Grzywny stosowane przez Komisję w sprawach o zachowania antykonkurencyjne (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie Komisji dotyczące grzywien stosowanych przez Komisję w sprawach o zachowania antykonkurencyjne.
Michel Barnier
Pani przewodnicząca! Jak zwykle to dla mnie wielka przyjemność przebywać tu z państwem, a tym razem wypowiadam się w imieniu mojego kolegi i przyjaciela - pana Almunii, którego zatrzymały rozmowy przy roboczej kolacji na szczeblu UE i Chiny. Państwa Izba zwróciła się do Komisji o zabranie głosu na temat jej polityki w obszarze grzywien w walce z antykonkurencyjnymi praktykami. Mam zatem przyjemność zabrać w tej sprawie głos w imieniu Komisji.
Jak państwu wiadomo, Komisja ma obowiązek zwalczać praktyki antykonkurencyjne i karać za ich stosowanie w przypadku, gdy są szkodliwe dla przedsiębiorstw i konsumentów na rynku wewnętrznym.
Podstawowym narzędziem, jakim dysponujemy, jest możliwość nakładania grzywien na przedsiębiorstwa zaangażowane w takie kartele, które przyjmują praktyki ograniczające konkurencję lub nadużywają swoją dominującą pozycję. Grzywny te są stałe, zgodnie z naszymi wytycznymi na temat metody ustalania wysokości grzywien. Obowiązującą aktualnie wersję przyjęto cztery lata temu.
Oferujemy również niższe grzywny dla przedsiębiorstw, które chcą z nami współpracować w zakresie prowadzonych dochodzeń, na przykład, jeżeli zwracają naszą uwagę na istnienie kartelu, jak też dla przedsiębiorstw zgadzających się zawrzeć ugodę z Komisją. Pozwala to wszystkim stronom zaoszczędzić dużo czasu i środków. W każdym razie przedsiębiorstw nie można zmusić, aby wydały ponad 10 % swojego całkowitego rocznego obrotu, bo właśnie taki jest pułap dla grzywien, które można nakładać.
Szanowni posłowie! Grzywny są zatem naszym podstawowym narzędziem. Na przyszłość nie należy jednak wykluczać wprowadzenia sankcji dla osób fizycznych, zwłaszcza sankcji administracyjnych. W rzeczywistości wiele państw członkowskich zgadza się na takie sankcje. Chcemy dokładnie się przyjrzeć prawnym i politycznym następstwom takiej decyzji.
Czy zachodzi konieczność stanowienia formalnych ram prawnych? W art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 przewidziano podstawę prawną dla grzywien nakładanych przez Komisję, ale nie udostępniono wytycznych dotyczących metody ustalania wysokości grzywien. W art. 23 określa się podstawowe zasady, w tym pułap w stosunku do obrotu, o którym właśnie wspomniałem, natomiast wytyczne określają szczegółowo sposób stosowania tych grzywien.
To stosunkowo standardowa praktyka w wielu europejskich systemach prawnych, że szeroki zakres możliwych sankcji oraz administracyjne wytyczne dotyczące metody ustalania ostatecznej kary ustanawia się na mocy prawa. Praktyka taka ma miejsce w Niemczech, w Zjednoczonym Królestwie i w Niderlandach w ramach stosowania reguł konkurencji. Na podstawie tej sytuacji nie widzimy powodu, aby proponować nowe prawodawstwo w odniesieniu do grzywien nakładanych przez Unię Europejską w sprawach o zachowania antykonkurencyjne.
Drugie pytanie to takie, czy analizę poziomów nakładanych grzywien należy poprzedzić przeglądem wytycznych. Chciałbym uświadomić państwu, ile gospodarkę europejską kosztują kartele. Według naszych szacunków, szkody spowodowane przez 18 karteli rozwiązanych w okresie od 2005 do 2007 roku wynoszą blisko 8 miliardów euro. Badania dowodzą, że kartele doprowadziły do wzrostu cen od 10 do 30 % i tendencja ta stanowiłaby kuszącą perspektywę oraz byłoby ją ciężko powstrzymać bez energicznego wdrożenia prawodawstwa w sprawie konkurencji, co należy do naszych obowiązków.
