- en macro-economische evenwichten beogen, de Russen dit met de beste wil van de wereld niet alleen kunnen oplossen. Zij zijn, in ieder geval op korte termijn, vóór alles aangewezen op de steun van hun Europese partners, met wie zij, alleen al op het vlak van veiligheid, hun lot delen. De hulp mag niet beperkt blijven tot een nieuwe injectie van enkele miljarden ecu. Laten wij, aangezien we toch leningen moeten toekennen, deze op een zorgvuldiger manier toekennen, want de zorgeloosheid en de lichtvaardigheid waarmee in de jaren "70 leningen werden toegekend aan landen met een beperkt inkomen is het voorbeeld bij uitstek van hoe het niet moet.
Het lijkt mij tevens onontbeerlijk dat wij op lange termijn de samenwerking opvoeren op alle gebieden, op politiek, economisch en administratief vlak en, dat wil ik eraan toevoegen, ook tussen de burgers van de Europese Unie en de burgers van de Russische Federatie, zodat ook vooruitgang kan worden geboekt op lokaal, micro-economisch en humanitair vlak. Wij moeten ons kortom persoonlijk inzetten op alle gebieden.

Carrère d'Encausse
Mijnheer de Voorzitter, Rusland is deze zomer door een orkaan getroffen en men heeft hieruit al snel de conclusie getrokken dat de overgang naar democratie mislukt was en dat het communisme terugkwam. Vooraleer we oplossingen voorstellen, moeten we begrijpen wat er gebeurd is.
De achtergrond voor de crisis wordt gevormd door een onbetwistbare economische ramp. de roebel is in vrije val. De regering heeft de munt gedevalueerd en haar binnenlandse en buitenlandse schulden bevroren. De prijzen zijn enorm gestegen, het spaargeld van de armen is gesmolten als sneeuw voor de zon en de bevolking heeft angst voor de komende winter, die verschrikkelijk zal zijn zonder voedsel en verwarming. Een angstige bevolking kan een oplossing voor haar problemen zoeken in anarchie.
Is deze crisis te wijten aan het hervormingsbeleid? Neen, de oorzaken zijn vóór alles politiek. Heel de crisis van deze zomer is vooral een politieke crisis, ook al waren de verschijnselen van economische aard. Rusland is niet het slachtoffer van te veel hervormingen, maar van het feit dat de noodzakelijke hervormingen niet zijn uitgevoerd omdat het politieke bestel zich hiertegen verzet heeft. Sinds 1992 staan in Rusland inderdaad twee legitieme machten tegenover elkaar: de president en de doema, die beiden bij algemeen stemrecht verkozen zijn.
Om dit te verhelpen kreeg de president in de grondwet van 1993 aanzienlijke bevoegdheden en kreeg de doema de macht om alle besluiten en alle hervormingen tegen te houden. Het stelselmatig tegenhouden van de hervormingen, in het bijzonder van de belastinghervorming en de hervorming van het grondbezit, heeft rampzalige gevolgen gehad. Door haar weigering om de belastinghervorming te aanvaarden heeft de doema de overheid de middelen onthouden om belastingen te heffen en dus te functioneren, want een overheid kan niet zonder financiële middelen. Rusland heeft een machtige president aan het hoofd van een spookstaat. Wat is democratie zonder staat?
Ook de hervorming van het grondbezit is altijd maar uitgesteld. Dit heeft de ontwikkeling van de particuliere landbouw verhinderd zodat de regering plots voedsel moest invoeren voor haar bevolking. Dat is absurd in een land dat over aanzienlijke landbouwmogelijkheden beschikt. De regering heeft nu echter alle betalingen stopgezet en zij kan dan ook geen voedsel meer invoeren. Als er hongersnood uitbreekt in Rusland zal die niet te wijten zijn aan de hervormingen, maar aan het feit dat die niet zijn uitgevoerd.
De politieke crisis, die het gevolg is van de verlamming van de uitvoerende macht, dateert dan ook niet van deze zomer. Zij kon worden voorzien, maar men heeft niets gedaan om ze te voorkomen. De crisis is gewoonweg versneld door de Aziatische crisis en de val van de grondstofprijzen, aangezien Rusland het grootse deel van zijn middelen uit de verkoop van grondstoffen haalt. Politieke crises kunnen echter, ook al zijn ze gevaarlijk, positief zijn als ze niet tot een ramp leiden. Dat is misschien wat vandaag in Rusland gebeurt.
Hoewel de situatie dubbel gevaarlijk is, hoewel de bevolking geen vertrouwen meer heeft in haar leiders of in de politiek, hoewel het land uiteenvalt en de regio's op zichzelf terugplooien omdat er geen overheid meer is en het land dreigt uiteen te vallen, is Rusland niet vervallen in rellen, anarchie of een politiek avontuur onder leiding van een nieuwe dictator.
Het akkoord dat president Jeltsin en de doema over de benoeming van de heer Primakov bereikt hebben, heeft alvast voorlopig een einde aan de crisis gemaakt. Er ontstaat een nieuw machtsevenwicht. De regeringsleider beschikt voor het eerst over een eigen legitimiteit en de doema die hem die gegeven heeft, kan dan ook niet anders dan hem steunen, ook al zijn de communisten niet geneigd hieraan mee te werken. De president heeft impliciet een deel van zijn macht moeten afstaan. Er komt dus een evenwichtiger en democratischer politiek systeem in zicht. Dit moet worden ingeschreven in de grondwet, zodat er een einde komt aan de steriele en verlammende twisten waarbij het ene machtscentrum tegenover het andere staat. De communisten zullen aan de regering deelnemen, maar dat betekent niet dat ze deze ook zullen domineren. Het betekent alleen dat ze zich niet langer kunnen beperken tot het leveren van kritiek en tot het tegenhouden van hervormingen.
De benoeming gisteren van de hervormer Alexander Sjochin tot vice-premier toont duidelijk aan dat de heer Primakov niet gewoon een KGB-baas is, zoals beweerd wordt, maar een man met gezag, die niet de gijzelaar van de doema is. Niemand in Rusland, zelfs Zjoeganov, wil terug, maar alle Russen beseffen dat in de huidige crisis iedereen, maar dan ook iedereen, ook de communisten, moet meewerken aan democratische hervormingen. Dat is wat we moeten inzien om Rusland op een doordachte wijze te helpen en niet langer volledig ongecontroleerde hulp te verlenen.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, twee delen die in dezelfde wereldeconomie bij elkaar horen, leven een verschillend leven: de werkelijke economie en de papieren economie. De papieren economie is een zeepbeleconomie. John Maynard Keynes heeft dit casinokapitalisme genoemd. De wereld is een elektronisch casino waarin de inzet de verschillende beursproducten zijn. In de wereld gaan elke dag zestig maal meer valuta's om dan nodig is voor betalingen in de wereldhandel. Daarom is de wereldeconomie instabiel. Banken en andere gokkers in de wereld investeerden, in de hoop op hoge winsten, elektronisch geld in het Verre Oosten, Rusland en Latijns-Amerika. Het geld werd voor de verkeerde doeleinden gebruikt. De kapitaalmarkt was aan inflatie onderhevig. Als de bel uiteenspat, kan een wereldomvattende deflatie het gevolg zijn. De ineenstorting van Azië werd met middelen van het IMF betaald. Het heeft geen geld meer voor andere plaatsen in de wereld. Via het IMF zijn we allemaal betalers geworden. Het IMF vraagt de lidstaten een verhoging van de contributies alsmede een bepaald NAB-stelsel.
Ik vraag me af wie we met het geld van het IMF eigenlijk redden. Ik geef als antwoord: speculanten, gokkers en rovers. In Rusland hebben de westerse banken onder aanvoering van de Duitsers misschien wel voor 100 miljard ecu aan geld geïnvesteerd dat de Russische economische maffiosi op hun eigen naam terug naar het westen hebben gebracht. De schulden bleven in Rusland, het geld kwam naar het westen. Moet het westen door de Russische schulden supranationaal te socialiseren, mensen aan de macht houden die hun bevolking met geld en televisie tot slaaf maken? Moet het westen de president redden in naam van een hervormingsbeleid dat al door het Russische volk is veroordeeld? Armoede, wanhoop en honger zijn de rechters van de geschiedenis. Nu is er in Europa een opkomst van de linkse denkwijze nodig. Rechts heeft zijn eigen alternatief en de vooruitzichten om uit de crisis te komen al verspeeld.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte vertegenwoordigster van de Raad, Rusland is er een schoolvoorbeeld van dat een economisch hervormingsproces rechtstreeks aan een democratische ontwikkeling gekoppeld moet worden. De democratie is door de beschieting van het parlement in Moskou in 1993 zo ernstig geschonden, dat zij tot op heden niet meer het noodzakelijke vertrouwen van de bevolking geniet. Het Westen heeft dit genegeerd en verder op Jeltsin gewed als garantie voor de democratie.
De realiteit in Rusland is echter anders. De realiteit is: 80 % schaduweconomie en het feit dat de neoliberale opvattingen van het Westen zijn gestrand op de Russische realiteit. Het is een hersenschim te geloven dat alles goed komt als Rusland de hervormingen uitvoert die het IMF en de Wereldbank al zeven jaar wensen. Hoe kan dat, als de staatsorde ineengestort is? Een groot deel van de bevolking, ook de middenlaag, leeft onder de armoedegrens en met het oog op de dreigende winter vertrouwen de mensen alleen nog maar op zichzelf en niet op de welluidende woorden van binnen- en buitenlandse politici. Door de ernstige vertrouwenscrisis lijkt de kans op democratisering nu geringer dan ooit. Ik heb echter de indruk dat politici in het Westen alleen maar oog hebben voor het verlies aan afzetmarkten voor hun yoghurt en kaas en voor het feit dat in Rotterdam de containers zich opstapelen. De economische betrekkingen met het Westen moeten echter een stabiel economisch systeem ondersteunen dat voldoet aan de milieu- en sociale eisen en ze mogen de hervormingsinspanningen in Rusland niet ondermijnen. De westerse steun dient ertoe bij te dragen dat deze ernstige vertrouwenscrisis wordt overwonnen en dient het herstel van het socialezekerheidsstelsel en de democratisering als gelijkwaardige prioriteiten te stellen.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik zal het op mijn beurt over Rusland hebben, terwijl mijn collega, Henri de Lassus, het woord zal voeren over de financiële crisis in Azië.
Rusland maakt een uiterst moeilijke periode door, dat kan niemand ontkennen. De economische, financiële en sociale crisis is zo erg dat we van een bankroet kunnen spreken. Er is ook een politieke crisis: president Jeltsin verliest een deel van zijn gezag, het is moeilijk om een premier te vinden, er bestaat een verlammende tegenstelling tussen de doema en de uitvoerende macht, enzovoort.
Toch dient erop gewezen te worden dat de politieke crisis, hoe ernstig ze ook is, zich tot op heden heeft afgespeeld in het institutionele kader en met inachtneming van de grondwettelijke bepalingen. Dat is een niet te verwaarlozen punt in dit land met zijn nog broze democratische tradities en we moeten dit onderstrepen en aanmoedigen.
In het licht van deze crisis met vele facetten moeten we ons bezinnen over ons beleid ten aanzien van Rusland of het herzien. Elke aarzeling van de Unie kan nefaste gevolgen hebben in de Russische Federatie, ook al ligt de toekomst van Rusland natuurlijk hoofdzakelijk in handen van de Russen zelf. Ik begroet hierbij de delegatie van afgevaardigden van de doema op de tribune.
Om te beginnen stel ik met genoegen vast dat niemand hier een terugtrekking uit dit grote buurland en belangrijke partnerland overweegt. Ik geloof inderdaad ten stelligste dat we met alle mogelijke en denkbare middelen onze samenwerking en onze hulp moeten voortzetten. Het Russische volk moet voelen dat het op het begrip en de steun van de Europese familie kan rekenen. Anders zou het gemakkelijk zijn voor Russische nationalistische extremisten om de Europese Unie af te schilderen als een organisatie van rijke egoïsten, die de ellende van Rusland voor lief nemen, en dit zou een heel gevaarlijke ontwikkeling zijn! Laten we ervoor zorgen dat onze houding nooit kan leiden tot deze interpretatie, die heel ernstige xenofobe reacties in Rusland zou kunnen veroorzaken.
Onze samenwerking en onze hulp moeten evenwel hervormd worden. Voorzitter Santer heeft dit overigens, net als tal van collega's, erkend. Het is niet de eerste keer dat de EP-leden voorbehoud maken of kritiek hebben, niet alleen op het beleid van het IMF, de Wereldbank en het Westen in het algemeen, maar ook op het door de Europese Unie gevoerde beleid, bijvoorbeeld in het kader van het TACIS-programma.
Bij gebrek aan tijd moet ik het kort houden, maar ik wil toch nog zeggen dat wij vaak de invoering van een vrijemarkteconomie bepleit hebben, hetgeen positief is, maar wel in de veronderstelling dat de grondvesten van de Russische samenleving stevig genoeg waren om deze vrijemarkteconomie in te voeren en te doen functioneren. Welnu, dit uitgangspunt is fout gebleken. Rusland is niet Polen, Hongarije, Tsjechië, enzovoort. Om historische redenen die we nooit uit het oog mogen verliezen, beschikte Rusland in 1991 niet over de grondvesten van een echte rechtsstaat of over de noodzakelijke mentaliteit en de burgerzin om te vermijden dat de vrijemarkteconomie verwerd tot een jungle waar alles kan en toegelaten is, ook, en op grote schaal, maffiamethoden.
Een aantal fundamentele hervormingen, zoals de correcte werking van een echt belastingstelsel, de verdeling van de grond, het nakomen van verbintenissen en contracten, een minimum aan sociale rechten en sociale bescherming, zijn nog altijd niet uitgevoerd. Deze basishervormingen moeten eerst worden uitgevoerd en er is een mentaliteitswijziging nodig om de door het Westen gevraagde subtiele hervormingen uit te voeren. Mijnheer de Voorzitter, hierop moeten wij onze raadgevingen en onze hulp vooral richten, in de hoop dat de regering-Primakov erin slaagt de enorme uitdaging die haar wacht tot een goed einde te brengen.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, de heer de Silguy beweerde hier in januari nog dat de Aziatische crisis slechts heel beperkte gevolgen voor onze economieën zou hebben. Een sterke euro zou als bliksemafleider fungeren en volstaan om als bij wonder alle turbulenties tegen te houden. Wij moeten echter een toontje lager zingen en het ergste moet ongetwijfeld nog komen.
De heer Santer biedt ons vandaag hetzelfde schild - dat zeker van roestvrij staal is? - aan voor de Russische crisis. Nog altijd dankzij de euro in wording zouden wij ook hiervoor zowat immuun zijn. Is het niet heel aanmatigend te voorspellen dat de Russische krach, die wij niet konden voorkomen, geen zware gevolgen voor onze economische en monetaire ontwikkeling zal hebben? De ernst van de crisis mag inderdaad niet verhuld worden en de directe oorzaken moeten overigens correct worden aangegeven, met name de bijzondere verantwoordelijkheid van het door de communisten gedomineerde parlement, dat de creatie heeft tegengehouden van een wettelijk kader dat onontbeerlijk is voor de oprichting van een rechtsstaat.
De zwakke en versnipperde Russische banken zijn inderdaad onvoorzichtig geweest. Zij zijn schulden aangegaan in dollar met roebels als borgstelling en kunnen vandaag niet langer hun binnenlandse en buitenlandse verplichtingen nakomen. Zij hebben het vertrouwen van spaarders en investeerders verloren. Zij zijn het slachtoffer van een al te star muntbeleid, zij vormden het kanaal waarlangs pakken geld zijn weggevloeid en zij hebben aldus de internationale corruptiecircuits gevoed. Een aanzienlijk deel van de westerse hulp lijkt hier wel degelijk in verdwenen. Ligt de schuld hiervoor evenwel niet vóór alles bij de doema, die geweigerd heeft het bankwezen het wettelijk kader te geven dat het nodig heeft om te kunnen functioneren? En wie kan beweren dat de implosie van het Russisch bankwezen zonder ernstige gevolgen voor het onze zal blijven?
Als de overheid vandaag machteloos is en niet in staat is haar ambtenaren regelmatig te betalen, is dat niet vooral de schuld van de doema, aangezien zij geweigerd heeft de belastingcode aan te nemen en het voorstel voor een belastingstelsel onder een massa amendementen bedolven heeft? De overheid beschikt dan ook niet over belastinggelden en bijgevolg niet over de nodige actiemiddelen. Zij kijkt machteloos toe hoe het land uiteenvalt en regionale machthebbers en maffianetwerken de eigenlijke macht grijpen. Er wachten de heer Primakov twee grote uitdagingen: het gezag van de overheid en de eenheid van het land herstellen.
Als een Europees volk, het Russische volk, de komende winter, aan de vooravond van het jaar 2000, echte hongersnood dreigt te kennen, is dat niet vooral te wijten aan het feit dat de landbouw zich niet heeft kunnen ontwikkelen omdat de doema de wetgeving inzake het grondbezit volledig tegengehouden heeft? Om zijn bevolking, die op de beste landbouwgronden ter wereld woont, te kunnen voeden moet Rusland dus massaal voedsel invoeren dat wij produceren, maar dat het vandaag bijna niet kan betalen. Zal dit geen ernstige gevolgen hebben, met name voor onze agro-levensmiddelenindustrie?
Wij moeten de verkeerde aanpak die wij tot nu toe gevolgd hebben, dan ook dringend volledig herzien. Laten wij ophouden almaar hervormingen te vragen, laten wij ophouden het geld van onze belastingbetalers te verspillen in hulpprogramma's waarvan wij geen enkele evaluatie krijgen. Laten wij Rusland echter ernstig en massaal helpen om de nieuwe, bekwame en eerlijke kaders te vormen die het land dringend nodig heeft om het gezag van de overheid te herstellen, de administratie te doen functioneren en de economie nieuw leven in te blazen.

Muscardini
Mijnheer de Voorzitter, de economische crisis die Rusland heeft getroffen en dus ook de financiële markten van de andere landen, is het gevolg van een politieke crisis die al geruime tijd woedt. Om onverklaarbare redenen hebben noch de Europese Unie noch andere landen of gezaghebbende organisaties voldoende aandacht aan die crisissituatie besteed, vandaar dat er ook geen voorstellen tot interventie zijn gekomen. Door die politieke crisis in Rusland heeft men in de afgelopen jaren niet echt gestreefd naar een proces van liberalisering van de markt en van democratisering van toegang tot die markt. Sedert het communistische systeem ten val is gekomen, zijn de privatiseringen zeker niet ten goede gekomen aan de bevolking, omdat ze meer een instrument waren in handen van enkele bevoorrechte klassen van de nomenclatuur om macht en onmetelijke winsten te vergaren. In bepaalde gevallen zijn dankzij die privatiseringen zelfs de zakken gespekt van organisaties die in het verlengde van de onderwereld liggen.
Hervormingen als die met betrekking tot de landeigendom of de fiscale hervorming zijn tot nu toe een fata morgana voor het Russische volk. Voorvallen die voor iedereen zorgwekkend zijn, zoals het bombardement van het parlement, hadden de Europese Unie ervan moeten doordringen hoe ver men daarginds nog verwijderd is van een situatie van normalisering en democratie. Om zomaar een voorbeeld aan te halen: in Rusland gestationeerde Europese functionarissen hebben aan de grote klok gehangen in wat voor gevaarlijke situatie de luchtvloot van dat land en van de buurlanden verkeert, maar niemand heeft er ook maar over gepeinsd om maatregelen te nemen. Ikzelf ben als lid van de delegatie die op dienstreis naar Moskou is getogen, getuige geweest van toestanden die eigenlijk niet te geloven zijn.
Vandaag gaat het dus niet aan dat wij onze goedkeuring hechten aan deze of gene regeringscoalitie. Het gaat er alleen maar om dat wij eisen dat de Russische politici zich met diplomatieke middelen inzetten om economische en maatschappelijke hervormingen te plannen en uit te voeren, opdat ze de weg kunnen inslaan die op 9 september in Salzburg door de ministers van Buitenlandse Zaken van de Unie is getraceerd. Bovendien moet de Europese Unie zelf aan twee vereisten voldoen: enerzijds dienen de regeringen van de Unie eensgezind stappen te ondernemen bij alle internationale organisaties (Internationaal Monetair Fonds, Europese Centrale Bank, enzovoort), om bepaalde gebeurtenissen voor te zijn en een multilaterale interventie tot stand te brengen zodra er ergens een crisis uitbarst; anderzijds is het noodzakelijk dat besluiten inzake steunmaatregelen en interventies ten behoeve van Rusland in institutionele kringen van de Unie genomen worden, om te voorkomen - zoals zo vaak in het verleden is geschied - dat de afzonderlijke regeringen te hooi en te gras en zonder enig onderling overleg maatregelen nemen die uiteindelijk alleen maar in het straatje passen van deze of gene economische grootmacht op nationaal niveau.
Het is dus zaak dat wij die tweede pijler optrekken die nog in veel gebieden en beleidssectoren afwezig is, omdat juist daar een vernieuwende kracht van uit kan gaan. We moeten ons eindelijk loswerken van de machtsblokken die nog van vroeger dateren en ieder Europees autonoom initiatief lamlegden. Er is ruimte om op te treden, als Europa maar wil!

Krehl
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, geachte afgevaardigde van de Russische Doema, als voorzitter van de Rusland-delegatie kan ik u verzekeren dat dit Parlement de ontwikkelingen in Rusland voortdurend aandachtig volgt. De indruk en de hoop dat de hervormingen eindelijk terrein hadden gewonnen, zijn echter in de afgelopen weken en maanden duidelijk weerlegd en beschaamd. In Rusland en de westerse wereld werd opgelucht adem gehaald toen onze collega's in de Doema door de unanieme verkiezing van Jevgeni Primakov als premier de eerste stap zetten om uit de politieke crisis te raken. Deze politieke crisis is echter slechts een spiegelbeeld en een symptoom van de structurele crisis in het gehele land. Het is ons nu duidelijk geworden dat het eigenlijke probleem is dat er voor een echte nieuwe start in de Russische economie geen koers is bepaald.
Het geraamte van de Russische economie ontbreekt. Met de tot dusver genomen maatregelen is het niet gelukt een nieuw juridisch kader voor de economische activiteit vast te leggen. Er zijn geen goede voorwaarden waarop de ondernemingen kunnen vertrouwen. Het is buiten kijf dat ontoereikende regelingen op fiscaal en bancair vlak, maar ook voor de aankoop van grond hebben bijgedragen tot de huidige troosteloze situatie. Door het ontbreken van de voorwaarden voor een conjuncturele ontwikkeling, konden tot dusver bovendien slechts enkele groepen van de Russische maatschappij werkelijk in het hervormingsproces worden betrokken.
De maatregelen hebben tot dusver voor veel te weinig Russen een tastbare verbetering van de levensvoorwaarden opgeleverd. Veel te veel mensen in Rusland leven in bittere armoede. Voor de toekomstige ontwikkeling van Rusland is het van doorslaggevend belang dat de nieuwe premier een stabiele regering opbouwt, die geruggensteund wordt door het parlement. Alleen onder deze voorwaarden zal de nieuwe Russische regering een einde kunnen maken aan de verlamming van het politieke bestel en een begin kunnen maken met de fundamentele hervormingen die nu meer dan ooit dringend noodzakelijk zijn.
U weet wellicht dat de Gemengde Parlementaire Commissie, die dat mijn collega Vladimir Ryzhkov en ik sinds de inwerkingtreding van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst leiden, momenteel in Straatsburg vergadert. In dit kader wil ik onze Russische partners verzekeren van de steun van de Europese Unie. Juist wij, als Europees Parlement, zullen al het mogelijke doen om met onze gebruikelijke constructieve dialoog met collega's uit de Doema de verdere hervormingen te steunen. Wij moeten wel overwegen of het TACIS-programma in zijn huidige vorm voldoet aan de eisen van de huidige situatie in Rusland.
Beste collega's van de Doema, ik wil u ertoe oproepen in de komende weken en maanden de verantwoordelijkheid voor uw land prioritair te stellen en uw uiterste best te doen voor het oplossen van de precaire situatie. Het is met name belangrijk dat u zo spoedig mogelijk de dringend noodzakelijke wetgevingsprojecten, die al zo lang zijn blijven liggen, aanneemt. Het is nu aan u het voor uw land dringend noodzakelijke juridische kader voor de economie vast te leggen. Ik wens het Russische volk dan ook dat het door zijn politici naar een betere nieuwe eeuw wordt geloodst.

Valdivielso de Cué
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, commissarissen, aan het begin van de zomer beschikten we nog over een goede economische gezondheid, tot een wind ons vanuit de Stille Oceaan de Aziatische griep bracht die Noord-Amerika besmette, naar Zuid-Amerika oversloeg en de hele wereld in opschudding bracht. Rusland, dat al eerder tekenen van zwakte vertoonde, laat ik even terzijde.
Maar wat is nu de oorzaak van deze mondiale crisis? We hebben al uitgebreide verklaringen van de oorzaken gehoord, diagnoses die meestal a posteriori gesteld worden.
Maar het probleem blijkt zich te kunnen herhalen. Ondanks de vooruitgang op alle gebieden van de technologie, zijn de prognoses op dit gebied nog steeds niet accuraat en worden de problemen over het algemeen pas gesignaleerd als ze er al zijn. De economische vooruitzichten voor Europa zijn op het ogenblik nog steeds goed, op de handel waar landen als LatijnsAmerika, Japan en Rusland nauw bij zijn betrokken na.
Gisteren hebben we in het kader van de Delegatie voor de betrekkingen met Rusland kunnen luisteren naar de afgevaardigden van de Doema, die ik bij dezen wil begroeten en veel succes wil wensen bij het uitvoeren van de moeilijke taak waar zij voor staan. We hebben gehoord dat de huidige situatie niet zozeer voortkomt uit een financiële crisis, maar dat de crisis het gevolg is van het totale gebrek aan orde, organisatie, fiscale regelingen, enzovoort, enzovoort. Het is onvoorstelbaar dat een zo rijk land als Rusland failliet kan gaan. Het is absoluut noodzakelijk dat wij hun alle mogelijke kennis en mogelijkheden geven om ze op de goede weg te helpen. Maar geen kapitaal waarvan niemand weet uit wiens zak het moet komen. Ik zou willen wijzen op de mogelijkheid van humanitaire hulp om de honger te verlichten. Zoals een Finse collega tijdens de vergadering van gisteren waar ik zojuist over sprak al zei, is het niet ondenkbaar dat de grens tussen Rusland en Finland bezet zal worden door Russen, gedreven door de honger.
Wat men in ieder geval niet moet doen bij problemen, is de situatie nog ingewikkelder maken. We moeten gebruik blijven maken van de beste mogelijkheden die de economie ons biedt, dat wil zeggen geliberaliseerde handel en een investeringsmarkt die wordt geleid door internationale instellingen zoals de Wereldhandelsorganisatie, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank. Deze mogelijkheden moeten we blijven gebruiken en verder ontwikkelen.

Watson
Mijnheer de Voorzitter, als speculatieve zeepbellen uiteenspatten, kunnen nationale economieën in een recessie belanden. Dan klinkt steevast de roep om meer controle op kapitaalstromen en speculatieve investeringen. Maar aan verscherping van het toezicht op financiële transacties kleven onvermijdelijk nadelen voor de landen die daartoe overgaan.
Deze financiële crisis kan wellicht worden afgewend door gecoördineerde renteverlagingen in het Westen, door een gezamenlijke inspanning om derde landen financieel te helpen waar dat nodig is, en door een betere internationale regulering en een beter toezicht in de bankensector. Maar dit lukt niet als West-Europa niet bij machte is een beleid op dit punt te formuleren.
Eerlijk gezegd wordt het tijd dat de Commissie orde op zaken stelt. Vorige maand deed commissaris de Silguy mij denken aan Cliff Richard: "We're all going on a summer holiday" . Gisteravond leek het wel alsof commissaris Van den Broek behept is met Beatlemania: "You don't know how lucky you are to be back in the USSR" .
Hoe serieus moesten wij de Commissie nemen toen zij veertien dagen geleden de gevolgen van de crisis voor de EU en haar kandidaat-landen als "beperkt" omschreef? Wij zitten in een ernstige situatie. Misschien zijn wij wel getuige van de terugkeer van de geleide economie in Europa. Een slagvaardig optreden is geboden. Het tijdpad voor de toetreding moet worden versneld. Pleitbezorgers van het protectionisme mogen van ons geen kans krijgen en wij moeten doorgaan met de invoering van de euro.

Wurtz
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom de delegatie van de doema. Ik heb veel goede raad voor het Russische parlement en de nieuwe Russische regering gehoord. Moet Europa evenwel zelf ook geen lessen trekken uit de financiële crisis die almaar erger geworden is sinds 1997? Laten we er niet al te snel gerust in zijn. Een blijvende afname van de internationale groei zou niet zonder gevolgen blijven voor de economische en sociale situatie in onze landen. Wij moeten dan ook reageren. Hier wringt het schoentje voor de aanhangers van de monetaire orthodoxie. Om de groei te herstellen dient men enigszins afstand te doen van de obsessie voor het vermeende inflatiegevaar en van een uiterst restrictief munt- en begrotingsbeleid. De internationale situatie is veranderd. Het zou onverantwoord zijn hier geen rekening mee te houden.
Zelfs de G7 hebben eergisteren voor het eerst rekening gehouden met deze evidente vaststelling. Zij stellen in hun communiqué dat "de aard van de risico's voor de wereldeconomie gewijzigd is" . Zij onderstrepen dat de inflatie laag is en vestigen de aandacht op de daling van de vraag. De financiële pers heeft in deze verklaringen een verrassend communiqué, een spectaculair initiatief gezien, dat volgens haar de hypothese van een gecoördineerde monetaire versoepeling versterkt. Vier van deze zeven landen maken deel uit van de Unie en drie, en zeker niet van de minste, behoren tot de toekomstige eurozone. Het zou logisch zijn dat Europa op zijn beurt zo'n spectaculair initiatief neemt en zijn prioriteiten wijzigt ten gunste van een herstel van de reële groei. Dat is tot nu toe echter niet de houding van de Europese Centrale Bank. Haar voorzitter, de heer Duisenberg, heeft natuurlijk onlangs ook erkend dat "de economische en financiële omgeving van de toekomstige eurozone duidelijk verslechterd is en dat de huidige crisis de groei ongetwijfeld zal afremmen" . Hij voegde er evenwel onmiddellijk zijn enige credo aan toe en stelde dat de begrotingsdiscipline gehandhaafd moest worden.
In het licht van deze contradictie en de heel ernstige situatie stel ik voor, mijnheer de Voorzitter, dat het Parlement de voorzitter van de ECB uitnodigt om hier voor ons rekenschap te komen geven. Het Europees Parlement zou zich van zijn taak kwijten door democratische controle op deze instelling uit te oefenen en tijdens een debat zijn eigen standpunten te verduidelijken namens de mannen en vrouwen die ons gekozen hebben.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, de heer Santer heeft zonder twijfel gelijk als hij zegt dat er geen weg terug is. Er wordt gezocht naar nieuwe vormen van mondiale regulering, van global governance , naar vernieuwing van een gereguleerde markteconomie die sociaal en ecologisch genoemd kan worden zonder dat dat een loze kreet is. Alleen op die manier kan worden vermeden dat de zwakste economieën steeds weer als ventiel moet fungeren om de overdruk van structurele crises in de wereldeconomie te laten ontsnappen.
Clinton, die zich ook nog steeds met politiek bezighoudt, zoekt de sterke punten van het internationale financiële systeem. Zelfs hoge vertegenwoordigers van het IMF spreken over de noodzaak van controles op het kapitaalverkeer als centraal element van een nieuwe internationale financiële architectuur. Zoals collega Wurtz reeds heeft gezegd, spreekt de G7 nu weer over een stimulering van de vraag. Kortom, het gaat nu om een sociaal-ecologische regulering van de wereldeconomie als gemeenschappelijke noemer van het welbegrepen eigenbelang van een door een goed geïmplementeerde euro versterkt Europa en van de tegenwoordig steeds weer geschade belangen van de volkeren die zich op korte termijn niet voor kapitaalaccumulatie lenen.
Wij hebben dan ook behoefte aan overgangsprogramma's op maat. Deze moeten stoelen op een brede consensus inzake het sociale beleid en gebaseerd zijn op een historisch compromis. Wij hebben absoluut geen behoefte aan een economisch en sociaal destructief structureel aanpassingsbeleid.
Het is nu belangrijk dat het voor de meeste mensen treurige hoofdstuk van het neoliberale casinokapitalisme eindelijk zonder rampzalige gevolgen wordt afgesloten, dat wij heel behoedzaam gas terugnemen in plaats van de hele boel te laten ontploffen.

de Lassus Saint Geniès
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie Europese Radicale Alliantie wenst zich niet aan te sluiten bij de gezamenlijke ontwerpresolutie over de internationale economische en financiële crisis waarover morgenvroeg gestemd zal worden. Deze resolutie lijkt ons inderdaad weinig relevant vergeleken met de huidige mogelijkheden en verantwoordelijkheden van de Europese Unie.
Nu Azië, Rusland en Latijns-Amerika door een crisis getroffen worden, mogen wij terecht verwachten dat ons Parlement ruimere en preciezere voorstellen aanneemt. Wij juichen de sterkte van de euro toe, die gecreëerd wordt om samenhang en stabiliteit aan de monetaire omgeving van de Europese landen te geven. De euro is gebaseerd op sterke, georganiseerde en gecontroleerde economieën. Ook al hebben wij soms kritiek op de administraties van de lidstaten, dit zijn solide administraties die bijna alle handelsverrichtingen in aanmerking nemen. Onze instellingen zijn langzaam gegroeid. Zij worden op een duidelijke en democratische wijze door alle volkeren van de Unie gesteund. Dat zijn de redenen waarom de euro fundamenteel gezien een stabiele en stevige munt is.
Rusland en de meeste ontluikende economieën hebben echter jammer genoeg broze en recente instellingen die niet van diepgaande democratische steun kunnen genieten. Hun administraties lijken sterk door corruptie aangetast. Zij beheren slechts een deel van de economische activiteit, de rest wordt overgelaten aan parallelle economieën of de maffia, die profiteren van de financiële hulp die hun landen van de internationale financiële gemeenschap krijgen. Toch blijven instellingen als het IMF geld lenen aan deze landen, zij het op voorwaarde dat deze orde op zaken stellen in hun economieën of instellingen. Deze instellingen beschikken echter niet over de middelen om zich echt te laten gelden en ze laten zich in een verdedigende positie duwen, waar zij uit schrik voor nog meer onherstelbare chaos en zonder enige hoop op terugbetaling maar beter geld kunnen blijven lenen.
Ondanks al deze problemen eisen wij in deze resolutie slechts dat de internationale financiële instellingen hervormd worden, maar wij zeggen er niet bij waar deze instellingen hun kracht vandaan moeten halen en wij laten geloven dat zij van louter technocratische aard kunnen blijven. Wij hadden liever gezien dat duidelijk gezegd werd dat de almaar toenemende mondialisering van de handel de oprichting vergt van een internationale financiële organisatie voor regelgeving en toezicht die van reële democratische steun kan genieten. Wij hadden graag gezien - en dat is het doel van ons amendement - dat gezegd werd dat het IMF in zekere zin faalt telkens als het zich tot regeringen en administraties richt die slecht zijn voorbereid op het mechanisme van een vrijemarkteconomie, omdat het IMF geen rekening houdt met de rampzalige gevolgen van de parallelle economieën en omdat het de sociale gevolgen van de maatregelen die het voorstelt, niet evalueert. Wij hadden graag gezien - en dat is het bedoeling van een ander amendement - dat een geloofwaardige procedure voor de regulering van kapitaalstromen overwogen wordt, met name de invoering van een internationale heffing op kapitaalbewegingen.
Uit de duidelijke opmerkingen die Commissievoorzitter Santer vanochtend in het bijzonder over de situatie van de Russische instellingen en de Russische economie gemaakt heeft, blijkt hoe ernstig de problemen zijn die wij onderstrepen. Alleen dankzij een heel vastberaden politiek standpunt van de Europese Unie kan de huidige crisis worden omgebogen tot een nuttige etappe op de weg naar wereldwijde vooruitgang. Wij hopen dat het streven naar een sociale markteconomie in alle betrokken landen beoordeeld wordt naargelang hun institutionele vermogen om deze te begeleiden en te reglementeren. De rol van de Unie bestaat erin bij te dragen aan de versterking van de voor de vitaliteit van de ontluikende vrijemarkteconomie noodzakelijke rechtsstaat en democratische instellingen. Ons inziens is dat de rol die de volkeren van de wereld van ons verwachten.

Blot
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen begroet ik de delegatie van de doema die hier in Straatsburg aanwezig is en wil ik meteen al de hypocrisie van het Westen in zijn relaties met Rusland aanklagen.
Officieel is natuurlijk sprake van vriendschappelijke relaties, zoals we vanmorgen goed gehoord hebben. In werkelijkheid gaat het om iets anders, vrees ik. De grote historicus uit de Griekse oudheid, Thucydides, zei al dat er in het algemeen drie beweegredenen voor politieke macht zijn: belangen, angst en ijdelheid. De westerse ijdelheid spreekt vanzelf. Voor ons in het Westen gaat het al te vaak om rijkdom en mensenrechten en wij moedigen onze Russische vrienden aan ons na te volgen, alsof wij superieur zouden zijn.
Vervolgens heeft het Westen inderdaad schrik voor Rusland, ook al wordt die angst vaak verborgen gehouden. Men hoopt natuurlijk de militaire macht van Rusland te breken en dit immense grondgebied geleidelijk te verdelen. Belangen zijn de belangrijkste drijfveer. Het is de bedoeling de Russische economie te koloniseren met behulp van westerse recepten. Machtige belangengroepen in het Westen dringen hier uiteraard op aan. Het gaat hier om dezelfde belangengroepen die voor transatlantische integratie pleiten, zodat Europa aanvaardt dat het voor altijd ondergeschikt is aan de Amerikaanse supermogendheid.
Dat is de echte realiteit. Nochtans zijn samenwerking en vriendschap tussen Europa en Rusland meer dan ooit noodzakelijk. Wij zijn hier ten stelligste van overtuigd. Deze samenwerking mag evenwel niet de vorm aannemen van dure en ondoeltreffende tussenkomsten zoals we die in het verleden gekend hebben. De Russische economie moet in Rusland zelf oplossingen vinden en de economische crisis mag in geen geval opgelost worden buiten het politieke kader, hetgeen het doel van anarchie is. Deze anarchie verhindert de oprichting van een echte rechtsstaat, die gebaseerd is op respect voor het eigendomsrecht. Rusland maakt vóór alles een gezagscrisis door, met name omdat de overheid het volk al te zeer genegeerd heeft. Het Kremlin mag de patriottische meerderheid in de doema niet langer negeren, want de overheid zal slechts over gezag beschikken als zij de belangen van het Russische volk dient, dat vertegenwoordigd wordt door zijn parlementaire assemblee. De hervormingen in Rusland zijn geen technisch, maar een politiek probleem. Rusland heeft nood aan een sterke overheid, ik herhaal het, een sterke overheid omdat het land geworteld is in de tradities van zijn volk. Het gaat hier niet alleen om nationale tradities, maar ook om de geestelijke tradities van de orthodoxe kerk.
Het ontstaan van dit sterke Rusland is ook in ons belang, alleen al om een tegenwicht te vormen voor de Amerikaanse supermogendheid die, er zij aan herinnerd, drie wereldoorlogen gewonnen heeft: de Eerste Wereldoorlog, de Tweede Wereldoorlog, maar ook de koude oorlog. Al de rest is eigenlijk louter kletspraat die niets vandoen heeft met de Russische werkelijkheid en de egoïstische belangen van de westerse multinationals weerspiegelt. Ik hoop dan ook dat Rusland zelf zijn weg vindt.

Wiersma
Voorzitter, het is heel erg verleidelijk de problemen in Rusland op de internationale financiële crisis af te schuiven. Dat zou een rechtvaardiging kunnen zijn voor de nieuwe Russische regering die elementen van een blijkbaar onverwerkt verleden bevat. Maar oude oplossingen zijn geen antwoord op nieuwe economische problemen. De Russische crisis, want die is nog niet opgelost, is vooral politiek en zij is het gevolg van een politieke schijnvertoning waarin de nodige echte hervormingen achterwege zijn gebleven. De Russische bevolking betaalt daarvoor nu de prijs.
Onze hulp heeft helaas de afgelopen jaren niet bijgedragen tot echte vooruitgang. De vooruitzichten en de discussie over wat er nu in Rusland aan de hand is, stemmen ook mij tot enige somberheid. Dat geldt ook voor de waarschuwing van de Russische regering dat het wellicht nodig is om de geldpersen te laten rollen om de mensen van de nodige financiële middelen te voorzien. Dat leidt zoals wij weten tot een situatie waarin de economische problemen alleen nog maar groter zullen worden, bijvoorbeeld in de vorm van hyperinflatie.
Onze invloed op de ontwikkelingen is echter beperkt maar onze belangen zijn groot. Niet zozeer economisch, dat is ook al door velen vastgesteld, als wel politiek. We moeten echter niet weer op het verkeerde paard wedden maar vasthouden aan onze inhoudelijke opstelling ten aanzien van de economische hervormingen in Rusland. Daarop zal de nieuwe regering beoordeeld moeten worden en daarbij gaat het om stabiliteit, om het scheppen van meer vertrouwen en om het werken aan een functionerende, sociale markteconomie binnen een overheidsstructuur die betrouwbaar is. Rusland moet nog steeds zijn huis op orde brengen. Daarop was onze steun gericht en dat zal zo blijven. Rusland moet in feite nog steeds zijn plaats vinden in de internationale, economische wereld.
Ik denk dat het belangrijk is vast te stellen dat wij willen blijven helpen met de instrumenten waarover de Europese Unie beschikt, maar het antwoord op de vraag of we kunnen helpen, ligt in Russische handen.

Stenzel
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de ramp in de kerncentrale van Tsjernobyl gebeurde is tien en een half jaar geleden en markeerde het einde van het communisme en het begin van de perestrojka. Qua personen in de politiek beleven wij nu ook een soort terugkeer van de perestrojka in Moskou. Toentertijd heeft Rusland op de ramp gereageerd door Tsjernobyl te ommantelen, te isoleren. Nu is er een economisch en ook politiek Tsjernobyl ontstaan in Rusland, maar wij kunnen hierop niet met ommanteling of isolatie reageren.
Wij hebben een open, stabiel, democratisch en markteconomisch-sociaal georiënteerd Rusland nodig. De geschiedenis van Rusland kan niet worden teruggedraaid en nieuwe fouten kunnen niet worden verholpen door terug te grijpen naar oude, verkeerde maatregelen. De Europese Unie heeft duidelijk haar goede wil getoond. De mogelijkheden om daadwerkelijk invloed uit te oefenen kunnen echter realistisch worden ingeschat. Vandaag zijn er vertegenwoordigers van de Doema aanwezig en gisteren heeft de vice-voorzitter van de Doema ons gezegd dat er nog steeds aan de hervormingen vastgehouden zal worden. Dat is weliswaar geruststellend, maar hetgeen tot dusverre nog niet is gebeurd, namelijk de geldpers laten draaien, kan nog altijd gebeuren. Het is niet alleen de vraag uit welke leden deze regering bestaat, maar wel welke invloed de leden van deze regering op de hervorming in Rusland nu en in de toekomst hebben.
Het is duidelijk waarover wij bezorgd zijn. De Communistische Partij in Rusland is nog altijd heel sterk. In tegenstelling tot de communistische partijen in Midden- en Oost-Europa heeft zij niet de koers van sociale democratisering gevolgd. Wat wij niet willen, is het verval van de Russische centrale staat en een opsplitsing in regionale lichamen. Wat wij echter ook niet willen, is de eventuele terugkeer van of een machtsovername door militaire despoten. Ook dit gevaar kan niet worden uitgesloten. Derhalve dienen de democratische instellingen te worden versterkt, vooral de instellingen wat de rechtsstaat betreft in Rusland. Als er alleen maar geld in Rusland wordt gepompt, dan komt dat in verkeerde handen terecht.
Tot nu toe is een heel belangrijk punt met betrekking tot deze situatie nog niet ter sprake gekomen. Met het oog op de ontwikkeling in Rusland is het absoluut noodzakelijk dat er vaart gezet wordt achter de uitbreiding van de Europese Unie. Op die manier kan Midden-Europa in de kern worden gestabiliseerd en deze stabiliteit zal weer van invloed zijn op de situatie in Rusland.

Thors
Mijnheer de Voorzitter, de belangrijkste conclusie in het debat van vandaag is, zoals de heer Santer al zei, dat Rusland en de EU wederzijds van elkaar afhankelijk zijn en dat onze samenwerking een stabiliserend effect heeft in ons werelddeel. We moeten niet ophouden met die samenwerking, maar er juist prioriteit aan geven en steun verlenen aan een wettelijk bestuur, aan plaatselijk bestuur, aan de burgermaatschappij en aan de douane-aangelegenheden. Dat zijn ook belangrijke elementen in het toekomstige Uniebeleid ten behoeve van een noordelijke dimensie.
Hoewel dit debat over Rusland gaat, moeten we ook niet vergeten dat de Oekraïne evenzeer te lijden heeft onder de gebeurtenissen op de internationale markt. Beste vrienden, een lijdend mens is een mens, waar hij ook woont. Wij moeten bereid zijn hulp te verlenen in geval van hongersnood. Wij moeten er echter op kunnen vertrouwen dat de hulp ter plaatse aankomt en dat wij daar geen invoerrechten over hoeven te betalen.
Er is veel gezegd over het IMF. Ik wil hier echter ook Grigori Javlinski citeren, die heeft geconstateerd dat wij "te weinig op Jeltsin hebben vertrouwd" . Javlinski heeft al vroeg gewaarschuwd voor de crisis die wij nu beleven. Tegelijkertijd wil ik vaststellen dat men het vandaag ook veel over de euro heeft gehad, maar niet over de speciale betekenis daarvan voor Finland. Zonder de euro hadden de Finse mark en de Finse economie er niet zo goed uitgezien als op dit moment feitelijk het geval is.

Marset Campos
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de fungerend voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie bedanken voor hun bijdragen.
Er zijn een aantal belangrijke zaken waar al eerder aandacht aan besteed had moeten worden.
Ik woon in de streek van Murcia en Alicante in Spanje, waar al jaren Russische maffiosi komen om hun dollars wit te wassen, wat bewijst dat de hervorming van de Russische instellingen door Jeltsin een fiasco is.
Het Westen, het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank, de Europese Unie en de G7 hebben echter steeds meegewerkt aan wat eufemistisch de "hervorming' werd genoemd, een hervorming die jaar na jaar gebrekkig bleek te zijn, wat het Westen, verblind door neoliberaal fundamentalisme, niet zag.
Er zijn nog andere gegevens op het gebied van de gezondheidszorg die onrustbarend zijn: de stijging van het sterfte-, kindersterfte- en ziektecijfer, de toename van epidemieën en de tekorten in de ziekenhuizen duiden op een gevaarlijke sociale achteruitgang in Rusland.
Ook in de provincie Murcia zijn de gevolgen van de crisis merkbaar, door het instorten van de handel in varkensvlees, die zeker gesteund zou moeten worden door de Europese Unie.
Maar toen de democratische vertegenwoordiging van het volk, de Doema, tegen Jeltsin in opstand kwam, steunde het Westen, de Europese Unie, hem en niet deze democratische stem. Deze dichotomie, deze schizofrenie van het Westen, dat de autoritaire macht steunt in plaats van de democratie, is onvoorstelbaar. Kortom, de Russische communistische partij heeft, evenals andere bewegingen in Rusland, belangrijke inspanningen geleverd om de hervormingen en de democratie te garanderen.
Ik denk dan ook dat het belangrijk is dat de Europese Unie de democratische ontwikkelingen in Rusland steunt, en dat ze ook zorgt voor de nodige humanitaire hulp, die de komende maanden van groot belang zal zijn.

Paasio
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de aandacht vestigen op de manier waarop de Europese Unie en de internationale gemeenschap de situatie in Rusland hebben benaderd. Er wordt gezegd dat Rusland moet voortgaan met het liberaliseren en privatiseren van de markt. Er wordt als het ware voor gewaarschuwd dat Rusland geen andere weg meer mag inslaan. Wat moet het dus voortzetten? Dat wat geleid heeft tot het ontstaan van de huidige catastrofale situatie?
Het probleem van het liberaliseren van de markt is dat Rusland onvoldoende productieactiviteiten - en als men de schaal in ogenschouw neemt eigenlijk geen enkele productieactiviteit - heeft waarop de economische groei gebaseerd kan worden. Er is slechts op zeer snelle winsten gebaseerd speculatief geld- en kapitaalverkeer, waarmee niet de doelstellingen worden bereikt die onder andere de Europese Unie belangrijk vindt. Het is ook zo, dat de privatisering op zich geen medicijn is in een situatie waarin de particuliere sector met het oog op het geheel niet rationeel handelt, maar op een manier die het onmogelijk maakt om onder andere de sociale dimensie bij de markteconomie te betrekken. De conclusie is dat een zekere mate van regulering door de staat geoorloofd en goedgekeurd moet worden in een situatie waarin sprake is van veel meer dan een ineenstortende economie. Er is sprake van dat de staatsstructuren in hun geheel zwaar op de proef worden gesteld en in een proces van uiteenvallen dreigen te raken, wat ook voor ons veel vernietigender zal zijn dan de huidige situatie. Het is afkeurenswaardig dat de Europese Unie dicteert. We moeten samenwerken.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, bijna alles is al gezegd. Bijna! Mevrouw Lalumière, wij moeten de Russen helpen - niemand verzet zich hier overigens tegen - maar wij hebben de Russen anderzijds ook nodig. Kosovo en de Balkan vormen een hinderlijk probleem. Wij worden door ernstige gevaren bedreigd. Wat doen de Russen om ons terzake te helpen? Wat doen zij? Gelooft u echt dat Milosevic het hele Westen, de Unie, de WEU en zelfs de NAVO zou kunnen blijven uitdagen als hij zich niet verzekerd wist van de stilzwijgende, min of meer verhulde steun van Rusland? We stonden dan ook versteld toen de heer Van den Broek ons gisteren zei dat we er niet op hoefden te rekenen dat de Russen terzake van mening zouden veranderen.
Dat vind ik het toppunt. Ik weet niet hoe we deze houding moeten omschrijven. Misschien als masochisme. Wij gaan Rusland helpen, wij zullen aanzienlijke inspanningen van onze belastingbetalers blijven vragen om Rusland te helpen en Rusland zou zich van ons blijven distantiëren in een kwestie waarbij wij betrokken zijn? Dat is niet ernstig. Het spijt mij, maar Milosevic zal wel in zijn vuistje lachen als hij onze toespraken hoort. Ik richt hier een oproep tot de doema: denkt u maar niet dat wij hulp zullen blijven geven als u niet van mening verandert! Deze boodschap heb ik hier vandaag nog in geen enkele bijdrage gehoord, hoewel ik het overigens met alle bijdragen eens ben.
In het licht van de internationale financiële crisis dienen we Rusland te vergeten. Onze aandacht moet nu naar Latijns-Amerika gaan, dat is nu het probleemgebied. Voor Rusland is het te laat. Rusland heeft onherstelbare fouten gemaakt. Het is zijn internationale krediet kwijtgespeeld. Het is letterlijk gestopt met het afbetalen van zijn schulden. Wij moeten voortaan aandacht besteden aan de landen die ons geld nog kunnen gebruiken en het is jammer dat de heer Clinton, ondanks al zijn problemen, het initiatief genomen heeft dat wij hadden moeten nemen.

Miranda
Mijnheer de Voorzitter, de ernst van de financiële crisis - waaronder vooral China en Rusland, maar ook Latijns-Amerika, zwaar te lijden hebben - is dusdanig dat we er hier nauwlettend aandacht aan behoren te besteden. Diezelfde ernst gebiedt ons ook een eigen, Europees standpunt met betrekking tot die crisis in te nemen, en niet een standpunt dat weinig meer is dan een echo van de ontmoetingen van de G7 en de gesprekken tussen Clinton en Jeltsin.
Het gaat hier om een niet-conjuncturele crisis die nauw verband houdt met de ultraliberale tendens die vrijwel overal ter wereld de toonaangevende is. De consequenties van deze crisis zullen in de economieën van onze landen spoedig merkbaar worden - of zijn dat nu al - met de daaraan verbonden negatieve gevolgen voor de groei, de vraag en de werkgelegenheid.
Een omkering van de situatie is onlosmakelijk verbonden met een omkering van deze ultraliberale tendens, die een gunstig klimaat schept voor speculatie. Zo'n heroriëntatie zal vergezeld moeten gaan van extra aandacht voor sociale problemen. Verder zal de interne vraag moeten worden gestimuleerd om zo de groei te garanderen die de basis moet vormen voor nieuwe productieve investeringen. Tenslotte zal ook het kapitaalverkeer efficiënt geregeld moeten worden, met de daarbij behorende belasting, die geheven moet worden in de context van een op haar taak berekende internationale financiële samenwerking.
De crisis in Rusland, die tegelijkertijd een politieke, financiële en sociale crisis is, kan niet los van de globale crisis worden gezien. Wel is het zo dat de crisis in Rusland een aantal eigen karakteristieken heeft en we aan deze crisis bijzonder belang moeten hechten. Er zijn intern een aantal verantwoordelijken aan te wijzen, in het bijzonder Jeltsin. Maar we mogen niet vergeten dat er ook van buitenaf druk is opgelegd, door het IMF en door de Europese Unie zelf, waarbij overwegingen van sociale aard systematisch opzij zijn gezet.
We volgen de recente politieke ontwikkelingen nauwlettend, en we bekijken de mogelijkheden die zich aandienen. Daaruit kunnen we afleiden dat de Europese Unie positieve actie moet en kan ontwikkelen, waarbij Rusland als een geprivilegieerd gesprekspartner wordt beschouwd. Er mag niet langer druk op dit land worden uitgeoefend om uitvoering af te dwingen van economische maatregelen die ongeschikt zijn gebleken. Maatregelen dienen gericht te zijn op stabiliteit in zowel Rusland als Europa. We moeten lering trekken uit de gebeurtenissen en proberen andere wegen te bewandelen.

Barón Crespo
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw fungerend voorzitter van de Raad, ik moet zeggen dat ik het veel meer eens ben met de globale analyse van de Raad dan met de bijdrage van de voorzitter van de Commissie, die zich enkel tot Rusland beperkt. Want we hebben te maken met een crisis van het kapitalisme in zijn geheel, en dit komt niet uit de koker van een afgevaardigde van de Doema, maar van een filantropisch speculant, de heer Soros, die dit gisteren in de bankcommissie van het huis van afgevaardigden van de Verenigde Staten zei.
Aangezien we met een globale crisis te maken hebben, moeten wij Europeanen ons niet afvragen wat we voor adviezen kunnen geven aan onze Russische vrienden omdat ze vandaag hier zijn, en ik wil hen bij dezen begroeten, maar wel waar onze verantwoordelijkheden liggen en wat onze rol is. We moeten hierbij kijken naar twee prestaties: we hebben in vijftig jaar een aanzienlijke gemeenschappelijke markt weten op te richten en de euro is al van voor zijn geboorte een sterke munt.
Ik denk dat we op de eerste plaats moeten denken aan de Verenigde Staten en Japan, waar nog niemand over heeft gesproken maar waar nu alles van afhangt. Ten tweede denk ik dat we gezamenlijk moeten optreden. Het baart mij zorgen dat Europa op dit moment meer praat via de G7, nog niet de G8, dan via Ecofin en de Commissie. Ten derde denk ik dat we prioriteit moeten geven aan de globalisatie, omdat we, zoals de heer Herman heel juist opmerkte, geen waarzeggers van het verleden moeten zijn, maar ons bezig moeten houden met de huidige problemen, en op dit moment is dat Brazilië en niet Rusland. Het probleem is dat de Latijns-Amerikaanse landen, die hun positie de laatste jaren hebben versterkt, opnieuw met een terugslag te maken hebben.
Wat we moeten doen, is vaststellen hoe we gaan optreden. In dit opzicht zou ik willen weten wat de criteria van de Commissie en de Raad zijn ten aanzien van ons beleid in verband met het Internationaal Monetair Fonds. Zijn wij voor een urgentieprogramma? Vinden we dat het Fonds hervormd moet worden? Moeten de bijdragen omhoog? Ik denk dat dit belangrijke vraagstukken zijn, want als dit niet gebeurt, betalen we voor wat de speculanten weghalen, zowel de speculanten die dit roofkapitalisme in Rusland hebben gecreëerd als de internationale speculanten.

Lehne
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, ik ben dezelfde mening toegedaan als de voorzitter van de Commissie. Bij de beoordeling van de situatie in Rusland moet inderdaad in overweging worden genomen dat de Europese Unie wellicht op betere wijze steun had kunnen verlenen, maar wij zijn nu eenmaal ook maar mensen en maken ook fouten.
Anderzijds stel ik op grond van mijn ervaring als lid van de delegatie van het Europees Parlement, de Russische Doema en de Federale Raad vast, dat wij sinds 1994 eigenlijk geen vooruitgang boeken in de gesprekken met onze Russische collega's over het hervormingsbeleid. Wij voeren nog altijd dezelfde gesprekken over de gebieden waarop er in Rusland geen vooruitgang wordt gemaakt met de hervormingen die nodig zijn om het land aantrekkelijk te maken voor het bedrijfsleven, voor investeringen.
Onze gesprekken gaan bijvoorbeeld over het belastingsysteem, over het feit dat er geen zakelijk recht voor onroerend goed bestaat, dat de systemen voor de banken en financiële markten niet functioneren en over tal van andere belangrijke kwesties. Ik heb de indruk dat deze discussie al meer dan vier jaar wordt gevoerd en eigenlijk geen resultaten heeft opgeleverd. In Rusland hebben de uitvoerende en de legislatieve macht lang lijnrecht tegenover elkaar gestaan en ik wens en hoop alleen maar dat de nieuwe Russische regering niet in een politiek vacuüm moet werken, maar dat er een realistische kans is dat de nieuwe Russische regering ook door het parlement gesteund wordt.
Het is en blijft een van de belangrijkste taken, ook van de delegatie van het Europees Parlement, in de gesprekken met collega's van de Doema er heel concreet op te wijzen waar hervormingen nodig zijn, alsook kritiek uit te oefenen op de ontwikkelingen en de politieke processen in Rusland. Niet op negatieve, maar op positieve wijze, om invloed uit te oefenen zodat het hervormingsbeleid voortgezet wordt. Mijns inziens is dat de taak die wij als leden van dit Parlement in de komende dagen moeten volbrengen als wij met de Russische delegatie vergaderen.

Speciale
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat er grote behoefte is aan een diepgaand onderzoek naar de situatie in Rusland waarbij doeltreffende remedies opgespoord moeten worden. Hier moeten wij echter naartoe werken niet terwijl wij in onze eigen vesting opgesloten blijven, maar door een nauwere dialoog met onze Russische partners aan te gaan. Wij moeten niet nog eens vervallen in fouten die al eerder begaan zijn, dus het gaat er vooral om dat wij niet weer allerlei recepten gaan exporteren.
Ik wilde twee vragen stellen, die mij van groot belang lijken. Ten eerste, hebben wij niet óók verantwoordelijkheid, als Parlement, als Europese Commissie, als Internationaal Monetair Fonds, als internationale organisaties, zowel omdat wij de crisisfactoren altijd weggewuifd hebben, als omdat wij gebeurtenissen hebben geaccepteerd, en daar zelfs op aangedrongen, die onherroepelijk tot een crisis leidden?
Ten tweede, wij hebben een onbeperkt vertrouwen gekoesterd in het politieke leiderschap en in economische processen die door Swoboda en Barón Crespo terecht betiteld zijn als uitingen van wild liberalisme en speculaties, en wij deden daarbij alsof wij daarin de opbouw van een markteconomie bespeurden. Op deze manier is er geen echte markteconomie in Rusland van de grond gekomen, terwijl dat juist zo'n terechte doelstelling was. Wel is er een staat ontmanteld die voorheen alles was, die te veel was en natuurlijk veranderd en hervormd moest worden, maar die thans helemaal tot niets gereduceerd lijkt. Wij weten dat collectieve verarming dikwijls gepaard gaat met particuliere verrijking van een handjevol mensen. Ik geloof dat dit nu precies aan de hand is in Rusland, want de collectieve verpaupering is daar duidelijk zichtbaar, maar ook de particuliere verrijking van een kleine elite is evident. In onze landen is in deze jaren een stroom van Russische toeristen op gang gekomen. Dat doet ons genoegen. Die mensen geven meer uit dan de Amerikanen in de jaren '50 en '60. Maar er is één klein verschil: de Amerikanen hadden de Verenigde Staten achter zich, dus een solide economie, een sterk land, de Russen niet. Ik weet niet in hoeverre het bericht waar is dat 8 % van de Russische staatsburgers belasting betaalt, maar dit zou wel duiden op een ontmanteling van het algehele politieke stelsel. Uiteraard is een weg terug niet mogelijk.
Het gaat er dus om dat wij een serieuze en duurzame economische en politieke weg trachten te hervinden. Wij moeten ons best doen om voor onze Russische partners een concrete bijdrage te leveren tot verbetering van de huidige situatie.

Elles
Mijnheer de Voorzitter, uiteraard ben ik het eens met degenen die vandaag tijdens dit debat hebben gezegd dat de wereldeconomie in gevaar is. Wij in dit Huis - en met ons de hele westerse wereld - hebben alle belang bij een duurzame en krachtige economische ontwikkeling.
Maar in dit debat gaat het om de vraag wat wij met Rusland aanmoeten. Wij hebben vanmorgen gezien dat de meerderheid in dit Huis, met uitzondering van de kleine radicale fracties, voorstander is van een gecoördineerde Westerse aanpak, zodat Rusland de eigen economische hervormingen doorgang kan laten vinden met specifieke, doelgerichte ondersteuning vanuit het Westen. Daarnaast moeten wij blijk geven van onze bereidheid ervoor te zorgen dat Rusland binnen de wereldeconomie een actieve rol kan blijven vervullen, maar dan wel zonder grootscheepse steunprogramma's waarbij het geld in onbekende zakken verdwijnt.
In de wetenschap dat dit een langetermijnstrategie is, ben ik het met voorzitter Santer eens dat wij vóór aanvang van de volgende G7 tot een eensgezind standpunt moeten komen. Daarbij moeten wij echter met drie belangrijke punten rekening houden. Ten eerste moeten wij ervoor zorgen dat al onze programma's - TACIS en nog een aantal andere - op de nodige punten worden aangepast om, indien nodig, een noodhulpscenario in werking te laten treden, waarbij ook voedselhulp kan worden verstrekt. Ik zou graag de verzekering willen krijgen dat hieraan wordt gewerkt. Ten tweede zou onze hulp moeten worden geconcentreerd op plaatselijke en regionale instanties in de Russische Federatie, zodat wij echt weten dat het geld aan bepaalde programma's wordt besteed.
Het laatste punt, doch niet minder belangrijk dan de twee voorgaande, betreft de democratische ontwikkeling van Rusland. Voorzitter Santer wees op het grote belang van het democratiseringsproces. Tijdens mijn bezoek aan een instituut voor politieke wetenschappen in Moskou, waar een selecte groep jonge ambtenaren uit de hele voormalige Sovjet-Unie lessen krijgt in democratie, vernam ik dat de geldkraan voor dit project aan het einde van dit jaar wordt dichtgedraaid. Op grond van onze regelgeving mogen wij een instantie hooguit drie jaar subsidiëren, hoe groot het belang daarvan ook is. Ik wil graag van de Commissie de verzekering dat de subsidieverlening de komende jaren normaal zal worden voortgezet.

Hendrick
Mijnheer de Voorzitter, namens de socialistische leden van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid wil ik de leden van de Doema welkom heten.
Dit debat van vandaag gaat niet enkel en alleen over de ineenstorting van opkomende economieën. Zoals mijn collega, Hannes Swoboda, al aangaf in zijn uitstekende betoog, doet zich in bepaalde delen van Azië en in Rusland een financiële en economische crisis voor, maar ook in verscheidene Latijns-Amerikaanse landen is de situatie verre van rooskleurig. De geïndustrialiseerde landen moeten de helpende hand bieden om een spoedig en duurzaam herstel in deze landen mogelijk te maken en de EU heeft daarbij een sleutelrol te vervullen.
Wij moeten vandaag in dit debat echter niet alleen kijken naar de gevolgen van de crisis en de maatregelen om deze zo snel mogelijk te bestrijden, maar ook stilstaan bij het verschijnsel van de mondialisering. In de Economist van deze week spreekt Jeffrey Sachs, hoogleraar internationale handel aan de universiteit van Harvard, over het einde van een tijdperk (en ik heb mij verbaasd over de woorden van de heer Brok dat hoogleraren van Harvard schuld hebben aan wat er is gebeurd). Feit is dat wij allen de consequenties van de huidige gebeurtenissen in volle omvang onder ogen moeten zien en het failliet moeten erkennen van ontwikkelingstheorieën die zuiver op de vrije markt zijn gericht en waarbij de onzichtbare hand opkomende economieën een plaats binnen het internationale kapitalistische systeem moet bezorgen tegen minimale kosten voor de rijke landen. Internationalisering van de economie vereist echter een solidere basis. Als wij onze ideologieën zouden kunnen loslaten en gezamenlijk dit streven zouden omarmen, dan heeft de crisis van tegenwoordig tenminste één positief effect gesorteerd.
Ik ben van mening dat de resolutie van het Parlement die morgen wordt voorgelegd, deze doelstelling een stukje dichterbij helpt brengen. Wij vragen daarin om een hervorming van internationale financiële instellingen, een grotere doorzichtigheid van de markt en een verbeterde financiële informatievoorziening, een beter toezicht en een betere regulering in de financiële sector en controle op kortetermijnleningen en speculatie. In dit hervormingsproces moet Europa het voortouw nemen. De zogeheten consensus van Washington moet worden herzien. Europa kan, vooral met de euro als munteenheid, een positieve invloed hebben op het internationale proces van de economische globalisering. De dialoog tussen de rijke en arme landen dient verbeterd te worden. Het IMF zou hervormingsmaatregelen niet simpelweg op basis van zuiver technocratische criteria mogen opleggen. Er moet meer aandacht komen voor sociale doelstellingen in het ontwikkelings- en hervormingsproces, of dat nu in Rusland is, in Indonesië of waar dan ook. De prijs die daarvoor uit sociaal en menselijk oogpunt wordt betaald, was en is nog steeds gigantisch en onaanvaardbaar. Het is een goede zaak dit soort landen in hun economische ontwikkeling te steunen, maar niet op basis van zuiver economische criteria en doelstellingen. Anders dreigt het gevaar dat zij onder druk van de publieke opinie terugvallen in protectionisme en nationalisme.
Ik vraag de Raad en de Commissie dan ook met klem om in nauw overleg met het Europees Parlement en onze internationale partners te komen tot een steviger basis voor de mondialisering. Anders loopt de welvaart in de wereld op de langere termijn ernstig gevaar.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, geachte vertegenwoordigers van de Commissie, beste collega's, als coördinator van de EVP-Fractie voor Azië wil ik mij beperken tot de financiële crisis in Azië. Ik wil er de nadruk op leggen dat de financiële crisis in Azië heel verschillende oorzaken heeft en dat de aanpak ervan per land verschilt. In Japan is de cruciale vraag nog altijd: slaagt het erin de bancaire crisis te boven te komen? Alleen als dat lukt, is er een reële kans om ook de recessie te boven te komen. Alle partijen in Japan dienen nu echt de noodzakelijke wetgeving tot stand te brengen en daarbij mogen zij elkaar niet in de weg staan, want dan brengen zij Japan en ons in moeilijkheden.
In andere landen, bijvoorbeeld Indonesië, gaat het niet alleen om bankstelsels, maar om het hele economische bestel. Zonder sociale en politieke hervormingen in landen als Indonesië kunnen ook de andere problemen niet worden opgelost. Bovendien hebben wij nu nog de dringende taak om delen van de bevolking voor ondervoeding en hongersnood te behoeden. Wij juichen het toe dat de Volksrepubliek China haar valuta totnogtoe niet gedevalueerd heeft, maar wij moeten er ook op letten dat de handelsbetrekkingen hierdoor niet aangetast worden. Ook daar zijn economische en politieke hervormingen noodzakelijk. Wij moeten dan ook per land bekijken hoe deze landen vooruit kunnen komen.
Als Europeanen kunnen en moeten wij helpen om uit de crisis te komen, maar hetgeen sommigen over Rusland hebben gezegd, geldt ook voor veel andere landen in Azië: de sleutel om deze crisis te boven te komen ligt in de landen zelf. De regeringen en de parlementen in deze landen moeten de crisis overwinnen. Wij kunnen alleen maar hulp bieden. De noodzaak om hervormingen uit te voeren moet door de landen zelf worden gezien. Zij mogen niet de kortetermijnoplossing kiezen met protectionistische maatregelen tegen handel en kapitaalverkeer. Integendeel! Het ongecontroleerde bankstelsel, de intransigente economische verstrengelingen, de corruptie, de ontbrekende sociale markteconomie en het ontbrekende democratische pluralisme in deze landen moet overwonnen worden, en wel door de landen zelf.

