Stresstests van kerncentrales in de EU en nucleaire veiligheid in de buurlanden van de EU (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie: Stresstests van kerncentrales in de EU en nucleaire veiligheid in de buurlanden van de EU.
Günther Oettinger
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, na talloze bijeenkomsten met verschillende parlementaire commissies, kan ik u vandaag verslag doen over de voortgang van ons ambitieuze plan om een Europese stresstest van kerncentrales in de Europese Unie en in onze buurlanden in te voeren.
Wij hebben de Raad voorgesteld om de veiligheid van alle kerncentrales in de EU te onderzoeken op basis van een uitgebreide risico- en veiligheidsevaluatie en de Raad heeft hieromtrent eind maart een besluit genomen De Groep Europese regelgevers op het gebied van de nucleaire veiligheid (Ensreg) en de Commissie hebben het verzoek gekregen om de criteria, de methodologie en het tijdschema op te stellen voor het uitvoeren van deze tests. Dat was geen eenvoudig proces en wij hebben zeer uiteenlopend commentaar gekregen op onze werkzaamheden.
Ik kan u hier vandaag vertellen dat wij thans beschikken over de genoemde criteria, de methodologie en het tijdschema die, naar mijn idee, zullen voldoen aan de verwachtingen van de Europese burgers over deze stresstest.
(Interruptie van de heer Turmes)
Roepen dat het "onzin” is, vormt geen argument, mijnheer Turmes. "Onzin” is geen woord dat wij graag in onze notulen lezen, maar als u daar gelukkig mee bent, zal ik het accepteren.
Het is in ieder geval een hele strijd geweest. In de eerste plaats waren veel van de regelgevers op het gebied van de nucleaire veiligheid niet bereid om akkoord te gaan met een Europese inspectieprocedure. Besluiten over de energiemix zijn namelijk voorbehouden aan de lidstaten en de controle, goedkeuring en supervisie van de kerninstallaties behoort ook tot de bevoegdheden van die lidstaten. Naar mijn mening vormt het feit dat wij op Europees niveau op basis van gezamenlijke criteria een stresstest gaan uitvoeren, echter een bijzonder belangrijke en historische stap voorwaarts in het belang van de veiligheid van alle Europese burgers. Ik kan u dan ook verzekeren dat ik niet zal toestaan dat er een verwaterde versie van die stresstest gebruikt gaat worden.
Op het moment dat de resultaten van die stresstest met de bijbehorende evaluaties, voorstellen en conclusies openbaar gemaakt worden, zullen de burgers van Europa meer over de Europese kerncentrales in alle lidstaten weten dan ooit tevoren, ondanks alle inspanningen die de afgelopen decennia op dit punt zijn verricht. Ik herinner mij nog heel goed dat mensen in grensgebieden wilden weten hoe het met de veiligheid van in de buurt gelegen kerncentrales gesteld was. Vanuit het perspectief van de burgers was de informatie die daarover werd verstrekt, vaak zeer onbevredigend. Over zes tot negen maanden zullen wij over aanzienlijk meer gegevens, feiten en resultaten beschikken dan er de afgelopen twintig jaar openbaar zijn gemaakt.
De stresstest bestaat uit drie fasen.
(Interruptie van mevrouw Harms)
Gezien het vroege tijdstip, stel ik voor dat wij deze kwestie serieus benaderen, mevrouw Harms. U moet vertrouwen in mijn objectiviteit hebben. Bij een bespreking van dit onderwerp heb ik het gevoel alsof ik van beide kanten onder vuur wordt genomen. Als kind van de wereld, staand hier in het midden, weet ik dat ik op de juiste plaats ben.
Ik zei "in het midden”, mevrouw Harms, ik zei niets over middelmatigheid. U moet wel goed luisteren. Ik denk dat mijn standpunt wat de objectiviteit betreft, aan uw verwachtingen zal voldoen.
Fase 1: in een markteconomie is de belangrijkste verantwoordelijkheid van eigenaren en exploitanten van industriële installaties ongetwijfeld dat zij zichzelf ervan vergewissen dat hun faciliteiten veilig zijn, dat zij periodieke inspecties uitvoeren en van de resultaten verslag doen. Dat is de reden dat alle exploitanten van kerncentrales sinds 1 juni het verzoek hebben gekregen om een rapport aan de nationale autoriteiten te overleggen aan de hand van de afgesproken Europese inspectiecriteria en onze openbare en transparante inspectiecatalogus. Die rapporten moeten snel overgelegd worden, maar zij moeten wel degelijk zijn. In dit geval is die degelijkheid belangrijker dan de snelheid. Zij moeten ook een evaluatie van de exploitanten bevatten van hun eigen kerncentrales, evenals hun conclusies op basis van de inspectiecriteria waarbij ook de gevolgen van Fukushima in aanmerking moeten worden genomen.
Stap 2: deze stap omvat een extra beoordeling door de nationale regelgevers op het gebied van de nucleaire veiligheid van de rapporten die door de exploitanten zijn opgesteld, gecombineerd met een eigen inspectie door die regelgevers en een verslag van hun bevindingen.
Stap 3 is nieuw en omvat de zogeheten peer reviews. In deze derde fase is het de bedoeling dat wij zelf een beeld van de situatie vormen. Wij voeren daartoe een eigen evaluatie uit en trekken conclusies op Europees niveau. Wij zullen niet in onze ivoren toren blijven zitten en naïef de resultaten accepteren die door de nationale autoriteiten worden verstrekt. Wij zullen gemengde Europese teams inzetten en hebben de mogelijkheid om zelf een bezoek te brengen aan de kerncentrales. Die Europese teams zullen uit nucleaire deskundigen uit de diverse lidstaten bestaan, aangevuld met functionarissen van de Commissie.
Elke stap, met name ook in het kader van de peer reviews, kan pas gezet worden wanneer daarover overeenstemming tussen de Commissie en de Ensreg bestaat. Dat betekent dat het proces niet uigevoerd kan worden zonder toestemming van de Commissie. Daarom kan ik u de verzekering geven dat ik bijzonder veel waarde hecht aan een serieuze, objectieve en grondige aanpak.
De gehele procedure heeft een transparant karakter. Alleen in gevallen die vanwege veiligheidsredenen geheimhouding vereisen, is een lager niveau van transparantie toegestaan. Naar mijn idee voldoen de testcriteria aan de belangrijkste verwachtingen en legitieme belangen van de Europese burgers. Die criteria hebben betrekking op alle natuurverschijnselen, zoals overstromingen, extreme hitte of kou en aardbevingen. Zij omvatten dus alle natuurgerelateerde risico's.
Hoewel de aanleiding voor de Fukushima-ramp een natuurverschijnsel was, ben ik er in de tweede plaats meer dan ooit van overtuigd dat dit niet de enige oorzaak van de ramp is geweest. Naar mijn mening speelde menselijk falen ook een significante, zo niet doorslaggevende rol in Japan voordat de aardbeving en de tsunami plaatsvonden. Ik doel daarmee op het verbeteren van de veiligheid en het moderniseren van de centrale vóór de ramp en op het tot een minimum beperken van de schade na de ramp.
Dat is de reden dat de menselijke factor voor mij een belangrijke component van de stresstest vormt. In eerste instantie kreeg ik op dit punt geen adequate steun van de nucleaire regelgevers. Ik ben dan ook dankbaar dat het Parlement - en met name de Commissie industrie, onderzoek en energie en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid - mij hierin hebben gesteund. Dat is de reden dat ik hun verwachtingen in de onderhandelingen heb meegenomen. Wij hebben uiteindelijk kunnen waarborgen dat de menselijke factor in de stresstest ruim de aandacht krijgt.
Sta mij toe om nu even een zeer specifiek onderscheid te maken. Wij hebben ervoor gezorgd dat de menselijke factor en het menselijk falen volledig door de stresstest worden bestreken. Ik doel hiermee op fouten, tekortschietende kwalificaties, slecht beheer van een kerncentrale of een fout van een piloot waardoor een vliegtuig neerstort. Dat beteklent dat menselijke kwesties en menselijk falen volledig door de stresstest worden gedekt.
(Interruptie van de heer Turmes)
Mijnheer Turmes, u schijnt te denken dat u met uw interrupties het verloop van het parlementaire debat kunt bepalen. Sta mij toe om mijn verhaal af te maken. U heeft daarna nog genoeg spreektijd.
(Applaus en interrupties)
Ik wil de geachte afgevaardigde graag uitleggen dat dit onderwerp dermate belangrijk is dat ik minimaal zeven tot acht minuten spreektijd nodig heb. Hoe dan ook, het is uw eigen Reglement. Als u meer spreektijd wil, kan het Parlement een daartoe strekkend besluit nemen. U bent lid van dit Parlement en ik ben dat niet.
Het menselijk falen is dus volledig door de test afgedekt. Een anders aspect dat echter niet in de test is geïntegreerd, is criminaliteit. Ik wil daarmee zeggen dat bewuste aanslagen op kerncentrales, wellicht door terroristen, met inbegrip van cyber attacks en aanslagen met vliegtuigen geen onderdeel vormen van de stresstest. Daar zijn twee redenen voor. De eerste is een puur formele reden. In veel lidstaten zijn de regelgevers voor de nucleaire veiligheid technisch niet verantwoordelijk voor dit gebied. Zij hebben ons op dit punt doorverwezen naar de geheime dienst, de politie, de luchtmacht, het leger en de binnenlandse autoriteiten. Dat betekent dat wij de lidstaten zullen uitnodigen om vertegenwoordigers van de relevante instanties te sturen zodat wij nog vóór het zomerreces samen met hen kunnen bespreken hoe wij de gevolgen van dergelijke criminele acties in de stresstest kunnen integreren.
De tweede reden is dat de lidstaten zich op de vertrouwelijkheid van de betreffende informatie hebben beroepen. Daarvoor hebben zij sterke argumenten naar voren gebracht, hetgeen betekent dat de discussies niet transparant konden zijn. Wij willen in november echter wel een tussentijds verslag overleggen. Ik zal dan graag aan formele vervolgdebatten met het Parlement deelnemen voordat het peer review plaatsvindt. Er is echter één ding waarover duidelijkheid moet bestaan: degelijkheid is belangrijker dan snelheid. Ik ben het niet eens met de korte termijn die door sommige lidstaten adequaat wordt geacht voor de speciale tests.
Ik denk niet dat wij in een bestek van vier tot zes weken recht kunnen doen aan de testcriteria die voor ons zo belangrijk zijn. Dat betekent dat wij hiervoor wellicht zelfs de tijd moeten nemen tot volgend voorjaar. Wat de andere kwesties betreft, wil ik er graag op wijzen dat mijn aandacht niet uitgaat naar de vraag of kerncentrales al dan niet geëxploiteerd, gepland, gebouwd of stilgelegd moeten worden. Zo ver mijn kennis van de wet reikt, is dat de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Ik vind echter wel dat ik verantwoordelijk ben voor de veiligheid, zowel van de kerncentrales die in bedrijf zijn als van de geplande kerncentrales. Dat is de reden dat ik dankbaar ben dat onze uitnodiging op samenwerkingsniveau is geaccepteerd en dat Oekraïne, Rusland, Zwitserland, Armenië, Kroatië en Turkije hebben ingestemd om de volgende stap op weg naar een Europese stresstest te zetten. Hierdoor wordt het mogelijk om ook buiten de grenzen van de Europese Unie veiligheidsonderzoeken uit te voeren.
Ik zie ernaar uit om u zo snel mogelijk de resultaten te presenteren. Ik wil hier graag aan toevoegen dat ik mij de komende maanden ook zal bezighouden met het opstellen van strikte en objectieve voorschriften voor het reguleren van nucleair afval. Ik was nogal verrast dat de parlementaire commissie de mogelijkheid voor het uitvoeren van dergelijk afval naar derde landen niet categorisch met een grote meerderheid heeft verworpen.
(Interrupties)
Ik wil de geachte afgevaardigde er graag op wijzen dat ik hier in mijn hoedanigheid als commissaris aanwezig ben. Mijn partijlidmaatschap is een privékwestie. Ik verzoek u vriendelijk om een onderscheid te maken tussen de heer Oettinger, de voormalige christendemocraat, en commissaris Oettinger. Als commissaris kan ik dan ook zeggen dat ik verrast was dat er door een duidelijke meerderheid beperkingen zijn verbonden aan dat uitvoerverbod. Wellicht is het nog steeds mogelijk om hierin verandering te brengen tijdens het proces om uiterlijk eind juni tot een parlementair besluit te komen.
(Applaus)
Herbert Reul
Mevrouw de Voorzitter, geachte heer Oettinger, in de eerste plaats wil ik u van harte bedanken, mijnheer Oettinger. In tegenstelling tot de mooie woorden van mensen die eigenlijk alleen maar tot onzekerheid leiden, heeft u ervoor gezorgd dat er daadwerkelijk iets gaat gebeuren. Dat geeft de doorslag in de politiek.
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: het begint mij langzaam maar zeker op de zenuwen te werken dat sommige afgevaardigden in dit Parlement voortdurend meer eisen stellen, maar niet bereid zijn om zelf een bijdrage te leveren. Mevrouw Harms, het Parlement is tekortgeschoten. Wij zijn er zelfs niet eens in geslaagd om een resolutie over het onderwerp van de veiligheid aan te nemen omdat u 150% eiste. U was niet tevreden met wat er concreet haalbaar was gezien de verschillende verantwoordelijkheden die hierbij een rol spelen. Wij hebben ons werk niet goed gedaan en dat geldt ook voor u.