Nasze grzywny ustalono na poziomie pozwalającym w uczciwy sposób karać bezprawne postępowanie. Są wysokie, ale odzwierciedlają wyrządzone szkody i bezprawne zyski członków kartelu. Nasze grzywny muszą skutecznie powstrzymywać przedsiębiorstwa od angażowania się w takie antykonkurencyjne praktyki w przyszłości. Dlatego - powtarzam - nie widzimy powodu, aby zmieniać wytyczne z 2006 roku dotyczące metody ustalania wysokości grzywien.
Trzecie i ostatnie pytanie to takie, czy w czasach kryzysu nie należałoby zmniejszyć wysokości grzywien. Mogą państwo być pewni, że bardzo dokładnie badamy sytuację finansową przedsiębiorstw, które niekiedy zgłaszają brak możliwości zapłacenia grzywny i wielu takim przedsiębiorstwom znacznie obniżyliśmy kwoty należnych grzywien. Na przykład przy podejmowaniu ostatnio decyzji w sprawie wyrobów sanitarnych do łazienek czy stali o dużej wytrzymałości na rozciąganie obniżyliśmy grzywny od 25 do 75 %.
Szanowni posłowie! Wykluczanie przedsiębiorstw z rynku nie leży w naszym interesie. Wręcz przeciwnie. Reguły konkurencji stosuje się często, aby umożliwić nowym przedsiębiorstwom wejście na rynek i prowadzenie działalności, dając im równe szanse.
Klaus-Heiner Lehne
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Przede wszystkim chciałbym podziękować Komisji za elastyczność, jaką się właśnie wykazała. Pan komisarz Barnier nawiązał do faktu, że w niektórych gałęziach przemysłu, w przemyśle budowlanym, mając na uwadze znaczną zapaść gospodarczą w sektorze, ustalanie kar wywołało poważne zamieszanie, a ich nakładanie - nie można mówić tu o "rozdzielaniu” - odroczyło możliwości spłaty. Uważam, że to rozsądna reakcja ze strony Komisji, mając na uwadze szczególną sytuację gospodarczą, w jakiej znalazło się wiele przedsiębiorstw. Pomijając jednak tę mile widzianą elastyczność ze strony Komisji, trzeba zadać podstawowe pytanie, a mianowicie czy system ustalania wysokości kar, który obecnie analizujemy, jest zgodny z zasadami praworządności.
Ośmielam się w to wątpić. Moje wątpliwości wynikają z faktu, że ustanawiając tak szerokie ramy ustalania grzywien bez ustanowienia szczegółowych kryteriów w akcie prawnym, rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 wyraźnie daje Komisji wolną rękę i mogłoby to skutkować podejrzeniem, że podejmowane decyzje nie opierają się całkiem na stanowieniu prawa, ale są w pewnej mierze przypadkowe. Niestety, Sąd Unii Europejskiej zgadzał się dotychczas z tą praktyką, a przedmiotowa metoda ustalania wysokości grzywien nie była dla niego najważniejsza.
Mogę sobie jednak wyobrazić - a mamy do czynienia z inną sytuacją, gdyż niebawem przystąpimy do europejskiej konwencji praw człowieka, a traktat z Lizbony nadał wiążącą moc Karcie praw podstawowych - że w świetle tych wydarzeń orzecznictwo również mogłoby się zmienić. Dlatego uważam, że naprawdę trzeba to rozważyć i z zadowoleniem przyjmuję fakt, że Komisja myśli o zmianie przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 w tym obszarze w odniesieniu do kryteriów i innych rodzajów sankcji, aby ustanowić przepisy bardziej szczegółowe i dokładniejsze kryteria, w tym również dla środków karnych. Osobiście uważam, że jest to konieczne z uwagi na braki w obszarze praworządności, których się dopatruje wielu ekspertów w Europie.