Katiforis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, collega's, de crisis in Rusland maakt deel uit van een meer algemene economische en sociale crisis en daarover wilde ik enkele opmerkingen maken.
De economische crisis in de wereld lijkt wel op een reeks dominostenen die een voor een omvallen. Deze crisis werd ontketend in Zuid-Oost Azië door onverantwoord lenen en speculatief investeren op korte termijn, hetgeen gepaard ging met een onverantwoord grote schuldenlast voor plaatselijke banken en bedrijven. Op de middellange termijn bekeken lijdt het geen twijfel dat, als gevolg van deze crisis, de voorschriften van de internationale financiële markten moeten worden aangescherpt. Als wij de kortetermijntransacties evenals in het verleden onbelemmerd en ongecontroleerd hun gang laten gaan, is het gevaar groot dat de crisis heel het stelsel in haar greep krijgt.
Natuurlijk moeten de internationale toezichtsorganisaties worden hervormd. Deze moeten worden aangepast aan de hedendaagse eisen. Wij mogen ons echter niet blindstaren op de reeds omgevallen dominostenen - waarvan, naar ik vrees, de Russische economie er een is - maar onze aandacht richten op de dominostenen die dreigen om te vallen. Het gevaar slaat nu van Rusland over naar Latijns-Amerika en met name Brazilië. Achter Latijns-Amerika en Brazilië staat natuurlijk de grote dominosteen van Wall Street. Een eventuele recessie van de Amerikaanse economie zou rampzalige gevolgen hebben voor heel de wereld.
Daarom mogen onze krachten niet laten verzanden in de Russische economie. Zoals de heer Herman terecht zei, is daar de economische strijd verloren en zal veel tijd nodig zijn om de economie weer overeind te helpen. Nu moeten wij onze aandacht toespitsen op Brazilië. Wij moeten het economisch beleid in Europa aanpassen en de inflatiemanie van ons afschudden. In de huidige recessiesituatie heeft het, mijnheer de commissaris en mijnheer de rapporteur, absoluut geen zin bij een inflatiepercentage van 0 tot 2 % in Europa een anti-inflatoir beleid te voeren.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik kan niet zeggen dat ik het met de heer Katiforis oneens ben, maar wij mogen mijns inziens Rusland nu niet alleen laten in deze economische daalvlucht en onze handen in onschuld wassen door te zeggen dat voor ons de kous af is.
Rusland is een groot land met een groot volk. Rusland is een deel van Europa en ik geloof niet dat wij geheel vrijuit gaan voor hetgeen daar gebeurt. Ten eerste hebben wij daar recepten toegepast waarin totaal geen rekening werd gehouden met de Russische samenleving en het Russische economische bestel. Wij wilden een afdruksel maken van een West-Europese of Amerikaanse economie en dat is, zoals men had kunnen verwachten, een misdruk geworden. Het mag ons absoluut niet verbazen dat bijvoorbeeld het Russisch bankwezen in duigen is gevallen. Er waren honderden banken die meestal maar een ding gemeen hadden met het begrip "bank" en dat was de naam, meer niet. Dat waren geen banken. Dat waren organisaties die maar één doel hadden: de economie te plunderen. En dat konden zij goed. De resultaten logen er dan ook niet om: zij waren uitstekend voor henzelf en rampzalig voor de economie.
Wij mogen derhalve niet doen alsof onze neus bloedt. Wij hebben wel degelijk verantwoordelijkheden en daarom mogen wij niet aan de wal gaan staan kijken. Wij mogen niet nog langer blijven denken dat wij andere samenlevingen zomaar economische stelsels kunnen opleggen, als zij daar niet klaar voor zijn. Het kan best zijn dat die economische stelsels goed zijn voor ons, voor onze krachtige, traditionele democratieën, maar zij zijn waarschijnlijk helemaal niet goed voor landen en samenlevingen die nooit geen enkele ervaring hebben opgedaan met stelsels zoals het onze.
Laten wij dus wel twee keer nadenken voordat wij zeggen dat wij ons niet meer met Rusland moeten bezighouden en het land de kastanjes zelf uit het vuur moet halen. Natuurlijk moeten onze maatregelen worden verbeterd. Zij moeten beter overwogen en bestudeerd worden om ervoor te zorgen dat zij de juiste richting uitgaan. Er moet juiste controle worden uitgeoefend en de maatregelen moeten Rusland baten en niet de Europese organisaties, waarvoor helaas het merendeel van de Europese maatregelen bestemd is. Alleen op die manier kunnen wij voorkomen dat het Russische volk de moeilijkheden gaat toeschrijven aan de democratiseringspogingen en dat zou een enorm gevaar zijn, voor ons allen.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, ons debat van vanmorgen is wel heel merkwaardig. Het bevat twee nauw met elkaar vervlochten delen: de Russische crisis, enerzijds, en de internationale economische en financiële crisis, anderzijds. De heer Santer had het alleen maar over Rusland, onder het voorwendsel dat de Russische crisis de Europese publieke opinie het meest bezighoudt. Ik vind het jammer dat de Commissie het niet over de internationale crisis van de afgelopen weken gehad heeft en niet een aantal actielijnen geschetst heeft.
In het licht van de mondialisering en het risico van een algemene crisis die ze inhoudt, gaat iedereen - economen, bankiers, politici - de kant van meer voluntarisme, van meer regelgeving op. De politieke verantwoordelijken van alle zijden zien eindelijk in dat rekening dient gehouden te worden met de mensen, hun ellende, de werkloosheid en dat de aandacht hiervoor niet aan de markt kan worden overgelaten. Het ziet er ook naar uit dat de fameuze mondialisering misschien wel snel rijkdom creëert, maar er evenveel en zelfs nog sneller vernietigt als ze niet begeleid en gedisciplineerd verloopt. Het Europees model is veelzeggend in dit verband. Een Frans minister zegt bijvoorbeeld dat de euro een schitterende pool van sterkte is in de wereldwijde financiële chaos.
Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om hier hulde te brengen aan de linkse regering van Lionel Jospin, die een baanbrekende rol gespeeld heeft ten gunste van politiek voluntarisme. Ik zou in dit verband willen aanhalen wat de Franse premier over de economische crisis gezegd heeft: "crises doorbreken de illusie dat het economisch kader losstaat van het politiek systeem en de sociale organisatie" .
Mijnheer de Voorzitter, het Europees model moet een compromis zijn tussen de vrijemarkteconomie, openheid, liberalisering en de politieke wil om de markt te begeleiden en te organiseren. Het is een compromis tussen het maken van winst en aandacht voor de mens. Dat is de reden waarom de Europese Unie en in het bijzonder de eurozone hun verantwoordelijkheid op zich moeten nemen en iets aan de internationale chaos moeten doen. Hoeveel gemakkelijker zou het natuurlijk zijn als de hele Europese Unie tot de eurozone behoorde! Hoeveel meer gewicht zouden we op internationaal vlak in de schaal kunnen leggen! In de huidige stand van zaken is het minste wat we kunnen eisen dat de grote en kleine landen van de eurozone met één stem over de crisis spreken. Er is op zijn minst een doeltreffende en daadwerkelijke coördinatie nodig tussen de vier grote Europese lidstaten van de G7 en de andere lidstaten van de eurozone, niet alleen ten aanzien van Rusland, zoals de heer Santer vanmorgen gezegd heeft, maar ook inzake de internationale crisis. Ik zou willen dat commissaris de Silguy ons uiteenzet welke voorstellen de Commissie terzake denkt te doen.
Mijnheer de Voorzitter, de interne samenhang van de eurozone is een belangrijke politieke factor ten aanzien van de rest van de wereld. Als wij samen een rol willen spelen en op voet van gelijkheid met de Verenigde Staten willen staan, moet Europa zich op dit gebied echt verenigd tonen.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, de huidige crisis in Rusland heeft ernstige economische en politieke gevolgen voor het land zelf, voor de regio en voor de verdere wereld.
Maar wij moeten ook meteen onderkennen dat de EU maar weinig kan doen om het tij te keren. Rusland moet zelf de politieke chaos die het land rechtstreeks naar de economische ondergang heeft geleid, zien op te lossen.
De EU kan in dit verband niet meer doen dan zich te wapenen tegen de gevolgen van de ontstane situatie. Sommige EUlanden ondervinden van de crisis meer hinder dan andere - en Duitsland waarschijnlijk het meest van al, maar zelfs in Ierland zijn de gevolgen voelbaar. Onze exportmarkt voor rundvlees in het najaar is voor meer dan de helft weggevallen en de zeer slechte varkensprijzen in Ierland zijn voor een deel toe te schrijven aan de sterk verminderde vraag uit Rusland. Wij moeten de economische gevolgen van de crisis nauwgezet blijven bestuderen en ervoor zorgen dat wij daarvan zo min mogelijk hinder ondervinden.
Welke gevolgen de crisis voor de bestaande EU-landen ook heeft, de huidige ontwikkelingen zullen ook in de Midden- en Oost-Europese landen angstvallig worden gadegeslagen. De crisis in Rusland zou immers de klok kunnen terugzetten in weerwil van de historische hervormingen die hebben plaatsgevonden.
Degenen die in het verleden terughoudend tegenover uitbreiding stonden, moeten inzien dat hun vrees op dit punt niet terecht was en dat de huidige crisis zelfs pleit voor een versnelling van het uitbreidingsproces. Dat is de enige weg die blijvende vrede en veiligheid in de regio garandeert.
Wat de steunverlening aan Rusland zelf betreft, kan er geen sprake zijn van verdere financiële ondersteuning zonder glasharde toezeggingen op het punt van de economische en politieke hervormingen. Het is volstrekt zinloos nog meer geld in de bodemloze put van de ineengestorte Russische economie te gooien, zeker zolang er sprake is van politiek wanbeheer en corruptie.
Wij moeten evenwel ook beseffen dat de strenge Russische winter in aantocht is en wij dienen dan ook de nodige voorbereidingen te treffen. De Commissie heeft nu de kans een omvangrijk voedselhulpprogramma op poten te zetten en daarmee zou zij ook op korte termijn aan de slag moeten. De Commissie kan eveneens maatregelen treffen om te voorzien in dringend noodzakelijke technische bijstand en expertise ter ondersteuning van de economische herstructurering in Rusland. Met het aanbieden van deskundige hulp zijn wij er echter nog niet, er moet ook om worden gevraagd. Maar als de heer Primakov en zijn regering dat doen, kunnen wij elkaar helpen de huidige crisis te bezweren.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, een belangrijke doelstelling van de Europese Unie is meer stabiliteit in Europa. Europese stabiliteit moet ertoe dienen de wereldeconomie in haar geheel veiliger te maken. Om die reden zou het dan ook volledig misplaatst zijn, nog meer crises en rampen erbij te halen. Een ding moet echter wel gebeuren: er moet een zekere balans worden opgemaakt. Wij hebben het vandaag weliswaar over Rusland, maar het is een feit dat een derde van de wereldeconomie in een diepe recessie zit, dat de levensstandaard in dit deel heel snel daalt en het werkloosheidscijfer er stijgt. De situatie in Rusland was dat ongeveer een vierde van alle werknemers zes maanden lang praktisch geen loon kreeg. Dat is de sociale balans. De bijkomende daling van het handelsverkeer die door deze kwetsbare situatie is ontstaan, heeft gevaarlijke vormen aangenomen en tot verdere onzekerheid geleid.
Waar gaat het om? Rusland heeft behoefte aan een zeker herstel van het staatsbestel en aan structurele hulp. De structurele hulp moet heel omzichtig worden verleend. Het TACIS-systeem moet worden uitgebreid. Dat kan niet alleen maar met controle op het kapitaalverkeer. Er moet vertrouwen zijn. Zonder kredieten gebeurt er helemaal niets in de wereld. Er mag absoluut geen credit crash ontstaan, want dat zou voor deze regio's en vooral voor Rusland rampzalig zijn. Maar een ding staat vast: Rusland moet zo spoedig mogelijk weer in staat zijn terugbetalingen te kunnen doen, want op die manier kan het vertrouwen worden hersteld.
Misschien dat wij, zoals onze staatssecretaris vandaag al ter sprake heeft gebracht, op internationaal vlak ook vastberadener moeten optreden. Wij zouden een internationale commissie moeten oprichten, wellicht naar het voorbeeld van de Brundtlandcommissie. Het gaat erom de financiële structuren weer in orde te brengen en het vertrouwen te herstellen. Dat is alles. Wij zullen met de grootste omzichtigheid te werk gaan, want dat is hier wel op zijn plaats.

Graziani
Mijnheer de Voorzitter, er zijn veel mogelijke verklaringen waarom de politieke macht in Rusland op de rand van de afgrond balanceerde, waarom de economisch-sociale ontwikkeling is mislukt, waarom er rijke minderheden en arme meerderheden zijn. Op één van die verklaringen wil ik hier kort ingaan, omdat deze namelijk duidt op een politiek gedachtegoed dat sterk heerst en ook in de aderen van Europa vloeit, een gedachtegoed dat Rusland zeker geen voordelen heeft gebracht: ik doel op de abstracte ideologie die zich niet wil buigen voor de realiteit maar ervan uitgaat dat de realiteit zich wel voor haar zal buigen. Toen het communisme destijds instortte, dacht men dat er een ideologie zou opkomen die in ieder geval niet aan verstarring zou lijden, louter omdat ze niet van links was. De liberalistische eenheidsgedachte, die als een helende zalf op de meest uiteenlopende realiteiten werd gesmeerd, is stilaan een nieuwe val geworden waarin de politiek, in de zin van kunst van het regeren en bundeling van idealistische impulsen, verstrikt is geraakt.
De Russen dachten, overigens ook omdat het Westen daar zo op aandrong, dat ze met een dogmatisch liberalisme wel de sprong van zeventig jaar staatseconomie naar het andere uiterste konden wagen, zonder voor een vangnet te zorgen, zonder zich af te vragen wat er daarna kwam, zonder te bezien of er her en der verspreid wel genoeg ondernemingscapaciteit was, zonder te bedenken of uiteindelijk niet de oude oligarchen, in moderne managerspakken gestoken, weer het toneel zouden beheersen. Het productiestelsel heeft zich dan ook niet vernieuwd, maar is zelfs op de lauweren gaan rusten, waardoor het langzaam maar zeker wegzakte, terwijl de politieke machthebbers zich in een diepe crisis ingroeven.
Het is vreemd, mijnheer de Voorzitter - en dat viel ook zo te beluisteren in dit Huis - dat Japan en de Aziatische tijgers, die er eerlijk gezegd nogal verfomfaaid uitzien, momenteel naar China kijken, omdat dit land zijn eigen munt te hulp schiet en niet devalueert. Dat is toch wel vreemd en het duidt er in ieder geval op, mijnheer de Voorzitter, dat, als men zich vastklampt aan één bepaald gedachtegoed, de realiteit nooit onder ogen wordt gezien en deze nog minder onder de duim gehouden kan worden.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, de crisis die we momenteel doormaken, de eerste crisis van de mondialisering, heeft de verdienste dat ze ons duidelijk maakt dat wij de markt moeten begeleiden en behoefte hebben aan een economische regelgeving, omdat de vrijemarkteconomie anders tegen de eigen logica ingaat.
De crisis heeft in deze onzekere tijden nog een verdienste: ze toont namelijk aan dat de Europeanen gelijk hadden toen ze van start gingen met het avontuur van de euro. Dit is duidelijk niet langer een avontuur, maar een blijk van grote wijsheid, die ons een zekere verantwoordelijkheid geeft in de analyse die wij vandaag van de crisis zullen maken.
In verband met de internationale regelgevende instanties moeten we ons vragen stellen over de werking van het IMF. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat deze belangrijke organisatie functioneert zonder de financiële bijdrage van een van zijn belangrijkste financiers? Waarom zouden we niet voorstellen het interim-comité van het IMF in de nabije toekomst tot een echt besluitvormingscentrum om te vormen? Waarom zouden we niet opnieuw een internationale heffing op kapitaalbewegingen aankaarten, zoals de heer Tobin heel wat jaren geleden al voorstelde? Waarom zouden we in onze visie op de tenuitvoerlegging van de hervormingen van de vrijemarkteconomie geen rekening houden met de sociale en milieudimensie van deze hervormingen? Waarom niet aanvaarden dat in bepaalde omstandigheden opnieuw wisselkoerscontroles ingevoerd moeten worden? Waarom niet bedenken dat in de huidige situatie misschien hier en daar hernationalisaties nodig zullen zijn in de banksector, omdat een vrijemarkteconomie niet zonder een gestructureerde en georganiseerde banksector kan?
Hiervoor moet de overheid over macht, over regelgevende macht beschikken. Voor ons Europeanen betekent dit dat we dringend de kwestie van de externe vertegenwoordiging van de euro moeten regelen. Dat is zeker nodig. In de woelige periode die we doormaken, komen de nieuwe en constructieve elementen van Europa dankzij het instrument dat wij gecreëerd hebben: de euro. Wij moeten de euro tot een instrument van groei en stabiliteit maken. Er rust een collectieve verantwoordelijkheid op onze schouders. We mogen die niet uit de weg gaan.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, na al hetgeen wij hier met elkaar besproken hebben, rest ons nog de vraag: als Rusland al onze adviezen opvolgt, is het dan gered? Of ligt er alleen maar vertwijfeling ten grondslag aan onze woorden, omdat wij deze voor ons onbekende toestand niet kunnen begrijpen? Vroeger luidde het: "Rusland is groot en de tsaar is ver weg" . Onze discussies gaan alleen maar over Moskou. Rusland is echter zo groot dat het interessant zou zijn eens te kijken wat er in de provincies gebeurt. Welke structurele maatregelen worden daar ten uitvoer gelegd? Heerst daar ook centralisatie?
Wij moeten het volgende vaststellen: ook al menen wij nu strengere maatregelen tegen Rusland te kunnen treffen, wij mogen niet vergeten dat hetgeen in Rusland gebeurt, ook van wezenlijk belang is voor onze eigen ontwikkeling. Onze rechtstreekse steun is maar een druppel op de hete plaat van de problemen die er in Rusland zijn en er wordt onder andere over gesproken om TACIS bij te stellen. Wij moeten het vertrouwen trachten te herstellen door menselijke contacten en door politieke ondersteuning van de huidige regering. Ik ben van mening dat deze regering al ons vertrouwen verdient, omdat de regeringsleider gezegd heeft dat de hervormingen ongewijzigd doorgevoerd en de kredieten terugbetaald worden. Wij mogen daar niet aan twijfelen, wij moeten hem aanmoedigen dit ook werkelijk te doen en mogelijkheden vinden hem daarbij tegemoet te komen.
De voorzitter van de Raad heeft ook een ijskoude analyse gegeven en heeft onze taak met een schouderophalen uiteengezet. Wij hebben geen kant-en-klare oplossing, zei mevrouw Ferrero-Waldner, maar wij hopen dat het beste wordt gedaan. Hoe het ook zij, het beleid inzake economische betrekkingen met het buitenland staat momenteel gelijk aan het buitenlands beleid. Wij moeten Rusland ons vertrouwen schenken en het in deze moeilijke situatie helpen. De weg terug zou een ineenstorting betekenen en daar zouden wij allen door getroffen worden!

Metten
Voorzitter, ik zal me ten aanzien van de huidige financiële crisis tot drie vragen beperken, namelijk wie of wat is de oorzaak? Wie draait op voor de oplossing ervan? Hoe kan de discrepantie tussen veroorzaker en betaler worden aangepakt?
Over de oorzaak van de steeds mondialer wordende financiële crisis is langzamerhand wel consensus. De belangrijkste factor is geweest het te lichtzinnig uitlenen van geld door het particuliere bankwezen. Er zijn grote risico's genomen door banken in opkomende markten, gelokt door hoge opbrengsten. Deze opbrengsten waren juist zo hoog omdat ze een risicopremie bevatten voor het geval dat de crediteuren in gebreke zouden blijven. Tegen deze achtergrond is het natuurlijk verbijsterend dat de kosten van de crisis vooral bij de overheden komen te liggen en via de overheden bij de doorsnee belastingbetaler. Het lijkt mij onaanvaardbaar dat banken hoge winsten maken door veel risico te nemen maar dat als het verkeerd afloopt zij niet voor de kosten opdraaien. Dat lijkt verdacht veel op het adagium private profit and public risk .
Wat kan er nu aan gedaan worden om te voorkomen dat de bevolking opdraait voor de te grote risico's die particuliere banken hebben genomen? In de eerste plaats zijn kennelijk de bestaande regels voor het bankwezen over eigen vermogen en risico nog steeds fundamenteel onvoldoende. De problemen zijn nog steeds hetzelfde als bij de Mexicaanse pesocrisis van 1994, de Noord-Europese bankencrisis van eind jaren "80, begin jaren "90 en de Amerikaanse spaarbankcrisis van de jaren "80. De regels moeten derhalve drastisch worden aangepast en het toezicht verscherpt. De vraag is echter of in het huidige systeem waarin banken naar winstmaximalisatie streven een financieringscrisis wel geheel voorkomen kan worden? Als dat inderdaad niet zo is, moet in ieder geval de discrepantie tussen veroorzaker en betaler worden aangepakt. Ook bij financiële crises moet de vervuiler uiteindelijk betalen. Mijns inziens kan dat alleen als er een mondiaal crisisfonds wordt opgericht dat gevuld moet worden door heffingen op het particuliere bankwezen. Dit zou op twee manieren kunnen. Door een specifieke heffing op riskante leningen of door een heffing op alle kapitaaltransacties, de zogenaamde Tobin-tax . De vraag is wie zo een fonds zou moeten beheren en hoe er democratisch toezicht op plaats kan vinden? Ik zie twee kandidaten: een hervormd IMF met democratischer stemverhoudingen of de Bank voor Internationale Betalingen, die dan echter een democratische toezichtsraad zou moeten krijgen.
Sommigen spreken in het kader van de huidige crisis over casinokapitalisme. Ik denk dat de situatie erger is. Het casino kent strenge regels, de financiële markten kennen zelfs dat niet. Laat dit de laatste crisis zijn waarin gekozen overheden nog slechts voor brandweer kunnen spelen.

Ilaskivi
Mijnheer de Voorzitter, als er iets zeker is in Rusland, dan is het de onzekerheid. De crisis is zowel politiek als economisch. Op basis van het oude tsarenrijk of de sovjetgeest is het moeilijk om een werkelijke democratie te creëren. De gedachte van verzorging en uitbuiting zijn uitgelopen op een situatie van aan de ene kant rijkdom voor een enkeling en aan de andere kant grootschalige armoede. Het pompen van geld uit het Westen heeft niet geholpen. Het is in verkeerde handen gekomen. De machthebbers in Rusland moeten zelf de feiten onderkennen en aan de hand daarvan handelen. Werk en werkelijk ondernemerschap moeten waardevol worden. Het land moet zichzelf kunnen redden met inachtneming van de democratische spelregels.
De Europese Unie moet zich nu concentreren op het geven van humanitaire hulp aan de nabijgelegen gebieden. Er moet voor gezorgd worden dat levensmiddelen niet opraken. Hongersnood is al eerder de oorzaak geweest van revoluties, onrust en onbeheersbare vluchtelingenstromen. Voor Finland, dat als enige land van de Europese Unie een lange oostgrens met Rusland heeft, is het van belang dit te benadrukken. Het is tevens van belang ervoor te zorgen dat de hulp op de plaats van bestemming komt zonder dat men aan de grens en bij de douane de leveringen tegenhoudt en dat de goederen op de zwarte markt belanden.
De politieke leiding van de landen van de Europese Unie moeten de nieuwe regering steunen door in het bijzonder de handelsvoorwaarden te verbeteren. Zo kan Rusland de valuta-inkomsten krijgen die het nodig heeft om aan zijn verplichtingen te voldoen. Tevens moet benadrukt worden dat er moet worden afgezien van regionale verplaatsingen van legereenheden, die sommigen in Rusland hebben voorgesteld. Die zorgen alleen voor meer achterdocht in het Westen en zullen de wil bij de bevolking doen afnemen om vrijwillig humanitaire hulp aan de Russische bevolking te geven.

Donnelly, Alan
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat de voorzitter van de Commissie, toen hij ons vanmorgen toesprak, het alleen had over de crisis in Rusland en niet over de economische problemen wereldwijd, was veelzeggend. Dat is een verontrustend teken voor de Europese Unie. Terwijl wij praten over de intentie van de Unie om samen met de Verenigde Staten een leidende rol in de wereldeconomie te gaan spelen, moeten de Commissie en de Raad het vertrouwen uitstralen dat wij met de komst van de euro die verantwoordelijkheid ook daadwerkelijk gaan dragen. Wat ik graag van de Commissie zou vernemen, als zij ons althans vandaag wil antwoorden, is hoe zij in deze mondiale crisis denkt op te treden. Het gaat daarbij niet alleen om de crisis in Rusland die deels een institutionele en politieke kwestie is en deels is toe te schrijven aan de prilheid van de Russische markteconomie, maar om het algemene functioneren van de wereldeconomie. Welke rol zullen wij spelen op de mondiale topontmoeting die president Clinton heeft voorgesteld? Zullen wij bij dergelijke gelegenheden voortaan met één stem spreken, nu onze gezamenlijke munt bijna een feit is? Zullen wij voorstellen doen voor ingrijpende hervormingen bij het IMF en ten aanzien van de toekomstige rol van de Bank voor Internationale Betalingen? Willen wij ons sterk maken voor stabiliteit en herstel van het vertrouwen door een beter toezicht in de financiële sector?
Eerlijk gezegd is het niet erg bevredigend dat de voorzitter van de Commissie hier alleen over de situatie in Rusland heeft gesproken. De situatie in dat land kan alleen verbeteren als wij proberen om binnen de wereldeconomie als Europese Unie op te treden.
Ik zou graag zien dat het Parlement, de Commissie en de Raad begin volgend jaar met een initiatief komen om de instellingen van Bretton Woods te hervormen. Wij hebben instellingen als de Bank voor Internationale Betalingen nodig om toezicht op grensoverschrijdende kredietverstrekking te kunnen uitoefenen. Een en ander zou ook de stabiliteit en de doorzichtigheid van de sector ten goede komen.
Commissaris de Silguy, als u van plan bent ons vanmorgen van repliek te dienen, zouden wij u zeer dankbaar zijn als u met feiten en harde toezeggingen zou komen en niet met slechts een analyse van de crisis.

Burenstam Linder
Mijnheer de Voorzitter, het is van grote betekenis voor de stabiliteit in Europa dat een heleboel voormalige communistische landen in Midden- en Oost-Europa zich meer ingezet hebben om via hervormingen uit de communistische ellende te komen dan Rusland heeft gedaan. Daardoor stort bij hen het systeem niet net zo in als in Rusland geschiedt, hoewel ook zij, net als de EU-Landen, indirect last ondervinden van de problemen met de handel en investeringen. De reden dat deze landen zich meer voor hervormingen hebben ingezet, is voor een groot deel gelegen in het feit dat zij het lidmaatschap van de Europese Unie hebben aangevraagd en zich er ten zeerste van bewust zijn wat er van hen geëist wordt voor ze lid kunnen worden.
De Russische situatie vormt onder alle omstandigheden een grote bedreiging, maar de situatie zou vele malen erger zijn geweest als Europa niet door de voorbereidingen op de uitbreiding naar het Oosten de gevaren van een domino-effect had verminderd. Op dezelfde manier heeft de samenwerking binnen de EMU ervoor gezorgd dat veel van de door de crises in Rusland en Oost-Azië veroorzaakte onrust op de valutamarkt aan Europa voorbijgaat.
Het vergroot het vertrouwen in de Europese samenwerking en de inspanningen om die nog verder te ontwikkelen als men ziet hoe die twee grote projecten, EMU en de uitbreiding naar het Oosten ons nu helpen. Het is belangrijk om dit besef goed door te laten dringen, vooral in de landen waar sceptisch naar de EU gekeken wordt, zoals bijvoorbeeld Groot-Brittannië, Denemarken en Zweden.
Als het de EU-landen lukt de schade hier relatief te beperken, hebben wij straks ook betere economische voorwaarden om Rusland te helpen. De financiële middelen zijn voorhanden om ons opnieuw in de handel en investeringen te storten en om Rusland, indien en wanneer het zijn economie weer op orde krijgt, op een zinvolle manier te helpen.
Als Rusland nu in zijn wanhoop ertoe overgaat de economie op communistische wijze centraal te leiden, is het belangrijk dat er in de onmiddellijke nabijheid van dit land voormalige communistische landen zijn, waar het dankzij meer stelselmatige economische hervormingen redelijk goed gaat. De communistische nostalgie in Rusland zal nooit van lange duur zijn, als succesvolle buurlanden laten zien hoe het ook kan.

Randzio-Plath
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de voorzitter van de Raad, geachte commissarissen, de wereld staat nog niet in brand, maar de vlammen flikkeren. Er is geen brandweer te zien en oplossingen al helemaal niet. De crises in Azië, de financiële ineenstorting in Rusland en de moeilijkheden in veel Latijns-Amerikaanse landen tonen aan hoe fragiel de financiële markten en veel economieën zijn. Welvaart, groei en werkgelegenheid bevinden zich dan ook in de wurggreep van deze financiële markten. Meer dan ooit is er behoefte aan een hervorming van het internationale financiële systeem. Dat kan de rust in Europa niet verdoezelen. De financiële markten zijn tenslotte gemondialiseerd en onafhankelijk van politieke controle. De kapitaalstromen van 1300 miljard Amerikaanse dollar hangen weliswaar maar voor 3 à 4 procent met de handel van goederen en diensten samen, maar hebben wel een zeer negatieve - of soms zelfs positieve - invloed op economieën, ze verstoren ontwikkelingen inzake groei en investeringen en op die manier verdwijnen er arbeidsplaatsen.
Door de liberalisering en deregulering van de financiële markten, de vooruitgang op het gebied van de communicatietechniek en de volledige terugtrekking van de staat inzake financieringen zijn de nationale financiële markten naar elkaar toe gegroeid. De vrije wereldhandel heeft ook behoefte aan een open internationaal financieel stelsel. Tegenover het positieve effect van de mondialisering - betere allocatie van kapitaal, kostenbesparingen, nieuwe mogelijkheden op het vlak van risicoregeling - staat echter mogelijke instabiliteit op de financiële markten. De toenemende kapitaalvorming en schuldenproblemen leiden tot kwantiteitsproblemen, prijsproblemen en problemen in verband met derivaten die ontaarden in speculatie, volatiliteit en krachs. Dat kan de reële economie niet verdragen. De exclusieve groei van de derivatenhandel - in 1994 bedroeg het volume hiervan 40 biljoen dollar - en de terugtrekking van het economisch beleid hebben bijgedragen tot de verkeerde ontwikkelingen op de financiële markten. Nationaal economisch beleid is niet meer mogelijk en er is behoefte aan internationale samenwerking en coördinatie van het economisch beleid om crises te voorkomen. Samen staan we sterk! Derhalve juich ik het initiatief van Clinton uitdrukkelijk toe en roep ik het Europese voorzitterschap van de Raad ertoe op zich achter dit initiatief te plaatsen en hieraan mede structuur te geven. De crisislanden in deze wereld moeten samen met de G7-landen om de tafel gaan zitten. De vergaderingen van de G7 beantwoorden niet meer aan de ontwikkeling van de wereldeconomie.
Wellicht hebben wij zelfs een mondiale veiligheidsraad nodig. Dergelijke overwegingen moeten op mondiaal vlak worden besproken door de besluitvormers inzake het monetair, financieel en economisch beleid. Wij hebben behoefte aan uitwegen uit de crisis en aan een nieuwe financiële orde, die door middel van transparantie, controle-, waarschuwings- en ondersteuningssystemen stabiliteit brengt op monetair en financieel vlak. Kredietverzekeringsstelsels op internationaal niveau, zoals sommige speculanten eisen, dienen echter van de hand gewezen te worden. Speculaties mogen niet ook nog met fiscale middelen worden beloond.
Het lijdt geen twijfel dat een gemeenschappelijk internationaal economisch beleid inderdaad moeilijk, maar wel noodzakelijk is en dat houdt ook in dat de rol van het Internationaal Monetair Fonds, de Bank voor Internationale Betalingen en de Wereldhandelsorganisatie ter discussie gesteld moet worden, zonder echter die instellingen als zodanig in twijfel te trekken. Wij moeten zorgen voor efficiënte regulering en toezicht op internationaal vlak, de instellingen moeten worden hervormd en de onderlinge samenwerking moet worden verbeterd.
In een regulerend systeem horen vooral maatregelen thuis voor het openbaar maken van financiële gegevens met een vergelijkbare standaard, transparantie bij alle transacties op de financiële markt, efficiëntere financiële markten, betere controlemaatregelen voor kredietgever en kredietnemer, maatregelen ter vermindering van het aantal verstrekte kortlopende kredieten en ter indamming van speculaties, alsmede prikkels voor grensoverschrijdende overeenkomsten voor langlopende kredieten. In democratieën moeten overigens alle economische gegevens door de regeringen openbaar gemaakt worden. Daar kunnen de financiële markten hun gegevens niet achterhouden. Bovendien zijn zij steeds meer van belang voor welvaart, groei en werkgelegenheid, dat is duidelijk.
Op de gemondialiseerde markten zal een stabiele wisselkoers belangrijk zijn. De euro zal hiertoe kunnen bijdragen in een meerpolig mondiaal monetair stelsel, ook al zijn overeenkomsten tussen verschillende financiële zones volgens mij nog toekomstmuziek. Maar een ding kan zeker lukken: een nauwe samenwerking tussen de Europese Centrale Bank en het stelsel van Amerikaanse centrale banken is in ons aller belang, in het belang van stabiliteit. Dit zou ook baat hebben voor Rusland, voor welk land mijns inziens de voorstellen van de G7 teleurstellend zijn. Ook al moet Rusland zijn huiswerk maken, wij kunnen niet garanderen dat het beleid van het IMF het verder mogelijk blijft maken. Rusland kan geen Manchesterkapitalisme aan. Alles moet in het werk gesteld worden om eindelijk een sociale markteconomie in Rusland op te bouwen en een sociaal aanvaardbare overgang uit te voeren. Mijns inziens zijn voor Rusland zelfs tijdelijke controles op het kapitaalverkeer aanvaardbaar en noodzakelijk, zodat de Russische bevolking ook de positieve effecten van de ontwikkeling ondervindt.

Van den Broek
Voorzitter, vele behartenswaardige woorden zijn vandaag gesproken over de wereldcrisis in de economie, maar vooral over de situatie in Rusland, waarover ook door het voorzitterschap en de voorzitter van de Commissie uitvoerig is gesproken. Laat mij ter afsluiting van dit debat nog een aantal opmerkingen maken waarbij mijn collega de Silguy nog iets zal zeggen over de economische en monetaire aspecten van de wereldcrisis.
Ik zou willen beginnen met te zeggen dat uit alle bijdragen in feite een grote zorg naar voren komt, maar tegelijkertijd ook een grote solidariteit met het lot van Rusland. Het belang van dit immens grote land op ons eigen continent is dat zo spoedig mogelijk de situatie wordt gestabiliseerd. Dat is niet alleen een Russisch belang, maar dat is zeker ook ons belang. Tegelijkertijd voeg ik daaraan toe, en dat is door verschillende geachte afgevaardigden op verschillende wijzen tot uitdrukking gebracht, dat de werkelijke verandering en de werkelijke hervorming uit de aard der zaak vanuit Rusland zelf moet komen. Die kan niet van buiten worden opgelegd. Het enige wat de internationale gemeenschap kan doen en wat wij kunnen doen, is steun geven indien door Rusland daadwerkelijk ook een verdere hervormingspolitiek wordt gevoerd. Daarvoor is de hoogste prioriteit op dit moment dat de politieke crisis wordt overwonnen, dat er een consensus wordt gevormd en ontwikkeld tussen regering en volksvertegenwoordiging zonder welke ook verdergaande hervormingen nooit kunnen worden doorgevoerd. In dat politieke proces zijn in ieder geval een aantal hoopvolle tekenen op dit moment waar te nemen. Wij hopen dat tegen het eind van deze week daarover ook meer duidelijkheid komt.
Ik zou ook nog eens een keer willen onderstrepen dat een hervorming in Rusland niet een concessie is aan het Westen, maar in Ruslands belang zelf is; dat diegenen, onder wie voorzitter Santer, die hebben onderstreept dat een goed economisch beleid als zodanig ook een sociaal beleid mogelijk maakt dat punt ook onder de aandacht van de volksvertegenwoordigers van de Doema dienen te brengen, niet voor het eerst overigens.
Wij kunnen ideologische debatten met elkaar houden - en dat is op zich best interessant en de moeite waard - over wat voor soort markteconomie nu voor Rusland het beste zou passen, maar een aantal basisgegevens daar kunnen onder geen enkele omstandigheid worden verwaarloosd. Dat betekent dat een volstrekt ontbreken van een regulerend systeem, van een wettig kader, in Rusland op zich elke vorm van economie en economisch beleid blootstelt aan excessen. Dat is dan ook precies wat wij hebben gezien. Als de winst van bedrijven naar het buitenland verdwijnt, als er geen belastingen worden betaald, als banken niet worden gecontroleerd en er zijn vele andere voorbeelden te noemen, dan stort het gehele systeem in elkaar. Liberalisering op zich is niet slecht, maar volstrekt ongecontroleerde liberalisering of liberalisering uitsluitend ten gunste van een kleine oligarchie is wel slecht. Ook dat is een fenomeen dat zich in Rusland heel duidelijk manifesteert.
Er is veel gesproken over wat nu de Europese Unie zelf concreet en actief in deze fase zou kunnen doen. Ik heb ter voorbereiding op dit debat nog eens nagegaan wat onze TACIS-programma's met Rusland, waarvan voorzitter Santer u heeft gezegd dat daaraan in de loop van de afgelopen jaren sinds 1991 zo ongeveer 2 miljard ecu is besteed, nu precies allemaal hebben ingehouden. Dat zijn voornamelijk programma's geweest die dienden ter herstructurering van de Russische economie, hervormingsplannen in economisch maar ook in politiek opzicht die werden ondersteund. Hele concrete voorbeelden zijn de programma's die dienden tot herziening van het belastingstelsel, toezicht op het bankwezen, investeringsbescherming die ook de buitenlandse investeerders meer vertrouwen zou kunnen geven om meer geld in Rusland te investeren. Zo zouden er nog veel voorbeelden te noemen zijn: trainingsprogramma's voor jonge managers en gaat u maar door.
Met een groot aantal van deze programma's is al een begin gemaakt, maar het feit is en blijft dat zij aan Russische kant slechts gebrekkig vertaald zijn in nieuwe wetgeving of in uitvoeringscontrole of in daadwerkelijke programma's die de hervormingen daadwerkelijk in reële daden, in reële praktijk hebben omgezet. Het beste wat wij op dit moment kunnen doen, is zien in hoeverre de lopende programma's verdere aanpassing behoeven of verdere toespitsing op de meest acute noden van dit moment. Wij hebben daarover al ideeën bij de Russische autoriteiten neergelegd, ook al voordat deze crisis medio augustus uitbrak, en wij kunnen vervolgens zien in hoeverre het programma waarvan de voorbereidingen al waren aangevangen voor 1999 verdere aanpassingen behoeft.
Er is hier opgemerkt, en ook voorzitter Santer heeft dat ruiterlijk erkend, dat wij bij de uitvoering van die programma's heel vaak stuiten op onze eigen bureaucratische beperkingen. Bij veel van die programma's is het zo dat wanneer het managementcomité, de vertegenwoordiging van de lidstaten, zijn goedkeuring aan bepaalde programma's geeft, het nog ongeveer tien maanden duurt voordat een contract ter zake daadwerkelijk kan worden ondertekend.
Wij zijn graag bereid, zoals wij dat overigens ook in overleg met het Parlement hebben gedaan ten aanzien van de reconstructie in Bosnië waar dezelfde klachten werden gehoord, om te proberen al dan niet via wijziging van de verordening, maar dat laatste is dan bijna onvermijdelijk, tot een versnelling van die procedures te komen. Maar wij zullen daarvoor dan ook de medewerking van de Raad nodig hebben. Maar waar wij zelf intern onze procedures kunnen versnellen daar kunt u ervan op aan dat het ook zal gebeuren. Wellicht zal men hier en daar ook meer mensen moeten inzetten om in de huidige crisis slagvaardiger te kunnen optreden. Maar ik zou het beeld willen vermijden als zouden onze steunprogramma's of zelfs die van andere internationale organisaties inclusief die van het IMF of een onvoldoende slagvaardig optreden van de internationale gemeenschap daadwerkelijk de oorzaak van de crisis zijn. Nee, Voorzitter, de oplossingen moeten in de allereerste plaats vanuit Rusland zelf worden aangedragen. Daarbij past ook een relativerende opmerking.
Op zich mag het nu weer niet zo verbazingwekkend heten dat wanneer het hervormingsproces in Rusland slechts zeven jaar aan de gang is men dan, gezien de voorgeschiedenis, nog niet op werkelijk spectaculaire resultaten kan wijzen. Er is te weinig gebeurd. Er zijn andere landen geweest die met de hervormingen veel meer succes hebben geboekt, maar het zijn dan ook stuk voor stuk landen met een andere geschiedenis, een andere cultuur dan Rusland. Ik zeg dat niet in vergoelijkende zin. Ik wil het wel zeggen in aanmoedigende zin in de richting van Rusland dat de huidige situatie als zodanig ook te veranderen moet zijn indien er werkelijk een gemeenschappelijke inspanning is van het politieke leiderschap en van het parlement in Rusland om tot werkelijke hervormingen te komen. Dan ben ik overtuigd dat ook de internationale gemeenschap klaar staat om rekening houdend met de huidige situatie, rekening houdend met de hele moeilijke sociale situatie, haar steun zo veel mogelijk aan te passen, zolang er maar uitzicht bestaat op vooruitgang. En zolang men zich maar aan een aantal basisregels houdt en, met name het scheppen van allerlei wettelijk kader niet naast zich neerlegt. Want dan blijft het altijd goed geld naar kwaad geld brengen.
Het is met die instelling dat wij ook de dialoog met de Russische partners op dit moment voeren. Ik ben buitengewoon blij dat vanmiddag de Gemengde Parlementaire Commissie met Rusland plaatsvindt. Ik zal daar ook graag een betoog houden op uitnodiging van de beide voorzitters. Er is een top voorzien met de president van Rusland in oktober. Daartussen door loopt nog een uitnodiging van de huidige premier aan voorzitter Santer en mijzelf om over de situatie van gedachten te wisselen. De G7 zijn buitengewoon actief en bereiden zich voor op mogelijke nieuwe maatregelen. Een ding staat vast en ik herhaal het: het is Rusland zelf dat graag deel uit wil maken van de G7/G8. Het is Rusland zelf dat vraagt om toegelaten te worden tot de wereldhandelsorganisatie. Daarom moet het ook Rusland zelf zijn dat de maatregelen neemt om in die kaders werkelijk effectief en met resultaat te kunnen optreden. Dan kan ook volledig op de steun van de internationale gemeenschap worden gerekend.

Verwelkoming
De Voorzitter
Geachte collega's, het is mij een genoegen op de officiële tribune de delegatie van de nationale vergadering van de Republiek Tunesië, onder leiding van mevrouw Shadlia Boukchina, vice-voorzitter van de kamer van afgevaardigden, welkom te mogen heten. Deze delegatie bezoekt ons voor de negende interparlementaire bijeenkomst met de bevoegde delegatie van het Europees Parlement. Het is ons een eer u hier te mogen ontvangen.
De betrekkingen tussen Tunesië en de Europese Unie zijn gefundeerd op de beginselen die de samenwerking tussen de Europese Unie en de mediterrane landen kenmerken. De contacten op parlementair niveau hebben aangetoond dat er een wederzijds verlangen bestaat tot nauwe samenwerking in alle belangrijke sectoren. Ik hoop dat deze negende bijeenkomst een nieuwe stap is in de richting van toenadering tussen onze landen en tussen de door ons vertegenwoordigde volkeren. Ons doel is te zorgen voor een vreedzame en opbouwende samenleving rondom de Middellandse Zee die, evenals in het verleden, een bevoorrecht gebied is voor onderlinge contacten.
Ik wens de delegatie van Tunesië een succesvol en aangenaam verblijf in Straatsburg. Nogmaals hartelijk welkom!

Internationale financiële crisis en politiekeontwikkelingen in Rusland (voortzetting)
de Silguy
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de korte tijd die mij is toebedeeld, wil ik twee reeksen opmerkingen maken: allereerst over de Europese economische situatie, en vervolgens over de situatie in Rusland
Wat om te beginnen de economische situatie in Europa betreft, ligt de beslissing van 2 mei inderdaad gelukkig achter de rug. Hoe zou de toestand op monetair vlak er vandaag in Europa uitzien als Europa op 2 mei niet beslist had welke landen aan de euro zullen deelnemen en als Europa geen beslissing genomen had over de pariteiten die gehanteerd zullen worden om de euro op 1 januari vast te leggen. Het is dan ook klaar en duidelijk dat de euro al een eerste succes geboekt heeft en met name gezorgd heeft voor de monetaire stabiliteit die onze munten kennen. De euro speelt hier inderdaad een defensieve rol - men heeft het over een schild - maar deze rol kan niet weerlegd worden.
Welke gevolgen zal de huidige crisis voor de Europese economie hebben? Dit is inderdaad een ernstige crisis en ze zal gevolgen hebben, maar die zullen hoe dan ook beperkt zijn dankzij de troeven waarover Europa beschikt. Dit is een ernstige crisis omdat de problemen zich opstapelen. We hebben het de hele morgen over Rusland gehad en nauwelijks over Azië, terwijl Europa op handels- en financieel vlak in het algemeen veel sterker aanwezig is in Azië dan in Rusland. De toestand in Azië heeft een grens bereikt, de situatie in Zuidoost-Azië stabiliseert zich en China geeft op dit ogenblik blijk van een opmerkelijke verantwoordelijkheidszin. Japan blijft evenwel een probleem: het land zit in een recessie en het programma voor de stabilisering en de gezondmaking van de financiële sector en het bankwezen is nog niet in werking getreden. Er zijn dus wel degelijk een aantal onzekerheden, waarom zouden we hier een geheim van maken?
De crisis zal gevolgen hebben voor de wereldhandel of toch zeker voor een aantal sectoren. Het is duidelijk dat deze problemen niet van zodanige aard zijn dat ze de wereldhandel zullen ontwikkelen en bevorderen en dat dit niet goed is voor Europa. Bij de sectorale gevolgen heeft de Commissievoorzitter zopas gewezen op het belang van de Russische markt voor de uitvoer van Europese landbouwproducten. Landen zoals Finland en Griekenland voeren meer handel met Rusland dan het communautaire gemiddelde. Welke gevolgen zal dit alles hebben? Ik verwijs naar de prognoses die wij eind oktober zullen opstellen in een poging om de gevolgen van de Russische crisis te becijferen. De gevolgen zullen hoe dan ook beperkt zijn dankzij de troeven waarover Europa beschikt.
Er is op dit ogenblik geen enkele reden tot paniek. Waarom? Omdat de fundamenten goed zijn. Ik herinner mij dat wij het hier een jaar geleden over de gevolgen van de Aziatische crisis hadden en ons de vraag stelden welke gevolgen die voor Europa zou hebben. We moeten evenwel vaststellen dat Europa in 1998 nog altijd een groei van 2, 8 % zal kennen en dat in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar de interestvoeten op lange termijn ondanks de crisis met 1 % gedaald zijn in Duitsland en de eurozone, hetgeen aanzienlijk is. Ik voeg eraan toe dat Europa van alle grote economische blokken de hoogste groei zal kennen in 1998 en 1999. Wat een verandering vergeleken bij de situatie van twee jaar geleden, toen wij ons hier tezamen afvroegen waarom de hele wereld groei kende behalve Europa! De economische basis is goed en er is op dit moment dan ook geen reden tot paniek.
De enige vraag is hoe wij het vertrouwen kunnen behouden in Europa. Mijns inziens moeten wij de huidige policy mix voortzetten om de huidige dynamiek te behouden. Dat is van essentieel belang. De begrotingsdiscipline mag niet versoepeld worden, want alleen als we het beleid voortzetten dat vruchten afgeworpen heeft, zullen wij een stevige vraag kunnen behouden in Europa die, ik zou zeggen, krachtig genoeg is om de gevolgen waarop ik zopas gewezen heb, teniet te doen.
Dan wil ik het vervolgens over de internationale economische situatie hebben. Allereerst moeten we opletten met verkeerde goede oplossingen, met verkeerde goede recepten. Laten we niet op de pianist schieten, zoals wij vaak in Frankrijk zeggen, laten we niet op de internationale financiële instellingen schieten. We mogen niet vergeten dat de landen tenslotte de aandeelhouders van deze internationale financiële instellingen zijn. 30 % van het kapitaal van het IMF, 30 % van de quota zijn in handen van de Europeanen, tegen 18 % voor de Verenigde Staten. Laten we dus om te beginnen de hand in eigen boezem steken en in onze eigen landen kijken. Bovendien ben ik van mening dat het IMF een belangrijke opdracht, monetaire stabiliteit, vervult en dat wij het moeten helpen.
De werking, de taken van het internationaal monetair stelsel, van het Internationaal Monetair Fonds moeten vandaag evenwel aangepast worden. Mijns inziens moeten we ons hierover bezinnen. Wij moeten het IMF aanpassen aan de nieuwe situatie, wij moeten nagaan hoe de financiële programma's van het IMF op sociaal vlak gesteund moeten en kunnen worden. Het moet tevens aangepast worden aan het nieuwe gegeven van de euro, die het landschap natuurlijk grondig wijzigt.
Een belasting op kapitaalbewegingen is een tweede verkeerde oplossing. Opgelet, zo'n heffing is gevaarlijk en onrealistisch. Ze is gevaarlijk omdat ik schrik heb de investeringen te bestraffen. Wij hebben behoefte aan investeringen en hebben bijgevolg behoefte aan kapitaal. Laten we dit niet ontmoedigen. Vooral niet in Europa, waar wij de zone vormen die kapitaal aantrekt, zodat wij de groei op peil kunnen houden. Laten wij onze ondernemingen dus niet straffen. Laten we evenmin de ontwikkelingslanden straffen, die een tekort op hun lopende rekeningen hebben en geld nodig hebben. Daarenboven is zo'n heffing op kapitaalbewegingen onrealistisch omdat een aantal belastingoasen die deze niet toepassen, niet zouden verdwijnen en de heffing een aanmoediging voor fraude en speculatie zou zijn.
Hoe kan dit dan opgelost worden? Persoonlijk denk ik dat momenteel vier wegen onderzocht moeten worden om dit probleem op te lossen. In de eerste plaats moeten transacties transparanter verlopen, of het nu om financiële of handelstransacties van de overheid of van particulieren gaat. Er moet meer transparantie zijn. Ten tweede moeten we ons mijns inziens bezinnen over de regels voor het toezicht en de controle op banken en moeten we ervoor zorgen dat de regels die wij in Europa hanteren ook in ruime mate in de rest van de wereld kunnen worden toegepast. Wij moeten tevens de particuliere sector betrekken bij de aanpak van crises en er is meer internationale macro-economische samenwerking nodig - dat is essentieel.
Op dit gebied is een taak weggelegd voor de euro als wij willen dat Europa een rol speelt op internationaal vlak, dat het niet gewoon een waarnemer is, maar zelf een actieve rol speelt. Wij moeten de conclusies trekken uit de komst van de euro. De Commissie werkt hier momenteel aan. De lidstaten moeten dit nog wel aanvaarden en er zal de komende maanden een zware verantwoordelijkheid op onze schouders, op uw schouders, op de schouders van het Oostenrijkse voorzitterschap van de Europese Unie rusten. Europa moet deelnemen aan een systeem, zodat dit internationale systeem representatief en dus doeltreffend is.
Voor ik besluit wil ik het tenslotte ook nog even over Rusland hebben. Het probleem waar Rusland in tegenstelling tot Europa mee kampt, is dat het het vertrouwen moet herstellen. Wij moeten het vertrouwen behouden. Rusland moet het vertrouwen herstellen bij de Russen. Wij hebben het hier vanmorgen uitgebreid over gehad. Laten we de Russen niet ontmoedigen, laten we hen helpen, maar de Russen moeten zelf ook het vertrouwen van de internationale gemeenschap herwinnen. Zij hebben een regering. Wij wachten nu op hun economisch programma. Wij zullen dit economisch programma beoordelen wanneer we het ontvangen. Mijns inziens zal het vertrouwen niet alleen afhangen van de politieke consensus die over dit programma bestaat, maar ook van vier eenvoudige regels, vier sleutelelementen. Wij moeten nagaan of het programma de inflatie binnen de perken kan houden en dus voor een stabiele roebel kan zorgen; of het de begrotingssituatie kan rechttrekken; of het in staat is het bankwezen te consolideren en te herstructureren; en tenslotte of zodoende de internationale verplichtingen kunnen worden nagekomen. Naar mijn mening zal de internationale gemeenschap het Russische plan op grond van deze punten beoordelen.
Er is kortom inderdaad een crisis, maar een crisis is toch het einde van de wereld niet. Er zij aan herinnerd dat, ondanks de krach in 1987, de groei in Europa in 1988 4 % bedroeg. Laten we dus onze kalmte bewaren. Laten we waakzaam blijven en laten wij Europeanen vandaag gebruik maken van onze troeven, laten wij onze mogelijkheden en in het bijzonder de komst van de euro benutten.

De Voorzitter
Ik heb overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement acht ontwerpresoluties ontvangen over de internationale financiële crisis.
Eveneens heb ik overeenkomstig artikel 37, lid 2, van het Reglement zes ontwerpresoluties ontvangen over de politieke ontwikkelingen in Rusland.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren afgevaardigden, zoals gebruikelijk nog een slotwoord van het voorzitterschap, dat ik kort zal houden omdat de stemming direct zal plaatsvinden. Allereerst wil ik u bedanken voor het zeer interessante debat over uiterst belangrijke elementen van de crisis in Azië, de crisis in Rusland en de crisis die zich in Latijns-Amerika aftekent. Wat is nu het belangrijkste voor de Europese Unie? Ik wil dat graag nog eens in het kort samenvatten. Enerzijds is de Raad zich vanzelfsprekend bewust van de rol die Europa op mondiaal vlak moet spelen, vooral op grond van zijn sterkte op economisch en financieel gebied. Ik wil dat uitdrukkelijk onderstrepen, omdat dit in de discussie ter sprake is gekomen. Natuurlijk zullen de Raad, maar ook de Commissie hun steentje bijdragen.
Anderzijds dienen de Raad en de Commissie nauw samen te werken bij de inhoudelijke vastlegging van de voorstellen die wij bij de volgende ontmoeting aan Rusland kunnen voorleggen. Een zo goed mogelijke coördinatie van de Europese Unie is dan ook absoluut noodzakelijk. Dit houdt ook in dat er Europese knowhow wordt aangereikt op het vlak van de bancaire en financiële sector, het bestuur, bij de opbouw van structuren voor de rechtsstaat en bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad. Natuurlijk zal de Commissie ook andere voorstellen uitwerken voor hoe Rusland bij deze moeilijke overgangsproblemen geholpen kan worden. Vooral TACIS is belangrijk op dit vlak, maar ook andere programma's. Ik wil echter nogmaals benadrukken, en dit is in de discussie herhaaldelijk gezegd en ook de Commissie heeft dit ter sprake gebracht, dat de hervormingen in Rusland zelf moeten beginnen en dat wij alleen hulp kunnen bieden.
Mijns inziens is het bijzonder belangrijk het mechanisme van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst te gebruiken om onze dialoog met Rusland weer te verdiepen. Natuurlijk moeten de ministers van Financiën van de EU bij hun overwegingen - en ook dit kwam steeds weer naar voren in de discussie - alle menselijke en sociale aspecten van de situatie in Rusland in aanmerking nemen. Aangezien zowel de ministers van Buitenlandse Zaken, de ministers van Financiën alsook de Commissie de ontwikkelingen in Rusland op de voet volgen en beoordelen, zullen de acties van de EU coherent zijn. Dat is mijns inziens ook van bijzonder groot belang.
Ik wil nog op enkele essentiële punten ingaan die ook in het debat ter sprake zijn gebracht. De betrekkingen tussen de EU en Rusland dienen ook in de toekomst gestoeld te worden op samenwerking, partnerschap en een gelijkwaardige dialoog. Uit het debat bleek dat men het hierover eens is.
Vervolgens sta ik ook achter de woorden van de heer de Silguy, namelijk dat men de situatie niet overdreven moet dramatiseren. Het is een crisis, maar wij staan niet aan het begin ervan en er is toch al veel bereikt. Vroegtijdige signalen voor de verdere koers en snelle maatregelen zijn bijzonder belangrijk. De huidige situatie zal niet - dat is van essentieel belang en ik benadruk het nogmaals in het kader van het voorzitterschap - tot een terugtrekking van de partner Rusland leiden, maar tot een intensievere dialoog.
Hoe zal deze dialoog eruitzien? Zoals u weet, is de trojka van de ministers van Buitenlandse Zaken morgen al bij premier Primakov en op 27 oktober vindt in Wenen de topconferentie EU-Rusland plaats. Hiervoor zijn al veel voorbereidingen getroffen en al de punten die in het debat naar voren zijn gekomen, zullen dan ter sprake worden gebracht.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.

Stemming
De Voorzitter
Om te beginnen wil ik het Huis mededelen dat ik een formeel bezwaarschrift heb ontvangen tegen de toepassing van de vereenvoudigde procedure met betrekking tot de verkoop van genetisch gemodificeerde maïs in Oostenrijk (document C4-0373/98). Dit bezwaarschrift is ingediend door mevrouw Flemming en andere leden overeenkomstig artikel 99 van het Reglement. Het voorstel wordt bijgevolg naar de bevoegde commissie terugverwezen overeenkomstig het bepaalde in artikel 99, lid 2.
Ik wil het Huis tevens mededelen dat ik een formeel bezwaarschrift heb ontvangen tegen de toepassing van de vereenvoudigde procedure met betrekking tot de verkoop van genetisch gemodificeerde maïs in Luxemburg (document C4-0374/98). Dit bezwaarschrift is ingediend door mevrouw Roth-Behrendt en andere leden overeenkomstig artikel 99 van het Reglement. Het voorstel wordt bijgevolg naar de bevoegde commissie terugverwezen overeenkomstig het bepaalde in artikel 99, lid 2.

Fayot
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het verzoek om uitstel van deze kwestie ondertekend opdat ze wordt terugverwezen naar de milieucommissie, maar ik zou willen dat deze commissie ons verzekert dat zij deze kwestie ook daadwerkelijk zal onderzoeken. De coördinators van de milieucommissie hebben de beschikking van de Commissie inzake de verkoop van genetisch gemodificeerde maïs inderdaad besproken op 24 juni, maar de kwestie is niet behandeld in de commissie. Ik wens dan ook dat dit nu wel degelijk gebeurt.

De Voorzitter
Voor alle duidelijkheid: het Reglement laat ons geen andere keus dan de zaak naar de bevoegde commissie terug te verwijzen. Hoe de kwestie daar verder wordt aangepakt, is aan de commissie milieubeheer.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk steunen ook wij het verzoek om terugverwijzing. Ik kan echter niet de opmerking onderdrukken dat de Fractie De Groenen in het Europees Parlement dit al voor het zomerreces heeft gevraagd en dat dezelfde afgevaardigden die nu het verzoek hebben ingediend, toen hebben geweigerd om het in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming te behandelen. Het gaat mij echter om het volgende...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

De Voorzitter
Collega's, wij gaan hier niet verder over discussiëren. Het Reglement is op dit punt glashelder. De kwestie moet naar de desbetreffende commissie worden terugverwezen. Hieraan valt niets uit te leggen of toe te lichten.

Tomlinson, The Lord
Mijnheer de Voorzitter, het gaat hier om een zeer complex verslag en het lijkt mij voor het Huis een goede zaak als ik kort mag toelichten dat het Parlement nu moet gaan stemmen over twee Commissievoorstellen tot wijziging van dezelfde verordening voor financiële en technische samenwerking met de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever.
Het eerste voorstel dateert van begin dit jaar en het tweede van juli. De Commissie wil echter beide voorstellen afzonderlijk handhaven. Daarom worden zij gezamenlijk behandeld. Zij vormen de basis van het compromis dat het Parlement en de Commissie hebben weten te bereiken, nadat het Parlement zich op 18 juni had uitgesproken voor terugverwijzing van het eerste verslag naar de bevoegde commissie overeenkomstig artikel 60, lid 2. Daarbij nam het Parlement twaalf amendementen op het eerste voorstel aan, die allemaal door de Commissie werden verworpen. Enkele van die amendementen op het eerste voorstel zijn nu in het tweede Commissievoorstel opgenomen. In de onderhandelingen met de Commissie om een algemeen compromis voor de twee voorstellen te vinden heb ik als rapporteur de Commissie ertoe weten te bewegen bijna alle amendementen over te nemen, met uitzondering van die over de comitologie. Het Parlement buigt zich nu over het nieuwe Commissievoorstel over de comitologie en verlangt dat wat in dit kader is afgesproken, ook wordt toegepast.
Daarom zou de Commissie, alvorens wij tot stemming overgaan, hier in de plenaire vergadering allereerst moeten bevestigen dat de amendementen 1, 2, 7 en 8 op het verslag A4-0180/98, die in juni jongstleden door de Fractie van de Europese Volkspartij zijn aangedragen met betrekking tot het eerste Commissievoorstel, reeds in haar tweede voorstel zijn opgenomen. Als de Commissie dat kan verklaren, kunnen de amendementen als ingetrokken worden beschouwd.
Ten tweede zou de Commissie de toezegging moeten doen dat zij op korte termijn in haar tweede voorstel alsnog een aantal amendementen zal opnemen. Hierbij gaat het om de amendementen 5 en 12, die reeds in juni van dit jaar zijn aangenomen, om compromisamendement 1 met betrekking tot het eerste voorstel, dat deel uitmaakt van een reeks van zes nieuwe amendementen waarover wij ons vandaag dienen uit te spreken, alsook om amendement 6 op het tweede voorstel. Als de Commissie het eerste punt kan bevestigen en zichzelf op het tweede wil vastleggen, zou ik het Europees Parlement willen adviseren om met betrekking tot de nieuwe amendementen op verslag A4-0300/98 bij het compromisamendement 1 en de amendementen 4, 5 en 6 vóór te stemmen en de amendementen 2 en 3 in te trekken ten gunste van amendement 6. Of deze opzet slaagt hangt af van de vraag hoeveel tijd de Commissie denkt nodig te hebben voor de indiening van een vernieuwde versie van haar tweede voorstel waarin rekening wordt gehouden met het politieke standpunt van dit Parlement.

De Voorzitter
Dank u, ik ben blij dat u een en ander hebt toegelicht.

Marín
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, om te beginnen zou ik de Begrotingscommissie, en met name haar rapporteur de heer Tomlinson, willen danken voor het goede werk dat is verricht. Op 25 juni stelde de Commissie een tweede voorstel tot wijziging van het Financieel Reglement voor aan het Parlement en de Raad. Hierin stonden, zoals ik tijdens de plenaire vergadering van 17 juni had beloofd, verschillende wijzigingen die het Parlement had gesuggereerd na ons eerste voorstel, om precies te zijn amendementen 1, 2, 7 en 8. Hierbij bevestig ik dus dat de Commissie ze aanvaardt.
Dankzij de wil van het Parlement om tot een pragmatische oplossing te komen, hebt u een buitengewoon verslag gemaakt dat, dit moet gezegd worden, de twee voorstellen afzonderlijk behandelt, waardoor wij veel vraagstukken op hebben kunnen lossen die tussen de twee instellingen staan, en ik denk dan in de eerste plaats aan het probleem van de comitologie, dat de Commissie graag opgelost zou zien.
Maar er zijn nog een aantal vraagstukken waar nader op in moet worden gegaan, en ik geef u vandaag ons standpunt hierover. Ten eerste de duur van het Financieel Reglement. De Commissie heeft een programma van acht jaar voorgesteld, dat zou lopen van 1999 tot 2006, maar in het tweede voorstel accepteren we een periode van vijf jaar, van 1999 tot 2003. Ten tweede kan ik nog bevestigen dat de Commissie tevens akkoord gaat met drie wijzigingen van het Parlement op het tweede voorstel. Ik heb het over de amendementen 5 en 12, compromisamendement 1 van het Parlement op het eerste voorstel en amendement 6 op het tweede voorstel.
Dankzij dit compromis en de steun van het Europees Parlement, zal de Commissie op 1 januari 1999 over een meer flexibele en pragmatische methode beschikken om het Palestijnse volk en het vredesproces de steun te verlenen van de Europese Unie.
Ik wil echter wel opmerken, mijnheer Tomlinson, dat het succes van dit ambitieuze programma voor het vredesproces afhangt van het verloop van dit vredesproces en we mogen niet uit het oog verliezen dat de situatie op het moment kritiek is.
De Commissie zal onmiddellijk gebruik gaan maken van deze instrumenten, maar ik moet u waarschuwen dat het toepassen van deze instrumenten op Palestijns grondgebied grotendeels af zal hangen van het vredesproces. Als het vredesproces zich gunstig ontwikkelt, kunnen we beginnen met een groot economisch samenwerkingsprogramma, maar als de situatie stagneert, hebben we te maken met moeilijkheden waar ik u niet op hoef te wijzen.
(Het Parlement neemt bij opeenvolgende stemmingen beide wetgevingsresoluties aan)

Pirker
Mijnheer de Voorzitter, inhoudelijk is mij niet helemaal duidelijk waarover wij stemmen. Kan iemand van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten dit ophelderen? In amendement 4 wordt de Commissie verzocht voorstellen in te dienen om het recht op gezinshereniging uit te breiden tot kinderen en bloedverwanten in opgaande lijn die niet ten laste komen.
Is dat bedoeld voor burgers van de Unie of voor alle onderdanen van derde landen? Het gevolg zou namelijk zijn dat hierdoor een immigratiestroom wordt veroorzaakt. Derhalve vraag ik om verduidelijking van deze passage. Worden bij deze gezinshereniging alleen burgers van de Unie bedoeld of geldt het ook voor onderdanen van derde landen? Daar hangt natuurlijk ook de stemming van af.

Zimmermann
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, mijns inziens is de tekst in de huidige vorm duidelijk. Het gaat om personen die in de Unie wonen en dan om de gezinshereniging. Dat komt eigenlijk duidelijk naar voren uit de tekst. Bedoeld worden degenen die al een legale verblijfplaats in de Unie hebben.
Betreffende amendement 8

Lindeperg
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het woord voeren inzake een voorstel van orde. Ik wil de Vergadering om een aparte stemming over een woord verzoeken. Ik geef toe dat dit verzoek te laat wordt ingediend en bied hiervoor mijn verontschuldigingen aan. Het gaat om het woord "politieke" in de laatste zin, die als volgt luidt: "vraagt onmiddellijk dat deze onderdanen - ik verduidelijk dat het hier gaat om de onderdanen van derde landen die legaal in de Unie verblijven - op dezelfde manier behandeld worden als de burgers van de Unie op het gebied van politieke, sociale en economische rechten" .
Ik verzoek namens de Franse delegatie om een aparte stemming over het woord "politieke" . Onze delegatie is wel voor stemrecht bij lokale verkiezingen, maar niet bij nationale verkiezingen. Het begrip "gelijke politieke rechten" heeft zowel betrekking op lokale als nationale verkiezingen. Kortom, als het verzoek om een aparte stemming wordt ingewilligd en het woord "politieke" geschrapt wordt, zullen wij voorstemmen. Zo niet zullen wij tegenstemmen.

De Voorzitter
Ik zou graag behulpzaam zijn, maar er gelden strikte termijnen voor de indiening van verzoeken om stemming in onderdelen. Afgaande op de sfeer hier in dit Huis, heb ik het gevoel dat wij in ellenlange discussies verzeild raken als wij hierover een stemming in onderdelen gaan houden.
(Het Parlement verwerpt de resolutie)

Falconer
Mijnheer de Voorzitter, zoals u ongetwijfeld weet, ben ik altijd geïnteresseerd in hoofdelijke stemmingen. Kunt u me zeggen of wij daarnet vijf hoofdelijke stemmingen hebben gehad of slechts één?

De Voorzitter
Hoe vaak hebt u op de knop gedrukt? Denkt u daar maar even rustig over na.
(De Voorzitter verklaart het aldus gewijzigde gemeenschappelijk standpunt te zijn goedgekeurd)

Killilea
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde! Ik wil graag op persoonlijke titel en namens enkele andere leden van dit Huis het volgende opmerken ten aanzien van de hoofdelijke stemmingen en vragen om een nader onderzoek van deze kwestie.
Voor nagenoeg het gehele eerste helft van dit jaar - de data heb ik nu niet bij de hand - sta ik geregistreerd als niet hebbende deelgenomen aan de stemmingen, terwijl ik zeker weet dat ik hier was en heb gestemd. Achteraf kwam bij mij de vraag op of mijn stemkaart wel in orde was. U hebt, mijnheer de Voorzitter, zelf een keer verzocht om de machine te veranderen. Maar ik bleef mijn twijfels houden over mijn stemkaart.
Vandaag bleek ik mijn nieuwe kaart, die ik in juni had gekregen, te zijn vergeten en ik vervoegde mij bij de desbetreffende diensten achterin dit gebouw om een reservekaart te halen. Ik kreeg mijn oude kaart terug. Vervolgens ging ik naar de technische dienst om de kaart te laten controleren en daar bleek dat mijn oude kaart, die ik in de eerste vier tot vijf maanden hier in dit Huis had gebruikt, niet goed werkte. Ik had al die tijd al dat gevoel gehad. Ik ben daarvoor financieel gekort, maar daar is het mij niet om te doen. Ik sta geregistreerd als zijnde niet aanwezig in dit Huis om mijn stem uit te brengen, terwijl ik in werkelijkheid wel aanwezig was, maar mijn kaart het niet deed. Ik wil deze kwestie nu bij u aankaarten in het belang van de andere leden van dit Huis die precies dezelfde ervaringen hebben als ik.

De Voorzitter
Dank u zeer.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om terugverwijzing van dit verslag naar de commissie verzoeken. De Voorzitter van ons Parlement heeft aan het begin van deze vergaderperiode ook al gezegd dat het Verdrag in acht genomen dient te worden en dat geen teksten aan de Vergadering mogen worden voorgelegd die een inbreuk op het Verdrag zouden zijn. Zoals u zich wel herinnert, ging het toen om het verslag-Bösch.
Mijns inziens moeten wij vandaag blijk geven van dezelfde juridische strengheid inzake het verslag-Christodoulou. In de artikelen 4 en 209 van het Verdrag wordt inderdaad voor alle uitgaven een dubbele rechtsgrondslag geëist, een budgettaire en een juridische grond. Het Hof van Justitie heeft hier tevens aan herinnerd in punt 26 van zijn arrest van 12 mei en gesteld dat enkel voor niet-aanzienlijke uitgaven geen basisbesluit nodig is.
Het voorliggende voorstel voor een interinstitutioneel akkoord kan om twee redenen worden aangevochten. Enerzijds omdat het voor 1998 in de uitvoering van kredieten van begrotingslijnen zonder rechtsgrondslag voorziet, terwijl het Hof bepaald heeft dat uitvoering enkel kon voor kredieten die al waren aangegaan; anderzijds omdat het de begrippen proefprojecten, voorbereidende acties en specifieke acties ontwikkelt, maar hiervoor toch een maximumbedrag vaststelt.
Welnu, dit begrip van een in de tijd beperkte actie is veroordeeld door het Hof, dat duidelijk gepreciseerd heeft dat niets belet dat een belangrijke actie van de Gemeenschap beperkte uitgaven meebrengt, of slechts gedurende een beperkte periode gevolgen heeft. Het Hof heeft enkel een uitzondering gemaakt voor de niet-aanzienlijke uitgaven. Wij zijn dus juridisch gezien volledig fout. Ik stel daarom voor de tekst voor verder onderzoek naar de commissie terug te verwijzen, zoals wij ook al met het verslag-Bösch gedaan hebben.

Samland
Mijnheer de Voorzitter, het voorgaande betoog gaat over het arrest van het Hof van Justitie naar aanleiding van een verzoek van de Britse regering betreffende de rechtsgrondslagen voor uitgaven van de Europese Unie. In dit arrest wordt duidelijk gemaakt dat er voor middelen voor niet-aanzienlijke maatregelen geen rechtsgrondslagen nodig zijn. Het Hof wijst er in zijn arrest uitdrukkelijk op dat de omvang van het geldbedrag en de looptijd niet volstaan als criteria of een maatregel al dan niet aanzienlijk is, maar dat dit vastgelegd moet worden door de beide takken van de begrotingsautoriteit. Dit principe hebben wij gevolgd bij het interinstitutioneel akkoord tussen de 15 lidstaten, de Commissie en het Europees Parlement waarover nu gestemd moet worden. Dit akkoord dient juist om een interpretatie en invulling te geven van het punt in het arrest waarin het Hof van Justitie deze taak aan de beide instellingen, namelijk de Raad en het Parlement, heeft toegekend. In zoverre is er dan ook geen reden om het verslag van de heer Christodoulou niet te behandelen. Ik verzoek u dan ook er nu over te laten stemmen.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het roerend eens met hetgeen de heer Samland zei.
(Het Parlement besluit het verslag niet naar de bevoegde commissie terug te verwijzen)
Betreffende de amendementen 1 t/m 4

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, in deze vier amendementen staan weliswaar enkele uitstekende beginselen, maar ik ben helaas toch verplicht verwerping daarvan aan te bevelen. Zij horen namelijk niet in de onderhavige tekst thuis. Wij hadden afgesproken een korte en bondige tekst te maken en daarin zijn deze beginselen, hoe goed zij ook zijn, niet nodig. Hetzelfde geldt voor amendement 5 van mevrouw Ewing. Na het antwoord van commissaris Liikanen over het vraagstuk van de minder gesproken talen, is dit amendement overbodig geworden. Ik ben dus tegen alle amendementen.

Müller
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank gaat uit naar de rapporteur en zijn verslag stemt inhoudelijk overeen met het standpunt van onze fractie. De amendementen behandelen in feite hetgeen wij in het kader van het interinstitutioneel akkoord getracht hebben op te lossen. De heer Liikanen heeft gisteren in het debat duidelijk uiteengezet dat alles in het werk gesteld wordt om in de toekomst deze rechtsgrondslagen samen met het Parlement vast te leggen en ook voor 1998 een maximale uitvoering van de begroting te waarborgen. Op grond daarvan wil ik namens mijn fractie de amendementen intrekken.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Dell'Alba
Mijnheer de Voorzitter, er is een echt probleem, aangezien de titel van de tekst "Transatlantische betrekkingen/Echelon-systeem" is. Aangezien niet twee, maar meerdere collega's er alles aan gedaan hebben opdat nergens in deze tekst het woord "Echelon" voorkomt, stel ik voor dat, als de tekst in zijn huidige vorm behouden blijft, het woord "Echelon" ook in de titel geschrapt wordt, zodat deze collega's volledig gelijk krijgen.

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, in de ontwerpresoluties is sprake van problemen op het vlak van economische informatie, die direct betrekking hebben op het Echelon-systeem. Het woord "Echelon" moet dan ook behouden worden in de titel van de ontwerpresolutie.

Roth
Mijnheer de Voorzitter, mijn verzoek is de amendementen niet en bloc in stemming te brengen, maar in ieder geval apart te stemmen over de amendementen 4, 12 en 13. Bovendien is er helaas een fout opgetreden bij de stemming over het verslag-Schaffner. Voor de eindstemming was er om een hoofdelijke stemming verzocht en ik verneem graag van u waarom u deze hoofdelijke stemming niet heeft toegelaten.

De Voorzitter
De diensten hebben mij zojuist meegedeeld dat er bij hen het een en ander is misgegaan. Het was een administratief probleem. Onze excuses daarvoor.
(Het Parlement neemt de gezamenlijke resolutie aan)

Roth
Mijnheer de Voorzitter, ik kom nog even terug op uw antwoord op mijn vraag. U heeft gezegd dat het om een nalatigheid van de diensten ging dat het verzoek om hoofdelijke stemming over het verslag-Schaffner niet aan u werd doorgegeven. Dat kan natuurlijk gebeuren, iedereen maakt wel eens een fout. Maar als Voorzitter kunt u de stemming bij hoofdelijke stemming herhalen. Dat is mijn verzoek. Als het om een vergissing gaat, is er absoluut geen reden om dit niet te doen. Ik verzoek u dan ook om hoofdelijke stemming over het verslag-Schaffner!

De Voorzitter
Dit lijkt op het eerste gezicht een alleszins redelijk verzoek, ware het niet dat mensen voortdurend de vergaderzaal in- en uitlopen waardoor de samenstelling van de aanwezige leden niet meer dezelfde is als ten tijde van de stemming. De hele kwestie is te wijten aan een fout mijnerzijds en ik kan niet meer doen dan mijn excuses daarvoor aanbieden. Wij kunnen hierover naar mijn mening geen nieuwe stemming houden.

Graefe zu Baringdorf
Mijnheer de Voorzitter, ik kom nogmaals terug op het verslag van mevrouw Schaffner. U heeft gezegd dat het niet mogelijk is hierover opnieuw te stemmen, omdat de samenstelling van de in de vergaderzaal aanwezige leden wellicht niet meer dezelfde is. Het is echter mogelijk deze stemming uit te stellen tot morgen en dan kunnen de fracties maatregelen nemen voor hun vertegenwoordiging. Dan kunnen wij een hoofdelijke stemming houden. Er is nu eenmaal een verschil of er een hoofdelijke of een geheime stemming plaatsvindt, ook in de houding van de afgevaardigden. Om die reden wordt er om een hoofdelijke stemming verzocht.