De commissaris heeft zijn werk wel goed gedaan. Zes maanden geleden hadden wij niet eens verwacht dat wij nu al de mogelijkheid zouden hebben om een dergelijke stresstest uit te voeren. Wij zouden nooit geloofd hebben dat het mogelijk zou zijn om de discussies over de veiligheid aan te gaan met landen buiten Europa. Het is genmakkelijk om steeds maar te roepen hoe verschrikkelijk dit allemaal is en de aandacht uitsluitend te richten op het afschaffen van kernenergie, zeg maar een houding van "alles of niets”. Het is veel moeilijker, maar wel beter voor de mensen in Europa om vooruitgang op dit gebied te boeken. Wat de heer Oettinger in de afgelopen maanden heeft bereikt, is een voorbeeld voor ons allemaal. Ik wil hiermee niet zeggen dat alles precies is uitgepakt zoals wij het voor ogen hadden. Wij zullen pas aan het eind van de rit kunnen zeggen of dit is wat wij wilden. Maar mevrouw Harms en mijnheer Turmes, het is gewoonweg niet acceptabel dat u voortdurend loopt te klagen en interrumpeert om vervolgens, wanneer u het verzoek krijgt om ook een bijdrage te leveren, tegen betere veiligheidsniveaus voor kerncentrales te stemmen. De resolutie lag hier op tafel en u heeft tegen gestemd. U heeft de positie van het Parlement en de Commissie verzwakt in onze pogingen om de veiligheid van de Europese kerncentrales te verbeteren. Dat is een feit.
Ik heb genoeg van deze constante hypocrisie. Het is namelijk oneerlijk en belet ons om vooruitgang te boeken. Natuurlijk is de situatie gecompliceerd, maar iedereen is op de hoogte van het rechtskader. Het is naïef om te geloven dat wij kunnen doen wat wij willen. Er is sprake van een zeer specifieke rechtskader en daar kunnen wij niet omheen. De dingen die hier binnen dat kader zijn gerealiseerd, zijn interessant en belangrijk. U bent wellicht van mening dat die oeverloze interrupties grappig zijn, maar ze leveren niets op.
(Applaus)
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Claude Turmes
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte heer Reul, ik zal straks in mijn toespraak nader toelichten waarom wij niet tevreden zijn. Ik heb echter wel de indruk dat u datgene wat uw bondkanselier en uw partij in Duitsland onlangs hebben besloten, nog niet helemaal heeft verwerkt.
Herbert Reul
(DE) Mevrouw de Voorzitter, blijkbaar gaat het ook bij deze kwestie weer niet om het boeken van een millimeter of drie meter vooruitgang, maar om partijpolitieke meningsverschillen. Toch zijn wij daar wel toe in staat. Wij zijn er namelijk in geslaagd om over deze resolutie over alle partijgrenzen heen in dit Parlement veel vooruitgang te boeken. Helaas zijn wij op dit moment weer bijna terug bij af. Ik vind het bijzonder betreurenswaardig dat wij nu wederom de strijd aangaan over "ja” dan wel "nee”. U weet dat ik een zeer persoonlijk standpunt over deze kwestie inneem, maar dat ik niettemin tot compromissen bereid ben om overeenstemming in het Parlement te bewerkstelligen ter verbetering van de veiligheid van de Europese kerncentrales op hun huidige locaties (waar zij waarschijnlijk ook zullen blijven). Het is onze taak om voor de Europese burgers resultaten te boeken en niet alleen maar verklaringen af te leggen.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Gerald Häfner
(DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte heer Reul, ik neem uw oproep serieus om op een objectieve eerlijke wijze met elkaar om te gaan. Daarom wil ik u graag vragen waarom u zo agressief klinkt en waarom u de leden van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie van hypocrisie beschuldigt. U heeft het bespottelijke argument gebruikt dat het een jaar geleden onmogelijk zou zijn geweest om goedkeuring te krijgen voor een dergelijk soort stresstest. U heeft het Parlement daar echter niet bij verteld dat u, mijnheer Reul, samen met degenen die aan uw kant staan, de enige reden vormde waarom dat onmogelijk was.
Dit probleem hadden wij ook al vóór Fukushima. Als wij allemaal voorstander van veiligheid zijn, dan is er maar één goede oplossing en dat is wat wij ons permanent voor die veiligheid sterk maken en niet alleen wanneer er in drie kernreactoren een meltdown is geweest.
Herbert Reul
(DE) Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats reageer ik zo heftig omdat ik boos ben omdat wij er nog steeds niet in geslaagd zijn om een gemeenschappelijke resolutie over veiligheid aan te nemen. Het innemen van een absolutistisch standpunt was voor een aantal mensen blijkbaar belangrijker dan het bereiken van overeenstemming.
In de tweede plaats heb ik tijdens het debat uitgelegd dat ik hieruit lering heb getrokken en dat wil ik hier nogmaals herhalen. Ik besef inmiddels dat wij ons meer moeten inspannen om striktere veiligheidsnormen voor Europese kerncentrales in te voeren. Wij moeten meer druk uitoefenen en meer initiatief tonen.
Dat is de reden dat ik mijn steun aan de gemeenschappelijke resolutie heb gegeven. Dat is ook de reden dat ik vind dat wij de heer Oettinger moeten steunen in plaats van hem voortdurend aan te vallen.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8, van het Reglement te beantwoorden)
Vytautas Landsbergis
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag tegen de heer Reul zeggen dat in het verleden energie die afkomstig was van onveilige kerncentrales als vuil werd beschouwd, en door verantwoordelijke EU-landen niet werd gekocht. De centrales die men nu van plan is aan de oostgrenzen van de EU te bouwen behoren precies tot deze categorie, want de technologie van deze centrales is nog niet eerder getest in verder afgelegen gebieden. De belofte dat ze veilig zijn is slechts een loze belofte.
Hoe kijkt hij er tegen aan dat Duitsland, dat weigert op eigen grond kerncentrales te bouwen, mogelijk accepteert dat er kerncentrales aan onze grenzen gebouwd worden, en dat het deze vuile energie ook nog koopt? Wat voor beeld van solidariteit en morele waarden schept dat?
Herbert Reul
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik kan de vraag van de heer Landsbergis helaas niet beantwoorden, ik kan hier tenslotte niet namens de Duitse regering spreken. Ik vind echter wel dat u gelijk heeft, u heeft gezegd dat we niet alleen heel zorgvuldig moeten kijken naar de veiligheid van de Europese kerncentrales, maar dat we ook een zekere verantwoordelijkheid dragen voor de bouw en het onderhoud van andere kerncentrales, en dat we ook daar, voor zover dat mogelijk, is onze invloed moeten doen gelden.
De commissaris heeft er op gewezen dat hij alles in het werk stelt om ook buiten Europa een draagvlak tot stand te brengen voor onze stresstests en voor de nieuwe richtlijnen die er misschien komen. Hij probeert er voor te zorgen dat deze strengere veiligheidsbepalingen worden overgenomen. In zoverre heeft u volkomen gelijk.
Teresa Riera Madurell
Mevrouw de Voorzitter, bij ons is de heer Reul, de voorzitter van de commissie. Dames en heren, laten we ervoor zorgen dat de rust een beetje terugkeert.
Commissaris, op onze vergadering aan de vooravond van uw ontmoeting met de Europese groep op hoog niveau voor nucleaire veiligheid, ENSEG, heeft mijn fractie u uitgelegd welke standpunt wij innemen in de onderhavige kwestie. Ik moet u nu zeggen dat we nog niet helemaal tevreden zijn. Waarom is dat het geval?
Dat is zo omdat wij vinden dat de stresstests verplicht hadden moeten worden gesteld. Niettemin zijn we blij te vernemen dat de 143 kerncentrales in Europa aam deze tests zullen worden onderworpen, en ook steunen wij de Commissie bij haar pogingen om derde landen ervan te overtuigen hun centrales aan een nieuw onderzoek te onderwerpen. Verder zijn wij niet tevreden omdat wij denken dat de stresstests, die feitelijk zullen worden uitgevoerd door de operators zelf, het onderwerp zouden moeten zijn van een second opinion om meer objectiviteit te garanderen. De beoordeling door vakgenoten, waarbij zeven deskundigen betrokken zijn, is een goede stap. Het voorstel van onze fractie was echter om een onafhankelijk controlemechanisme in het leven te roepen dat vanaf het eerste moment zou moeten functioneren en niet in de latere fase van de resultatenanalyse.
Wij denken ook dat deze tests zouden moeten worden uitgevoerd in andere installaties, zoals onderzoeksreactoren, en met het oog op andere bedreigingen, zoals uitval door een terroristische aanslag of structureel zwakke punten van een centrale. Wij zijn ons bewust van de problemen rond de bevoegdheid die gerezen zijn, maar we denken dat er een beter akkoord had kunnen worden bereikt.
Nu een risicoanalyse uitvoeren is een juiste maar ook een geïsoleerde maatregel. Daarom, om maximale veiligheid te garanderen, stelt mijn fractie voor om op Europees niveau een onafhankelijke organisatie op te zetten die de veiligheids- en controletaken voor haar rekening neemt.
Tenslotte, commissaris, zou ik u willen zeggen dat wij nu op hopen op consistentie, zodat reactoren die de tests niet doorstaan en hun gebreken kunnen verhelpen, gesloten worden, en op transparantie, zodat alle Europeanen volledige informatie krijgen over de testprocedure en resultaten.
Lena Ek
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, dit is geen interne Duitse kwestie, maar een Europese kwestie. Het is van het grootste belang dat kerninstallaties in Europa veilig zijn én als veilig worden gezien. De fouten die bij de eerste stresstests zijn gemaakt moeten daarom niet opnieuw worden gemaakt, en we hebben geen behoefte aan een nieuwe zinloze pr-oefening.
Het is de verantwoordelijkheid van de Commissie om ervoor te zorgen dat de stresstesten op weldoordachte, transparante en uitvoerige wijze worden uitgevoerd en dat ze ook daadwerkelijk gevolgen hebben. Als een fabriek de test niet goed doorloopt en als de problemen die daarbij naar voren komen niet kunnen worden opgelost, moet deze worden gesloten. De voorgestelde testen zijn echter niet grondig genoeg. De ALDE-Fractie heeft verzocht ook menselijke factoren en de veiligheidscultuur als geheel in de test op te nemen. Helaas is dit niet gebeurd. Ik hoop oprecht dat de Commissie een andere manier vindt om de veiligheidscultuur beter te testen.
Om deze problemen op te lossen verwacht ik onder andere dat de Commissie voorstellen indient als onderdeel van de herziening van de richtlijn betreffende nucleaire veiligheid. Deze omvat de onderwerpen die door u, commissaris, naar voren zijn gebracht, namelijk veiligheid met betrekking tot ontmanteling en afval. Bij de stresstesten is ook sprake van een gebrek aan heldere formuleringen over de noodzaak van onafhankelijke en transparante testen. Er zal een wederzijdse beoordeling worden uitgevoerd met vertegenwoordigers uit lidstaten waar de betrokken kerncentrale niet zal worden gebouwd, maar dat betekent niet dat deze dan ook volledig onafhankelijk zijn. Dat is een probleem.
Al deze zaken vormen een probleem voor de geloofwaardigheid van de testen, maar deze vormen slechts het begin. We hebben een strategie nodig die verder gaat en die voorziet in Europese gemeenschappelijke normen waarmee een hoog niveau van nucleaire veiligheid en informatie wordt gewaarborgd.
De veiligheid van kerncentrales is een Europees vraagstuk. Als we naar de toekomst kijken, zouden we nog strengere veiligheidsnormen moeten invoeren dan die welke worden aanbevolen door de Internationale Organisatie voor Atoomenergie en de rest van de wereld. Wanneer men kijkt naar de informatievoorziening en de transparantie bij het ongeluk in Fukushima is er werkelijk behoefte aan een Europees platform en aan Europese wetgeving over dit onderwerp. Europese burgers verwachten en verdienen de best mogelijke veiligheid voor hun kerncentrales.
Er rest ons weinig kostbare tijd, en er rust een zware verantwoordelijkheid op de Europese Commissie en zelfs nog meer op de lidstaten, die na het ongeluk in Japan hun oorspronkelijke beloften gedeeltelijk hebben ingeslikt of teruggenomen. We verzoeken de Commissie om haar verantwoordelijkheid te nemen en we verzoeken de Raad, die hier niet aanwezig is, te voldoen aan de verwachtingen van de Europese burgers als het gaat om nucleaire veiligheid in Europa.
Giles Chichester
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil u graag op de hoogte brengen van een aantal fragmenten uit het tussentijdse verslag van de Britse hoofdinspecteur van kerninstallaties: we moeten allen het beginsel van voortdurende verbetering aanhangen. Dat betekent dat hoe hoog de normen voor nucleaire constructies en de werking daarvan ook zijn, de zoektocht naar verbetering nooit mag eindigen.
De Britse nucleaire regelgeving is grotendeels niet-dwingend. Dat betekent dat de sector aan de regelgever moet aantonen dat zij volledig op de hoogte is van de risico's die gepaard gaan met haar werkzaamheden en weet hoe zij deze moet bedwingen. We verwachten dus dat de sector als eerste de verantwoordelijkheid neemt om van ervaringen te leren, in plaats van erop te vertrouwen dat de regelgever zal zeggen wat zij moet doen.
De eerste conclusie luidt als volgt: bij de beoordeling van de directe oorzaken van het ongeluk in Fukushima zien we geen reden om de werkzaamheden van kerncentrales of andere kerninstallaties binnen het Verenigd Koninkrijk te beperken. De tweede conclusie luidt: in antwoord op het ongeluk in Fukushima heeft de Britse kernenergiesector verantwoordelijk en op passende wijze gereageerd, waarbij de sector tot op heden leiderschap heeft getoond wat betreft veiligheid en een krachtige veiligheidscultuur. De vierde conclusie luidt: tot op heden heeft het onderzoek naar de nu bekende omstandigheden van het ongeluk in Fukushima geen lacunes aangetoond in het toepassingsgebied of de grondigheid van de beginselen voor veiligheidsbeoordelingen voor kerninstallaties in het Verenigd Koninkrijk.
Laat ons tot slot niet voorbijgaan aan het uitzonderlijke karakter van de aardbeving en de kracht van de tsunami die de installatie van Fukushima hebben getroffen en die dit hele proces op gang hebben gebracht.
Rebecca Harms
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Oettinger, het debat is tot nu toe precies zo verlopen als ik had verwacht, maar niet zoals ik had gehoopt. Direct na de gebeurtenissen in Fukushima heeft u de juiste aanpak gekozen, en een aantal doelstellingen vastgelegd: een complete inschatting van alle risico's van de Europese nucleaire installaties, rekening houdende met wat we op dat moment wisten over Fukushima. Nu weten we daar nog meer over, en wel dat de feiten systematisch gebagatelliseerd zijn, en dat de kernen veel vroeger gesmolten zijn dan de Japanners hebben toegegeven. We weten ook wat voor problemen er zijn ontstaan bij de controlesystemen.