Antolín Sánchez Presedo
Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Temat grzywien to bardzo ważny temat. Dotyczy reakcji na zachowania antykonkurencyjne, a taka reakcja musi być skuteczna i stanowcza. Słaba i nieodpowiednia reakcja będzie zachęcała do naruszeń i je stymulowała. Grzywny muszą zatem być odstraszające dla tych, którzy naruszają przepisy, jak też muszą stanowić ogólny czynnik odstraszający dla wszystkich podmiotów. Musi być jasne, że bezprawna konkurencja nie zaowocuje żadną przewagą ani korzyściami dla tych, którzy się jej dopuszczają.
To prawda, że Komisja posiada szeroki margines dowolności w stosowaniu grzywien. Dowolność nie oznacza jednak działania w sposób samowolny, gdyż są jeszcze przepisy, limity, kryteria oraz procedura obejmująca gwarancje, a w każdym wypadku pozostaje jeszcze dochodzenie sądowe.
Traktat, rozporządzenie (WE) nr 1/2003, wytyczne z 2006 roku oraz komunikat w sprawie programu łagodzenia kar - również z 2006 roku - wszystko to składa się na ramy, które dość dobrze funkcjonują.
System można jednak udoskonalić. Doświadczenie w stosowaniu systemu, zalecenia ekspertów oraz uzasadnione obawy instytucji i niektórych podmiotów wskazują, że mamy do rozwiązania kilka problemów. Można by zwiększyć przejrzystość i poprawić przewidywalność, tak jak należałoby też omówić skutki tej przewidywalności dla małych i średnich przedsiębiorstw, zatrudnienia i stabilności przedsiębiorstw. Należy również rozważyć kwestię elastyczności w odniesieniu do kwot i płatności, uwzględniając przy tym programy łagodzenia kar, a nawet rozważając sposoby wyeliminowania różnic w systemach państw członkowskich.
Ponadto system byłby kompletny, jeżeli uzupełniono by go o inne właściwe narzędzia: na przykład, uwydatniając indywidualną odpowiedzialność, rozważając inne rodzaje działań naprawczych - nie tylko w celu zapobiegania antykonkurencyjnym zachowaniom, ale też aby zapobiegać ich ponownemu występowaniu - oraz podejmując prywatne działania na rzecz wyrównania strat osobom fizycznym i grupom.
Wszystkie te kwestie należy rozwiązać w sposób stanowczy, systematyczny i pozytywny, aby wyeliminować wszelkie wątpliwości co do sposobu funkcjonowania polityki w obszarze konkurencji.
Sophia in 't Veld
w imieniu grupy ALDE. - Pani przewodnicząca! W dużej mierze zgadzam się z moimi przedmówcami. Z zadowoleniem przyjmuję oświadczenie pana komisarza, ponieważ, jeżeli dobrze usłyszałam, Komisja jest faktycznie otwarta na wniosek Parlamentu, który uwzględniono w ubiegłorocznym sprawozdaniu na temat polityki w obszarze konkurencji, a który dotyczył bardziej wyszukanego zestawu narzędzi na potrzeby polityki antymonopolowej.
Skoncentrowaliśmy się bardzo na grzywnach i ich wysokości, ale powinniśmy uważać, aby nie przekształcić tej debaty w dyskusję o charakterze ideologicznym. Sprawa w dużym stopniu dotyczy zestawu narzędzi, które skutecznie odstraszałyby od stosowania antykonkurencyjnych praktyk. Jak słusznie państwo zaznaczyli, szkody dla naszej gospodarki i konsumentów są znaczne. Uważam, że grzywny powinny być rozsądne, ale jeżeli przedsiębiorstwa je kwestionują, to powinny jedynie przestać angażować się w kartele. To najlepsza gwarancja, aby uniknąć nadmiernych grzywien.