De Voorzitter
Ik heb toegegeven dat ik een fout heb gemaakt en heb daarvoor mijn verontschuldigingen aangeboden. Het is evenwel zonneklaar dat, als er eenmaal in dit Huis een stemming is gehouden, daarop de volgende dag niet kan worden teruggekomen. De uitslag van de stemming is bekendgemaakt. Daarmee is de zaak afgesloten.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog graag reageren op de woorden van de heer Killilea. Het is jammer dat hij hier nu niet is om te horen wat ik daarover te zeggen heb. Ik snap niet waarom hij als quaestor van dit Huis iets dergelijks hier in de vergaderzaal te berde brengt. Hij zou toch beter dan wie dan ook moeten weten hoe hij een dergelijk probleem het best kan oplossen? Ik vraag me af wat hem heeft bewogen om dit hier ter vergadering aan de orde te stellen.

Kirsten Jensen, Blak, Sindal en Iversen
De Deense sociaal-democraten hebben voor het jaarverslag van de Europol-drugseenheid gestemd. Wegens de toenemende criminaliteit, onder andere op het gebied van drugs, is het zeer belangrijk dat de Europol-drugseenheid efficiënt kan werken. De bestrijding van de georganiseerde criminaliteit zal het meest vruchten afwerpen als de Europese politiediensten samenwerken.
Europol moet het speurwerk van de nationale politiediensten verlichten door een kader te creëren voor een snelle uitwisseling van informatie tussen de politieautoriteiten. Ten tweede moeten de algemene analyses van de criminaliteitsevolutie niet langer door de nationale politie, maar door Europol uitgevoerd kunnen worden.
Wij kunnen niet instemmen met de eis om Europol opsporingsbevoegdheden te geven. Europol mag geen Europese politieautoriteit zijn en het speurwerk in criminele zaken moet door de politie in de lidstaten worden uitgevoerd, zoals tot nog toe het geval was. Europol moet de zeer belangrijke taken vervullen, zoals het nu reeds doet, bijvoorbeeld de uitwisseling van informatie en deskundigheid, steun aan onderzoeken, analyse en opleiding.
GMO in de sector rijst (C4-0276/98)
Fabre-Aubrespy
Nu wij ons hier dienen uit te spreken over het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van een geïntegreerd beheers- en controlesysteem voor bepaalde communautaire steunregelingen, in het bijzonder voor rijsttelers, wil ik de aandacht van mijn collega's, van de Commissie en de Raad vestigen op de dramatische situatie van de Franse rijsttelers, die vooral in de Camargue en Guyana gevestigd zijn.
Wij hebben ook hier lang gedebatteerd om te wijzen op de tekortkomingen van de Commissie in haar beheer van de graanmarkt. Bij het begin van het verkoopseizoen vorig jaar, toen de wereldmarktprijzen op hun hoogste peil stonden, heeft de Commissie geen enkel uitvoercertificaat verleend, waardoor de Unie belangrijke markten in de Arabische landen is kwijtgeraakt.
Voor rijst was het hetzelfde, ook al moeten we erop wijzen dat de Europese productie bijlange niet volstaat om onze interne markt te bevoorraden. De Commissie heeft ingestemd met de invoer van rijst uit derde landen - inderdaad onder druk van de WHO - en "vergeet" onze interne markt te beheren.
De silo's van de producenten en coöperaties zitten momenteel vol; er is nu al geen specifieke opslagcapaciteit meer voorhanden voor rijst (verluchte silo's...) en we moeten de oogst van 1998 nog binnenhalen. Wat stelt de Commissie voor om deze ramp het hoofd te bieden? Niets.
Ik verzoek de Commissie hier dan ook plechtig dringend maatregelen te nemen zodat onze rijsttelers de oogst kunnen binnenhalen en onze coöperaties onze productie kunnen opslaan.
Wenst de Commissie, nadat zij jarenlang de steun voor de productie van rijst verminderd heeft, nadat zij ervoor gezorgd heeft dat onze silo's propvol zitten, dat wij in Europa een rijstproductie behouden? Of heeft zij heel eenvoudig besloten dat de Europese Unie voor haar volledige consumptie afhankelijk moet zijn van in derde landen geproduceerde rijst?
Verslag-Schaffner (A4-0108/98)
Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon het hier om een zeer belangrijk thema gaat, hebben wij het verslagSchaffner verworpen op grond van een aantal onaanvaardbare amendementen, vooral van collega Zimmermann, die duidelijk maken waarom de SPD in Beieren zich in een vrije val bevindt en nog maar 20 % van de kiezers achter zich heeft. Amendement 4 behelst bijvoorbeeld de ongebreidelde immigratie van grootouders, niet-gehuwde en homoseksuele partners. Ik ben van mening dat als het Parlement dergelijke belangrijke thema's onder druk van de socialisten en de groenen zo onserieus behandelt, dit op protest van grote delen van de bevolking zal stuiten. Op grond van de belangrijke bevoegdheden die wij nu krijgen, is het onze taak objectief samen te werken en af te zien van dergelijke demagogische spelletjes achter de rug van onze burgers en belastingbetalers om.
Het maakte een diepe indruk dat een dergelijk document door de socialisten zelf terug werd verwezen toen de heer Schröder hier in Straatsburg was, omdat zij zich ervoor schaamden. Maar de heer Schröder is nauwelijks vertrokken en het spelletje begint opnieuw.
(Interrupties van de heer Schulz)

Berthu
Het verslag-Schaffner over het vrije verkeer van personen is zopas door een coalitie met tegenstrijdige motieven verworpen in deze Vergadering. We moeten evenwel onderstrepen dat eerder met een ruime meerderheid - 276 tegen 250 stemmen, waaronder de mijne - amendement 8 werd aangenomen, dat we niet uit het oog mogen verliezen. In dit amendement wordt immers gezegd dat "het in artikel 7 A van het EG-Verdrag (artikel 14 van de geconsolideerde versie van Amsterdam) bepaalde vrij verkeer van personen eveneens moet gelden voor onderdanen van derde landen die legaal in de Unie verblijven" . Het vraagt tevens dat "deze onderdanen op dezelfde manier behandeld worden als de burgers van de Unie op het vlak van politieke, sociale en economische rechten" .
Het eerste deel van het citaat is overgenomen uit het ontwerpverdrag van Amsterdam, dat bepaalt dat binnen een termijn van vijf jaar alle controles van personen aan de binnengrenzen van de Unie moeten worden afgeschaft voor de burgers van de lidstaten en de onderdanen van derde landen. De Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten is tegen deze bepaling, aangezien we aldus de controle over ons grondgebied zouden verliezen, een fundamentele basis voor onze soevereiniteit. Hoe kan de integriteit van het grondgebied behouden worden als wij niet langer het recht hebben onze grenzen te controleren? De Franse grondwet bepaalt overigens dat het grondgebied verdedigd moeten worden en bevat zelfs de mogelijkheid om met het oog hierop de uitzonderlijke bevoegdheden van artikel 16 ten uitvoer te leggen.
Het vervolg van amendement 8 gaat nog echter nog verder. Hierin worden gelijke economische, sociale en zelfs politieke rechten gevraagd voor onze staatsburgers en onderdanen van derde landen. Deze laatsten zouden van alle politieke rechten moeten kunnen genieten, ook bijvoorbeeld van het stemrecht, van gemeenteraadsverkiezingen tot presidentsverkiezingen. Deze tekst is geen ongelukje. Hieruit blijkt wel degelijk de voortdurende filosofie van deze Vergadering: de wil om op alle gebieden het onderscheid tussen burgers en vreemdelingen weg te werken. Ons inziens zou dit niet tot de eenmaking, maar tot de vernietiging van Europa leiden.
De Fransen moeten waakzaam blijven: het Verdrag van Amsterdam bevat inzake de kwesties van het internationaal verkeer van personen immers de mogelijkheid om besluiten te nemen bij gekwalificeerde meerderheid in de Raad, met medebeslissing voor het Europees Parlement. Als wij het Parlement deze bevoegdheid geven, zal het die gebruiken zoals het dat nu doet en zijn houding zal ook in de toekomst niet veranderen. Dit zal inderdaad altijd een Vergadering blijven die te ver van de burgers af staat en beïnvloed wordt door drukkingsgroepen die enkel komaf willen maken met de nationale staten om Europa beter te kunnen vernietigen. Ik hoop dat de Fransen zich dit herinneren bij de ratificatie van Amsterdam!

Lis Jensen en Krarup
Wij kunnen het verslag-Schaffner onder geen beding steunen. Het verslag staat naar onze mening ver van de werkelijkheid en is een uiting van EU-federalisme in zijn ergste vorm. Het verslagSchaffner toont een ontoelaatbare verachting voor de nationale democratieën, in paragraaf 1 wordt bijvoorbeeld voorgesteld dat de Raad artikel 7 A over de opheffing van de binnengrenzen en een strengere controle aan de buitengrenzen ten uitvoer moet leggen zonder rekening te houden met de nationale wetgeving. Wij kunnen de Deense regering alleen maar vragen voet bij stuk te houden in de Raad en het voorstel van de Commissie betreffende de uitbreiding van verordening 1408/71 te blijven blokkeren.
Wij verzetten ons niet alleen tegen de elitaire houding die erin bestaat zijn politieke ideeën op te dringen, maar wij zullen ook steeds het exclusieve recht van de nationale parlementen verdedigen om het nationaal grensbeleid, het visumbeleid, sociaal beleid enzovoort te bepalen. Mede door onze verkiezingsachtergrond zullen wij steeds wijzen op de plicht die de democratische landen hebben om de internationale verdragen, die bijvoorbeeld in de Raad van Europa of de VN zijn goedgekeurd, na te leven en zullen wij de principes ervan actief verdedigen. In dit verband verwerpen wij het voorstel van het Oostenrijks voorzitterschap inzake een gemeenschappelijk immigratie- en vluchtelingenbeleid, dat duidelijk in strijd is met onder andere de vluchtelingenconventie van de VN en met de principes van algemene menselijkheid. Helaas is het Oostenrijkse voorstel niet het enige voorstel van de EU op het gebied van vluchtelingen dat gekenmerkt wordt door een "vesting-Europa-houding" . De Deense premier heeft in het kader van het referendum over het Verdrag van Amsterdam zelf gezegd dat een ja-stem voor het Verdrag van Amsterdam zou betekenen dat er minder vluchtelingen naar Denemarken zouden komen.
Wij twijfelen er niet aan dat het verslag-Schaffner een steentje bijdraagt tot de opbouw van het Huis Europa, en meer zelfs tot de "vesting Europa" . Daarom stemmen wij tegen dit verslag.

Thors
Met verbijstering hebben vele leden van de liberale fractie, waaronder ikzelf, vast moeten stellen dat het Europees Parlement er niet in geslaagd is om een advies uit te brengen over de verslagen van de zogenaamde Groep op hoog niveau inzake het vrije verkeer, die voorgezeten wordt door onze voormalige collega Simone Veil, een zeer geachte burger van Europa.
Tijdens de stemming demonstreerde het conservatieve deel van het Parlement zijn onwil om voor burgers uit derde landen die legaal in de Unie verblijven gelijke mogelijkheden te scheppen. Wat stelt het vrije verkeer voor als dit alleen voor de burgers van de Unie geldt? Hoe moet dat dan kunnen functioneren?
De leden die zich onthielden van stemming, kennelijk van de Britse Labourpartij, zijn er ook verantwoordelijk voor dat het Europees Parlement een van zijn belangrijkste opdrachten niet kan uitvoeren, namelijk te zorgen voor een Europa voor de burgers. In het verslag heeft men geprobeerd om de problemen van alledag aan te pakken, waar veel mensen in Europa mee te maken hebben. Het zou tot onze belangrijkste taken moeten behoren om deze problemen op te lossen.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Lannoye (A4-0278/98)
Bonde en Sandbæk
Wij stemmen voor het verslag-Lannoye en vinden het goed dat amendement 4 ingetrokken werd, omdat wij niet willen dat een comité beslist over de vereenvoudiging van de huidige normen. Wij hebben tevreden vastgesteld dat de Commissie, in tegenstelling tot haar oorspronkelijke wens, in haar voorstel geen formuleringen heeft opgenomen die de mogelijkheid bieden de vereenvoudiging van de huidige normen in de toekomst via een comitéprocedure te laten gebeuren. Wij verwerpen dergelijk voorstel wegens het ondemocratische, gesloten karakter van de comités.
Aanbeveling voor de tweede lezing-Mosiek-Urbahn (A4-0286/98)
Caudron
Ik wil onze rapporteur, mevrouw Mosiek-Urbahn, feliciteren met haar werk en haar inspanningen om een compromis te bereiken over deze belangrijke richtlijn betreffende het aanvullend toezicht op verzekeringsondernemingen in een verzekeringsgroep.
Mevrouw Mosiek-Urbahn is erin geslaagd de standpunten bijna volledig te verzoenen. De Raad heeft inderdaad de meeste amendementen overgenomen die wij in eerste lezing aangenomen hadden. Het gemeenschappelijk standpunt, dat met 14 stemmen tegen 1 is goedgekeurd, lijkt ons een goed compromis.
Mevrouw Mosiek-Urbahn stelt in tweede lezing toch een aantal amendementen voor. Wij betreuren dat wij haar hierin niet kunnen volgen. Wij vinden het gemeenschappelijk standpunt evenwichtig en vrezen dat de voorgestelde amendementen dit evenwicht zullen verstoren en ten koste zullen gaan van de verzekerden en de ons inziens belangrijke sector van de onderlinge verzekeringsmaatschappijen.
De Franse socialisten zullen net als de meerderheid van de socialistische fractie het gemeenschappelijk standpunt dan ook ongewijzigd aannemen. Ik verzoek de Commissie persoonlijk haar kritisch standpunt inzake de Franse onderlinge verzekeringsmaatschappijen terug te sturen en deze kwestie opnieuw te bespreken met de Franse overheid.

Rovsing
Zowel voor de burgers als voor de ondernemingen in de interne markt is het van doorslaggevend belang dat ze het volste vertrouwen kunnen hebben in het verzekeringswezen. Het is daarom positief dat de Europese Unie nu effectief probeert te verhinderen dat de verzekeringsondernemingen de solvabiliteitseisen van de Europese verzekeringsrichtlijnen omzeilen door hetzelfde kapitaal twee keer mee te tellen voor de dekking van risico's waarvoor bij verschillende ondernemingen een verzekering is onderschreven.
Na de eerste lezing toonde de Raad zich bereid samen te werken en nam hij het grootste deel van de amendementen van het Parlement in zijn gemeenschappelijk standpunt op. Met deze bereidheid tot samenwerking ben ik zeer tevreden.
Verslag-Valverde López (A4-0279/98)
Bonde en Sandbæk
Wij stemmen voor het verslag, omdat het nodig is te verhinderen dat vervuilende en lawaaierige hoofdstuk 2-vliegtuigen van de VS in de EU-landen terechtkomen nadat ze in de VS zijn verboden. Zelfs omgebouwde hoofdstuk 2-vliegtuigen veroorzaken meer verontreiniging en geluidsoverlast dan echte hoofdstuk 3vliegtuigen. Teneinde de geluidsoverlast te beperken zijn wij ook voorstander van een nachtelijk vliegverbod voor gerecertificeerde vliegtuigen. De luchtvaartsector in Europa en de VS heeft trouwens dringend behoefte aan strengere maatregelen om de geluidsoverlast tegen te gaan.
Met amendement 1 kunnen wij echter helemaal niet instemmen. De regulering van dit gebied moet via een richtlijn gebeuren en niet via een verordening. Met verordeningen verliezen de nationale parlementen nog meer van hun bevoegdheden. Wij kunnen ons er niet mee verzoenen dat de democratisch verkozen organen hun wetgevende bevoegdheid aan de EU-Commissie moeten afstaan.

Díez de Rivera Icaza
Ik betreur het ten zeerste dat nadat dit Parlement mijn amendementen inzake bestrijding van de geluidshinder van de luchtvaart, die ik als rapporteur van de milieucommissie voor het Groenboek indiende, vrijwel unaniem goedkeurde, wij nu wijzigingen voorgeschoteld krijgen die nauwelijks voldoende zijn om de geluidshinder van de luchtvaart te verminderen.
Onvoorstelbaar is dat vliegtuigen die zijn uitgerust met "hushkits' zijn toegestaan binnen de Europese Unie, alsook het misbruik dat er wordt gemaakt van de vrijstellingen uit artikel 4, lid 1.
Amendement 5 op de tekst van de Commissie, dat de slaap van de burgers probeert te garanderen, is ook heel redelijk. Ik kom uit de Balearen en ik kan onderschrijven hoe slopend het lawaai is van de luchthaven van Menorca, waar de vliegtuigen tijdens het hoogseizoen af en aan vliegen.
Het unanieme standpunt van het Parlement tegen geluidshinder ten tijde van het Groenboek, waarbij de commissaris van Milieubeheer niet eens aanwezig was, lijkt weinig uit te halen, ondanks dat er tijdens de recente Conferentie van Kopenhagen over geluidshinder grootmoedig over "geluidsdichtheid' werd gesproken.
Verslag-Christodoulou (A4-0396/98)
Berthu
Mijnheer de Voorzitter, de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten heeft in juli jongstleden ook al geprotesteerd tegen het manoeuvre van de Commissie, die, nadat zij door het Hof van Justitie veroordeeld was omdat zij uitgaven had gedaan zonder rechtsgrondslag, het Europees Parlement om steun kwam vragen. Zij werd hierin gesteund door een massa brieven van verenigingen die van deze illegale kredieten profiteren. Die beweerden natuurlijk allemaal dat de samenleving zou instorten en dat de armsten ernstig te lijden zouden hebben als zij niet langer subsidies van de Europese Unie kregen.
Wij zullen dit spelletje niet meespelen. Wij zijn van oordeel dat de hulp voor sociale doeleinden verstandiger en doeltreffender besteed wordt als ze in handen is van de nationale overheden en de lokale gemeenschappen.
Er is op dit moment echt geen enkele reden om dit principe te schenden, tenzij de wil van de Commissie om zich overal in te mengen en zich een clientèle te creëren van mensen en organisaties die bij haar in het krijt staan. Aangezien het van kracht zijnde Verdrag een rechtsgrondslag eist, lijkt de door de Commissie voorgestelde oplossing - een akkoord tussen de instellingen volgens hetwelk het Verdrag op een soepele manier mag worden geïnterpreteerd, zodat de Commissie deze praktijken kan voortzetten - ons bovendien volledig onaanvaardbaar. Het Verdrag is goedgekeurd door de volkeren van Europa en de instellingen in Brussel beschikken niet over de bevoegdheid om de geest van het Verdrag te wijzigen zonder dit aan de volkeren voor te leggen.
Dit principieel standpunt dat wij ook in juli ingenomen hebben, wordt nog versterkt wanneer we vandaag het ontwerpakkoord dat ons wordt voorgelegd, doornemen. Het steunt inderdaad alle verzoeken van de Commissie om uit eigen beweging uitgaven te doen voor zogenaamde proefprojecten, voorbereidende acties of alle andere specifieke of zelfs permanente acties die verband houden met haar prerogatieven. Voor deze laatste uitgaven zou zelfs geen maximumbedrag gelden.
Dit ontwerpakkoord lijkt ons dan ook onaanvaardbaar en wij verzoeken de Raad met aandrang het te verwerpen.

Fabre-Aubrespy
Mijnheer de Voorzitter, ik heb om een reden van juridische aard en een princiepskwestie tegen dit verslag gestemd.
De juridische reden heb ik al uiteengezet voor de eindstemming. In het Verdrag wordt immers bepaald dat, ik herhaal het, voor alle communautaire uitgaven een dubbele rechtsgrondslag nodig is: een budgettaire rechtsgrond, namelijk opneming in de begroting van de Gemeenschap; en een juridische grond, namelijk de aanneming van een besluit van afgeleide wetgeving.
Het Hof van Justitie heeft hieraan herinnerd in zijn arrest van 12 mei. Het heeft slechts een uitzondering gemaakt voor de zogenaamde niet-aanzienlijke uitgaven. Het was van oordeel dat in de tijd beperkte acties of acties met een beperkt bedrag toch aanzienlijke uitgaven konden zijn. Het voorstel voor een interinstitutioneel akkoord stemt niet overeen met dit besluit van het Hof. Het plant proefprojecten van experimentele aard, voorbereidende acties, specifieke acties. Zoals mijn collega, de heer Georges Berthu, ook al beklemtoonde, kunnen we ons goed voorstellen dat aldus specifieke acties voor een aanzienlijk bedrag zonder rechtsgrondslag worden uitgevoerd.
Dan is er nog de princiepskwestie. Deze princiepskwestie is heel eenvoudig. Het kan niet langer dat de Europese Unie gedoemd is tot de praktijk van interinstitutionele akkoorden zoals we die op dit ogenblik kennen. Men eist Verdragen, men verzoekt het Parlement deze Verdragen te ratificeren, maar men weigert de volkeren het recht om zich over de Verdragen uit te spreken met behulp van interinstitutionele akkoorden, die inderdaad niet ter goedkeuring aan de bevolking of de nationale parlementen worden voorgelegd. Men voegt zaken toe, men wijzigt en verandert de Verdragen.
- Echelon-systeem
Crampton
Het voortreffelijke STOA-werkdocument getiteld "Een beoordeling van technologieën van de politieke controle" heeft naar mijn mening niet de aandacht gekregen die het verdient. En dat geldt zeker voor de Commissie die geen kennis zegt te hebben van enigerlei overeenkomst op dit vlak, terwijl bekend is dat er in 1995 door de EU-landen een memorandum van overeenstemming is ondertekend dat nog steeds niet openbaar is gemaakt. Het lijkt mij dan ook dat alleen de groene fractie blijk geeft van echt inzicht in de problematiek.
De belangrijkste inlichtingenbron die de Verenigde Staten binnen Europa hebben, is de geheime basis Menwick Hill in het Engelse North Yorkshire. Deze geheime basis is in 1948 door de Amerikanen in samenspraak met de Britse regering opgericht en had tijdens de koude oorlog onder meer ten doel het berichtenverkeer tussen Oost en West en binnen het Oostblok te volgen.
Terwijl veel Amerikaanse bases in Europa na het einde van de koude oorlog zijn gesloten, is Menwick Hill aanzienlijk uitgebreid en wordt het momenteel uitgerust met nieuwe veiligheidsvoorzieningen. Gezien de krachtige afluisterapparatuur is het aannemelijk dat er naast de militaire spionage, die gewoon doorgaat, ook veel privé-gesprekken en zakelijke gesprekken worden afgeluisterd. Het vermoeden bestaat dat op die wijze veel commerciële informatie wordt verkregen, die aan Amerikaanse bedrijven wordt doorgespeeld om het Europese bedrijfsleven in de internationale concurrentiestrijd een stap voor te zijn.
Voor de activiteiten van Menwick Hill bestaat geen democratische verantwoordingsplicht en gezien alle aanwijzingen die er zijn, ben ik van mening dat de basis onmiddellijk dient te worden gesloten.

Rübig
De eenheid voor coördinatie van de fraudebestrijding moet deze zaak dringend ophelderen. Transparantie vormt hiervoor de basis.

Theonas
Het spreekt vanzelf dat er een dialoog wordt gevoerd tussen de twee grootste economische en commerciële mogendheden van de wereld. Zij kunnen en moeten een dialoog voeren. De vraag is echter onder welke voorwaarden, met welke doelstellingen en voor wie.
Hoe is het mogelijk dat de Raad eerst een overeenkomst verwerpt - en bepaalde landen zelfs onomwonden toegeven dat zij een veto hebben uitgesproken omdat deze overeenkomst zou indruisen tegen de belangen van de Europese landen - en enkele maanden later, nadat in feite alleen de titel van de overeenkomst werd veranderd, het ontwerp plots, onder druk van de Verenigde Staten en het grote kapitaal, wordt aangenomen?
Hoe is het mogelijk dat bepaalde, nota bene door de Gemeenschap gefinancierde organisaties vaststellen dat niet alleen de economische activiteiten en het privé-leven van de EU-burgers worden bespioneerd, maar met het Echelon-stelsel zelfs de telecommunicatie- en computersystemen van de EU-instellingen worden uitgekamd. Dit Echelon-stelsel dringt de internationale telecommunicatiesystemen binnen en verzamelt daar inlichtingen ten gunste van de Verenigde Staten, zoals bijvoorbeeld in het geval van de GATT-onderhandelingen. Hoe kan de Commissie zomaar verklaren dat zij geen klachten heeft ontvangen?
Hoe is het mogelijk dat de EU over de met de Verenigde Staten gesloten overeenkomst zegt dat daarmee de belangen van de Europese bedrijven worden gediend en onze bedrijven worden beschermd tegen de extraterritoriale wetgeving - zoals de Helms-Burtonwet voor sancties aan bedrijven die het door de VS aan Cuba opgelegde economische embargo schenden - en mevrouw Albright in het Congres precies het tegendeel verkondigt en zegt dat Europa wel degelijk is onderworpen aan de Amerikaanse wetgeving.
De Europese Unie reageert op deze constante druk van de Verenigde Staten en van de grote belangen met voortdurende concessies. Ook zij gaat door de knie voor precies dezelfde monopolistische belangen.
Zoals uit inlichtingen blijkt, is het antwoord van de Europese Unie op deze onaanvaardbare spionage door de VS van haar computer- en telecommunicatiesystemen en meer in het algemeen van haar digitale dienstennetwerk, een besluit tot instelling van een soortgelijk systeem in samenwerking met het FBI. Van democratische controle is hier natuurlijk geen sprake en bovendien zou een dergelijk besluit indruisen tegen de richtlijn inzake bescherming van persoonsgegeven van natuurlijke personen.
Het doel van een dialoog moet de economische groei ten gunste van de werknemers zijn, de bestendiging en uitbreiding van de democratische rechten en arbeidsrechten van de werknemers in zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten. Daarbij mag men niet uit het oog verliezen dat de twee betrokken partijen elkanders grootste handelspartners en investeerders zijn.
Helaas is een dergelijk doel onmogelijk daar in het internationale kapitalistische stelsel deze twee mogendheden de boventoon voeren en gemeenschappelijk de aanval tegen de werknemers zijn begonnen. De nagestreefde overeenkomst vormt een verlengstuk van andere mechanismen waarmee deze mogendheden hun doelstellingen kunnen bereiken. Een van hun doelstellingen is bijvoorbeeld meer bescherming voor investeringen. Daarvoor moet een aantal fundamentele beginselen, zoals onteigening en schadeloosstelling, worden opgenomen in het memorandum bij de overeenkomst tussen de VS en de Europese Unie. Daarin loopt men zelfs vooruit op de Multilaterale Overeenkomst inzake Investeringen in het kader van de OESO die door de enorme reacties die daardoor zijn ontketend, nog niet is aangenomen.
Verslag-Campoy Zueco (A4-0235/98)
Pinel
Mijnheer de Voorzitter, de kwestie van het afval is van essentieel belang op het gebied van de volksgezondheid. In een land dat zijn afval niet op een ecologische wijze kan of wil beheren, vervuilt het water, komt de lucht vol giftige stoffen te zitten die vrijkomen uit slecht functionerende verbrandingsinstallaties en neemt de bevolking bovendien deze verontreinigende stoffen massaal op via de voeding. Wij moeten niet alleen rekening houden met BSE, hormonen of genetische manipulatie, maar bijvoorbeeld ook met dioxines en andere gechloreerde organische verbindingen die zich in de voedselketen opstapelen.
In dit verband moeten voor het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw - ook al lijkt dit vanzelfsprekend - heel strenge gezondheidsnormen gelden. Dit slib bevat immers vaak zware metalen of andere actieve stoffen.
De rapporteur maakt zich dan ook terecht zorgen over een zekere laksheid van de lidstaten. Hoe kan hij echter inbreukprocedures tegen lidstaten overwegen als - zoals hij zelf erkent - het Gemeenschapsrecht transparantie en samenhang mist? De rol van de Commissie moet erin bestaan raad te geven en de instrumenten voor convergentie tussen de lidstaten aan te reiken. Zij mag evenwel niet voor politieagent spelen of zich aan fiscaal interventionisme bezondigen.
Deze idee doet enigszins afbreuk aan de geest van dit verslag en dat is heel jammer!

Malone
Mijnheer de Voorzitter, ik wil nog eens naar voren brengen dat het heel weinig zin heeft om over milieuwetgeving te debatteren en bepaalde besluiten daarover te nemen als die wetten niet ten uitvoer worden gelegd. Het is bekend dat de onderlinge afstemming van de milieuwetgeving binnen de EU zeer weinig voorstelt, terwijl dit van vitaal belang is voor de interne markt. Is het niet van de gekke dat er met het oog op de voltooiing van de interne markt overijverig wordt gewerkt aan de afschaffing van het taxfree winkelen, terwijl er op dit gebied gewoon niets gebeurt? Dat kan geen mens meer volgen.
In de korte spreektijd die mij is toebedeeld, wil ik een opmerking rechtzetten die gisteren tijdens de plenaire vergadering door mijn collega uit hetzelfde kiesdistrict als ik, namelijk mevrouw McKenna, is gemaakt en die vandaag in de Irish Times te lezen staat. Mijn opvatting op dit punt is dat de in The Lancet verschenen studie over de gevaren voor zwangere vrouwen die in de buurt van vuilstortplaatsen wonen, geldt voor terreinen waar gevaarlijke en toxische afvalstoffen - dus geen regulier afval - worden gestort. Vanuit dit oogpunt gezien treft de Ierse regering en de desbetreffende instanties geen blaam. De gegevens in het verslag zijn trouwens lang niet altijd actueel als het over Ierland gaat.
Er lopen op dit gebied slechts twee rechtszaken tegen de Ierse regering. Een daarvan heeft betrekking op de afvalbeheerplannen die moeten worden ingediend (tegen verscheidene andere lidstaten zijn overigens soortgelijke zaken aangespannen). De plannen voor Ierland worden momenteel herzien en zijn bijna zover dat zij opnieuw aan de Commissie kunnen worden voorgelegd. De rechtszaak zal dan ook naar alle waarschijnlijkheid worden afgeblazen.
In de tweede zaak wordt de Ierse regering ervan beticht de Commissie geen informatie te hebben verstrekt over installaties voor gevaarlijke afvalstoffen. Ook hier heb ik van de Commissie vernomen dat momenteel aan een oplossing wordt gewerkt, zodat het waarschijnlijk niet tot een echte rechtszaak komt.
Tenslotte wil ik de Ierse autoriteiten met klem verzoeken op zeer korte termijn iets te doen aan de leemte in onze regelgeving ten aanzien van installaties voor de recycling van afvalstoffen. Ook zouden zij aandacht moeten besteden aan het feit dat in Ierland verontreinigende stoffen uit de landbouw niet als afvalstoffen worden aangemerkt, met als gevolg dat onze prachtige meren - zoals bijvoorbeeld de meren van Killarney - nu vol fosfaten en andere stoffen zitten en de vissen doodgaan, omdat restanten van deze in de landbouw gebruike stoffen in de meren terechtkomen. Verder zou ik graag zien dat de autoriteiten maatregelen treffen tegen de vuilstort aan de riviermonding bij Rogerstown in het noorden van het graafschap Dublin, in een gebied dat een habitat voor vogels enzovoort is.

Ahern
De voortwoekerende beleidscrisis in Ierland inzake het afvalbeheer baart mij grote zorgen. Op dit moment is de EU bezig maatregelen te treffen tegen Ierland wegens het ontbreken van een deugdelijk nationaal afvalbeheerplan en met name vanwege een falend beleid ten aanzien van gevaarlijke afvalstoffen. Ierland heeft niet aan zijn verplichtingen voldaan. De EU verlangt nu een grote inhaaloperatie en een nationaal plan voor gevaarlijke afvalstoffen aangevuld met individuele plannen van plaatselijke autoriteiten. Opnieuw zien wij Ierland achteraan sjokken.
In het Verenigd Koninkrijk is onderzoek gedaan naar toxische en gevaarlijke afvalstoffen, waaruit bleek dat zwangere vrouwen nog steeds bepaalde risico's lopen als zij op minder dan drie kilometer afstand van een stortplaats voor gevaarlijke afvalstoffen wonen. Baby's die worden geboren binnen drie kilometer afstand van een terrein waar gevaarlijke afvalstoffen worden gestort, lopen ernstige risico's op aangeboren afwijkingen. Gebreken en ziekten als spina bifida, een gaatje in de hartklep en bloedsomloopstoornissen zijn aangetroffen bij kinderen van moeders die in de buurt van stortplaatsen voor industrieel afval wonen. Gevaarlijke afvalstoffen worden officieel door Ierland geëxporteerd, maar zij blijken ook in het hele land illegaal te zijn gestort. De Commissie zal klachten hierover gaan onderzoeken.
De hamvraag is wie voor de hogere kosten van de afvalverwijdering moet opdraaien, nu de EU de druk op Ierland opvoert. Als de vervuiler moet gaan betalen, zou de afvalproductie spectaculair dalen, zou recycling een hele belangrijke rol gaan spelen en zou nog maar 20 % van het afval hoeven te worden gestort.
De nu ontstane situatie is te wijten aan de lakse houding van dit land bij de tenuitvoerlegging van de wetgeving voor afvalstoffen. Ons groen imago wordt ondermijnd. De landbouw is de belangrijkste bron van de vervuiling in rivieren en meren in Ierland, maar bleef desalniettemin in vorige afvalbeheerplannen buiten schot. De Commissie weet dat heel goed. In een onlangs ingediend plan voor het graafschap Waterford was niets geregeld voor het beheer van circa 1 miljoen ton van de landbouw afkomstige afvalstoffen per jaar. Terwijl de Ierse regering met halfslachtige maatregelen komt, neemt de vervuiling toe en verpest ons milieu.
De Commissie heeft geëist dat de rapportage uiterlijk in september 1998 gereed moet zijn. Zal Ierland dat halen of volgen er boetes?

Bonde en Sandbæk
Tot onze grote spijt moeten wij vaststellen dat geen enkele lidstaat de Europese Afvalcatalogus in zijn nationale wetgeving heeft overgenomen. De definitie van afval is daardoor overal verschillend en biedt ontsnappingsroutes om een duurzame milieuwetgeving niet te moeten uitvoeren. Voorts valt te betreuren dat de lidstaten het gemeenschappelijk afvalbeleid met de vier richtlijnen in kwestie niet efficiënter ten uitvoer leggen, laat staan hun rapporteringsplicht ten opzichte van de Commissie nakomen.
Zo lappen de lidstaten de belangrijkste milieuprincipes aan hun laars en doen ze over het algemeen niets om een afvalbeleid te volgen dat de welvaart en gezondheid van de mensen ten goede komt. Wij wensen dan ook dat het Europees Milieuagentschap de mogelijkheid krijgt om gegevens te verzamelen over de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk afvalbeleid in de verschillende lidstaten, indien deze vergelijkende analyses de codificatie van het Europees afvalbeleid kunnen bevorderen.
Desalniettemin bekijken wij dit verslag met een kritisch oog. Enerzijds vinden wij dat afval niet kan worden vergeleken met goederen die over de grenzen heen verhandeld worden en onder de regels van de interne markt vallen. Het afvalbeleid is een milieukwestie en hoort alleen onder het milieubeleid thuis. Anderzijds wordt in paragraaf 3 van het verslag gepleit voor een verordening in plaats van een richtlijn. Dat is niet de juiste methode voor een beter milieubeleid, laat staan voor een efficiënter, geëngageerd en democratisch algemeen communautair beleid.
Met een verordening, die rechtstreeks toepasselijk is in de lidstaten, verliezen de nationale parlementen bevoegdheid. Zij hebben geen invloed op de concrete nationale tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving. Wij kunnen niet goedkeuren dat democratisch verkozen organen hun wetgevende bevoegdheid moeten afstaan aan de EU-Commissie. Een reëel en verantwoord milieubeleid kan niet met wetten afgedwongen worden, zolang de lidstaten hun verplichtingen niet nakomen, maar vereist een fundamentele mentaliteitsverandering. Een gemeenschappelijk milieubeleid is weliswaar noodzakelijk, maar niet voldoende.

Caudron
Om te beginnen wil ik onze collega feliciteren met de duidelijke en ongedwongen toon die hij bij de opstelling van zijn verslag aanslaat. Deze vrijmoedigheid is vrij zeldzaam en dient dan ook onderstreept te worden. Ik wil mij tevens aansluiten bij de door Luis Campoy Zueco geformuleerde verzoeken en een aantal waarheden op milieugebied in herinnering brengen.
De lidstaten geven inderdaad blijk van slechte wil om de richtlijnen inzake afvalbeheer toe te passen, maar die blijft jammer genoeg niet beperkt tot milieukwesties. Ik wil ook uiting geven aan mijn ergernis over het feit dat, ondanks de talrijke verklaringen en goede voornemens van onze regeringen, hun daden helemaal niet overeenstemmen met hun woorden of goede voornemens.
Het is overigens zinloos een lijst van deze tekortkomingen op te stellen. Onze uitvoerende machten moeten zich dringend rekenschap geven van de uitdagingen op milieugebied aan het einde van deze eeuw. Ik heb het al gezegd en ik herhaal het, we kunnen de problemen niet eeuwig op de komende generaties blijven afwentelen. De gevaren die ons bedreigen zijn heel reëel en zorgwekkend.
Ik onderschrijf ook de aanmaningen van de rapporteur om eens en voor altijd het begrip afval te definiëren en alle nodige maatregelen te treffen tegen weerspannige lidstaten. Ik ben het tevens grotendeels eens met de analyse en de voorstellen van onze collega.
Ook al ben ik voorstander van fiscale stimuli, het risico is groot dat we als gevolg van kleinere begrotingsmarges vastraken. Welnu, we mogen redelijkerwijs aannemen dat de komende jaren bijzonder vruchtbaar zullen zijn op het vlak van milieubeleid. Net als op een aantal andere gebieden moeten we ook op dit gebied blijk geven van moed: we moeten ongetwijfeld helpen, maar we moeten allereerst degenen die de wet niet naleven, straffen.

Lis Jensen en Krarup
Ondanks de goede bedoelingen en het kritieke onderwerp van het verslag-Zueco kunnen wij het verslag niet steunen. Wij zijn van mening dat het verslag-Zueco het fundamentele probleem van de EU raakt, namelijk dat de EU geen wetgevende legitimiteit heeft. Dit heeft tot gevolg dat de lidstaten de EU-wetgeving vaak naast zich neer leggen, hoewel ze deze zelf hebben goedgekeurd.
Het verslag-Zueco behandelt de inbreuken op de EU-regels voor afvalbeleid. Er mag geen twijfel over bestaan dat wij het ten zeerste afkeuren dat EU-landen - en trouwens alle andere landen ook - hun afvalbeleid verwaarlozen ten koste van hun eigen burgers, het milieu in hun eigen land en in de wereld. Wij doen dan ook een oproep tot alle landen, in de eerste plaats de geïndustrialiseerde landen om hun verantwoordelijkheid voor het milieu in de wereld au sérieux te nemen, ook wat het afvalbeleid betreft.
Wij zijn van oordeel dat het in het verslag-Zueco geformuleerde voorstel om de rol van de Commissie en het Hof van Justitie te versterken ten nadele van de lidstaten, geen aarde aan de dijk zal zetten. Dit voorstel zal de legitimiteit van de EU in de ogen van de burgers niet versterken. Het beste middel om de lidstaten ertoe te bewegen hun verantwoordelijkheid op het gebied van milieu op te nemen, is een versterking van de nationale en lokale democratieën, zodat de burgers er zelf kunnen op toezien dat de door hen verkozen organen hun verantwoordelijkheid opnemen. In plaats van meer macht aan de EU-top, moet er meer democratie komen.

Souchet
Afvalbeheer is zo'n belangrijke economische en milieu-uitdaging dat wij onze inspanningen absoluut moeten opvoeren.
Om te beginnen wil ik mij namens de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten verzetten tegen het feit dat men op het niveau van de Commissie vrijwillig heeft nagelaten het begrip "afval" te definiëren in de Europese Unie, nog voor de interne markt gecreëerd werd en bijgevolg de douanecontroles op de handel afgeschaft werden. De verschillende interpretaties van het begrip "afval" in de lidstaten hebben inderdaad geleid tot vervoer van gevaarlijk afval naar de meest lakse lidstaten. Dat is de belangrijkste reden voor de ontwikkeling van de handel in gevaarlijk afval.
Onze fractie heeft twee amendementen ingediend inzake de milieubelastingen. Het aantal milieuheffingen op verpakkingen neemt sinds heel wat jaren almaar toe. De Commissie dient op communautair vlak alle door de lidstaten genomen maatregelen op dit specifieke gebied te coördineren. Al te vaak worden milieuheffingen eigenlijk ingevoerd om hinderpalen voor de interne markt op te werpen. Wij kunnen dit alleen maar veroordelen. In Duitsland en Frankrijk is een gemeenschappelijk logo (het groene punt) ontwikkeld en alle producenten die afgewerkte producten verpakken en in elk van deze lidstaten op de markt brengen, moeten een bijdrage betalen en helpen bij het oplossen van de milieuproblemen in verband met afval. Dit soort eenvoudig toe te passen, duidelijke en doeltreffende bepalingen moet worden uitgebreid en wij moeten ons verzetten tegen bepalingen die in andere lidstaten zoals België zijn ingevoerd en die de eigen, nationale producten trachten te bevoordelen door bijzonder omslachtige en ontmoedigende administratieve procedures op te leggen.
Tenslotte kan de Fractie van onafhankelijken voor het Europa van de Nationale Staten het alleen maar betreuren dat de bestaande Europese wetgeving inzake afval zo ingewikkeld is. Er bestaan inderdaad twintig verschillende wetten terzake. Dat is een inbreuk op het principe van de transparantie, des te meer omdat het begrip "afval" niet in alle lidstaten op dezelfde manier gedefinieerd wordt. Wij vragen de Commissie dan ook haar rol te spelen in plaats van zich voortdurend en voor alle kwesties het politieke initiatief toe te eigenen, want dat is haar taak niet. De Commissie dient op een zo belangrijk gebied als dat van het afvalbeheer en voor zover dit onder haar bevoegdheid valt, haar rol ter coördinatie en vereenvoudiging van de wetgeving te spelen. Het kan nuttig zijn als ons Parlement haar hieraan herinnert.
Verslag-Mohamed Ali (A4-0167/98)
Martinez
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn het allen eens met onze collega, de heer Mohamed Ali: Averroës is net als Ibn Chaldoen, de Arabische Montesquieu, een groot denker. Als we Maïmonides en de Catalaanse filosoof Raymond Lulle echter mogen geloven, is hij misschien de auteur van het pamflet "De drie leugens" : de Hebreeuwse leugen, de christelijke leugen en de moslimleugen.
Wanneer dit genie, deze vrije geest ten dienste gesteld wordt van het nieuwe dogma van de multiculturele samenleving of de gekunstelde verdediging van de mensenrechten wordt de geschiedenis verdraaid. Wij zijn het allen eens met de oprichting van een universiteit, die door het Middellandse-Zeegebied gepatroneerd zou worden, om de 800ste verjaardag van de dood van Averroës te herdenken, maar het is toch merkwaardig dat men deze scherpe geest ten dienste stelt van een arrogante en gewelddadige immigratie. Stelt men zich Averroës voor als iemand die een rapconcert bijwoont in Cordoba, die een zwart handeltje drijft in een buitenwijk of aan het stuur van een BMW, terwijl hij gemaskerd toeristen afperst langs de wegen?
Zijn er echt twee moslimwerelden? De wereld van Al Mansoer domineerde het Westen door zijn intellectuele superioriteit, maar op dit moment overtreft de moslimwereld ons met zijn onbeschaafdheid.
Laten we Averroës dan ook niet tot de peetvader van de taliban, tot de peetvader van de jihad maken, want als hij vandaag geleefd zou hebben, zou een fatwa tegen hem zijn uitgevaardigd en zou hij verscheurd worden door de moslims voor wie men nu een beroep doet op Averroës.

Flemming
Mijnheer de Voorzitter, ik heb tegen het verslag-Mohamed Ali gestemd, echter niet omdat ik de bedoelingen van het verslag niet volledig kan volgen. Ik ben alleen van mening dat zo'n kort verslag, dat het thema oppervlakkig behandelt, geen recht doet aan dit moeilijke onderwerp dat wij moeten behandelen.
Er zijn veel punten in dit verslag waar ik volledig achter sta, bijvoorbeeld de beschrijving van de positie van de vrouw in islamitische samenlevingen, maar er zijn ook delen waar ik het niet mee eens kan zijn. Ik ben van mening dat het geen nut heeft zo'n delicaat, moeilijk, groot en belangrijk thema in een dergelijk kort verslag te behandelen. Dat is de verkeerde aanpak.

Berthu
Het Europees Parlement heeft zopas het verslag van de heer Mohamed Ali aangenomen, die vraagt dat Europa de achthonderdste verjaardag van het overlijden van Ibn Roesjd (Averroës), een filosoof uit de 12de eeuw die een liberale versie van de islam verdedigde, zou herdenken.
Dit verslag gaat vergezeld van een vrij ongewone toelichting waarin Averroës wordt voorgesteld: "De volledige naam van de in het jaar 520/1126 geboren Averroës was Aboe-I Walid Muhammad ibn Ahmad ibn Roesjd en het is dan ook begrijpelijk dat hij al sinds de Middeleeuwen bekend is onder de veel kortere naam Averroës, zoals we ook de andere islamitische filosoof Ibn Sina kennen onder de naam Avicenna" en "Uw rapporteur zal u eerst bekend proberen te maken met de persoon van Averroës en wel door middel van de film "Le Destin" van Youssef Chabine. Via de mooie beelden van deze film, waarin met muziek en dans het leven wordt verbeeld van Al Mansoer, vizier van Córdoba, van sjeik Riad en van Averroës zelf. Alvorens deze film gezien te hebben waren maar weinigen van ons bekend met het leven van de kadi van Córdoba, filosoof en lijfarts van de emirs Yoesoef en Al Mansoer. Na aangevallen te zijn door de voorvechters van een strikte religieuze orthodoxie, in ongenade gevallen, verbannen en vervolgens weer gerehabiliteerd te zijn, blaast hij op 10 december 1198 de laatste adem uit als lijfarts aan het Hof van Marrakech en als Spanjaard die in de geschiedenis de meeste invloed heeft gehad op het denken van de mens" .
De door het Europees Parlement aangenomen tekst doet, zij het in een ander genre, niet voor de toelichting onder aangezien al in de eerste overweging gesteld wordt dat "de Europese samenleving is gegrondvest op een verscheidenheid van culturen, volkeren en godsdiensten die essentiële elementen vormen van haar patrimonium en van haar veelvoudige identiteit..." . Tot mijn spijt moet ik zeggen dat ik het niet eens ben met deze beweringen. De samenlevingen van de Europese landen verschillen vandaag vast en zeker, maar zij hebben heel diepe gemeenschappelijke wortels in hun christelijke identiteit en, verder terug in de tijd, in hun Keltische, Gallische, Romeinse, Griekse of Germaanse wortels. Ook al hebben misschien verschillende godsdiensten bijgedragen aan het gemeenschappelijk Europees erfgoed, wij kunnen hun bijdragen natuurlijk niet allemaal op voet van gelijkheid plaatsen. De islam heeft met name zowel door zijn tegenstelling als door zijn positieve inbreng bijgedragen aan onze identiteit.
Ik betreur dan ook dat het verslag-Mohamed Ali onze identiteit zozeer miskent. De rapporteur besluit trouwens met een aantal absurde voorstellen, zoals de oproep aan de lidstaten om "de beroeps- en wetenschappelijke opleiding van imams en andere godsdienstige leiders in Europa te bevorderen" . Wij moeten het streven naar evenwicht van de rapporteur bewonderen dat hem ertoe aangezet heeft de woorden "en andere godsdienstige leiders" toe te voegen nadat hij de imams vermeld had. Wij kunnen het hier desalniettemin niet mee eens zijn, omdat wij van mening zijn dat onze landen godsdiensten waarvan bepaalde fundamentele aspecten in strijd zijn met de beginselen van onze democratieën, niet met belastinggeld hoeven te financieren.

Blot
Averroës was een briljant geleerde. Hij is tevens het symbool van een mislukking: zijn pogingen om de Griekse filosofie met de islam te combineren zijn mislukt. Het is een les voor degenen die dromen van een andere, seculiere islam die met de ideologie van de mensenrechten vermengd is. Ik denk dat de islam trouw zal blijven aan zijn eigen aard.
Ik denk echter ook dat het karakter van Europa verschilt. Europa is Grieks-christelijk. Aristoteles heeft meer succes gehad in het Westen dan Averroës in de moslimwereld. Welnu, Aristoteles stelt in zijn "Politica" dat een stad niet zonder culturele homogeniteit kan en dat te veel immigratie de stad kan vernietigen. Laten we zijn voorbeeld volgen. Wat de in Europa wonende moslims betreft, zij moeten hun godsdienst op een waardige manier in eigen naam kunnen beleven.
Publiekelijk is er evenwel geen plaats voor de islam in Europa. Dit is in zijn eigen belang, zodat hij zijn zuiverheid behoudt, en in ons belang. Anderen bepleiten misschien op demagogische wijze de vermenging van onze verschillende aard. Zij doen dit met de beste bedoelingen, maar de geschiedenis toont aan dat dit vergeefse moeite is. Precies hierom had Averroës meer succes in het Westen dan in de moslimwereld. Laten we hieruit moedig en verstandig de lessen trekken.

Féret
Onze collega, de heer Mohamed Ali, heeft heel alleen een baby gemaakt. Zijn initiatiefverslag, waarmee hij twee jaar geleden begonnen is, heeft zopas het levenslicht gezien. In mijn geboortedorp, op de grens tussen Belgisch en Frans Henegouwen, zeggen we van een toekomstige moeder die al meer dan negen maand zwanger is dat "ze een ezel zal baren" .
Hoewel deze "zwangerschap" 24 maanden geduurd heeft, vind ik de nieuwgeborene die ons wordt voorgesteld vrij verstandig. De rapporteur stelt ons Aboe al-Walid Muhammad ibn Ahmad ibn Roesjd voor als Averroës, tussenpersoon tussen de islam en de Grieks-Latijnse beschaving, en stelt zo een bedrieglijk postulaat om ons beter allerlei onzin te doen slikken.
Ik zou drie zaken willen rechtzetten. Om te beginnen vallen godsdienstige kwesties niet onder de bevoegdheid van ons Parlement. Dit verslag had dus nooit het daglicht mogen zien. Vervolgens werden de denkbeelden van Averroës door de islam verworpen en ernstig bekritiseerd door de christelijke theologen. Tenslotte kunnen we niet spreken van tolerantie wanneer in Europa de moskeeën als paddestoelen uit de grond schieten, terwijl in de islamitische landen niet evenveel christelijke kerken gebouwd worden.

Leperre-Verrier
De herdenking van de achthonderdste verjaardag van de dood van Averroës, filosoof en ziener, kan de Europese Unie de gelegenheid bieden om zich te bezinnen over de banden van de Europese Unie met de islam en de moslims. Dit debat stuit al te vaak op wederzijds wantrouwen en onbegrip.
De moderne en humanistische denkbeelden van Averroës moeten ons in staat stellen om ons, zonder ideologische vooronderstellingen, een aantal vragen te stellen over de plaats van de moslims in Europa. De redelijke voorstellen van onze cultuurcommissie moeten in elk van onze lidstaten verwezenlijkt worden. Zij zullen veel doeltreffender zijn dan de veiligheidsobsessie om de invloed van een minderheid die weigert godsdienst en moderne ideeën te combineren de pas af te snijden.
Ik betreur evenwel dat in het verslag weinig plaats wordt ingeruimd voor het secularisatiebeginsel, dat ons in staat stelt de passies te overstijgen en blijk te geven van echte verdraagzaamheid.
Ik wens tevens adequatere acties in de toekomst, zodat we niet alleen vermijden dat enkele fundamentalistische bewegingen misbruik maken van sociale wanhoop, maar ook de integratie van niet-praktiserende moslims en van allen die op persoonlijke titel de islam beleven, kunnen bevorderen. Ik herinner er overigens aan dat de helft van deze moslims de nationaliteit van een van onze lidstaten heeft.

Lindqvist
Met veel van de voorstellen ben ik het eens, maar zij betreffen geen kwesties die de EU en het Europees Parlement aangaan. De beschreven problemen moeten op een andere manier aangepakt worden, en dat geldt ook voor soortgelijke kwesties bij andere religies.

Seillier
Wij hebben tegen het verslag van onze collega, de heer Mohamed Ali, over de islam en de Europese Dag van Averroës gestemd. In de eerste plaats uit respect voor de subsidiariteit: het komt onze verschillende lidstaten toe de vragen die door de aanwezigheid van moslims in hun midden worden opgeworpen te onderzoeken, mede omdat deze lidstaten een zeer uiteenlopende geschiedenis achter de rug hebben en verschillende opvattingen over integratie en secularisatie huldigen. Wat vervolgens paragraaf 12, sub c betreft, het is niet aan onze landen om in te staan voor de opleiding van imams, ook al omschrijft de auteur dit als "beroeps- en wetenschappelijke opleiding" . Dit is een op zijn minst merkwaardige, beperkende en zelfs schandalige uitdrukking in het licht van de islam en de koran; de opleiding van imams valt immers onder de bevoegdheid van de moslimgemeenschap zelf en het is aan deze gemeenschap zelf om afstand te nemen van door Saudi-Arabië en andere islamitische landen gezonden imams of dezen te weigeren.
Na felle discussies in de cultuurcommissie pleit onze collega ervoor een onderscheid te maken tussen seculariteit en secularisatie, respect voor secularisatie. Er zij aan herinnerd dat de woorden van Christus in het evangelie aan de basis liggen van secularisatie: "Geef de keizer wat de keizer toekomt en geef God wat God toekomt" . Ik twijfel zeker niet aan de oprechtheid van dit standpunt, maar tot mijn spijt moet ik zeggen dat het uitsluitend de auteur bindt, die overigens nergens beweert de woordvoerder van zijn medegelovigen te zijn.
De rapporteur blijft overigens dubbelzinnig in de toelichting, waar hij nu eens eisen stelt voor de islam in zijn louter culturele dimensie, dan weer voor de islam als godsdienst. Is een dergelijk onderscheid evenwel mogelijk in het licht van het holistische perspectief dat de koran huldigt? Het islamitische geloof is immers zowel een manier om een cultus te beleven als een politieke wetgeving, een familiecode, enzovoort, en de gelovigen hebben de plicht deze zaken op te leggen zodra zij hiertoe in staat zijn.
Wij kunnen dan ook niet ingaan op vele van de door de heer Mohamed Ali geformuleerde verzoeken. Paragraaf 11, sub f bevat evenwel een interessant punt, op voorwaarde dat het gewijzigd wordt. Kunnen we, in plaats van de oprichting van een Europees-islamitische universiteit te vragen, niet beter de idee lanceren - en de Averroësdag is hiervoor een goede gelegenheid - om in een van onze Europese landen een universiteit op te richten waar de volgende belangrijke vragen voor onze samenlevingen behandeld zouden worden: welk verband bestaat er tussen geloof, godsdienst en politiek uit het oogpunt van het judaïsme, de islam, het katholicisme en de andere christelijke godsdiensten, bijvoorbeeld in vergelijking met de seculiere gedachte en de vrijmetselarij? Welk verband bestaat er, nog altijd volgens de verschillende standpunten, tussen de filosofische rede en theologie?
Zo'n initiatief zou nuttig zijn om de herinnering aan Averroës te eren, wiens ideeën onmiskenbaar van groot belang voor de Europese filosofen waren, maar tot nu toe niet in de moslimwereld zelf, hetgeen niet erg geruststellend is.

Vaz da Silva
Het verslag-Mohammed Ali over de islam moet gezien worden als emblematisch - een symbool van wat het betekent als je democratie in de praktijk brengt. Na een lange en moeizaam verlopen tocht door commissies en fracties is dit verslag bij ons in de Vergadering terechtgekomen, en het is een tekst die wel eens een voorheen onbereikbaar geachte consensus zou kunnen vertegenwoordigen. Deze tekst levert het bewijs dat de democratische principes van tolerantie en respect voor vrijheid en verscheidenheid - de principes waarop Europa gebouwd is - tot goede resultaten leiden. Die principes gelden in alle omstandigheden, zelfs, of misschien juist in die omstandigheden waarin een discussie moet worden gevoerd met politieke en ideologische systemen die deze waarden niet in de praktijk brengen.
Het verslag-Ali betoogt dat de islam niet onder een noemer met fundamentalisme wil worden gebracht, en dat - integendeel - de islam gebaseerd is op het tolerantiebeginsel. Het doet een beroep op de Europese Unie om een bijdrage te leveren tot de ontplooiing van de liberale krachten binnen de islam, door het mogelijk te maken dat politieke en religieuze kaders hier hun opleiding volgen en door immigranten in de gelegenheid te stellen hier hun cultuur te beleven. Ik sta achter deze oproep van de islam aan Europa. En daarom zal ik voor dit verslag stemmen. Het wordt tijd dat Europa afstand doet van zijn passieve en wereldvreemde houding alsof het met de islam niets te maken zou hebben en de islam niet reeds deel van Europa uitmaakte.
Maar Europa moet ook een beroep doen op de islam: als moslims ervoor kiezen in Europa te wonen, geven ze daarmee ook aan te kiezen voor de hier geldende beginselen en wetten. Ze kunnen de democratie niet gebruiken om dat te weigeren.
Individuele vrijheden en privé-leven vertegenwoordigen één zijde van de zaak; het openbare leven en sociale gebruiken de andere zijde. Van moslims wordt verlangd dat zij op school afzien van het dragen van de chador, net zoals moslims van Europeanen kunnen verlangen dat ze zich van schoeisel ontdoen en zich bedekken voor zij een moskee betreden.
Een intercultureel naast elkaar leven betekent voor de lidstaten van de Europese Unie:
dat men de cultuur van eenieder respecteert en leert begrijpen; -dat binnen de privé-sfeer ieders eigen waarden mogen gelden, en dat in het openbare leven de door de maatschappij gedeelde waarden tot uitdrukking komen; -dat er voorwaarden worden geschapen voor een open houding en een sociale dynamiek, opdat iedereen, ongeacht ras of geloof, zich kan scharen bij die groep waarmee hij of zij zich het meest verwant voelt; De Europese samenleving - en ik denkt daarbij aan de Portugese, die ik het beste ken - is nu reeds in hoge mate multicultureel en complex. Daarvan moeten we nu een interculturele maatschappij maken, en daarvoor is een bewuste inspanning van onze zijde vereist.

Wolf
Het "Euro-mediterrane partnerschap" is niet alleen een vurige wens. Het berust op een historische werkelijkheid die helaas nog steeds wordt verdrongen. Het Europese Westen zou vandaag de dag nog steeds niet van belang zijn als het zich niet eeuwenlang als nakomeling en "arm familielid" van het rijke en geciviliseerde Oosten had kunnen ontwikkelen. Dit geldt heel in het bijzonder ook voor de islam. Zonder de islamitische cultuur, literatuur en filosofie was het moderne "verlichte" Europa nooit ontstaan, evenmin als de "Latijnse Middeleeuwen" tijdens welke de essentiële maatschappelijke en geestelijke voorwaarden hiervoor pas ontstonden. Zonder de joodse, Arabische, talmoedische en islamitische overname van de antieke, vooral aristotelische filosofie, waarvan de sleutelbegrippen zoals de univociteit van het bestaan (Avicenna/Ibn Sina) en de theorie van de dubbele waarheid (Averroës/Ibn Roesjd) afkomstig zijn van de toonaangevende Arabisch-islamitische filosofen, zou er geen bloeitijd van de scholastiek zijn geweest, geen renaissance en geen moderne natuurwetenschappen met het door Bacon en Descartes zorgvuldig geformuleerde zelfbesef.
De met de vroege West-Europese moderne tijd verbonden verdringing van de beslissende invloed van de islamitische Oriënt op de vorming van zowel de christelijke alsook de humanistische Occident is nu een ideologische belemmering geworden voor werkelijkheidsbesef en voor de transculturele dialoog. Alles wat ertoe bijdraagt om de voorwaarden te scheppen en te verbeteren voor de reeds lang noodzakelijke brede dialoog met de islamitische wereld, kunnen wij alleen maar uitdrukkelijk ondersteunen: colloquia, hogescholen, gerichte opleidingen, gelijke religieuze rechten, herdenkingsdagen, enzovoorts.
In plaats van de hersenschim na te jagen dat Europa een christelijke identiteit dient te hebben, zouden wij ons eindelijk moeten openstellen voor de werkelijkheid. En die werkelijkheid omvat de multireligieuze en filosofisch pluralistische werkelijkheid van onze gemeenschappelijke geschiedenis, de multiculturele werkelijkheid van onze samenlevingen en de werkelijkheid van het grote Middellandse-Zeegebied met meerdere centra. Voor een vreedzame gemeenschappelijke ontwikkeling hiervan is ook een solide transcultureel begrip voor elkaar een vereiste.
(De vergadering wordt om 13.35 uur onderbroken en om 15.00 uur hervat)

Douane-unie EG/Turkije
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0251/98) van de heer McMillan-Scott, namens de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid, over de ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije sinds de inwerkingtreding van de douane-unie (COM(96)0491 - C4-0605/96 - COM(98)0147 - C4-0217/98).

McMillan-Scott
Mevrouw de Voorzitter, tijdens het najaar van 1995 is in het Europees Parlement een debat gehouden over het instemmingsbesluit van het Parlement inzake de instelling van een douane-unie met Turkije. Daarbij heeft de Commissie toegezegd het Parlement jaarlijks verslag te zullen uitbrengen over de ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije en over de economische en politieke aspecten, waaronder het democratiseringsproces en de mensenrechtensituatie in Turkije.
Het eerste verslag werd op 30 oktober 1996 aan het Parlement voorgelegd, het tweede volgde op 3 maart 1998, en in juli van dit jaar kwam de Commissie met een document over een Europese strategie voor Turkije.
De Commissieverslagen omvatten vijf hoofdstukken: het functioneren van de douane-unie, andere aspecten van de tenuitvoerlegging van het akkoord, de economische situatie van Turkije, de politieke situatie en de mensenrechten.
In beide verslagen spreekt de Commissie zich positief uit over de werking van de douane-unie en maakt zij melding van positieve ontwikkelingen, waaronder de instelling van een Mededingingsautoriteit, de sluiting van vrijhandelsovereenkomsten met een aantal landen in Midden- en Oost-Europa en vorderingen op het gebied van de harmonisatie van tarieven. Voorts wordt uiteraard gewezen op de politieke problemen binnen de EU waardoor geen uitvoering kan worden gegeven aan de financiële instrumenten die door de Raad zijn goedgekeurd.
De Commissie merkt op dat de economische situatie in Turkije wordt gekenmerkt door een sterke groei, maar wijst tegelijkertijd op een aantal factoren die een duurzame economische groei in de weg staan, zoals het vermogen van Turkije om de inflatie van momenteel zo'n 100 %, het overheidstekort en andere structurele problemen te beteugelen. Sommigen vinden het verslag van de Commissie misschien te somber. Wat de politieke situatie, de diplomatieke betrekkingen en de mensenrechtensituatie betreft ziet de Commissie weliswaar hier en daar lichtpuntjes, maar veel vooruitgang is er niet geboekt.
Een positieve ontwikkeling op het gebied van de mensenrechten is dat de hoogste autoriteiten van het land publiekelijk hebben onderkend dat iets aan deze belangrijke materie moet worden gedaan.
In december 1995 heeft het Europees Parlement, ondanks de ernstige bezwaren die er bestonden ten aanzien van de politieke situatie in Turkije, zijn goedkeuring aan de instelling van een douane-unie gegeven. Daarmee wilde het Parlement uitdrukking geven aan de belangrijke rol die het deze partner toeschrijft in de bestaande geopolitieke context (Turkije is lid van de NAVO, waarnemer binnen de WEU en lid in het kader van het nieuwe Euro-mediterrane partnerschapsverband), en tegelijkertijd zijn politieke vertrouwen uitspreken jegens de Turkse regering om haar aan te moedigen door te gaan met haar pogingen het land in de Europese democratische waarden te verankeren.
Ook heeft het Parlement samen met de Commissie een werkgroep opgericht die moet nagaan in hoeverre de MEDAprogramma's met Turkije in overeenstemming zijn met de resoluties van het EP, met name die van 15 september 1996. Ikzelf ben, samen met de heer Piet Dankert, die tevens co-voorzitter is van de Gemengde Parlementaire Commissie EP-Turkije, lid van deze werkgroep.
De economische resultaten van de douane-unie zijn tot dusverre duidelijk positief voor de Europese Unie uitgevallen. Ik ben de Commissie externe economische betrekkingen en haar rapporteur, de heer Schwaiger, zeer erkentelijk voor haar analyse van dit specifieke punt.
Er zij tevens op gewezen dat op de Europese Raad van Luxemburg van 12 en 13 december is verklaard dat Turkije wel degelijk in aanmerking komt voor het lidmaatschap van de Europese Unie en dat het land zal worden beoordeeld aan de hand van dezelfde criteria als die voor de overige kandidaat-landen gelden.
Turkije was ook uitgenodigd voor de Europese Conferentie van 12 maart, waaruit nogmaals blijkt dat Turkije niet buiten het uitbreidingsproces wordt gehouden. Wij betreuren het dat Turkije niet op die vergadering aanwezig was.
De inwerkingtreding van de douane-unie betekent een essentiële stap op weg naar de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Hoewel Turkije momenteel niet aan de criteria voor toetreding beantwoordt, is nooit twijfel gerezen over het standpunt dat Turkije wel degelijk in aanmerking komt om ooit lid van de Europese Unie te worden. Dit werd overigens bij herhaling bevestigd. De Europese Unie moet zich algemeen ten doel stellen Turkije te helpen bij de oplossing van zijn problemen en bij zijn verdere integratie in de Europese Unie. De associatieovereenkomst en de overeenkomst tot oprichting van een douaneunie vormen de grondslagen voor steeds nauwere politieke en economische betrekkingen. Daarbij dient de EU bijzondere aandacht te besteden aan de volgende punten: ten eerste, voortzetting van de democratisering en bescherming van de mensenrechten; ten tweede, bevordering van goed nabuurschap tussen Griekenland en Turkije; ten derde, eerbiediging van het internationaal recht; ten vierde, het zoeken naar een oplossing voor de Cyprische kwestie.

Giansily
Mevrouw de Voorzitter, het uitstekende verslag van onze collega, de heer McMillan-Scott, over de ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije kon op veel belangstelling van de Begrotingscommissie rekenen. Wij hebben getracht het verslag nog te verbeteren met zes amendementen en wij hopen dat onze Vergadering deze aanneemt tijdens de eindstemming.
Ik ben inderdaad van oordeel dat de Europese Unie de plicht heeft Turkije de hand te reiken. Is het woord "Europa" niet ontstaan aan de oevers van de Bosporus, deze strategische ontmoetingsplaats tussen Oost en West, waar meer dan twintig eeuwen geleden ook de wieg van het nieuwe Athene stond en de Trojaanse oorlog plaatsvond? Ik wou dat ik vandaag net als Jean Giraudoux kon zeggen dat "de Trojaanse oorlog niet zal plaatsvinden" en dat de inspanningen die de Turkse autoriteiten de afgelopen jaren geleverd hebben, volstaan om de poort naar de Unie wijd open te gooien.
Er blijven evenwel een aantal hinderpalen waarover wij het in de amendementen hebben. De Begrotingscommissie vraagt om te beginnen dat gedetailleerder onderzoek verricht wordt naar de gevolgen die de inwerkingtreding en de verdere uitbreiding van de douane-unie voor het niveau van de ontvangsten van de Unie zullen hebben. Vervolgens vragen wij dat in het kader van het MEDA-programma rekening gehouden wordt met de werkzaamheden van de werkgroep voor democratie en mensenrechten, waaraan het Parlement bijzonder veel belang hecht.
Ten derde verzoekt de Begrotingscommissie de Commissie het Parlement in kennis te stellen van de tezamen met de Turkse autoriteiten genomen initiatieven om een deblokkering mogelijk te maken van het financieel reglement met betrekking tot speciale steun aan Turkije. In het vierde amendement wordt eraan herinnerd hoeveel belang ons Parlement hecht aan de deelname van Turkije aan de programma's JEUGD VOOR EUROPA, LEONARDO en SOCRATES. In de amendementen 5 en 6 nemen wij er kennis van dat, zoals de Commissie in herinnering brengt, heel wat middelen uit de begroting van de Europese Unie moeten worden ingezet ter consolidering van de douane-unie. De Begrotingscommissie wil bij deze gelegenheid wel herinneren aan de rol van de medebeslissing in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedures en derhalve aan het onontbeerlijke akkoord van onze commissie voor de toekenning van de middelen.

Schwaiger
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris Van den Broek, beste collega's, de Commissie externe economische betrekkingen heeft in al haar verslagen en adviezen over Turkije totnogtoe een praktijk- en probleemgericht standpunt ingenomen. Haar devies is: we laten de "alles of niets" -aanpak vallen en beginnen aan een stapsgewijze intensivering van de betrekkingen. Het gaat vandaag niet om de kwestie inzake het lidmaatschap van Turkije, maar om de consolidering van hetgeen met de douane-unie is bereikt en om de beleidslijnen die in de geest van partnerschap en gelijkgerechtigdheid nog ten uitvoer moeten worden gelegd.
Iedere stap die de Europese Unie en Turkije - ieder afzonderlijk of gezamenlijk - zetten om de met de douane-unie gepaard gaande problemen op te lossen en de begeleidende maatregelen ten uitvoer te leggen, betekent een nieuwe impuls voor de politieke samenwerking en brengt ook een toekomstig lidmaatschap van Turkije dichterbij. Derhalve verheugt het ons dat Turkije in zijn memorandum van 23 juli 1998 ingaat op de voorstellen van de Commissie en het Parlement, zijn confrontatiepolitiek ten opzichte van de Europese Unie laat varen en de stapsgewijze methode weer volgt, zoals dit in Cardiff ook al door ons, door de Europese Raad, werd geformuleerd.
De Commissie externe economische betrekkingen steunt de meeste voorstellen, zoals bijvoorbeeld een versterking van de dialoog over de liberalisering van het kapitaalverkeer en de coördinatie van het economisch beleid of bijvoorbeeld de nauwere samenwerking op landbouwgebied. Met genoegen stellen wij vast dat Turkije onze voorstellen inzake de openstelling van de dienstverleningssector positief onthaalt en een tamelijk hoge en constante graad van integratie vraagt in het kader van de associatieovereenkomst. Een eerste stap daarvoor is een technische studie en onderhandelingen over de wederzijdse erkenning van diploma's en certificaten.
Ook de flexibele houding van Turkije inzake het vrije verkeer van Turkse werknemers in de Europese Unie dient als positief te worden aangemerkt. De Commissie externe economische betrekkingen roept de Europese Unie en het Parlement ertoe op belemmeringen en nog bestaande voorwaarden op te heffen en de begeleidende maatregelen voor de douane-unie eindelijk ten uitvoer te leggen. Collega Giansily heeft het reeds gezegd en het komt ook in het uitstekende verslag van de heer McMillan-Scott naar voren dat wij Turkije zo spoedig mogelijk toegang moeten verlenen tot de programma's LEONARDO, SOCRATES en JEUGD VOOR EUROPA. Het is belangrijk dat Turkije aan deze programma's kan meewerken, want deze onderwijsprogramma's dragen bij tot een versterking van de pluralistische samenleving en tot vestiging van de democratie.
Ook moet het Griekse veto op de verordening betreffende de financiële steun voor Turkije zo snel mogelijk opgeheven worden en moet deze verordening in werking treden. De Commissie staat hier voor de bijzondere uitdaging een mogelijkheid te vinden deze blokkering eindelijk op te heffen. Hetzelfde geldt voor deelname van Turkije aan de onderhandelingen over de voorwaarden om toegang te hebben tot de programma's INTERREG, LEADER en tot PHILOXENIA, dat het toerisme betreft. Het midden- en kleinbedrijf zou versterkt moeten worden door het derde meerjarenprogramma ook voor Turkije te laten gelden. Hetzelfde geldt voor de Euro Info Centres, voor BC-net, Europartenariat en Interprise.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, in tegenstelling tot de voorgaande spreker die vanuit de optiek van zijn commissie de economische aspecten van de samenwerking in het kader van de douane-unie moet belichten, moet de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken de douane-unie vanuit een andere invalshoek bekijken, namelijk vanuit de situatie van de mensenrechten en de ontwikkeling van de democratie in Turkije. De heer McMillan-Scott heeft in zijn uiterst interessante verslag een aantal van deze punten naar voren gebracht en ik wil drie principiële opmerkingen herhalen die al in 1995 bij het debat over de douane-unie een wezenlijke rol hebben gespeeld. Het Europees Parlement heeft toen in twee stappen, in de lente en in de winter, twee debatten gehouden ter voorbereiding van de beslissing. In deze debatten kwamen drie punten telkens weer naar voren.
Ten eerste, de verdieping en verdere ontwikkeling van de democratie in Turkije is een essentiële voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van de douane-unie naar een nog intensievere samenwerking. Ten tweede, als regionale mogendheid is Turkije verplicht het principe aan te hangen van een vreedzame oplossing van binnen- en buitenlandse conflicten en dit ook in de praktijk te brengen. Ten derde, als partner van de Europese Unie dient Turkije ervoor te zorgen dat de mensenrechten in Turkije integraal beschermd en verdedigd worden door de staat.
Hoe ziet de werkelijkheid eruit? In werkelijkheid werd er op het vlak van de democratisering misschien wel wat vooruitgang geboekt. De binnen- en buitenlandse militaire conflicten zijn nog altijd niet opgelost. Op het vlak van de mensenrechten doet de vrij verkozen regering weliswaar haar best, dat wil ik absoluut niet betwisten, maar men kan nog niet spreken van een integrale bescherming van de mensenrechten door de staat. Integendeel, de staatsorganen lagen veelal zelf aan de bron van de schendingen van de mensenrechten. Tot op heden is onze commissie van mening dat er nog niet veel veranderd is aan de toestand waarop wij toentertijd kritiek hebben geleverd. Neem bijvoorbeeld het Koerdistan-conflict, de geschillen in de Egeïsche Zee of de nog altijd voorkomende folteringen. Desalniettemin wil ik niet ontkennen dat Turkije vooruitgang heeft geboekt en wij kunnen de politici in Turkije er alleen maar toe oproepen zich nog beter aan de genoemde criteria te houden.