Vandaag heeft u echter een grote fout gemaakt: als Commissaris die hier verantwoording op zich heeft genomen die u helemaal niet heeft, had u moeten zeggen: "Mevrouw Frau Harms, geachte leden van het Europees Parlement, dames en heren, ik heb een groot probleem aangepakt, maar ben slechts een klein stukje opgeschoten". U had er op moeten wijzen dat er grote problemen zijn, dat de stresstests vrijwillig zijn, dat ze alleen maar op papier moeten worden uitgevoerd, en dat ze bijna uitsluitend door de exploitanten worden uitgevoerd, zoals dat altijd al geweest is. Dat had u moeten toegeven. Dan had ik u eerder serieus kunnen nemen. Dan hadden we een basis gehad voor een verdere discussie over wat er bereikt is, en wat niet.
Wat u nu heeft voorgelegd, mijnheer Oettinger, is eigenlijk een strategie die er toe bijdraagt om de risico's van de bestaande kerninstallaties in Europa te bagatelliseren. Vroeger of later krijgen de oude reactoren een soort Oettinger-zegel, dat bevestigt dat op papier opnieuw getoetst is wat tot nu toe al zo vaak getoetst is.
U heeft eigenlijk weinig te zeggen over de veiligheid, en dat is nauwelijks veranderd. Vanwege het Euratom-Verdrag heeft het Parlement vrijwel niets te zeggen over de nucleaire veiligheid, en daar is niets aan veranderd.
Ik ben nieuwsgierig hoe de discussie over echte gezamenlijk veiligheidsnormen verder gaat. Daaraan zullen wij u nogmaals meten, dat hebben we nog voor de boeg. Wat we tot nu toe hebben bereikt is buitengewoon mager.
(Spreekster verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden.)
Giles Chichester
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik bedank de geachte mevrouw voor het accepteren van mijn verzoek.
Ik heb twee vragen. Bent u het er allereerst niet allen mee eens dat dit niet slechts een Duits debat is, en dat er ook andere factoren een rol spelen in deze discussie? Het lijkt namelijk een vrij interne Duitse discussie, en de standpunten hierover verschillen.
Ten tweede, bent u het er niet mee eens dat de omstandigheden waar men zich in Fukushima mee geconfronteerd zag zeer uitzonderlijk waren en nog niet eerder vertoond, zowel wat betreft de kracht van de aardbeving - de krachtigste aardbeving in de geschiedenis van Japan - als de hoogte van de tsunami, die volgens zeggen een maximum bereikte van 46 meter en een gemiddelde hoogte had van 14 meter, omstandigheden die wij in Europa niet hoeven te verwachten?
Rebecca Harms
(DE) Mevrouw de Voorzitter, de heer Chichester vergist zich, ik heb weliswaar Duits gesproken, maar met geen woord van Duitsland gerept. Wanneer ik al iets over Duitsland zou zeggen, zou het zijn: "De Duitse regering heeft gezegd: Het risico dat inherent is aan deze installaties is te groot, en in geval van een ramp niet te beheersen. Daarom stoppen we met het gebruik van kernenergie." Daarbij is ze onder andere uitgegaan van de ideeën van Klaus Töpfer, die strijdt voor een beter klimaatbeleid. Dat zouden we als Duitsers hier kunnen zeggen, maar dat heb ik vandaag helemaal niet gedaan.
Ten tweede wil ik iets over Japan zeggen: in Japan hebben TEPCO en andere exploitanten van kerncentrales voor de gebeurtenissen in Fukushima beweerd dat hun installaties technisch zo gebouwd waren dat ze iedere te verwachten aardbeving konden doorstaan. Bovendien was voorspeld dat deze tsunami een horror-tsunami zou worden, we waren gewaarschuwd. Waarom het Internationaal Atoomagentschap niet eerder heeft ingegrepen, kan ik u niet vertellen.
(Spreekster verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden.)
Angelika Niebler
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik heb een vraag aan mevrouw Harms: wanneer gaat u commissaris Oettinger bedanken? Bent u dat van plan? Ik vind uw verwijten aan het adres van de commissaris ongehoord. De commissaris was de enige die op het juiste moment het initiatief heeft genomen om direct na Fukushima alle verantwoordelijke personen bij elkaar te roepen, en er op aan te dringen om op het Europese niveau stresstests door te voeren, los van de vraag wie waarvoor verantwoordelijk is. Nu hebben we een resultaat dat veel verder gaat dan de tests die we de afgelopen vijftien of twintig jaar hebben doorgevoerd, Europa is hier bij betrokken, er komen peer reviews, ook op het Europese niveau. Wat u doet, is niet rechtvaardig, u voert hier uw eigen groene beleid, zonder een deel van de verantwoordelijkheid te dragen!
Rebecca Harms
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik weet nog heel goed wat de heer Oettinger in het openbaar heeft gezegd, hij heeft gezegd dat hij wist dat bepaalde installaties in de Europese Unie - en ik heb toen gevraagd welke installaties dat waren - vanwege de stresstests van het net moesten worden gehaald. Ik wacht nog steeds op zijn antwoord. Ik weet nog heel goed dat de heer Oettinger tijdens de vorige vergaderperiode heeft gezegd dat hij de op dat moment beschikbare teksten over de stresstests niet zou tekenen. Hij heeft dat echter toch gedaan, hoewel er inhoudelijk vrijwel niets veranderd is.
(Spreekster verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden.)
Ashley Fox
(EN) Mevrouw de Voorzitter, is mevrouw Harms het er mee eens dat haar standpunt en het standpunt van haar fractie is dat ze niet geïnteresseerd zijn in stresstesten, en dat ze niet geïnteresseerd zijn in enig objectief bewijs dan ook? Hun doel is om alle kerncentrales te sluiten, en zij houden vast aan dit doel. Beaamt zij niet ook dat dit werkelijk waar is?
Rebecca Harms
(DE) Mevrouw de Voorzitter, we hebben tot nu toe geen kerncentrales waar we de schade tot de reactor kunnen beperken wanneer de kern smelt. Daarom ben ik van mening dat we hiermee moeten stoppen. Dat geef ik eerlijk toe, en dat is geen geheim.
Ten tweede doen we wat we van het begin af aan hebben gedaan: we pleiten met nadruk voor echte technische proeven, die gebaseerd zijn op de bekende problemen in verband met de veiligheid, ook in de bestaande installaties. Dat gaat niet gebeuren, en wij betreuren dat ten zeerste. Als Groenen hebben wij in dit Parlement altijd gestreden voor strenge en bindende veiligheidsnormen. Mevrouw Niebler weet waarom dit niet gelukt is, en waarom we in Europa op dit moment geen strenge en bindende veiligheidsnormen hebben.
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
(Spreekster verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden.)
Niki Tzavela
(EN) Mevrouw de Voorzitter, sinds Tsjernobyl ben ik wegens dringende persoonlijke redenen een zeer gedreven tegenstander van kernenergiecentrales. Na de ramp in Fukushima waren de eerste slachtoffers de werknemers en de brandweermannen. Als plichtsgetrouw en geëngageerd burger en gekant tegen kerncentrales heb ik een schriftelijke verklaring ingediend voor een uiting van solidariteit voor de heldhaftige inspanningen van de werknemers en brandweermannen van Fukushima, en ik was werkelijk zeer verbaasd dat tot nu toe niet één iemand van onze fractie deze verklaring heeft ondertekend. Hoe geëngageerd zijn jullie? Bij ons eerbetoon zouden we allereerst...
Rebecca Harms
(DE) Mevrouw de Voorzitter, daar kunnen we het graag nog eens over hebben. Ik heb echter een groot probleem. Wat er in die nucleaire hel in Japan wordt gedaan, vind ik fantastisch. Ik ben vaak in Tsjernobyl geweest, ook in de exclusion zone. Wat de arbeiders in die gevaarlijke zone nu nog presteren, vind ik fantastisch. We hebben ze als helden bestempeld, maar nu, tientallen jaren nadat ze helden zijn geworden, vechten ze nog steeds voor hun pensioen, voor hun gezondheidszorg, enzovoort. Iemand als held bestempelen is makkelijk. Hoe je die mensen daarna behandelt, is heel iets anders, en onze aanpak van de gevolgen is werkelijk treurig.
Jo Leinen
(EN) Mevrouw de Voorzitter, wegens een verzoek om het woord te voeren houden we nu een debat met de commissaris, en niet een onderling debat of een debat binnen de fracties. Ik ben van mening dat we volgens het Reglement slechts één blauwe kaart hebben in plaats van zes of zeven.
De Voorzitter
Met uw goedkeuring zal ik de "blauwe kaart”-procedure onderbreken, aangezien er nog drie verzoeken zijn. Ik persoonlijk ga akkoord met voortzetting van het debat, maar ik wil onenigheid voorkomen. Laten we het debat daarom voortzetten.
Sabine Wils
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, ik ben geschokt door de houding van de heer Oettinger. De stresstests voor de kerncentrales in de EU bieden de exploitanten een alibi om de centrales in gebruik te houden. Ze zijn bedoeld om de feitelijke gevaren en het zogenaamde residuele risico te verhullen, de kerncentrales hoeven bijvoorbeeld niet te worden uitgeschakeld wanneer ze de stresstest niet halen.
Wie besluit om de risico's van terroristische aanslagen niet op te nemen in de stresstests, geeft voorrang aan de winst van de nucleaire concerns, door af te zien van dure maatregelen om de veiligheid alsnog te verhogen.
Radioactieve straling stopt niet aan de grens. Wanneer we de burgers in Europa en in de buurlanden willen beschermen, moet de EU niet alleen een draaiboek volgen voor het stoppen met kernenergie in heel Europa, maar ook in haar nabuurschapsbeleid de buurlanden ondersteunen bij hun pogingen om te stoppen met de kernenergie, en op die manier verhinderen dat er nieuwe kerncentrales worden gebouwd. Dat lukt alleen maar wanneer we het Euratom-Verdrag beëindigen, dat de expansie van de nucleaire industrie bevordert. Alleen al Roemenië, Bulgarije en Oekraïne hebben tot nu toe meer dan vijfhonderd miljoen euro aan kredieten gekregen om nieuwe kerncentrales te bouwen.
Rolandas Paksas
namens de EFD-Fractie. - (LT) Mevrouw de Voorzitter, indien we vandaag de voordelen en de gevaren van de kernindustrie tegen elkaar zouden moeten afwegen, valt moeilijk te zeggen welke het zwaarst zouden wegen. Uit ervaring is gebleken dat kerncentrales nogal kwetsbaar zijn - we hebben zowel de ervaring met Tsjernobyl van 25 jaar geleden als met Fukushima van enkele maanden geleden.
Er bestaan plannen voor de bouw van disproportioneel krachtige kerncentrales zeer dicht bij Litouwen, aan de buitengrens van de Europese Unie. Eigenlijk zijn ze al bezig met de bouw en dit leidt tot veel onenigheid over de veiligheid en de milieueffecten hiervan. Indien er in deze kerncentrales een ongeluk zou gebeuren, zou zowel Litouwen als de rest van de Europese Unie aan grote gevaren worden blootgesteld.
We moeten ervoor zorgen dat niet alleen in Europa maar ook over de grens de hoogste veiligheidsnormen worden toegepast. We moeten ons tot het uiterste inspannen om de invoering van een eis tot verplichte veiligheidscontroles voor kerncentrales in de hele wereld te waarborgen.
Als het om nucleaire veiligheid gaat, is de aandacht vooral gericht op de Europese Commissie. Zij moet controleren of deze aanpak ook te zien is in buurlanden, vooral de landen die plannen hebben voor de bouw van kerncentrales langs de buitengrenzen van de EU, en of de bepalingen van internationale verdragen naar behoren worden uitgevoerd of alleen op papier bestaan. We moeten ervoor zorgen dat niet alleen de lidstaten van de Europese Unie, maar ook buurlanden, met name Rusland en Belarus, aan de strengste veiligheids- en milieunormen voldoen.
Hans-Peter Martin
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ook de heer Oettinger gaat graag in Oostenrijk op vakantie, en daar zitten we goed wat kerncentrales betreft. Dit is een heftig debat, zonder stralende helden, maar het levert wel iets op. We merken, mijnheer Oettinger, dat u, de Saulus van EnBW, een Paulus van het toezicht op de kernenergie kunt worden, en wanneer u uw werk echt goed doet, kunt u zelfs een Paulus van een kernvrij Europa worden. Dat lukt echter alleen maar wanneer u voor meer bevoegdheden strijdt, dat weet u.
U heeft 'meer' aangekondigd, maar dat is niet genoeg. Het is natuurlijk heel belangrijk dat u druk uitoefent op ons gezamenlijke buurland, op Tsjechië. We hebben gehoord dat dit land zich wil onttrekken aan iedere vorm van wat kritischere tests. Ik denk daarbij met name aan de criminaliteit, maar ook aan de Britse lobbyisten voor de kernenergie, die een bijzonder zichtbare rol spelen - en dat is het sleutelwoord.
U moet zich losmaken van uw souffleurs binnen de Commissie! U moet eens kijken wie het werkelijk voor het zeggen heeft binnen ENSREG en WENRA, die zo invloedrijk zijn. U moet eens wat aandacht besteden aan Dominique Ristori, een ambtenaar van de Commissie, die een onzichtbare maar stralende relatie met de kernenergielobby heeft, maar ook aan andere ambtenaren van de Commissie. Dat zou de moeite waard zijn, zo kunt u het doel bereiken waarvan u zegt dat u het nastreeft.
Last but not least kunnen de grote Duitse ondernemingen, en al die ondernemingen die met een E beginnen, zoals EDF, E.ON en EnBW, niet meer uw vrienden zijn, u moet voor het toezicht een kritische afstand houden. U kunt op de nodige steun uit Oostenrijk rekenen, ook uit uw vakantieoord.