W ubiegłym roku zwróciliśmy się do Komisji o zaproponowanie bardziej wyszukanych instrumentów. Prosiliśmy państwa o przedstawienie propozycji dotyczących takich zagadnień jak indywidualna odpowiedzialność (o której pan komisarz wspomniał), przejrzystość oraz odpowiedzialność przedsiębiorstw, krótsze procedury, prawo do obrony i właściwej procedury prawnej oraz mechanizmy mające zapewnić skuteczne rozpatrywanie wniosków o złagodzenie kary, jak też programy korporacyjnej zgodności z prawem oraz opracowanie standardów europejskich. Chciałabym wiedzieć, czy Komisja zamierza przedstawić takie propozycje. Zdajemy sobie sprawę, że jest to bardzo skomplikowane z uwagi na fakt, że musimy się liczyć z kompetencjami na szczeblu krajowym i UE. Uważam jednak, że łączy nas wspólny cel, jakim jest prawidłowe funkcjonowanie rynku.
Jean-Paul Gauzès
(FR) Pani przewodnicząca, panie komisarzu! Przypominam, że kilka lat temu spytałem ówczesną komisarz do spraw konkurencji, czy wiadomo jej o przeprowadzeniu jakiejś oceny skuteczności grzywien dla konsumentów, natomiast na początku posiedzenia naszej komisji ówczesna komisarz poinformowała nas, że zdołała zgromadzić z grzywien tak wiele milionów euro. Odpowiedź była zatem przecząca. Wydaje się, że od tamtego czasu powinni państwo przeprowadzić badania mające na celu ustalenie faktycznie poniesionych szkód.
Chciałbym jednak zwrócić państwa uwagę na dwie sprawy. Pierwsza to taka, że wysokość grzywien ustala się na podstawie obrotu całej grupy. Może jednak zdarzyć się, że przedsiębiorstwo, które naruszyło reguły konkurencji, czemu jestem przeciwny, jest stosunkowo małym przedsiębiorstwem wchodzącym w skład grupy. To mnie niepokoi, zwłaszcza w przypadku zaangażowania odrębnych podmiotów prawnych.
Po drugie, panie komisarzu, i tu chodzi o pańską wypowiedź, a nie pańskiego kolegi, często pan mówi o potrzebie zapobiegania, zaznaczając iż lepiej zapobiegać niż karać, gdyż jest to zawsze skuteczniejsze. Chcę zatem zapytać, czy te ogromne grzywny, o których zawsze pisze się na pierwszych stronach gazet, faktycznie odgrywają jakąś rolę w zapobieganiu. Zastanawiam się też, czy zapobieganie nie byłoby skuteczniejsze, jeżeli skoncentrowano by się bardziej na liczbie kontroli aniżeli na wysokości grzywien.
Ostatnie wydarzenia we Francji dowiodły, że można wydawać wyroki na kwoty, których spłata może potrwać 4 lub 5 tysięcy lat. Uważam, że nie powinniśmy przywiązywać się do tych liczb. W obecnych czasach niepewności gospodarczej musimy przede wszystkim przeanalizować sprawę reperkusji wobec przedsiębiorstw.
Nie można wypaczać reguł konkurencji. Stosowanie kar jest słuszne, ale kara musi być faktycznie proporcjonalna i dlatego chcieliśmy wiedzieć, czy Komisja zamierza zmienić przepisy w tym obszarze. Z wypowiedzi pana komisarza rozumiem, że nie zamierza, a to wstyd.
Peter Skinner
Pani przewodnicząca! Nic nie wiem o przedsiębiorstwach, które miałyby spłacać nałożone na nie grzywny przez 400 lat, ale brzmi to raczej drakońsko. Panie komisarzu! Rozumiem jednak, że nie zamierza pan formułować dzisiaj z marszu polityki. Chciałby zatem zadać panu komisarzowi Almunii pewne pytania, które dotyczą omawianych przez nas dzisiaj zagadnień.
Chcę poruszyć krótko dwie sprawy. Po pierwsze chciałbym prosić Komisję o przedstawienie ocen skutków wytycznych z 2006 roku. Rozumiem, że służby pana Almunii dały już do zrozumienia, że jest to wykonalne. Oczekuję na te oceny. Być może nie mam aktualnych informacji, ale chcę mieć pewność, czy tak naprawdę było.