Deprez
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, als rapporteur voor advies van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken wil ik, na de heer Schulz, in het algemeen mijn tevredenheid over het uitstekende verslag van onze collega, de heer McMillanScott, uitspreken.
Op het vlak van algemene principes vinden wij in dit verslag de drie elementen terug die ons inziens de basis van de relaties tussen de Europese Unie en Turkije moeten vormen. Niet-discriminatie is het eerste principe. De heer McMillan-Scott wijst er terecht op dat Turkije niet strenger beoordeeld mag worden dan de andere kandidaat-lidstaten. Elk toetredingsverzoek moet uitsluitend behandeld worden op grond van het respect voor de normen van Kopenhagen.
Het tweede principe is dat we geen al te grote inschikkelijkheid mogen betonen. Het is niet omdat Turkije een bondgenoot is, het is niet omdat het land een belangrijke strategische positie bekleedt, het is niet omdat de meeste Turkse leiders onophoudelijk de wens uitspreken om tot de Europese Unie toe te treden dat wij de ogen mogen sluiten voor de ernstige schendingen van de mensenrechten, voor het niet respecteren van minderheden en voor het gebruik van geweld of de verleiding om geweld te gebruiken om problemen van nabuurschap te regelen. Een toetredingsverzoek is een kwaliteitseis. Het kan niet beschouwd worden als een vrijgeleide om om het even wat te doen of als een paspoort voor straffeloosheid.
Het derde principe is dat we het isolement van Turkije moeten afwijzen. Het is niet door Turkije te isoleren dat de Europese Unie dit land het beste zal helpen op de weg naar ontwikkeling en democratie. Daarom ook zijn de in het verslag van de heer McMillan-Scott voorgestelde maatregelen zo belangrijk en dienen de geplande ministeriële bijeenkomsten inderdaad gehouden te worden, moeten alle delen van de overeenkomst inzake de douane-unie nagekomen worden en moet de bijstand aan de Turkse burgermaatschappij uitgebreid worden.
Meer in het bijzonder namens de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken verheugt het mij dat ik in het verslag twee verzoeken terugvind die deel uitmaken van onze prioriteiten en die ook al door een aantal andere sprekers beklemtoond werden: de uitbreiding van de programma's SOCRATES, LEONARDO en JEUGD VOOR EUROPA tot de Turkse jongeren en de noodzaak voor de Turkse overheid om nauw en actief met de Europese Unie samen te werken in het kader van de strijd tegen de handel in verdovende middelen en tegen de georganiseerde misdaad.

De Voorzitter
Voor ik het woord verleen aan commissaris Van den Broek, wil ik erop wijzen dat hij jammer genoeg niet aanwezig kan blijven na zijn bijdrage en wel wegens een dwingende reden in verband met de situatie in Rusland. Ik voeg er echter meteen aan toe dat hij onmiddellijk afgelost zal worden door commissaris Monti.

Van den Broek
Met dank aan de heer McMillan-Scott en zijn collegae Giansily, Schwaiger, Schulz en Deprez voor hetgeen zij naar voren hebben gebracht en met name het verslag van de heer McMillan-Scott, dat ik met grote belangstelling heb gelezen. Ik zou hem meer in het algemeen ook dank willen zeggen voor de moeite die hij zich heeft getroost ter bevordering van onze vaak wat gecompliceerde relaties met Turkije als rapporteur maar vooral ook als lid van wat dan is gaan heten, de contactgroep van het Europees Parlement ofwel in het Engels de Joint working party . De conclusies van het voorliggend verslag van de heer McMillan-Scott komen in grote mate overeen met de bevindingen van de Commissie. We zijn met u van mening dat over het algemeen wanneer we spreken over de douane-unie deze naar tevredenheid functioneert, al is er sprake van een wel zeer aanzienlijk handelsoverschot aan de zijde van de Europese Unie. Tegelijkertijd constateren we onvoldoende vooruitgang op het terrein van democratische hervormingen en de bescherming van de rechten van de mens, al ben ik het gaarne met de heer Schulz eens dat hier en daar ook lichtpunten te ontwaren zijn.
U heeft terecht gewezen op het belang om Turkije niet te isoleren. Ik ben van mening dat wij een verantwoordelijkheid hebben om actief betrokken te blijven bij de ontwikkelingen in Turkije. Met de middelen die ons ten dienste staan en het MEDAprogramma en MEDA-democracy moeten wij in samenwerking met niet-gouvernementele organisaties waar mogelijk steun bieden aan positieve en democratische krachten in Turkije. Dit met het oog op de versteviging van de civil society als een basis voor toekomstige, stabiele, democratische ontwikkelingen in dit land. Participatie van Turkije in de uitwisseling van docenten en studenten onder de programma's SOCRATES, LEONARDO en "Jeugd voor Europa" kan hieraan een zeer positieve bijdrage leveren. Ik zeg dat de heer Schwaiger graag na. Ik hoop dan ook dat het Parlement spoedig het hiertoe strekkende Commissievoorstel zal ondersteunen. Het Europees Parlement heeft altijd met veel aandacht de ontwikkeling van de relaties met Turkije gevolgd en heeft daarin ook een zeer prominente rol gespeeld. Door de contactgroep wordt u op de hoogte gehouden van de activiteiten van de Commissie in het kader van het MEDA-programma. De samenwerking in deze groep functioneert momenteel naar ons inzicht in ieder geval tot tevredenheid. De Commissie heeft tot op heden praktisch alle adviezen van het Europees Parlement over projectvoorstellen aanvaard. Ik zie dan ook eerlijk gezegd geen heil in wijzigingsvoorstellen ten aanzien van het functioneren van deze groep die in wezen, het moet me van het hart, toch een institutionele anomalie is.
In uw verslag wordt de Commissie opgeroepen om een jaarverslag inzake het functioneren van de douane-unie voor de behandeling van de begroting, voor eind oktober, aan het Europees Parlement te willen overhandigen. Ik zeg u toe dat de Commissie zich zal inspannen om het verslag zo tijdig mogelijk op te stellen. Mag ik daarbij wel de kanttekening plaatsen dat er altijd redenen kunnen zijn om publicatie uit te stellen, zoals u zich van vorig jaar nog zult herinneren toen de intensieve discussies met de Turkse autoriteiten, voorafgaande aan de Europese Raad van Luxemburg, uitstel van publicatie van dat verslag rechtvaardigden.
Deze discussie overigens zette zich ook voort zoals u zich zult herinneren in Cardiff waar in de conclusies van de Europese Raad uitdrukkelijk is verklaard dat Turkije tot de aspirant-lidstaten behoort. Zoals u weet nam Turkije - zeer tot onze spijt overigens - niet deel aan de eerste Europese Conferentie in maart 1998 en ging het op het allerlaatste moment evenmin akkoord met het houden van de geplande Associatieraad in mei. Het besluit van Turkije na de Europese Raad van Luxemburg om de politieke dialoog met de Europese Unie af te breken op gebieden die wij van groot belang achten, zoals Cyprus, de Grieks-Turkse betrekkingen en de vraagstukken op het gebied van de mensenrechten en de democratie, was natuurlijk niet direct bevorderlijk voor de ontwikkeling van de betrekkingen in het algemeen.
Ik ben ervan overtuigd, mevrouw de Voorzitter, dat de Europese strategie voor Turkije die de Commissie in maart heeft aangenomen en die in Cardiff de politieke zegen kreeg van de staatshoofden en regeringsleiders, de weg wijst naar de verdieping van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije. Turkije zelf heeft positief gereageerd op dit document en beide partijen zullen op korte termijn overleg plegen over een werkprogramma en een tijdschema voor de tenuitvoerlegging van deze strategie. Ik hoop dat Turkije parallel met de verdieping van onze betrekkingen op basis van de overeenkomst van Ankara, uit 1964, de douane-Unie en de Europese strategie tot het besef zal komen dat het alle belang heeft bij het heropenen van de politieke dialoog. De Europese toekomst van Turkije is in Cardiff opnieuw benadrukt. Zo is onder meer besloten dat voor Turkije, evenals voor de tien landen in Midden- en Oost-Europa en voor Cyprus, jaarlijks een voortgangsrapport zal worden opgesteld. In Cardiff is verklaard dat dit rapport gebaseerd moet worden op artikel 28 van de Overeenkomst van Ankara uit 1963, alsmede op de conclusies van de Europese Raad van Luxemburg. Dit rapport verschilt qua benadering dan ook niet van de rapporten voor de andere landen.
Ik ben van mening dat het in het belang van Turkije is dat dit land deelneemt aan de tweede Europese conferentie die thans voor 5 oktober aanstaande is gepland, aangezien bij die gelegenheid vraagstukken van wederzijds belang besproken zullen worden. Ik heb overigens intussen begrepen, als de geruchten tenminste juist zijn, dat Turkije thans nog niet het voornemen heeft om daadwerkelijk op 5 oktober ook deel te nemen aan deze zitting.
Zoals u weet heeft de Commissie in haar document over een Europese strategie voor Turkije duidelijk gemaakt dat bepaalde voorstellen niet ten uitvoer kunnen worden gelegd zonder passende financiële steun. De lidstaten hebben dit in Cardiff eveneens erkend. De Commissie bestudeert derhalve, ook op verzoek van de regeringsleiders, momenteel de diverse wijzen en middelen om een passend voorstel te doen aan de Raad en het spreekt vanzelf dat het Europees Parlement in dat proces ook een belangrijke rol is toebedacht.
Afsluitend, Voorzitter, ben ik dan ook van oordeel dat de Europese Unie aanzienlijke inspanningen heeft geleverd om de betrekkingen met Turkije opnieuw op het goede spoor te zetten.

Titley
Mevrouw de Voorzitter, het doet ons veel deugd dat het verslag van de heer McMillan-Scott eindelijk dan toch de plenaire vergadering heeft bereikt. Het is een zeer belangrijk verslag dat ons niet alleen in staat stelt inzicht te krijgen in het functioneren van de douane-unie, maar ons ook de kans biedt alvast onze gedachten te laten gaan over de verdere ontwikkeling van onze betrekkingen met Turkije, vooruitlopend op het verslag van de heer Swodoba, dat hopelijk nog vóór het einde van dit jaar verschijnt.
Het onderhavige verslag biedt ons ook een mooie gelegenheid nogmaals publiekelijk te benadrukken dat Turkije wat ons betreft een strategisch belangrijk land is, dat wij zijn Europese aspiraties erkennen en dat Turkije net zo zal worden behandeld als de andere landen die toetreding tot de EU zoeken, als het gaat om de toepassing van de criteria van Kopenhagen. Op dit punt moeten wij zonder meer blijven hameren.
Dat gezegd zijnde, mogen wij nimmer uit het oog verliezen dat Turkije een overwegend agrarische samenleving is, die zich in hoog tempo tot een geïndustrialiseerde samenleving ontwikkelt. Veel van de economische, politieke en sociale problemen die wij waarnemen, houden met dit ene feit verband. Hier ligt duidelijk een taak voor ons, namelijk om Turkije bij de overgang naar een geïndustrialiseerde samenleving te ondersteunen en het land te helpen een moderne democratische en pluralistische samenleving te worden.
De oprichting van een douane-unie is onderdeel van de strategie die de Europese Gemeenschap, zoals commissaris Van den Broek heeft aangegeven, al sinds 1963 volgt. Niettegenstaande de opmerkingen van de heer McMillan-Scott over de onevenwichtigheid van de douane-unie, die ons meer voordeel heeft opgeleverd dan Turkije, is die situatie onmiskenbaar aan het veranderen.
De douane-unie is onder meer opgericht met het doel het bedrijfsleven en het vrije ondernemerschap te bevorderen. Daarop moeten wij ons ook concentreren bij de verdere ontwikkeling van de douane-unie. Wij moeten het ondernemerschap stimuleren, de economische bedrijvigheid bevorderen en de rol van vrije en democratische vakbonden vergroten.
Wij moeten daarnaast bijdragen aan een verbetering van de kwaliteit van bestuur en opleidingen in Turkije, die in veel gevallen bedroevend is. Wij moeten aan dit aspect veel aandacht schenken en ervoor helpen zorgen dat het niveau van het wetenschappelijk en beroepsonderwijs omhoog gaat door uitwisselingsprogramma's op te zetten en de onderlinge contacten tussen universiteiten in de Europese Unie te bevorderen.
Een van de problemen die Turkije parten spelen, is naar verluidt de vaak slechte kwaliteit van de vertalingen uit de EU-talen in het Turks, waardoor misverstanden over voorschriften ontstaan. Ook hieraan zouden wij iets kunnen doen.
Dat wil niet zeggen dat de terreinen die door commissaris Van den Broek en de heer McMillan-Scott zijn aangehaald, niet onze aandacht behoeven. Wij moeten voortdurend en stelselmatig blijk geven van onze bezorgdheid over de mensenrechten en de democratie in Turkije. Wij moeten ook duidelijk stellen dat voor een verdere ontwikkeling van de betrekkingen, Turkije het recht van Cyprus op het voeren van toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie moet erkennen.
Tenslotte wil ik eenieder hier met klem vragen samen te werken met de media, met politici die Turkije willen liberaliseren, met advocaten en mensen van de rechterlijke macht ten einde de kwaliteit van de bestuurlijke en academische wereld in Turkije te verbeteren en op die wijze bij te dragen tot een grotere politieke dialoog.

Lambrias
Mevrouw de Voorzitter, helaas weigeren de Turkse leiders en hun zaakgelastigden in het bezette gebied van Cyprus zich te voegen naar de fundamentele beginselen van het volkenrecht en valt elke logische en praktische overweging bij hen in dovemansoren. Dat is heel jammer voor zowel de Europese Unie als het Turkse volk.
Er is bijna een jaar verstreken sedert het besluit van Luxemburg, waarin duidelijk werd aangegeven onder welke voorwaarden Turkije de associatie met de Europese Unie zou kunnen intensiveren en in aanmerking zou kunnen komen voor toetreding. De reacties en het gedrag van de regering in Ankara lieten sedertdien aan irrationaliteit niets te wensen over. Aanvankelijk waren zij boos en verontwaardigd en daarna begonnen zij te schelden, te dreigen en een ongelooflijke minachting te tonen voor Europa's fundamentele beginselen.
Turkije's buurland, Griekenland, zou meer dan elk ander land van de Vijftien baat hebben bij een toenadering van Turkije tot de Europese familie en zich daarover verheugen. Turkije verscherpt echter voortdurend zijn provocerend gedrag in de Egeïsche Zee en riskeert daardoor zelfs een oorlog. Turkije komt met steeds weer nieuwe betwistingen van Griekse grondgebieden en dwarsboomt stelselmatig elke poging tot een opbouwende dialoog. Turkse leiders zijn naar het militair bezette gebied van Cyprus gegaan en hebben daar gesproken over inlijving bij Turkije als het Europese beleid voor opneming van deze onafhankelijke republiek in de Europese Unie vruchten mocht afwerpen.
De Turkse halsstarrigheid, waar alle Europese en Amerikaanse afgezanten een staaltje van hebben gekregen, heeft tot een impasse geleid. De Turks-Cypriotische leider Denktash doet nu een schijnbeweging en zegt bereid te zijn te onderhandelen over een confederale oplossing. Blijkbaar denkt hij dat zijn toehoorders naïef zijn en hij hen kan overtuigen van zijn toegeeflijkheid. In feite zegt hij namelijk dat de resoluties van de VN in de prullenmand thuishoren, de Turkse invasie moet worden bekroond en de nu al vierentwintig jaar durende tragedie op Cyprus moet worden vereeuwigd. Alleen indien de Europese Unie een ferme houding aanneemt, kan zij de Turkse leiders, welke dezen ook mogen zijn, tot bezinning brengen en de weg effenen voor een zo nauw en efficiënt mogelijke samenwerking die het belang van zowel Europa als het Turkse volk dient.

Bertens
Mevrouw de Voorzitter, ik mag de Commissie danken voor haar rapporten over de werking van de douane-unie en automatisch ook de heer McMillan-Scott voor dit zeer lezenswaardig en interessant document dat hij heeft afgeleverd. Ik was niet anders gewend van hem.
De rapporten van de Commissie geven ons alle mogelijkheden om de ontwikkeling daar in Turkije goed te volgen. Daar is ook alle reden toe, omdat de relatie van de Unie met Turkije na al die jaren aanzienlijk is verslechterd. Het niet-deelnemen van de Turkse regering aan de Europese Conferentie en de Turkse beëindiging van de politieke dialoog met de Unie zijn slechte en betreurenswaardige ontwikkelingen. Commissaris Van den Broek heeft dat ook terecht genoemd.
De Unie schenkt klare wijn. Turkije wordt net als alle andere kandidaten beoordeeld, heel simpel, op criteria: de criteria van Kopenhagen. Turkije is en blijft een kandidaat voor het lidmaatschap. Het voldoet echter niet aan de criteria die gesteld zijn en heeft daar zelf alles in te vertellen en kan daar wijziging in brengen en zal daardoor de situatie kunnen herzien.
Ondertussen moeten wij werken met de instrumenten die wij hebben om de relatie met Turkije op een goed niveau te houden. De douane-unie werkt gelukkig succesvol. Terecht bekijkt de Commissie of een versteviging van de relatie op andere terreinen ook mogelijk is. De impasse rond de MEDA-fondsen en de financiële protocollen is zorgelijk, maar wij hopen dat Europese creativiteit en Turkse democratisering ons uit deze impasse zullen leiden.
De douane-unie ging niet alleen over vrije markten, maar ook over Europese steunverlening aan Turkije. De Europese bereidwilligheid is aanwezig. De Turkse regering hoeft nu slechts de daad bij het woord te voegen, het woord van maart 1995.
Nog altijd wachten wij op verbetering inzake de bescherming van de rechten van de mens. Nog altijd wachten wij op een wijziging in de Turkse houding inzake de Koerden. Nog altijd wachten wij op een doorbraak inzake Cyprus. In plaats van compromisbereidheid toont Turkije met de geleidelijke, althans verbale annexatie eerder het tegenovergestelde.
Ik roep de Turkse regering op de dialoog met de Unie te hervatten. Alleen in een dialoog komen wij tot elkaar. Alleen dan kunnen wij samen overleven. Alleen dan kunnen wij de aanwezige onderlinge problemen tot een oplossing brengen. Alleen dan kunnen wij stappen zetten op weg naar een toetreding van Turkije tot de Unie.

Carnero González
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat we allereerst het antwoord moeten vinden op twee basisvragen.
Ten eerste hoe de situatie in Turkije zich sinds 1995 heeft ontwikkeld, en ten tweede wat de invloed van de invoering van de douane-unie, goedgekeurd door dit Parlement, hierop is geweest.
Ik denk dat de antwoorden hierop vrij simpel en tegelijkertijd ontmoedigend zijn.
De politieke evolutie in Turkije is niet positief geweest. Er is geen vooruitgang geboekt wat betreft het beginsel van de democratie, noch op het gebied van de mensenrechten. Turkije respecteert de internationale rechtsbeginselen niet en heeft ook geen einde gemaakt aan de smerige oorlog tegen de Koerden.
De boodschap dat de douane-unie in december 1995 een feit was geworden, is in dit opzicht niet goed aangekomen. Het heeft de autoriteiten in Ankara niet aangespoord om vooruit te gaan, om het land te hervormen en moderniseren en om van Turkije een land te maken dat de wet respecteert en dat volledig democratisch is. Integendeel, de boodschap heeft juist negatieve gevolgen gehad.
Een aantal maanden geleden trok de Europese Raad te Luxemburg de touwtjes aan door Turkije te vragen wat hij ook aan andere landen vraagt, wat hij aan ieder land zou vragen. We moeten voorstander zijn van een gelijkwaardige relatie tussen de Europese Unie en Turkije, die natuurlijk gunstig is voor beide partijen, maar vooral van een relatie die de ontwikkeling van dit land ten goede komt. Als dit niet zo is, zit er iets fout.
Het verslag van de heer McMillan-Scott bevat juiste, maar naar mijn mening zwakke uitspraken. Misschien zou het Parlement met de toekenning van de Sacharov-prijs van dit jaar, ik heb begrepen dat de heer Birdal kandidaat is, een positieve boodschap kunnen overbrengen.

Aelvoet
Mevrouw de Voorzitter, ik begroet hier uiteraard de aanwezigheid van commissaris Monti, maar geen enkel nationaal parlement zou het aanvaarden dat de bevoegde minister de zaal verlaat gedurende de bespreking. Maar goed, nu terzake.
Het wekt toch enige verwondering dat meer dan twee jaar na invoering van de douane-unie tussen de Europese Unie en Turkije, wij hier van de Commissie horen of in het dossier van de Commissie kunnen lezen dat de douane-unie bevredigend verloopt. Uitgerekend in de laatste periode is de spanning tussen de Unie en Turkije groter dan ooit geweest. Wij zijn zelfs aan de rand van een crisis geweest.
Het zou ons, denk ik, collega's, moeten verontrusten dat sinds de invoering van de douane-unie de economische voordelen zo eenzijdig naar de Unie zijn gegaan en zo weinig richting Turkije. Ik weet dat er een lichte verbetering is, maar als die zaak zich niet echt herstelt op korte termijn, dan wordt dat uiteraard in Turkije als een zeer negatief iets gevoeld. Ik herinner me zeer goed dat bij de bespreking hier in het Europees Parlement een meerderheid gezegd had: die Unie moet beide zijden ten goede komen.
Op dit ogenblik is de vaststelling dat dit, economisch althans, nog niet volledig het geval is. Ook voor de verhoopte verbeteringen inzake mensenrechten, minderheidsbescherming, enzovoort hebben wij weinig effecten kunnen zien van deze unie. Toch wil ik er in alle duidelijkheid voor pleiten dat het perspectief op lidmaatschap moet openblijven, wat absoluut niet betekent dat men kan gaan verminderen op de eisen die gesteld moeten worden op het vlak van politieke criteria. Maar toch zou ik er de aandacht op willen vestigen dat het niet-discriminatiestandpunt dat hier zo duidelijk door iedereen verdedigd wordt, geloofwaardiger zou hebben geklonken indien de Europese Unie een scherpere lijn getrokken had naar Slowakije toe waar duidelijk gesteld werd in het Commissiedocument dat ook dat land niet beantwoordt aan de politieke criteria.
Tenslotte, hoop ik dat in het belang van de Unie en van de Turkse bevolking de relaties in het kader van de douane-unie mogen bijdragen tot welvaart en democratie in beide gebieden.

Mégret
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, geachte collega's, als de Europese Unie was wat zij zou moeten zijn, zouden wij hier vandaag niet de douane-unie met Turkije hoeven te bespreken. De reden hiervoor is heel eenvoudig: Europa zou Europees moeten zijn; welnu, Turkije is niet Europees. Hoeveel belangstelling, respect of vriendschap wij ook voor dit grote land kunnen hebben, we moeten toch vaststellen dat het niet ontstaan is uit onze gemeenschappelijke Europese beschaving. Turkije is noch door zijn geografie, noch door zijn geschiedenis, cultuur of godsdienst verwant met Europa. En ook al kan een versterking van de relaties die Europa met Turkije kan aanknopen inderdaad wenselijk lijken om geopolitieke redenen, het is absurd deze relaties in het kader van de structuur van de Unie en het vooruitzicht op toetreding te plaatsen.
Het feit dat men dit toch doet, toont duidelijk aan hoe nefast de huidige opvatting van Europa is, in het kader waarvan men de behoefte aan een eigen identiteit volslagen onbelangrijk acht en enkel oog heeft voor handelsoverwegingen. Erger nog, op louter economisch vlak wijst alles erop dat de integratie van de Turkse in de Europese markt op termijn alleen maar nadelig kan zijn voor ons productie-apparaat wegens de grote structurele verschillen tussen Turkije en Europa, met name de lage loonkosten in Turkije. Dan laten we nog buiten beschouwing dat de immigratie van Turken in West-Europa de sociale evenwichten van onze landen ondermijnt. Het kan dan ook alleen maar verbazing wekken dat de Europese Unie stelselmatig terugkomt op de voorwaarden die zij beweert te stellen voor het verlenen van hulp, en we kunnen het enkel betreuren dat zij in zekere zin bedelt om een versterkte samenwerking met Turkije.
Wij van het Front national kunnen het dan ook niet eens zijn met deze douane-unie en wij wijzen de toetreding van dit overigens bevriende land tot de Unie af, aangezien een dergelijk beleid in strijd is met het wezen en de belangen van Europa.

Swoboda
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, mijnheer de commissaris, vandaag bekijken wij het succes of de mislukking van de douane-unie met Turkije. In dit verband wil ik collega McMillan-Scott met zijn verslag feliciteren en hem voor de goede samenwerking bedanken. Aangezien ik het volgende verslag in dit Parlement moet verdedigen, was deze samenwerking zeer belangrijk.
Wat het economische succes betreft, kan nu in ieder geval worden gezegd - collega Titley heeft dit reeds gedaan - dat er na een eerste fase van gebrek aan evenwicht steeds meer evenwicht komt in de economische betrekkingen tussen Turkije en Europa. In zoverre kan men beslist van een succes spreken.
Op maatschappelijk vlak kan er van een succes worden gesproken, omdat er grotere interesse is ontstaan voor een westerse democratische republiek. Het zijn vooral ondernemers, werkgeversbonden en vakbonden die met deze douane-unie meer ruggensteun hebben als zij een modern Turkije eisen, een Turkije dat de principes van een rechtsstaat aanhangt.
Politiek gezien moet ik echter helaas vaststellen dat de vooruitgang inzake parlementaire democratie, eerbiediging van de mensenrechten, de bereidheid problemen en conflicten op dit vlak intern en extern vreedzaam op te lossen, nog te wensen overlaat. Ik wil Turkije dan ook nadrukkelijk oproepen zich te realiseren dat het niet alleen goede economische betrekkingen met Europa dient te hebben, dat het niet alleen de binnenlandse democratie moet versterken, maar dat het ook in een vreedzame omgeving moet leven als het zich serieus bij de Europese Unie wil aansluiten.
Laat mij in ieder geval benadrukken dat Turkije wel degelijk in staat is om toe te treden tot de Europese Unie en daartoe ook de mogelijkheden moet krijgen. Dezelfde criteria die ook voor alle andere landen gelden, de criteria van Kopenhagen, zullen wij ook voor Turkije hanteren. Maar Turkije zou zelf al de bestaande douane-unie beter moeten benutten om zich op weg naar Europa te begeven.

Langen
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, het is inderdaad een feit dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije in de afgelopen maanden slechter zijn geworden. Daar zijn meerdere redenen voor die vandaag niet allemaal aan bod hoeven te komen. Het is echter duidelijk dat Turkije hier ook toe bijgedragen heeft met zijn koppige houding na de Top van Luxemburg. Onze intentie is - en daarop stoelt ook het verslag van collega McMillan-Scott dat ik hierbij ook nog steun - een nieuw begin te kunnen maken.
Mijn collega's hebben allen reeds de economische gegevens over de douane-unie geschilderd; nu is het van belang om vooruitgang te boeken op politiek vlak. Hier rijzen enkele vragen met betrekking tot de Europese Unie zelf. Bijvoorbeeld waarom wij het financiële gedeelte van de douane-unie tot op heden nog niet ten uitvoer hebben gelegd. Waarom hebben wij eigenlijk geen 30 miljoen ecu beschikbaar gesteld voor de opleiding van douanepersoneel en voor de uitrusting van de douanediensten, alhoewel Turkije de buitengrens van de Europese Unie vormt? Is dat wel correct?
Er wordt in het kader van het MEDA-programma overlegd tussen de Commissie en het Parlement. Dat is in orde, maar als wij weer een betrouwbare basis in onze betrekkingen met Turkije willen opbouwen, moeten wij wel onze eigen plichten nakomen. Derhalve is onze fractie voorstander van een nieuwe start. Ondanks het feit dat er geen vooruitgang is geboekt op het vlak van de mensenrechten en de democratie willen wij dat de douane-unie evenwichtig gerealiseerd wordt en dat wij de financiële middelen van de douane-unie niet verder blokkeren.
Wij hebben overeenkomstige amendementen ingediend en ik hoop dat de amendementen van de Begrotingscommissie dezelfde doelstelling behelzen, want hoe willen wij uiteindelijk duidelijk maken dat de toetreding van Turkije in een verre toekomst mogelijk moet zijn, als wij onze eigen verplichtingen uit een geldig verdrag niet willen nakomen? Ik pleit er dan ook voor dat wij bij alle problemen met Turkije - kwesties inzake mensenrechten, Koerden en de opstelling ten opzichte van Griekenland - nu eindelijk onze verplichtingen nakomen en zo een nieuwe basis voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije creëren.

Lindqvist
Mevrouw de Voorzitter, een van de eerste besluiten waar ik hier in het Europees Parlement bij was betrokken, op 4 oktober 1995, had ook te maken met de douane-unie met Turkije. Ikzelf heb toen tegengestemd, maar velen van de voorstemmers stelden als voorwaarde dat Turkije aan zijn verplichtingen uit de overeenkomst zou voldoen, wat niet gebeurd is. Het ging daarbij om democratie, mensenrechten, de oorlog tegen de Koerden, martelingen en vervolgingen die plaatsvonden en die nu vele jaren na de overeenkomst nog steeds plaatsvinden.
Als Turkije zijn verplichtingen niet nakomt, moeten wij vanzelfsprekend overwegen of de overeenkomst niet opgezegd moet worden - dat is normaal. Ik ben echter van mening dat wij Turkije alle mogelijke kansen moeten geven.
De PKK heeft nu in het conflict tussen de Koerden en Turkije een wapenstilstand aangeboden. Grijp deze kans aan om te komen tot een regeling met Turkije inzake de democratie, om te komen tot een afsluiting van de oorlog tegen de Koerden en om vrede te krijgen. Laten we ervoor zorgen dat er op die manier een mogelijkheid geschapen wordt om de betrekkingen tussen Turkije en de EU te verbeteren. Dat zou een manier kunnen zijn, mevrouw de Voorzitter, om een betere relatie te krijgen met een land dat verder zoveel positiefs te bieden heeft.

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, het verslag van de heer McMillan-Scott is een grondslag. Er zitten weliswaar enkele dubbelzinnigheden in, maar ik denk dat met de amendementen er uiteindelijk een goede resolutie uit de bus zal komen.
Laten wij eens duidelijk zeggen waar het bij het vraagstuk Turkije om gaat. Het probleem is niet zozeer dat Turkije een islamitisch land is dat voor een groot gedeelte in Azië ligt. Het probleem is evenmin dat Turkije een grote bevolking en talrijke onderontwikkelde gebieden heeft. Turkije heeft, evenals elk ander Europees land, rechten en moet zelfs lid van de Europese Unie kunnen worden. Turkije heeft echter ook verplichtingen en deze verplichtingen zijn bij goedkeuring van de douane-unie duidelijk geformuleerd: Cyprus, Koerden, rechten van de mens en betrekkingen met de buurlanden. Wat deze verplichtingen betreft, heeft Turkije geen stap vooruit gezet. Daardoor is de Turkse regering, en met haar de instellingen van de Europese Unie, in diskrediet geraakt.
Wij moeten mijns inziens voet bij stuk houden. Wij moeten de deur openlaten en duidelijk maken dat Turkije zijn lot in eigen handen heeft. Wij moeten nu de klemtoon leggen op twee dingen en ik zou de Raad en de Commissie willen vragen zich daarvoor in te zetten en eindelijk de handen uit de mouwen te steken. Ten eerste heeft het regime van Denktash, in aanwezigheid van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, duidelijk gemaakt de grondslag van de VN voor de oplossing van het Cyprisch vraagstuk te verwerpen. De VN gaat uit van een uit twee zones bestaande federatie, terwijl Denktash spreekt over een confederatie met twee afzonderlijke staten. Ten tweede moet Turkije met het oog op een algemene demilitarisatie van het eiland, stappen ondernemen voor de terugtrekking van zijn troepenmacht.

Cellai
Mevrouw de Voorzitter, op 15 december 1995 gaven wij naar aanleiding van de douane-unie met Turkije te kennen dat onze stemming niet anders kon zijn dan een uiting van politieke buigzaamheid en van erkenning dat het land een moeilijke rol vervult. Turkije fungeert immers als een soort ritssluiting, het is een in geografisch opzicht strategisch gebied dat een wal opwerpt tegen de levensgevaarlijke opmars van het religieuze extremisme waar een aantal landen dicht bij Turkije lippendienst aan bewijzen. Tegelijkertijd riepen wij indertijd Turkije op het matje en herinnerden wij eraan dat het de politieke en mensenrechten moest respecteren, met name die van de etnische minderheden, te beginnen bij het Koerdische volk.
Sedertdien hebben wij de delicate passages van de binnenlandse politieke situatie in dat land op de voet gevolgd: de vorming van de vijfenvijftigste regering en het besluit van het Constitutionele Hof om de islamitische partij te ontbinden; de constitutionele situatie, waarvan het belangrijkste novum de nieuwe wet op aanhoudingen door de politie is, terwijl de abnormale rol van het leger in de Turkse maatschappij zorgwekkend blijft; de situatie van de mensenrechten - met het oog hierop heeft de Commissie belangrijke bijstand verleend aan niet-gouvernementele organisaties - en de Koerdische kwestie. Dit laatste probleem is inmiddels op de spits gedreven, hetgeen aanleiding heeft gegeven tot een diaspora, waardoor duizenden Koerden een onderkomen en een toekomst zochten in landen van de Unie, en met name in Italië. In dit verband wil ik er wederom met klem op wijzen dat hier absoluut een oplossing gevonden moet worden, een uitsluitend politieke oplossing. Iets soortgelijks zal ook voor Cyprus nagestreefd moeten worden, zoals is gespecificeerd door de Raad van Edinburgh, welke overigens het begin van de toetredingsonderhandelingen heeft losgekoppeld van het vredesproces.
Op 29 april 1997 heeft de Unie ten overstaan van de Associatieraad bevestigd dat Turkije tot de Unie kan toetreden en dat het land beoordeeld zal worden op grond van dezelfde objectieve criteria en maatstaven die op alle andere landen worden toegepast. Eenzelfde verklaring is van de Europese Raad van Luxemburg gekomen. Dus, ondanks dat het document van de Commissie signaleert dat de situatie van de mensenrechten en het democratiseringsproces in Turkije zich niet naar behoren ontwikkelen, blijft Europa het nodig en wenselijk achten te streven naar lidmaatschap van Turkije. De douane-unie markeert een belangrijke etappe in dat proces.
Alleanza nazionale wil nu alvast te kennen geven dat zij achter het verslag van McMillan-Scott staat. Wij delen met name de passages waarin staat dat er veel belang gehecht moet worden aan het proces van democratisering en bescherming van de mensenrechten, met inbegrip van de Koerdische kwestie. Ook staan wij achter het doel nieuwe betrekkingen van goede nabuurschap tussen Turkije en Griekenland aan te knopen, onder meer via regeling van de kwestie Cyprus. Alleanza nazionale beklemtoont tenslotte dat zij het eens is met het voorstel om communautaire programma's voor jonge Turken open te stellen en wij vragen aan de Commissie dat zij een krachtige oproep tot de Turkse autoriteiten richt om een resolute koersombuiging met betrekking tot de strijd tegen verdovende middelen te bewerkstelligen.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, ik voer het woord namens de heer Roubatis, die lid is van de commissie buitenlandse zaken en vandaag niet aanwezig kan zijn.
Ik heb het verslag van de heer McMillan-Scott aandachtig gelezen en ik moet zeggen dat dit mijns inziens een uitstekend verslag is. Ik wil de rapporteur dan ook van harte bedanken en hem verzekeren van mijn steun. Ik heb eveneens de amendementen van de Begrotingscommissie gezien en hoop dat deze aangenomen zullen worden. Daarin wordt mijns inziens terecht gevraagd om een diepgaander onderzoek van de financiële gevolgen van de douane-unie en om informatie van het Parlement over elk politiek initiatief dat de Raad samen met de Turkse autoriteiten onderneemt.
Ik wilde er tevens aan herinneren dat het Parlement, toen het zijn instemming betuigde met de douane-unie, een aantal voorwaarden had gesteld, zoals eerbiediging van het volkenrecht, democratische werking en bescherming van de mensenrechten. Als aan deze voorwaarden niet wordt voldaan, kan het Parlement niet instemmen met de terbeschikkingstelling van de kredieten die noodzakelijk zijn voor het financiële protocol. Ook de rapporteur zegt dit in paragraaf 8 van zijn ontwerpresolutie. Het Europees Parlement heeft sedert 15 december 1995 herhaaldelijk door middel van resoluties zijn ongenoegen tot uiting gebracht over het niet-nakomen van de gestelde voorwaarden. Ik hoef wat dat betreft niet in herhaling te treden. Wij weten allen hoe de vork in de steel zit. Turkije geeft blijk van agressiviteit jegens mijn land, de situatie in de kwestie-Cyprus gaat van kwaad naar erger, het recht op godsdienstvrijheid wordt in Turkije met voeten getreden en Turkije weigert het arrest van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens toe te passen waarin het werd veroordeeld tot betaling van schadeloosstellingen aan degenen die hun bezit op Noord-Cyprus hebben verloren en niet zijn gerehabiliteerd. Deze weigering van Turkije is een oorvijg voor de Europese instellingen en natuurlijk kan er op die manier geen goede sfeer heersen in de betrekkingen met Turkije.
Tot slot wilde ik nog het volgende zeggen: ik weet wat Turkije moet doen om lid te worden van de Europese Unie en ik kan u verzekeren dat ik voor lidmaatschap van Turkije ben. Turkije moet dat doen wat een van zijn vroegere provincies, Griekenland, heeft gedaan. Griekenland heeft voor een echte democratie gekozen en dat heeft Turkije niet gedaan. Zolang het echter niet voor een echte democratie kiest, zal het, vrees ik, geen lid kunnen worden van de Europese Unie.

Berès
Mevrouw de Voorzitter, wanneer wij het over de douane-unie met Turkije hebben, behandelen wij een uiterst gevoelig onderwerp. De strategische dimensie komt echter straks in het kader van het verslag van onze collega, de heer Swoboda, aan bod. Ik zal het hier dan ook niet over hebben en mij tot drie opmerkingen beperken.
De eerste opmerking die ik wil maken, is dat wij ons - naast de kwestie van de hulp die wij vandaag bieden - moeten afvragen hoe wij de democratische structuren in dit land kunnen helpen versterken, door met name bij te dragen aan de ontwikkeling van sectoren als energie, milieu, beroepsopleiding, hervorming van de administratie. Dat is ook wat onze rapporteur zegt en hij heeft gelijk.
Wij moeten ons bijgevolg misschien bezinnen over de wijze waarop wij het financieel deel van de hulp aan Turkije beheren en de deblokkering van een aantal schijven overwegen.
Mijn tweede opmerking betreft het MEDA-programma. Mijns inziens moeten wij dit volledig ten uitvoer leggen, met inbegrip van het deel MEDA-democratie, zoals de rapporteur voorstelt.
Mijn derde opmerking betreft onze werkgroep. Wij hebben deze originele instelling opgericht voor het overleg met de Commissie. Ik stel mij evenwel vragen over de balans die wij van deze maatregel moeten opmaken; mijns inziens moeten wij de werking van deze werkgroep en het gevaar dat deze geïnstitutionaliseerd raakt onderzoeken nu we halverwege zijn.

Blak
Mevrouw de Voorzitter, toen het Europees Parlement voor de overeenkomst betreffende de douane-unie met Turkije stemde, was dit niet zonder bedenkingen. Het Parlement stemde toen toch voor en schonk Turkije hiermee zijn vertrouwen. Wat heeft Turkije nu met dit vertrouwen gedaan? Het antwoord is duidelijk. Bitter weinig. Ik zal een paar voorbeelden geven: willekeurige arrestaties, critici van het regime die plots verdwijnen, gevangenen die in hechtenis sterven, wetten die de gewone burgers hun persoonlijke rechten gedurende drie jaar ontnemen, de moord op 6.000 Koerden in 1997 alleen al, politieke gevangenen zoals het voormalige parlementslid Leyla Zana die zonder bewijs tot 15 jaar gevangenis veroordeeld worden. Zolang critici van het regime zoals Leyla Zana en Celim Sadak niet vrijgelaten worden, is Turkije nog ver van de EU-normen voor een rechtsstaat verwijderd. Indien Turkije het lidmaatschap van de EU nog steeds ernstig in overweging neemt, zal het een en ander snel en radicaal moeten veranderen.

Sakellariou
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, beste collega's, een kleine drie jaar geleden heeft dit Parlement zijn goedkeuring gegeven aan de douane-unie met Turkije. In de eerste plaats wil ik Edward McMillan-Scott bedanken voor het uitstekende verslag dat hij opgesteld heeft. Ik sta volledig achter dit verslag. Ik wil even teruggaan in de tijd en wel naar het tijdstip waarop wij dit moeilijke besluit hebben genomen. Wij hebben dit besluit toen genomen omdat wij Turkije alvast een blijk van vertrouwen wilden geven. Tegelijkertijd met onze goedkeuring hebben wij ook duidelijk gemaakt dat wij op vier vlakken verwachtingen hadden. Mijn collega's hebben het hier al over gehad en ik wil deze punten nogmaals noemen: de kwestie van de mensenrechten, de democratisering, de constructieve bijdrage voor een oplossing van de Cyprus-kwestie en een vreedzame oplossing van de Koerdische kwestie.
Nu kan ik vaststellen dat het besluit van 1995 berust op een dubbele fout. Enerzijds onze fout om geloof te hechten aan de beloften van mevrouw Çiller en anderzijds de fout van de Turkse regering en de Turkse Grote Nationale Vergadering er geen geloof aan te hechten dat wij het serieus menen. Ik stel verder vast dat de situatie in Turkije op geen van de vier punten is verbeterd, maar op sommige vlakken - bijvoorbeeld de kwesties inzake Cyprus en de Koerden - zelfs dramatisch verslechterd is. Ik betreur ten zeerste dat de betrekkingen tussen de EU en Turkije het huidige dieptepunt hebben bereikt, omdat ik bij degenen hoor die door hun instemming met de douane-unie toentertijd geloofd en gehoopt hebben, Turkije dichter bij de EU te brengen en het een mogelijkheid te bieden voor een toekomstige toetreding.
Dagelijks worden onze hoop en toenaderingspogingen tenietgedaan door het Turkse beleid. Het heeft weinig nut als wij - wellicht langzaam, maar toch voortdurend - toenadering zoeken tot Turkije, als Turkije veel sneller in de richting van een onbekende, avontuurlijke toekomst afdrijft.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Situatie in Kosovo
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie in Kosovo.

Alavanos
Mevrouw de Voorzitter, heel kort. Wij krijgen nu de verklaringen van de Raad en de Commissie over Kosovo. Er vindt echter momenteel een poging tot staatsgreep plaats in Albanië waarvan de uitkomst nog niet duidelijk is. Aangezien het vraagstuk Albanië verband houdt met het vraagstuk Kosovo, lijkt mij dit een goede gelegenheid om daar iets over te zeggen. Morgen is het misschien te laat. Misschien kunnen de Raad en de Commissie hun standpunt kenbaar maken ten aanzien van de gebeurtenissen in Albanië en hun steun uitspreken voor de wettelijke democratische regering van Albanië.

De Voorzitter
Beslist, mijnheer Alavanos.

Dupuis
Mevrouw de Voorzitter, ik wil alleen maar zeggen dat de staatsgreep anderhalf jaar geleden plaatsvond, met de schandalen die we allemaal kennen, en dat ze bijgevolg geen deel uitmaakt van hetgeen deze week gebeurd is.
De gebeurtenissen van deze week zijn het logisch gevolg van wat eerder gebeurd is.

De Voorzitter
Geachte collega's, u kunt dit allemaal in uw bijdragen zeggen en ik meen dan ook dat het hier niet om voorstellen van orde ging.
Ik heet mevrouw Ferrero-Waldner, die hier namens de Raad aanwezig is, welkom. Ik zal haar meteen het woord verlenen. De heer Van den Broek is nog altijd niet aanwezig, maar ik herinner eraan dat de Commissie een college van commissarissen is en dat de heer Monti aanwezig is. Hij is volledig bevoegd om naar onze bijdragen te luisteren en de heer Van den Broek zal zo gauw hij kan aanwezig zijn.

Ferrero-Waldner
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het Kosovoconflict is nog steeds het conflict dat de ernstigste bedreiging vormt voor de Europese veiligheid en stabiliteit. Dit conflict heeft jarenlang gesmeuld. Steeds opnieuw werd erop gewezen dat het tot een uitbarsting zou kunnen komen. Zoals blijkt, zijn de pogingen die de statengemeenschap in het werk heeft gesteld om dit te voorkomen, niet afdoende geweest.
Nadat president Milosevic zeven jaar lang niet had gereageerd op de vreedzame politiek van de Kosovo-Albaniërs onder Ibrahim Rugova en de provincie na de opheffing van haar autonomie in een situatie terecht was gekomen die duidelijke kenmerken van apartheid vertoonde, kwam het in Kosovo tot een radicalisering. Op aanslagen van het zogenaamde Kosovaarse bevrijdingsleger UCK volgde toen een gewelddadig antwoord van de Servische veiligheidstroepen.
De afschuwelijke situatie die er momenteel heerst, ziet er als volgt uit: tot nog toe zijn er circa 250.000 tot 300.000 vluchtelingen en ontheemden. Daarvan brengen er 50.000 tot 70.000 op dit moment de nacht door in de bossen en heuvels. Bijna iedere dag komen er ontheemden bij. Het aantal mensen dat de laatste dagen en weken aarzelend naar hun dorpen en steden is teruggekeerd, wordt ruim overtroffen door het aantal dat door het optreden van de Servische politie- en krijgsmacht hun huizen en dorpen moet verlaten.
Dat we nu de winter nadert, afstevenen op een humanitaire ramp als deze situatie niet snel verbetert, hoef ik natuurlijk niet te benadrukken. Zeer zwaar zullen uiteraard de bijzonder kwetsbare bevolkingsgroepen getroffen worden: baby's, kinderen, vrouwen, bejaarden en zieken. Het is buiten kijf dat de hoofdverantwoordelijkheid voor dit grote aantal vluchtelingen en ontheemden ligt bij de regering van Joegoslavië.
Door de Servische en Joegoslavische autoriteiten wordt steeds aangevoerd dat ze zich alleen verdedigen tegen terroristen en separatisten, dat het militaire offensief - dat overigens sinds eind juli ononderbroken aan de gang is - alleen plaatsvindt als antwoord op de aanslagen en aanvallen van het UCK. Dat is misschien waar, maar het zal iedereen die onlangs in Kosovo is geweest, duidelijk zijn dat de acties van het leger en de politie tegen de burgerbevolking inmiddels een omvang hebben bereikt die duidelijk buiten alle proportie is.
Als je de door bombardementen verwoeste huizen, de verwoeste dorpen, de platgebrande boerderijen en scholen hebt gezien, als je de moedwillig in brand gestoken korenvelden en het doodgeschoten vee hebt gezien, dan is het duidelijk dat het antwoord van de Servische politie en het Joegoslavische leger op acties van het UCK excessief en niet goed te praten is. Natuurlijk is ook het UCK in hoge mate verantwoordelijk voor de steeds onveiliger wordende situatie. Maar we mogen de verhoudingen beslist niet uit het oog verliezen. Op dit moment bevinden zich in Kosovo 35.000 soldaten uit het Joegoslavische leger. Daarbij komen nog eens 20.000 Servische politieagenten en de beruchte paramilitaire troepen van Seselj en Arkan.
Deze troepen beschikken over zware machinegeweren, tanks en artillerie en maken hier ook gebruik van. Het UCK op zijn beurt schijnt te bestaan uit een kerngroep van 500 tot 800 man. Daarbij komen nog eens enkele duizenden of misschien wel tienduizend vrijwilligers. Niet altijd echt georganiseerd, maar in ieder geval bereid met wapens te verdedigen wat hun het verdedigen waard lijkt, of dat nu het wensbeeld van de onafhankelijkheid van Kosovo is of alleen de integriteit van een dorp of een gezin.
Uit deze cijfers blijkt dat het conflict militair door niemand gewonnen kan worden. Dat is een feit waarvan het EUvoorzitterschap beide partijen keer op keer probeert te doordringen. Maar helaas schijnen beide partijen ervan overtuigd te zijn hun doelstellingen op het slagveld te kunnen realiseren, de Serviërs door de nagestreefde liquidatie van het UCK en de Kosovo-Albaniërs door het voeren van een jarenlange guerrilla-oorlog.
Aan dit bloedvergieten moet zo snel mogelijk een einde komen! Het is duidelijk dat een politieke oplossing de enige reële mogelijkheid kan zijn. Daarbij zijn er drie prioriteiten: in de eerste plaats moet het Servisch-Joegoslavische offensief beëindigd worden en moet een in ieder geval informele wapenstilstand worden nageleefd. In de tweede plaats moet de humanitaire situatie snel en radicaal verbeterd worden. Pas wanneer aan deze twee voorwaarden is voldaan, bestaat de mogelijkheid dat de derde prioriteit, te weten het starten van zinvolle onderhandelingen, gerealiseerd kan worden.
Het EU-Raadsvoorzitterschap heeft talloze stappen gedaan om een einde te maken aan de militaire acties, van oproepen tot matiging tot diverse sancties op economisch gebied. Maar doordat beide partijen nog steeds lijken te geloven in een militaire oplossing, zijn deze inspanningen tot nu toe niet met succes bekroond. Natuurlijk zou een militair ingrijpen van de statengemeenschap hier leiden tot een verandering in de situatie. Maar dat ligt niet binnen de mogelijkheden van de Europese Unie.
Bovendien zijn de meeste EU-lidstaten ervan overtuigd dat voor een militair optreden het jawoord van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties nodig is. Dit is er in ieder geval op dit moment niet. Realistisch beschouwd kan er, gezien de machtsverhoudingen en de belangentegenstellingen binnen de Veiligheidsraad, op korte termijn ook niet op een dergelijke resolutie worden gerekend.
Dan de tweede prioriteit, de humanitaire situatie. Gezien het feit dat de situatie hoe langer hoe ondraaglijker wordt, probeert de Europese Unie haar humanitaire activiteiten te intensiveren. Op initiatief van de ministers van buitenlandse zaken Kinkel en Védrine heeft het voorzitterschap werkgroepen in Belgrado en in Genève in het leven geroepen die bestaan uit geïnteresseerde EU-lidstaten, de Verenigde Staten, Rusland, de UNHCR, de IKRK en de waarnemersmissies ECMM en KDOM.
Het doel is door middel van een in onderling overleg en ter plaatse bepaalde aanpak na te gaan naar welke dorpen en plaatsjes de ontheemden, die nu onder de blote hemel leven, veilig en waardig kunnen terugkeren. Het verlenen van humanitaire hulp zou daardoor heel wat gemakkelijker worden. De grootste belemmering voor de terugkeer is naast de grootschalige verwoesting van woonruimte door de Servische militaire acties de angst voor nieuwe vervolgingen. Incidenten zoals die in Orahovac, waar de politie de terugkerende Kosovaren - met name de weerbare mannen - ophaalde voor zogenaamde interviews en de huizen die ze net weer betrokken hadden, doorzocht, werken de bereidheid van de bevolking om terug te keren nu niet bepaald in de hand.
De belangrijkste voorwaarde is daarom de zorg voor voldoende veiligheid voor de terugkerende Kosovaren. Deze kan echter alleen gewaarborgd worden door de Servische veiligheidstroepen zelf. De Europese Unie en haar partners kunnen hieraan evenwel een bijdrage leveren door de genoemde waarnemersmissies regelmatig in de betreffende plaatsen te laten patrouilleren en de bewoners zo het gevoel te geven dat er een internationale monitoring plaatsvindt. Daarom is het doel van de in Genève en Belgrado gevormde werkgroepen op zoek te gaan naar plaatsen die voor dit soort terugkeerprojecten geschikt zijn.
Op het ogenblik hebben we vier van deze projectdorpen, namelijk Klina, Urosevac, Orahovac en Djakovica. Het initiatief wordt bemoeilijkt doordat er ook in deze gebieden steeds weer gevechtsacties plaatsvinden. Als er zoals gezegd eenmaal een einde aan de gevechtsacties is gekomen en daarnaast een aanzienlijk aantal van de ontheemden terug is kunnen keren, dan zullen er ook politieke onderhandelingen tussen de strijdende partijen over de toekomstige status van Kosovo gevoerd kunnen worden.
De Europese Unie neemt van het begin af aan deel aan de inspanningen van de statengemeenschap. De EU is via verschillende lidstaten en via het voorzitterschap actief betrokken bij het werk van de contactgroep, die een document met opties voor de toekomstige status van Kosovo heeft uitgewerkt en dit heeft overhandigd aan de strijdende partijen. Dit document geeft mogelijkheden aan voor de realisatie van een acceptabele oplossing van het probleem van de autonomie. Daarnaast onderhoudt het EU-voorzitterschap nauwe contacten met de zogenaamde Venice Commission van de Raad van Europa, die zich bezighoudt met de staatsrechtelijke kant van het probleem en mogelijkheden wil aandragen om de kwestie op te lossen.
Tot slot ondersteunt de EU de inspanningen van de speciale afgevaardigde van de Verenigde Staten, Chris Hill, die momenteel het idee bestudeert van een interimovereenkomst voor de duur van drie tot vijf jaar. Daarna zouden dan onderhandelingen over de uiteindelijke status van Kosovo moeten beginnen. Tijdens de informele Raad in Salzburg op 5 en 6 september hebben de ministers van Buitenlandse Zaken de principiële instemming van Milosevic met zo'n interimovereenkomst voorzichtig toegejuicht.
Wat de status van Kosovo betreft is ons uitgangspunt het volgende: we ondersteunen noch de onafhankelijkheid van Kosovo, noch de voortzetting van de onaanvaardbare status-quo. Realistisch beschouwd kan een duurzame oplossing alleen bestaan in de toekenning van een verstrekkend zelfbeschikkingsrecht aan Kosovo. Of dit zelfbeschikkingsrecht dan autonomie heet of anders, is van ondergeschikt belang. Belangrijk zal zijn dat de bevolking van Kosovo over haar eigen zaken ongehinderd zelf kan beslissen en deze zelf kan afhandelen, dat zij medebeslissingsrecht krijgt bij federale aangelegenheden en dat de rechten van alle bevolkingsgroepen en minderheden overeenkomstig de Europese normen worden gewaarborgd.
Of het zelfbeschikkingsrecht gerealiseerd zal worden binnen het bestek van Servië of binnen het bestek van de Joegoslavische federatie, is een vraag voor de strijdende partijen. De EU heeft ten aanzien hiervan geen voorkeur, maar wil ook niet dat een van deze mogelijkheden bij voorbaat wordt uitgesloten.
In het document met opties van de contactgroep worden diverse Europese autonomiemodellen beschreven die voor Kosovo als model zouden kunnen fungeren, van Zuid-Tirol en de Finse Aland-eilanden tot het Russische Tatarstan. Natuurlijk zal het niet mogelijk zijn één bepaald model in zijn geheel over te nemen, maar misschien kunnen verschillende elementen van verschillende modellen gecombineerd worden en zodanig worden aangepast dat ze voor Kosovo bruikbaar zijn.
Beide partijen hebben een onderhandelingsteam benoemd, Kosovo als laatste op 13 augustus van dit jaar. Hoewel dit team uitsluitend bestaat uit vertegenwoordigers van de LDK van de zogenaamde president Ibrahim Rugova en de coalitiepartners van deze partij, hebben de oppositiepartijen van Rugova zich niet tegen dit onderhandelingsteam gekeerd. Dat is bemoedigend en een niet te onderschatten resultaat van de maandenlange inspanningen van het EU-voorzitterschap om de partijen in Kosovo te bewegen tot het vormen van een politiek platform dat door alle betrokkenen gedragen wordt.
Bij de onderhandelingen zal een internationale presentie van essentieel belang zijn en de onderhandelingen zullen zonder voorwaarden vooraf gevoerd moeten kunnen worden. Elk der partijen moet in ieder geval in het begin het recht hebben alle belangrijke eisen ter sprake te kunnen brengen.
Maar welke initiatieven neemt het EU-voorzitterschap verder? In het kader van het reeds genoemde terugkeerproject wordt de EU-waarnemersmissie ECMM momenteel uitgebreid. De ECMM en de hiermee samenwerkende diplomatieke waarnemers uit de EU-lidstaten vormen het Europese contingent van de zogenaamde KDOM, de Kosovo Diplomatic Observer Mission, die ook beschikt over een Amerikaans en een Russisch contingent.
Om de genoemde terugkeerprojecten uit te kunnen voeren, wordt het aantal Europese waarnemers nu vergroot van 28 tot 44. We mogen daarbij evenwel niet uit het oog verliezen dat de getalsmatige toename van de internationale controleurs alleen niet voldoende is om de situatie van de burgerbevolking te verbeteren. Als het aantal waarnemers toeneemt maar de humanitaire situatie en de veiligheid van de burgerbevolking in Kosovo er tegelijkertijd op achteruitgaan, zou het effect zelfs negatief kunnen zijn. Want dan zullen er heel begrijpelijk emoties tegen de inefficiëntie van de statengemeenschap naar boven komen.
Op grond van de door beide partijen steeds weer geuite beschuldigingen van grootschalige oorlogsmisdaden, massa-executies en zelfs humanitaire misdaden tegen vrouwen en kinderen heeft het EU-voorzitterschap het initiatief genomen een team dat bestaat uit ervaren internationale forensische deskundigen naar Kosovo te sturen. Belgrado heeft zich in het verleden over internationaal forensisch onderzoek in principe positief uitgelaten en daarom hopen wij dat ons onlangs gedane verzoek tot het verlenen van visa en het openen van de graven wordt ingewilligd.
Om druk op Belgrado uit te oefenen, heeft de Europese Unie diverse sancties genomen, namelijk een visaverbod voor diegenen die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid, bevriezing van de buitenlandse tegoeden van de Servische en Joegoslavische regering, een verbod op nieuwe investeringen in Servië en een vlieg- en landingsverbod voor Joegoslavische luchtvaartmaatschappijen.
Het voorzitterschap is zich ervan bewust dat deze sancties tot nu toe niet hebben geleid tot een belangrijke verandering in de houding van Joegoslavië. Maatregelen van ingrijpender aard kunnen alleen worden genomen, indien een gekwalificeerde meerderheid van de EU-lidstaten daarvoor is. Dit is op het moment niet het geval. Bovendien zijn alle EU-lidstaten het erover eens dat de sancties de burgerbevolking niet mogen treffen, evenmin als buurlanden die economisch nauw met Joegoslavië verbonden zijn en door een embargo van Belgrado zelf in ernstige problemen zouden komen.
Tijdens de informele Raad van ministers van Buitenlandse Zaken in Salzburg heeft de Europese Commissie in ieder geval toegezegd voor de top in oktober te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de sancties te ontduiken, en voorstellen te doen voor verbetering.
De buurlanden van de bondsrepubliek Joegoslavië, vooral Albanië en de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië, hebben toch al zwaar te lijden van de crisis in Kosovo. Gezien de uiterst instabiele omgeving dient het als buitengewoon verheugend beschouwd te worden dat Skopje, ondanks de problemen, een hoge mate van stabiliteit heeft weten te handhaven. Wij hopen dat de verkiezingen op 18 oktober ook een positief resultaat zullen hebben.
Naar aanleiding van de actuele situatie nog even iets over Albanië. Na de onlusten begin deze week is het daar weer iets rustiger geworden. De demonstraties van gisteren in Tirana hebben nog maar een paar honderd mensen de straat op gelokt en gewelddadigheden hebben er niet meer plaatsgevonden. De acute spanning blijft evenwel bestaan, niet in de laatste plaats doordat de regering van Fatos Nano, die nu weer orde op zaken heeft gesteld, ex-president Sali Berisha bedreigt met arrestatie en een proces wegens hoogverraad dat zou kunnen eindigen met de doodstraf.
Het is zinloos te discussiëren over de vraag of de onlusten van zondag en maandag echt een poging tot staatsgreep van Berisha waren, zoals de regering beweert, of dat het ging om een ongecontroleerde uitbarsting van de boosheid van het volk over de moord op de populaire oppositievoerende politicus Azem Hajdari, zoals Berisha zegt. Een feit is dat de situatie in Albanië nog steeds niet echt gestabiliseerd is, dat er nog steeds een grote kans bestaat op geweld en oproer, dat er daardoor ieder moment weer onlusten kunnen uitbreken en dat zowel de regering onder Nano als de oppositie onder Berisha zich uiterst ondoorgrondelijk hebben gedragen. Berisha was in ieder geval grotendeels verantwoordelijk voor de verscherping van de situatie.
Ultimatieve dreigementen over en weer zullen niet leiden tot stabilisatie in het land. Dat probeert het EU-voorzitterschap ook de Albanese politici duidelijk te maken. Bovendien ondersteunen wij de inspanningen van president Mejdani om te komen tot gesprekken tussen alle partijen teneinde de crisis op te lossen.
Het voorzitterschap heeft gisteren een presidency special emissary benoemd, die vandaag al is afgereisd naar Tirana. Daarnaast neemt het EU-voorzitterschap deel aan een gezamenlijke missie van de voorzitterschappen van de OVSE, de Raad van Europa en de EU, die vrijdag naar Tirana vertrekt.
Juist nu is het belangrijk dat de internationale gemeenschap Albanië niet in de steek laat, maar dit land nog meer aandacht geeft. De voor eind oktober geplande internationale Tirana-conferentie zal hiervoor - onder de voorwaarde dat die conferentie in deze situatie inderdaad kan plaatsvinden - een geschikt forum zijn. Wij zullen ons blijven inzetten voor de regionale stabiliteit, niet alleen uit abstracte politieke overwegingen, maar vooral om de mensen te beschermen tegen geweld, verdrijving en onderdrukking.

De Voorzitter
Mevrouw de minister, ik dank u voor deze uiterst volledige en zeer verhelderende verklaring en ik verleen meteen het woord aan commissaris Van den Broek, die het woord zal voeren namens de Commissie.

Van den Broek
Mevrouw de Voorzitter, na het uitvoerige betoog van het voorzitterschap kan ik volstaan met enkele korte opmerkingen in eerste termijn. In de eerste plaats werkt de Commissie zeer nauw met het voorzitterschap samen om al datgene wat door ons op humanitair vlak kan worden gedaan zo goed mogelijk te coördineren, niet alleen met het voorzitterschap maar uiteraard met een grote reeks van internationale organisaties waarmee wij op dit terrein gewend zijn te werken.
Mijn tweede opmerking is dat de Commissie natuurlijk ook een belangrijke taak heeft bij het doen van voorstellen ten aanzien van sanctiepakketten en dergelijke; zoals het voorzitterschap al heeft aangegeven zullen wij dat nader op z'n soliditeit onderzoeken. Het is ook, denk ik, juist en helder om te zeggen dat de Commissie in eerste instantie een aantal krachtiger maatregelen had voorgesteld en dat daar tenslotte een pakket uit is gekomen, waarvan wij hopen dat het toereikend is maar dat wat ons betreft best wat steviger had kunnen zijn. Ik hoop dat de problemen die een tweetal lidstaten heeft gekregen met eerder genomen beslissingen ten aanzien van de luchtvaartboycot kunnen worden opgelost, want het is natuurlijk niet geloofwaardig dat eerst een gezamenlijke beslissing tot die boycot wordt genomen en vervolgens een aantal lidstaten geen kans zouden zien om aan de uitvoering ervan deel te nemen. Maar, nogmaals, ik heb op grond van de laatste berichten goede hoop dat aan de problemen die daarover leken te ontstaan wellicht toch het hoofd kan worden geboden. Wij wachten even het bericht uit de hoofdsteden af.
Mijn derde punt is dit. Wij zijn nu sinds maart van dit jaar geconfronteerd met de ontwikkelingen in Kosovo. Intussen hebben wij tussen de 250.000 en 300.000 vluchtelingen en ontheemden die zich juist met het oog op de naderende winter in een steeds hachelijker situatie bevinden. Reden te meer om niet uitsluitend en alleen de humanitaire inspanning op te voeren en zich niet te beperken tot symptoombestrijding, want dat is in feite waar wij mee bezig zijn, maar zich ook wat directer op de oorzaken van het conflict te richten.
In die zin ben ik, en ik neem aan het voorzitterschap, ook enigszins bemoedigd door het initiatief dat blijkbaar de Franse president heeft genomen door contact te zoeken met de Russische president en hem aan te kondigen dat hij volgende week in New York een bijeenkomst van de Contactgroep zou willen zien ter bespreking van de mogelijkheid van een Veiligheidsraadresolutie over de situatie in Kosovo. Wat dan zeker, denk ik, de bedoeling heeft om opnieuw na te gaan of krachtigere maatregelen kunnen worden genomen ten einde een staakt-het-vuren af te dwingen.
Het is ook voor de Commissie, en ik denk voor ons allen, buitengewoon frustrerend om aan de ene kant met een gevoel van grote betrokkenheid het humanitaire lot te proberen te verlichten in het ene deel van Kosovo, terwijl in het andere deel de agressie en de gevechten doorgaan en nieuwe vluchtelingenstromen en nieuwe ontheemden ontstaan. In deze vicieuze cirkel zitten wij in feite.
Wat de Commissie betreft, en in die zin hebben wij ook met de Ministerraad gesproken, kan wat dat betreft een opvoering van de druk met name in de richting van president Milosevic niet worden gemist. Wij hebben lessen te trekken uit Bosnië en wat dat betreft zien wij op dit moment taferelen zich ontwikkelen die ons verdacht veel doen denken aan wat wij toen daar hebben gezien en waar toen te laat door de internationale gemeenschap op is gereageerd. De Commissie vindt dat dat niet kan. De Commissie vindt dat dat niet moet. De Commissie vindt ook dat de Europese Unie wat dat betreft een krachtige, eenduidige stellingname ten gunste van een krachtige Veiligheidsraadresolutie met hoofdstuk 7-paragrafen zou moeten bevorderen.
Tenslotte kan ik zeggen dat de ontwikkelingen in Albanië waar ook staatssecretaris Ferrero over gesproken heeft het eigenlijk extra acuut maken om terzake van Kosovo nu te trachten een einde aan die gevechten te maken. De destabilisering in Albanië is buitengewoon ernstig. Het overslaan van conflicten in de een of de andere richting behoort nog steeds tot de acute risico's. Dus ook daar zal de Europese Unie zich inspanningen moeten getroosten. Wij zijn op zich buitengewoon verheugd dat initiatieven zijn genomen onder andere door het voorzitterschap, in samenspraak met de Italianen naar ik heb gelezen, om te zien op welke wijze maatregelen kunnen worden genomen, wellicht ook door aan de West-Europese Unie te vragen om na te denken over een stabiliserende politiemacht of iets van die natuur om te proberen daar weer opnieuw orde en rust te herstellen. Ik herinner u eraan dat deze discussie ongeveer een jaar geleden, op precies dezelfde wijze is gevoerd toen na het instorten van de financiële piramides daar onlusten ontstonden en ook toen hebben wij in eerste instantie te laat onze beslissingen genomen. Drie maanden na het intensief overleg waar geen overeenstemming werd bereikt, kwam de coalition of the willing onder leiding van de Italianen en is een stabilisatiemacht naar Albanië gestuurd. Ik hoop dat ook hier snel beslissingen kunnen worden genomen. Wij zeggen dat, nogmaals, uit een diep gevoelde verantwoordelijkheid om ons constant te blijven richten op de gevolgen van die conflicten. Wij willen graag het lot van vervolgden, ontheemden en vluchtelingen helpen verlichten, maar het is niet naar de Europese burger te verklaren dat uitsluitend en alleen de gevolgen en niet de oorzaken van de ellende worden geadresseerd. Daarom hoop ik dat het zowel in Albanië als in Kosovo krachtig zal worden aangepakt.

Swoboda
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, in principe ben ik het volstrekt eens met de hoofdlijnen van uw betoog. In de woorden van de commissaris bespeur ik echter enige ontevredenheid over het feit dat er geen hardere maatregelen zijn genomen. Ik zou graag willen weten wat voor maatregelen of voorstellen dat waren en waarom de Raad deze niet heeft uitgevoerd. Ik ben een voorstander van hardere maatregelen. De problemen bij de realisatie van het luchtvaartverbod hebben mij geschokt. Wat moet Milosevic denken van een Europa dat al bij een maatregel van zo'n geringe omvang zulke grote problemen heeft? Op dit punt wil ik mij aansluiten bij de woorden van de commissaris.
Eén ding wil ik duidelijk naar voren brengen: we moeten tegen alle - en ik benadruk: alle - nationalistische groeperingen, hoe groot of middelgroot of klein hun verantwoordelijkheid voor de huidige crisissituatie ook is, duidelijk "nee" zeggen. Dat geldt uiteraard voornamelijk voor de Joegoslaven. Het is buiten kijf dat zij de hoofdschuldigen zijn. Maar dat geldt ook voor het UCK, dat zich er duidelijk bewust van moet zijn welke medeverantwoordelijkheid het heeft en welke problemen het optreden van deze organisatie met zich meebrengt voor een ingrijpen door Europa. De vredelievende groeperingen, vooral die rondom Rugova, moeten gesteund worden. Helaas - ik heb dat al een paar keer gezegd - is dat niet op tijd gebeurd.
Ten tweede is de situatie in Macedonië bijzonder precair. We weten heel goed dat de onafhankelijkheid van Kosovo of een Groot-Albanië dit land in grote interne moeilijkheden zou brengen. Wij moeten er evenwel tegelijkertijd voor zorgen dat aan de lijn die in principe in Macedonië gevolgd wordt, namelijk het respecteren van de Albanese minderheid, met uiterste beslistheid wordt vastgehouden en dat deze - waar mogelijk - nog verder wordt doorgetrokken.
Ten derde: mevrouw de Raadsvoorzitter, ik zou een kleine nuance willen aanbrengen ten aanzien van uw houding tegenover Albanië. Zoals u hebt aangegeven, buit Berisha de situatie in Kosovo in extreme mate uit om ook de situatie in Albanië te destabiliseren. Natuurlijk ben ook ik van mening dat Fatos Nano en zijn regering bij het doen van onderzoek naar beschuldigingen, het vervolgen van misdaden et cetera. uitsluitend te werk mogen gaan volgens de methoden van de rechtsstaat en het vuur niet mogen aanblazen. Maar het moet duidelijk zijn waar de hoofdverantwoordelijkheid voor de huidige toestanden ligt.
Uiteindelijk zou echter ook het streven naar volledige onafhankelijkheid moeilijkheden en problemen van dezelfde aard als in Bosnië met zich meebrengen. De versteviging van de positie van de nationalistische groeperingen die zich bij de verkiezingen toch al aftekende, zou daardoor natuurlijk pas echt doorzetten.
Mijn laatste punt: het vluchtelingenprobleem. We moeten op dit punt onze volledige steun toezeggen en iedere tendens in Europa om voor Kosovo niet zo veel te doen, omdat we voor Bosnië al veel hebben gedaan, bestrijden.