Pilar del Castillo Vera
(ES) Mevrouw de Voorzitter, we moeten een kritische blik werpen op de manier waarop de debatten verlopen. Als de commissaris voortdurend wordt onderbroken, krijgen we een lawine vragen van andere leden van dit Huis over ons heen, en wordt het heel moeilijk om ervoor te zorgen dat het debat nog langer gaat over het onderwerp dat behandeld wordt en over de punten die de commissaris aan de orde gesteld heeft, in plaats van over de wensen van andere afgevaardigden.
Het eerste wat ik wil zeggen, is dat sommige afgevaardigden in dit Huis blijk moeten geven van wat meer bescheidenheid en gezond verstand, want zij doen het voorkomen alsof ze de enige mensen zijn die ooit aan nucleaire veiligheid gedacht hebben, en de enige mensen die zich zorgen maken over de toekomst van hun kinderen en de mensheid op aarde.
De 58 reactoren in Frankrijk of die in het Verenigd Koninkrijk of in allerlei andere landen betekenen niet de Fransen en die anderen stommer of minder intelligent zijn, noch dat de toekomst van hun kinderen hun koud laat, of dat ze nooit nagedacht over nucleaire veiligheid.
Dames en heren, de nucleaire veiligheid is iets waaraan continu gewerkt wordt in alle kerncentrales, in verband met alle kernreactoren. Er zijn vele deskundigen van topniveau, het zijn geen mensen die maar wat uit hun nek zitten te kletsen maar mensen die zich van het begin af aan dag in dat uit met deze vraagstukken hebben beziggehouden.
Is een breed onderzoek naar de stresstests nu nodig? Ik ben het daar volkomen mee eens, en ik moet zeggen dat een aantal mensen dat zich nu uitlaat over deze kwesties geweigerd heeft om zich achter een gezamenlijke parlementaire resolutie te scharen die door de meeste fracties van het Huis ondersteund werd.
Op grond daarvan moet een onderscheid worden gemaakt: we hebben het over stresstests en niet over de afschaffing van kernenergie. Ze zullen het onderwerp zijn van nationale discussies, en dat is ook het niveau waarop ze zullen moeten worden uitgevoerd.
Daarom, als we het over stresstests hebben - want sommige mensen willen daar niet over praten, ze praten of discussiëren hier alleen over in het een of andere debat met op de achtergrond de gedachte dat kernenergie moet worden afgeschaft - moet ik zeggen dat commissaris Oettinger geweldig werk heeft gedaan in bijzonder korte tijd. Hij heeft al ingestemd met en praktische uitvoering gegeven aan een reeks maatregelen en tests die ons zullen laten zien hoe het gesteld is met de situatie waarin we nu zitten.
Mijn gelukwensen dus, commissaris, we kunnen enkel waardering hebben voor de manier waarop u de zaken heeft aangepakt.
Jo Leinen
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Oettinger, de stresstests waren nodig, en het was de hoogste tijd. Het is verbazend dat dit niet eerder gebeurd is. Het is uw verdienste dat nu eindelijk alle kerncentrales in Europa worden getest.
We moeten echter wel toegeven dat deze stresstests op heel dun ijs staan. U heeft terecht gezegd dat velen helemaal niet bereid waren om mee te werken aan een Europese toetsing. Het gevaar bestaat natuurlijk dat dit een soort gatenkaas wordt, dat dit in de lidstaten niet op dezelfde manier wordt geïnterpreteerd. Sommigen willen de gevolgen van neerstortende vliegtuigen niet behandelen, anderen willen slechts een deel van hun installaties voor de stresstests openen. U moet er werkelijk voor zorgen dat dit overal en volledig gebeurt!
We stellen vast dat u nog niet heeft weten te bereiken dat alle aspecten worden beoordeeld. De kwestie van het menselijk falen leidt tot lacunes. Het gevaar dat een vliegtuig toevallig neerstort op een kerncentrale is nu en in de toekomst niet groot, maar het eigenlijke gevaar is dat kerncentrales gericht worden aangevallen, en dat wordt nou net niet getest. Ik woon aan de grens met Frankrijk en Luxemburg, en daar staan in Cattenom vier kerncentrales. Men heeft ons verteld dat de brandweer en de gendarmerie daarvoor verantwoordelijk zijn. Ik denk dat Al Qaeda en de terroristen zich krom lachen als ze horen dat de brandweer en de politie verantwoordelijk zijn voor de aanpak van de gevolgen van het terrorisme. Dit moet werkelijk ook worden meegenomen in de stresstests.
Tot slot wil ik u vragen wat de gevolgen zijn wanneer u fouten of zwakke plekken vaststelt. Het gevaar bestaat dat we op het Europese niveau niets kunnen doen, en dat alles weer verzandt. Zullen er dus werkelijk centrales worden uitgeschakeld of omgebouwd?
Het is de hoogste tijd dat u een herziene versie van het Euratom-Verdrag voorlegt. Het kan zo niet verder gaan, dat wij bij de veiligheid van nucleaire installaties niets te vertellen hebben.
Fiona Hall
(EN) Mevrouw de Voorzitter, een aantal lidstaten is wat betreft de stresstesten te vroeg van start gegaan. Zoals we weten heeft de Britse nucleaire inspecteur, de heer Mike Weightman, zijn tussentijdse verslag al gepubliceerd voordat er overeenstemming was bereikt over de stresstesten. Zal de Commissie er bij alle lidstaten op aandringen dat ze de stresstesten gedegen uitvoeren, en niet vasthouden aan hun eigen lichtgewicht versie?
Het baart mij vooral zorgen dat de Britse regering wellicht doorgaat met het goedkeuren van een hele nieuwe generatie kerncentrales voordat de stresstestprocedure in juni volgend jaar ten einde loopt. Commissaris, bent u het ermee eens dat dit in het kader van de Europese nucleaire veiligheid niet verstandig zou zijn? Kunt u ervoor zorgen dat informatie die wegens veiligheidsredenen niet publiekelijk bekend wordt gemaakt ten minste binnen een veilig forum overgedragen wordt, bijvoorbeeld tussen de nationale veiligheidsdiensten?
Ivo Strejček
(CS) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris. Afschaffing van kernenergie zoals in Duitsland is een politiek dwaalbesluit met waarschijnlijk catastrofale economische gevolgen voor zowel Duitsland als zodanig alsook op zijn minst de Midden-Europese ruimte. Maar daarmee lever ik geen kritiek op het Duitse besluit, want elke lidstaat van de Europese Unie heeft het recht om zijn eigen energiebeleid vast te stellen met alle economische, sociale en politieke gevolgen van dien.
Ik wil er in dit verband met klem op wijzen dat ook mijn eigen land, de Tsjechische Republiek, het recht heeft om zelf, onafhankelijk te bepalen hoe het zijn elektriciteit opwekt. Een derde van de Tsjechische energiemix bestaat uit de betrouwbare energiebron met de naam kernenergie. Ik ben ervan overtuigd dat we onze nucleaire bronnen nog verder zullen uitbouwen, dus dat we nog meer kerncentrales zullen bouwen, uiteraard onder naleving van alle fundamentele veiligheids- en toezichtsparameters en -vereisten.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Hans-Peter Martin
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik heb een vraag aan de heer Strejček: wat vindt u van het feit dat Tsjechië, naar verluidt, van plan is om zich aan de strengste stresstests te onttrekken, en dat het land niet mee wil werken aan de strijd tegen aanvallen door criminele organisaties? Wat is uw eigen houding ten opzichte van de nucleaire branche, wat zijn uw persoonlijke relaties met de lobbyisten?
Ivo Strejček
(CS) Om te beginnen, waarde collega, zou ik hier willen benadrukken dat ik in geen enkel contact heb met deze lobby. En ten tweede heb ik nog nooit in ook maar één verklaring van de Tsjechische regering gezien dat de Tsjechische kerncentrales aan geen enkel toezicht onderworpen zouden worden, zoals commissaris Oettinger dat suggereert.
Yannick Jadot
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, u wordt niet persoonlijk aangevallen in deze zaak, commissaris, maar u moet begrijpen dat wij enorm teleurgesteld zijn dat de Commissie zo gemakkelijk is gezwicht voor de druk van enkele lidstaten en met name Frankrijk.
Wij willen dus inderdaad stoppen met kernenergie, omdat wij denken dat dat de enige manier is om een einde te maken aan het nucleaire gevaar. We weten echter ook dat het in een land als Frankrijk 20 tot 25 jaar zal duren om kernenergie af te bouwen en in de laatste onderzoeken op het gebied van statistieken van ernstige nucleaire ongelukken wordt voorspeld dat er in de komende vijftien jaar ergens in de wereld een ongeluk zal plaatsvinden.
Wij willen serieuze proeven en wij accepteren niet dat Frankrijk erin is geslaagd om de riskante keuze doorgang te laten vinden. De proeven houden geen rekening met het neerstorten van vliegtuigen, noch op de opslagbassins, noch op de reactoren, en ze houden geen rekening met terroristische aanslagen. Wij accepteren niet dat de proeven op Europees niveau verworden zijn tot een communicatieoefening van een crisisteam van de nucleaire industrie, die de heer Sarkozy tijdens de komende G8 zal etaleren om nog meer Europese drukwaterreactoren te verkopen. Dat accepteren we niet, commissaris.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart"vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden)
Peter Liese
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik zou de heer Jadot willen vragen of het klopt dat deze gezamenlijke resolutie over de stresstests eerst door zijn fractievoorzitters Harms en Cohn-Bendit getekend is, en dat hij er vervolgens tijdens de plenaire vergadering toch tegen heeft gestemd, hoewel er vrijwel niets aan veranderd is? Denkt u niet ook dat dit ten koste is gegaan van het pleidooi van de heer Oettinger voor strengere stresstests?
Yannick Jadot
- (FR) Deze resolutie was inderdaad medeondertekend, mijnheer Liese, en ik wil ook antwoorden aan mevrouw Del Castillo, die zei dat de Franse bevolking voorstander is van kernenergie. Dat is niet het geval. Alle opinieonderzoeken wijzen uit dat 77 procent van de Fransen willen stoppen met kernenergie, alleen kunnen we dat debat in Frankrijk niet voeren.
Miloslav Ransdorf
(CS) Mevrouw de Voorzitter, slechts drie korte opmerkingen naar aanleiding van de woorden van de commissaris. Allereerst dat ik voorstander ben van de stresstests zoals voorgesteld door de West-Europese Associatie van kernregulators. Hoewel deze tests uitgaan van waarschijnlijkheden maakt de commissaris daar eerder absolute zekerheden van.
Ten tweede wil ik nog zeggen dat voor een geloofwaardige omgang met de burgerveiligheid deze stresstests bij alle vormen van elektriciteitsproductie moeten worden uitgevoerd. Tot nog toe zijn de grootste aantallen mensen omgekomen bij de doorbraak van stuwdammen voor elektriciteitsopwekking. Zo kwamen in 1976 niet minder dan 26.000 mensen om bij de doorbraak van een stuwmeer in China.
En dan nog mijn derde opmerking. Het heeft er alles weg van dat de commissaris op groene bedevaart is. Maar zoals de Poolse satiricus Jerzy Lec al zegt, beschermt zelfs de deelname aan een heilige bedevaart ons niet tegen zweetvoeten en stank.
Niki Tzavela
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil de commissaris graag zeggen dat ik vertrouwen heb in zijn oprechte pogingen om kernrampen te bestrijden en in zijn zorgvuldigheid en objectiviteit bij het voorzien van Europa van een veiligheidsnet tegen kernrampen.
Ik ben van mening dat er niet alleen in de Europese Unie en aangrenzende landen, maar ook op wereldwijd niveau, stresstesten moeten worden uitgevoerd. Dit is een mondiaal probleem. Daarom verwelkom ik de woorden van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Ban Ki-moon, die verklaarde dat hij op 24 juni in Wenen een vergadering op hoog niveau zal beleggen. Ik hoop dat de commissaris daar aanwezig zal zijn.
De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft vijf punten over nucleaire veiligheid uiteengezet. Deze komen naar wat ik heb gezien overeen met de regels die de commissaris ons heeft aangereikt en met ons heeft doorgenomen om te weten hoe we verder moeten gaan. In Wenen zullen we deelnemen aan een internationale bijeenkomst, onder de paraplu van de Verenigde Naties. Vervolgens zullen we op 22 september deelnemen aan een vergadering over nucleaire veiligheid op zeer hoog niveau bij de Verenigde Naties in New York.
Naar mijn mening kunnen we dit probleem op deze wijze het hoofd bieden. Europa is niet de enige plek of het enige continent waar kernrampen kunnen plaatsvinden, dus laat ons het probleem vanuit een mondiale visie benaderen.
Andreas Mölzer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Oettinger, al bij de stresstests voor de banken was er, zoals we allemaal weten, zo veel speling voorzien dat alle onderzochte instellingen een goede kans maakten om een redelijk resultaat te boeken. Waar men kon vermoeden dat er gevaar dreigde, heeft men voor alle zekerheid maar niet al te goed gekeken. We kunnen vermoeden dat het bij de kerncentrales niet anders zal gaan. Er is gebleken dat de stresstests voor kerncentrales tot nu toe niet meer waren dan een placebo voor bezorgde burgers. Afgezien van het feit dat deze tests zo bescheiden zijn, en waarschijnlijk geen gevolgen zullen hebben, en dus niet meer zijn dan boerenbedrog, hebben we alle reden om te betwijfelen dat zelfs een strenge interpretatie van de testcriteria tot het gewenste resultaat zal leiden. De vraag is ook altijd welke normen gelden voor de tests. Er is gezegd dat geen van de zeventien Duitse reactoren nu nog een vergunning zou krijgen, omdat de indertijd geldende normen niet meer in overeenstemming zijn met de nu beschikbare kennis. Sommige critici betwijfelen of zelfs splinternieuwe kerncentrales, zoals de Europese drukwaterreactoren die op dit moment in Frankrijk en Finland worden gebouwd, aan de nu geldende veiligheidsnormen voldoen. Wanneer we dan ook nog horen dat sommige kerncentrales zelfs niet bestand zijn tegen noodweer, kunnen we alleen maar op iedereen een beroep doen om zo snel mogelijk te stoppen met het gebruik van de kernenergie.