Pack
Mijnheer de Voorzitter, beste mevrouw de Raadsvoorzitter, wij smeken de Gemeenschap letterlijk al maandenlang - en sommigen van ons al acht jaar lang - iets te doen! Maar de Raad praat en praat, maar eigenlijk heeft dat iedere keer zeer weinig resultaat. Men slaagt er maar niet in echt tot handelen over te gaan. We hebben net vandaag weer gehoord dat er in Belgrado weer werkgroepen worden ingezet. Niemand weet eigenlijk precies wie er, met welk doel, allemaal deel van uitmaakt.
De situatie in Kosovo - u heeft dat gezegd - moet verbeteren. Dat klinkt mooi, maar hoe moet dat dan? Wat doen wij Europeanen er eigenlijk aan? Als ik u alleen al herinner aan het luchtvaartverbod, dat vandaag door twee collega's en ook door de commissaris ter sprake werd gebracht: hiertoe werd in juli in Cardiff besloten, inmiddels is het september en het is nog niet geëffectueerd. Dat is belachelijk! Dat kun je niemand uitleggen.
Ons buitenlandse beleid, mevrouw de voorzitter - ik geloof dat het uw baas was die dit gezegd heeft -, lijkt op een bus met 15 chauffeurs! Iedereen wil een ander tempo. Sommigen willen zelfs een andere richting inslaan en Milosevic kijkt vanaf de zijlijn toe en lacht ons vol leedvermaak uit. Niet alleen de noodlijdende bevolking van Kosovo heeft hier namelijk onder te lijden, maar ook het aanzien van onze Unie bij onze burgers. Hoe lang kan een crimineel staatshoofd zijn burgers zonder enige scrupules ongestraft zelfs humanitaire hulp weigeren? 60 % van de 50.000 of 70.000 vluchtelingen die in de bossen van Kosovo onder de blote hemel vegeteren, zijn kinderen! Ze hebben gebrek aan eten, drinkwater en dekens. De eersten zijn al aan de tyfus gestorven en wij kijken toe en zeggen dat er iets aan de situatie moet verbeteren! Dat is toch onmogelijk!
De Servische regering en het Westen roepen de vluchtelingen op terug te keren naar hun dorpen. Maar wat betekent dat eigenlijk? Ze keren terug naar de dorpen die de heer Milosevic met de bodem heeft gelijkgemaakt. Moeten ze daarheen terugkeren? Waar moeten ze in die dorpen dan naartoe? Wie zorgt er voor hun veiligheid? Er moet verbetering in de situatie komen! Mevrouw de Raadsvoorzitter, u kunt er niets aan doen, maar u bent ons aanspreekpunt. Ik vind dus dat we echt moeten beseffen dat Milosevic deze aanval op de burgerbevolking heeft gepland. Het UCK is een bijproduct dat in zijn kraam past, omdat hij namelijk kan zeggen dat hij tegen terroristen optreedt. Maar hij heeft zijn aanval gepland tegen burgers, kinderen en vrouwen en heeft hem ook tegen hen gevoerd. Wij kunnen deze mensen niet terugsturen zonder dat we hun veiligheid kunnen garanderen.
Laten we toch eindelijk eens tot handelen overgaan, want appels hebben geen enkele zin! Ook u heeft vandaag weer vele appels gedaan. U heeft ook een goed inzicht in de situatie, maar Milosevic interesseert dat helemaal niets. Hij heeft zich in Kosovo aan geen enkele belofte gehouden. Denkt u dat hij zich zal houden aan de belofte die hij nu heeft gedaan? De taal van de heer Milosevic is die van het geweld!
Laten we dus eindelijk in zijn taal met hem praten. Pas dan is het mogelijk via politieke onderhandelingen tot een oplossing te komen. Aan Albanië kom ik nu helaas niet meer toe, maar misschien zal een collega daarover het woord voeren en misschien kunt u mij zeggen wie nu eigenlijk die aardige envoyé spécial is die nu wellicht in Albanië iets kan bereiken.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, zoals wij ook nu vandaag weer hebben kunnen horen, zijn op de Top van Cardiff de hoofdlijnen uitgezet voor het buitenlands beleid van de EU ten aanzien van Kosovo, dat is gericht op stopzetting van de vijandelijkheden, hervatting van de onderhandelingen en het op gang brengen van een krachtig politiek proces als enige uitweg voor de crisis in Kosovo. Dit zijn goede, respectabele en mooie ideeën, maar ze halen gewoon niets uit.
In de afgelopen maanden heeft het politieke proces in Kosovo ernstige tegenslagen te verwerken gekregen en geen vooruitgang kunnen boeken. De situatie is ingrijpend veranderd. Het wordt nu tijd om in ons beleid voor een andere opstelling te kiezen.
De droeve werkelijkheid is dat de heer Slobodan Milosevic tegenwoordig de enige leider in Europa is die een duidelijke visie heeft met betrekking tot Kosovo en die zowel over de politieke wil als de militaire middelen beschikt om zijn zin door te zetten. De heer Milosevic heeft volgens zijn eigen normen lering getrokken uit Bosnië en brengt deze lessen nu in de praktijk.
In het verleden hebben massale moordpartijen die veel publiciteit hebben getrokken, zoals bijvoorbeeld Srebrenica, zoveel woede gewekt dat de internationale gemeenschap tot actie is overgegaan. Maar door wat gas terug te nemen zonder evenwel van het uiteindelijke doel af te wijken, weet Milosevic inmiddels dat hij met de inname van één dorp per dag het Westen van zich af kan houden. Hij heeft geleerd de internationale gemeenschap te bespelen als een oude viool, waarbij hij instinctief aanvoelt hoeveel druk hij op de snaren kan zetten zonder dat deze springen. Uit de etnische onderwerping van de laatste maanden blijkt wel dat Milosevic alleen maar minachting heeft voor de weloverwogen, genuanceerde en krachteloze woorden van onze diplomatie. Hij is de schrik van de regio en als hij niet wordt tegengehouden, blijft hij iedereen terroriseren.
Enkele maanden geleden heeft de NAVO, met een zinloos partijtje sabelgekletter dat Kosovaren van Albanese afkomst misschien nog wel verder heeft geradicaliseerd door de onjuiste signalen die ervan uitgingen, de operatie Determined Falcon ingeluid. Deze operatie kostte veel geld, maar stelde verder bitter weinig voor en Milosevic liet zich daardoor al van meet af aan niet imponeren. Om hem tegen te houden halen daden al even weinig uit als onze woorden of resoluties.
Ook wij moeten lering trekken uit Bosnië en deze lessen in de praktijk toepassen. Stopzetting van de vijandelijkheden was de basisvoorwaarde voor het scheppen van een klimaat dat de politieke dialoog in Dayton mogelijk maakte. Een vastberaden internationaal optreden was nodig om ervoor te zorgen dat de politiek het weer voor het zeggen kreeg. Tien dagen van beperkte, doelgerichte en uitgebalanceerde bombardementen deden het geweld toen stoppen. Dat hadden elke willekeurige tien dagen in die vier zwarte jaren kunnen zijn. Als wij niet snel reageren, kunnen wij voor de komende winter een humanitaire ramp op de Balkan verwachten. Wij hebben de morele, ethische en politieke plicht iets te ondernemen.
De opvatting van mijn fractie is dat het Europese integratieproces tot doel heeft ervoor te zorgen dat dit soort afschuwelijke situaties zich nooit weer voordoet. Want tien jaar Kosovo moet voor ons een signaal zijn. Als wij niets voor deze weerloze mensen kunnen betekenen, zijn onze ambities voor een buitenlands beleid niet meer dan een lege huls.

Caccavale
Mevrouw de voorzitter van de Raad, ik heb met interesse naar uw relaas geluisterd, en het is me dan ook niet ontgaan dat u een eufemisme hebt gebezigd. U hebt gezegd dat er een strijd gaande is tussen het UCK en de geregelde Joegoslavische strijdkrachten met het doel het Kosovo-geschil op gewelddadige manier te beslechten. Mevrouw de voorzitter van de Raad, zo zit de vork niet in de steel! Zullen wij de feiten nog even op een rijtje zetten? Ten eerste, er is sprake van agressie die wordt gepleegd door een crimineel, genaamd Slobodan Milosevic, tegen de bevolking van Kosovo; er is sprake van een etnische zuivering onder leiding van een crimineel, luisterend naar de naam Milosevic, die Kosovo wil bevrijden van de Albanese bevolking welke, zoals bekend, 90 % van het gebied bewoont. Dit, omdat we de waarheid geen geweld aan moeten doen.
Ten tweede, ik heb gehoord, ook bij monde van illustere collegae, dat wij ons niet kunnen bekommeren om het vluchtelingenvraagstuk, omdat wij ons al om de Albanezen bekommerd hebben, en wij willen die mensen zelfs terugsturen naar dorpen die door Milosevic met de grond gelijk gemaakt zijn. Nu zou ik van u willen vernemen, mevrouw de voorzitter van de Raad, en ook van de commissaris, hoe het mogelijk is te denken aan terugzending van vluchtelingen naar dorpen die met de grond gelijk zijn gemaakt en onder militaire bezetting van de troepen van Milosevic staan.
Ten derde, ik heb horen praten van een ferm Europa. U hebt gezegd, commissaris Van den Broek, dat wij ferm moeten reageren. Maar tot nu toe bestond Europa toch gewoonweg niet, het was machteloos, een moderne Pontius Pilatus! Wij hebben ons voor de zoveelste keer voor schut gezet, zoals al eerder gebeurd is in Bosnië; met de techniek van uitstellen blijft Milosevic zijn oorlogsoperaties uitvoeren terwijl de internationale gemeenschap en Europa wezenloos toekijken. Het Parlement hoeft zich geen verwijten te maken: het heeft verscheidene keren uitgelegd welk gevaar er voor Kosovo dreigde, maar noch de Commissie, noch de Raad, noch de internationale gemeenschap hebben gehoor gegeven aan onze woorden. Het drama grijpt om zich heen. Ik hoor nu praten over werkgroepen en speciale afgezanten. Ik hoop van harte dat het niet gaat om de gebruikelijke comitologie, die alleen maar goed is om doden en vluchtelingen te tellen.

Carnero González
Mijnheer de Voorzitter, de situatie in Kosovo is sinds juli gecompliceerder geworden. Het is duidelijk dat op de eerste plaats de vluchtelingen en de dodelijke slachtoffers hier de gevolgen van hebben ondervonden. Ook de politieke situatie is gecompliceerder. Dit geldt voor het land zelf en ook voor de omringende landen. Om een voorbeeld te geven, in Albanië probeert Berisha opnieuw het in dit geval democratische bewind omver te werpen en een regering te ontbinden die zeker niet efficiënt is geweest, maar dit was wel de regering waar de meerderheid van de Albanezen voor heeft gekozen.
Het is de vraag of de Europese Unie weer krachteloos is. Dat wil zeggen, afwezig, zwak en verstrooid. Initiatieven hier, initiatieven daar, nieuwe aanstellingen, boycots die niet toegepast worden. Het gaat niet meer om het eeuwige zwarte schaap, het Verenigd Koninkrijk is juist het land dat erop wijst dat er internationale afspraken zijn die het verplichten om de boycot op de luchtvaart na te leven. Wat we moeten doen? Meer druk uitoefenen op de verantwoordelijke. En dat is Milosevic en zijn regering, degene die geen last heeft van complicaties omdat hij zijn doelen met grof geschut nastreeft.
Kosovo moet zelfbeschikking krijgen in een democratisch Servië.

Tamino
Mijnheer de Voorzitter, ik heb gehoord wat ons is gemeld door de vertegenwoordigers van de Raad en de Commissie, maar datgene wat in Kosovo gebeurt, vraagt naar mijn mening ook om een korte historische excursie. Meer dan tien jaar lang heeft de Albanese gemeenschap in Kosovo in politiek en cultureel opzicht pogingen in het werk gesteld om verandering te brengen in de situatie van onderdrukking, en wel door de beginselen van geweldloosheid toe te passen. In deze tien jaar hebben de Albanese politieke leiders van Kosovo overigens geen respons gekregen op hun verzoeken om internationale hulp. Daarom heeft de geweldloosheid geleidelijk plaats gemaakt voor machteloosheid en noodgedwongen acceptatie van de Servische onderdrukking. Ook de instellingen van de Europese Unie hebben dus schuld vanwege hun inerte houding, en het is helaas helemaal niet verwonderlijk dat de situatie zo hard achteruit is gehold en men nu naar de wapens grijpt.
Het resultaat is een groot aantal doden, verwoeste dorpen, 300.000 vluchtelingen, alsmaar minder kansen op een vreedzame oplossing. Dit alles moet gesommeerd worden bij de al ernstige situatie die in Bosnië heerst en bij de logica van etnische zuivering die door de leiders van Belgrado wordt aangehouden. Deze lieden voelen zich uiteraard gesterkt door de passieve houding van de Europese Unie, welke het bovendien moet stellen zonder een echt gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
Gezien de ernst van de situatie, waar de crisis in Albanië nog bijkomt, is het hard nodig dat de internationale politiek doortastend gaat optreden, om te zorgen voor onmiddellijke stopzetting van alle gewapende acties in het kader van een mandaat van de Verenigde Naties en onder auspiciën van de OVSE, met actieve deelname van de lidstaten van de Europese Unie.
Het staakt-het-vuren is een fundamenteel uitgangspunt, zowel om te voorkomen dat het conflict overslaat op de buurlanden, als om een dialoog op te kunnen starten gericht op een echt proces van herstel van de vrede, waarbij niet voorbijgegaan kan worden aan de legitieme verwachtingen van de bevolking van Kosovo met betrekking tot een autonoom bestuur van haar grondgebied. Maar er kan geen sprake zijn van vrede indien niet wordt gegarandeerd dat de vluchtelingen terug kunnen keren naar hun huizen, onder internationale bescherming, mede met het oog op de ernstige moeilijkheden die zij in de winter kunnen ondervinden, en als geen onderdak wordt geboden aan die vluchtelingen wier dorpen verwoest zijn. Daarom moet ook alle mogelijke steun worden verleend aan de humanitaire organisaties, die echte bewegingsvrijheid op het grondgebied van Kosovo dienen te krijgen.
Een eerste symbolisch gebaar dat de Commissie zou kunnen maken is het project van een studentenhuis in Pristina. Dit zou een tastbaar blijk van steun kunnen zijn voor de verzoening tussen universiteitsstudenten.
Kortom, mijnheer de Voorzitter, de fractie van de groenen hoopt op een actie van Raad en Commissie die meer zoden aan de dijk zet, zodat het huidige conflict op zo kort mogelijke termijn en op vreedzame wijze kan worden beëindigd.

Dupuis
Mevrouw de voorzitter, mijnheer de commissaris, ik denk dat u de verontwaardiging gehoord en gevoeld hebt. Er gebeurt echt iets onvoorstelbaars. Na Kroatië, na Bosnië speelt zich hier hetzelfde, precies hetzelfde scenario af: als gevolg van een beleid van agressie - dat is iets anders dan een politie-actie - zijn 250.000 mensen op de vlucht geslagen.
Dit is de derde fase in een oorlog die de heer Milosevic acht jaar geleden in Kroatië begon. Hij heeft deze oorlog gepland, hij organiseert hem en voert hem nu stap voor stap uit, hij zal hem voltooien en ervoor zorgen dat in 50 of 60 % van Kosovo geen enkele Albanees meer woont, zodat hij tot u, tot de Raad kan zeggen: "Ik ben de man van de vrede. Laten we een akkoord sluiten zoals in Bosnië, laten we zorgen voor een mooie scheiding, die in het begin niet zo genoemd zal worden, maar het zal wel degelijk om een echte verdeling en een daadwerkelijke etnische zuivering van Kosovo gaan" .
Dit is geen toekomstplan, maar een plan dat dag na dag wordt uitgevoerd. Mevrouw de minister, mijnheer Van den Broek, 250.000 vluchtelingen, dat moet volstaan om tussenbeide te komen en niet enkel een enquêtecommissie te sturen en "plastische chirurgie" toe te passen, zoals dat al jaren gebeurt. We moeten de kern van de zaak aanpakken.
De kern van het probleem is de heer Milosevic. De heer Milosevic moet zich in Den Haag rechtstreeks verantwoorden voor de misdaden die hij al acht jaar lang in Kroatië, Bosnië en nu ook in Kosovo begaat. Wij hebben geen tijd meer te verliezen. Wij hoeven geen tanks te sturen. Wij hoeven geen vliegtuigen te sturen. Het volstaat een bevel om voor het Hof in Den Haag te verschijnen, te versturen en dat kan al morgenvroeg, zodat komaf gemaakt kan worden met deze man. Hij heeft de dood van 200.000 mensen veroorzaakt en is verantwoordelijk voor 2 miljoen vluchtelingen. Op dit moment zijn in Kosovo al 250.000 mensen op de vlucht.
Wij kunnen natuurlijk blijven discussiëren over het GBVB, over bij meerderheid te nemen besluiten of het zenden van Europese troepen, maar er zijn twee maanden nodig om de eerste haalbaarheidsstudies uit te voeren. We moeten verder gaan dan dit Verdrag van Amsterdam, waarvan nu blijkt wat het is: de totale leegte. We moeten handelen, we moeten een Europa creëren dat niet langer het Europa van de onmacht is, zoals het dat al tien jaar is. Niet alleen de hier aanwezige parlementsleden hebben er genoeg van, ook de burgers geloven er niet meer in. De burgers! En dan zijn we verwonderd wanneer zij zus of zo stemmen. Zij zullen niet meer stemmen, zij hebben geen vertrouwen meer in dit Europa.

Wiersma
Voorzitter, dit debat is eigenlijk een soort trieste herhalingsoefening. Het is voor de zoveelste keer dat we discussiëren over de situatie in Kosovo zonder dat er wezenlijk wat veranderd is ten positieve. Uitzicht op een echte oplossing is er niet en de situatie is wellicht eerder ingewikkelder geworden dan eenvoudiger. We lopen een beetje achter de feiten aan met zijn allen, feiten die vooral geschapen worden door de Serviërs en hun brute agressie; de voorzitter van de Raad heeft zonet nog eens op een rijtje gezet wat al die feiten zijn. Net als hier wordt ook elders voortdurend over harder internationaal optreden gesproken. Maar meer dan halve stappen zijn er tot nog toe niet genomen, zie bijvoorbeeld de luchtvaartboycot en de moeite die het kost om daaraan uitvoering te geven. Ideeën zijn er genoeg, maar hoe moeten ze worden uitgevoerd? Ik ben blij dat de commissaris hier gezegd heeft dat het wat hem en wat de Commissie betreft wel wat harder zou mogen met die maatregelen tegen het bewind in Belgrado. Er is ook discussie in dit Parlement over de wijze waarop de internationale gemeenschap tot actie zou moeten overgaan. In de resolutie die voorbereid is voor dit debat wordt min of meer voorgesteld dat de Europese Unie op eigen houtje op een militaire interventie zou moeten aansturen. Mijn fractie is daartegen, ik voel meer voor de gedachte om de VN-Veiligheidsraad te dwingen tot een uitspraak die de weg vrijmaakt voor een eventuele militaire interventie en door de voorzitter en de commissaris is op die weg gewezen. Laten we eerst die weg bewandelen en niets verbiedt de Europese Unie dit initiatief te nemen en daarmee aan Milosevic duidelijk te maken dat er grenzen zijn. Daarmee wordt ook een antwoord gegeven op de sluipende tactiek van Milosevic zoals beschreven door de commissaris in de vergelijking die hij maakte met wat er in het verleden in Bosnië is gebeurd.
Er moet wat ons betreft een wapenstilstand komen, niet alleen om overleg mogelijk te maken maar ook om de noodzakelijke noodhulp te kunnen verlenen. Waar wij op uit zijn, en dat blijft toch het uitgangspunt van de PSE-Fractie, is blijven zoeken naar een politieke oplossing omdat wij niet geloven dat die situatie zomaar militair op te lossen zou zijn en van mening zijn dat een militaire interventie altijd in het teken zou moeten staan van zo'n politieke aanpak. Wij wijzen dan ook de voorliggende resolutie af omdat deze ongenuanceerd suggereert dat de EU via een militaire interventie de onafhankelijkheid van Kosovo moet afdwingen. Wij zijn tegen die onafhankelijkheid omdat wij denken dat daarmee een doos van Pandora wordt geopend en de grenzen in Europa ter discussie worden gesteld, in die omgeving zelf maar ook elders. Dat gaat ons wat betreft Kosovo niet alleen te ver omdat een politieke oplossing daardoor moeilijker wordt maar volgens ons is zo'n oplossing ook volslagen onrealistisch, zie ook datgene wat de Raadsvoorzitter daarover heeft gezegd.

Habsburg-Lothringen
Mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat er in Kosovo momenteel een nieuwe strategie wordt uitgeprobeerd. Vorige week heb ik de mogelijkheid gehad de situatie daar te bekijken. De nieuwe strategie is die van de verbrande aarde en de etnische zuivering. Dat is een methode die wij gewoonweg niet kunnen accepteren. We mogen het niet accepteren dat de militante Servische groeperingen rechts en links van de hoofdverkeerswegen een gebied van drie kilometer ontruimen om een schootsveld te hebben, dat ze ieder huis en iedere boom met de grond gelijk maken en verbrande aarde voor ons achterlaten.
Wij kunnen ook niet controleren met welke vluchtelingenstromen we geconfronteerd zullen worden, omdat we daar immers geen toegangsmogelijkheden hebben. Er zouden op het moment 60.000 vluchtelingen in de bossen leven of geen behoorlijk onderdak hebben. Maar de exacte cijfers kennen we niet, omdat we geen toegang hebben. Die moeten we echter onder alle omstandigheden en met alle middelen eisen.
Wij moeten onze uitspraken preciseren. Als we het nu over autonomie hebben, hoe deze er in de praktijk ook zal uitzien, dan moeten we het hebben over bepaalde basis- en minimumvoorwaarden, zoals bijvoorbeeld een heel duidelijke controle op de politie, de administratieve organen en justitie door democratisch gekozen functionarissen uit Kosovo. Dat zou een minimumvoorwaarde zijn die in de formuleringen opgenomen zou moeten worden. We moeten ook over de heer Milosevic duidelijke taal spreken. Eén ding wil ik heel duidelijk en nadrukkelijk zeggen: de ervaring van de afgelopen acht jaar heeft laten zien dat je met de heer Milosevic niet kunt onderhandelen. Je kunt hooguit over hem onderhandelen en dan alleen in Den Haag.
Maar staat u mij toe dat ik hier ook nog een paar opmerkingen maak over Albanië. Het was immers niet de eerste keer dat er een aanslag op de heer Hajdari werd gepleegd. Bij de derde aanslag werd hij uiteindelijk vermoord. We mogen niet vergeten dat er de eerste keer op hem werd geschoten in het parlement door een vertegenwoordiger van de regeringspartij.
Ik ben bijzonder blij dat de heer Swoboda weer naar voren komt, want als hij het heeft over de principes van de rechtsstaat volgens welke Fatos Nano daar handelt, dan twijfel ik echt aan zijn begrip van het recht. Fatos Nano past namelijk geen rechtsstaatprincipes toe. Ik denk dan aan de blokkade van het hoofdkwartier van de democratische partij gisteravond. Dat pleit ook niet bepaald voor zijn begrip van het recht. We moeten duidelijke taal spreken en we moeten handelen!

Frischenschlager
Mevrouw de Raadsvoorzitter, mijnheer de commissaris, we kunnen hier niet meer doen dan praten. Maar we mogen de zaken niet mooier voorstellen dan ze zijn en we moeten tegen de verantwoordelijken duidelijk taal spreken. In de eerste plaats: ik kan het echt niet meer aanhoren. We moeten lering trekken uit het verleden. Acht jaar duurt de tragedie al en iedereen die de situatie in Bosnië met zijn ogen en oren heeft gevolgd, weet dat Kosovo de volgende bom is die explodeert. Al jarenlang gebeurt er niets.
In de tweede plaats: op etnische gronden wordt de burgerbevolking heel bewust met militaire terreur verdreven en wordt bewust op de koop toe genomen dat deze gedecimeerd wordt. Dat moeten we durven zeggen. Mijn volgende punt: wie is er verantwoordelijk? Natuurlijk Milosevic! Daarover is echter genoeg gezegd. Maar even duidelijk moeten we durven zeggen: in hoge mate medeverantwoordelijk zijn de in de Raad verenigde nationale regeringen van onze lidstaten, die al jarenlang geen passende politieke maatregelen weten te treffen om de situatie de baas te worden. Deze regeringen zijn medeverantwoordelijk. Maar speciale verantwoording dragen op dit moment twee regeringen, namelijk die van Griekenland en die van het Verenigd Koninkrijk, die niet eens bereid zijn de resoluties van Cardiff over de luchtvaartsancties te steunen. Dat zijn de hoofdverantwoordelijken voor de situatie. Laat niemand zich eruit praten: het leven van 300.000 mensen loopt gevaar. Wie daarvoor medeverantwoordelijk is en niets doet en geen sanctiemaatregelen treft, is medeschuldig. Dat moet maar eens heel duidelijk gezegd worden!

Daskalaki
Mijnheer de Voorzitter, ik was niet van plan iets te zeggen over Griekenland. Griekenland heeft al problemen genoeg. Vaak weet men echter niet hoe daar de vork in de steel zit en daarom is het ook zo gemakkelijk zich bepaalde meningen aan te meten.
Ik spreek nu over Kosovo. Er werd gezegd dat er meer dan 250.000 vluchtelingen zijn en men ervan uit moet gaan dat een deel van deze mensen door de komst van de winter met enorme problemen wordt geconfronteerd. Zoals de commissaris reeds zei, zal de nu al maanden durende onrust waarschijnlijk een ernstige weerslag hebben op de akkerbouw en in de wintermaanden kunnen leiden tot een tekort aan granen.
Tot nu toe heeft de internationale gemeenschap zich beperkt tot de rol van waarnemer. Nu duikt er echter een nieuw gevaar op: de recente, zeer verontrustende ontwikkelingen in Albanië. Deze gaan Griekenland rechtstreeks aan. Griekenland heeft trouwens, tussen twee haakjes, niet de gemakkelijkste buren, maar dit vergeten wij hier in dit Parlement meestal liever. De ontwikkelingen in Albanië kunnen echter een kettingreactie teweegbrengen.
Een veilige terugkeer van de vluchtelingen is onontbeerlijk en men mag geen enkele poging tot bemiddeling voor terugkeer naar de normaliteit onbenut laten. Het probleem in Kosovo heeft een eeuwenlange geschiedenis. Nu de situatie echter dusdanig uit de hand is gelopen, moeten wij elk middel te baat nemen om een oplossing te bewerkstelligen. Mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad noemde het al. Wij mogen geen middel schuwen om een einde te maken aan het verschrikkelijke geweld. Wij moeten de gematigde krachten in dit gebied een hart onder de riem steken. Het door Servië en het bevrijdingsleger gepleegde geweld is absurd en onaanvaardbaar. Daar moet absoluut een eind aan worden gemaakt en er moet een tevredenstellende oplossing worden gevonden voor Kosovo, zonder dat men, zoals de fungerend voorzitter ook zei, Kosovo het recht geeft op afscheiding.
De belanghebbende partijen moeten een overeenkomst zien te bereiken over een dergelijke oplossing om nog ergere ontwikkelingen in de toekomst te kunnen voorkomen.

Theonas
Mijnheer de Voorzitter, telkens als wij in dit Parlement spreken over de situatie die na het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië - waar overigens de Europese Unie een enorme verantwoordelijkheid voor draagt - is ontstaan in het voormalige Joegoslavië zelf en meer in het algemeen in de Balkan, gaan hier talloze militaristische stemmen op. Dan wordt er luidruchtig geroepen om een militaire oplossing voor de problemen. Maar laten wij elkaar niets wijs maken: er zijn geen militaire oplossingen voor de problemen in de Balkan en Kosovo! Er is maar één mogelijkheid: een vreedzame en politieke oplossing. De vraag is echter of de Europese Unie daaraan wil meewerken.
Milosevic heeft kort geleden een voorstel gedaan. Daar stemde Rugova mee in. Wat was echter het antwoord van de Raad? Stopzetting van de vluchten van de Joegoslavische luchtvaartmaatschappij in de Europese Unie. Wie helpt de Europese Unie op die manier eigenlijk? Moedigt zij op die manier niet juist die elementen in het bevrijdingsleger aan die van geen wijken weten? Worden op die manier ook niet de krachten in Albanië aangemoedigd die bereid zijn tot het uiterste te gaan om Albanië te destabiliseren? Laten wij eens de hand in eigen boezem steken, mevrouw de fungerend voorzitter, en nagaan waar onze verantwoordelijkheden liggen!

Sarlis
Mijnheer de Voorzitter, de beste humanitaire hulp die de Europese Unie Kosovo zou kunnen bieden, zou de bewerkstelliging van een staakt-het-vuren zijn. Zolang in Kosovo de situatie blijft zoals ze is, zal Albanië daar de rechtstreekse, nefaste gevolgen van ondervinden.
Het voortduren van de ongewisheden, of hoe je die situatie ook wilt noemen, in Kosovo heeft een destabiliserend effect op Albanië. Daar bestaat een zeer precair evenwicht. De Albanezen zijn niet allemaal hetzelfde. Er zijn verschillende godsdiensten en opvattingen en er is niet veel nodig om de situatie uit de hand te doen lopen.
Daarom wil ik een aantal vragen stellen aan de Raad. De heer Hill heeft een initiatief ondernomen. Uit persberichten blijkt dat hij erin geslaagd is Milosevic en Rugova heel dicht bij elkaar te brengen. Daarom moeten wij hem steunen. Ik heb echter niemand hier over hem horen spreken. Ik heb niemand steun horen betuigen aan deze held. Hij heeft deze steun echter nodig om een dialoog te kunnen beginnen. Een dialoog alleen is echter niet voldoende. Een dialoog of een principeakkoord voor een dialoog moet gepaard gaan met de aanwezigheid van een militaire macht en een politiemacht in Kosovo. Wij moeten hier hetzelfde toepassen als met Dayton. Wij hebben een precedent. Dayton is een succes en daarom zie ik geen enkele reden waarom men de toepassing van een algemeen akkoord tussen het establishment van Belgrado en Rugova niet zou kunnen garanderen met de aanwezigheid van een militaire macht en politiemacht.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, indien de massamoordenaars Arkan en Milosevic hier op de tribune hadden gezeten en naar ons hadden geluisterd, zouden ze zich tevreden in hun bloedige handen kunnen wrijven. Onze schandelijke, laffe politiek heeft hen in de afgelopen jaren meermaals laten zegevieren. De winter kondigt zich aan voor de vluchtelingen die in de bergen van Kosovo gedreven zijn. Zij hebben geen voedsel, geneesmiddelen noch bescherming tegen de koude. Milosevic wil van hen gijzelaars maken door alleen hulp toe te laten in reservaten die hij zelf onder controle heeft. Zoals Emma Bonino echter heeft gezegd, is dit te vergelijken met Dracula die een bloedbank bewaakt. Neen, mijnheer de Voorzitter, een herhaling van de massamoorden in Srebenica, waar 7000 mensen het slachtoffer werden van onze laffe politiek, mogen wij niet toelaten. Het is al erg genoeg dat onze eigen regeringen zoveel schrik hebben dat ze onze idealen negeren. Als we mensen in nood ook al niet meer durven helpen, gaan we te ver met onze laffe politiek. Er moet noodhulp worden gestuurd in land- of luchtkonvooien, met of zonder toestemming van de VN, en deze hulpkonvooien moeten bescherming krijgen. Indien ze beschoten worden, moeten ze zich kunnen verdedigen. Ze moeten dus wapens hebben. Het was de schrik van de democratie die Hitler bloeddorstig maakte. De NAVO en de EU werden opgericht om een herhaling van de geschiedenis te vermijden. Nu moeten wij een minimum aan moed tonen en het minste wat we kunnen doen is aandringen op hulp voor de slachtoffers, zonder hen en onszelf tot gijzelaars te maken.

Bianco
Mijnheer de Voorzitter, er was geen groot politiek vernuft voor nodig om te begrijpen dat de ernstige situatie in Kosovo negatieve en destabiliserende consequenties zou krijgen, zoals is gebeurd in dat hele gebied en in Albanië. Dit is een oude regel die de geschiedenis ons leert: Kosovo is de vonk die kan overslaan op het hele Balkan-gebied. Wat moet er dus gedaan worden? Aan woorden is geen behoefte, maar Milosevic is wel zo slim geweest om zelfs de maanden uit te kiezen waarin hij zijn repressieve acties zou plegen, juli en augustus, toen de Europese politiek op reces was. Nou, wij waren inderdaad op reces!
De verklaringen die zijn afgelegd, de sancties en beperkende maatregelen die commissaris Van den Broek heeft aangekondigd, zijn mislukt. In dit Huis is er voorts al op gewezen dat ook het akkoord van Cardiff niet is bereikt.
U heeft gezegd, mevrouw de voorzitter van de Raad, dat het niet mogelijk is aan gewapende interventie te denken. Daar kunnen wij ons in vinden, maar hoe denkt u concreet pressie uit te oefenen? Tegelijkertijd heeft de Duitse minister van Defensie verklaard dat de NAVO binnen drie à vijf weken, nadat eerst Milosevic daarvan in kennis gesteld wordt, tussenbeide zal komen. Welke strategie volgt Europa nu eigenlijk?
Ik vraag me af of het niet mogelijk is tussenbeide te komen, om een sterke politiemacht voor stabilisering van de situatie op te zetten, om troepen langs de grens van Kosovo te stationeren, om druk uit te oefenen en vooral om de situatie te normaliseren in Albanië, waar het niet zo gemakkelijk is uit te maken wie gelijk heeft en wie ongelijk. Misschien maakt Berisha wel een hoop fouten, maar ook de regering-Nano heeft het een en ander op haar kerfstok. Wij moeten noch voor de ene, noch voor de andere partij kiezen. Wel moeten wij tussenbeide komen om ervoor te zorgen dat de regels van de democratie gerespecteerd worden, maar die regels brengen ook respect voor de oppositie met zich mee.
Als het ons niet lukt tussenbeide te komen, zullen wij nogmaals met de neus op ons eigen teleurstellend beleid gedrukt worden en ik zou niet willen dat de schuld daarvoor in de schoenen van het Oostenrijkse voorzitterschap wordt geschoven. Ik vrees bovendien, mevrouw de voorzitter, dat de kosten voor Europa dan nog hoger worden, zoals in Bosnië is gebeurd.

Ferrero-Waldner
Geachte afgevaardigden, uit wat er tot nu toe gezegd is blijkt dat we eigenlijk niet alleen over Kosovo debatteren, maar duidelijk ook over het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en over onze mogelijkheden binnen het institutionele kader. Ik moet zeggen dat ik het betreur dat we op institutioneel gebied nog niet verder zijn. Maar zoals u weet, wordt in de Raad het unanimiteitsprincipe gehanteerd en helaas zijn er telkens weer staten die tegen bepaalde maatregelen zijn. Datzelfde moet ik helaas ook zeggen van de Veiligheidsraad. Ook in de Veiligheidsraad zijn er permanente leden, maar misschien ook andere, die bepaalde besluiten die sommigen van ons zeker graag zouden uitvoeren, niet accepteren. Daardoor bevinden we ons nu nog steeds in een situatie waarin een dreiging met militair ingrijpen niets heeft opgeleverd. Dat wil niet zeggen dat het in de toekomst niet toch nog zou kunnen lukken. Maar ik heb het er eerder in mijn bijdrage over gehad dat er op dit moment weinig perspectieven zijn. Het verheugt mij, deze informatie was mij nog niet bekend, dat de Fransen - anders dan ze tot nu toe gereageerd hebben - eventueel toch belangstelling hebben voor een herformulering van een veiligheidsresolutie, want dat zou natuurlijk de mogelijkheid scheppen dat er althans verandering in de situatie komt.
Ik wil nog even ingaan op de zojuist gestelde vraag in hoeverre hardere maatregelen - te weten andere maatregelen dan een militaire interventie - in het debat genoemd maar uiteindelijk niet geaccepteerd zijn. De maatregelen die wij hebben genomen in het kader van de investeringsstop waartoe wij besloten hebben, en ook in het kader van de bevriezing van tegoeden van banken, zijn betrekkelijk zwak. Maar ook dat is te herleiden tot het feit dat dit nu eenmaal de kleinste gemene noemer was waar we eenstemmig achter konden staan. Ik moet zeggen, als voorzitter van de Raad moet ik dit standpunt hier verdedigen, maar ik ben het er ook niet altijd mee eens.
Vervolgens wil ik ook even ingaan op de vraag wie er nu in Albanië heel concreet optreedt als onze special emissary . Dat is ambassadeur Grobmeyer, die vorig jaar al in Albanië werkzaam was als plaatsvervanger van voormalig bondskanselier Vranitzky. Hij kent de situatie zeer goed, hij kan ter plaatse onmiddellijk beginnen alle partijen weer te ontmoeten voor een dialoog en hij zal natuurlijk ook samenwerken met de OVSE en de andere instellingen. Ik ben het met de Commissie eens dat we natuurlijk moeten nagaan of er nog andere mogelijkheden zijn, maar ook in het verleden is het ons helaas niet gelukt een WEU-missie naar Albanië te sturen. Uiteindelijk heeft de OVSE daar gedurende korte tijd zeer goed werk gedaan, maar zoals we zien, was zij natuurlijk ook niet in staat in Albanië nieuwe instituties in het leven te roepen.
Verder werd de kwestie van de safe havens ter sprake gebracht. Natuurlijk weten we dat wat in Bosnië tot een catastrofe heeft geleid, dit keer in Kosovo niet in deze vorm kan gebeuren. Ik heb zelf lang met Emma Bonino over het vluchtelingenprobleem gesproken, en gelooft u mij, ook wij weten dat wat er tot nu toe is voorgesteld, weinig is. Maar het is buitengewoon moeilijk op dit moment ingrijpendere maatregelen te nemen en te proberen het maximale te bereiken. Er is een dialoog geweest tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. In dit kader hebben we ook overwogen om een multi-etnische politiemacht tot stand te brengen die daar ter plaatse toezicht houdt op de terugkeer van de vluchtelingen en de vluchtelingen een bepaalde mate van veiligheid garandeert. Maar ook dat is op dit moment - nogmaals, op dit moment - nog niet mogelijk. Daarom is het minste wat we konden doen de ECMM en de KDOM samenvoegen, dus deze beide missies waarover ik het in mijn bijdrage heb gehad, versterken, want één ding stoort Milosevic naar mijn idee altijd, namelijk dat hij gecontroleerd wordt en dat er informatie wordt verspreid.
Er is nog een ander punt waarop ik wil ingaan: er werd beweerd dat er geen mogelijkheden zijn om met de vluchtelingen in contact te komen. Dat klopt niet helemaal. De UNHCR en het internationale comité van het Rode Kruis hebben wel degelijk mogelijkheden om met hen in contact te treden. Soms worden ze daarbij gehinderd, dat is juist, maar over het geheel genomen functioneert dit betrekkelijk goed. Dat heeft ook Emma Bonino, die er nog kort geleden zelf is geweest, mij bevestigd.
Mijnheer de Voorzitter, toch geloof ik dat er een bepaalde consensus tot stand is gekomen over het feit dat de absolute prioriteit het bereiken van een wapenstilstand in Kosovo en de verbetering van de rampzalige humanitaire situatie moet zijn. Naar mijn idee waren we het er ook min of meer over eens dat zinvolle onderhandelingen over de toekomstige status van Kosovo pas mogelijk zullen zijn als aan deze twee voorwaarden is voldaan. Wij zullen in ieder geval geëngageerd in deze richting verder blijven werken.

Bianco
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof dat dit een uiterst belangrijk debat is. Wij kunnen niet eisen dat het hele Huis hier zit te luisteren naar het verslag van het Oostenrijkse voorzitterschap en de commissaris, maar ik wilde toch het voorzitterschap verzoeken om tenminste degenen die hier het woord hebben gevoerd uit te nodigen om te blijven zitten, zodat zij de antwoorden van het fungerend voorzitterschap en van de commissaris kunnen vernemen. Dit is gewoon een plicht van ons, een blijk van waardigheid en van respect van dit Parlement. Ik doe een oproep op uw gevoeligheid terzake, want die ken ik.

De Voorzitter
Geachte mijnheer Bianco, het is waar dat dit een bijzonder belangrijk debat is, maar de regel van aanwezigheid van de leden zou hoe dan ook voor ieder debat moeten gelden.

Van den Broek
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik u het goede nieuws mededelen dat het voorzitterschap en de Commissie zojuist een bericht van Robin Cook hebben ontvangen, waarin staat dat het Verenigd Koninkrijk met onmiddellijke ingang een landingsverbod heeft uitgevaardigd voor alle Joegoslavische toestellen. Ons optimisme over een mogelijke vooruitgang op dit punt, is dus niet gelogenstraft.
Ik wil ter afronding nog opmerken dat het, gezien de ervaringen en de informatie die ons allen bekend zijn - de ervaringen met Bosnië en de informatie over Kosovo - zonneklaar is dat er geen zinvolle politieke besprekingen kunnen plaatsvinden en er geen einde komt aan de stroom vluchtelingen en ontheemden, zolang er geen staakt- het-vuren is en het geweld doorgaat. Die ellende blijven wij houden. Dat is onze ervaring en er zijn geen aanwijzingen dat het in dit geval anders zal zijn.
Degenen die, net als destijds met Bosnië het geval was, moeite hebben de agressor aan te wijzen, uit te maken wie als de hoofdoorzaak van alle ellende moet worden gezien, wil ik erop wijzen dat de 250.000 mensen over wie wij het nu hebben, geen Serviërs zijn, maar etnische Albanezen. Dat wil niet zeggen dat het UCK geheel onschuldig is, maar wel dat de hoofdverantwoordelijke het eerst moet worden aangepakt.
Tot besluit wil ik zeggen - en het voorzitterschap is op dit punt heel openhartig geweest bij de beschrijving van de situatie binnen de Unie - dat het voor het Parlement van het grootste belang is zoveel mogelijk met één stem te spreken en de Unie tot verdere maatregelen aan te sporen. Ik ben, zoals ik al eerder zei, dan ook zeer verheugd te horen, als de berichten in de pers tenminste kloppen, dat de Franse president de situatie niet langer te tolereren acht en tegen de Russische president heeft gezegd dat de contactgroep bijeen moet worden geroepen en dat de zaak in de Veiligheidsraad aan de orde moeten worden gesteld. Ik weet dat Frankrijk en de overgrote meerderheid van onze lidstaten van mening zijn dat het gebruik van enigerlei vorm van geweld om een einde aan de vijandelijkheden te maken, in het kader van een resolutie van de Veiligheidsraad dient te geschieden. Dat is een volstrekt legitiem standpunt. Maar ik hoop dan wel dat zo'n resolutie niet te lang op zich laat wachten en de vrede brengt die nodig is voordat onderhandelingen kunnen worden gestart over een uiteindelijke politieke oplossing, want voor Milosevic en het UCK is er geen militaire oplossing in zicht. Ik ben echter bang dat er druk van buitenaf nodig zal zijn om het geweld te laten stoppen en het politieke proces op gang te krijgen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Verbonden ondernemingen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0299/98) van de heer Secchi, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een gemeenschappelijke belastingregeling inzake betalingen van rente en royalty's tussen verbonden ondernemingen van verschillende lidstaten (COM(98)0067 - C4-195-98/0087(CNS)).
Aangezien ons debat om 17.30 uur absoluut moet worden onderbroken voor het vragenuur met de Raad, zou ik de heer Secchi willen verzoeken als rapporteur te beginnen met de inleiding van zijn verslag, maar ik waarschuw hem meteen dat wij genoopt zullen zijn het debat vanavond, na 21.00 uur, voort te zetten.

Secchi
Mijnheer de Voorzitter, ik protesteer tegen wat u zojuist gezegd hebt, want ik vind het nogal bizar dat over zo'n belangrijk thema een debat wordt begonnen dat pas een paar uur later voortgezet gaat worden, als de betrokkenen wellicht de contouren van de problematiek en de verschillende naar voren gebrachte meningen niet meer goed voor de geest hebben. Ik geloof dat als wij ons tijdschema met een paar minuten overschrijden, dit de efficiency van het werk van dit Parlement echt niet zal aantasten, mede gezien het feit dat dit vandaag al meer is gebeurd.

De Voorzitter
Mijnheer Secchi, uw inleiding wordt anders tot vanavond 21.00 uur opgeschoven. Het vragenuur met de Raad kunnen wij absoluut niet op een later tijdstip aanvangen. Dus zegt u het maar: of nu, of om 21.00 uur.

Secchi
Mijnheer de Voorzitter, ik zal thans het verslag toelichten zoals dat is goedgekeurd door de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een gemeenschappelijke belastingregeling inzake betalingen van rente en royalty's tussen verbonden ondernemingen van verschillende lidstaten. Dit voorstel heeft de Commissie geformuleerd als onderdeel van het zogeheten "Monti-pakket" . Zoals de collega's nog wel zullen weten, heeft dit pakket betrekking op de uitvoering van de door de Commissie voorgestelde aanpak op het vlak van fiscale coördinatie. Het Parlement staat daar vierkant achter. Doel is de belastingstelsels van de lidstaten zodanig te doen evolueren dat ze compatibel worden met een goed functioneren van de binnenmarkt en de negatieve effecten van de zogeheten schadelijke belastingconcurrentie opgevangen kunnen worden. Op 18 juni heeft het Parlement een eerste verslag over het eerste element van dat pakket goedgekeurd, namelijk de gedragscode over belastingheffing op bedrijfsactiviteiten. Vandaag buigen wij ons over het tweede element. Wat de derde component van het pakket aangaat, het voorstel voor een richtlijn over belastingheffing op inkomsten uit spaargelden voor niet-ingezetenen, daar is de economische commissie thans mee bezig. Dit voert mij er alvast toe een toelichting te geven op amendement 3, dat door de economische commissie is goedgekeurd. Daarin wordt namelijk gesteld dat het feit dat de diverse elementen van het pakket op verschillende tijdstippen worden goedgekeurd, niet een voorwendsel voor de lidstaten mag zijn om uitvoering van de maatregelen op te houden. Dit zijn namelijk maatregelen die inhoudelijk verband met elkaar houden, maar die noodzakelijkerwijs uitgevoerd moeten worden naargelang het wetgevingsproces vordert.
Het doel van de maatregel die wij thans bespreken is afschaffing van de dubbele belastingheffing tussen verbonden ondernemingen die in verschillende landen op de binnenmarkt zaken doen. De economische commissie stelt eveneens voor, via amendement 2, om deze regeling geleidelijk uit te breiden tot alle ondernemingen die op de gemeenschappelijke markt opereren, om gevallen van dubbele belastingheffing te voorkomen. In amendement 1 leggen wij de nadruk op het belang van deze maatregel, vooral voor bedrijven van kleine en middelgrote afmetingen, die normaliter minder opgewassen zijn tegen dit type problemen. Wij geloven dus dat een snelle goedkeuring van deze richtlijn het proces van Europese gelijkwording in de kaart speelt en mogelijkheden biedt om ten volle te profiteren van de voordelen van de ene markt.
Met het vierde amendement willen wij de marges versmallen waarover de lidstaten beschikken om naar eigen believen de richtlijn toe te passen. Ik geef me er rekenschap van dat dit een uiterst delicate materie is, maar ik geloof dat wijzelf niet om zo'n suggestie heen kunnen. Met een vijfde amendement stellen wij voor dat de goedkeuring van deze richtlijn moge dienen als bezinning of stimulans voor de lidstaten om een algehele revisie van hun belastingstelsel voor ondernemingen aan te vatten, strokende met de strekking van deze richtlijn en van het hele Monti-pakket, met name de gedragscode, om aldus het proces te stimuleren dat aan de basis van deze hele reeks maatregelen staat.
Tot slot is er een zesde amendement. Daarin wordt gevraagd om aan het eind van de driejarige periode, als de Commissie verslag moet uitbrengen over de gang van zaken rondom de uitvoering van de richtlijn, ook een evaluatie uit te voeren, in overeenstemming met de ontwikkelingen die de nieuwe fiscale aanpak in de tussentijd doorgemaakt zal hebben.
Er zijn verder nog vier amendementen ingediend door de fractie van de groenen, maar ik wil nu meteen zeggen dat ik ertegen ben. Amendement 7 is namelijk overbodig en geeft aanleiding tot misverstanden. Amendement 8 pakt ideeën op die al met zoveel woorden worden geuit in de amendementen 1 en 3 van de economische commissie. Amendement 9 vindt een beter geformuleerde prognose in amendement 4 van de economische commissie. En tot slot vind ik dat amendement 10 tegen de draad ingaat, aangezien hiermee de lidstaten voor uitvoering van de richtlijn nog eens twee jaar meer krijgen dan gepland was.
Hiermee sluit ik af, Voorzitter, niet zonder nogmaals mijn spijt te betuigen voor het feit dat het debat nu onderbroken moet worden.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Secchi. Ik begrijp dat het feit dat we het debat moeten onderbreken heel vervelend is, maar u weet dat het Reglement bepaalt dat de agenda voor het begin van iedere vergadering wordt aangenomen en we hebben bepaald dat het vragenuur om 17.30 uur begint.

Vragenuur (Raad)
De Voorzitter
Aan de orde is het vragenuur voor vragen aan de Raad (B4-0482/98).
Vraag nr. 1 van John McCartin (H-0724/98):
Betreft: Overeenkomst van Schengen
Kan de fungerend voorzitter meedelen of op het niveau van de Raad onderhandelingen hebben plaatsgevonden met de Britse en de Ierse regering teneinde deze twee landen te betrekken bij de Overeenkomst van Schengen, waardoor de mogelijkheden van reizen zonder paspoort worden uitgebreid tot de burgers van deze landen? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik heet u welkom en nodig u uit de vraag van de heer John McCartin te beantwoorden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het Verenigd Koninkrijk en Ierland worden in de Raad bij alle onderhandelingen volledig betrokken en nemen deel aan alle werkgroepen van de Raad, in het bijzonder met betrekking tot de opneming van het Schengen-acquis in het acquis van de Europese Unie en de onderhandelingen met IJsland en Noorwegen. Ierland en het Verenigd Koninkrijk zijn momenteel door het Schengenacquis niet gebonden en zullen dat op grond van artikel 4 van het Schengen-protocol ook na inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam niet zijn. Wel kunnen ze te allen tijde een verzoek indienen tot volledige of gedeeltelijke toepassing van het acquis. Maar een dergelijk verzoek is tot nu toe niet gedaan.

McCartin
Ik wil de fungerend voorzitter danken voor haar antwoord. Het probleem voor Ierland is dat er reeds een vrij verkeer van personen is ingesteld tussen Ierland, Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk. Als de Overeenkomst van Schengen wel door Ierland, maar niet door het Verenigd Koninkrijk zou worden geratificeerd, zouden de Ierse burgers bij het reizen dus met nieuwe beperkingen worden geconfronteerd, wat tot grote problemen zou kunnen leiden.
Mijn punt is dat de Europese Akte, die beide landen hebben geratificeerd, alle landen die tot ratificatie zijn overgegaan, ertoe verplicht de binnengrenzen per 1 januari 1992 af te schaffen. In de tussenliggende periode hebben wij gezien dat de andere landen van de Europese Unie ieder voor zich het bepaalde in de Europese Akte langs allerlei omwegen in de praktijk brengen. Maar het Verenigd Koninkrijk en Ierland zijn hier niet in meegegaan. Kunnen wij deze landen dwingen hun verplichtingen in het kader van de Europese Akte na te komen?

Ferrero-Waldner
Geachte afgevaardigde, er is een artikel 7 van de Europese Akte geweest, dat echter nooit echt werd geaccepteerd. Daarom moet ik u nogmaals zeggen: zolang Ierland en het Verenigd Koninkrijk geen verzoek indienen tot opneming van bepaalde of alle bepalingen, kan er hierover ook niet onderhandeld worden. Als het Verenigd Koninkrijk of Ierland of beide landen een verzoek indienen, zal de Raad daarover beraadslagen en een besluit nemen. In dat geval komt er op grond van artikel 4 van het Schengen-protocol bij unanimiteit van de 13 Schengen-lidstaten en de verzoeker c.q. verzoekers een besluit tot stand. Dat kan ik hierover zeggen.

De Voorzitter
Aangezien de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 2.
Vraag nr. 3 van Alan Gillis (H-0727/98: )
Betreft: Algerije
Welke maatregelen overweegt de Raad, gezien de huidige ontstellende toestand in Algerije waar honderden onschuldige mannen, vrouwen en kinderen door militante islamitische extremisten worden afgeslacht, en gezien het kennelijke gebrek aan bereidheid van de Algerijnse regering maatregelen te nemen om haar eigen burgers te beschermen, om de Algerijnse regering te doordringen van de noodzaak radicale stappen te nemen om een einde te maken aan deze gruwelijke moorden op onschuldige burgers? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit de vraag van de heer Gillis te beantwoorden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Raad deelt de bezorgdheid van het geachte parlementslid over de voortdurende gewelddadigheden in Algerije, waarvan vooral onschuldige burgers het slachtoffer worden. De Raad heeft de Algerijnse regering bij verschillende gelegenheden opgeroepen alles in het werk te stellen om de burgers van haar land te beschermen tegen terroristische aanslagen en gewelddaden. Tevens heeft de Raad tegen de achtergrond van de kritiek die geuit is op de maatregelen van de Algerijnse regering ter bestrijding van het terrorisme en het fundamentalistische geweld, benadrukt dat de te nemen maatregelen in overeenstemming moeten zijn met de internationale normen op het gebied van de mensenrechten en de principes van de rechtsstaat.
Verder heeft de Raad eveneens al met nadruk naar voren gebracht dat de diepere oorzaak van de gewelddadigheden - te weten de onvoldoende vooruitgang die wordt geboekt bij de politieke, economische en sociale hervormingen - aangepakt moet worden om de bedreiging te overwinnen die voor de Algerijnse samenleving vooral uitgaat van de extremistische groeperingen. Ik heb zelf deelgenomen aan de trojkamissie van de Raad op 19 en 20 januari 1998 en me daardoor zeer goed van de situatie op de hoogte kunnen stellen. Verder heb ik contact met verschillende vooraanstaande personen om na te gaan welke mogelijkheden er zijn om tot een oplossing te komen.
Ook al is het hervormingsproces niet met de nodige nadruk bespoedigd, toch lijken er in ieder geval sinds het bezoek van de trojka aan Algiers, maar ook sinds het bezoek van de delegatie van het Europees Parlement dat kort daarna in februari plaatsvond - en daarover beschikt u over uitvoeriger informatie - toch enkele ontwikkelingen te zijn geweest in de richting van een grotere transparantie. De Raad volgt de ontwikkeling op het gebied van de politieke en wetgevende besluitvorming die nodig is om vooruitgang te boeken, zeer aandachtig.
De Raad hoopt ook dat het recente bezoek van de groep van de door de secretaris-generaal van de VN benoemde vooraanstaande personen - u weet dat deze onder leiding staat van Soares - de samenwerking tussen Algerije en de internationale statengemeenschap zal versterken, zodat de situatie verder verbetert. Het voorzitterschap onderhoudt overigens actief contacten met Algerije om een brede dialoog te ontwikkelen. Zo verwachten wij dat er binnenkort in Wenen een ontmoeting tussen de trojka en minister van Buitenlandse Zaken Attaf zal plaatsvinden.
Een van de belangrijkste vragen die daarbij besproken moet worden, is natuurlijk hoe er een einde gemaakt kan worden aan het geweld en welke rol de Unie daarbij zou kunnen spelen. Wij hebben in ieder geval steeds te kennen gegeven dat we bereid zijn hierbij een rol te vervullen.

Gillis
Ik wil de fungerend voorzitter danken voor haar antwoord. Het doet mij goed dat er bepaalde ontwikkelingen gaande zijn en wellicht kan er een doorbraak worden geforceerd. Duidelijk is dat ingrijpende hervormingen onontbeerlijk zijn en moeten worden nagestreefd. Ik vraag me af of er verder nog stappen worden ondernomen. Wij moeten ons maximaal inspannen om aan dit bloedvergieten en geweld een einde te helpen maken. Als ons dat lukt, zijn wij al een heel eind op weg.

Ferrero-Waldner
Geachte afgevaardigde, op dit moment zijn er verder geen contacten. Wel hopen we dat de politieke dialoog bij het trojkabezoek, dat eigenlijk gepland is, voortgezet kan worden en dat we weer kunnen ingaan op alle kwesties die destijds tijdens het trojkabezoek ter sprake werden gebracht. Daarbij hoorde natuurlijk ook de vraag of de Europese Unie op humanitair gebied geen hulp zou kunnen verlenen. Destijds was dit met Algerije absoluut niet bespreekbaar. U weet immers dat Algerije steeds maar weer terugkwam op de vraag van de hulpverlening bij het bestrijden van het terrorisme en dat het antwoord van de Europese Unie hierop was dat de Unie als zodanig terzake niet bevoegd is, maar dat de afzonderlijke landen Algerije natuurlijk hulp zouden kunnen bieden. Hierover is er natuurlijk contact.

De Voorzitter
Vraag nr. 4 van Alexandros Alavanos (H-0728/98):
Betreft: Controle van schepen in de Dardanellen - schending van het Verdrag van Montreux
De regels voor het passeren van schepen door Bosporus en Dardanellen zijn vastgelegd in het internationale verdrag van Montreux. Aanzienlijke economische en politieke belangen van de Gemeenschap en haar lidstaten, alsmede van landen aan de Zwarte Zee hangen nauw samen met de naleving van het in dit verdrag bepaalde. Kan de Raad met het oog op het feit dat Turkije vroeger, maar ook onlangs weer, controles uitoefent met als reden "de scheepslading" en daardoor de doorvaart van schepen door deze vaarwegen belemmert, de volgende vraag beantwoorden? Heeft Turkije op grond van het Verdrag van Montreux het recht tot controle over te gaan wanneer er geen proces tegen het schip loopt? Heeft het land het recht op controle en het verbieden van de doorvaart in het geval dat verondersteld wordt dat het schip wapens vervoert? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik stel voor dat u de vraag van de heer Alavanos beantwoordt.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik moet u helaas zeggen dat het niet tot de bevoegdheden van de Raad behoort zich te uiten over de interpretatie van een internationaal verdrag en met name over de draagwijdte van de rechten en plichten van de verdragspartijen. Mijn antwoord is zeer kort, maar ik kan er weinig aan toevoegen.

Alavanos
Mijnheer de Voorzitter, eerlijk gezegd sta ik paf van het antwoord van de fungerend voorzitter. Ik ben het daar absoluut niet mee eens. Ik dacht dat het vervoer door de Bosporus en de Dardanellen alle landen van de Europese Unie en met name de zuidelijke landen aanging. Daarom moet de Raad commentaar geven op het feit dat Turkije in weerwil van het Verdrag van Montreux controle uitoefent.
Mijn vraag luidt dan ook als volgt: laat ten eerste de illegale controle door Turkije op de schepen in deze zee-engten, dat wil zeggen de niet-naleving van de het Verdrag van Montreux door Turkije, de Raad volledig koud?
Ten tweede wil ik vragen of de Raad de mogelijkheid onderzoekt om met Turkije het vraagstuk van de internationale overeenkomst inzake het zeerecht te bespreken. De Europese Unie heeft die ondertekend en Turkije weigert te ondertekenen.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de vrije doorvaart van schepen door de zee-engten waarvoor in het Verdrag van Montreux regels zijn vastgelegd, geldt voor alle landen en niet alleen voor de kleine kring van verdragsstaten. Artikel 7 van resolutie nr. 1/95 van de Associatieraad EG/Turkije van 22 december 1995 inzake de tenuitvoerlegging van de slotfase van de douane-unie bepaalt dat invoer-, uitvoer- en doorvoerverboden of -beperkingen, onder andere met het oog op de openbare orde en veiligheid, zijn toegestaan. Deze verboden en beperkingen mogen evenwel noch een middel zijn tot discriminatie noch een middel tot versluierde beperking van de handel tussen de verdragspartners.
Wat betreft de mogelijkheid om het geschil bij te leggen, wil ik erop wijzen dat Turkije zich noch heeft onderworpen aan de rechtspraak van het Internationale Gerechtshof, noch akkoord is gegaan met een beslechtingsprocedure overeenkomstig het Zeerechtverdrag, met name omdat het land niet bij dit verdrag is aangesloten. Ik herhaal dus nog eens: de Raad is helaas niet bevoegd zich te uiten over de vraag hoe bepalingen van een internationaal - nogmaals, internationaal - verdrag, waarbij hij duidelijk geen verdragspartij is, uitgelegd moeten worden.

De Voorzitter
Vraag nr. 5 van Friedhelm Frischenschlager (H-0731/98):
Betreft: Tolgeld in het wegverkeer
In de laatste jaren is de verkeersdichtheid in de EU sterk toegenomen. Met name bij het transitoverkeer over de Alpen is de situatie dramatisch verslechterd. Frankrijk en vooral Oostenrijk hebben niet alleen te lijden onder de algemene groei van het verkeer maar ook onder het transitoverkeer over omwegen dat het gevolg is van de bijzondere bepalingen van Zwitserland.
Welke maatregelen zal het Oostenrijkse voorzitterschap speciaal op het gebied van universele tolgelden in de gehele Europese Unie treffen zodat enerzijds doorberekening van de externe kosten van het wegverkeer mogelijk wordt en anderzijds op de basis van de verworven inkomsten de mogelijkheid zou bestaan tot kruissubsidiëring van het Europese (goederen)vervoer per spoor door het wegverkeer dat het milieu meer vervuilt? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit de vraag van de heer Frischenschlager te beantwoorden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de thematiek die door de geachte afgevaardigde ter sprake is gebracht, valt grotendeels onder het voorstel voor een richtlijn inzake het heffen van tol voor het gebruik van bepaalde verkeerswegen door zware vrachtwagens en autobussen. Dit voorstel, dat gewoonlijk de "Eurovignet" -richtlijn wordt genoemd, werd door de Commissie in juli 1996 ingediend. In de Raad zijn hierover nog steeds besprekingen gaande en het Oostenrijkse voorzitterschap zal alles in het werk stellen om deze zo spoedig mogelijk af te ronden. De besprekingen over het desbetreffende dossier moeten daarom dit halfjaar snel worden voortgezet en dit punt is dan ook op de agenda van de Raad van ministers van Vervoer gezet. Tijdens de informele Raad in Feldkirch heeft hierover geen debat plaatsgevonden.

Frischenschlager
Mevrouw de Raadsvoorzitter, ik wil graag even ingaan op uw opmerking over de Raad van ministers van Vervoer in Feldkirch. Het probleem is dat door het feit dat de onderhandelingen met Zwitserland nog niet tot resultaat hebben geleid, Oostenrijk en Frankrijk ernstig te lijden hebben onder het transitovervoer over omwegen. Doordat er, hoewel er steeds weer wordt gezegd dat de onderhandelingen bijna zijn afgerond, in feite niets gebeurt, doet zich ook het volgende probleem voor: zouden Frankrijk, Zwitserland en Oostenrijk van de Europese Unie niet de mogelijkheid kunnen krijgen hun tolgelden op hetzelfde niveau te brengen, zodat - in ieder geval tijdelijk - het transitovervoer over omwegen verdwijnt? Ik werd tot deze aanvullende vraag geïnspireerd door de Franse minister van Vervoer, die zich tijdens de Raad in Feldkirch heel duidelijk uitsprak voor een ecologisch vervoersbeleid voor de Alpen, die tenslotte niet alleen Oostenrijks maar Europees zijn.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik wil op deze vraag graag wat uitvoeriger ingaan. Het probleem van het transitovervoer kan binnen de Gemeenschap alleen worden opgelost door bepaalde nieuwe bepalingen in de richtlijn betreffende de toerekening van de kosten van vervoersinfrastructuur of kortweg de Eurovignet-richtlijn. Ook zou het verlichting brengen als het door Zwitserland veroorzaakte transitovervoer over omwegen weer de oorspronkelijke route zou volgen. Maar dat kan alleen gerealiseerd worden in het kader van de onderhandelingen tussen de EU en Zwitserland. Oostenrijk heeft zich ten doel gesteld de huidige hoogte van de Brenner-tol te handhaven en een einde te maken aan het door de in Zwitserland geldende beperkingen veroorzaakte transitovervoer over omwegen. Op dit moment laat Zwitserland, zoals we weten, vrachtwagens toe tot maximaal 28 ton. Voor Oostenrijk is de vergelijkbaarheid van de hoogte en de structuur van de tolgelden in Oostenrijk en Zwitserland bepalend. Als de toltarieven in Zwitserland omhooggaan, zou dat een evenredige verhoging van de tarieven voor de Brenner tot gevolg moeten hebben.
Tijdens de Raad van ministers van Vervoer op 10 en 11 december hebben de ministers de Commissie opgeroepen de onderhandelingen met Zwitserland actief voort te zetten en daarbij strikt vast te houden aan het principe dat de Zwitserse toltarieven en die van de Gemeenschap mede gebaseerd dienen te worden op de infrastructuurkosten. In de onderhandelingen tussen de EU en Zwitserland heeft een doorbraak plaatsgevonden tijdens de ontmoeting tussen commissaris Kinnock en de Zwitserse minister Leuenberger op 23 januari, het zogenaamde compromis van Kloten. Hierdoor werd politieke overeenstemming bereikt over een gemiddeld toltarief van 200 ecu voor het langste doorvoertraject door Zwitserland, dat van Basel naar Chiasso.
Andere punten waren: het 40-ton-quotum in Zwitserland, aanvankelijk 120.000 ritten per jaar, vervolgens vanaf 2003 300.000 ritten. Met ingang van 2005 geldt er geen beperking meer. Het nachtrijverbod in Zwitserland blijft van kracht. Dit was eveneens een onderdeel van de regeling. Zwitserland mag bovendien in het geval dat de benutting van de capaciteit van de spoorwegen afneemt, een ontsnappingsclausule toepassen. De Europese Commissie kwam vervolgens dit jaar maart tot de slotsom dat er vrijwel geen speelruimte meer zat in de onderhandelingen met Zwitserland en dat het toltarief van 200 ecu een vast gegeven was. De berekeningen die Zwitserland heeft overgelegd, zijn in grote lijnen plausibel. Verder wees de Europese Commissie nog op het voordeel dat een overeenkomst met Zwitserland zou hebben en vooral op het feit dat Zwitserland, als de onderhandelingen zouden vastlopen, autonoom een toltarief kan vaststellen, dat het land dan ook rekening kan houden met de externe kosten en dat het de vraag is of het tunnelnet in Zwitserland dan nog verder wordt uitgebreid. Aan de andere kant zouden vrachtwagens van 40 ton door het sluiten van het verdrag met Zwitserland met ingang van 2005 zonder enige beperking door Zwitserland kunnen reizen en zou een fair systeem van tolheffing gewaarborgd zijn. De Europese Commissie beschouwde de onderhandelingen met Zwitserland op vervoersgebied daarom als afgesloten, maar Oostenrijk en de meeste andere lidstaten delen deze mening niet.
In de discussie hebben enkele lidstaten zich vervolgens uitgesproken voor een verdere verbetering van het ontwerpverdrag en voor het geval dat er geen verbeteringen mogelijk blijken te zijn, zelfs voor verwerping ervan. Dit waren Nederland, België, Frankrijk, Spanje, Griekenland en Italië. De anderen spraken zich uit voor goedkeuring. Wij zijn eveneens van mening dat er maar weinig mogelijkheden tot verbetering zijn. Dat wil zeggen, voor ons hangt de goedkeuring of verwerping van het verdrag af van de vraag of er voor de kwestie van het Eurovignet een voor ons bevredigende oplossing gevonden kan worden. Nu moet ik zeggen dat wat u hier nu opnieuw naar voren brengt, niet veel anders is dan wat we al besproken hebben. Het is nu aan de Commissie om na te gaan of de mogelijkheid bestaat tot een uniform tarief te komen dat door iedereen geaccepteerd kan worden. Er heeft daarover, zoals vermeld, alleen een heel kort informeel debat plaatsgevonden en het is de bedoeling dat het vervoer over land nu als eerste onder het Oostenrijkse voorzitterschap op 1 oktober wordt behandeld door de Raad van ministers van Vervoer, maar ook zij zullen alleen een oriënterend debat voeren, want waarschijnlijk zal er voor de verkiezingen in Duitsland geen officieel debat over de kwestie van de tolheffing komen.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 6.
Vraag nr. 7 van Jonas Sjöstedt, die vervangen wordt door mevrouw Eriksson (H-0738/98):
Betreft: Uittreding uit de EU
In Zweden bestaan er grote bezwaren tegen het lidmaatschap van de EU. Een aantal opiniepeilingen toont aan dat de meerderheid van de Zweden tegen het lidmaatschap is. Tegelijkertijd wordt er gesproken over wat er gebeurt als Zweden in een referendum tegen de derde fase van de EMU stemt en of dit tot gevolg kan hebben dat het land uit de Unie treedt. Er wordt bij voorbeeld gesproken over de mogelijkheid een referendum over uittreding te organiseren als de Zweden zich hebben uitgesproken tegen de EMU.
Dit probleem wordt gecompliceerd doordat het Verdrag geen duidelijke regels bevat voor de wijze waarop een land de Unie kan verlaten. Wat is terzake de mening van de Raad? Aan welke eisen moet een land voldoen om uit de EU te kunnen? Hoe gaat dit in de praktijk in zijn werk? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit antwoord te geven aan mevrouw Eriksson.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, volgens artikel 240 van het EG-Verdrag geldt dit verdrag voor onbepaalde tijd. In de eenzijdige uittreding van een lidstaat uit de Europese Gemeenschappen voorziet het Verdrag niet. De Raad is tot nu toe ook nog nooit met een dergelijke vraag geconfronteerd en heeft er ook nog nooit over beraadslaagd.

Eriksson
Het is mij bekend dat de Raad deze kwestie niet besproken heeft, maar is de Raad niet van mening dat, aangezien het lidmaatschap een vrijwillige overeenkomst betreft, ook besproken dient te worden hoe men vrijwillig zijn lidmaatschap kan beëindigen wanneer men niet langer lid wil zijn? Is het niet eens tijd dat hierover gesproken wordt, en dat niet alleen vanwege de tegenzin van de Zweedse burgers?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik kan alleen nog het een en ander zeggen over hoe hier in theorie principieel over gedacht wordt, maar in de praktijk is hier nooit iets uitgekomen en het Verdrag voorziet er niet eens in. Het recht van de individuele lidstaten om uit te treden is noch geregeld in het EU-Verdrag, noch in de drie oprichtingsverdragen van de Gemeenschappen. De conclusie hieruit is dat uittreding of opzegging door een lidstaat principieel uitgesloten is. De lidstaten zijn de meesters van de verdragen. Zij hebben toen zij zich aan deze verdragen bonden, verklaard langdurig lid te willen blijven, maar zij kunnen hun lidmaatschap natuurlijk wel - in ieder geval in theorie - beëindigen door een tegengestelde handeling, een actus contrarius.
Voor de uittreding van een lidstaat zou in ieder geval de toestemming van alle overige lidstaten vereist zijn en deze zou alleen plaats kunnen vinden door een Verdragswijziging en met inachtneming van alle algemene voorschriften van het Verdrag van Wenen inzake het verdragsrecht.

Bonde
Dank u voor uw antwoord, mevrouw de voorzitter van de Raad. Betekent dit dat het lidmaatschap van de EU niet meer onderworpen is aan de internationale rechtsbeginselen en het Verdrag van Wenen? Kan men uit hoofde van het Verdrag van Wenen het lidmaatschap opzeggen, indien niet meer aan de eisen voldaan wordt of om gelijk welke andere reden? Dat was de eerste vraag. Het tweede punt betreft een vraag die gisteren aan de heer de Silguy is gesteld en waarop hij heeft geantwoord dat Zweden gehouden is deel te nemen aan de Economische en Monetaire Unie en niet zoals Duitsland, volgens het arrest van Karlsruhe, vrij over deelname kan beslissen. Is ook de Raad van oordeel dat Zweden verplicht is deel te nemen aan de Economische en Monetaire Unie en dat het Zweedse parlement niet dezelfde beslissingsvrijheid heeft als het Duitse parlement?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, in mijn eerste antwoord heb ik al zeer duidelijk aangegeven dat deze kwestie om te beginnen niet in het Verdrag is voorzien en zich bovendien nooit heeft voorgedaan; ook heb ik de heersende leer uiteengezet. Om hier theoretische, hypothetische redeneringen op te zetten is één ding, maar de werkelijke situatie is iets heel anders en er is, zoals ik al heb aangegeven, in breder verband immers het Verdrag van Wenen met betrekking tot internationale verdragen. Dat betekent dat ik alleen maar kan herhalen wat ik al eerder heb gezegd. Als u wilt, kan ik dat nog wel een keer doen.

De Voorzitter
Dank u wel, mevrouw Ferrero-Waldner.
Mijnheer Krarup, denkt u niet dat de uitleg al is herhaald? De voorzitter zegt dat er geen verdere uitleg mogelijk is. Als u erop staat, kunt u een minuut spreken, maar ik wijs u erop dat onderwerpen niet verder besproken kunnen worden als er geen discussie mogelijk is. U heeft gedurende een minuut het woord.

Krarup
Net als de Voorzitter heb ook ik het antwoord van de voorzitter van de Raad zo begrepen dat een lidstaat zijn lidmaatschap van de Unie kan opzeggen indien alle overige lidstaten dit aanvaarden. Dit is in feite een juridische vanzelfsprekendheid. De voorzitter van de Raad verwees ook naar artikel 240, waarin staat dat het Verdrag voor onbeperkte tijd gesloten is. Ik begrijp de verklaring van de voorzitter van de Raad dus zo dat een lidstaat volgens de Raad van ministers niet uit de Europese Unie kan treden, tenzij alle lidstaten de uittreding aanvaarden. Voor alle duidelijkheid zou ik de voorzitter van de Raad willen vragen dit standpunt te bevestigen.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd: ik spreek hier voor de Raad, en volgens artikel 240 van het EG-Verdrag geldt dit Verdrag voor onbepaalde tijd en voorziet het niet in een eenzijdige uittreding. Maar ik heb ook gezegd dat daarover theoretische discussies worden gevoerd en meer kan ik daarover niet zeggen. Als u deze kwestie verder wilt uitdiepen, moet u zich naar mijn mening wenden tot een deskundige op het gebied van het volkenrecht en niet tot de Raad, die ik hier vertegenwoordig.