RadvilMorkūnaitė-Mikulėnien
(LT) Mevrouw de Voorzitter, ik dank u voor de gelegenheid om vandaag te debatteren over deze belangrijke kwestie, vooral wat de buurlanden van de Europese Unie betreft.
Radioactieve besmetting is grensoverschrijdend. Dit is op pijnlijke wijze duidelijk geworden na Tsjernobyl en Fukushima. Daarom zouden de hoogste veiligheidsnormen wereldwijd wettelijk verplicht moeten zijn, zouden de voorzieningen overal even veilig moeten zijn en zou de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) moeten worden versterkt.
De in de Europese Unie gehanteerde veiligheidsnormen behoren tot de hoogste ter wereld. Om nog meer veiligheid te garanderen, zullen we stresstests uitvoeren in kerncentrales die in gebruik zijn, die gesloten zijn en waarvoor plannen bestaan. Indien we veilig willen zijn, zouden dezelfde criteria echter ook moeten worden toegepast op reeds bestaande of geplande centrales in de buurlanden van de EU (Rusland, Belarus, Turkije, Armenië, Zwitserland en Oekraïne). We moeten hier consequent naar streven en met één mond spreken.
Op dit moment is op minder dan 100 km van de buitengrens met de Europese Unie, dicht bij Sint-Petersburg, nog steeds een kerncentrale met een reactor van het type van Tsjernobyl in werking. Rusland is van plan om nog dichter bij de grenzen met de Europese Unie, in Belarus en Kaliningrad, twee nieuwe kerncentrales te bouwen. Vanaf de Litouwse grens zullen de schoorstenen van een van de kerncentrales net zo duidelijk zichtbaar zijn als de toren van de kathedraal van Straatsburg vanuit het Parlement. Beide projecten kampen met dezelfde problemen. Het werk is al begonnen voordat de milieueffectbeoordeling is afgerond en tot nog toe is niets gezegd over de criteria die zijn gehanteerd bij de keuze van de bouwlocaties voor de kerncentrales. Ook is er geen onderzoek gedaan naar mogelijke alternatieve locaties en zijn er geen algemene evacuatieplannen opgesteld. Beide kerncentrales wil men toerusten met experimentele reactoren waarvan de veiligheid onmogelijk beoordeeld kan worden, aangezien deze nog nergens in gebruik zijn genomen.
In het algemeen kan worden gezegd dat Belarus nog niet klaar is voor de ontwikkeling van kernenergie en de Russische regering geeft niet alleen geen antwoord op de vragen van buurlanden, maar negeert ook verzoeken van haar eigen bevolking om te worden geraadpleegd. Gebruikmakend van de bureaucratie weigert zij voor de tweede keer de registratie van een initiatief met betrekking tot een referendum over de bouw van kerncentrales toe te staan. We zouden de buren van de Europese Unie misschien kunnen aanmoedigen om aan de hoogste veiligheidsnormen te voldoen, indien de gehele Unie zou weigeren om elektriciteit te kopen die is geproduceerd zonder dat deze normen in acht worden genomen. We moeten het geld van de burgers van de EU niet gebruiken voor steun aan onveilige kernenergie.
Catherine Trautmann
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, in tegenstelling tot de Franse regering hoop ik oprecht dat er een groot publiek debat zal komen. We hebben behoefte aan uitgebreide stresstests. Fukushima heeft aangetoond dat we rekening moeten houden met het onvoorstelbare. De huidige methode houdt geen rekening met risico's als een terroristische aanslag of een vliegtuigcrash, en voldoet daarom niet aan deze eis. Het moet een transparant debat zijn, want de keuze om door te gaan of te stoppen moet berusten op een brede steun van de burgers, die gebaseerd is op informatie, maar niet overschaduwd door debatten van deskundigen. We hebben behoefte aan een onafhankelijk debat met ruimte voor alle partijen, om eventuele belangenconflicten te vermijden en kalmte te bevorderen.
Tot slot weet ik als inwoner van de Elzas hoezeer de centrale van Fessenheim onze Duitse en Zwitserse buren bezighoudt. Waarom zouden we niet, in plaats van een uitsluitend nationale greep op de zaken te houden, ten minste bevorderen dat onze veiligheidsdiensten deskundigheid uitwisselen? De veiligheid zou er wel bij varen, evenals de transparantie en het burgerschap op Europees niveau.
Marielle De Sarnez
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, in werkelijkheid zien wij ons voor twee vragen gesteld. De eerste gaat over het aandeel van kernenergie in Europa. Op dit punt is denk ik in het komende jaar een transparant publiek debat nodig in de Europese Unie en in de betrokken lidstaten. De tweede vraag gaat over de stresstests waarover we vanochtend spreken.
Commissaris, ik zou vier beginselen willen noemen waaraan we ons mijns inziens moeten houden voor een daadwerkelijk controlemechanisme. Het eerste beginsel is dat een controlemechanisme verplicht moet zijn.
Het tweede beginsel is dat dit mechanisme zou moeten worden toevertrouwd aan een onafhankelijke en onpartijdige autoriteit. Ik heb niet zo veel vertrouwen in zelfregulering.
Het derde beginsel is dat het mechanisme bindend zou moeten zijn. Als de stresstests ooit negatieve resultaten zouden aantonen voor bepaalde installaties, dan zouden de tests bindend moeten zijn voor de lidstaten, die dan geen andere keuze zouden hebben dan de onbetrouwbare installaties te sluiten.
In de vierde plaats zou dit mechanisme transparant moeten zijn, met andere woorden, de resultaten moeten openbaar worden gemaakt. Op die manier kunnen we wellicht komen tot wat mevrouw Ek een Europese veiligheidscultuur heeft genoemd.
Tomasz Piotr Poręba
(PL) Vraagstukken van nucleaire veiligheid - zowel in de lidstaten als in de buurlanden van de EU - verdienen bijzondere aandacht van de Europese Unie. Na het ongeluk met de kerncentrale van Fukushima in Japan heeft de Commissie stresstests van kerncentrales in de EU aangekondigd. Dat is bijzonder goed nieuws en een uitstekend besluit. We wachten op de uitvoering ervan. Met het oog op de veiligheid van alle inwoners van Europa moet er speciale aandacht komen voor de juiste inzet van alle beschikbare middelen om de veiligheidsnormen te verhogen en de potentiële risico's van kernenergie te elimineren. Niet alleen de kerncentrales op het grondgebied van de lidstaten vormen een potentieel gevaar, dit geldt ook voor de kerncentrales die zich in de buurlanden van de EU bevinden. De lidstaten moeten daarnaast worden gemotiveerd en gesteund bij de uitvoering van betrouwbare stresstests van de kerncentrales in de EU.
Ik wil verder benadrukken dat er grote behoefte is aan extra financiering voor zowel onderzoek op het gebied van kernenergie als ander belangrijk onderzoek dat gericht is op het anticiperen en voorkomen van ongelukken en de negatieve gevolgen ervan in de toekomst.
Claude Turmes
(DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer Oettinger, ik wil aan de hand van het voorbeeld van de kerncentrale in Cattenom, die honderdduizenden burgers bedreigt, in Luxemburg, maar ook in Saarland en in Rijnland-Palts, even aantonen waarom deze stresstests eigenlijk niet genoeg opleveren.
Cattenom ligt in de aanvliegroute van het vliegveld van Luxemburg, maar juist de gevolgen van het neerstorten van een vliegtuig op Cattenom worden niet onderzocht. U heeft zelf nadat de eerste test van ENSREG was voorgelegd een wijzigingsvoorstel ingediend om het neerstorten van vliegtuigen, genoemd op bladzijde vier van het document van ENSREG, op te nemen als initiating event. Dat was een goed voorstel, maar Frankrijk en Engeland hebben dit verhinderd.
Wij hebben moeite met het feit dat u ervoor gestreden heeft, dat u de strijd verloren heeft, maar nog steeds niet wilt toegeven dat u verloren heeft. Dat is niet eerlijk, en daarop hebben wij kritiek! We moeten duidelijker zeggen dat Frankrijk en Engeland op dit moment niet bereid zijn om onze en ook uw ideeën te ondersteunen. Dat moeten we gewoon eerlijk op tafel leggen.
Mijnheer Liese, de CDU/CSU heeft geen steun gegeven aan die beroemde resolutie over het stoppen met kernenergie, dat weten we. Mevrouw Merkel is in ieder geval nu een beetje moediger dan u.
Marisa Matias
(PT) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik wil direct ingaan op het voorstel dat u vandaag aan het Parlement heeft voorgelegd en, om het maar heel eerlijk te zeggen, vind ik dat sommigen van ons het recht hebben teleurgesteld te zijn over dit voorstel, omdat het niet alleen zwak is, maar ook enorme lacunes bevat.
Ik vind dit een Europese aangelegenheid, en niet een kwestie van welke lidstaten een nucleaire industrie hebben en welke landen niet. Een aangelegenheid dus van heel Europa, en Europa heeft dringend goed nieuws nodig. En ik moet u eerlijk zeggen dat het bijvoorbeeld goed nieuws zou zijn als we de burgers ervan zouden kunnen overtuigen dat we hun veiligheid kunnen waarborgen.
Dus als deze stresstests worden uitgevoerd op de manier die de commissaris voorstelt - dat wil zeggen in de eerste fase door de belanghebbenden zelf, in de tweede fase door de regeringen die deze belanghebbenden steunen en in de derde fase door de partners die de echte belanghebbenden zijn - vraag ik me af of de uitkomst niet zal zijn dat alle kerncentrales in goede staat verkeren en goedgekeurd worden.
We weten heel goed dat dit niet het geval is, en ik hoop daarom dat er serieuze consequenties getrokken zullen worden en dat we tegen onze burgers kunnen zeggen dat we voor hun veiligheid zorgen, en niet alleen maar doen alsof.
Peter Liese
(DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, ik zou de heer Oettinger willen bedanken. Hij heeft gestreden, en hij heeft veel bereikt. Het resultaat is niet perfect, maar wat sommigen vooral de commissaris verwijten, zouden we onszelf moeten verwijten. We moeten zelfkritisch zijn, we moeten toegeven dat wij het niet eens zijn geworden over een resolutie. Ook een aantal leden van mijn fractie konden er niet mee instemmen, en dat is betreurenswaardig. Dit verwijt is echter ook gericht aan het adres van de Groenen en de Sociaaldemocraten, die eerst een resolutie hadden getekend, en er vervolgens in de plenaire vergadering niet voor hebben gestemd. Het is een feit dat dit commissaris Oettinger het leven zuur heeft gemaakt in zijn strijd tegen de lidstaten voor strengere stresstests.
Dit is een eerste stap, maar we moeten verder gaan. We moeten de richtlijn veranderen. Mijnheer de commissaris, wij staan achter u wanneer u probeert om van de regels voorschriften te maken. We moeten proberen om dit ook in de buurlanden toe te passen. Ik sta volledig achter de woorden van mevrouw Morkūnaitė-Mikulėnienė.
Duitsland is meerdere keren genoemd. We moeten er natuurlijk mee leven dat we kritiek te horen krijgen, maar ik wil er op wijzen dat nu al dertien lidstaten van de EU het zonder kernenergie stellen, ook economisch heel succesvolle, zoals Oostenrijk en Denemarken. Dan moet men toch aanvaarden dat dit ook in Duitsland mogelijk is? Ik zou er op willen wijzen dat Angela Merkel vandaag in de Bondsdag namens haar regering een verklaring heeft afgelegd, ze heeft nogmaals duidelijk gemaakt dat we tenminste samen willen werken aan de omzetting van de punten waarover we het in Europa eens zijn. Ze heeft met name de energie-efficiëntie genoemd.
De heer Oettinger wil over twee weken een ambitieus voorstel over de energie-efficiëntie voorleggen, en ik zou hem daarbij willen steunen. Wat we er tot nu toe van weten, bevalt me in principe heel goed, het is een combinatie van prikkels en verplichtingen. Het bevalt me wat minder dat de lidstaten zelf doelstellingen vast mogen leggen. De Commissie moet met voorschriften komen, of eerst met voorstellen. Maar leg iets op tafel, dan wordt dit een uitstekend voorstel!
Kathleen Van Brempt
Voorzitter, of je nu voor kernernergie bent of, zoals ik, een warme voorstander van een kernvrij Europa, voor veiligheid zouden we toch allemaal moeten zijn. In dat opzicht is de bescheidenheid die gepredikt wordt door de collega's van de Europese Volkspartij toch een beetje naast de kwestie. Als Fukushima ons iets heeft geleerd, dan is het met name dat we niet voorbereid zijn op rampen, dat we niet voorbereid zijn op allerlei dingen die kunnen gebeuren met de grootst mogelijke gevolgen. In dat opzicht interesseert het mij ook niet, commissaris, of u hier nu veel complimenten dan wel veel verwijten krijgt.
Wat mij interesseert zijn de resultaten. Wij zijn bezorgd, heel erg bezorgd. Want het ergste wat kan gebeuren is dat we straks stresstesten hebben, resultaten, die het perfecte alibi zijn voor veel exploitanten van zeer oude kerncentrales, onder meer in de streek waar ik woon, om deze langer open te houden in plaats van ze te sluiten.
Ik heb twee vragen. Hoe gaat u realiseren dat de onafhankelijkheid echt wordt gewaarborgd? En ten tweede hoe gaat u ervoor zorgen dat de resultaten ook effectief leiden tot het sluiten van de oudste kerncentrales?
Corinne Lepage
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, we kunnen u alleen maar bedanken en complimenteren met het feit dat u dit initiatief heeft genomen. Helaas sluit ik me aan bij hen die bijzonder teleurgesteld zijn over het resultaat, dat een succes is voor de exploitanten van kerncentrales, voor de veiligheidsautoriteiten die hebben verhuld wat al dertig jaar gebeurt, en voor de lidstaten die hun keuzen niet ter discussie willen stellen, niet alleen voor wat betreft het behoud van kernenergie, maar ook de keuzen met betrekking tot de risicobeoordeling.
Commissaris, we moeten het achterliggende probleem aanpakken en opnieuw naar Euratom kijken, zoals u heeft gezegd. Dat betekent een heroverweging van de vraag welke vrijheid de lidstaten hebben om alles te blokkeren, zoals Frankrijk duidelijk heeft gedaan.