De Voorzitter
Vraag nr. 8 van Maj Theorin, die wordt vervangen door mevrouw Lööw (H-0742/98):
Betreft: Vrouwenhandel
Een ernstig probleem dat geen bijzondere aandacht krijgt, is de vrouwenhandel. Duizenden jonge vrouwen werken als prostitués in de lidstaten van de EU. Vaak worden ze onder valse voorwendselen weggelokt of ontvoerd uit armoede en werkloosheid in het Oosten om als prostitué te worden uitgebuit in het Westen. Zij leven volledig van de wereld geïsoleerd, opgesloten door souteneurs. Paspoort en identiteitspapieren worden hun afgenomen en zonder dat zij enige rechten hebben worden zij gedwongen te werken voor het bedrag waarvoor de souteneur hen heeft "gekocht" . Dit is moderne slavenhandel en het is diep tragisch dat dit in het Europa van heden voorkomt.
Welke maatregelen denkt de Raad te nemen om een dergelijke uitbuiting van mensen te voorkomen? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit antwoord te geven aan mevrouw Lööw.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Raad is zich er terdege van bewust, dat dit in toenemende mate zorgwekkende fenomeen, dat de geachte afgevaardigde aan de orde stelt, ernstige problemen veroorzaakt en hij heeft zowel in het algemene verband van de mensenhandel als meer in het bijzonder met het oog op de op seksuele uitbuiting gerichte vrouwenhandel een aantal initiatieven genomen om aan dit fenomeen een einde te maken.
Wat betreft de mensenhandel in het algemeen heeft de Raad, gezien de verschillende aspecten van deze problematiek, maatregelen op meerdere niveaus getroffen, die deels liggen op het terrein van het migratiebeleid en deels op dat van de samenwerking tussen justitie en politie. Op 29 november 1996 heeft de Raad op basis van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie een gemeenschappelijk optreden goedgekeurd inzake een steun- en uitwisselingsprogramma voor personen die voor maatregelen tegen mensenhandel en seksuele uitbuiting van kinderen verantwoordelijk zijn, het zogenaamde STOP-programma.
Op 16 december 1996 heeft de Raad eveneens op basis van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, nogmaals tot een gemeenschappelijk optreden besloten om het mandaat van de afdeling drugs van Europol uit te breiden teneinde daar onder andere ook de uitwisseling van informatie en expertise met betrekking tot mensensmokkel en mensenhandel onder te doen vallen.
Op 24 februari 1997 heeft de Raad op basis van artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie een gemeenschappelijk optreden tot bestrijding van de mensenhandel en de seksuele uitbuiting van kinderen goedgekeurd. Op grond van deze gemeenschappelijke optredens zijn de lidstaten gehouden op nationaal niveau passende maatregelen te nemen om te zorgen dat mensenhandel ook volgens nationaal recht strafbaar wordt. Verder worden in het kader van deze maatregel bepaalde vormen van justitiële samenwerking bij het vooronderzoek en de rechtspraak in verband met mensenhandel ingevoerd.
Van 24 tot en met 26 april 1997 heeft in Den Haag een ministerconferentie van de Europese Unie plaatsgevonden, die tot doel had een lijst van maatregelen op te stellen in de lijn van resolutie nr. 5/66 van de Algemene Vergadering van de VN ter bestrijding van de vrouwenhandel. De desbetreffende maatregelen zijn samengevat in de slotverklaring van de High Ministerial Declaration and European Guidelines for Effective Measures to prevent and combat Trafficking in Women for the Purpose of Sexual Exploitation .
Bovendien volgt de Raad de ontwikkelingen in de Verenigde Naties op dit gebied zeer nauwgezet, in het bijzonder de initiatieven met het oog op de sluiting van wereldwijde overeenkomsten tegen kinderhandel en mensensmokkel. De Raad coördineert de standpunten van de lidstaten, zodat deze initiatieven spoedig tot een succesvol einde kunnen worden gebracht. Met name met betrekking tot vrouwenhandel met oog op seksuele uitbuiting is de Europese Unie in april 1998 samen met de Verenigde Staten - overigens in het kader van de nieuwe transatlantische agenda - een informatiecampagne in Polen en de Oekraïne gestart om deze vorm van mensenhandel te bestrijden.

Lööw
Ik wil eigenlijk de Raad alleen maar bedanken voor dit zeer uitvoerige antwoord. Mevrouw Theorin heeft deze vraag gesteld om er zeker van te zijn dat ook de Raad, net als het Parlement en de Commissie, aan deze kwestie aandacht schenkt.
Wij zijn ons allen ervan bewust hoe moeilijk deze kwestie is. Het vormt een groot probleem, aangezien het door zijn verborgen karakter moeilijk aan te pakken is. Daar is ook een zeer gekwalificeerde politiële samenwerking voor nodig. Ik juich het toe dat het mandaat van Europol hiervoor is uitgebreid.
Verder denk ik dat het enorm belangrijk is dat wij in verband met de uitbreiding deze kwestie aandacht blijven geven. Wij zijn in de unieke gelegenheid om in verband met de uitbreidingsdiscussie ook met de Oost-Europese landen hierover een diepgaande dialoog te voeren. Het is tenminste in mijn land, Zweden, namelijk zo dat de vrouwen uit de Oost-Europese landen waarschijnlijk wel het ergste uitgebuit worden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, juist in deze kwestie heb ik nog enkele opmerkingen. De Bundesminister heeft in de herfst van vorig jaar in de Algemene Vergadering van de VN een ontwerp voor een mensensmokkelverdrag gepresenteerd. In zijn toespraak voor de 52ste Algemene Vergadering heeft de Bundesminister aangekondigd dit ontwerp bij de volgende vergadering van de VN-commissie voor criminaliteitsbestrijding in te dienen. Dat is inmiddels gebeurd.
Na de uitermate positieve reacties op het mensensmokkelinitiatief is met Italië afgesproken dit initiatief gezamenlijk voort te zetten, waarbij de Italiaanse bijdrage wat meer wordt geconcentreerd op de mensensmokkel op volle zee. De VN-commissie voor criminaliteitsbestrijding heeft vervolgens op haar vergadering in april van dit jaar besloten het project van een internationale kaderovereenkomst tegen de georganiseerde misdaad voort te zetten, waarvan het werkingsgebied echter tot algemene rechtshulp en uitleveringsbepalingen wordt beperkt.
Specifieke misdrijven moeten in protocollen bij de kaderovereenkomst worden geregeld. Er is afgesproken ook een protocol tegen de mensensmokkel te formuleren. Daarnaast is afgesproken tevens een protocol op het gebied van de vrouwen- en kinderhandel en handvuurwapens uit te werken. Om de onderhandelingen over deze kaderovereenkomst en de protocollen te formaliseren heeft de commissie voor criminaliteitsbestrijding de Algemene Vergadering van de VN aanbevolen een resolutie aan te nemen die voorziet in de oprichting van een ad hoc-comité voor de uitwerking van een kaderovereenkomst.
Dit comité heeft het mandaat gekregen direct onderhandelingen te starten over een protocol inzake mensensmokkel op basis van dit Oostenrijks-Italiaanse ontwerp. Vervolgens hebben Oostenrijk en Italië op een eerste informele vergadering van dit ad hoc-comité in Buenos Aires van 31 augustus tot 4 september jongstleden reeds een door de EU gesteund ontwerp voor een mensensmokkelprotocol gepresenteerd, dat door de circa 60 aanwezige delegaties ook positief is ontvangen. In januari zullen in Wenen formele onderhandelingen over het protocol worden begonnen, die we naar verwachting voor maart zullen hebben voltooid. De overeenkomst moet in het jaar 2000 klaar zijn.
Voor het terrein van de vrouwen- en kinderhandel werd daarbij benadrukt, dat het bijzonder belangrijk is terdege rekening te houden met het proces in het kader van het Verdrag betreffende de mensenrechten voor de uitwerking van een aanvullend protocol bij de Overeenkomst over de rechten van het kind. Maar omdat er nog geen concrete ontwerptekst voor het protocol over vrouwen- en kinderhandel ligt, hebben de VS toegezegd uiterlijk voor maart een dergelijke tekst aan te leveren, dus ook dat is in de maak.
Het protocol bevat naast bijzondere bepalingen over de samenwerking door de politie en de bestrijding van de mensensmokkel over zee vooral de regel, dat mensensmokkelaars ofwel berecht of aan een andere partij bij het verdrag uitgeleverd moeten worden, aut dedere aut iudicare . Daarbij mogen de gesmokkelde personen echter niet als mededaders worden gestraft. Die kunnen alleen op grond van schending van de inreisbepalingen worden vervolgd, maar niet langs strafrechtelijke weg. Dat wilde ik nog even toevoegen.

De Voorzitter
Vraag nr. 9 van Nuala Ahern (H-0744/98):
Betreft: Door de Raad voorgestelde maatregelen betreffende de onaanvaardbare risico's van kerncentrales voor burgers en het milieu
Welke maatregelen denkt de Raad tijdens het Oostenrijkse voorzitterschap te treffen om te kunnen optreden in gevallen als Mochovce in Slowakije en Sellafield in het VK, waar kerncentrales onaanvaardbare risico's voor burgers en het milieu van buurlanden opleveren? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit de vraag van mevrouw Ahern te beantwoorden.

Ferrero-Waldner
Geachte afgevaardigde, zoals ik al in het antwoord op de door de geachte afgevaardigde en de heer Rübig in de vergaderperiode van juli gestelde vragen heb medegedeeld, hecht de Raad groot belang aan de bescherming van de bevolking tegen de gevaren van radioactieve straling alsmede aan de kwestie van nucleaire veiligheid zowel binnen als buiten de grenzen van de Europese Unie. Zo schenkt hij zijn volle aandacht aan de naleving van de internationaal erkende beginselen op het gebied van nucleaire veiligheid. Met dit punt wordt overigens in het bijzonder rekening gehouden waar het gaat om de buitenlandse betrekkingen en met name de betrekkingen met de Midden-Europese landen die tot de Europese Unie willen toetreden.
De uitgangspunten, prioriteiten en doelstellingen van het toetredingspartnerschap met Slowakije, waarover het Parlement informatie heeft ontvangen, bepalen uitdrukkelijk dat de internationaal erkende beginselen op het gebied van nucleaire veiligheid ook worden toegepast bij de ingebruikneming van de kerncentrale van Mochovce.
Verder voorziet het toetredingspartnerschap in de uitvoering van een realistisch programma voor de sluiting van Bohunice. De betreffende maatregelen moeten passen in het raamwerk van een globaal energiebeleid op de lange termijn dat op doelmatigheid en diversifiëring berust. De Raad heeft zich regelmatig gebogen over de stand van zaken bij de werkzaamheden aan de kerncentrale van Mochovce en geen gelegenheid voorbij laten gaan om onze Slowaakse ambtgenoten te wijzen op het belang van nucleaire veiligheid.
Nadat de Raad in zijn vergadering van 25 mei door de Oostenrijkse regering op de hoogte was gesteld van de voorgenomen ingebruikneming van de kerncentrale van Mochovce, heeft de voorzitter van de Raad in een schrijven aan het Slowaakse Ministerie van Buitenlandse Zaken opnieuw zijn bezorgdheid geuit en tegelijkertijd zijn vertrouwen in de deskundigheid van de Slowaakse toezichthoudende nucleaire autoriteiten en in de nauwe samenwerking van de Slowaakse autoriteiten met het Internationale Agentschap voor Kernenergie tot uitdrukking gebracht. Verder moet nog worden vermeld dat ook de heer Van den Broek vergelijkbare stappen in de richting van de Slowaakse autoriteiten heeft ondernomen.
Door de aanneming van richtlijn 96/29/Euratom tot vaststelling van de basisnormen voor de bescherming van de gezondheid van de bevolking en de werkers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren heeft de Raad verder de belangrijkste bestaande communautaire voorschriften op dit gebied aangescherpt, doordat hij aan de betreffende normen een meer bindend karakter heeft gegeven. In dit verband moet ook worden opgemerkt dat deze richtlijn in alle lidstaten van toepassing is, dus ook geldt voor de kerncentrale van Sellafield waarop de geachte afgevaardigde in haar vraag doelt.
Bovendien moet worden gewezen op de bepalingen van hoofdstuk 3 van het Euratom-Verdrag, die betrekking hebben op de bescherming van de gezondheid, alsmede de bepalingen van hoofdstuk 7, die het toezicht op de veiligheid van kerncentrales binnen de Europese Unie betreffen.
Zoals ik al in juli heb gezegd, zal de Raad de voorstellen die de Commissie hem zal voorleggen ter verbetering van de bescherming van de gezondheid van de bevolking en de veiligheid van kerncentrales met de grootste zorgvuldigheid bestuderen. Ik kan de geachte afgevaardigde verzekeren dat deze kwesties echt een centraal punt van aandacht van de Europese Unie en van ons voorzitterschap zijn.

Ahern
Er bestaan dus blijkbaar, alle uitingen van bezorgdheid even terzijde gelaten, geen concrete voorstellen op dit punt. Dat is in tegenspraak met wat ik van een minister heb vernomen toen ik in juli met de fractie van de groenen in Oostenrijk was in verband met het begin van het voorzitterschap. Ons werd toen verzekerd dat Oostenrijk stappen zou ondernemen en met voorstellen zou komen.
Wordt er door het Oostenrijkse voorzitterschap nog gewerkt aan voorstellen met betrekking tot grensoverschrijdende radioactieve besmettingen, emissies en stralingsongelukken? Denkt het voorzitterschap nog wijzigingen in het EuratomVerdrag voor te leggen of daartoe voorstellen te doen die onderzoek van een naburige kerncentrale door een andere lidstaat mogelijk maken?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik wil nogmaals benadrukken dat wij de mogelijke dreiging zeer ernstig opnemen die voor de veiligheid van de bevolking van Europa zou kunnen voortvloeien uit eventuele gebreken van bepaalde kerncentrales zowel binnen als buiten de Gemeenschap.
Het Oostenrijkse voorzitterschap is van mening dat een verstandig beleid op het gebied van de bescherming tegen radioactieve straling erin moet bestaan dat de geldende communautaire en internationale voorschriften in hun volle omvang worden nageleefd, waarbij deze laatste eventueel nog verder kunnen worden verbeterd. Juist in het licht van de toepassing van deze beginselen heeft het voorzitterschap het voornemen nieuwe impulsen te geven aan de bestudering van de voorstellen van de Commissie over de toetreding van de Gemeenschap tot het Verdrag inzake nucleaire veiligheid en het gemeenschappelijke internationale Verdrag inzake de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstoffen en radioactieve afvalstoffen.

De Voorzitter
Mevrouw Ferrero-Waldner, staat u mij toe uw aandacht nog even van deze vraag af te leiden, want de heer Smith heeft ook een aanvullende vraag. Voor ik u het woord geef, wil ik echter nog opmerken dat ik met nieuwsgierigheid heb gekeken naar de heren Smith en Falconer, die zich naar de linkerhelft van de vergaderzaal hebben verplaatst. Ik vraag mij af of dit een politieke betekenis heeft. Maar dit is slechts een vraag uit nieuwsgierigheid.
De heer Smith kan nu zijn aanvullende vraag stellen.

Smith
Uiteraard ben ik naar links opgeschoven en de heer Falconer is zelfs nog meer naar links opgeschoven. Dat vormt voor u wellicht een bron van enige zorg.
Ik wil de fungerend voorzitter bedanken voor de beantwoording van de vraag van mevrouw Ahern en voor de uitstekende wijze waarop zij haar bezorgdheid onder woorden heeft gebracht.
Ik wil haar derhalve attenderen op een rapport van de Britse instantie voor gezondheid en veiligheid over de veiligheid van de kerncentrale van Dounreay. Daarin wordt melding gemaakt van tal van structurele problemen op het gebied van de veiligheid en van een sterk uiteenlopende situatie (variërend van goed tot zeer slecht) met betrekking tot de splijtstofcyclus.
Bij mijn weten is de richtlijn ook van toepassing op het Verenigd Koninkrijk. Het Euratom-Verdrag is dat eveneens. Waarom heeft het dan zo lang geduurd voordat deze ernstige situatie in Dounreay aan het licht kwam?

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Smith. Ik weet niet wat uw visie is op wat links en rechts is in deze zaal, maar ik moet u erop wijzen dat als u nog meer in de richting gaat van wat u "links' noemt, u zich in de Europese Volkspartij zult bevinden. Maar daar kiest u natuurlijk zelf voor.
Mevrouw Ferrero-Waldner, u heeft nu het woord om antwoord te geven op de aanvullende vraag van de heer Smith.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, wat betreft de nucleaire installatie van Dounreay zou ik u willen verzoeken deze vraag aan de Commissie te stellen, want het is aan haar om toe te zien op de naleving van het Verdrag en met name van de in het kader van het Verdrag uitgevaardigde bestuursrechtelijke bepalingen. Zij beschikt daarom over alle benodigde informatie voor betrouwbare antwoorden. Samenvattend wil ik u er nogmaals op wijzen dat de Raad er vanzelfsprekend voortdurend op toe zal zien dat de geldende normen van de Gemeenschap en de internationale beginselen in de nucleaire sector, vooral in het kader van de toetredingsonderhandelingen, zorgvuldig worden nageleefd.

De Voorzitter
Vraag nr. 10 van Sören Wibe, die wordt vervangen door de heer Falconer (H-0749/98):
Betreft: Betrekkingen met Israël en Palestina
De druk van andere landen op Israël om dit land zover te krijgen dat het zijn deel van het vredesproces verwezenlijkt, is enorm belangrijk. Welke initiatieven denkt het Oostenrijkse voorzitterschap te nemen om met de EU-landen gezamenlijk druk uit te oefenen op Israël om er bij voorbeeld voor te zorgen dat van Palestijnen geconfisqueerde grond wordt teruggegeven en Palestijnse vluchtelingen worden gerepatrieerd? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit antwoord te geven aan de heer Falconer.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Europese Unie is uitermate bezorgd over de voortdurende stagnatie in het vredesproces in het Midden-Oosten, die een niet-aflatende bedreiging voor de stabiliteit in de regio vormt. De Unie beschouwt het vredesproces als de enige weg voor het bereiken van vrede en veiligheid voor Israël, de Palestijnen en de Arabische buurlanden. De Unie neemt actief deel aan de pogingen om het vredesproces vooruit te helpen. Zij legt daarbij haar volledige politieke gewicht in de schaal voor het bereiken van een oplossing.
Het Oostenrijkse voorzitterschap spant zich in dit verband in om met alle bij het conflict betrokken partijen een dialoog te voeren. In dit licht moet het bezoek van president Arafat worden gezien, waarbij het Oostenrijkse voorzitterschap uit de eerste hand actuele informatie over de Palestijnse houding kon krijgen. Ondanks onze ambitie om de politieke rol van de Europese Unie in de regio te versterken, zijn wij ons ervan bewust dat de VS op dit moment een beslissende factor voor de bemiddelingspogingen in het vredesproces moeten blijven.
De EU zal daarom de bemiddelingspogingen van de Verenigde Staten in alle opzichten nadrukkelijk blijven ondersteunen en coördineert haar eigen optreden nauwgezet met de Verenigde Staten. De VS hebben enkele maanden geleden weer krachtige impulsen aan hun bemiddelingspogingen gegeven om te bereiken dat Israël doorgaat met de terugtrekking van troepen uit het gebied van de Westelijke Jordaanoever, overeenkomstig de interimovereenkomst en de akkoorden van Hebron van 1997. De Europese Unie is van mening dat de Amerikaanse inspanningen, ten gevolge waarvan de rechtstreekse bilaterale onderhandelingen tussen de Israëli's en de Palestijnen weer zijn hervat, goede perspectieven bieden voor het weer op gang komen van het vredesproces.
Door de benoeming van een speciale EU-gezant voor het vredesproces in 1996 heeft de Unie haar betrokkenheid en haar aanwezigheid in de regio aanzienlijk versterkt. De speciale gezant Moratinos staat voortdurend in contact met alle partijen. Hij vertolkt het standpunt van de Europese Unie en zet zich in voor specifieke EU-initiatieven, zoals bijvoorbeeld om de gevolgen van de Israëlische blokkadepolitiek te overwinnen. Een ander terrein waarop de EU zich beweegt, is de ondersteuning van de Palestijnen bij de bestrijding van het terrorisme.
Bovendien bereidt de EU bijdragen voor aan de gesprekken over de uiteindelijke status van de autonome gebieden. Een van de terreinen waarop de EU zich meer in het bijzonder concentreert, is het vluchtelingenvraagstuk, dat een centraal en moeilijk thema in de statusonderhandelingen zal zijn.
Sinds begin 1997 volgt de Europese Unie via haar vertegenwoordiger de Israëlische nederzettingsactiviteiten, de situatie in Jeruzalem en de mensenrechtensituatie op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook. De Unie heeft haar informatie hierover in uiterst bondige vorm gepubliceerd. De Europese Unie is - zoals u weet - voor de Palestijnen veruit de belangrijkste donor en zal deze rol ongetwijfeld ook in de volgende subsidieperiode vanaf 1999 blijven vervullen.
De economische en humanitaire hulp aan het Palestijnse volk is op zichzelf al een duidelijk politiek signaal aan Israël dat het vredesproces weer op gang moet worden gebracht.

Falconer
Ik dank de fungerend voorzitter voor het beantwoorden van de vraag. Israël heeft als enige land in dat deel van de wereld een pluralistische democratie en uiteraard hopen wij allen dat het dat land goed zal gaan. Maar wij kunnen niet werkloos toezien wanneer Israël op illegale wijze gebieden die aan anderen toebehoren, bezet houdt in weerwil van resoluties van de Verenigde Naties waarin Israël wordt opgeroepen deze gebieden terug te geven. Dat was de essentie van het akkoord waarnaar u eerder verwees.
Mag ik de Raad attenderen op wat door de Raad is gezegd over zijn rol in bepaalde kwesties? Deze vergaderzaal is leeg, omdat u de Raad bent, u bent de hoeksteen van de democratische verantwoording, en die taak kunt u niet zomaar aan de Commissie overlaten. Ik vraag u derhalve om samen met de Commissie een antwoord te formuleren en daarbij ook naar onze handelsovereenkomsten te kijken ten einde meer vaart achter deze zaak te kunnen zetten en wellicht enige helderheid te scheppen in deze bonte wirwar waarin wij verzeild zijn geraakt.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de in het interimakkoord tussen Israël en de Palestijnen geplande verdere terugtrekking van Israëlische troepen uit het gebied van de Westelijke Jordaanoever hadden al geruime tijd geleden moeten plaatsvinden. De VS ondernemen al sinds enkele maanden onderhandelingspogingen met het doel de Israëlische terugtrekking uit nog eens 13 % van de Westelijke Jordaanoever te bewerkstelligen. Bij overeenstemming daarover zouden de partijen de onderhandelingen over de definitieve status van het Palestijnse autonome gebied, die volgens het oorspronkelijke tijdschema voor 4 maart 1999 moeten zijn afgerond, kunnen voortzetten.
Hoewel de voorstellen van de VS niet helemaal aan de Palestijnse wensen voldoen, heeft Arafat ze aanvaard. De Israëli's wijzen ze op grond van veiligheidsbelangen af, maar hebben een 10 + 3 %-formule voorgesteld, waarbij 3 % van het grondgebied rondom de Israëlische nederzettingen als beschermd natuurgebied wordt bestempeld, waarover Israël in veiligheidskwesties de uiteindelijke verantwoording zou houden. Natuurlijk weet ik dat de hier door u aangehaalde resoluties van de Veiligheidsraad een grote rol spelen. Wij streven er ook naar de rol van de Europese Unie in het vredesproces zichtbaarder te maken, want de hoekstenen voor een oplossing van het conflict blijven - daarin geef ik u gelijk - de beginselen van Madrid en Oslo, met name "land voor vrede" , de volledige naleving van bestaande verdragsbepalingen van het eerder genoemde Israëlisch-Palestijnse interimakkoord en de desbetreffende besluiten van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.
We zijn uitdrukkelijk voor de voortzetting van de economische hulp van de EU voor het Palestijnse volk. Een positieve ontwikkeling van de Palestijnse economie is onmisbaar voor politieke stabiliteit. Wat u verder heeft aangestipt, namelijk de kwestie van een handelsovereenkomst, ligt eigenlijk in eerste instantie op het terrein van de Commissie. Ik zou u willen verzoeken deze vraag aan de Commissie voor te leggen.

De Voorzitter
Vraag nr. 11 van Jens-Peter Bonde (H-0751/98):
Betreft: Inzage in documenten en beroep op zwijgplicht over beraadslagingen van de Raad
In de periode 1996/97 heeft de Raad zich in 6.890 gevallen waarin de inzage van documenten werd afgewezen beroepen op zijn zwijgplicht, tegen 4.490 gevallen in de periode 1994/95. Kan de Raad mededelen om welke reden de zwijgplicht blijkbaar belangrijker is geworden, terwijl op het verlangen naar openheid juist speciaal de nadruk werd gelegd? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit antwoord te geven aan de heer Bonde.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de desbetreffende gegevens waarover de Raad beschikt, lijken niet overeen te stemmen met de gegevens van de geachte afgevaardigde. Uit het tweede verslag over de uitvoering van het besluit van de Raad 731/93/EG blijkt namelijk dat het aandeel van de vrijgegeven documenten van 58, 7 % in de periode 1994/95 is gestegen tot 78, 3 % in de periode 1996/97, hoewel het aantal aanvragen van documenten aanzienlijk is toegenomen. Dat betekent dat de Raad 2.605 van de 3.325 in de periode 1996/97 aangevraagde documenten heeft vrijgegeven. In de periode 1994-1995 werden slechts 378 documenten aangevraagd, waarvan 222 documenten aan de aanvragers ter beschikking zijn gesteld. Deze ontwikkeling is een weerspiegeling van de ervaringen die de Raad en zijn Secretariaat-generaal hebben opgedaan bij de praktische uitvoering van dit beleid en bewijst - zoals de Raad overigens ook in de op 29 juni 1998 goedgekeurde conclusies heeft vastgesteld - de effectiviteit van besluit 731/93/EG met betrekking tot openbaarheid en transparantie.
De Raad zal aanvullende maatregelen nemen om zijn activiteiten nog transparanter te maken. In dit streven heeft de Raad in zijn besluit van 29 juni van dit jaar de wil tot uitdrukking gebracht om een zo breed mogelijke toegang te garanderen tot documenten met betrekking tot officiële besluiten die hij als wetgever uitvaardigt en alleen in beslist noodzakelijke gevallen artikel 4, lid 2 van besluit 731/93/EG toe te passen.

Bonde
Wij hebben allemaal vastgesteld dat zowel de Commissie als de Raad veel meer documenten aflevert dan vroeger het geval was. Het verheugt ons dat de strijd van het Parlement voor meer openheid vruchten heeft afgeworpen. In het laatste verslag wordt het argument van de zwijgplicht door de Raad steeds vaker aangehaald om de inzage van documenten te verhinderen. Het Parlement is hier absoluut niet mee gediend en ik zie geen enkel goed argument om dit standpunt van de Raad te verdedigen. Het belang van de burgers moet toch in alle omstandigheden belangrijker zijn dan het vertrouwelijk karakter van oude onderhandelingen.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik heb al eerder gedetailleerd uiteengezet dat de vertrouwelijkheid eigenlijk steeds minder wordt ingeroepen. We zullen binnenkort op de buitengewone top van de staatshoofden en regeringsleiders, die op 24 en 25 oktober in Pörtschach in Oostenrijk plaatsvindt, de kwesties van het contact met de burger, de transparantie, de subsidiariteit enzovoort bespreken. Dat is ongetwijfeld een goede gelegenheid om de transparantie verder te verbeteren. Maar in het algemeen ben ik van mening dat de balans van de Raad - ik spreek hier alleen voor de Raad - aantoont dat we intussen een heel andere lijn volgen dan in het verleden.
Ik wil daar nog aan toevoegen dat op 19 maart 1998 als aanvulling op het bestaande systeem van elektronische archivering nu zo snel mogelijk een databank toegankelijk wordt gemaakt. Deze meertalige databank zal via het Internet kunnen worden geraadpleegd en doorzocht, zodat dan iedere burger documenten van de Raad met titel, datum en nummer kan opzoeken.

De Voorzitter
Vraag nr. 12 van Olivier Dupuis (H-0752/98):
Betreft: Georgië
Georgië staat op het punt volledig lid te worden van de Raad van Europa. Het wordt momenteel geconfronteerd met een ernstig intern conflict in Abchazië, dat grotendeels veroorzaakt wordt door krachten en belangen waarover het geen controle heeft. Het heeft unilateraal besloten zijn wetgeving aan te passen aan die van de Unie. Het bevindt zich op een kruispunt van de - voor de Unie van strategisch belang zijnde - route naar Centraal-Azië en geeft toegang tot de immense olievoorraden die zich daar bevinden. Niettegenstaande dit alles komt het echter op geen enkele lijst van kandidaat-landen voor toetreding voor.
Is de Raad niet van mening, gezien de evidente Europese bestemming van Georgië en de enorme economische en politieke betekenis die deze regio heeft voor de EU, dat het in het welbegrepen eigen belang van de Unie zou zijn, en in politiek opzicht uitermate opportuun en urgent, om de Georgische autoriteiten te laten weten dat een verzoek om toetreding van hun land door de Unie met alle aandacht zou worden bestudeerd? Heeft de Raad reeds initiatieven in deze zin genomen? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit antwoord te geven op de vraag van de heer Dupuis.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, bij de ondertekening van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met Georgië op 22 april 1996 heeft de Europese Unie de gemeenschappelijke waarden onderstreept waarvoor zij zich net als Georgië inzet, en voorts bevestigd dat beide partijen de bestaande betrekkingen willen versterken en uitbreiden.
De Europese Unie heeft in dit verband verder onderstreept dat de steun voor de onafhankelijkheid, de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Georgië zal bijdragen tot het behoud van de vrede en de stabiliteit in Europa. Met de partnerschapsen samenwerkingsovereenkomst is een regelmatige politieke dialoog over bilaterale, regionale en internationale kwesties in gang gezet en is volledig tegemoetgekomen aan de wens van Georgië om nauw met de Europese instellingen samen te werken.
In afwachting van de ratificatie en de inwerkingtreding van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst heeft de Europese Unie in haar streven naar een snelle uitbouw van de handelsbetrekkingen met Georgië op 29 april 1997 een interimovereenkomst met Georgië gesloten, die op 1 september 1997 van kracht is geworden. Deze interimovereenkomst heeft tot doel een vlotte uitvoering van de op de handel betrekking hebbende bepalingen van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst te bewerkstelligen. De Raad is van mening, dat de mogelijkheden van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst eerst volledig moeten worden benut voordat nieuwe initiatieven of overeenkomsten tussen de Gemeenschap en Georgië worden overwogen.

Dupuis
Ik dank mevrouw de minister voor het uitgebreide antwoord dat ze gegeven heeft, maar ik vrees dat ook hier veel gedaan is, maar niet hetgeen echt noodzakelijk is.
Georgië bekleedt een strategische positie. Het deelt een grens met een land dat zich niet in een erg goede situatie bevindt: Rusland. Het bekleedt een strategische positie voor de Unie en voor een aantal landen in het bijzonder, waaronder overigens ook het land van mevrouw de minister. Mijns inziens zouden we veel meer kunnen doen, maar is een politiek signaal nodig, dat de Georgische autoriteiten nooit gekregen hebben. Ook de Joegoslavische autoriteiten hebben dat signaal nooit gekregen en dat heeft geleid tot de tragedie die we allemaal kennen, terwijl we al sinds het begin van de jaren "80 op de hoogte waren.
Parallel hiermee is er het probleem Abchazië in Georgië, en ook het probleem Ossetië. Er zijn heel wat problemen, maar ook heel wat kansen. Azerbeidzjan is vlakbij. Wij zouden een ambitieus plan kunnen opstellen en rond Georgië een pool van stabiliteit in deze regio kunnen creëren.
Is mevrouw de minister niet van oordeel dat we iets verder kunnen gaan en ons eindelijk op de politieke aspecten dienen te concentreren?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, laat ik allereerst benadrukken dat een verzoek tot toetreding de politieke wilsverklaring van een derde land is om deel uit te gaan maken van een grotere statengemeenschap als de EU. Op dit moment is bij de EU echter geen toetredingsverzoek van de zijde van Georgië ingediend. Overigens bestaat - zoals u weet - de gebruikelijke praktijk van de Europese Unie in haar betrekkingen met derde landen erin eerst alle mogelijkheden uit te putten die bestaande verdragsverhoudingen zoals de partnerschapsovereenkomst bieden, en dat is nog lang niet het geval.
Voor iedere andere stap moet de EU in eerste instantie handelen in het kader van de bovengenoemde mogelijkheden als het erom gaat haar economische betrekkingen te ontwikkelen en de samenwerking met Georgië uit te breiden. Verder wil ik u nog zeggen dat het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad wel degelijk de aanzet heeft gegeven tot een nieuwe discussie, en wel ter gelegenheid van de informele Raad in Salzburg, waar we hebben overlegd hoe we de staten die op dit moment nog geen toetredingsperspectieven hebben, kunnen betrekken in een specifiek partnerschap, bijvoorbeeld een partnerschap voor Europa naar analogie met het NAVO-partnerschap voor de vrede. Daarover is indertijd informeel in de Raad gesproken, maar het werd door velen toen nog prematuur gevonden en afgewezen.

De Voorzitter
Vraag nr. 13 van Alex Smith (H-0753/98):
Betreft: Radioactief en giftig afval
Welk toezicht op de politieke toezeggingen van de EU-lidstaten, om hun buurlanden niet met radioactief materiaal te vervuilen, denkt de voorzitter te organiseren na het vergelijk dat op de ministervergadering van de OSPAR-Conventie tot beheersing van de lozing van radioactief en giftig afval in zee, in juli jongstleden in Sintra in Portugal, tot stand gekomen is? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit antwoord te geven op de vraag van de heer Smith.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, sinds de conferentie van de partijen bij het OSPAR-Verdrag in juli is aan de Raad nog niet een dergelijk voorstel voorgelegd en zoals de geachte afgevaardigde zou kunnen weten, beschikt het voorzitterschap niet over de bevoegdheden die het in staat zouden stellen een instrument of een mechanisme in te voeren, waarmee op de naleving van de door de lidstaten aangegane verplichtingen op het gebied van de milieuvervuiling zou kunnen worden toegezien.
De Raad stelt vast, dat vooral de artikelen 21 en 23 van de overeenkomst bepalingen bevatten, die de mogelijkheid scheppen op de naleving van de door de partijen bij de overeenkomst aangegane verplichtingen toe te zien en deze af te dwingen. Dat wil zeggen, dat er voor de partijen bij het verdrag onderling wel mogelijkheden zijn, maar niet in de Raad.

Smith
Mevrouw de Raadsvoorzitter, het is een treurige zaak dat wij geen instrumenten tot onze beschikking hebben om enig toezicht uit te oefenen op politieke toezeggingen die volmondig op ministeriële conferenties worden gedaan. Mag ik de Raad vragen om ons vóór het einde van het huidige voorzitterschap een verslag te doen toekomen over het gevolg dat tijdens het voorzitterschap aan deze toezeggingen is gegeven?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, dit verzoek dat u hier doet kan ik helaas niet inwilligen, want het valt niet onder de bevoegdheid van de Raad om op het gebied van het milieu toezichtsmaatregelen te nemen.

Rübig
Mevrouw de voorzitter, nucleaire veiligheid is een zaak die ons allen aangaat. Hoe ziet u een wettelijke basis om veiligheidsvraagstukken op dit gebied in de toekomst in Europa als geheel te kunnen regelen?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, dit is een zaak waarmee de Raad zich tot nu toe niet heeft bezig gehouden. Ik denk dat we dit eens in de werkgroepen zouden moeten bespreken. Ik ben graag bereid daarop in te gaan. Maar er ligt immers geen voorstel van de Commissie en dat is normaal gesproken de eerste stap. We moeten eerst een voorstel van de Commissie hebben, voordat we over de mogelijkheden kunnen discussiëren.

Pirker
Mevrouw de voorzitter, Slovenië exploiteert een kerncentrale in de buurt van de Oostenrijkse grens. Nu bereikt ons informatie dat daar radioactief afval in een bovenaardse opslagplaats ligt, maar over de definitieve opslag bestaat nog onduidelijkheid. Daarover kunnen wij geen informatie en uitsluitsel krijgen. In hoeverre zullen de nucleaire veiligheid en de kwestie van de definitieve opslag worden betrokken bij de toetredingsonderhandelingen met Slovenië zijn als deze worden gevoerd?

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, in het algemeen kan ik zeggen dat deze en vergelijkbare vragen vanzelfsprekend een rol spelen in het kader van de toetredingsonderhandelingen, met name de kwestie van de nucleaire veiligheid. De Raad zal er steeds op toezien dat de geldende gemeenschapsnormen en met name alle internationale beginselen in de sector van de kernenergie in het kader van de toetredingsonderhandelingen nauwkeurig worden nageleefd. Overigens voert het Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad ook op bilaterale basis onophoudelijk gesprekken met Slovenië. Dat is weliswaar een onderwerp waarover ik hier niet wil uitweiden, maar dat wel op deze problematiek betrekking heeft.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 14.
Vraag nr. 15 van Wayne David (H-0756/98):
Betreft: Mensenrechten in Irak
Is het de Raad bekend dat Al-Shaik Mohammed Al-Ghorawi, geestelijk leider van moslims, en drie van zijn assistenten op 18 juni in Najaf zijn vermoord, mogelijk door handlangers van Saddam Hussein?
Op welke wijze oefent de Raad druk uit op het bewind in Irak om een eind te maken aan dit soort schendingen van de mensenrechten? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit de vraag van de heer David te beantwoorden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Raad is ernstig bezorgd over de massale en systematische schending van de mensenrechten in Irak. Maar gezien het feit dat de Verenigde Naties scherpe sancties tegen Irak hebben afgekondigd en de EU in Bagdad op diplomatiek niveau niet sterk is vertegenwoordigd, heeft de Unie weinig mogelijkheden voor toezicht en voor het nemen van stappen in verband met concrete schendingen van de mensenrechten in Irak.

David
Ik dank de fungerend voorzitter voor haar antwoord. Het doet mij goed te horen dat de Raad bezorgd is over de situatie in Irak en met name over de dood van deze vier geestelijken. Ik wil de ernst van de situatie nog eens benadrukken. Deze vier moorden zijn een kwalijke zaak, maar bovendien bestaat het sterke vermoeden dat de regering van Saddam Hussein erop uit is alle voormannen van de Sjiitische moslims in dat land uit de weg te ruimen. Dat valt volstrekt niet te tolereren. Ik verzoek de Raad ten zeerste alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat de mensenrechten in Irak tenminste in zekere mate worden geëerbiedigd. Ik wil daarom de fungerend voorzitter verzoeken met spoed ervoor te zorgen dat er zoveel mogelijk druk op het Iraakse regime wordt uitgeoefend om de mensenrechtensituatie daar te verbeteren.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, laat ik daarover het volgende zeggen: de Europese Unie heeft in haar resolutie op de 54ste vergadering van de Commissie voor de mensenrechten van de VN in maart/april 1998 ten aanzien van de situatie in Irak stelling genomen en de wijdverbreide systematische schendingen van de rechten van de mens alsmede de terreurmaatregelen veroordeeld. De Unie zal dit ook in een resolutie doen, die op de volgende VNvergadering wordt ingediend, en zal Irak opnieuw met klem oproepen om samen te werken met de VN-organen voor de mensenrechten, met name met de bijzondere rapporteur voor Irak, de heer Max van der Stoel, wiens mandaat op de 54ste vergadering van de commissie mensenrechten van de VN met nog een jaar is verlengd.
De aanwezigheid van de Europese Unie op Iraaks grondgebied is helaas tot een minimum beperkt, waardoor het onmogelijk is de schendingen van de mensenrechten door het regime van Saddam Hoessein aan de kaak te stellen en effectief toe te zien op de naleving van de mensenrechten. Het voorzitterschap zal echter niet nalaten zich over dit geval, dat u hier aan de orde heeft gesteld, gedetailleerd te informeren en dan deze vraag nogmaals in de VN-vergadering en met de heer Van der Stoel te bespreken.

De Voorzitter
Vraag nr. 16 van José Apolinário (H-0758/98):
Betreft: De politieke toestand in Oost-Timor
Welke initiatieven denkt de voorzitter te nemen in verband met de politieke toestand in Oost-Timor, gezien de recentste ontwikkelingen, meer in het bijzonder de standpunten die de Raad ingenomen heeft? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit de vraag van de heer Apolinário te beantwoorden.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, de Europese Unie zal met het oog op de in haar gemeenschappelijk standpunt van 25 juni 1996 genoemde doelstellingen, maar ook in de lijn van de dienovereenkomstige resoluties van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en overeenkomstig de in het Handvest van de Verenigde Naties neergelegde beginselen de in het kader van de VN genomen initiatieven ondersteunen. Aldus moet een passende, alles omvattende en internationaal aanvaardbare oplossing van de kwestie OostTimor worden bereikt, waardoor de rechten van het Oost-Timorese volk ten volle worden gerespecteerd.
De Europese Unie heeft een trojkadelegatie naar Oost-Timor gestuurd, die daar van 26 tot 30 juni is geweest. Het verslag van de trojkadelegatie is op basis van een besluit van de Raad op 24 juli openbaar gemaakt. De belangrijkste conclusie van deze delegatie is: ten eerste, volgens het oordeel van de leden van de trojkadelegatie is een oplossing op lange termijn van de problematiek van Oost-Timor slechts mogelijk als rekening wordt gehouden met de wensen van de Oost-Timorese bevolking.
Ten tweede moet onverwijld een dialoog worden gestart, waarin de vertegenwoordigers van de Oost-Timorese bevolking worden betrokken. Ten derde is flexibiliteit van alle partijen bij de onderhandelingen vereist. Ten vierde moet direct een begin worden gemaakt met de uitvoering van zichtbare vertrouwenwekkende maatregelen.
Ook wil ik benadrukken, dat de all-inclusive intra-timorese dialogue al driemaal heeft plaatsgevonden, waarbij Oostenrijk driemaal als gastheer heeft gefungeerd. Ook de volgende gespreksronde daarvoor is in oktober in Oostenrijk gepland. Op 3 en 4 augustus hebben in New York de tripartiete besprekingen plaatsgevonden tussen de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en de Ministers van Buitenlandse Zaken van Indonesië en Portugal, waarvan de resultaten door de Europese Unie met instemming zijn ontvangen. Deze omvatten onder andere een nauwere betrokkenheid van de Oost-Timorezen bij het vinden van een oplossing. Ook de leden van de trojkadelegatie hebben zich in dezelfde zin uitgelaten.
Ik acht het van groot belang, dat we het vertrouwen tussen de verschillende Oost-Timorese groeperingen verder bevorderen en ik geloof dat we in de toekomst een steeds grotere rol zullen moeten spelen om een bevredigende en voor alle partijen aanvaardbare oplossing te bereiken.

Apolinário
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats benadrukken dat de Oostenrijkse voorzitter op een zeer volledige en van een voorbeeldige inzet getuigende wijze antwoord heeft gegeven op mijn vraag, waarvoor mijn dank. Ik wil bovendien benadrukken dat, gelet op het feit dat Oostenrijk gastheer is geweest voor de ontmoetingen met de Timorezen, onze verwachtingen met betrekking tot de inzet van dit voorzitterschap hoog gespannen zijn. En daarom wil ik reeds nu een beroep op dit voorzitterschap doen om er zorg voor te dragen dat dit voorzitterschap beantwoordt aan de verwachtingen die gewekt zijn met betrekking tot een actief beleid inzake Oost-Timor.
Ik wil dit voorzitterschap dan ook vragen - en zal dat blijven doen - welke initiatieven het denkt te ontwikkelen, gelet op het feit dat dit Parlement bij herhaling heeft aangedrongen op de onvoorwaardelijke invrijheidstelling van alle politieke gevangen, waaronder natuurlijk ook Xanana Gusmão, en gezien de omstandigheid dat binnen het kader van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de ASEAN-landen gesproken moet worden over - en aangedrongen op - de naleving van de mensenrechten en respect voor fundamentele vrijheden, waaronder natuurlijk ook het recht van de Oost-Timorese bevolking op zelfbeschikking na raadpleging.
En dan wil ik nog eens herinneren aan het antwoord van het voorzitterschap, en nogmaals mijn vertrouwen in het Oostenrijks voorzitterschap tot uitdrukking brengen. Oostenrijk is al eerder gastheer geweest en heeft als lidstaat meerdere malen initiatieven ontwikkeld ten behoeve van de inter-Timorese dialoog; ik vertrouw er daarom op dat Oostenrijk opnieuw een bijdrage kan leveren tot voortgang in de problematiek betreffende Oost-Timor.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, hartelijk dank voor uw bemoedigende woorden. Ik wil nog enkele aanvullende opmerkingen maken. Allereerst heb ik op 22 juli - dus kort voor het zomerreces - in Lissabon een gesprek gehad met Ramos Horta, waarbij deze zich bereid heeft verklaard het autonomievoorstel te steunen op voorwaarde dat het daarbij uitsluitend om een overgangsregeling zou gaan en dat na enkele jaren een referendum over de definitieve status zou worden gehouden.
Ook wil ik nog een enkel woord zeggen over de gevangenen die hier ter sprake zijn gebracht. De gezondheidstoestand van de gedetineerden in de gevangenis van Dili wordt met grote zorg door ons gevolgd. Vorige week was dit onderwerp van gesprek in de werkgroep-Azië/Oceanië. De vertegenwoordiger van het voorzitterschap in Jakarta staat daar voortdurend in contact met het Rode Kruis om doorlopend op de hoogte te blijven van de toestand van met name de zich in hongerstaking bevindende gevangenen. Ook heeft hij er bij de Indonesische autoriteiten op aangedrongen dat passende medische verzorging en aandacht wordt gegeven. Er is blijkens berichten van de Oostenrijkse ambassade in Jakarta, die als ambassade van het voorzitterschap fungeert, ook een arts die de hongerstakers regelmatig bezoekt en die heeft bevestigd dat de gezondheidssituatie onder controle is.
Wat Xanana Guzmão betreft kan ik nog mededelen dat de kwestie van de gevangenen en de vrijlating van Xanana Guzmão uiteraard ook in het gesprek met Ramos Horta aan de orde is gesteld, maar daarover moet blijkbaar in New York in het kader van de Verenigde Naties nog verder worden gesproken. Zoals u ook weet, bevinden zich in de Oostenrijkse ambassade in Jakarta nog altijd enkele Oost-Timorezen, die daar hun toevlucht hadden gezocht. Ook op dit punt streven we naar een oplossing, die zowel aan de Oost-Timorezen als de beide partijen in het conflict tegemoetkomt.

Posselt
Zeer geachte voorzitter van de Raad, ik heb twee zeer concrete vragen. De eerste heeft betrekking op het voorstel tot demilitarisering van Oost-Timor, waarover steeds weer wordt gesproken. Het tweede punt betreft de vorming van nieuwe partijen in Indonesië, waarbij voor Indonesië iets nieuws wordt geconstateerd, namelijk de vorming van islamitische partijen. We weten dat Oost-Timor een grotendeels christelijke bevolking heeft. Er bestaat enige vrees voor spanningen en ik zou willen vragen of het niet mogelijk is de nieuwe in oprichting zijnde partijen in Indonesië op basis van partnerschap in de democratiseringsprogramma's te betrekken.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, op uw eerste vraag over demilitarisering kan ik antwoorden dat de gesprekken die in New York in het kader van de Verenigde Naties zijn gevoerd, zonder meer tot terugtrekking van de Indonesische troepen moeten leiden, zodat de eerste fase van de demilitarisering op gang kan worden gebracht. Datzelfde wordt ook door de vrijheidsstrijders beoogd.
Wat betreft de kwestie van de politieke partijen kan ik alleen zeggen dat ik weet dat het Oostenrijkse voorzitterschap zich inspant om zoveel mogelijk toekomstige partijen uit te nodigen aan de binnenlandse Oost-Timorese dialoog deel te nemen, om ook op dat vlak stimulansen te geven, want zonder politieke partijen kan het in de toekomst toch nauwelijks tot vrede komen.

De Voorzitter
Daar de vraagsteller afwezig is, vervalt vraag nr. 17.
Vraag nr. 18 van Jan Andersson (H-0765/98):
Betreft: Structurele steun aan grotere landen
De steun voor bijzonder problematische gebieden in grotere steden is een volkomen nieuw element in het Europese structuurbeleid. Daarom is de toepassing van de regels voor steun aan steden in het door de Commissie voorgestelde programma ten behoeve van steden in de Europese Unie enigszins onpraktisch in landen met een geringe en gespreid wonende bevolking, daar deze regels zijn ingesteld op regio's en niet op delen van steden. De Commissie zou moeten proberen bepaalde gebieden met een geringe bevolking vrij te stellen van het fictieve criterium van 100.000 inwoners.
Kan de Raad mededelen hoe de enigszins inconsequente speciale behandeling zal worden voorkomen die thans uit het voorstel voortvloeit? Mevrouw Ferrero-Waldner, ik nodig u uit om tot besluit van dit vragenuur antwoord te geven op de vraag van de heer Andersson.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, de Raad beschikt niet over een voorstel van de Commissie voor een programma ten behoeve van de steden van de Europese Unie. Zoals de geachte afgevaardigde weet, worden in het kader van het communautair initiatief URBAN voor de periode 1994 tot 1999 in het algemeen bepaalde communautaire subsidies gegeven aan steden met meer dan 100.000 inwoners. Deze maatregel valt uit de aard der zaak onder de uitsluitende bevoegdheid van de Commissie.
Voor het overige heeft de Commissie op 18 maart 1998 een voorstel bij de Raad ingediend voor een verordening van de Raad met algemene bepalingen ten aanzien van de structuurfondsen, waarin subsidies voor structuurbeleid in probleemgebieden in de steden zijn voorzien. De Raad heeft de bestudering van dit voorstel nog niet afgerond. Ook is nog geen standpunt met betrekking tot de criteria voor de in aanmerking komende probleemgebieden in de steden ingenomen. Daarom kan de Raad de vraag van de geachte afgevaardigde niet beantwoorden.

Andersson
Ik wil de Raad graag bedanken voor dit antwoord. Ik kan begrijpen dat u geen standpunt heeft bepaald, maar dan vestig ik uw aandacht op het probleem dat verbonden is aan het voorstel dat de Commissie heeft ingediend.
Ik kan een voorbeeld noemen uit mijn eigen land, Zweden, maar het probleem bestaat zeker ook in Oostenrijk en in een aantal andere landen, omdat slechts 2 % van de bevolking deze steun kan krijgen, wat in mijn land neerkomt op 185.000 personen. Wij hebben geen gebieden met 100.000 mensen, maar met zo'n 30.000 tot 50.000 mensen, een getal dat echter fictief als 100.000 mensen wordt beschouwd. Dat zou in mijn land betekenen dat slechts één gebied steun zou kunnen krijgen, en dat er heel weinig met die steun zou kunnen worden gedaan. Ik hoop dan ook dat u bij de verdere behandeling aandacht schenkt aan dit probleem.

Ferrero-Waldner
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde, ik kan alleen het volgende zeggen: in twee artikelen is sprake van de mogelijkheid tot het treffen van uitzonderingsregelingen ten aanzien van de omvang van het doelgebied. In artikel 9 staat dat in uitzonderingsgevallen ook stedelijke gebieden in kleinere steden, dus steden met minder dan 100.000 inwoners, in aanmerking kunnen komen. In artikel 10 van de genoemde mededeling van de Europese Commissie wordt deze regeling nader uitgewerkt en wordt aangegeven dat in voldoende gemotiveerde gevallen ook activiteiten in kleine en middelgrote steden kunnen worden gesteund die te lijden hebben van een algemene economische teruggang. Hier bestaat dus de mogelijkheid om ook kleinere steden in het kader van het programma URBAN aan bod te laten komen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mevrouw Ferrero-Waldner.
Aangezien de tijd die gereserveerd was voor het vragenuur verstreken is, zullen de vragen nrs. 19 t/m 43 schriftelijk worden beantwoord.
Staat u mij toe de fungerend voorzitter van de Raad nogmaals te bedanken voor haar aanwezigheid en de hoge kwaliteit van haar antwoorden.
Het vragenuur is gesloten.
(De vergadering wordt om 19.05 uur onderbroken en om 21.00 uur hervat)

Verbonden ondernemingen (voortzetting)
De Voorzitter
Aan de orde is de voortzetting van het debat over het verslag van de heer Secchi, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een gemeenschappelijke belastingregeling inzake betalingen van rente en royalty's tussen verbonden ondernemingen van verschillende lidstaten (COM(98)0067 - C4-0195/98-98/0087(CNS)).

Cardona
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik heb een gedegen studie gemaakt het verslag van onze collega Secchi, de adviezen, en de richtlijn van de Commissie betreffende een gemeenschappelijk belastingregime inzake betalingen van rente en royalty's tussen verbonden ondernemingen in verschillende lidstaten.
De eerste opmerking die ik hier wil maken is dat dit debat gecombineerd zou moeten worden met het debat aangaande een ander voorstel voor een richtlijn. Van het bestaan van dat voorstel - dat in grote lijnen over besparingen gaat - hebben we reeds kennis genomen, al is het voorstel nog niet aan het Europees Parlement voorgelegd. We kunnen zonder overdrijving dus wel stellen dat hier sprake is van een ietwat gebrekkige coördinatie bij de bespreking van onderwerpen van groot gewicht zoals de harmonisatie van de inkomstenbelasting.
Ik moet daar overigens bij opmerken dat we wat de harmonisatie betreft hadden kunnen - en, wie weet, moeten - kiezen voor het opstellen van een multilaterale overeenkomst, op basis waarvan de verschillende landen dan bilateraal hun belangen inzake investeringen hadden kunnen regelen, zowel wat de economische als wat de fiscale aspecten betreft. Nu is een andere weg gevolgd, en ook daarover wil ik iets zeggen.
Ik zie dat er in deze richtlijnen wat discrepanties blijven bestaan met betrekking tot een aantal definities, zoals - bijvoorbeeld - de vraag waar, voor doeleinden van belastingheffing, een onderneming gevestigd is. Zoals iedereen weet wordt op het gebied van internationale belastingheffing traditioneel uitgegaan van de plaats waar de maatschappelijke zetel is gevestigd of de plaats van waaruit daadwerkelijk bestuur wordt gevoerd. Hier wordt uitgegaan van een ander criterium. En dan is er het begrip rente. En het begrip "vaste inrichting" , wat volgens mij op zich al aanleiding zal geven tot problemen, vooral tussen de lidstaten die onderling reeds verdragen zijn aangegaan bedoeld om dubbele heffing van inkomstenbelasting te voorkomen. Ik heb het gevoel dat dit onderwerp nadere analyse behoeft.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, wij moeten hier een zeer ingewikkelde kwestie bespreken. In anderhalve minuut kan ik eigenlijk slechts een aspect behandelen. Ik denk dat de verlaging van de BTW op arbeidsintensieve activiteiten het verst reikende discussiepunt is. Het ernstige probleem van de afbakening zal aan de orde komen. Als we er grote sectoren bij betrekken, zal het debat inderdaad eindeloos zijn. We zullen zeer duidelijke sociale en ecologische criteria moeten opstellen en vooral een maatstaf inzake werkgelegenheid moeten vastleggen, en we zullen over de beperking van de lijst moeten onderhandelen. Op die basis is het dan mogelijk om in deze richting vooruit te komen. De bereidheid om deze weg op te gaan is er. Ook in de afzonderlijke lidstaten zijn er in het algemeen positieve stemmen te horen. Als de Commissie het voortouw wil nemen, kan in deze overigens zeer technische sector een belangrijk politiek succes worden behaald.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, stilaan maar zeker begint het akkoord dat erop gericht is de voor de economische werking van de toekomstige eenheidsmarkt bijzonder contraproductieve belastingverschillen weg te werken vaste vorm te krijgen. Wij onthalen deze eerste richtlijn, die een stap in de goede richting betekent, dan ook met voldoening en de enige opmerking die ik terzake wil maken heeft betrekking op het voorgestelde tijdschema.
Volgens mij heeft dit verslag van de heer Secchi, die wij trouwens moeten bedanken voor het werk dat hij op dit gebied heeft geleverd, een zeker impuls nodig en dient het te worden aangevuld met concrete data en verbintenissen. Het is inderdaad zo dat belastingvraagstukken veel tijd vergen en dat men op dit vlak uiterst behoedzaam te werk moet gaan - in Spanje heet dat "langzaam maar zeker" - maar wij zouden er ons best nu al rekenschap van geven dat de termijn van drie jaar die wordt vooropgesteld voor de herziening van deze richtlijn geen twijfel mag laten bestaan omtrent het feit of datgene wat wij nu aannemen ook op de overige ondernemingen van toepassing is.
Ik geloof dat wij nu al kunnen besluiten dat een termijn van drie jaar voldoende is. En er zou tevens moeten worden vermeld dat de maatregel die wij nu treffen voor verbonden ondernemingen in een tweede fase op alle ondernemingen kan worden toegepast. Op deze manier zouden we bepaalde delokalisaties van verbindingen kunnen voorkomen en zou aan het proces de nodige rechtszekerheid worden verleend. De onduidelijkheid op het gebied van de harmonisatie vereist immers maximale politieke steun - waar dit Parlement voor zorgt - en maximale rechtszekerheid.
Mijn felicitaties, mijnheer de commissaris; mijn felicitaties, mijnheer Monti.

Ettl
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte dames en heren, met het verslag van mijnheer Secchi hebben we inzake belastingregeling weer een grote vooruitgang behaald. Toch heb ik enkele fundamentele opmerkingen. Naar mijn oordeel gaat de harmonisatie van de Europese belastingen met een slakkengangetje vooruit. Nochtans zijn er voor de interne markt en de Economische en Monetaire Unie veranderingen dringend nodig. Het is oppervlakkig steeds weer te beweren dat alleen rechtstreekse subsidies de concurrentie binnen de interne markt verstoren. Belastingregels doen dat ook.
De huidige belastingvoorstellen van de Commissie leveren zeker een bijdrage tot het verdwijnen van sommige gevallen van dubbele belastingheffing in de Europese Unie doordat voor verbonden ondernemingen voor betalingen van rente en royalty's gemeenschappelijke regels gelden en de betalingen enkel in het land van bestemming worden belast. De heffing van een bronbelasting op betalingen van rente en royalty's heeft welbeschouwd vaak tot dubbele belasting van ondernemingen geleid. Aanrekening van de belasting in het land van bestemming was niet altijd gewaarborgd. Het is daarom jammer dat de richtlijn vooralsnog enkel verbonden ondernemingen betreft. Haar toepassingsgebied zou zo vlug mogelijk tot alle ondernemingen moeten worden uitgebreid.
Wij hopen dat het maatregelenpakket van de Commissie nog tijdens deze zittingsperiode volledig ten uitvoer zal worden gelegd. Om dubbele belastingheffing te voorkomen, de administratieve formaliteiten te verminderen, de kosten van grensoverschrijdende financiële transacties te verlagen en de hindernissen voor flexibele financieringsregelingen weg te nemen zijn ook nieuwe regelingen nodig. Daarvoor moeten Europese voorstellen ter tafel worden gebracht en goedgekeurd.
De op harmonisatie en definities afgestemde aanpak waarvoor terecht in de richtlijn betreffende een gemeenschappelijke belastingregeling inzake betalingen van rente en royalty's tussen verbonden ondernemingen van verschillende lidstaten is gekozen, heeft wezenlijk tot doel een zo groot mogelijke neutraliteit te verkrijgen. Die wordt bereikt voor zover verstoringen van de interne markt worden weggenomen, belastingverliezen van afzonderlijke staten worden voorkomenen structuren die voor de werkgelegenheid belangrijk zijn worden gesteund doordat maatregelen worden genomen tegen dubbele belastingheffing en voor de vermindering van administratieve formaliteiten, bijvoorbeeld om de kosten van grensoverschrijdende financiële transacties te verlagen en de hinderpalen voor flexibele financieringsregelingen weg te nemen.
Toch kan de richtlijn op heel wat punten verbeterd worden. Zo moet het recht op het niet toepassen van de richtlijn worden beperkt tot transacties met belastingfraude als voornaamste oogmerk. Er is een waarborg nodig dat het maatregelenpakket om concurrentie te bestrijden in zijn geheel ten uitvoer wordt gelegd. Een uniform begripsgebruik in het Europese belastingrecht is nodig en er zou best een begin worden gemaakt met een belastingheffing op de vaste inrichtingen. En ik heb nog meer voorbeelden.
Toch is deze richtlijn een nieuwe belangrijke stap op de moeizame weg naar harmonisatie van de belastingen. Harmonisatie is geen doel op zich. Wij moeten harmoniseren, niet omdat in Europa de belastingsystemen en de omstandigheden verschillend zijn, wel omdat er overheidsmaatregelen nodig zijn om de eerlijke concurrentie te vrijwaren. Daarvoor is een eerste coördinatie een goed begin. Om die te verwezenlijken zullen het Parlement en de Commissie absoluut meer politieke druk moeten uitoefenen, vooral in de richting van de Raad.

Monti
Ik wilde allereerst de heer Secchi bedanken, zowel vanwege dit uitstekende verslag over het voorstel voor een richtlijn inzake betalingen van rente en royalty's, als meer in het algemeen vanwege de oriënterende en ondersteunende functie die de heer Secchi binnen dit Parlement op zich heeft genomen over kwesties die te maken hebben met het belastingwezen. Ik wil ook een woord van dank richten tot de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, tot de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en verder dank ik van harte het hele Parlement voor de ruggensteun die u de initiatieven van de Commissie verleent, een steun die onder meer blijkt uit de snelheid waarmee het Parlement op deze voorstellen heeft gereageerd.
Zoals u goed weet, is dit voorstel een van de drie maatregelen die deel uitmaken van een pakket dat in december jongstleden door de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën is aangenomen. Aan het eind van mijn betoog zal ik zeggen hoe ver wij zijn met de andere twee maatregelen. Net als u vind ik dit instrument van communautair recht inzake betalingen van rente en royalty's heel belangrijk, omdat het probleem van dubbele belastingheffing op deze betalingen tot op heden noch door eenzijdige maatregelen van de lidstaten zelf, noch door bilaterale akkoorden tegen dubbele belastingheffing verholpen is.
Ik heb de amendementen die de heer Secchi heeft voorgesteld aandachtig tegen het licht gehouden, met name de amendementen 1 en 2, waarin gewezen wordt op het belang van de richtlijn voor het midden- en kleinbedrijf, en met het oog op de mogelijkheid dat de toepassing van de richtlijn mettertijd uitgebreid wordt tot niet-verbonden ondernemingen. De Commissie staat achter de strekking van deze twee amendementen, mijnheer Secchi, en ze zal haar best doen om een en ander ook te laten doorklinken in de formulering die binnen de Raad aangenomen wordt.
In de andere amendementen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, de nummers 3 tot en met 6, wordt onderstreept dat de pakketaanpak niet gebruikt mag worden als voorwendsel om de verschillende onderdelen van het pakket onderuit te halen. Met deze amendementen wordt er tevens naar gestreefd de vrije speelruimte die de lidstaten hebben om de voordelen van deze richtlijn te negeren, enigszins aan banden te leggen. Ook is het de bedoeling van deze amendementen te garanderen dat het voorstel strookt met de gedragscode en met de andere elementen van het fiscaal pakket. De amendementen 3 tot en met 6 komen tegemoet aan een logica waar de Commissie zich in kan vinden.
Toch acht de Commissie het niet wenselijk deze amendementen nu al en in de huidige vorm te accepteren. Dit voorstel voor een richtlijn is namelijk na lange overpeinzing in deze vorm gegoten, omdat het de bedoeling was de belangen van de diverse lidstaten in acht te nemen. Wij wilden een evenwicht verkrijgen tussen landen die liever zagen dat de richtlijn toegepast werd op alle soorten ondernemingen en landen die een fors bedrag zouden hebben verloren aan belastinginkomsten ten gevolge van de afschaffing van de bronbelasting, tussen degenen die prefereerden dat de richtlijn nauw verband hield met de andere elementen van het pakket en degenen die de richtlijn liever helemaal los van die context zagen. U ziet het, het is geen sinecure om in een materie waar nog steeds de regel van de unanimiteit geldt, een begaanbaar traject te vinden. In ieder geval hebben wij de voorstellen voor amendering heel aandachtig onder de loep gehouden en ze zullen allemaal worden meegewogen tijdens de besprekingen binnen de Raad, als eenmaal de standpunten van de diverse lidstaten beter uitgekristalliseerd zijn. Dezelfde consideraties gelden voor de amendementen 7 tot en met 9 van de leden Soltwedel-Schäfer, Hautala en Wolf. Voor wat amendement 10 betreft, ik ben het met de heer Secchi eens dat het niet van pas zou komen de inwerkingtreding van de richtlijn op te houden.
Ik dank nogmaals heel hartelijk de geachte afgevaardigden voor de hulp die ons geleverd is en ik wilde afsluiten, mijnheer de Voorzitter, met iets te zeggen over de recente ontwikkelingen rondom de twee andere maatregelen van het fiscaal pakket. Wij zijn er immers allemaal van overtuigd dat het wenselijk is een logisch en politiek gezien hechte band tussen die maatregelen te behouden.
Allereerst de gedragscode. Alle lidstaten hebben er opnieuw op gewezen dat zij hun best zullen doen met betrekking tot de beginselen van deze in december jongstleden opgestelde gedragscode en men heeft een werkprogramma en tijdschema afgesproken om ervoor te zorgen dat al tijdens de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën in december aanstaande een eerste verslag wordt gepresenteerd. Om over te kunnen gaan tot een eerste evaluatie van de maatregelen betreffende intragroepdiensten, financiële diensten en off-shore maatschappijen, zijn er in het kader van de "gedragscode" groep, waarvan minister Primarolo voorzitter is, twee subgroepen in het leven geroepen, de ene voorgezeten door minister Primarolo, de andere door de heer Noltz. Voor de herfst staan al diverse vergaderingen van deze subgroepen en van de hoofdgroep gepland.
Wat betreft het voorstel om een minimum aan effectieve belastingheffing over de inkomsten uit spaargelden te verzekeren: deze kwestie is momenteel door het Europees Parlement ter hand genomen. De rapporteur is benoemd en ik vertrouw erop dat het Parlement over een paar maanden zijn advies terzake zal formuleren. Uit algemeen oogpunt bezien zal de Commissie verslag moeten uitbrengen over de vooruitgang die is geboekt door de diverse elementen van het pakket: dit zal op tijd moeten gebeuren, gezien de bijeenkomst van de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën die voor 1 december 1998 is gepland.
Al met al is het een beetje schipperen, maar het reisdoel is dan ook ambitieus. Wij zijn er allemaal van overtuigd dat dit traject met de grootste aandacht zal moeten worden afgelegd. Wij zullen geen gelegenheid voorbij laten gaan om in dit bestek verslag uit te brengen over de gang van zaken, maar ik maak nogmaals van deze gelegenheid gebruik om het Parlement te danken voor de grote steun die het geeft aan dit hele wetgevingsproces, dat weliswaar moeizaam gaat maar duidelijk in dienst van het gemeenschappelijke belang is.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Verwelkoming
De Voorzitter
Geachte collega's, mijnheer de commissaris, op de publieke tribune heeft een grote groep Italiaanse jongeren plaatsgenomen. Zij hebben een wedstrijd gewonnen welke door de Beweging voor het Leven op touw is gezet om het vijftigjarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens te vieren. Ik heet deze jongeren van harte welkom in het Europees Parlement.

BTW: gemeenschappelijk stelsel - Accijnsproducten
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0084/98 van de heer Langen, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 77/388/EEG betreffende het gemeenschappelijk stelsel van belastingen over de toegevoegde waarde (Comité voor de Belastingen over de Toegevoegde Waarde) (COM(97)0325 - C40365/97-97/0186(CNS)); -A4-0064/98 van de heer Miller, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 92/12/EEG betreffende de algemene regeling voor accijnsproducten, het voorhanden hebben en het vervoer daarvan en de controle daarop (COM(97)0326 - C4-0394/97-97/0181(CNS)).
Langen
Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, de heer Monti heeft zopas verklaard dat het belastingbeleid in Europa geen sinecure is. Wat hier vandaag aan de orde is, met name de wijziging van de BTW-richtlijn, is het evenmin. Het onderwerp stond reeds in maart op de agenda. Wegens onenigheid in de Raad waren wij niet in staat een meerderheid te vormen en moesten wij het verslag uitstellen. In de hoop onder het nieuwe, in casu Oostenrijkse voorzitterschap van de Raad een meerderheid voor een gewijzigd voorstel te vinden, hebben wij, in overleg met de Commissie en de heer Monti, besloten nieuwe onderhandelingsruimte te geven. De heer Monti heeft ondertussen een alternatief voorstel uitgewerkt, dat op 12 oktober in de zitting van de Ecofin-Raad behandeld wordt. Alhoewel zijn werkingssfeer kleiner is geeft het aan het BTW-comité tenminste grensoverschrijdende bevoegdheid voor omstreden BTW-kwesties.
Mijnheer Monti, het Parlement is verheugd dat er vooruitgang is geboekt. Ik wil u in naam van al mijn collega's uitdrukkelijk bedanken, want u bent een van de commissarissen die voorbeeldig met het Parlement samenwerken. U informeert ons voortdurend over de initiatieven van de Commissie. U maakt ons deelgenoot. Hoewel wij helaas alleen mogen luisteren en eenparigheid in de Raad de voorwaarde is voor belastingharmonisatie, wil ik u in naam van het Parlement met uw voorbeeldige houding feliciteren. Als we iets hebben af te keuren, dan doen we dat. Nu kunnen we alleen loven!
De lidstaten hebben zich zeer egoïstisch opgesteld. Daarom hebben wij tot dusver geen eenparigheid bereikt. Ik meen echter dat de vertragingstactiek die de lidstaten op de harmonisatie van de BTW en van andere verbruiksbelastingen toepassen - en het verslag van collega Miller gaat in een vergelijkbare richting - na de invoering van de gemeenschappelijke Europese munt niet meer vol te houden zal zijn. Het is een uitgemaakte zaak. De euro wordt op 1 januari 1999 van kracht en zal uiterlijk op 1 juli 2002 de enige munt, het enige betaalmiddel in de deelnemende staten zijn. Als de problemen inzake toepassing en interpretatie dan niet zijn opgelost, hoeft het ons ook niet te verbazen dat BTW-fraude met verbruiksbelastingen in Europa zo'n enorme afmetingen aanneemt.
Volgens de laatste ramingen van de Europese Rekenkamer is het fraudebedrag even groot als het Europese budget. De president van de Rekenkamer heeft het tijdens een hoorzitting van de Subcommissie monetaire zaken op 150 miljard DM geraamd, hetzelfde bedrag als de Europese begroting. Dit probleem moet een oplossing krijgen. Hoe willen we anders dat we bij de fraudebestrijding nog voor vol worden aangezien?
Terwijl het BTW-comité tot dusver enkel kon adviseren, enkel voorstellen kon voorleggen en onderzoeken, krijgt het volgens het voorstel van de heer Monti voortaan regelgevende bevoegdheid voor vraagstukken inzake interpretatie.
De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft het voorstel met veel stemmen goedgekeurd. Het maakt deel uit van het totaalprogramma van de Commissie en dat bewijst dat wij op de goede weg zijn.
Tot dusver kon het BTW-comité enkel niet-bindende richtsnoeren voorleggen. Voortaan zal het bij de vastlegging van uitvoeringsbepalingen de nodige bevoegdheden hebben om dubbele belastingheffing te voorkomen of het niet toepassen van belasting te verhinderen. Zo kan het ertoe bijdragen dat er een einde aan de mogelijkheden om op heel legale wijze aan belastingontduiking te doen.
Ik moet toegeven dat de lidstaten weinig bereidwilligheid tonen. Met verwijzing naar artikel 99 van het EU-Verdrag en naar artikel 23, leden 2 t/m 5 van de Duitse grondwet zegt de Duitse Bondsrepubliek dat het principe van de eenparigheid wordt uitgehold en dat de Duitse bondsraad zijn medebeslissingsbevoegdheden verliest. Dat is een oppervlakkige bewijsvoering, want ook in de toekomst moeten alle fundamentele beslissingen met algemene stemmen door de Ecofin-Raad worden goedgekeurd.
Mijnheer Monti, wij hebben twee amendementen ingediend. Wij vragen dat de Commissie jaarlijks verslag uitbrengt over de werkzaamheden van het met nieuwe bevoegdheden toegeruste BTW-comité. Verder vragen wij dat de wettige en bestuursrechtelijke bepalingen op uiterlijk 1 januari 1999 in werking treden, met name op het ogenblik dat de gemeenschappelijke Europese munt wordt ingevoerd.

Miller
Mijnheer de Voorzitter, met veel van wat mijn collega, de heer Langen, vanavond heeft gezegd ben ik het eens, en hij heeft mij heel wat gras voor de voeten weggemaaid. Zoals de parlementsleden zich wel herinneren moest dit onderwerp in maart van de agenda worden afgevoerd om de Commissie en de Raad meer speelruimte te geven. Naar ik heb begrepen gaat er een compromisstandpunt naar de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën in oktober. Het is dan wel niet de "full Monty" die we in het VK graag zouden hebben, maar het is tenminste iets.
Nemen we het verslag over accijnzen dat voor ons ligt, dan is een van de problemen die in een dergelijk verslag in het oog springen, dat veel van de besluitvorming binnen de EU met geheimzinnigheid wordt omgeven, iets waarover een heleboel burgers zich veel zorgen maken, daar ben ik van overtuigd.
Momenteel zijn er ongeveer 43 comitologiecomités die zich bezig houden met indirecte belastingen. Voor mij zijn dat er 43 teveel. We moeten accepteren dat zij er zijn, maar we moeten zorgen dat zij veel opener en doorzichtiger worden. Daarom heb ik samen met de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid een aantal amendementen ingediend.
Ik zal beginnen met de amendementen te doorlopen. Het eerste vond ik enigszins ironisch. Het is een correctie op een overweging in de richtlijn. De richtlijn stelt dat: "in gedachten moet worden gehouden dat de eindstreep voor de communautaire harmonisatie van de accijnzen slechts enkele maanden voor de inwerkingtreding van de interne markt werd overschreden" . Ik weet niet wie dit heeft geschreven en ook niet of die persoon feitelijk een aantal steekproeven naar accijnsproducten heeft gedaan voordat hij dit opschreef. Maar als je naar plaatsen als Dover of Malmö gaat en de goederen ziet die vanuit andere gebieden worden aangevoerd, besef je dat er op het gebied van accijnzen geen harmonisatie bestaat. Dat iemand schrijft dat de eindstreep is gehaald, is een volstrekte onwaarheid. Het is duidelijk dat we dat moeten rechtzetten. Ik ben voorzichtig te werk gegaan; in plaats van te zetten "eindstreep" heb ik alleen maar gezegd dat we de "startlijn" hebben overschreden, want ik realiseer me dat commissaris Monti streeft naar harmonisering op het gebied van indirecte belastingen, en ik wens hem daarbij succes.
Het volgende amendement dat ik heb ingediend betreft het zogenaamde Plumb/Delors-akkoord dat, als ik me goed herinner, dateert van zes of zeven jaar geleden. Het was een beginsel-akkoord in een briefwisseling tussen de toenmalige voorzitter van de Commissie, Jacques Delors, en de Voorzitter van het Parlement, lord Plumb. Verondersteld werd dat de uitvoering ervan de hele kwestie van die comitologiecomités voor het voetlicht en in de openbaarheid zou brengen. Er is nooit volledig uitvoering aan gegeven. Wij vragen de Commissie de zaak weer op te pakken en alle aandacht te geven. Wij vragen niet om controle over de comités, maar we willen alleen kunnen zien wat zij aan het doen zijn.
Het derde amendement van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid betreft het gecomputeriseerde controlesysteem. Wij verzoeken om dat in te voeren op het moment waarop het gecomputeriseerde systeem voor douanevervoer in gebruik wordt genomen. Opnieuw een technisch amendement dat mijns inziens zowel voor de Commissie als het bedrijfsleven heel aanvaardbaar is.
Wij zijn ook bereid het vierde amendement van de heer des Places te aanvaarden. Er staat niet zoveel in, maar feitelijk wordt erin gezegd dat de administratieve procedures verbeterd moeten worden, en daar kan echt niemand iets tegen inbrengen
Ik wil eindigen met het argument dat deze comitologiecomités in het geheim werken. Wij doen er niets aan om dit te veranderen. Wij vragen de Commissie zo goed te zijn ons meer informatie te geven, zodat het publiek in de EU kan zien wat zij aan het doen is. Misschien dat daarmee wat van het wantrouwen dat ons momenteel omgeeft, wordt verdreven.

Thyssen
Voorzitter, met het voorstel van de Commissie om de status van het BTW-comité te wijzigen van raadgevend in regelgevend comité en met de twee amendementen in het verslag-Langen boeken wij vooruitgang. De huidige BTW-overgangsregeling heeft in belangrijke mate bijgedragen tot de ontwikkeling van de interne markt, maar naast de basisrichtlijnen hebben ook de administratieve procedures van de lidstaten en de verschillende interpretaties van de lidstaten invloed op de werking van de interne markt en op de rechtszekerheid die we moeten garanderen.
Zolang er geen uniforme interpretatie is, zolang er geen gelijke toepassing van de BTW-regels is, is de neutraliteit van het BTW-stelsel niet echt gegarandeerd en hebben we een probleem. Het uiteenlopen van de praktijktoepassing van de wetgeving heeft ongetwijfeld te maken met het ontbreken van een stuk uitvoeringsbevoegdheid bij de Commissie. Het voorstel om aan de Commissie de nodige uitvoeringsbevoegdheid te verlenen en om van het BTW-comité een regelgevend comité te maken, zal de Commissie en het comité meer slagkracht geven en het resultaat moet zijn dat de uitvoering van de BTWreglementering in alle lidstaten op elkaar afgestemd raakt.
De Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid kon hier in al haar wijsheid mee instemmen, maar natuurlijk willen we er ons wel van verzekeren dat we als Parlement onze politieke controle-opdracht ten aanzien van de uitvoerende macht behoorlijk kunnen blijven uitoefenen. Het amendement voor een jaarlijks verslag van het BTW-comité verdient daarom de steun van alle fracties. Van ons zal het die zeker krijgen. Dank u wel, Voorzitter, en felicitaties aan de rapporteur.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in de eerste plaats zou ik willen zeggen dat ik het ten volle eens ben met het betoog van mevrouw Thyssen, die zonet het woord heeft gevoerd en twee belangrijke aspecten heeft aangehaald. Punt één betreft het feit dat wij jammer genoeg nog steeds - en dit sinds vele jaren - een BTWovergangsregeling hanteren, niet wegens gebrek aan werklust of inspanningen van de met dit onderwerp belaste commissaris, de heer Monti, maar wel omdat, zoals u allen weet, voor de goedkeuring van een definitief BTW-stelsel de unanimiteit van de lidstaten vereist is, hetgeen helaas onmogelijk is gebleken.
Daarom dragen de voorstellen tot wijziging van deze richtlijnen die wij hier vanavond in deze reeks verslagen over belastingheffing bespreken onze goedkeuring weg en krijgen de hoofdlijnen van de voorstellen van de Commissie onze steun, in het bijzonder de aspecten die betrekking hebben op de noodzaak voortgang te maken, hoewel wij van mening zijn - en ik veronderstel dat commissaris Monti onze mening deelt - dat het proces te traag verloopt. Hoe het ook zij, het is van het grootste belang dat deze inspanningen worden geleverd, willen wij een definitief systeem in het leven roepen.
Ik zou extra aandacht willen vragen voor een van de in deze richtlijnen vervatte voorstellen dat volgens mij van uitzonderlijk belang is voor de bedrijfssector die binnen de Europese Unie op het gebied van de economische ontwikkeling en de werkgelegenheid een sleutelfunctie vervult: het midden- en kleinbedrijf. Wij zijn van mening dat het voorstel van de Commissie en de rol, waarnaar mevrouw Thyssen heeft verwezen, van het regelgevend comité, alsmede de aan de Commissie toegekende controlebevoegdheid de tenuitvoerlegging van de bepalingen aanzienlijk zouden verbeteren, het systeem zouden vereenvoudigen, het geheel der ondernemingen meer zekerheden zouden verschaffen en vooral het midden- en kleinbedrijf, dat de hoeksteen van de Europese economie vormt, meer garanties zouden bieden.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, ook ik ben blij met de opmerkingen van de commissaris en in het bijzonder met die van de beide rapporteurs. De onderwerpen die zij aanroeren zijn van groot belang.
De zesde BTW-richtlijn, die oorspronkelijk was bedoeld om de afschaffing van de fiscale grenzen en het scheppen van een gemeenschappelijk belastingstelsel mogelijk te maken, is een belangrijke politieke boodschap, met name nu we het hebben over een markt van ongeveer 340 miljoen mensen. Om succes te garanderen is het essentieel dat we de BTW-inning vereenvoudigen en wijzigen. Toch is er op dit gebied, zoals de genoemde sprekers al zeiden, weinig vooruitgang geboekt, deels vanwege de in artikel 99 gestelde eis van eenparigheid van stemmen, maar ook vanwege een gebrek aan initiatief van de kant van de Commissie en andere instellingen om iets op gang te brengen als het erom gaat de ware idealen van de interne markt een juiste vorm te geven.
Enkele parlementsleden hebben de kwestie van de comitologie aan de orde gesteld. Gisteravond hadden we in het Parlement een debat met commissaris Oreja Aguirre over comitologie, het voorstel dat van de Commissie kwam. Gisteravond bracht ik hem duidelijk onder de aandacht, in de context van ons debat over het verslag-Miller van vanavond, dat telkens wanneer de kwestie van afschaffing van belasting- en taksvrije verkoop aan de orde kwam, ook de kwestie van de accijnzen opkwam, namelijk waar accijnzen op de verkoop betaald moeten worden enzovoort.
In plaats van een voorstel bij het Parlement in te dienen en met het Parlement te bespreken hoe dit probleem moet worden opgelost, heeft de Commissie de zaak naar de quango van niet-gekozen, niet-representatieve regeringsambtenaren van lidstaten terugverwezen om in het geheim een beslissing te nemen zonder deze naar het Parlement terug te verwijzen. Waar we op uit zijn is meer overleg, meer interactie. De komende inwerkingtreding van de euro biedt een gelegenheid om de bureaucratische rompslomp te vereenvoudigen.
Tot slot, we hebben, zoals mijn collega van de liberale fractie zei, een gedifferentieerd BTW-stelsel nodig om nieuwe banen en banengroei mogelijk te maken, met name voor het midden- en kleinbedrijf.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, vooreerst wil ik mij excuseren. Daarnet heb ik in mijn hoofd het verkeerde laatje opengetrokken. Graag wil ik bij het rapport Secchi nog een opmerking achteraf maken. Zulks is weliswaar wat ongewoon, maar wel praktisch. Wij willen vermijden - en daarom hebben wij amendementen ingediend - dat de noodzakelijke verduidelijkingen, die de heer Secchi voorstelt, ertoe leiden dat nieuwe mogelijkheden tot belastingvlucht en belastingontduiking gecreëerd worden. Om dit te voorkomen zouden wij graag hebben dat zowel van de zijde van de lidstaten als in het kader van de communautaire regelgeving voorzorgsmaatregelen worden getroffen.
Inzake de kwestie van het BTW-systeem: een aspect daarvan heb ik al naar voren gebracht. De basisidee is toch dat de gemeenschappelijke munt inderdaad - en uitzonderlijk ben ik het hier werkelijk eens met de heer Langen - van dit egoïsme der lidstaten echt een "gevangenendilemma" maakt, waaraan ontsnappen, indien al mogelijk, enkel via communautaire bindende regelgeving kan. Vandaar begroeten ook wij, de groenen, de regelgevende bevoegdheid die voor het BTW-comité wordt ingevoerd. Met de heer Langen delen wij de mening dat het rapport aan het Europees Parlement, dat transparantie schept maar ook een vorm van dialoog daarover mogelijk maakt, een soort voorafgaande voorwaarde is en dat het voor de doeltreffendheid van het geheel noodzakelijk is dat de voorschriften tegen 1 januari 1999 in werking treden.
Wat de heer Müller zegde, beschouwen wij eveneens als zinvol. Men moet de comitologie nogmaals vanaf de oorsprong in het Plumb-akkoord bekijken en erop toezien, dat men hier inderdaad een logisch samenhangend systeem creëert, dat garant staat voor transparantie en efficiëntie. Maar dat is een ander onderwerp.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het over de ontwerprichtlijnen van de Raad die ertoe strekken wijzigingen te brengen in het communautaire belastingstelsel. In zo'n beweeglijk scenario als dat van de nieuwe markt die wij langzaam maar zeker definiëren, kan een richtlijn al in vijf jaar achterhaald zijn. Vandaar de noodzaak dat de onderhavige richtlijn bijgewerkt wordt, en wel in de optiek van een communautair bestek dat aan de ene kant steeds dichter bij het bedrijfsleven komt te staan, vooral bij de kleinere ondernemingen, en anderzijds ook steeds dichter bij de consumenten komt. Het stelsel van BTW en accijnzen, dat onherroepelijk afstevent op harmonisatie tussen de diverse lidstaten, moet de huidige moeilijkheden en beperkingen zien af te schudden, zodat wij de ene markt daadwerkelijk op gang krijgen. De komst van de euro moet de fiscale eenmaking in een stroomversnelling brengen.
Te dien einde is het broodnodig - zoals de heer Langen al heeft gesteld in zijn verslag, waarvoor wij hem overigens zeer erkentelijk zijn - dat men borg staat voor fiscale neutraliteit en dat de nog resterende obstakels voor het vrije verkeer van producten en diensten tussen de diverse lidstaten geslecht worden. Er zijn een paar economische en sociale sectoren die, ook in de komende voorstellen voor richtlijnen, een voorkeursbehandeling moeten krijgen en op wier fiscale behoeften steeds meer ingegaan zal moeten worden, vooral op het vlak van BTW. Ik denk aan de non-profit organisaties en het vrijwilligerswezen, maar ook aan productiesectoren zoals de horeca, en tenslotte de tertiaire dienstverlening, met name handel en toerisme.
Een doelmatiger BTW-stelsel, niet om minder, maar om beter belasting te betalen, kan genoemde sectoren een helpende hand bieden voor het creëren van ontwikkeling en investeringen en dus ook van nieuwe arbeidsplaatsen: want helaas blijft de werkloosheid probleem nummer één van de Europese Unie.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, alle fracties van dit Parlement uiten kritiek op de trage ontwikkeling van het BTW-proces. Welke stappen kunnen wij ondernemen om hier wat vooruitgang in te brengen? Zou het op een of andere manier mogelijk zijn de maatschappij te doen zien dat de inefficiëntie die voortkomt uit het ontbreken van fiscale neutraliteit bijzonder duur uitvalt?
Moeten wij misschien de landen noemen die, in plaats van naar een rechtvaardig en billijk systeem te streven, enkel interesse hebben voor de positieve of negatieve weerslag van het voorstel van de Commissie op de omvang van de door hen geïnde belasting?
Mijnheer Monti, u doet er goed aan de door dit Parlement verleende politieke impuls, de overeenstemming tussen alle fracties, te steunen. Het zou eveneens een goede zaak zijn mocht u de impuls, de levenskracht van de euro benutten, die zijn stempel gaat drukken op heel wat aspecten van het economische leven van de Europese Unie, om te proberen dit proces een beetje te versnellen.
Er zal moeten worden nagegaan welke landen de kosten van de inefficiëntie niet willen opheffen; in dit verband, mijnheer de commissaris, geniet u - zoals u weet - de volledige steun van dit Parlement.
Ik geloof dat wij op een of andere manier "iets" moeten zoeken dat de Raad ertoe aanzet de noodzaak in te zien van een definitief BTW-stelsel dat niet enkel gebaseerd is op de optelsom van de in elk van de lidstaten geïnde belasting. Wij moeten in dit opzicht trouwens voor ogen houden dat alle lidstaten voordeel halen uit de toepassing van een definitief BTW-systeem.
Ik ben van mening dat, nu de euro wordt ingevoerd, een efficiënte werking van de eenheidsmarkt noodzakelijkerwijze gepaard gaat met de uitbouw van een definitieve BTW-procedure. Mijnheer de commissaris, dit proces zal de steun van alle leden van dit Parlement krijgen.
Ik zou de rapporteurs willen danken voor hun verslagen en hen moed willen inspreken, want wij zullen de zaak anders moeten aanpakken willen wij dit proces meer leven inblazen. In zijn huidige vorm is het immers hoogst inefficiënt en zijn er veel te veel kosten aan verbonden. Naar mijn mening, en dit is dan ook een suggestie naar u toe, mijnheer de commissaris, zou het nuttig zijn in dit verband een kwantitatieve studie te maken.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het is zonder twijfel een mooi voorbeeld van de intensievere manier waarop het Europees Parlement in de wetgeving betrokken wordt, dat wij hier in de plenaire vergadering niet enkel over abstracte beleidsthema's discussiëren, maar ook over concrete voorbeelden van invulling praten. Zo hebben wij voor de middag in het algemeen gedebatteerd over de comitologie en de noodzaak van het betrekken van het Parlement in het wilsvormingsproces en thans zien wij bij het Accijnscomité - verslag-Miller - de mogelijkheid van een realisatie. Dit Accijnscomité is een erg belangrijk instrument. Het heeft niet enkel een adviserende functie, maar waarborgt ook een eenvormige interpretatie en toepassing van de accijnsvoorschriften.
Onze wens daarbij is het handhaven van transparantie en democratische spelregels, in het bijzonder omdat het Europees Parlement in de gemeenschappelijke wetgeving optreedt. Wij moeten het verdere verloop in de comités kennen en de richtlijnen van het Parlement implementeren. Dit geldt ook voor het Accijnscomité. Derhalve interesseert mij hierbij een voorstel van Directoraat-generaal XXI. Het Accijnscomité zou bepaalde procedures van richtlijn 97/12 en artikel 7 daarvan niet toepassen. Dat zou neerkomen op een de facto wetswijziging, zonder het Parlement erbij te betrekken.
Vandaar dat ik de aanwezige commissaris de vraag stel: in welke verhouding staat dit voorstel tot zowel de algemene wens naar een meer omvattende inspraak van het Parlement als tot het beleid dat de Commissie volgt inzake de hervorming van de comitologie?

Monti
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ik de rapporteurs, de heren Langen en Miller, willen danken, alsmede de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, voor de steun die via deze verslagen en resoluties wordt verleend aan de algemene doelstelling van de Commissie om een meer uniforme toepassing van de wetgeving op BTW en accijnzen te verkrijgen. Het verheugt me vooral dat in de ontwerpresolutie aan de Raad gevraagd wordt het Parlement opnieuw te raadplegen indien hij het plan mocht opvatten het voorstel van de Commissie ingrijpend te wijzigen. In dit opzicht betreur ik het - en dat is ook een algemeen standpunt van mij - dat bij vraagstukken die zo belangrijk zijn voor de werking van de ene markt, de bestaande rechtsgrond geen ruimte laat voor meer ingrijpende interventies.
Ik zal allereerst mijn commentaar leveren op het verslag van de heer Langen, die ik bij dezen hartelijk dank voor zijn vriendelijke medewerking. Het doel van het onderhavige voorstel voor een richtlijn is dat de Commissie van de Raad de bevoegdheid krijgt om uitvoeringsmaatregelen op het vlak van BTW te nemen. In deze specifieke taak zal de Commissie terzijde gestaan worden door het BTW-comité, maar dit comité zal dan wel de bevoegdheden van een regelgevend comité moeten krijgen. De procedure voorzien voor het comité is die van artikel 2, III a) van het besluit van de Raad 87/373/EEG, het zogeheten comitologie-besluit.
Het voorstel komt tegemoet aan een aantal eisen die door alle bedrijfstakken unaniem naar voren zijn gebracht. Als bedrijven namelijk pogen zaken in andere lidstaten te doen, krijgen zij met allerlei moeilijkheden te maken in de vorm van verschillende toepassingen van de communautaire wetgeving op het vlak van BTW, waardoor zij niet kunnen profiteren van de, toch aanzienlijke, voordelen van de ene markt. Anders geformuleerd, die bedrijven moeten het stellen zonder juridische zekerheid en ze worden dikwijls blootgesteld aan het risico van dubbele belastingheffing. Dit is een van de onnodige kosten die ons bedrijfsleven moet slikken als het zich waagt aan handelsoperaties in een andere lidstaat.
Voor bepaalde bedrijven, vooral bedrijven met een kleine of middelgrote omzet - die juist zo belangrijk zijn voor de toekomst van de economische groei en werkgelegenheid in Europa - vormt het uitblijven van een uniforme toepassing van communautaire maatregelen op het vlak van de BTW een onoverkomelijke barrière op de Europese markt. Dit soort barrières kan verwijderd worden, en dat moet ook. Daarom is het zaak dat er geschikte maatregelen worden genomen om een uniforme toepassing in de gehele Europese Unie van de communautaire maatregelen op het vlak van BTW te verzekeren. De voorgestelde procedure maakt het de Commissie mogelijk deze moeilijkheden in samenwerking met het BTW-comité te tackelen c.q. te verhelpen.
De Commissie waardeert het dat haar plannen een goed gehoor vinden bij het Parlement, zoals ook blijkt uit het verslag van de heer Langen. Ik sta volledig achter de spirit van de voorgestelde amendementen en het is alleen maar om formele redenen dat ik genoopt ben ze af te wijzen. De Commissie erkent dat het Parlement er alle belang bij heeft ingelicht te worden over de werkzaamheden van de comités die de Commissie terzijde staan. Maar dit aspect wordt al afgehandeld in een voorstel dat de Commissie heeft gereedgelegd voor een nieuw besluit van het comité.
Dus wat dit specifieke probleem betreft, dankzij het voorstel kunnen via een algehele aanpak specifieke prognoses in de afzonderlijke wetgevingsmaatregelen vermeden worden.
Dan het tweede amendement. Ik ben het volledig met u eens dat de in het voorstel aangeduide datum niet realistisch is, want die datum is al verstreken. Toch voel ik me enigszins gegeneerd om nu als nieuwe datum 1 januari 1999 te zetten, want dan zouden wij wel heel optimistisch zijn met betrekking tot de goedkeurings- en uitvoeringstermijnen. Aangezien de voorgestelde nieuwe procedure geen enkele omzetting van de lidstaten vergt, behoudt de Commissie liever haar vrijheid om een nieuwe deadline af te spreken zodra het ernaar uitziet dat de Raad het voorstel gaat goedkeuren. Ik wil mijn reactie op het verslagLangen beëindigen door u nogmaals te danken voor de kostbare steun die u verleent. Een en ander zal heel bevorderlijk werken en het voorstel maakt nu volgens mij een gerede kans spoedig te worden aangenomen door de Raad.
Ik ga nu kort in op het verslag dat de heer Miller heeft ingediend - die ik uiteraard ook hartelijk dank - over het voorstel voor een richtlijn dat vorig jaar juli door de Commissie is ingediend met het doel de regelgevende bevoegdheden van de Commissie, bijgestaan door het Accijnscomité, uit te breiden voor wat betreft de uitvoeringsmaatregelen van communautaire bepalingen op het vlak van accijnzen. Dit voorstel bleek noodzakelijk omdat men inzag dat, zodra de Commissie en het Accijnscomité hun toch al beperkte regelgevende bevoegdheden opgesoupeerd hebben, zij niets anders overhouden dan raadgevende bevoegdheden om de nieuwe problemen het hoofd te bieden.
De belangrijke strijd tegen fraude en smokkel vergt een gezamenlijke actie van de nationale overheden die alleen via gemeenschappelijke regels aan het rollen kan komen. Bovendien is het zo dat de bedrijven terecht verwachten dat ze ook in dit geval kunnen profiteren van alle voordelen van een echte ene markt, maar veelal worden ze daarin gehinderd door omslachtige administratieve formaliteiten die in elke lidstaat weer anders luiden. Er zijn dus duidelijk twee verschillende redenen aan te wijzen om ruimere regelgevende bevoegdheden te eisen.
Tot zover de ontwerprichtlijn in het algemeen. Ik wilde thans inhoudelijk ingaan op het verslag dat is ingediend door de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid. De Commissie heeft namelijk een paar reserves voor wat betreft amendement 2, dat twee nieuwe alinea's wil toevoegen aan artikel 24, lid 2. Ten eerste wil men met deze toevoegingen een juridisch karakter geven aan het informele akkoord van 1988 op het vlak van transparantie van de activiteiten van de comités, het zogeheten akkoord-Plumb/Delors. Ten tweede is het de bedoeling uitvoering te geven aan het besluit van de Commissie met betrekking tot het raadgevend comité op het gebied van douanezaken en indirecte belastingen.
Wat betreft de eerste toevoeging moet beklemtoond worden dat de Commissie in juni jongstleden een ontwerpbesluit van de Raad heeft ingediend tot wijziging van besluit 87/373/EEG, dat de activiteiten van de comités regelt. In dit voorstel staat met name dat het Europees Parlement regelmatig op de hoogte wordt gehouden van de werkzaamheden van de comités. Vandaar dat de agenda's van de vergaderingen, de ontwerpverordeningen en de uitslagen van de stemmingen naar het Parlement doorgezonden zullen worden. Eveneens zal het Parlement op de hoogte worden gehouden van alle aan te nemen maatregelen of ontwerpmaatregelen die de Commissie de Raad doet toekomen. Het komt me dus voor dat de verwijzing naar het akkoordPlumb/Delors in de context van deze richtlijn overbodig is.
Dan het andere aspect: het raadgevend comité op het gebied van douanezaken en indirecte belastingen is al operationeel. Toch wil de Commissie dit comité liever niet vermelden in de onderhavige ontwerprichtlijn, omdat het doel van deze richtlijn is de regelgevende bevoegdheden op het vlak van accijnzen uit te breiden. Het paritair comité op het gebied van douanezaken en indirecte belastingen blijft daarentegen slechts een raadgevend comité.
Voor wat ten slotte het laatste amendement betreft, de Commissie gaat akkoord met het beginsel ervan. De automatisering van controles op het vlak van accijnzen is een van de prioriteiten van het optreden van de Commissie op dit terrein. Met het oog hierop zijn er al een paar initiatieven genomen op grond van de bestaande bepalingen, namelijk de artikelen 18 en 19 van richtlijn 92/12/EEG, en in het kader van het programma FISCALIS. In deze context heeft de Commissie een openbare inschrijving georganiseerd voor een haalbaarheidsstudie die het komende jaar verricht gaat worden. Wel moet ik duidelijk zeggen dat de totstandbrenging van een geautomatiseerd systeem geen taak voor de Commissie is. Anders dan douanerechten zijn accijnsrechten nationale middelen, vandaar dat ze onderworpen zijn aan controles van de lidstaten. De Commissie kan, met andere woorden, niet in de plaats treden van de lidstaten voor uitvoering van de controles, noch kan zij volledig de financiering van dat automatiseringsproject op zich nemen.
Ik rond mijn betoog af, mijnheer de Voorzitter, door nogmaals een woord van dank te richten tot het Europees Parlement voor alle steun die ons ten deel valt. Wij rekenen op u voor de besprekingen! De acties die wij vanavond behandelen en die verschillende fronten van het belastingwezen gelden, zijn zo hecht met elkaar verweven, mijnheer Wolf, dat ik best begrijp dat men soms door de bomen het bos niet helemaal meer ziet. Wat ik ook nog wilde zeggen is dit: afgezien van afzonderlijke technische aspecten van deze maatregelen welke wij nemen met ruggensteun van het Parlement om een betere coördinatie van het belastingstelsel tot stand te brengen, is ons ultieme doel toch wel de economische groei en vooral de werkgelegenheid aanzwengelen. Zonder een betere coördinatie van het belastingwezen wordt het verschrikkelijk moeilijk nieuwe werkgelegenheid in Europa te scheppen en wordt het nog moeilijker banen te creëren voor jongeren, die deze kansen het hardst nodig hebben. Wij wenden ons nu dus vooral tot de jongeren die hedenavond zo rijkelijk vertegenwoordigd zijn in dit Huis, en als de Voorzitter mij dit nog even toestaat, wilde ik mij namens de Commissie aansluiten bij het welkomstwoord dat hij zojuist heeft gericht tot al die jongeren die hier vanavond aanwezig zijn.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Harmonisatie omzetbelasting
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0252/98) van de heer Castagnède, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement overeenkomstig artikel 12, lid 4 van de Zesde Richtlijn van de Raad van 17 mei 1997 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting - Gemeenschappelijk Stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme grondslag (COM(97)0559 - C4-0119/98).

Castagnède
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, in tegenstelling tot wat een dubbelzinnige titel kan doen geloven handelt het verslag waarover wij zullen beraadslagen over het vraagstuk van de Europese BTW-tarieven en meer bepaald het toepassingsgebied van de lage tarieven.
Zoals u weet is het onderlinge-aanpassingsproces inzake de omzetbelasting in die mate gevorderd dat de huidige communautaire wetgeving voorziet in een normaal BTW-tarief van minimaal 15 %. Verder staat zij de lidstaten toe een of twee lage tarieven toe te passen die niet minder dan 5 % mogen bedragen en uitsluitend van toepassing zijn op de goederen en diensten die behoren tot de categorieën vermeld in bijlage H van de 6de BTW-richtlijn.
Op basis van een verslag van de Commissie heroverweegt de Raad om de twee jaar op welk gebied de lage tarieven van toepassing zijn. Haar laatste verslag werd in 1997 opgemaakt en voor behandeling naar ons verwezen. Alvorens de grond van de zaak aan te snijden wil ik benadrukken dat het parlementaire optreden op dit vlak belangrijk is. Het gaat immers om de goedkeuring van de belasting die op een reeds ruim gecommunautariseerde materie van toepassing is. Waar het de BTWtarieven binnen de Unie betreft moet het Parlement zijn rol als vertegenwoordiger van de burgers van de Unie ten volle vervullen.
De Commissie heeft de toestand inzake de lage tarieven onderzocht en bevestigt ons dat er een grote ongelijkheid bestaat. Denemarken is het enige land dat geen lage tarieven toepast, 4 landen passen twee lage tarieven toe, maar van de landen die slechts één laag tarief hanteren doen velen in feite, en zoals zij er gedurende de overgangsperiode toe gemachtigd zijn, een beroep op talrijke buitengewone tarieven. Nultarief, extra laag tarief, zogenaamd "parkeertarief" .
Volgens de Commissie is de ongelijkheid van de tarieven op het ogenblik niet echt nadelig voor de concurrentiesituatie, ook al worden sommige onevenwichtigheden geconstateerd. Overigens kan de Commissie niet akkoord gaan met een wijziging van de lijst van de goederen en diensten waarop een laag tarief kan worden toegepast.
Wat ons betreft, wij zeggen duidelijk dat de huidige toestand inzake de lage BTW-tarieven binnen de Unie onbevredigend is. Hij is onverenigbaar met de voorschriften van de interne markt in verband met de eenheidsmunt. Hij is onverenigbaar met het streven naar de invoering van een nieuw gemeenschappelijk BTW-stelsel dat gebaseerd is op de heffing in het land van herkomst. Hij is zelfs onverenigbaar met de gewijzigde economische en sociale behoeften waaraan het fiscaal beleid moet worden aangepast.
In de landen die vanaf volgend jaar de prijzen inclusief alle heffingen bekend zullen maken en in euro zullen uitdrukken zal het duidelijk worden dat de BTW in het intracommunautair handelsverkeer niet neutraal is. Er zal concurrentievervalsing ontstaan en het omleiden van handel zal toenemen. Ongetwijfeld zullen deze verschijnselen zich door de groei van het elektronisch handelsverkeer uitbreiden.
Het is daarom gemakkelijk te begrijpen dat onze regeringen inzake tarieven om politieke en begrotingsredenen tot immobilisme geneigd zijn. Zodra deze starre houding onhoudbaar wordt, kunnen wij ons, naar onze mening, maar beter op veranderingen voorbereiden.
Wat de invoering van het nieuw gemeenschappelijk BTW-stelsel betreft werd het op elkaar afstemmen van de tarieven tot dusver beschouwd als de laatste stap, als, om zo te zeggen, de bekroning van het proces. Wij zijn er daarentegen van overtuigd dat de grote ongelijkheid van de tarieven en de op dit vlak behoudende opstelling van de lidstaten de overgang naar het definitieve stelsel fundamenteel in de weg staan.
Ook al is het in deze situatie waarschijnlijk onmogelijk het streven naar de volledige harmonisatie van de tarieven op korte termijn waar te maken, toch lijkt het ons noodzakelijk dadelijk een proces op gang te brengen om de tarieven volgens een progressieve en realistische methode dichter bij elkaar te brengen. Zulke methode moet steunen op het invoeren van nauwkeurige definities van de categorieën van goederen en diensten die voor een laag tarief in aanmerking komen. Zij moet de lidstaten een tijdschema voor de afschaffing van de uitzonderingssituaties opleggen en hun daarbij voor de vastlegging van een, of beter twee, lage tarieven wellicht een zekere bewegingsvrijheid laten. Wij rekenen erop dat de Commissie op dit vlak de nodige vindingrijkheid aan de dag zal leggen om een werkwijze uit te stippelen die de toenadering in de hand zal werken; het gaat er in eerste plaats om eraan te beginnen.
Wij zijn tenslotte van oordeel dat de categorieën van goederen of diensten die van een laag tarief kunnen genieten niet mogen verstarren. Zowel de techniek als de economische en maatschappelijke behoeften zijn aan veranderingen onderhevig. De BTW is van nature een belasting die achteraf wordt afgedragen; lage tarieven worden toegepast om het ruime gebruik van prioritaire goederen en diensten te vergemakkelijken. In dat opzicht komen sommige categorieën van bijlage H voor aanpassing in aanmerking. Daarom steunen wij bepaalde desbetreffende amendementen.
Tenslotte, in het algemeen gesproken zijn de belastingstelsels van de Unie structureel nadelig voor een productiefactor, met name de arbeid in loondienst. De voorstellen van commissaris Monti om bij wijze van proef een laag tarief toe te passen op sommige arbeidsintensieve activiteiten lijken ons in dat opzicht zeer belangrijk. Zij kunnen de werkgelegenheid rechtstreeks bevorderen. Zij kunnen bijdragen tot de vermindering van het zwartwerken. Zij kunnen vooral duidelijk maken dat de Unie vastbesloten is zich in te zetten voor de vermindering van de werkloosheid, voor volledige werkgelegenheid. Daarom krijgen deze voorstellen onze bijzondere steun.

Metten
Voorzitter, het functioneren van het BTW-systeem in de Europese Unie is niet echt iets om trots op te zijn. Het systeem is extreem gecompliceerd, omdat er in feite niet één systeem is maar vijftien varianten van een systeem. Wij weten allemaal dat dit komt door de Verdragsvereiste dat veranderingen unanimiteit vereisen. Nationale uitzonderingen op de algemene regels kunnen daardoor in de praktijk nooit afgeschaft worden.
Wellicht dat de regelgevende bevoegdheden voor het BTW-comité, waar wij het net over gehad hebben, in dit opzicht een echte harmonisatie-impuls kunnen geven. Maar het verslag-Castagnède is een goede gelegenheid om stil te staan bij de systeemveranderingen die nog voorzien zijn.
Het Commissie-voornemen is nog steeds om het bestemmingslandprincipe in de BTW te vervangen door het oorsprongslandbeginsel. Met andere woorden goederen en diensten worden niet meer tegen nultarief belast als zij verzonden worden naar andere lidstaten, maar tegen het tarief waarvoor die goederen of diensten ook in de nationale economie belast worden. Voor consumentenaankopen bestaat dit oorsprongslandprincipe natuurlijk al, zij het dat er forse uitzonderingen op gemaakt worden, onder andere voor postorderverkopen en voor nieuwe auto's. Waarschijnlijk is inmiddels dat het bestemmingslandbeginsel ook zou blijven gelden voor telecomdiensten en wijder nog voor aankopen via Internet. Dat we het hierbij over een enorme groeimarkt hebben, mag wel duidelijk zijn.
De vraag rijst met zo'n groeiende lijst uitzonderingen of het oorspronkelijk idee van omschakeling naar het oorsprongslandbeginsel niet aan herziening toe is. Deze vraag klemt des te meer daar een aantal voorwaarden voor het zonder concurrentievervalsing te veroorzaken functioneren van het oorsprongslandsysteem onhaalbaar en onwenselijk lijken. Hoewel tariefverschillen bij goederen of diensten waar nauwelijks grensoverschrijdend verkeer in plaatsvindt zonder problemen kunnen voortduren, zullen deze bij concurrentiegevoelige producten grotendeels moeten verdwijnen. Dit betekent dat het normale tarief in de lidstaten zeer sterk zal moeten convergeren en dat de lidstaten vervolgens praktisch gezien hun beleidsvrijheid kwijt raken om op eigen houtje nog veel aan dit tarief te veranderen.
Kortom, als conjunctuurinstrument of als instrument om de belastingontvangsten te verhogen zal de BTW wegvallen. Dat is een grote handicap aangezien de begrotingsuitgaven ook al aan banden zijn gelegd door het stabiliteitspact en de belasting op arbeid, de gemakkelijkst te belasten factor, niet omhoog kan maar juist omlaag zou moeten.
Deze problemen zijn natuurlijk in de eerste plaats door mijzelf al herhaaldelijk aan de orde gesteld. Ik ervaar het dan ook niet als een positie van kracht van de kant van de Commissie dat zij tot op heden het antwoord op bovenstaande problemen schuldig is gebleven. Wellicht kan de commissaris vanavond deze struisvogelpolitiek beëindigen of althans toezeggen er ons een gefundeerd antwoord op te laten bezorgen.
Tenslotte, iets heel anders. Verlaagde BTW op arbeidsintensieve diensten, een stokpaardje van ons beiden, hoe is het met de voortgang daarvan? Kan de commissaris met enige zekerheid toezeggen dat dit probleem weer aan de Europese Raad in Wenen zal worden voorgelegd, dat er enige kans op voortgang is of zit er weinig vaart in? Wat mij betreft en wat mijn fractie betreft is het een prioriteit en zullen wij ook van onze kant druk op het Oostenrijkse voorzitterschap uitoefenen.

Thyssen
Voorzitter, de harmonisatie van de BTW-tarieven is een oud zeer. Er zijn beslist stappen gezet met de invoering van het overgangsregime, maar de verschillen blijven te groot. Uit de mededeling van de Commissie blijkt dat de verschillen in tarieven geen concurrentievervalsing teweeg brengen en geen verschuiving in de handelsstromen veroorzaken. Macro-economisch klopt het wellicht allemaal, maar vanuit micro-economisch opzicht is er wel degelijk een probleem; met name in de grensgebieden worden wij daar voortdurend vanuit het bedrijfsleven op gewezen.
Uit de discussie in de EMAC heb ik onthouden dat de Raad en de Commissie niet van plan zijn om nog tijdens het overgangsregime de bijlage H te wijzigen. Naar verluidt mogen we wel uitkijken naar uniforme definities van de in deze bijlage opgesomde categorieën. Ik had graag van de commissaris geweten wat de timing van deze plannen is en of dit dan één van de eerste opdrachten wordt van het BTW-comité in zijn nieuwe hoedanigheid.
Voorzitter, de euro staat voor de deur en het definitief BTW-stelsel op basis van het oorsprongsbeginsel is in aantocht. We beseffen allemaal hier in Huis dat beide evoluties ertoe zullen bijdragen dat de prijsverschillen die voortvloeien uit de verschillen in BTW-tarieven, een meer rechtstreekse invloed zullen hebben op de concurrentiepositie van de marktdeelnemers dan nu het geval is.
Mijnheer de commissaris, de bedrijven maken zich hierover ernstige zorgen. Ze hebben geen schrik van concurrentie maar ze willen wel beschikken over gelijke wapens. Dat uniformisering niet meteen mogelijk is, aanvaarden zij en begrijpen zij, maar dat aan een verdergaande harmonisatie niet kordaat en continu wordt voortgewerkt, nemen zij niet. De verschillen moeten snel kleiner worden.
Voorzitter, als met het oog op het definitief stelsel de tariefcategorieën bekeken worden, dan rekenen wij erop dat de signalen die wij vandaag bij de bespreking en morgenmiddag bij de stemming uitzenden goed zullen begrepen worden.

Gasòliba i Böhm
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, het verslag van de heer Castagnède heeft een aantal punten gemeen met de opmerkingen die ik in mijn vorige uiteenzetting heb gemaakt. In de eerste plaats omdat het, zoals ook in mijn betoog het geval was, overeenkomt met de ideeën en het standpunt van mevrouw Thyssen en ook omdat wij proberen vooruitgang te boeken betreffende bepaalde aspecten die ons moeten toelaten het huidige systeem te verbeteren. Wij zijn ons er weliswaar van bewust dat dit systeem verre van ideaal is, maar wij kunnen niet anders dan in de situatie berusten aangezien de lidstaten er niet in slagen overeenstemming te bereiken over een definitief op Europees niveau toegepast BTW-stelsel.
Zoals de rapporteur terecht heeft opgemerkt, beoogt het verslag-Castagnède op de eerste plaats een harmonisatie van de lage BTW-tarieven. Dit heeft in bepaalde gevallen natuurlijk een ernstige distorsie van het principe van de interne markt tot gevolg en wij zouden daarom ook willen dat er een oplossing wordt gezocht voor de daaruit voortvloeiende discriminatie. Met uw welnemen zou ik u erop willen wijzen dat ik de gelegenheid heb gehad rapporteur te zijn in het Spaanse parlement bij de invoering van de BTW in mijn land ingevolge de toetreding van de Spaanse staat tot de Europese Unie en ik weet maar al te goed hoeveel druk de verschillende sectoren uitoefenen om in de categorie van de lage belasting te worden ondergebracht. Iedereen heeft wel een of ander argument om tot de categorie van de lage BTW te behoren, maar er zijn logischerwijze sectoren waarvoor deze classificatie gerechtvaardigd is en andere sectoren waar dit niet zo duidelijk is.
Dit alles brengt ons in een moeilijk parket wat de bespreking van een aantal amendementen betreft, zoals de voorstellen om aan de tekst een aantal specifieke onderwerpen toe te voegen.
Wij, in onze hoedanigheid van liberale fractie, zullen deze initiatieven niet steunen, ook al komt deze houding politiek gezien niet bepaald sympathiek over. Wij verlenen anderzijds wel onze steun aan het standpunt van de rapporteur en aan alle amendementen die erop gericht zijn de Commissie ertoe aan te sporen een voorstel in te dienen dat de harmonisatie van de lage tarieven op het niveau van de Europese Unie beoogt.

Souchet
Mijnheer de Voorzitter, ik kan niet akkoord gaan met de eerste overweging in het verslag van onze collega Castagnède. Naar zijn mening zijn de problemen in de grensgebieden te wijten aan het feit dat de BTW-tarieven in de verschillende lidstaten niet geharmoniseerd zijn. Deze interpretatie lijkt ons onjuist.
Zoals mijn collega Edouard des Places en ik in ons amendement te kennen geven, is onze fractie van oordeel dat de BTW ten opzichte van grensoverschrijdend handelsverkeer niet neutraal is omdat in werkelijkheid de administratieve procedures ontoereikend zijn en tot toepassings- en controleproblemen aanleiding geven. Ik weet dat het onderwerp nu niet aan de orde is, maar sommigen hier beschouwen de volledige harmonisatie van de BTW-tarieven als de volgende stap in hun streven naar de opbouw van een federale superstaat. De maatregel zou immers tot gevolg hebben dat de beslissingsbevoegdheid van de lidstaten zowel inzake begroting als inzake fiscaliteit zeer wordt beperkt.
Het probleem waarmee wij in de grensgebieden in feite worden geconfronteerd is het volgende: hoe kunnen wij de deelnemers aan het handelsverkeer aan weerskanten van de grenzen opnieuw gelijke kansen geven en tegelijkertijd fraude met de BTW voorkomen. De oplossing die ons hier wordt voorgesteld, een harmonisatie van de BTW-tarieven, is voor dit probleem ontoereikend. Zij kan het niet verhelpen. De echte oplossing voor dit fraudeprobleem is te vinden in een betere administratieve follow-up, in een verbetering van de controleprocedures en in de invoering van een coherent geheel van strafmaatregelen.
De administratieve procedure die binnen de eenheidsmarkt is vastgelegd vertoont belangrijke leemtes. Tijdens verschillende vergaderingen hebben de nationale instanties ze reeds onder de aandacht van de Commissie gebracht. En nu stel ik met spijt vast dat de Commissie niet probeert concrete oplossingen te vinden voor het falen van haar eigen werkwijze. Zij verkiest de vlucht naar voren en maakt van een technische moeilijkheid gebruik om een politiek project voor te staan waarvan in de Verdragen geen sprake is, namelijk de harmonisatie van de BTW-tarieven.
De Commissie zou er beter aan doen een technisch probleem met een technisch middel op te lossen, met andere woorden ons een verslag moeten voorleggen over de slechte werking van de bestaande procedures, evenals zo spoedig mogelijk, een ontwerpverordening die de vereiste verbeteringen concretiseert. Mijnheer de Voorzitter, het is belangrijk dat ons Parlement de Commissie aan haar taken herinnert.

Martinez
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, het verslag van de heer Castagnède brengt ons terug bij het vervolgverhaal over de harmonisatie. Het lijkt helemaal technisch, maar gevoelselementen ontbreken niet, zoals het laag tarief voor platen of cd-roms. De oud-burgemeester van Straatsburg is er een voorvechter van. Het was ook nodig de BTW op de horeca te harmoniseren en daarbij onderscheid te maken tussen de sandwich die in een bistro of in een fastfood gegeten wordt. Het ging over de superlage tarieven. Zo wil de Franse regering haar tarief van 2, 10 % op de terugbetaalde geneesmiddelen.
Wat het Castagnède-verslag hoofdzakelijk doet is vaststellen dat de BTW-tarieven na zes jaar grote markt niet geharmoniseerd zijn. Het normale tarief schommelt tussen 15 % en 25 % in Denemarken, dus 10 procentpunten verschil. Voor het lage tarief loopt het verschil zelfs op tot 12 procentpunten. Desondanks draait de grote eenheidsmarkt. Aan het einde van de jaren 1980 werd ons evenwel gezegd dat het een catastrofe zou worden. In het verslag-Cookfield werd aangeraden twee grondslagen voor de tarieven vast te leggen. De Europese Commissie wilde een clearing-out, een compensatiekas. De eenheidsgedachte vierde hoogtij en vandaag weten we dat het een grote leugen was, een leugen die veel gekost heeft.
De socialistische regering van de jaren 1990 tot 1993 heeft de BTW op kaviaar, diamanten, Porsche-wagens, bontmantels, dit wil zeggen de BTW op het socialistisch verbruik, met 15 procentpunten verlaagd. Miljarden gingen verloren, miljarden die hadden kunnen dienen om de belastingheffing op de arbeid te verlagen. Wij horen dat de BTW in het land van herkomst moet worden geïnd. In het land van bestemming werkt het ook! Wij horen dat de euro de zaken zal veranderen. De dollareenheidsmunt belet evenwel niet dat New Jersey en de staat New York op plaatselijk vlak verschillende heffingen toepassen. Wij horen dat het elektronisch handelsverkeer verstoringen zal veroorzaken. Maar het elektronisch handelsverkeer is een randverschijnsel. Het maakt zelfs geen 1 % uit.
In werkelijkheid schuilt achter al deze debatten een grote knoeiboel. In een Europa met 20 miljoen werklozen had men beter moeten nadenken. Is bijvoorbeeld de Europese overfiscaliteit niet de grote oorzaak van de werkloosheid? Kunnen wij van een grote transatlantische markt spreken als er wat de belastingdruk betreft verschillen van 10 procentpunten bestaan. En ik eindig met volgende hoogst belangrijke vraag: hadden we voor de overgang naar de euro geen vijfde voorwaarde moeten vastleggen, een maximum voor de belastingdruk van bijvoorbeeld 40 %?

Lienemann
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, mijnheer de commissaris, wij mogen niet vergeten dat de BTW een onrechtvaardige belasting is die op lage inkomens, dit wil zeggen op inkomens met lage koopkracht, veel zwaarder doorweegt. Zij is immers een indirecte belasting die bovendien niet aan het inkomen gekoppeld is. Daarom zou de Europese Unie meer moeten doen dan de BTW harmoniseren. Zij zou ze ook moeten verlagen. Het is nodig in het licht van de sociale rechtvaardigheid. Het is ook nodig om het binnenlands verbruik te stimuleren en dus de groei weer op gang te brengen. Een BTW-verlaging kan dus tot de werkgelegenheid bijdragen, niet alleen vanwege haar positief effect op het verbruik, maar ook omdat deze selectieve belasting in het voordeel kan spelen van sectoren die arbeidsplaatsen creëren. Ik ben dus van mening dat de harmonisatie van de BTW uit dit oogpunt van herziening naar beneden moet worden aangepakt. Daarom wens ikzelf dat er een nultarief wordt ingevoerd en dat dit, waar het al van toepassing is, in elk geval wordt behouden. Ik ben op langere tijd zelfs voorstander van een Europees beraad over een superlaag tarief.
Bovendien ben ik voor een uitbreiding van het toepassingsgebied van het lage tarief. Ik denk dat het verslag van mijnheer Castagnède in dit opzicht bijna alle nodige deuren opent, en ik voeg daaraan toe dat de amendementen die inzake de uitbreiding van het toepassingsgebied van het lage tarief nog verder gaan onze goedkeuring krijgen. Ik denk in het bijzonder aan alle cultuurproducten, zoals platen en de cd-roms. Ook de nieuwsvoorziening mogen we niet vergeten. Vooral de geschreven pers heeft nood aan steun en aanmoediging. Verder moet de BTW, door een uitbreiding van het toepassingsgebied van het lage tarief, in alle arbeidsintensieve sectoren naar beneden. Commissaris Monti stelt ons namens de Commissie voor op dit gebied proeven te nemen. Ik hoop dat het Parlement veeleisender zal zijn en zich zal uitspreken voor de alomvattende uitbreiding van het lage tarief tot bijvoorbeeld de woningbouw, de sociale woningbouw en de horeca, kortom voor een massale uitbreiding tot de arbeidsintensieve sectoren.
Ik weet welk argument gewoonlijk wordt gebruikt om de beperking van het domein van het lage tarief te verdedigen. Het is altijd de daling van de inkomsten. Maar precies op dit gebied moeten het Parlement en de beleidsmakers kiezen. Er zijn middelen om binnen de Europese Unie belastinginkomsten te verwerven, zelfs geharmoniseerde. Ik herinner eraan dat de Commissie nog voorstellen moet uitwerken inzake de inhouding aan de bron op de inkomsten uit spaargelden. Dat is een domein dat wij veel rechtvaardiger kunnen belasten. We kunnen ook - en ik denk dat de jongste crisis bewijst hoe actueel deze eis is - heffingen op de kapitaalbewegingen toepassen, met andere woorden belastingen invoeren op de sectoren die op het ogenblik in onze samenleving de belangrijkste bron van verrijking zijn, met name de financiële speculatie, het sparen en het gecumuleerd vermogen. Dan kunnen wij overgaan tot de verlichting van de belasting die het zwaarst op de gewone mensen drukt - wat tot de groei van de werkgelegenheid zou kunnen bijdragen - met name de BTW.
Ik hoop dus dat een groot aantal parlementsleden akkoord gaat met de voorstellen en suggesties voor harmonisatie die in het verslag-Castagnède zijn opgenomen. Hopelijk zal de Commissie zich dan sterker voelen om in haar krachtmeting met de Raad in deze denkrichting te volharden.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, telkens wanneer wij het onderwerp van de BTW aansnijden, komt ons debat in een vicieuze cirkel terecht die niet veel weg heeft van een ernstige analyse. Men verwijt de BTW zijn regressieve karakter en dat is voor de verschillende fracties een aanleiding om tegen elkaar op te debatteren over de amendementen die nodig zijn om te vermijden dat deze degressieve belasting nadelige gevolgen heeft voor de minst kapitaalkrachtige belastingbetalers.
Maar net zomin als de overige indirecte belastingen is de BTW regressief noch progressief. De directe belastingen moeten progressief zijn. En als wij erop staan het progressieve karakter te doen toenemen, kunnen we maar beter de directe belastingheffing wijzigen. Wij mogen evenmin het kostenbeleid vergeten. Het kostenbeleid van alle begrotingen tracht juist het gebrek aan progressiviteit van de indirecte belasting te compenseren.
Laten we daarom geen verkeerde conclusies trekken. Iedereen wil de zwakkeren beschermen. Deze doelstelling is niet voorbehouden aan een enkele partij of politieke strekking. Hetgeen hier ter discussie staat, zijn een aantal amendementen - en wij hopen van harte dat zij worden aangenomen - die er bijvoorbeeld op gericht zijn de bijdragen en de sociale lasten omlaag te halen via de BTW, ik herhaal, via de BTW en niet via andere talrijke maatregelen die moeten worden getroffen.
De bedoeling is de belasting op arbeidsintensieve producten te verlagen via de directe heffing. Dat is haast onuitvoerbaar. Ik heb op een belastingdienst gewerkt, die van Navarra, en ik weet hoe moeilijk het is te beslissen welke producten in de verschillende belastingcategorieën moeten worden ondergebracht.
Het is een goed voornemen, maar ik twijfel eraan of het technisch haalbaar is. Ik zou dan ook graag de mening van professor Monti terzake vernemen.
Andere amendementen, zoals dat van mijn collega Cassidy, hebben misschien wel kans op slagen, bijvoorbeeld het voorstel dat de niet-gouvernementele organisaties die humanitaire werkzaamheden voor de derde wereld verrichten en de BTW in principe niet kunnen recupereren, daar wel de mogelijkheid toe krijgen. Dit is een manier om via de BTW aan de vennootschappen zonder winstoogmerk een sociale dimensie en een rechtvaardige behandeling toe te kennen.
Waarde collega's, dit is het vierde verslag waarmee dit Parlement de uiterst noodzakelijke belastingharmonisatie tracht te steunen. Wij hebben allen onze mening daaromtrent geuit en ik wil niet in herhaling vallen.
Sterkte, mijnheer de commissaris. Zoals mijn collega Langen heeft gezegd, zult u een bres moeten schieten in een stalen pantser. "Forza" , mijnheer de commissaris.

Pérez Royo
Mijnheer de Voorzitter, het onderhavige verslag over de harmonisatie van de BTW en meer bepaald van de lage belastingtarieven draagt onze goedkeuring weg en wij verlenen ook onze steun aan het verslag van de Commissie, dat aan de basis van het verslag van het Parlement ligt.
Net zoals mijn collega's die hier vanavond reeds het woord hebben gevoerd, wil ik de aandacht leggen op de moeilijkheden die gepaard gaan met de belastingharmonisatie, zelfs wanneer het een sector zoals de indirecte belasting en in het bijzonder de BTW betreft, waar de werkzaamheden op het gebied van de belastingharmonisatie reeds een lange traditie achter de rug hebben. Getuige daarvan het feit dat de BTW, zoals wij allen weten, ook wel "Europese belasting" wordt genoemd.
Ondanks alles is deze Europese belasting er niet in geslaagd de evolutie van de economische structuur van de Unie te volgen. De lidstaten en de Europese instellingen, die met goed gevolg de eenheidsmarkt tot stand hebben weten te brengen - met de komst van de euro zal dit nog duidelijker worden - hebben echter geen overeenstemming kunnen bereiken over de tenuitvoerlegging van een definitief BTW-stelsel dat aansluit bij de eisen en de filosofie van de eenheidsmarkt, waardoor wij het jammer genoeg nog steeds met de overgangsregeling moeten doen.
In verband met dit probleem, dat door elk van ons wordt onderkend, zou ik kort willen verwijzen naar de strategie van de Commissie, waarover de heer Monti wat dit concrete punt betreft het laatste woord heeft en die mijns inziens de goede richting uitgaat. Het is een strategie die getuigt van voorzichtigheid, die stapsgewijs te werk gaat en die, om zo te zeggen, het nodige klimaat en de nodige voedingsbodem creëert om vorderingen te maken die door iedereen worden erkend maar die, wanneer het op het nemen van politieke beslissingen aankomt, niet naar behoren worden uitgevoerd. Het onderhavige verslag over de voorwaarden voor de toepassing van de lage tarieven ligt in de lijn van deze strategie.
Voorts zou ik nog kort de volgende punten willen behandelen: in de eerste plaats, onze steun voor een harmonisatie of verregaande onderlinge afstemming wat de vaststelling van de lage tarieven betreft; onze steun voor het afschaffen van het facultatieve karakter van bijlage H over mogelijke toepassingen van het lage tarief; en onze onvoorwaardelijke steun voor een punt dat reeds eerder is aangehaald, met name de noodzaak om bij het bepalen van de transacties waarop de lage tarieven van toepassing zijn speciale aandacht te besteden aan de verrichtingen die betrekking hebben op arbeidsintensieve producten of diensten.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, allereerst wilde ik mijn dank betuigen aan de heer Castagnède voor zijn uitmuntende verslag, waar het werk van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid op gebaseerd is. Ik vind het uiterst nuttig dat dit Parlement het initiatief tot dit verslag heeft genomen. Zo krijgt de Commissie inzicht in de mening die in het Europees Parlement heerst omtrent de noodzaak tot verdere harmonisatie van de BTW-tarieven.
Uit de resolutie waarover het Parlement zich vandaag moet uitspreken, is volgens de Commissie duidelijk af te leiden dat het Parlement begrip heeft voor het standpunt zoals de Commissie dat heeft ontvouwen in het verslag van 13 november 1997 over lagere BTW-tarieven. Het is evident dat het vraagstuk van de BTW-tarieven niet losgekoppeld kan worden van de algemene problematiek van een nieuw gemeenschappelijk BTW-stelsel. Uw instelling heeft naar mijn gevoel deze link goed doorzien. Uw suggestie dat het dossier over de harmonisatie van de BTW-tarieven vooruitgeholpen moet worden, neemt de Commissie gaarne over.
De Commissie is begonnen met de voorbereiding van een wetgevingsvoorstel over BTW-tarieven, en ik hoop dat voorstel zo gauw mogelijk te kunnen presenteren. Ik voel me sterker in mijn schoenen staan nu ik zo'n actieve medewerking van het Parlement krijg, zoals, nogmaals, af te leiden valt uit het verslag van de heer Castagnède en de voorgestelde resolutie. Namens de Commissie wil ik dan ook de hoop uitspreken dat, als ons voorstel mettertijd ter bespreking komt, wij opnieuw op zo'n brede steun van het Parlement mogen rekenen.
Ik wilde thans heel kort, mijnheer de Voorzitter, ingaan op twee thema's die in de loop van het debat ter sprake zijn gekomen. Allereerst de mogelijkheid een lager BTW-tarief op arbeidsintensieve diensten in te voeren. De Commissie opperde dit al vorig jaar in haar mededeling tijdens de Europese werkgelegenheidstop in Luxemburg en ik kan bij dezen bevestigen dat wij blijven hopen dat dit idee niet louter op papier blijft. De lidstaten hebben het nog niet op een akkoord kunnen gooien over het toepassingsveld van deze maatregel.
In deze periode heb ik mezelf iets zitten afvragen wat pertinent is voor het thema van hedenavond. Aan de ene kant streven wij immers op het vlak van BTW naar meer geharmoniseerde tarieven; aan de andere kant vinden wij het idee aanlokkelijk om de lidstaten toe te staan op het vlak van arbeidsintensieve diensten te experimenteren met lagere BTW-tarieven, ofschoon wij zodoende het terrein lijken te effenen voor een mindere, en niet grotere, harmonisering van de BTW-tarieven - als namelijk sommige lidstaten deze mogelijkheid aangrijpen en andere niet. Ik heb me dus afgevraagd en zit nog steeds een beetje in dat dilemma: staan deze twee fiscale beleidslijnen niet haaks op elkaar? Volgens mij is het toch niet zo, want, als men het idee van de Commissie inzake BTW-tarieven voor arbeidsintensieve diensten van nabij beschouwt, valt te constateren dat het toepassingsbereik van zo'n maatregel per definitie voor diensten geldt die weinig of niet grensoverschrijdend zijn. Door zoiets kan de mededinging van de lidstaten dus niet in het gedrang komen. Het gaat hier om een beperkt toepassingsveld waar volgens mij best geëxperimenteerd mag worden met een lager BTW-tarief. Hopelijk komt het allemaal ten goede van de werkgelegenheid, maar in ieder geval komt dit niet in aanvaring met ons algemeen beleid om een grotere harmonisatie van de BTW-tarieven na te streven.
Het laatste commentaar dat ik nog in de pijplijn had betreft de opmerkingen van mevrouw Lienemann naar aanleiding van belasting op kapitaal. Mevrouw Lienemann heeft twee punten naar voren gebracht. Met één van die twee punten gaat de Commissie niet akkoord. Wat het punt betreft waarvan de geachte afgevaardigde hoopt dat het een toekomstige mogelijkheid wordt, kan ik zeggen dat de Commissie al in die zin opgetreden is. Het andere idee dat u naar voren hebt gebracht, mevrouw Lienemann, en waar de Commissie zich niet in kan vinden, slaat op een belasting op in- en verkoop van buitenlandse valuta, de zogeheten Tobin-belasting. Volgens ons is dat moeilijk toe te passen en werpt het zelfs een obstakel op tegen het fundamentele beginsel van vrij kapitaalverkeer. Nog even terugkomend op het eerste punt dat u te berde bracht, een voorstel voor een richtlijn inzake belasting op spaartegoeden, dus inkomen uit kapitaal, geen belasting op kapitaalverkeer maar inkomen uit kapitaal: dit voorstel is al op 20 mei van dit jaar door de Commissie aangenomen en het is op 5 juni voorgelegd aan de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën. Het Europees Parlement heeft trouwens inmiddels een rapporteur voor dit voorstel voor een richtlijn benoemd. Wij gaan dus, in ieder geval gedeeltelijk, de kant uit die u wenst.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Handelstransacties: betalingsachterstanden - MOEL/Programma voor het MKB -Europese kapitaalmarkten - Europese Waarnemingspost voor het MKB
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
A4-0303/98 van de heer Harrison, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende bestrijding van betalingsachterstanden bij handelstransacties (COM(98)0126 - C4-0251/98-98/0099(COD)); -A4-0309/98 van de heer Rübig, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over de voorstellen voor besluiten van de Raad betreffende het standpunt van de Gemeenschap in de Associatieraad inzake de deelname van Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Polen, Roemenië en Slowakije aan het communautaire programma voor het midden- en kleinbedrijf (COM(98)0113 - C4-0203/98 t/m C4-0209/98-98/0078(CNS) t/m 98/0084(CNS); -A4-0202/98 van de heer Hendrick, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over een mededeling van de Commissie over Europese kapitaalmarkten voor het midden- en kleinbedrijf: vooruitzichten en potentiële hinderpalen voor de vooruitgang (COM(97)0187 - C4-0433(97); -A4-0255/98 van de heer Scarbonchi, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het vijfde jaarverslag van de Europese Waarnemingspost voor het MKB (1997) (C4-0115/98).
Harrison
Mijnheer de Voorzitter, "van meet af aan oplichten door laat te betalen" dat is veel te lang het devies geweest van grote bedrijven en overheidsinstanties bij hun afspraken met kleine Europese ondernemingen. Het wordt tijd deze oplichterspraktijken uit te bannen en KMO's het vertrouwen te geven dat zij onbevreesd met de interne Europese markt in zee kunnen gaan in de wetenschap dat zij volledig en zonder extra moeite op tijd voor hun goederen en diensten betaald zullen worden. Daarom steunt het Parlement de richtlijn van de Commissie "Betalingsachterstanden bij handelstransacties" waarvoor artikel 100 A betreffende de interne markt de rechtsgrondslag is.
Als we niets doen worden steeds meer kleine bedrijven door betalingsachterstand uitgeschakeld. Het is bekend dat een op de vier gevallen van insolventie toe te schrijven is aan openstaande vorderingen; een op de vijf bedrijven zou meer exporteren als dit probleem zou zijn opgelost. De cash flow van KMO's wordt verstoord en het probleem is nog groter als het gaat om grensoverschrijdende transacties binnen de interne markt.
Binnen het Verenigd Koninkrijk hebben de KMO's op ongeacht welk moment 20.000 miljoen Engelse pond aan vorderingen. De situatie in het VK is een van de slechtste in de Europese Unie. Gemiddeld wordt in de EU binnen 13 dagen betaald, maar in het VK is dat 23 dagen na de vervaldatum. Binnen de Europese Unie is een op de drie gevallen van achterstallige betaling opzet, in het VK is dat een op de twee. Maar bij grensoverschrijdende transacties lopen opzettelijke betalingsachterstanden op tot twee op de vijf gevallen voor de Europese Unie als geheel en drie op de vijf voor het VK. Overigens heeft de nieuwe Labour-regering een nieuwe wet ingevoerd waarin betalingsachterstand wordt verboden en een wettelijk recht op rente ingevoerd.
Het belangrijkste doel van deze richtlijn is de invoering van een wettelijk recht op rente van 8 procentpunten boven de reporente van de Europese Centrale Bank van, laten we zeggen, 3 %, dat wil zeggen een rente van 11 %, plus de terugvordering van alle redelijke kosten - administratief, juridisch en financieel - die met het innen van de schuld samenhangen. Het geheel zou 20 % kunnen bedragen.
De totale strafrente moet hoger zijn dan wanneer de debiteur geld van banken of andere financiële instellingen leent. We moeten ervoor zorgen dat de KMO's niet worden gebruikt als goedkope geldschieters.
Maar de Commissie heeft nog andere flankerende maatregelen voorgesteld: versnelde inningsprocedures voor onbetwiste schulden (negen van de tien schulden worden door de debiteur niet betwist), vereenvoudigde gerechtelijke procedures voor het kleine aantal schuldposities dat wordt betwist, nieuwe snelle procedures voor schulden onder de 20.000 ecu. Wij zijn ook bezig betalingstermijnen voor overheidsaankoopcontracten in te voeren. Waarom? Overheidsinstellingen, bijvoorbeeld regionale en nationale regeringen, en de Europese instellingen zelf, behoren tot de ergste achterstallige en trage betalers. Zij kunnen een voorbeeldfunctie hebben door te zorgen dat overheidsdiensten op tijd betalen. Maar hier is een waarschuwing op zijn plaats - betalingsachterstand en trage betaling is niet hetzelfde. Betalingsachterstand is betalen na de afgesproken betalingsdatum en trage betaling is het oprekken van de betalingstermijn tussen factuur- of leveringsdatum en de afgesproken betalingsdatum. Trage betaling is een vreselijk probleem waardoor KMO's worden geteisterd met name in zuidelijke staten van de Unie, zoals Spanje.
Er zijn voorbeelden van betalingstermijnen van 300 dagen, bijvoorbeeld in supermarkten in Spanje en deze behoren tot de grootste boosdoeners. Maar de richtlijn betreffende betalingsachterstand pakt niet de trage betalers aan in tegenstelling tot de achterstallige betalers, behalve waar het overheidsaankopen en overheidsinstanties betreft, hoewel de richtlijn wel een betalingstermijn van 21 dagen invoert wanneer er geen contracten zijn of er stilzwijgend aan dit punt voorbij wordt gegaan als het gaat om alledaagse contracten. Zal dit werken?
Zweden en andere Noordse landen kennen sinds de jaren zeventig een wettelijk recht op rente. Wat is de visie van het Europees Parlement? Ruimschoots positief! Wij hebben ook vertrouwen in het verlenen van vergunningen aan incassobureaus die een belangrijk en goedkoper alternatief zijn voor advocaten bij de invordering van schulden. We moeten deze bedrijven een vergunning verlenen. Sommige ervan zijn rouwdouwen. Ik geef u een voorbeeld van een van deze incassobureaus die het volgende briefje bij mijn kantoor in Chester in het Verenigd Koninkrijk in de brievenbus deed: "Is iemand u geld schuldig? Voelt u zich bestolen? Bent u boos genoeg om mijn team van schuldincasseerders naar de woning van de debiteur te sturen? Wees niet bang, wij overtreden de wet niet maar hebben succes en we kunnen het bewijzen. We opereren wereldwijd" . Dit soort vrijbuiters moeten we opvoeden en binnen de perken krijgen door hen te registreren.
Tot slot, als deze richtlijn ten uitvoer wordt gelegd zou zij wel eens de "Viagra" van de interne Europese markt kunnen zijn, omdat zij de KMO's de kans geeft tot ieders bevrediging te groeien en uit te breiden.

Rübig
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, tegenover deze nachtzitting sta ik bijzonder positief en vertrouwvol. Positief, omdat in het volgende gesprek het middenstandsbeleid en de toepassing ervan op Europees vlak centraal zullen staan. De situatie van de KMO's rechtvaardigt deze beklemtoning zeker. Het MKB wordt met recht en reden erkend als ruggengraat van de Europese economie en in het bijzonder als motor voor bijkomende arbeidsplaatsen. Deze vergadering vervult mij met vertrouwen, omdat in de diverse verslagen een concrete inventarisatie van de huidige toestand alsmede de voornaamste trends voor de Europese middenstand gepresenteerd worden.
Laten wij het eerst hebben over mijn eigen verslag. Het gaat daarbij om het ambitieuze doel van de uitbreiding van de EU. De paus heeft onlangs in Wenen opgeroepen om de Europese eenmaking nog krachtiger door te zetten. Ik kan hem daarin enkel bijtreden. Wij weten echter allen dat dit proces in de landen die willen toetreden niet van de ene dag op de andere kan plaatsvinden. Wij hebben nood aan toenaderingsstrategieën, ook en vooral op het domein van de kleine en middelgrote ondernemingen. Het persoonlijke contact tussen mensen moet sterker op de voorgrond komen. Daarom is het ook bijzonder zinvol deze landen aan het derde jaarprogramma voor KMO's te laten deelnemen en ze aldus met de werkwijze en de politieke strategieën van de EU vertrouwd te maken. Dat geldt ook in het bijzonder voor de prioritaire doelstellingen die de Commissie vastlegt. De randvoorwaarden voor ondernemingen, of zij van administratieve of financiële aard zijn, moeten vereenvoudigd, respectievelijk verbeterd worden. Steun wordt gegeven aan hun buitenlandse activiteiten, net zoals aan de concurrentiekracht in het algemeen. Daarmee gaan ook de vlottere toegang tot het wetenschappelijk onderzoek, alsmede innovatie en opleiding gepaard. De geïnteresseerde toetredingskandidaten financieren hun deelname grotendeels zelf. Een deel wordt via PHAREmiddelen aangevuld. Bij het realiseren van deze doelstellingen is het naar mijn mening van het grootste belang - en dit hebben wij ook als aansporing in het verslag opgenomen - dat een succesvolle deelname wordt gewaarborgd. Daarbij hoort een competent management evenals een goed voorbereide administratie van beide zijden. Ik wijs ook op het instrument new public management , waarop voor de noodzakelijke evaluatie een beroep kan worden gedaan.
Het project is niet enkel tot de zeven destijds genoemde landen beperkt: ook andere kandidaat-landen kunnen spoedig al bij het programma betrokken worden, wanneer de administratieve en financiële basis er is. Ik ben er echter ook van overtuigd dat deelneming aan het meerjarenprogramma zich vooral op de politieke sector zal toespitsen. Gezien de geplande aanwending van de middelen wordt de toepassing beter niet over de hele lijn maar punt voor punt doorgevoerd. In het licht van het opnieuw opgelaaide subsidiariteitsdebat moeten wij tenslotte overleggen in hoeverre een dergelijke toenaderingsstrategie naar het nationale niveau kan worden verplaatst.
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, staat u mij toe dat ik dit aangrijp om naar andere thema's van deze avond te verwijzen. De voorgenomen uitbreiding van de EU en de daarmee samenhangende toenaderingsstrategieën zijn namelijk geen doel op zichzelf. Veeleer zullen wij ernaar streven een win-win-situation te creëren. Beide partners moeten er dus hun voordeel bij doen. Hoe belangrijk zulks is in de sector van de kleine en middelgrote ondernemingen, wordt aangetoond door de hedendaagse uitdagingen zoals de situatie van de KMO's op de kapitaalmarkten of de weerslag van laattijdige betalingen op de middenstand. Nieuwe wegen naar kapitaalsverwerving zijn precies in de MKB-sector een top-prioriteit. Alleen al de cijfers voor Oostenrijk - en ik meen dat het Europees gemiddelde in die buurt ligt - bevestigen de nood aan kordaat optreden. Bekijken wij het aandeel aan eigen kapitaalsmiddelen bij de kleine winkeliers, zaken- en ambachtslieden, met andere woorden bij de kleine en middelgrote ondernemingen, dan vinden wij slechts waarden rond de 10 %. Daarbij treft bijzonder dat deze statistiek nog zwakker uitvalt naarmate de onderneming kleiner is. Een voldoende hoeveelheid eigen kapitaal is echter de voorwaarde voor langdurig succes van een onderneming. De eigen middelen vormen een heel belangrijke, zo niet de doorslaggevende oorzaak bij insolventie. Daarom moet de houding tegenover aandelen veranderen en moet het bezit van aandelen als bijkomende bron van eigen middelen gestimuleerd worden. Bepalingen omtrent rekening en verantwoording moeten net daar meer eengemaakt worden, waar de uitwisseling van ervaring bemoeilijkt wordt.
Ter afsluiting wil ik mijn dank uitdrukken voor de vlotte afhandeling van de richtlijn over de bestrijding van de betalingsachterstanden. Het verheugt mij bijzonder, dat niet enkel de grote ondernemingen, maar ook de officiële instanties en zodoende ook de Europese Unie het goede voorbeeld willen geven. Ik ben het derhalve ook eens met mijn collega Harrison, om met een vlotte goedkeuring van deze richtlijn de versterking van de eigen kapitaalsmiddelen van de KMO's centraal te stellen.

Hendrick
Mijnheer de Voorzitter, werkgelegenheid staat hoog op de Europese agenda en het MKB vormt een cruciaal onderdeel van deze werkgelegenheidsstrategie. We hebben vandaag gezien hoe diverse regio's in de EUlidstaten de kwestie van op het MKB toegesneden kapitaalmarkten zien als een katalysator voor de groei van het MKB. Als auteur van het parlementaire verslag over een via de kapitaalmarkt gefinancierd MKB, wil ik graag uiteenzetten wat de Europese instellingen en in het bijzonder het Europees Parlement doen om het klimaat voor groeiende kleine bedrijven te verbeteren.
In 1994 gaf het Witboek van Delors "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid" met een vooruitziende blik het MKB een centrale plaats in het communautaire werkgelegenheidsbeleid. Sindsdien is dit vrijwel ononderbroken herhaald, met name tijdens de Top van Luxemburg. Kleine en middelgrote ondernemingen zijn evenzeer waardevol als het gaat om bevordering van speerpuntonderzoek. Dit is een terrein waarop Europa uiterst concurrerend is door het scheppen van hooggekwalificeerde banen in hoogwaardige technologie. Software, telecommunicatie, biotechnologie en micro-elektronica, allemaal terreinen waar door op technologie gebaseerde innoverende kleine bedrijven aan de top staan.
De Verenigde Staten blijken veel effectiever dan Europa in staat te zijn geweest nieuwe ideeën met baar geld te steunen. Het duidelijkste voorbeeld hiervan is misschien wel de computersector, waar sinds 1980 de snelste accumulatie van vermogen in de geschiedenis heeft plaatsgevonden. Investeerders krijgen jaarlijks een rendement van meer dan 50 % bij een gemiddeld bedrijf en meer dan 100 % als het om de succesvolste gaat. Velen zijn van mening dat de Internetmarkt driemaal zo groot zal zijn.
Waarom is Europa niet is staat geweest zich hiermee te meten? Om antwoorden op deze en andere vragen te krijgen heb ik eind vorig jaar de effectenbeurs van New York en NASDAQ bezocht. Toegegeven dat de Verenigde Staten meer een ondernemingscultuur hebben, maar ik denk dat er nog drie andere, meer concrete redenen zijn. Een deel van het succes van Amerika is de omvang van zijn binnenlandse markt. Als een bedrijf succesvol opereert op een thuismarkt van 250 miljoen consumenten die dezelfde taal spreken en dezelfde munt gebruiken, kunnen hiermee verscheidene jaren van uitbreiding worden gefinancierd. Maar belangrijker nog is dat de Amerikanen meer bereid zijn risico's nemen, bijvoorbeeld door in kleine bedrijven te investeren. De grote Europese institutionele beleggers zijn meer op hun hoede voor betrokkenheid bij kleine en middelgrote bedrijven dan hun Amerikaanse collega's. Tot slot, als gevolg hiervan hebben de VS de NASDAQ, een aandelenmarkt voor het MKB, die het gemakkelijker maakt in kleine bedrijven te investeren ter financiering van hun groei en ontwikkeling. Op dat gebied staat ons nog heel wat te doen.
Maar de EU vecht terug! De Europese interne markt stelt nu bedrijven de hele Europese markt als verkoopplaats ter beschikking. Dit levert een interne markt van 380 miljoen mensen op, het grootste economisch integratieproject dat ooit is opgezet. Bovendien worden thans de laatste voorbereidingen getroffen voor het van start doen gaan van de euro, een logisch resultaat van de interne markt. De eenheidsmunt zal Europa in één klap dezelfde voordelen geven als de VS, met één markt en één munt. We hebben een indrukwekkende vraag naar aandelen meegemaakt tijdens de privatisering van overheidsnutsbedrijven zoals telecombedrijven, maar nu moeten we deze vraag uitbreiden naar de aandelen met hoge rendementsmogelijkheden maar ook grotere risico's op MKB-kapitaalmarkten.
Bij beleggers moet een lange-termijnvisie worden aangemoedigd. Ik ben inderdaad met de gedachte aan het spelen campagnes te houden om te laten zien dat aandelen in kleine bedrijven een lonende belegging zijn.
Een andere belemmering voor de uitbreiding van MKB-markten zijn restricties voor pensioenfondsen. De liquiditeit die institutionele transacties meebrengen is van wezensbelang voor kleine kapitaalmarkten. In de meeste lidstaten is men bezig met pensioenhervormingen en met de publicatie van het Groenboek van de Commissie zal dit fondsen meer onder druk zetten om in aandelen te beleggen.
Voor alles ben ik van mening dat Europa zich bewust moet zijn van de voorsprong die de VS op dit gebied hebben. Het gemak waarmee Amerikaanse particuliere investeerders aandelen kunnen kopen en de nieuwe kansen die door elektronisch handelsverkeer worden geboden zijn trends die Europa moet volgen.
Het individu is van belang: het zijn eerder de particuliere dan de institutionele beleggers die bijna de helft van de transacties van NASDAQ voor hun rekening nemen. Via aandelenbezit van werknemers worden in de VS nieuwe vormen van werknemersparticipatie in bedrijven beproefd en wordt aandelenbezit voor een nieuw publiek toegankelijk gemaakt. Ook hier dienen voorlichtingscampagnes te worden overwogen om mensen bewust te maken van de bestaande mogelijkheden. Europa moet deze kansen grijpen en Europa zal deze kansen grijpen.