We moeten nogmaals kijken naar de onaanvaardbare zaken met betrekking tot verantwoordelijkheid, want als de regels van het gemene recht op het gebied van verantwoordelijkheid werden toegepast, dan hadden we deze problemen niet. We moeten ook nogmaals kijken naar de toepassing van het gemene recht met betrekking tot het recht op informatie van de Europese burgers, dat in het huidige systeem, onder deze omstandigheden, duidelijk niet wordt gewaarborgd.
Satu Hassi
(FI) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, veel collega's hebben de gebreken van de stresstests al genoemd: er is te veel vrijblijvendheid en de vraag blijft vooral of reactoren bestand zijn tegen terroristische aanvallen. Collega Morkūnaitė-Mikulėniennoemde een reden waarom de zwakten van de stresstests zeer te betreuren zijn. Nabij Sint-Petersburg, 200 kilometer van Helsinki en Tallinn, bevinden zich vier reactoren van het Tsjernobyl-type, die de veiligheid van honderdduizenden EU-burgers bedreigen.
Commissaris Oettinger, u bent nu bezig met een ander debat. Commissaris Oettinger, kunt u alstublieft luisteren? Herr Kommissar Oettinger, ich bitte Ihnen... Mijnheer de commissaris, ik vraag u het volgende te beantwoorden: als Rusland ermee instemt om stresstests uit te voeren op zijn eigen kerncentrales, overeenkomstig de criteria die ik nu heb genoemd, denkt u dan dat dit onze veiligheid verbetert, gezien het feit dat zich vlakbij de grenzen van de Europese Unie verscheidene reactoren van het Tsjernobyl-type bevinden?
Romana Jordan Cizelj
(SL) Mevrouw de Voorzitter, mag ik zeggen, commissaris, dat u heel veel hebt bereikt. In zeer korte tijd bent u erin geslaagd om een zeer gedetailleerde specificatie van de stresstests op te stellen en hebt u een overeenkomst tussen de Europese Commissie en de 27 regelgevende instanties van de lidstaten tot stand weten te brengen.
Veiligheidsgrenzen die in dit geval de grenzen van ieder hypothetisch ongeval te boven gaan, zullen opnieuw door de lidstaten beoordeeld worden. Dat is een belangrijke toegevoegde waarde en een extra eis. Sommige lidstaten waren kritisch, omdat de menselijke factor niet zou zijn beoordeeld of dat hier niet naar behoren rekening mee was gehouden. Ik moet zeggen dat ik de specificatie van deze stresstests persoonlijk goed heb gelezen en dat ik blij ben dat in de tests niet alleen technologie is opgenomen, maar dat ook de menselijke factor en organisatorische factoren zijn opgenomen.
Hiermee hebben we een grote stap vooruit gezet in de richting van een uniformering van de veiligheidsnormen van de Europese Unie en ik denk dat we andere wegen moeten zoeken om nog verder te gaan. Waar en hoe kunnen we nog een belangrijke stap zetten om de bevoegdheden van de EU op dit gebied te versterken? Ik verwacht dat de Europese Commissie hierover een voorstel indient.
Om meer vertrouwen te creëren zullen er internationale inspecties van de uitgevoerde tests plaatsvinden en hier heb ik een vraag over. Ik vraag me af of de groep van zeven mensen zo zal zijn samengesteld dat deze bestaat uit vertegenwoordigers van de Europese Commissie en van regelgevende instanties, of dat hierin ook onafhankelijke deskundigen zullen worden opgenomen. Indien dit het geval is, zou ik graag willen weten op basis waarvan deze worden geselecteerd.
Ik heb nog twee vragen. Ten eerste, zullen deze tests ook uitgevoerd moeten worden door Duitse kerncentrales die gesloten zijn? Ten tweede, wat zullen de consequenties van de sluiting van de Duitse kerncentrales voor de interne Europese energiemarkt zijn?
Wat de richtlijn voor kernafval betreft, zou ik willen zeggen dat we meer gelegenheden hebben om deze de volgende keer te bespreken dan u in uw toespraak hebt genoemd. Ik hoop dat de Europese Commissie rekening zal houden met de voorstellen van het Europees Parlement, omdat we in de Commissie industrie, onderzoek en energie gestemd hebben voor verschillende sterkere voorstellen dan die oorspronkelijk door de Europese Commissie waren voorgesteld.
Justas Vincas Paleckis
(EN) Mevrouw de Voorzitter, bedreigingen van EU-kerncentrales zijn, als ze gegrond zijn, een kwestie van leven en dood voor duizenden mensen. Zelfs kleine landen moeten voorbereid zijn op de meest ernstige omstandigheden, waaronder terroristische aanvallen en vliegtuigongevallen. Hoe zouden burgers van grote EU-landen zich voelen als een niet-democratisch land een onvoldoende geteste kerncentrale zou bouwen in de buurt van Brussel, Berlijn, Parijs of Londen, zonder de eigen bevolking te raadplegen of betrouwbare informatie te delen met buurlanden?
Litouwen kampt op dit moment met een dergelijke situatie. In de nabije omgeving van Vilnius is Belarus gestart met de bouw van een kerncentrale, waarbij transparantie totaal ontbreekt. Het is van cruciaal belang dat de EU, met behulp van internationale organisaties, de praktijk van stresstesten van kerncentrales uitbreidt naar de rest van de wereld, en vooral naar de buitengrenzen.
Frédérique Ries
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, ik wil op mijn beurt commissaris Oettinger complimenteren met zijn ferme vastberadenheid vanaf het begin met betrekking tot dit moeilijke dossier over nucleaire veiligheid, gezien de ruime nationale bevoegdheden op dit gebied.
Zoals gezegd is onze eerste eis uiteraard de herziening van het Euratom-verdrag, dat vanaf het begin vrijwel ongewijzigd is gebleven. Het onderzoek van de 143 Europese kernreactoren zal inderdaad uiteindelijk slechts betrekking hebben op het zogenaamde Fukushima-scenario. U heeft de kaders duidelijk aangegeven, commissaris. Dat is al een eerste overwinning, in ieder geval een echte breuk met de cultuur van geheimzinnigheid die deze sector nu al meer dan veertig jaar kenmerkt.
De nucleaire industrie moet meer dan andere industrieën begrijpen dat transparantie essentieel is voor al deze vragen over veiligheid - u heeft het woord zeker meer dan tien keer herhaald, commissaris -, evenals onafhankelijkheid van zowel exploitanten als toezichthouders namens de overheid, met de aanwijzing van onafhankelijke deskundigen, en op dit punt zijn we nog niet tevreden.
Paul Rübig
(DE) Mevrouw de Voorzitter, een grote meerderheid van de Oostenrijkers heeft nee gezegd tegen het gebruik van kernenergie, en dat is een duidelijke boodschap aan het adres van de politiek. Indertijd heeft commissaris Palacio al hard gewerkt om Europa op dit vlak wat meer armslag te geven. Ook commissaris Piebalgs heeft veel bereikt met zijn nuclear safety directive, en ik hoop dat we nu een werkelijk bindende nieuwe nuclear safety directive krijgen, waarin de regels voor de toetsing en de normen worden vastgelegd.
We moeten kijken welke normen van de IAEO we kunnen gebruiken, en in het recht van de EU kunnen voorschrijven. Het is natuurlijk niet voldoende om één keer stresstests te houden, we moeten dat regelmatig doen, zodat gevaarlijke kerncentrales en kerncentrales in gevaarlijke situaties meteen kunnen worden uitgeschakeld. Daarvoor hebben we een EU-toezichthouder nodig, die samen met de nationale toezichthouders besluiten kan nemen, en het recht heeft om kerncentrales direct te sluiten wanneer daar de normen niet worden nageleefd.
Ik ben het helemaal eens met wat er tot nu toe gezegd is. Het Euratom-Verdrag moet worden herzien. Met name de staatshoofden en regeringsleiders zijn in dat opzicht aan zet, ze moeten in de Raad een gezamenlijk Europees initiatief nemen. Er moet een einde komen aan de bestaande toestand in de algemene Raad, waar de nuclear working group dwars ging liggen bij ieder idee dat van Europa kwam.
Euratom moet vooral onderzoek verrichten naar het ontmantelen van kerncentrales. We moeten ook onderzoek verrichten naar de definitieve opslag, en we moeten sterker de nadruk leggen op de beveiliging, de veiligheid, de opleiding en de toetsing. In de Europese wetgeving moeten we vaker gebruik maken van het bestaande model van het clearinghouse. Mijnheer Oettinger, u kunt in dat verband rekenen op de steun van dit Parlement.
Edit Herczog
(HU) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, voor regeringen kan vandaag de dag geen taak belangrijker zijn dan het uitwerken van nieuwe methodes voor gebeurtenissen die met zeer kleine waarschijnlijkheid voorkomen, zoals het falen van het koelwatersysteem of een uitval van de volledige stroomtoevoer, en ik ben het eens met de heer Rübig dat zo'n stresstest niet eenmalig moet worden uitgevoerd, maar gedurende langere tijd en met regelmaat. Ik ben het er ook mee eens dat we zo'n stresstest tot buurlanden, de oostelijker van ons gelegen landen, moeten uitbreiden, daarom verzoek ik de Commissie om de mogelijkheid te onderzoeken hoe zo'n stresstest in het kader van het Oostelijk Partnerschap kan worden uitgevoerd.
En tot slot, mijnheer de commissaris, moeten in alle sectoren van de Europese Unie waar grensoverschrijdende emissie van gevaarlijke stoffen kan geschieden, beschermende maatregelen tegen cyberaanvallen of terreuraanslagen worden genomen. Mijnheer de commissaris, de huidige Hongaarse regering heeft de stresstest waarvan u droomt niet doorstaan, aangezien ze de plaatsing van een NAVO-radar, die de kerncentrale van Paks betere bescherming tegen luchtaanvallen zou hebben geboden dan de bescherming die we nu hebben, in de afgelopen zeven jaar herhaaldelijk heeft tegengehouden.
Ivo Belet
Voorzitter, commissaris, het is essentieel dat we de lat hoog leggen met deze stresstests en dat deze tests overal in Europa effectief volgens dezelfde criteria worden toegepast. Veel kerncentrales liggen immers aan de grens, zoals we weten, en liggen ook in zeer dichtbevolkte gebieden. Dat er een onafhankelijk objectief Europees onderzoek van elke nucleaire installatie komt, is heel positief want het versterkt het Europees energiebeleid. Daarvoor alle lof voor u, commissaris.
Alle Europese burgers hebben het recht te weten of die kerncentrales ook effectief veilig zijn. Dat terreurdaden en cyberattacks niet onder deze stresstests vallen, het zij zo. U hebt uitgelegd waarom en we hebben daar begrip voor. Maar dat mag uiteraard de Europese Commissie niet ontslaan van de plicht om de lidstaten op de huid te blijven zitten en druk te blijven uitoefenen op de nationale veiligheidsdiensten zodat deze diensten effectief onderzoeken of de centrales ook op die risico's voorbereid zijn.
De geloofwaardigheid van deze tests staat of valt natuurlijk met de implementatie van de resultaten. We zullen er rekening mee moeten houden dat sommige van die 143 kerncentrales in Europa deze tests niet zullen overleven, dat er 'slachtoffers' zullen vallen en een aantal centrales misschien zullen moeten sluiten. Dan dient zich natuurlijk een uniek moment aan om over te schakelen op hernieuwbare energiebronnen. Het is duidelijk, en collega Leinen heeft het daarstraks gezegd, dat op dat ogenblik een oplossing zich eerst en vooral op het Europese niveau aandient, dat we naar gezamenlijke Europese investeringen zullen moeten gaan, gecoördineerde investeringen en ook naar gezamenlijke Europese financiering via projectobligaties. We rekenen erop dat u op dat ogenblik mee de leiding zult nemen in die nieuwe stap voor de uitbouw van dat Europees energiebeleid. Bedankt en veel succes.
Judith A. Merkies
Voorzitter, commissaris, u heeft complimenten gekregen en kritiek. Ik geef u ook een wortel en hanteer ook de stok. Ik ben blij met de Europese stresstests, die identiek zijn in heel de EU. Dat was hard nodig.
Alleen, ik ben bang voor een vals gevoel van veiligheid. We moeten niet de veiligheid van kerncentrales bevestigen, we moeten juist onderzoeken wat de risico's zijn en geen vals gevoel van veiligheid geven. Er moet onafhankelijk toezicht zijn in de hele EU, er moet een onafhankelijke toezichthouder komen. Die is er nog niet. Nu hebben we een extra laag gecreëerd, maar kunt u zeggen of we uiteindelijk ook een extra onafhankelijke toezichthouder krijgen, waarop ook wetenschappelijke tegenexpertise wordt geleverd?
Ik sluit me aan bij collega's Belet en Leinen dat dit niet langer onder het Euratom-Verdrag mag vallen. De burger heeft recht op maximale veiligheid en het is tijd om dit aspect uit het Euratom-verdrag te halen. Gaat u die discussie starten?
Vervolgens een discussie die nog onvoldoende is gevoerd: wat gaat u doen met de aanbevelingen van het Internationaal Atoomagentschap naar aanleiding van de Fukushimaramp? Gaat u eventueel de stresstest aanpassen? Kunt u zeggen wat er gebeurt met een eventueel negatieve uitkomst van de stresstest?
Ik ben echt erg teleurgesteld over wat er is gebeurd met onze resolutie en ik vind het erg jammer dat we ons zo hebben laten meeslepen door emoties. Veiligheid staat toch echt altijd voorop.
Françoise Grossetête
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, dit debat is slecht begonnen, met aan de ene kant de goeden, de tegenstanders van kernenergie, en aan de andere kant de slechten, degenen die nog steeds voorstander zijn van kernenergie. Ik herinner er echter aan dat kernenergie onderdeel uitmaakt van de energiemix die wij hier, in dit Parlement, hebben gewild en verlangd.
Ook wil ik me enigszins beklagen over dit debat, waarin een beroep wordt gedaan op collectieve angst. Dat is toch betreurenswaardig bij het behandelen van een zo belangrijk onderwerp als dit. Kerncentrales kunnen inderdaad, in bepaalde gevallen, risico's vormen, maar ik ben bijzonder geschrokken dat er hier, in dit Parlement, een zeker wantrouwen bestaat ten opzichte van mensen die dagelijks in de kerncentrales werken en die iedere dag waken over de veiligheid van onze kernenergie.
Daarom vraag ik u om verantwoordelijkheid te tonen. We weten dat in de Europese Unie de wil bestaat om dagelijks de veiligheid van onze kerncentrales te waarborgen. Ik zou ook willen benadrukken dat we heel goed weten dat er een vliegverbod boven kerncentrales bestaat, in ieder geval in Frankrijk, en dat er geen kerncentrale in Frankrijk is die verder dan 25 kilometer verwijderd is van een vliegbasis, terwijl de vliegbases verantwoordelijk zijn voor het toezicht op het luchtruim boven de kerncentrales.
Daarom, commissaris, zijn we het met u eens. We zijn het eens met deze stresstests. Gefeliciteerd, u heeft het voor elkaar gekregen. Deze tests zijn onvermijdelijk, want we moeten het vertrouwen van de bevolking in onze kerncentrales herstellen. Deze tests zijn onvermijdelijk en ze moeten plaatsvinden in een sfeer van volstrekte onafhankelijkheid om dat vertrouwen te herstellen. We moeten echter ook begrijpen dat vertrouwelijkheid geboden is in bepaalde gevallen. Wanneer het gaat om terrorismebestrijding, dan is het niet voorstelbaar dat een lidstaat de strategieën om terrorisme te bestrijden van tevoren bekend zal maken.
Laten we daarom verantwoordelijkheid tonen. Laten we vertrouwen stellen in onze commissaris, en ik ben ervan overtuigd dat de testen streng zullen zijn en ons gerust zullen stellen.
Derek Vaughan
(EN) Mevrouw de Voorzitter, net als andere collega's ben ik van mening dat veiligheid op de eerste plaats komt. Ik geloof echter ook dat kernenergie deel moet uitmaken van onze toekomstige energievoorziening. Het is koolstofarm en voorziet in een vast aanbod. Het betekent bijvoorbeeld dat welvarende Europese landen geen energie hoeven te importeren uit minder welvarende landen, met alle problemen die dat met zich mee kan brengen.
Er zijn gemeenschappen waar al een kerncentrale is die deze gedachte ondersteunen, zoals Anglesey in Noord-Wales,.
Net als alle andere collega's ben ik daarnaast ook een voorstander van stresstesten, evenals het Verenigd Koninkrijk, en ben ik van mening dat alle lidstaten hun goedkeuring moeten verlenen aan deze stresstesten. Ze moeten snel uitgevoerd worden, rekening houden met alle mogelijke scenario's en betrekking hebben op zowel kerncentrales als andere installaties binnen de splijtstofcyclus.
Dit is een zeer belangrijk onderwerp voor ons allen. Ik ben van mening dat Europa kernenergie nodig heeft, maar wel veilige kernenergie.
Zbigniew Ziobro
(PL) Mevrouw de Voorzitter, na de ramp in Fukushima maakt de samenleving zich steeds grotere zorgen over de veiligheid van de kerncentrales in Europa. Dat is heel begrijpelijk. Het nieuws dat ons bereikt uit Japan is bij tijd en wijle afschuwelijk en beangstigend, en het wijst op een enorme besmetting van het gebied. Niemand van ons wenst een herhaling van deze gebeurtenis in Europa, net zoals niemand een herhaling wenste van Tsjernobyl. Om de angst van de samenleving weg te nemen, moeten we ons tot het uiterste inspannen om de veiligheid van kernenergie in Europa te garanderen, daarom zijn de stresstests zo belangrijk. Het is ook belangrijk dat zij van hoog niveau zijn, zodat de objectiviteit gewaarborgd is, dat zij zekerheid bieden en geloofwaardig zijn en dat op grond van de tests noodsituaties en crisissen kunnen worden voorspeld, omdat die zich net zo goed in Europa kunnen voordoen als in Japan. We moeten alles op alles zetten om Europa opnieuw veilig te maken en het vertrouwen in deze energiebron terug te winnen. We moeten echter ook andere energiebronnen in het achterhoofd houden, zoals het onconventionele schaliegas.
Jacek Olgierd Kurski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, kernenergie is jarenlang beschouwd als de energie van de toekomst: het is groen, efficiënt en schoon. De ramp in Tsjernobyl en de recente ramp in Fukushima tonen de keerzijde van de medaille. Ons doel van vandaag mag niet zijn dat de stresstests slechts worden uitgevoerd om door middel van een bevooroordeelde interpretatie van de resultaten een excuus te vinden om af te zien van kernenergie in Europa, zoals links wil. We moeten ons nu richten op het verbeteren van de veiligheid van kerncentrales, het geruststellen van de publieke opinie en het veranderen van het negatieve imago van kernenergie in Europa en daar onze prioriteit leggen. Ik begrijp daarom niet waarom links het heeft over weer een heffing op kernenergie en over definitieve stopzetting van energiewinning uit deze bron. Zolang alternatieve energiebronnen ontbreken, leidt dit slechts tot schoksgewijze prijsstijgingen van elektriciteit. Op dit moment heeft Europa behoefte aan herziening van de kernenergiewet op het gebied van de bevoegdheid van de lidstaten, vaststelling van gemeenschappelijke normen en optimalisering van de veiligheidsnormen in de EU. Stresstests moeten een antwoord geven op onze vragen over de veiligheidstoestand, rekening houdend met alle mogelijke gevaren, van terroristische aanslagen tot stroomstoringen.
Lena Kolarska-Bobińska
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag tegen de commissaris zeggen dat de Europese Unie vandaag wijzigingen aanbrengt in haar interne beleid over nucleaire veiligheid, maar tegelijkertijd nu pas start met haar werkzaamheden aan het buitenlandse energiebeleid. In de toekomst zouden deze twee beleidsterreinen moeten worden samengevoegd.
De nucleaire stresstesten moeten de Commissie niet alleen helpen bij de herziening van de veiligheidsrichtlijn, maar moeten ook worden opgenomen in het verslag van de Commissie over de externe dimensie van het energiebeleid, dat binnenkort zal worden gepubliceerd. Stresstesten en energieveiligheid moeten een cruciaal onderdeel vormen van onze energiedialoog met derde landen. We moeten ervoor zorgen dat nieuwe centrales in Kaliningrad en Belarus aan dezelfde normen en testen voldoen als dergelijke installaties in de Europese Unie, vooral nu Rusland wil investeren in kernenergiecentrales.
Zigmantas Balčytis
(LT) Mevrouw de Voorzitter, waarborging van de nucleaire veiligheid is relevant voor alle landen, of ze nu kerncentrales hebben of niet. We kunnen natuurlijk onze verontwaardiging uiten over wat er in het verleden is gebeurd, maar het is nu duidelijk dat we verder moeten. Commissaris, het is werkelijk prijzenswaardig dat u na het ongeval in Fukushima onmiddellijk hebt gereageerd en met het idee bent gekomen om kerncentrales te testen. Het is ook goed dat de lidstaten hebben ingestemd met de uitvoering van deze tests. Er bestaat echter geen enkel systeem voor de bouw van kerncentrales dicht bij de grenzen van de Europese Unie, zoals al verschillende keren is gezegd in het debat over de bouw van de kerncentrales in Kaliningrad en Bealarus. Ik ben daarom van mening dat we zeer snel passende wetgeving moeten initiëren en aannemen, waarmee systematische, bindende en op duidelijke principes gebaseerde procedures voor de bouw en werking van kerncentrales gewaarborgd zouden zijn. We zouden dan objectieve informatie over de mogelijke gevaren hebben en zouden die hopelijk kunnen vermijden.
Michèle Rivasi
- (FR) Mevrouw de Voorzitter, commissaris, ik zou toch willen opmerken dat het Franse Instituut voor nucleaire beveiliging en veiligheid (IRSN) tijdens de internationale bijeenkomst in Kiev, ter gelegenheid van de 25e verjaardag van Tsjernobyl, heeft voorspeld dat er binnen twintig jaar een ernstig ongeluk zal plaatsvinden in Europa. Vandaar het belang van de stresstests, vandaar het belang om de beveiliging en de veiligheid van de reactoren te vergroten.
We worden nu echter geconfronteerd met verouderende centrales en met onderaanneming. Tachtig procent van de mensen die in de kernenergiesector werkt is onderaannemer. Bovendien kennen we de geostrategie van terrorismerisico's. Als we kijken naar de stresstests op Frans niveau, dan kunnen we spreken van 'ontspanningstests'.
Commissaris, ik ben verheugd dat u deze stresstests heeft ingesteld, maar u moet laten blijken dat u het niet eens bent met bepaalde lidstaten, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, en duidelijk stellen dat het geen nationale aangelegenheid betreft, maar een Europese, om de veiligheid van de Europese burgers te waarborgen.
Jaroslav Paška   -
(SK) Om te beginnen zou ik mijn waardering willen uitspreken voor de aanpak van de Europese Commissie die adequaat reageert op de vrees van de Europese burger dat het grote aantal kerncentrales in Europa wel eens gevaarlijk zou kunnen zijn voor hen, alsook voor het feit dat de Commissie om die reden werkt aan een transparante analyse van alle 143 kerncentrales in de Europese Unie.
We dienen ons gedegen te realiseren, dames en heren, dat de stresstests slechts het begin vormen van een uitgebreide dialoog over deze problematiek. Want pas na uitvoering van deze analyses weten we hoe de kernenergie er in Europa voor staat. Ik ben ervan overtuigd dat de informatie die straks uit de stresstests rolt voer zal zijn voor een nieuwe ronde van discussies over dit thema, om precies te zijn discussies over een nieuw veiligheidsbeleid van de Europese Unie op dit vlak. Laten we daarom de inspanningen van de Commissie ter analyse van de veiligheidsrisico's van onze kerncentrales dan ook niet in twijfel trekken en laten we proberen zo veel mogelijk objectieve informatie te vergaren over de daadwerkelijke staat van deze centrales. Want die komt ons straks zeer goed van pas bij de verdere besluitvorming over de kernveiligheid in Europa.
Günther Oettinger
lid van de Commissie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil graag ingaan op een aantal van uw opmerkingen en voorstellen in verband met de stresstest die de komende maanden plaats zal vinden. Allereerst wil ik er echter op wijzen dat u zich geen zorgen hoeft te maken dat dit een stresstest light wordt, een kwaliteitszegel zonder objectieve basis. Wanneer u toch twijfelt, zal ik in de komende maanden samen met mijn diensten alles in het werk stellen om aan te tonen dat die vrees ongegrond is.
(Applaus)
Ik begrijp heel goed dat deze zorg op dit moment bestaat, maar vooroordelen zijn iets anders. Ik vraag u om geen kerncentrale te beoordelen voor de stresstests zijn afgesloten. Beoordeel ook mij en mijn werk niet nu, maar achteraf. Ik reik iedereen graag de hand, natuurlijk ook mevrouw Harms en mijnheer Turmes. Ik ben bereid om kritiek aan te horen, en de volgende stappen op een transparante manier te zetten.
Ik wil ook op een ander punt wijzen: wanneer we er van uit gaan dat deze stresstests geen placebo zijn, dat er geen kwaliteitszegels onbezien worden verleend, maar dat alles constructief, kritisch en objectief wordt getoetst, dan is voor mij wel duidelijk dat deze stresstests veel voordelen bieden, en dat het alternatief, namelijk geen stresstests, een slechtere oplossing zou zijn.
(Applaus)
We hebben hard onderhandeld. Het eerste ontwerp voldeed niet aan mijn verwachtingen, maar de oplossing die nu tot stand is gekomen komt in hoge mate tegemoet aan de verwachtingen van de burgers, die zich terecht zorgen maken, en van Europa een hoog niveau van veiligheid verwachten. Mijnheer Turmes, wanneer ik niet had ingestemd met deze nieuwe en volgens mij goede testcriteria, dan hadden we nu helemaal niets. Ik zeg maar zo: liever een vogel in de hand dan tien in de lucht.
Dan is er nog een tweede punt: van mij kunt u verwachten dat ik grondig en objectief te werk ga, maar bij anderen is mij toch wel iets opgevallen. Ik heb geluisterd naar een liberale afgevaardigde uit Engeland. Haar partij maakt deel uit van de regeringscoalitie, die was voor de verkiezingen tegen de kernenergie, en is er na de verkiezingen voor. Die dame betwijfelt nu dat ik de stresstests voldoende grondig aanpak. Ik kan alleen maar zeggen dat ze dat beter tijdens haar partijcongres in Londen had kunnen zeggen dan hier in Straatsburg.
Ik wil ook op een andere spreekster ingaan. De Spaanse regering heeft me niet publiekelijk gesteund bij deze grondige stresstest. Daarom hebben we ook niet veel aan de bijdrage van een afgevaardigde die lid is van de Spaanse regeringspartij.
Dat geldt ook voor afgevaardigden uit mijn eigen politieke familie, uit de EVP. Zij vechten misschien op het verkeerde strijdtoneel, en helaas toont dat alleen maar aan dat deze dames en heren in hun eigen partij en in hun eigen land op dit vlak tot nu toe heel weinig hebben bereikt. Ik wil echter sportief blijven, ik heb belangstelling voor wat het verkiezingsprogramma van de Franse socialisten hierover zegt. Ik ben heel nieuwsgierig wie hun kandidaat wordt, en hoe hun programma er uit zal zien. Maar een ding is duidelijk: wat onder de nationale bevoegdheid valt, kan niet door het Europees Parlement in Straatsburg worden geregeld.
Zo kom ik bij de sleutelvraag terecht. Het is en blijft een feit dat de energiemix een bevoegdheid van de nationale regeringen en parlementen is, of we dat nu leuk vinden of niet. Als democraat moet ik het accepteren, maar het is volgens mij een historische vooruitgang dat nu voor het eerst onafhankelijke teams de nationale toezichthouders controleren, dat de controleurs worden gecontroleerd. Dat is in het belang van de veiligheid van de burgers in heel Europa.