Scarbonchi
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, op de eerste plaats wil ik de Europese Waarnemingspost voor het MKB met het steeds hoge gehalte van zijn werk feliciteren. Daarvoor krijgt hij zowel in economische als in wetenschappelijke kringen veel waardering.
Hij verricht belangrijk werk dat voor allen - politieke, financiële en economische beleidsmakers - geregeld heel wat essentiële informatie oplevert. Zijn verslag biedt inzicht in het lot dat 19 miljoen Europese bedrijven, die in zeer verschillende sectoren en omstandigheden werkzaam zijn, met elkaar gemeen hebben. Het MKB stelde in 1997 bijna 78 miljoen mensen te werk en staat voor dezelfde uitdagingen als de grote ondernemingen: de mondialisering en haar gevolgen voor de concurrentiekracht en de eerlijke concurrentie, aanpassing aan de snelle technologische ontwikkeling, noodzakelijke voorwaarde om te kunnen concurreren, en praktische voorbereiding op de nieuwe voorwaarden en omvang van de Europese markt, ingevolge de overgang naar de euro en de uitbreiding van de Unie.
Om deze nieuwe uitdagingen aan te gaan moet het MKB de nodige menselijke en financiële middelen snel kunnen bijeenbrengen. Het moet dus een langetermijnvisie ontwikkelen zonder de motor van zijn dynamisme stil te leggen, dit wil zeggen zonder zijn vermogen om snel te reageren op te offeren. De schijnbare kwetsbaarheid van het MKB blijkt vaak juist een grote troef te zijn op het gebied van snelle aanpassing, interne communicatie en mobiliteit.
Om het MKB in staat te stellen deze kwaliteiten maximaal te doen renderen, moet Europa de lijnen uitzetten waarlangs het wil optreden. Om alle oneerlijke praktijken te voorkomen moet Europa in de eerste plaats op de werking van de markten toezien. Ik denk daarbij vooral aan de internationale dumpingpraktijken en wijs erop dat de Unie als lid van de WHO op dit gebied een grote verantwoordelijkheid heeft. Verder moet Europa tot de groei van de markten bijdragen. Zo valt het niet te ontkennen dat de euro en de Economische en Monetaire Unie in het algemeen het dynamisme van het MKB kunnen stimuleren. Voorwaarde is dat het MKB volledig over de nieuwe beleidsstandpunten van de EMU is ingelicht en er zich heeft op voorbereid.
Voorts moeten de administratieve voorschriften op de eigen problemen van het MKB worden afgestemd. Het oprichten van een onderneming mag niet langer een kruisweg zijn. Daarom is het tijd om op Europees niveau een nieuwe geharmoniseerde indeling van het MKB in te voeren. Het is ondenkbaar dat wij zeer kleine ondernemingen met slechts een of twee mensen zouden gelijkstellen met bedrijven van 500 mensen. Wij verzoeken dus de Commissie in dit verband voorstellen voor te leggen. Bovendien zijn wij voorstander van een voluntaristisch beleid dat ertoe bijdraagt het menselijk kapitaal van het MKB te doen renderen. Wij denken in het bijzonder aan maatregelen om bij de opleiding te helpen.
Bij de behandeling van het verslag van de Waarnemingspost hebben wij bijzondere aandacht besteed aan het hoofdstuk over het MKB en het milieu. Het maakt duidelijk dat de milieusector mogelijkheden in zich draagt om werkgelegenheid te scheppen en tegelijk het concurrentievermogen te verhogen. Toegegeven, soms lijken investeringen in milieutechnologie voor het MKB een luxe te zijn, maar in vele gevallen maken zij het mogelijk natuurlijke rijkdommen en grondstoffen efficiënter te gebruiken en zo de kosten te verlagen. Zij zijn ook een middel om in te spelen op de algemene tendens om de milieuwetgeving te verscherpen. Deze overwegingen gelden in hoofdzaak ook voor het toerisme, de andere sector die voor het MKB rijke mogelijkheden inhoudt.
Het verslag van de Waarnemingspost is gebaseerd op een degelijke analyse en bevat relevante informatie. Daarom willen wij hem aansporen zijn werkzaamheden voort te zetten. Wij formuleren daar enkele concrete voorstellen voor. Zoals wij reeds hebben vermeld, is het in de eerste plaats nodig een nieuwe, samenhangende en geharmoniseerde, indeling van het MKB in de Unie vast te leggen. Voorts moeten wij de socialezekerheidsstelsels onderzoeken en nagaan welke de gevolgen zullen zijn van de toekomstige en wenselijke harmonisatie ervan voor het MKB. Daaruit moeten wij concluderen wat er ons te doen staat. Tenslotte verdient het ook aanbeveling onderzoek te doen naar het effect van thuiswerk en telewerk, en naar de mogelijkheden die deze vormen van arbeid bieden. Zo moeten wij een middel vinden om te voorkomen dat mensen die telewerk doen geïsoleerd raken.
Wij moeten diep nadenken over de manier waarop wij de vestiging van het MKB in moeilijk toegankelijke gebieden kunnen vergemakkelijken. Ik denk aan kansarme voorsteden, plattelandsgebieden met problemen en randgebieden. In deze gebieden kan de ontwikkeling van het MKB vaak leiden tot het ontstaan van dynamische samenwerkingsverbanden op lokaal vlak.
Zeven van de acht ingediende amendementen krijgen mijn goedkeuring. Het achtste lijkt me een nodeloze herhaling. Dames en heren, geachte collega's, het Europese MKB is door zijn verscheidenheid en omvang een voor de wetgever moeilijk te omschrijven economisch gegeven. Het rapport van de Waarnemingspost geeft ons inzicht in een ingewikkeld geheel en moet ons in staat stellen de communautaire instrumenten te verbeteren die nodig zijn om het MKB flexibeler en toegankelijker te maken.

Berger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, vooreerst wil ik rapporteur Harrison hartelijk danken voor en feliciteren met zijn verslag. Voorts dank ik ook de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid omdat zij aan de juridische commissie gevraagd heeft een advies over dit voorstel voor een richtlijn op te stellen en tenslotte ook omdat het grootste deel van onze amendementen uit de juridische commissie door de economische commissie werd aanvaard.
Toch wil ik er ook mijn teleurstelling over uitdrukken dat, wegens het snelle tempo waarin dit wetgevend project er in eerste lezing werd doorgejaagd, geen discussie heeft plaatsgevonden die paste bij de draagwijdte van deze richtlijn. Met deze richtlijn grijpt de Unie voor het eerst diep in in de gevestigde instituten en gewoonten van burgerlijk recht, de burgerlijke procesrechtelijke orde, de justitie en de gerechtelijke organisatie van onze lidstaten. Naar ik meen doet zij dit zonder voldoende rechtsgrond en uitgaande van het ontwerp van de Commissie, met een juridische oppervlakkigheid die niet past bij de gedifferentieerdheid van het burgerlijk recht en de vereisten van een kwalitatief hoogstaande Europese regelgeving. Beide betrokken commissies hebben een redelijke inspanning gedaan om ten minste de grofste ongerijmdheden in het ontwerp van de commissie weg te werken. Maar zelfs indien morgen onze amendementen worden aangenomen zoals wij ze voorstelden, dan nog kunnen wij niet echt fier zijn op dit product van Europese wetgeving. Een te groot aantal ongerijmdheden blijft bestaan of zal opduiken bij de omzetting of de toepassing.
Als juridische commissie steunen wij volledig de doelstelling van de richtlijn, maar wij kunnen niet met alle punten van de voorgestelde maatregelen instemmen. Op twee punten verschillen onze inzichten specifiek van die van de economische commissie. Als juridische commissie willen wij niet dat de lidstaten in de toekomst over drie verschillende types van procesvoering inzake het instellen van financiële vorderingen moeten beschikken. Zulks wordt gecompliceerd, is duur en geeft minder rechtszekerheid. Wij stellen dan ook voor dat één van deze procedures, namelijk dat volgens artikel 5, geschrapt wordt.
Eveneens zijn wij het er niet mee eens dat in de toekomst incassobureaus meer rechten hebben en bij grensoverschrijdende dienstverlening beter uitgerust zijn dan advocaten. Wij hebben hier ook een arrest van het Europees Hof van Justitie in het oog te houden dat de kwestie van de verplichting gebruik te maken van een advocaat uitsluitend aan de lidstaten overlaat. Als vertegenwoordigster van zowel de juridische commissie als van mijn fractie in de juridische commissie, wens ik derhalve aan te bevelen de amendementen 8, 12 en 25 te verwerpen en de overige amendementen, in het bijzonder 23, aan te nemen.

García Arias
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik een motie van orde indienen dat in mijn ogen bijzonder belangrijk is. Noch de heer García Margallo noch ik worden vermeld in de lijst van afgevaardigden die aan de stemming over het verslag-Harrison hebben deelgenomen, ondanks het feit dat wij wel degelijk gestemd hebben en amendementen hebben ingediend.
Ten tweede wil ik de heer Linkohr en de Commissie feliciteren met dit initiatief. Het onderhavige voorstel is van groot belang voor het midden- en kleinbedrijf, dat uiterst gevoelig is voor de betalingsachterstanden van zijn klanten, of het nu leveringen of opdrachten van overheidsdiensten of grote bedrijven betreft. Er is reeds gezegd dat het MKB gebukt gaat onder de hoge financiële lasten van bankleningen op korte termijn, de hoge rentes waarmee nadelige saldo's worden gestraft en de administratieve lasten wegens betalingsachterstanden. In vele gevallen staan zij volledig machteloos tegenover de grote ondernemingen, vooral in het kader van de overheidsopdrachten, waar hen onaanvaardbare contractuele betalingstermijnen worden opgelegd - het is immers een kwestie van" nemen of laten" - terwijl de overheidsdiensten in de regel reeds verplicht zijn bepaalde termijnen te respecteren bij het betalen van deze grote ondernemingen. Als dit op nationaal gebied al zo is, kunt u zich indenken dat vele KMO's liever de kat uit de boom kijken dan zich op het terrein van de grensoverschrijdende handelstransacties van de interne markt te wagen.
Daarom verheugt het ons dat de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid drie concrete amendementen heeft goedgekeurd die naar de Raad en de Commissie toe voorstellen tot verbetering van de situatie inhouden, zoals het aan de hoofdaannemers van de overheidsopdrachten opgelegde verbod van de onderaannemers te vragen of te eisen dat zij verzaken aan de in de wettekst vervatte rechten; of het voorstel om de eis van doorzichtigheid die aan de overheidsdiensten wordt gesteld ook toe te passen op de relatie tussen de hoofdaannemer en de onderaannemer van overheidsopdrachten.
Tot slot geloof ik dat het belangrijk is speciale aandacht te besteden aan het amendement dat voorstelt de overheidsdiensten ertoe te verplichten de bedrijven die fungeren als onderaannemers of leveranciers ten minste even gunstige voorwaarden toe te kennen als de hoofdaannemer. Wij stellen voor, mijnheer de Voorzitter, dat dit door middel van een borg gebeurt die garandeert dat alle uitstaande facturen binnen een bepaalde termijn worden betaald.
Volgens ons, en ik spreek dan namens de Spaanse socialisten, is het van het grootste belang dat deze drie voorstellen van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid de steun van de Europese Commissie en de Raad krijgen indien wij de overlevingskans van deze ondernemingen in de sector van de overheidsopdrachten veilig willen stellen.

Thyssen
Voorzitter, alle dossiers in dit KMO-debat zijn belangrijk, maar mijn tussenkomst beperkt zich tot het voorstel ter bestrijding van de betalingsachterstand en ze gebeurt in de naam van de EVP-Fractie.
Te lange betalingstermijnen en betalingsachterstand zijn voor het bedrijfsleven een gesel geworden. Wie ter zake de statistiek bekijkt, gelooft zijn ogen niet. Als wij dan ook nog vaststellen dat de duur en de prijs van gerechtelijke procedures de KMO ervan weerhouden gerechtelijk in te vorderen en dat dit alles zich voordoet in het kwadraat wanneer het om grensoverschrijdende handelsrelaties gaat, dan is het tijd dat ingegrepen wordt en dat wij onze bevoegdheden ten volle aanwenden.
Het Commissievoorstel krijgt van de EVP erg goede punten, maar wij menen dat het verbeterd kan worden. Ik wil hierbij overigens rapporteur Lyndon Harrison danken voor de deskundige en verantwoordelijke aanpak. Het was prettig met hem samenwerken, het is spijtig dat hij het niet hoort.
Ik zal mij beperken tot die punten waarover mijn fractie bij de stemming of vanwege de Commissie bijzondere aandacht vraagt. In de eerste plaats zijn er de drie amendementen over incassobureaus. Ondanks de interne markt botsen zij op hindernissen. Een meerderheid in de commissie economische zaken wil dit probleem blijkbaar in deze richtlijn aanpakken. Ook de EVP is van mening dat de organisatie van dit beroep en het verzekeren van de vrijheid van dienstverlening onder de Europese loep genomen moet worden. Wij zien ook dat er raakvlakken zijn met het voorstel dat wij nu behandelen, maar wij menen niet dat de regeling van de vrije dienstverlening voor incassobureaus eventjes snel bij wijze van amendement op deze richtlijn kan gebeuren. Politiek en legistiek zijn er betere oplossingen te bedenken. Mevrouw Berger komt aan uw zorgen tegemoet. Van de commissaris had ik graag vernomen hoe de Commissie hiertegen aankijkt én of zij bereid is of van plan is met voorstellen ter zake te komen, afzonderlijke voorstellen dan voor de regeling van incassobureaus.
Een tweede heikel punt betreft amendement 14, punt D en E. Hierin wordt voorgesteld om een contractuele betalingstermijn van meer dan 45 dagen alleen te aanvaarden als de betaling op de vervaldag gegarandeerd wordt door middel van een wisselbrief. Wij willen de vraag naar extra waarborgen bij overdreven lange betalingstermijnen wel overwegen, maar 45 dagen is echt niet altijd te lang en de wisselbrief is geen geschikt instrument. Ofwel kunnen wij hier nog iets met de fracties regelen zodanig dat wij ons in tweede lezing hierover samen opnieuw kunnen beraden, ofwel zal mijn fractie gedwongen zijn tegen de punten D en E van amendement 14 te stemmen.
Ook inzake de betaaltermijnen bij overheidsopdrachten wil mijn fractie een bijdrage tot verbetering leveren. Hoe korter, hoe beter is ons devies, maar een onderscheid maken in functie van de prijs van de overheidsopdracht is omwille van meer dan één reden niet zo interessant en ook niet zo relevant als een onderscheid naar gelang van de aard van de overheidsopdracht. Voor leveringen en diensten kan het sneller dan voor werken.
Ten vierde betreuren wij dat de onderaannemers in het voorstel vergeten zijn. Wij hebben dat gecorrigeerd en wij hopen dat de Commissie met deze amendementen kan instemmen.
Ten vijfde is er helaas een comitologieprobleem. Na het debat van gisteravond in deze zaal kunnen wij daar niet zonder meer aan voorbijgaan. De EVP kan de in artikel 9 voorziene procedure aanvaarden voor de aanpassing van de achterstandsrente, de hoogte van de rente, maar niet voor de wijziging van het plafond dat bepalend is voor het toepassingsgebied van de vereenvoudigde gerechtelijk invorderingsprocedure, plafond dat essentieel is voor de wijze waarop de lidstaten deze bijzondere procedures zullen organiseren.
Ten zesde en ten laatste wil mijn fractie het volgende onderstrepen. Wij zijn ervan overtuigd dat de geloofwaardigheid van de Europese instellingen aangetast wordt als zij alles doen om anderen tot een beter betaalgedrag aan te zetten, maar zichzelf van deze verplichtingen uitsluiten. De Europese instellingen zijn zelf ook niet de vlotste betalers en hebben net als andere overheden wat aanmoediging nodig. Laat ons dus alstublieft het toepassingsgebied van deze richtlijn tot onszelf uitbreiden.
Voorzitter, hiermee heb ik gezegd wat ik zeggen wou. Ik hoop dat de Commissie even met ons wil meedenken en ten behoeve van mijn collega's in dit Parlement en van het verdere verloop morgen in de stemming zou ik graag de mening van de commissaris horen over de incassobureaus, de wisselbrief, amendement 33 over de betalingstermijn bij overheidsopdrachten en de onderaannemers. Ik had ook graag geweten waarom de Europese instellingen in het toepassingsgebied niet opgenomen zijn.

Kestelijn-Sierens
Voorzitter, mijnheer de commissaris, eerst en vooral mijn felicitaties aan de vier rapporteurs voor hun uitstekende werk. Ik wil mij in dit debat beperken tot het onderwerp kapitaalmarkten voor KMO's. Ik denk dat het belang van deze kapitaalmarkten moeilijk kan worden overschat. Ondanks het feit dat uitgerekend de KMO's het meest gebukt gaan onder administratieve lasten en het moeilijkst toegang hebben tot kapitaal, nemen zij het gros van alle gecreëerde banen voor hun rekening. Vandaar dat het hoogdringend was dat EASDAQ eind 1996 operationeel werd.
Inmiddels is volgens de rapporteur in totaal een kapitaal van meer dan 170 miljoen ecu geïnvesteerd. Dat heeft bijgedragen tot het scheppen van meer dan 10.000 banen. De voltooiing van de interne markt en de komst van de euro zal de liquiditeit van de pan-Europese effectenbeurs alleen maar vergroten, wat de werkgelegenheid ten goede zal komen. Wij zitten dus op de goede weg.
Maar de kous is niet af. Ook het durfkapitaal zelf moeten wij aanmoedigen. Het enorme potentieel waarover de pensioenfondsen beschikken en dat geraamd wordt op 10.000 miljard ecu tegen het jaar 2020 moet onder meer zijn weg vinden naar risicokapitaalfondsen die op hun beurt de snelgroeiers bijstaan met financiële middelen en knowhow. De rapporteur, de heer Hendrick, heeft het ook reeds gezegd, de verplichting die sommige lidstaten aan pensioenfondsen opleggen om een deel van hun kapitaal enkel in staatsobligaties te beleggen, is discriminerend en druist in tegen de geest van het Verdragsbegrip: vrij verkeer van kapitaal.
Ook moeten particulieren aangemoedigd worden om kapitaal te beleggen in kleine en snel groeiende bedrijven. Dit risicokapitaal zou in gans de Unie een gunstige fiscale behandeling moeten krijgen. Sommige lidstaten hebben reeds specifieke belastingfaciliteiten, maar deze zouden uitgebreid moeten worden tot de beleggingen op andere Europese kapitaalmarkten. Wij menen dat deze maatregelen een duidelijke verbetering kunnen brengen in de onderkapitalisatie van de KMO.
Tenslotte heb ik een vraag aan de commissaris: heeft de Commissie reeds een verkennend onderzoek gedaan naar andere innovatieve financiële instrumenten waarvan zij gewag maakt in het meerjarenprogramma en in de mededeling, namelijk op de laatste pagina? Ik ben benieuwd te vernemen welke creatieve ideeën de Commissie naar voren kan brengen.

Gallagher
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie zal voor de verslagen van de heer Hendrick en de heer Scarbonchi over kleine en middelgrote bedrijven stemmen. Er moet een breed beleid worden opgezet voor KMO's die in toenemende mate de ruggengraat van onze economieën vormen. KMO's zijn in Europa de belangrijkste scheppers van werkgelegenheid, omdat zij ter plaatse zijn gevestigd. Zij blazen een land en de Unie als geheel nieuw leven in.
Het bureaucratische klimaat waarin KMO's functioneren moet vereenvoudigd worden. Het opstarten van nieuwe bedrijven moet worden aangemoedigd. Zij moeten daar waar nodig hulp krijgen om te moderniseren. We moeten inzien dat nieuwe initiatieven kunnen worden genomen om die last te verlichten. Zij moeten klaar zijn voor de euro. Hun geringe omvang mag niet tegen hen werken als het om de euro gaat. Het moet voor KMO's mogelijk worden mee te dingen naar overheidsopdrachten in de hele Unie. Er moet positieve discriminatie komen ten gunste van KMO's. Al het mogelijke moet gedaan worden om de opkomst van nieuwe ondernemers, nieuwe financieringsbronnen en de toegang voor KMO's tot nieuwe technologieën en innovatie te bevorderen.
Ierland is een land van kleine bedrijven. Wel 98 % van onze niet-agrarische bedrijven heeft minder dan 50 werknemers in dienst. Ongeveer 90 % van de kleine bedrijven heeft minder dan 10 werknemers. Het belang van het scheppen van een klimaat waarin bestaande kleine bedrijven kunnen floreren en nieuwe kunnen ontstaan spreekt daarom voor zich. In Ierland zijn 35 provinciale bedrijfscomités opgezet met als doel op lokaal niveau de ontwikkeling van kleinschalige bedrijven te bevorderen. Uit hoofde van het ontwikkelingsprogramma werd een aantal van 4.600 bedrijven als doel gesteld. Tegen eind 1997 hadden ongeveer 7.000 mensen met partnerschapshulp een eigen bedrijf opgezet.
De werkgever en werknemer overbelasten met zware belastingen en zware verzekeringsbijdragen is contraproductief voor de werkgelegenheid. In Europese termen is mijn land concurrerend op het gebied van indirecte arbeidskosten. Dat is een duidelijke les: een overdreven belastingdruk betekent een ramp voor het scheppen en behouden van werkgelegenheid. "Small is beautiful" . Regeringen moeten KMO's niet via belastingen de das omdoen.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, ik begin met de mededeling dat ik een verslag verwacht had dat zou leiden tot een debat over de wijzen waarop het kleine en middelgrote ondernemingen gemakkelijker kan worden gemaakt beschikking over kapitaal te verkrijgen. Maar daarover gaat het verslag Hendrick niet. Het behandelt de kapitaalmarkt voor KMO's in het perspectief van eventuele besparingen die het gevolg zouden kunnen zijn van het vrije spel van financiële en monetaire speculatie zoals dat door de transnationale ondernemingen beheerst wordt. De kapitaalmarkten, zoals ze nu functioneren, dienen de belangen van de KMO's niet, en zeker niet de belangen van de kleine en zeer kleine bedrijven, die samen 99 % van de ondernemingen in de Europese Unie vertegenwoordigen en 50 % van de werkgelegenheid verschaffen. Dat wil dus zeggen dat de kapitaalmarkten zoals ze nu functioneren niet bijdragen tot een versterking van de economische infrastructuur van de lidstaten, waarvan de KMO's de ruggengraat vormen.
Aan de andere kant geloof ik dat het essentieel is dat de samenwerking tussen KMO's gestimuleerd wordt, of het nu gaat om associatie op nationaal of op Europees niveau. Daarom ben ik blij dat collega Hendrick zich ontvankelijk heeft getoond voor het voorstel dat ik hiervoor gedaan heb. De verbinding van ondernemingen zou buitengewoon nuttige financiële voordelen kunnen opleveren en de kredietbehoeften van de verbonden ondernemingen centraliseren, waardoor de kosten van kapitaalverwerving omlaag gebracht worden.
Gelet op de huidige economische crisis is het onbegrijpelijk dat het volmaakt vrije - ja, eigenlijk schaamteloos vrije - verkeer van kapitaal en financiële instrumenten toegestaan is en zelfs als doel nagestreefd wordt. Op die manier opent men de weg voor een gokhal-economie. Punt 13 van de ontwerp-resolutie, waarin de Tobin-belasting wordt verworpen, lijkt mij in een rapport over KMO's en de toegang tot de kapitaalmarkt niet op zijn plaats.
Vandaar mijn voorstel tot wijziging van punt 13 van het ontwerp. En dan wilde ik ook nog iets zeggen over het verslagScarbonchi, aangezien het Jaarverslag van de Europese Waarnemingspost voor het MKB informatie en analyses bevat met betrekking tot de situatie waarin de KMO's verkeren. Aan de hand daarvan kan een indruk verkregen worden van de ontwikkelingen binnen de Europese Unie, en ook van efficiëntie van de instrumenten die de Unie in dezen ter beschikking staan.
Ik betreur het dat het verslag niet verder ingaat op de kernvragen betreffende het belang van de KMO's in de economische structuur en de samenhang daarvan. Gelet op de noodzaak veranderingen door te voeren, is dit verslag te conformistisch. Vandaar mijn steun voor de wijzigingsvoorstellen.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, misschien zal het, zoals men zo mooi zegt, verhelderend werken dat hier bij het begin van het debat de vergissing werd begaan Viagra in verband te brengen met een bevredigend seksleven. Wie gelooft dat een grote verbreiding van aandelenbezit en pensioenfondsen, die in de hele sector van de kleine en middelgrote ondernemingen opgeld maken, op enigerlei wijze bijdraagt tot democratisering van de economie of tot decentralisatie van de economische macht, die mag het eerste ook geloven.
Wij moeten toch het feit onder ogen zien dat de KMO-steun een ongelijke wedloop is, tussen Achilles en de schildpad of tussen de haas en de egel, maar dan helaas zonder de hulp van het fout bekijken van de beweging als discreet en niet continu en zonder de hulp van de lieve echtgenote en gezellin van de egel. Met andere woorden, de concentratie en centralisatie van het kapitaal gaan onophoudelijk voort en slechts secundair ontstaan in dat verloop telkens nieuwe zijsporen. De situatie van de kleine en middelgrote ondernemers verbetert niet, maar wordt slechter.
We mogen dan ook niet geloven dat het zou lukken de marktkrachten hun gang te laten gaan en tegelijkertijd de kleine en middelgrote ondernemingen tot ontwikkeling te brengen. Vandaar staat er in de verslagen wat ik fallacy of misplaced concreteness zou willen noemen. Vanzelfsprekend moet er iets gedaan worden tegen betalingsachterstanden, maar we mogen ons geen begoochelingen maken. De gevestigde economische machtsstructuur komt op verschillende manieren tot uiting, ook door betalingsachterstanden. Vanzelfsprekend is wat mevrouw Thyssen zegde juist, namelijk dat de EU-instellingen zichzelf niet mogen uitsluiten van de regelingen voor openbare instanties.
Wat het verkrijgen van risicodragend kapitaal betreft, is het uiteraard juist dat dit in Europa moeilijk is; toch moet men niet geloven dat het makkelijker opstarten van een onderneming op zich al een grotere overlevingskans inhoudt. Indien wij niet tot een hervorming van het faillissementsrecht komen, zullen de mensen ook niet zo gemakkelijk ondernemingen oprichten. Mijnheer Hendrick, het is toch werkelijk beneden het niveau van analyse dat wij nodig hebben, als u gelooft dat de bereidheid risicodragend kapitaal te investeren omzeggens te maken heeft met volkspsychologie. Of: wie gelooft dat pensioenfondsen de enige manier van hervorming van de pensioenen zijn, die is gewoon niet op de hoogte van de evolutie die de stelsels van sociale zekerheid op het Europese vasteland gekend hebben.
In alle geval is er gewoon geen behoefte aan deregulering, maar aan een betere regulering. Er is behoefte aan advies, informatie, gunstige voorwaarden op lokaal en regionaal vlak. Dat zouden wij moeten aanpakken, maar helaas ontbreekt dat in deze verslagen. Ik zou nog veel meer willen zeggen, maar ik sluit af, omdat de mij toegemeten tijd verstreken is.

Blokland
Voorzitter, in mijn bijdrage aan dit gemeenschappelijk debat over het midden- en kleinbedrijf wil ik ingaan op het verslag van collega Scarbonchi. Als plaatsvervangend lid van de commissie economische zaken heb ik de behandeling van dit verslag op afstand gevolgd. Vandaar dat ik nu bij de plenaire bespreking nog een opmerking over de inhoud heb.
Ik doel hierbij op overweging B in de resolutie. Wie de moeite neemt om een klein rekensommetje met de daar genoemde getallen te maken, ziet dat het aantal banen in Europa met bijna twaalf miljoen moet zijn toegenomen. En dat wel in één jaar. Dat zou een werkloosheidsreductie van 65 % betekenen! Zo'n snelle daling zou ik beslist wensen, maar in de periode 19951996 is het tegendeel het geval: de werkgelegenheid is licht afgenomen. Op bladzijde 14 van het jaarverslag staat deze conclusie duidelijk vermeld. Ik adviseer collega Scarbonchi dan ook om overweging B in te doen trekken. De cijfers die hij uit de jaarverslagen van 1996 en 1997 haalt, berusten op verschillende definities omtrent de omvang van het MKB.
Het vijfde jaarverslag geeft een goed overzicht van het midden- en kleinbedrijf in Europa. Een punt dat zorgen baart, betreft de arbeidskosten: die stijgen in het MKB te snel. Er zal dus iets moeten gebeuren in de sfeer van loonmatiging en flexibilisering van de arbeidsmarkt. Het slechtste wat je nu kunt voorstellen is een verdergaande arbeidstijdverkorting met behoud van loon (zie amendement 3). Dat zal volgens mij uitlopen op vernietiging van het Europese MKB.
Bijzonder erkentelijk ben ik voor de studie over het MKB en het milieu. Vorig jaar werd op de informele Milieuraad te Amsterdam geconcludeerd dat het MKB een belangrijke veroorzaker is van milieubelasting. In het jaarverslag wordt dit inzichtelijk gemaakt. Gelukkig blijkt dat steeds meer kleine bedrijven actief worden om vervuiling tegen te gaan. Ook de groei van de eco-industrie biedt perspectieven, met name voor de werkgelegenheid. Om deze nog meer te bevorderen, zullen we verder moeten gaan met het verschuiven van belasting op arbeid naar grondstoffen en energie-belastingen. Op deze wijze kan meteen inhoud worden gegeven aan de verdragsverplichting dat milieubeleid geïntegreerd wordt in alle overige vormen van overheidsbeleid. Wat gaat de commissaris doen met de suggestie dat milieuwetgeving beter afgestemd moet worden op de wensen van het MKB?
Het jaarverslag heeft in de loop van de vijf jaar dat het nu verschijnt een duidelijke functie gekregen. Het is niet alleen een belangrijk naslagwerk, maar het bevat ook nuttige sturingsinformatie. Lidstaten kunnen verschillen en overeenkomsten in beleid op het spoor komen en goede praktijken van elkaar overnemen. Die functie kan nog verder verbeterd worden door concrete wetgeving en daarmee samenhangende administratieve lasten met elkaar te vergelijken. Wellicht kan daar in de toekomst een speciale studie aan gewijd worden.
Tenslotte heb ik een vraag aan de commissaris. Het is nu september 1998 en we praten over het jaarverslag 1997 waarin cijfermatige informatie staat die meestal de situatie in 1996 weergeeft. Wanneer komt het rapport over 1998 gereed? Ik heb begrepen dat de aanbestedingsprocedure nog niet eens is afgerond. Moet er straks onder grote tijdsdruk een verslag worden gemaakt? Dat komt de kwaliteit niet ten goede. Wilt u uitleggen hoe deze vertraging volgens u kan worden ingelopen? Het vorig jaarverslag verscheen al in oktober 1997.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil dieper ingaan op een aspect dat mij belangrijk voorkomt en dat voor het eerst behandeld wordt in het verslag-Scarbonchi, namelijk de noodzaak om het steunbeleid voor kleine en middelgrote ondernemingen krachtiger op de toeristische sector te focussen. Het ontbreken van een Europees beleid inzake toerisme leidt ertoe dat grote bedragen uit de EU-steunfondsen strategisch fout worden aangewend. Echte beddenburchten en bevreemdende toeristensilo's worden opgericht. Er wordt een overcapaciteit gecreëerd die concurrentieverstorend werkt. De KMO's echter, die zowel kwantitatief als kwalitatief hun stempel op het Europese toerisme drukken, kunnen enkel toekijken.
Het Europees stimuleringsbeleid inzake toerisme moet naar de toekomst duidelijke prioriteiten stellen in de zin van verbetering van de kwaliteitsnormen, de concurrentiekracht en de afzetmogelijkheden van de KMO's. Precies de kleine en middelgrote ondernemingen uit het toerisme hebben bewezen dat zij in staat zijn arbeidsplaatsen veilig te stellen en bijkomende te creëren. Een essentiële vraag naar de toekomst wordt in punt 6 en punt 7 aangekaart. Stimuleringsprogramma's die in de richting van verstrengeling van ambachtelijke nijverheid, toerisme en landbouw gaan moeten de vlucht van mensen en firma's uit extreem gelegen plattelandsgebieden, zoals bijvoorbeeld de Alpen, een halt toeroepen. Zij moeten verhinderen dat hele dalen en landstreken verlaten worden en noodgebieden worden.

Pérez Royo
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het woord gevraagd in verband met het verslag-Harrison over betalingsachterstanden.
Ik ben van mening dat bij de beschrijving van het probleem van de betalingsachterstanden twee fundamentele aspecten in acht moeten worden genomen: ten eerste, het ontegensprekelijke feit dat zowel op het gebied van de overheidsopdrachten als op dat van de particuliere contracten een veralgemeende achterstand in de betalingen wordt waargenomen; ten tweede, de vaststelling dat deze situatie in het kader van de interne markt van de Europese Unie aanzienlijk verschilt van land tot land.
De voorbeelden of, beter gezegd, de slechte voorbeelden die men dan gewoonlijk aanhaalt - en terecht - betreffen de zuiderse landen, waaronder Spanje. In ons land, in Spanje, is het een ware gemeenplaats te spreken van de nalatigheid van de openbare diensten bij het nakomen van hun betalingsverplichtingen ten aanzien van de ondernemingen, en in het bijzonder van de bedrijven die belast zijn met het uitvoeren van overheidsopdrachten. Wat echter meestal niet wordt gezegd, is dat voornoemde bedrijven hun leveranciers, kleine en middelgrote ondernemingen, nog slechter behandelen. De feiten zijn als volgt: in de regel betalen de Spaanse overheidsdiensten hun schuldeisers gemiddeld na vier maanden - hetgeen allesbehalve voorbeeldig is - terwijl de hoofdaannemers er dubbel zoveel tijd overdoen, maar liefst acht maanden, om hun leveranciers en onderaannemers te betalen. Het is maar al te duidelijk dat deze situatie onhoudbaar is.
Wij hebben derhalve redenen genoeg om dit probleem op Europees niveau aan te pakken en het verheugt ons dan ook dat men heeft besloten dit voorstel voor een richtlijn in te dienen, dat verder reikt dan de aanbevelingen die in het verleden geen tastbare resultaten hebben opgeleverd.
Wij betuigen onze onvoorwaardelijke steun aan dit voorstel voor een richtlijn en wij steunen eveneens de in het verslagHarrison vervatte amendementen. Wat de amendementen betreft, zou ik twee punten willen aanstippen: ten eerste, dat wij vooral voorstander zijn van het amendement dat een nieuw artikel introduceert waarin het gebruik van incassobureaus of schuldvorderende diensten in de interne markt wordt besproken; ten tweede, dat de invoeging van verschillende amendementen die rekening houden met de problemen van het midden- en kleinbedrijf ons bijzonder belangrijk lijkt.
In verband met de situatie van de KMO's neemt de kwestie van het beschikkende karakter van de in deze richtlijn voorgestelde regels een centrale plaats in. Hiermee bedoel ik de eerbiediging van de vrijheid zoals die in artikel 3 tot uiting komt waar een maximale betalingstermijn van drie weken - 21 dagen - wordt vastgelegd, behoudens andersluidende bepalingen in het contract van de algemene verkoopsvoorwaarden van de verkoper. In dit geval moet de vrijheid van beslissing natuurlijk tot op zekere hoogte aan banden worden gelegd, omdat de kleine ondernemingen anders machteloos komen te staan tegenover een handvol grote ondernemingen die de aankoop zo goed als monopoliseren of bij machte zijn de kleine ondernemingen hun voorwaarden op te leggen. Daarom zijn wij het dan ook volkomen eens met een aantal door de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid ingediende amendementen die erop gericht zijn beperkingen te stellen aan dit mogelijke misbruik van de vrijheid van beslissing van de zijde van de grote ondernemingen. Ik heb het dan onder andere over amendement 24, in het bijzonder over artikel 7, sub d), of amendement 28 of andere amendementen die dit probleem naar mijn mening op een afdoende wijze aanpakken door een aantal gebreken van het voorstel voor een richtlijn te corrigeren.

Palacio Vallelersundi
Mijnheer de Voorzitter, bij de analyse van eender welk project inzake regelgeving moet men zich eerst de vraag stellen welke de doelstellingen zijn die worden nagestreefd en welk onderdeel van de sociale realiteit men aan regels wil onderwerpen. In dit opzicht staat het als een paal boven water dat het onderhavige voorstel voor een richtlijn betreffende betalingsachterstanden beantwoordt aan de problemen waaronder de KMO's, en dan vooral de leveranciers van kapitaalkrachtige economische instellingen, gebukt gaan. Het kan immers niet ontkend worden dat de achterstand en de nalatigheid op het vlak van de betalingen andere bedoelingen hebben dan de financiering van de handelscyclus. Er komen natuurlijk ook nog andere problemen bij kijken. Bijvoorbeeld de traagheid en de verscheidenheid eigen aan de gerechtelijke procedures.
Om al deze redenen komt het Europese initiatief op dit gebied uiterst gelegen en vooral dan dit voorstel voor een richtlijn. Ik moet er nochtans, evenals andere sprekers die voor mij het woord hebben genomen, op wijzen dat dit voorstel juridische problemen meebrengt waarvoor een oplossing dient worden gezocht. Ik vertrouw er dan ook op dat deze moeilijkheid wordt verholpen in het kader van de dialoog tussen de Commissie, de Raad en deze Vergadering.
Ik zou kunnen beginnen en eindigen met te zeggen dat ik het volkomen eens ben met de uitstekende uiteenzettingen van mevrouw Berger, mevrouw García Arias en mevrouw Thyssen. Met uw welnemen, mijnheer de Voorzitter, zou ik echter op een aantal punten nader willen ingaan. In de eerste plaats zou ik willen benadrukken dat het bijzonder belangrijk is dat wij het probleem van de contractuele betalingsachterstand in het algemeen aanpakken en dit vraagstuk niet beperken tot de overheidsopdrachten. Het is merkwaardig dat deze opmerking door een advocaat wordt gemaakt, die in rechtszaken is onderlegd, terwijl er zoveel economisten aanwezig zijn. Het is immers in de handelstransacties dat het onderscheid tussen contractuele termijnen en achterstand of nalatigheid niet steeds even duidelijk is. Het gebeurt namelijk maar al te vaak, mijnheer de Voorzitter, dat de directeur van een kleine onderneming van de grote onderneming te horen krijgt: "De factuur moet je mij nu niet opsturen; bezorg ze mij maar over twee maanden" . Wat voor praktijken zijn dat? Dit is duidelijk een geval van verholen nalatigheid, aangezien het groot bedrijf zijn vermogen en machtspositie misbruikt om de kleine leverancier ertoe te dwingen zijn voorwaarden te aanvaarden.
Wij moeten er derhalve waakzaam op toezien dat de regelgevende maatregelen de gewenste resultaten opleveren, daar de toepassing van het theoretische principe van de contractuele vrijheid dat, zoals de heer Pérez Royo terecht heeft opgemerkt, een louter theoretische waarde heeft wanneer beide contractsluitende partijen niet in gelijke omstandigheden verkeren, de grote ondernemingen in de praktijk de mogelijk biedt hun wil te blijven opleggen aan de KMO's.
Indien het voorstel van kracht wordt zoals het door de Commissie is ingediend, is het hoogst waarschijnlijk dat de enige relevante beperkingen van toepassing zijn op de overheidssector en op de gevallen waarin de schuldeisers grote ondernemingen zijn die hun belangen kunnen doordrukken ten nadele van het midden- en kleinbedrijf, of het nu om commerciële of andere sectoren gaat. Ik acht het derhalve ook van fundamenteel belang dat punt d) van amendement 14 wordt aangenomen, daarbij voor ogen houdend dat dit amendement tussen de eerste en de tweede lezing in dient worden omgezet in een formule die voor de verschillende lidstaten en hun respectieve nationale wetgeving redelijk en aanvaardbaar is.
Ten tweede zou ik willen onderstrepen dat het juridisch gezien noodzakelijk is dat de moeilijkheden in verband met het in artikel 4 gedefinieerde voorbehoud van eigendomsrecht worden verholpen, onder meer omdat het een concept betreft dat, ondanks de gelijke benaming, in de verschillende lidstaten uiteenlopende rechten en bevoegdheden omvat.
Ten derde hoop ik dat de amendementen die de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid heeft ingediend met de bedoeling de werking van incassobureaus en schuldvorderende diensten te reglementeren, niet worden aangenomen, aangezien in dit verband een afzonderlijke richtlijn zou moeten worden opgesteld. Dit onderwerp is namelijk breed genoeg om het voorwerp van een eigen richtlijn uit te maken.
Een ander aspect waarover verder moet worden nagedacht, betreft de in artikel 5 geplande procedures voor het vorderen van schulden. De voorgestelde procedures zijn namelijk veel te strikt en het is heel waarschijnlijk dat zij de hele rechtspraak zullen doen vastlopen. Daar komt nog bij dat wij ons op een terrein wagen dat onder de bevoegdheid van de lidstaten valt. Dit geldt ook voor wat de advocaten betreft.
Tot slot sluit ik mij aan bij wat mevrouw Berger over de competenties van de Commissie heeft gezegd. De Commissie dient andere wegen te bewandelen, zoals bijvoorbeeld de bekendmaking en de doorzichtigheid van betalingsachterstanden of de opstelling van een Europese databank van nalatige betalers.
Mijnheer de Voorzitter, alvorens te eindigen zou ik nog willen zeggen dat wij dringend nood hebben aan een culturele verandering. Dat bleek gisteren toen een van onze collega's tijdens de bespreking van deze richtlijn zijn ogen ten hemel opsloeg en uitriep: "Ai! Ik heb mijn zoon al vier weken geen zakgeld meer gegeven" . Er is dus wel degelijk een mentaliteitsverandering nodig.

Hyland
Mijnheer de Voorzitter, de invoering van de eenheidsmunt op 1 januari is een positieve stap in de richting van de Europese integratie. Het wegvallen van transactiekosten en de verlaging van rentevoeten is goed nieuws. Kleine en middelgrote ondernemingen moeten de vruchten kunnen plukken van het nieuwe klimaat dat in de naaste toekomst door de eenheidsmunt zal ontstaan, hierbij gesteund door nationale regeringen en overheidsdiensten.
Meer in het algemeen kan ik niet genoeg de nadruk leggen op het belang van KMO's voor zowel de Ierse als de Europese economie. Ik betreur het door de Europese Raad voorgestelde snoeien in de financiering voor KMO's op een moment waarop deze financiering verondersteld wordt een centraal uitgangspunt voor de EU-actie ter bestrijding van de werkloosheid te zijn. Op dit punt moet de beslissing van de Raad worden teruggedraaid.
We hebben een positief werkklimaat voor KMO's nodig. In Ierland is men bezig een nationale strategie te ontwikkelen om de administratieve rompslomp voor kleine bedrijven te verminderen, kleine bedrijven lastenverlichting te bieden, de toegang tot kapitaal te verbeteren en startende ondernemingen te steunen.
Bijzondere aandacht moet ook worden besteed aan manieren waarop in de context van toekomstige hulp aan KMO's in onderwijspakketten op middelbaar niveau aspecten als ondernemerschap, techniek en beroep kunnen worden benadrukt.

Musumeci
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de groep Alleanza nazionale vindt dat zij zich kan scharen achter het positieve advies van de rapporteur, de heer Scarbonchi, met betrekking tot het vijfde jaarverslag van de Europese Waarnemingspost voor het MKB. Toch moet volgens mij nog even het accent gelegd worden op een enkel aspect dat enigszins onderbelicht is gebleven in het verslag van de Waarnemingspost. Ik doel met name op die kleine en middelgrote ondernemingen die in achtergebleven regio's en plattelandsgebieden opereren. Die bedrijven worden daar genoopt zaken te doen in hachelijke omstandigheden, want ze liggen ver van hun afzetmarkten, ze hebben veel minder beschikking over nieuwe technologieën en automatiseringssystemen, er is gebrek aan beroepsopleiding. Hier komt nog bij dat in die regio's de toegang tot kredietverlening veel moeizamer verloopt. In een paar Italiaanse regio's van doelstelling 1 bijvoorbeeld lenen de banken geld aan kleine bedrijven tegen een rente die drie tot vier procentpunten hoger ligt dan in economisch beter bedeelde regio's van hetzelfde land.
Dit soort omstandigheden is koren op de molen van misdaadorganisaties: zij verlenen kredieten tegen woekerpercentages als de banken weigeren financiële steun te verlenen aan kleine bedrijfjes die niet voldoende vermogensgaranties te bieden hebben. Wij doen dus een oproep aan de Commissie om te trachten deze ongerechtigheden die de groei van het MKB in bepaalde gebieden van de Europese Unie belemmeren, weg te werken. De amendementen waarin deze aspecten op de voorgrond treden, kunnen in ieder geval op onze overtuigde steun rekenen.

Harrison
Mijnheer de Voorzitter, een motie van orde. Het heeft geen zin dat u spreekt over leden die kort of binnen de hun toegestane tijd spreken, nadat u hebt toegelaten dat de laatste spreker de hem toegemeten tijd met 60 % overschreed, en eigenlijk andere sprekers ook. U bent de Voorzitter. U moet ervoor zorgen dat leden niet langer spreken dan de hun toegestane tijd.

Areitio Toledo
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het hier vanavond over het midden- en kleinbedrijf. Wij zijn het er allen over eens dat de KMO's het gros van alle gecreëerde arbeidsplaatsen voor hun rekening nemen. Helaas krijgen zij niet de behandeling die zij op basis van deze vaststelling verdienen.
Een van de belangrijkste problemen van de KMO's is dat zij onder druk van de omstandigheden de financieringsinstellingen van de grote ondernemingen zijn geworden, en dit op twee manieren: via de overdreven lange contractuele betalingstermijnen en via de betalingsachterstanden.
Gelukkig heeft de Commissie een richtlijn opgesteld die paal en perk wil stellen aan het tweede probleem, hetgeen mij ten zeerste verheugt. Ik geloof dat het voorstel de goede richting uitgaat. Ik ben tevens van mening dat het verslag-Harrison en de daarin vervatte amendementen ook bijdragen aan de oplossing van dit probleem en ik hoop dan ook dat de juridische aspecten van de richtlijn zullen worden bijgeschaafd daarbij gebruik makende van het commentaar van mevrouw Palacio en van de vertegenwoordigers van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger. Ik geloof dat wij op de goede weg zitten.
De Commissie dient er echter aan herinnerd te worden dat wij enig initiatief verwachten met betrekking tot de betalingsachterstanden, want, zoals ons door verschillende sprekers is voorgehouden, de contractuele vrijheid mag dan wel heilig zijn, maar ook zij heeft haar beperkingen en in de praktijk zijn de in officiële termen zogenaamde vrije contracten niet meer dan aansluitingscontracten, zoals de contracten die ik onderteken wanneer een distributiemaatschappij mij licht levert. In deze situatie of soortgelijke omstandigheden bevinden zich de KMO's die contracten sluiten met grote distributiebedrijven.
In dit verband bevat het verslag-Harrison een aantal amendementen die enig commentaar verdienen en misschien ook moeten worden aangepast of gewijzigd. Een kleine of middelgrote onderneming ondervindt immers niet dezelfde nadelen wanneer zij niet wordt betaald na een betalingstermijn van 120 dagen te hebben toegekend als wanneer zij niet wordt betaald na een betalingstermijn van slechts dertig dagen te hebben toegezegd.
De richtlijn die wij hier voor ons hebben liggen, zal ook een oplossing voor dit probleem moeten bieden.

Garosci
Mijnheer de Voorzitter, ik beperk me ertoe het een en ander op te merken over het verslag-Harrison inzake betalingsachterstanden. Ik geloof overigens dat ik in de afgelopen vier jaar al meer dan genoeg mijn zegje heb gedaan over het MKB.
Allereerst wilde ik een woord van dank richten tot commissaris Papoutsis vanwege de hernieuwde inzet die hij voor deze sector aan de dag legt. Hij heeft zelfs wetgevingsinstrumenten voor de reglementering van betalingsachterstanden gevonden. Dat betekent dat wij eindelijk begonnen zijn ons leger ook uit te rusten met de noodzakelijke munitie om oorlog te voeren.
Het probleem van de betalingsachterstanden is niet alleen een kwestie van het MKB, maar het is vooral een kwestie van het MKB. Dit neemt niet weg dat de hele economie kan meeprofiteren van een verbetering van de situatie.
Eerbiediging van betalingstermijnen geldt in de hele economie als een van de fundamentele voorwaarden. Wij gaan allemaal uit van contractuele vrijheid. Degene die koopt en degene die verkoopt moeten een ethische vorm van respect hebben, maar ook een praktische vorm, want dat is gewoon deel van de basis van de economie. Als een bedrijf verkoopt, stelt het contractuele voorwaarden die behoren tot de fundamentele voorwaarden.
De Commissie heeft redelijke en aanvaardbare voorstellen geopperd. Wij denken dat bij ontstentenis van schriftelijke contracten de maximumtermijn voor betaling 21 dagen moet zijn, beginnende bij de datum van facturering. Dit zou hoe dan ook alleen gelden indien de betalingstermijn niet in het contract gespecificeerd wordt. De schoen wringt hem pas echt bij het overheidsbestuur: daar wordt voor betaling een maximumtermijn van 60 dagen geteld, ook weer vanaf de datum van facturering.
Dus zonder te tornen aan de contractuele vrijheid tussen koper en verkoper ook met betrekking tot de termijnen, was het wel noodzakelijk dat men begon te denken aan reglementering van dit soort relaties, vooral gezien de wantoestanden die bij overheden heersen in betalingssituaties, en vooral ter verdediging van het MKB.
Vandaar dat wij ons volledig aansluiten bij de woorden van de collega's Palacio en Thyssen. Zij hebben met betrekking tot het uitstekende verslag van de heer Harrison - die wij bij dezen danken voor de gedane arbeid, vooral binnen de economische commissie - gewezen op de noodzaak dat amendement 14 wordt gewijzigd, met name d) en e) waar sprake is van 45 kalenderdagen, om te komen tot minstens 60 dagen en ook om het operationele instrument van het amendement te wijzigen. Ik zal vlug de tekst van het amendement voorlezen, dan ziet u hoe ondoelmatig het is: "als de in het contract of in de algemene verkoopsvoorwaarden genoemde betalingstermijn meer dan 45 kalenderdagen bedraagt, de koper op zijn kosten de verkoper een wissel verstrekt waarop expliciet de betalingsdatum is vermeld..." .
Wij hadden het toch over handelsvrijheid? De grondslag van de economie is een contractuele voorwaarde van vrijheid. Wij zitten hier dwangmatig een sector te bedisselen die nooit regels heeft gekend en die wellicht doordat er nooit starre regels waren, de kans heeft gezien op elastische wijze zaken te doen en zodoende bij te dragen tot groei van de economie, dus ook tot ontwikkeling, investeringen en meer werk.
Ik dank de commissaris nogmaals en hoop dat de collega's morgen tijdens de stemming de elementen voor ogen houden die de heer Harrison in zijn verslag duidelijk heeft voorgehouden, waarbij hoe dan ook de contractuele vrijheid een fundamenteel element voor ontwikkeling van de handel blijft.

Ilaskivi
Mijnheer de Voorzitter, in de Europese Unie is zeer terecht de aandacht gevestigd op de rol van het MKB, zowel in het algemeen als in het bijzonder als schepper van arbeidsplaatsen. Vandaag behandelen we zelfs vier verslagen die voorwaarden scheppen en misstanden wegnemen. Het verslag van de heer Hendrick gaat over de sleutels tot een oplossing van het werkgelegenheidsprobleem in Europa. Het gaat over kleine en middelgrote ondernemingen en het grootste probleem bij hun ontwikkeling en welslagen, namelijk de mogelijkheid om risicokapitaal te verkrijgen voor de noodzakelijke investeringen.
De Verenigde Staten zijn er wezenlijk beter dan Europa in geslaagd een goed functionerende risicokapitaalmarkt voor het MKB te creëren. Dit is zeer goed te zien in de verschillende werkloosheidscijfer van deze twee grootste economieën van de wereld. De Europese Unie en haar lidstaten hebben in het afgelopen decennium echter actieve maatregelen genomen om de voorsprong van de Verenigde Staten te verkleinen. Er is een kapitaalmarkt gericht op het Europese MKB gevormd. De belemmeringen voor de ontwikkeling ervan zijn weggenomen. Een probleem is echter het functioneren van deze markt geworden.
Volgens collega Hendrick lossen algemene regels niet alles op. Vooral voor kleine landen is het belangrijk dat er ook monetaire instellingen komen die gespecialiseerd zijn in het verlenen van krediet aan het MKB als risicokapitaal moeilijk te verkrijgen is. In de Europese Unie moeten vooral de voorwaarden van de Europese Investeringsbank worden verbeterd voor de financiering van het MKB en het creëren van verschillende garantiestelsels voor collectieve financieringsstelsels voor het MKB.

Porto
Mijnheer de Voorzitter, de Europese Waarnemingspost voor het MKB blijkt wederom een nuttig instrument te zijn geweest bij het opsporen en promoten van entiteiten die een onvervangbare bijdrage tot onze ontwikkeling leveren. Er is nu geen tijd om verder in te gaan op een aantal andere deugden van KMO's - dat heb ik in voorgaande interventies al gedaan - maar vermeld moet worden dat het MKB nog steeds een belangrijke bijdrage levert bij het scheppen van werkgelegenheid: 7 miljoen nieuwe banen tussen 1995 en 1996. In diezelfde periode schiepen grote ondernemingen 4, 8 miljoen nieuwe banen.
In het verslag dat we nu behandelen zijn twee thematische onderzoeken opgenomen, wat een lovenswaardig initiatief is. Mijn dank daarvoor. Eén van die studies betreft "het MKB in de toerismesector" , terwijl de andere gaat over "het MKB en het milieu" . Beide onderzoeken zijn voor wat er in mijn land gebeurt van bijzonder belang.
Het toerisme is daar één van de belangrijkste economische sectoren. Overal in het land bieden kleine en middelgrote ondernemingen werk aan een zeer groot aantal mensen. Een bijkomend voordeel is dat op deze wijze ook culturele waarden kunnen worden uitgedragen, terwijl burgers van verschillende landen gelegenheid krijgen nader tot elkaar te komen. Daarom verdienen de genoemde maatregelen alle steun, en dan vooral die maatregelen die verhinderen dat er in probleemregio's situaties ontstaan waarin vanuit een achterstand moet worden gewerkt.
Met betrekking tot milieubescherming is het goed te vernemen dat in de publieke sfeer, en dan vooral in de Europese Unie, erkend wordt dat er steun moet worden gegeven aan de kleine en middelgrote ondernemingen. Als dat niet gebeurt, zullen de KMO's te lijden krijgen in vergelijking met ondernemingen die van schaalvergroting kunnen profiteren en rijkere landen die al geruime tijd in de gelegenheid verkeren hogere normen te stellen.
Tot slot is het gunstig dat er verwezen wordt naar concrete maatregelen op de meest uiteenlopende gebieden: sociale zekerheid, het wegnemen van bureaucratische belemmeringen, de toegang tot de kapitaalmarkt, en de aanpassing aan de introductie van de euro. Het gaat in alle gevallen om correcte maatregelen die de mededinging niet verstoren. Integendeel, het zijn maatregelen die zullen leiden tot een efficiëntere benutting van de mogelijkheden die de markt biedt.

Konrad
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, geachte collega's, het derde meerjarenprogramma van de Europese Unie is een steunpilaar van het beleid voor kleine en middelgrote ondernemingen en daarom is het verslag-Rübig van bijzonder groot belang. Het feit dat wij thans in het kader van de uitbreiding van de Europese Unie dit programma aanvatten en er Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Polen, Roemenië en de Republiek Slowakije bij betrekken, moet toegejuicht worden. Mooi was echter geweest indien ook Slovenië, Letland en Litouwen erbij geweest waren. Ik kan niet aanvaarden dat precies deze staten, omwille van formele aspecten, niet deelnemen. Ik hoop dat dit in de toekomst zal veranderen.
Met het oog op dit grote project lijkt het mij belangrijk dat wij deze communautaire programma's interpreteren als een deel van de toenaderingsstrategie. Daarom moeten wij de economische structuren van deze landen voor ogen houden. Geld alleen - als is het nog zoveel - is niet voldoende voor wat wij nodig hebben, namelijk een ruime, vooruitziende blik voor de middenstand. Dit middenstandsbeleid kan ondernemingen tot toenadering brengen, maar kan ook - en daaraan hecht ik bijzonder veel belang - tot een versterking van het middenstandsbewustzijn leiden. Het gaat thans ook om een zekere instelling tegenover bepaalde dingen. Wij hebben namelijk nood aan particuliere initiatieven, inzet om te ondernemen, met andere woorden naast aan geld hebben wij ook nood aan advies, opleiding en stimulansen. Zo bekeken vind ik het erg belangrijk dat wij in deze landen iets doen om de bureaucratie tegen te gaan, dat wij voorstander zijn van rechtszekerheid en dat wij hier onze steun geven, anders gezegd dat wij de randvoorwaarden met flankerende maatregelen verbeteren.
Deze benadering heeft iets te maken met de vaststelling dat ook in deze landen behoefte is aan minder staat in plaats van meer staat, en wij moeten met ons programma een bijdrage leveren tot het versterken van particuliere initiatieven.

Todini
Mijnheer de Voorzitter, ik wil kort het woord voeren over het verslag van de heer Harrison. Ik dank hem voor het werk dat hij heeft verricht en vooral omdat hij de klemtoon heeft gelegd op zo'n belangrijk probleem, namelijk betalingsachterstanden voor het MKB, de steunpilaar, mag men wel zeggen, van de Europese economie.
Ik hoef eigenlijk alleen nog maar de woorden kracht bij te zetten van mijn collega's. In het bijzonder sluit ik me aan bij de uitstekende bewoordingen van mevrouw Thyssen, en wil ik verder nogmaals de aandacht vragen voor de inhoud van amendement 14, sub d). Wij hebben gezegd dat de contractuele vrijheid hoe dan ook gewaarborgd moet worden. Dat is immers een grondslag, daar klopt het hart van de handel. Het is dus heel belangrijk dat gepoogd wordt alle factoren weg te werken die op enige wijze de geuite contractuele wil aan banden leggen of ondermijnen. Ik hoop dat men morgen tot een stemming komt die deze richting uitgaat.
Ik wilde eveneens met klem wijzen op het belangrijkste probleem dat in het verslag ter sprake wordt gebracht, namelijk betalingen door de overheid. In amendement 26 staat dat bij overheidscontracten de hoofdaannemer aan de onderaannemer en leverancier condities moet verlenen die minstens even gunstig zijn als die welke door de overheid aan de hoofdaannemer worden verleend. Dat is niet meer dan eerlijk, maar wij herinneren er wel even aan dat maar al te vaak juist door toedoen van overheidscontracten de hoofdaannemer in moeilijkheden wordt gebracht met zijn betalingen aan onderaannemers en toeleveranciers.
Daarom moet het accent gelegd worden op de relaties met de overheid en moet de aannemer garanties krijgen waarmee grote contracten met de overheid gedekt kunnen worden, zodat hij op zijn beurt garanties kan bieden aan toeleveranciers.

Papoutsis
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, vandaag behandelt het Europees Parlement vier verslagen over het midden- en kleinbedrijf. Ik zal op elk verslag, in de volgorde waarin zij werden behandeld, ingaan.
Allereerst wil ik enkele opmerkingen maken over het verslag van de heer Harrison over betalingsachterstanden. Dit verschijnsel heeft ernstige gevolgen voor alle Europese bedrijven. Zoals zojuist reeds werd gezegd, is een op de vier faillissementen te wijten aan betalingsachterstanden. 33 % van de bedrijven in Europa ondervindt betalingsachterstand als een van de grootste problemen, waardoor vaak zelfs hun voortbestaan op het spel wordt gezet. Betalingsachterstanden belemmeren niet alleen een correcte ontwikkeling van de intracommunautaire handel, maar ook een soepele werking van de interne markt. Ofschoon dit probleem zich in heel de Europese Unie voordoet, stellen wij grote verschillen vast tussen de betaalpraktijken in de lidstaten. 21 % van de Europese bedrijven zouden meer kunnen uitvoeren, indien zij van hun buitenlandse klanten korte betaaltermijnen kregen.
In het voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake betalingsachterstanden komt een pakket maatregelen voor ter bestrijding van dit verschijnsel in de communautaire handel. Deze maatregelen betreffen betalingsachterstanden bij handelstransacties tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven enerzijds en overheid anderzijds. Zij eerbiedigen volledig het beginsel van contractvrijheid. Het algemene doel van het voorstel is het nakomen van de contractueel vastgelegde betalingstermijnen te bevorderen. Dit is in het belang van alle bedrijven. Ook staan er in het voorstel rechtsvoorschriften die het voor een debiteur onvoordelig maken te laat te betalen. Een crediteur heeft namelijk recht op schadeloosstelling als hij te laat wordt betaald. Ook staan er in het voorstel bepalingen ter invoering van procedures voor inning van verschuldigde bedragen of ter verbetering van de reeds bestaande procedures. Dit moeten efficiënte, snelle en goedkope procedures zijn. Ook komen in het voorstel speciale maatregelen voor ter verbetering van de door de overheid gevolgde betalingspraktijken. Ik wil wat dit betreft mevrouw Thyssen geruststellen en haar verzekeren dat de Europese Commissie de noodzakelijke maatregelen heeft genomen om eerbiediging van de betalingstermijn van 60 dagen te verbeteren. Als de diensten van de Commissie om ongerechtvaardigde redenen te laat betalen, zullen zij achterstandsrente moeten betalen over de verschuldigde bedragen.
De Commissie is van mening dat dit voorstel de bedrijven en met name de kleine en middelgrote bedrijven aanzienlijke voordelen biedt. Ook zal dit een gunstige weerslag hebben op de werkgelegenheid, omdat het aantal faillissementen in Europa ten gevolge van betalingsachterstanden zal teruglopen.
Ik wil dan ook het Europees Parlement bedanken voor zijn steun aan onze inspanningen. Met name dank ik de rapporteur, de heer Harrison, voor zijn enorme inspanningen en zijn serieuze werk. Ik bedoel hiermee niet alleen het werk dat hij heeft verricht voor het schrijven van dit verslag, maar met name ook zijn jarenlange inzet voor het midden- en kleinbedrijf. Hij heeft niet nagelaten ons steeds weer te wijzen op de enorme problemen die door betalingsachterstanden worden veroorzaakt. Ook wil ik de commissie juridische zaken en met name mevrouw Berger van harte bedanken voor hun bijdrage aan de behandeling van deze richtlijn.
Er zijn talrijke amendementen ingediend ter verduidelijking en aanvulling van het Commissievoorstel. Ik kan u van meet af aan mededelen dat de Commissie deze kan overnemen. Met name stemmen wij in met de amendementen 1, 2, 3, 4, 10, 19, 20, 22 en 31. Deze amendementen nemen wij over zoals zij hier zijn geformuleerd. Verder zijn er amendementen waar de Commissie inhoudelijk mee akkoord kan gaan, maar waar zij her en der de formulering moet aanpassen om ze juridisch verenigbaar te maken met de rest van de richtlijn. Het gaat hierbij om de amendementen 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 21, 24, 26, 28 en 32. De Europese Commissie kan echter de amendementen 5, 6, 8, 12, 17, 23, 25, 27, 29, 30, 33, 34 en 35 niet overnemen.
Dan ga ik nu over naar het verslag van de heer Rübig over de deelname van zeven kandidaat-landen aan het derde meerjarenprogramma voor het midden- en kleinbedrijf. Allereerst wil ik de rapporteur bedanken voor zijn uitstekende verslag. Wij kunnen instemmen met de door hem ingediende amendementen die op 3 september jongstleden in de bevoegde parlementaire commissie zijn goedgekeurd. Het aantal kleine en middelgrote bedrijven is de afgelopen jaren in al deze landen toegenomen. Nu vormen zij daar meer dan 90 % van alle bedrijven. Wij weten echter dat in de komende jaren nog veel inspanningen ondernomen moeten worden om het administratief en juridisch kader voor deze bedrijven te verbeteren. Wij hopen namelijk dat hun activiteiten in de toekomst zullen groeien. Het PHARE-programma heeft in de afgelopen jaren een belangrijke rol gespeeld bij de ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf in deze landen en ik ben ervan overtuigd dat het deze rol zal behouden. Het beleid voor de bevordering van het midden- en kleinbedrijf is desalniettemin in veel gevallen voor verbetering vatbaar. Mijns inziens moet de inhoud van dit beleid een meer concrete vorm aannemen.
Het verheugt mij bijzonder dat wij vandaag het derde meerjarenprogramma voor de periode 1998-2000 openstellen voor een eerste groep van zeven landen: Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Polen, Roemenië en Slowakije. Later zullen wij dit ook openstellen voor Slovenië, Litouwen en Letland, zodra deze landen klaar zijn. Ook zullen wij de Republiek Cyprus van meet af aan het programma laten deelnemen. Al deze landen bereiden zich momenteel voor op toetreding en ik ben er diep van overtuigd dat voor hen het uur is geslagen om op creatieve wijze deel te nemen aan het derde meerjarenprogramma voor het midden- en kleinbedrijf. Nogmaals wil ik u danken voor uw steun voor onze inspanningen.
Dan wil ik nu enkele opmerkingen maken over het verslag van de heer Hendrick over Europese kapitaalmarkten voor het midden- en kleinbedrijf. In eerste instantie wens ik de heer Hendrick van harte geluk met zijn uitstekende verslag en zijn gunstig oordeel over de mededeling van de Commissie van 1997. Ik kan u mededelen dat de ontwikkelingen in deze sector heel gunstig zijn, hetgeen niet wegneemt dat er nog heel wat werk aan de winkel is.
Zoals u weet breiden de EASDAQ en de Euro-Nouveau Marché zich steeds verder uit. Deze aandelenmarkten behelzen nu ongeveer 200 ondernemingen. Alhoewel de cijfers voor de EASDAQ ver achter liggen bij die van de overeenkomstige Amerikaanse markt, de NASDAQ, mogen wij toch van een enorme prestatie spreken. Wij mogen namelijk niet vergeten dat de EASDAQ nog geen twee jaar geleden is begonnen te functioneren en de Amerikaanse NASDAQ pas na vijf jaar goed van de grond kwam. De 200 ondernemingen die momenteel op deze markt opereren, hebben een kapitaal opgeleverd van 2, 7 miljard ecu, dat wil zeggen 14 miljoen ecu per onderneming. Dit zijn bedragen die nooit uit traditionele bronnen zouden kunnen zijn verkregen. Ook hebben de betrokken bedrijven door versterking van hun balans met aandelenkapitaal toegang gekregen tot de voor hen noodzakelijke bancaire kredieten. Juist deze innoverende bedrijven, deze hoogtechnologische bedrijven wil de Commissie een hart onder de riem steken.
De notering op een effectenbeurs heeft ertoe geleid dat het personeelsbestand van deze bedrijven in de afgelopen twee jaar met gemiddeld 30 % kon worden uitgebreid. Meer algemeen gesproken heeft de succesvolle uitbreiding van deze twee markten geleid tot een sterkere samenwerking tussen de effectenbeurzen en het ontstaan van kapitaalmarkten voor het midden- en kleinbedrijf ook in andere lidstaten. Desalniettemin moet men blijven ijveren voor de verdere ontwikkeling van deze markten. Ik ben ervan overtuigd dat van de euro een belangrijke stimulans zal uitgaan. Door de toepassing van de gemeenschappelijke munt zal immers de transparantie worden verbeterd, hetgeen aanzienlijke voordelen met zich mee zal brengen voor deze markten.
In onze toekomstige activiteiten willen wij de klemtoon leggen op de verwezenlijking van het actieplan dat is opgenomen in de mededeling van juni 1998 aan de Europese Raad van Cardiff. Ik wil u hieruit zes initiatieven noemen. Met deze initiatieven is ofwel reeds begonnen of zal binnenkort worden begonnen.
Ten eerste de ronde tafel over de versplintering van de kapitaalmarkten voor bedrijven: het doel hiervan is de barrières uit de weg te ruimen en de toegang van het midden- en kleinbedrijf tot dit soort financiering te vergemakkelijken.
Ten tweede het onderzoek van alle nationale en grensoverschrijdende procedures voor aandelenuitgifte: ons doel hierbij is te komen tot eenvoudige, gestandaardiseerde en kostenefficiënte procedures voor de verkoop van aandelen aan het publiek.
Ten derde de derde ronde tafel voor bankiers en het klein- en middenbedrijf: tijdens de werkzaamheden van deze derde ronde tafel zal worden onderzocht wat de beste praktijken zijn voor financiering van bedrijfsoprichting en van met name de oprichting van bedrijven met een hoog ontwikkelingspotentieel die in aanmerking zouden kunnen komen voor notering op een Europese effectenbeurs.
Ten vierde een nieuwe actie voor seat capital : deze zal CREA heten.
Ten vijfde de opstelling van een gids aan de hand waarvan de kleine en middelgrote bedrijven zelf kunnen beoordelen of zij in aanmerking komen voor een beursnotering.
Ten zesde een studie over de technieken voor de berekening van zowel de risico's als de graad van kredietwaardigheid van bedrijven. Daarin wordt de klemtoon gelegd op het midden- en kleinbedrijf.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wilde ik nog enkele opmerkingen maken over het verslag van de heer Scarbonchi over het vijfde jaarverslag van de Europese Waarnemingspost voor het MKB.
Allereerst wil ik het Europees Parlement van harte bedanken voor zijn niet-aflatende belangstelling voor deze waarnemingspost en met name de rapporteur, de heer Scarbonchi, van harte gelukwensen met zijn verslag.
Ik heb nauwkeurig nota genomen van al de suggesties die u doet voor de toekomstige werkzaamheden van de waarnemingspost. U hebt onder andere gevraagd te onderzoeken hoe het is gesteld met de coördinatie tussen de verschillende Europese programma's voor het midden- en kleinbedrijf. Ik meen dat met de publicatie: "activiteiten ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf in onder andere de nijverheidssector" , die u allen ter beschikking staat, in grote mate tegemoet is gekomen aan dit verzoek.
Uw andere suggesties zullen in ogenschouw worden genomen bij de opstelling van de volgende verslagen over de waarnemingspost. Deze verslagen zullen in de toekomst de bestaande situatie beter moeten weergeven en nieuwe, goed uitgewerkte gegevens moeten bevatten. Aangezien wij in de voorafgaande jaren telkens verslagen hebben opgesteld op jaarbasis en hebben vastgesteld dat deze verslagen beter gestoffeerd moesten zijn, zullen wij voor de opstelling van deze verslagen misschien meer dan een jaar moeten uittrekken.
Tot slot verheugt het mij ten zeerste dat u zoveel betekenis hecht aan deze waarnemingspost. Deze wordt gezien als een baken, als een instantie die in haar verslagen zeer belangrijke inlichtingen verschaft niet alleen over de Europese instellingen, maar met name ook over de regeringen van de lidstaten en de instanties op het gebied van het midden- en kleinbedrijf.
Ik wilde u eveneens verzekeren dat de Europese Commissie van plan is de werkzaamheden van de waarnemingspost ook in de toekomst voort te zetten en steun te blijven geven aan de eigen activiteiten van deze waarnemingspost.

De Voorzitter
Het gecombineerd debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.
(De vergadering wordt om 00.10 uur gesloten)