Mijnheer Turmes, tijdens de stresstests wordt ook onderzocht wat de gevolgen van het neerstorten van een vliegtuig op een kerncentrale zijn, dat wordt duidelijk genoemd in de toetsingscriteria, en daarom zal ik dat in de derde fase onderzoeken. Ik wil u dat graag laten zien, mijnheer Turmes, maar wanneer alle leden zo onrustig waren als u, zou het hier een chaos zijn. Het is al lastig genoeg dat één afgevaardigde zo is. We kunnen het daar straks graag over hebben. De gevolgen neerstortende vliegtuigen voor de veiligheid van kerncentrales worden onderzocht, omdat die met zo veel woorden worden genoemd in de criteria.
Er is nog een ander punt. Sommigen beweren dat ik bewust heb verzwegen dat de tests vrijwillig zijn. Het tegendeel is waar. Vanaf de eerste gesprekken in de parlementaire commissie heb ik keer op keer duidelijk gemaakt dat de stresstest vrijwillig is. We hebben echter weten te bereiken dat alle lidstaten meedoen, alle veertien betrokken lidstaten doen vrijwillig mee, en dat is een groot succes, ook voor het Europees Parlement.
Wat zal er uiteindelijk gebeuren? Dat wil ik in alle duidelijkheid zeggen, ik vertrouw er op dat de feiten onontkoombaar zijn. Wanneer er in een kerncentrale grote gebreken aan het licht komen, zal de publieke opinie in Europa en in de betrokken lidstaat eisen dat daaraan gevolgen worden verbonden, daarvan ben ik overtuigd. Daarom moeten we dit transparant, grondig en objectief aanpakken, en ik ben van plan om dit in de komende maanden mogelijk te maken. Er is voorgesteld om het Euratom-Verdrag te herzien, en dat is een prachtig idee, maar het Euratom-Verdrag is primair recht, en dus geen bevoegdheid van de Commissie, maar van de lidstaten. Het Euratom-Verdrag kan alleen maar met algemene stemmen worden gewijzigd. Misschien heeft u goede voorstellen, maar ik kan alleen maar zeggen: denkt u nu echt dat het waarschijnlijk is dat we het Euratom-Verdrag met algemene stemmen kunnen wijzigen, met al die verschillende standpunten en preferenties van de voor- en tegenstanders van de kernenergie? Mij lijkt dat niet al te waarschijnlijk. Daarom ben ik een realist, en zeg: we moeten het beste maken van het Verdrag dat we hebben.
Er is ook een vraag gesteld over de onafhankelijkheid van de toetsing. De peer review, de derde fase, de eigenlijke toetsing, wordt verricht door een team van zeven personen die van buitenaf komen, en dat zijn ook deskundigen uit derde landen, die zijn expliciet uitgenodigd. Ook de Commissie neemt hieraan deel. U kunt er van uitgaan dat ik er voor zal zorgen dat de ambtenaren van de Commissie onbevooroordeeld, objectief en grondig te werk zullen gaan. Het zouden insinuaties zijn om van onze ambtenaren iets anders te verwachten. Daarom zeg ik dat ik in dit hele proces volledig achter mijn ambtenaren sta.
Een andere vraag ging over Wit-Rusland en Rusland. Het is waar dat het Parlement en de Commissie in Minsk helaas heel weinig gezag hebben. Daarmee moeten we leven. Misschien kunnen we een manier bedenken om de regering daar te beïnvloeden, maar tot nader order moeten we gewoon aanvaarden dat in Minsk een regering het voor het zeggen heeft die geen concept heeft, en geen gevoel voor transparantie, democratie en veiligheid. Daarom kunnen we alleen maar een beroep op die regering doen, meer niet.
Ons partnerschap met Rusland is veel beter, en tijdens de gesprekken die we in de komende weken met onze Russische partners zullen voeren zullen we veel aandacht besteden aan de veiligheidstests voor kerncentrales. Er is een vraag gesteld over Kaliningrad. Ik kan onze vrienden uit de Baltische staten en uit Polen wel zeggen dat we de strenge technische eisen die we stellen aan een geplande kerncentrale in Kaliningrad alleen maar kracht kunnen bijzetten wanneer de daar geproduceerde elektriciteit ook werkelijk kan worden uitgevoerd naar de Europese markt.
Wanneer we die elektriciteit echter niet afnemen, en een uitwisseling van elektriciteit niet mogelijk is, omdat we zelf kerncentrales bouwen in de Baltische staten, dan hebben we veel minder gezag om invloed uit te oefenen op de techniek in Kaliningrad. Er moet een open markt voor elektriciteit tot stand komen. Ik ben met plezier bereid om daar nader op in te gaan.
Tot slot wil ik duidelijk zeggen dat u van mij kunt aannemen dat ik geen stresstest light zal dulden. U moet omgekeerd echter ook aanvaarden dat de stresstests er niet automatisch toe zullen leiden dat centrales worden gesloten, alleen maar omdat u uw programma in eigen land er niet door heeft weten te krijgen.
(Applaus)
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Liam Aylward
schriftelijk. - (GA) Na wat er onlangs in Japan is gebeurd, is het van essentieel belang dat er met betrekking tot Europese kerncentrales stresstests worden uitgevoerd om gezondheidsnormen en risico's te beoordelen, mogelijke rampen te vermijden en de zorgen van het publiek te verminderen. De Ieren zijn zeer ongerust over het feit dat er geen stresstest wordt uitgevoerd in Sellafield, dat slechts een paar honderd kilometer van de Ierse kust ligt. Ierland loopt een aanzienlijk risico door die kerncentrales langs de Britse kust. Sellafield is de bekendste hiervan en daar was een tijdje geleden, in 2005, sprake van een grote lekkage. Het antwoord van de Britse autoriteiten luidde dat het in het geval van Sellafield om een uitzonderingssituatie gaat, omdat daar geen elektriciteit meer wordt opgewekt. Dat is een kleine troost voor degenen in Ierland die erg te lijden zullen hebben indien hier een ongeval plaatsvindt. De centrale van Sellafield ligt zeer dicht bij Ierland en er zijn daar tot op heden veel ongelukken gebeurd. Ik vraag de Commissie daarom om er bij de Britse autoriteiten op aan te dringen dat er een stresstest wordt uitgevoerd met betrekking tot deze centrale, omdat deze voor de Ieren nog steeds een risico vormt.
Sandra Kalniete
schriftelijk. - (LV) Na het kernongeval bij Fukushima hebben de EU-lidstaten samen afgesproken dat de Europese Unie stresstests in kerncentrales moet uitvoeren en ze hebben de hele wereld gevraagd om dit ook te doen. We hebben nog niet gehoord of dergelijke tests ook bij reactoren in andere Europese landen die geen EU-lidstaat zijn, zullen worden uitgevoerd. De veiligheid van de reactoren in deze landen is direct van invloed op de veiligheid van Europese burgers. Onze burgers maken zich terecht zorgen over de vraag of de Unie in staat zal zijn om de veiligheid te waarborgen van kerncentrales die gepland zijn of gebouwd worden in de directe omgeving van de EU-lidstaten, zoals die in Grodno (Belarus) en in de regio van het Russische Kaliningrad. Rusland noch Belarus heeft voor deze kerncentrales milieueffectbeoordelingen uitgevoerd volgens de algemeen geaccepteerde internationale normen van het Verdrag van Espoo dat alle EU-lidstaten hebben ondertekend. Ik ben van mening dat de bouw van deze kerncentrales dicht bij de grenzen van de EU niet alleen voor de EU-lidstaten, maar voor het hele Europese continent een gevaar kan vormen. Hier zou de gehele EU zich zorgen over moeten maken. De Europese Commissie moet de vereiste aandacht aan deze kwestie besteden en in actie komen om de veiligheid te waarborgen. We moeten ervoor zorgen dat Rusland en Belarus zich aan de internationale normen houden en met internationale deskundigen samenwerken in alle stadia die bij kerncentrales van toepassing zijn: de planning, de bouw en de werking.
Eija-Riitta Korhola
We debatteren hier vanwege Fukushima over stresstests voor kerncentrales. Ik herinner me de plenaire vergadering van april, waarin enkele leden net na het ongeluk al hun gevoel voor verhoudingen leken te hebben verloren. Sommigen legden een verband tussen de duizenden slachtoffers van de tsunami en de schade aan de kerncentrale. Men vroeg zich hier in het Parlement af of duizenden slachtoffers niet genoeg waren en hoeveel ongelukken met kerncentrales er eigenlijk nodig zijn voordat er voldoende bewijs is. Ik kon mijn oren niet geloven.
Ook nu zijn er in Fukushima nog geen slachtoffers die door straling zijn gestorven. Er is slechts weinig lichamelijk letsel, ook al vond in Japan een van de grootste aardbevingen plaats die ooit zijn gemeten, gevolgd door een van de grootste tsunami's ooit, ook al waren ze er niet op voorbereid, hadden ze zelfs niet de voorgestelde verbeteringen aan de kerncentrales aangebracht, was de elektriciteitsvoorziening niet gewaarborgd in noodgevallen en maakten de Japanners in het begin ook andere fouten.
Het ongeluk in Fukushima is ongetwijfeld een ramp die niet had moeten plaatsvinden. Er zullen waarschijnlijk nog dodelijke slachtoffers vallen, maar die vallen in het niet in vergelijking met de dodelijke slachtoffers die door bijvoorbeeld kolencentrales vallen. In Europa gaan nu jaarlijks 300 000 mensen dood door fijnstof in de lucht die door energieconsumptie ontstaat. Het is daarom paradoxaal dat het ongeluk in Fukushima tot tienduizenden indirecte slachtoffers zal leiden. Zij zullen voortijdig sterven, omdat Europa kernenergie afbouwt en vervangt door fossiele energie. De luchtkwaliteit zal verminderen, wat tot meer cardiovasculaire aandoeningen leidt en het leven van astmapatiënten in gevaar brengt. De echte dodelijke factor achter het ongeluk van Fukushima is daarom kolen, waar men nu bijvoorbeeld in Duitsland op overstapt.
Petru Constantin Luhan
De Europese Commissie moet de stresstests ook op naburige staten toepassen, met dezelfde testcriteria als die voor de EU en rekening houdend met de grensoverschrijdende aard van de mogelijke gevolgen van kernenergie. Roemenië is al bezig met het uitvoeren van de stresstests. Bij de beoordeling is het belangrijk voor ons dat er rekening wordt gehouden met de specifieke aard van de nucleaire technologie die in Roemenië wordt gebruikt, in vergelijking met die in de EU. Daarom ben ik van mening dat bij het uitvoeren van de stresstests het volgende in gedachten moet worden gehouden:
de uitgevoerde tests moeten rekening houden met de nucleaire technologie die bij de kerncentrale wordt gebruikt, waaronder mogelijke bijzondere kenmerken, zonder gebruik te maken van standaard testmodellen;
de stresstests moeten op technische gronden worden beoordeeld en niet op politieke gronden of gronden die ruimte laten voor speculatie;
in het onafhankelijke team voor 'peer review' moet een de nationale regelgevende autoriteit zijn vertegenwoordigd, samen met vertegenwoordigers van de naburige landen, om ervaringen over noodplannen uit te wisselen.
Algirdas Saudargas
schriftelijk. - (LT) Niemand betwist dat de gevolgen van de ramp in de kerncentrale zowel voor het milieu als voor de bevolking langdurig voelbaar zullen zijn en niet bij de grens stoppen. Het is al drie maanden geleden dat de ramp in Japan plaatsvond en nog steeds weten we niet hoe alle problemen aangepakt zullen worden. De Europese Commissie heeft snel en adequaat op deze ramp gereageerd, door voor alle kerncentrales stresstests voor te stellen en zich in te spannen voor strengere nucleaire veiligheidsnormen. Intussen zouden de nucleaire veiligheid en het vertrouwen van de inwoners in kernenergie worden versterkt door regelmatig controles uit te voeren. We kunnen nu echter zien dat het zelfs binnen de EU moeilijk zal zijn om stresstests uit te voeren, hoewel iedereen het belang en de noodzaak van dergelijke tests begrijpt. Bovendien kunnen we ons niet eenvoudigweg op de nucleaire veiligheid binnen de EU richten. Indien de huidige projecten voor kerncentrales in Kaliningrad en Astravo aan de EU-grens worden uitgevoerd zonder dat aan de hoogste internationale veiligheidseisen wordt voldaan, zullen deze niet alleen voor de naburige Baltische Staten een gevaar opleveren, maar voor heel Europa dat hier betrekkelijk dichtbij ligt. De Europese Commissie heeft bij verschillende gelegenheden bevestigd dat sommige buurlanden - Oekraïne, Rusland, Zweden en Turkije - bereid zijn om zich aan te sluiten bij het Europese stresstestprogramma, maar het is nog steeds onduidelijk welke specifieke acties de Commissie wil ondernemen om de samenwerking tot stand te brengen en hoe de situatie met betrekking tot Belarus zal uitpakken.
Michèle Striffler
Het recente Duitse besluit om voor 2022 te stoppen met kernenergie is een nieuwe stap in de diepgaande discussie die nu in Europa wordt gevoerd over energie-onafhankelijkheid en mogelijke alternatieven voor kernenergie.
In veel Europese landen is kernenergie echter een belangrijk onderdeel van de elektriciteitsvoorziening. De veiligheid van de nucleaire centrales en installaties moet een kernprioriteit van de lidstaten zijn. Bovendien moeten tests voor nucleaire veiligheid niet uitsluitend in Europese centrales worden uitgevoerd. Zij moeten in ieder land dat kernenergie produceert worden uitgevoerd.
De gevolgen van nucleaire rampen overschrijden immers vaak de landsgrenzen van staten. Daarom ben ik verheugd over het eergisteren in Parijs bereikte akkoord over de noodzaak om veiligheidsonderzoeken uit te voeren in alle landen die over nucleaire installaties beschikken, teneinde hun vermogen te beoordelen om gebeurtenissen die tot op heden als onwaarschijnlijk werden beschouwd te weerstaan.
Tot slot complimenteer ik commissaris Oettinger met het feit dat hij een consensus heeft bereikt over de eisen en de voorwaarden met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de stresstests voor nucleaire installaties, waarmee we het hoogste veiligheidsniveau ter wereld kunnen waarborgen.