Po drugie usłyszeliśmy dzisiaj, że cała uwaga skupia się na grzywnach - na grzywnach, które nakłada się na przedsiębiorstwa naruszające warunki konkurencji. Grzywny można stopniować, ale nie wydaje się, żeby to działało odstraszająco na przedsiębiorstwa. Nadal naruszają one warunki konkurencji.
Być może musimy wykazać się inwencją. Na przykład w razie ustalania cen dość często zdarza się, że małe przedsiębiorstwa niższego szczebla odczuwają konsekwencje postępowania przedsiębiorstw, które ustalają ceny, narażając się na takie grzywny nie z własnej winy.
Czy Komisja mogłaby choć przez minutę pomyśleć o skutkach społecznych? Czy mogłaby rozważyć przyjęcie innych sposobów podejścia? Przepisy w Zjednoczonym Królestwie umożliwiają na przykład dyskwalifikację kadry zarządzającej w miejsce grzywien, co faktycznie skutkuje ukaraniem winowajców, dając możliwość przetrwania sile roboczej oraz przedsiębiorstwom - być może jest to inteligentna filozofia, którą moglibyśmy przyjąć za wzór czy przynajmniej za myśl przewodnią.
Są też inne przykłady, o których mogliśmy usłyszeć przy okazji wypowiedzi na temat innych państw, i które moglibyśmy w moim przekonaniu powielić. Jeżeli pomyślimy inteligentnie, to możemy uczynić wiele, aby siła robocza przedsiębiorstw nie musiała cierpieć z powodu złych praktyk na równi z kadrą zarządzającą, która przyjmuje filozofię kartelu.
Catherine Stihler
Pani przewodnicząca! Moja wypowiedź będzie krótka. Chcę poprzeć to, co powiedzieli dzisiejszego wieczoru moi koledzy. Władza, którą posiadamy w sprawach o zachowania antykonkurencyjne to prawdziwa władza, pozwalająca nam rozbijać kartele, zapobiegać antykonkurencyjnym praktykom i stawiać konsumenta na pierwszym miejscu.
Tak samo jak pan Gauzès i inni, chciałabym zadać Komisji trzy pytania. Po pierwsze, co możemy zrobić, aby lepiej zapobiegać? Po drugie, czy przyglądamy się najlepszym praktykom w różnych państwach członkowskich, o czym mówił pan Skinner? Sugestia pana Skinnera dotycząca szerokiego współudziału i sposobów postępowania z kadrą zarządzającą, jakie możemy stosować, jest istotna. Po trzecie, czy można wyznaczyć jakieś ramy czasowe dla przyszłych propozycji?
Seán Kelly
Pani przewodnicząca! Artykuły 81, 101 i 102 dotyczą tych samym kwestii, karteli, ustalania cen, praktyk rażącego zaniżania cen itd. Niewątpliwie jest to coś, co powinno budzić nasze obawy, ale często ciężko jest udowodnić faktyczne występowanie danego zjawiska. Na przykład mam tu przed sobą nagłówek mówiący "Antymonopol: ceny samochodów w 2009 roku spadły tylko nieznacznie”, natomiast ceny napraw i serwisowania cały czas rosną pomimo kryzysu, obniżenia wynagrodzeń i bardziej deflacji niż inflacji. Czy to jest kartel?
Jeżeli w moim kraju występują ulewy, cena bydła automatycznie spada. Uważam, że koniecznie należy przeanalizować wytyczne, zarówno pod względem ustalenia tendencji długoterminowych, jak też pod względem faktycznych kar, które zamierzają państwo stosować. Sądzę, że pan Skinner złożył bardzo ciekawą propozycję, mówiąc, żeby płacili dyrektorzy. Uważam, że my również powinniśmy podlegać grzywnie: zastosujmy ją zatem wobec kadry zarządzającej i wobec nas samych. Niewątpliwie jest dużo do zrobienia, ale podążamy w dobrym kierunku.
Michel Barnier
Pani przewodnicząca! Wysłuchałem wszystkich argumentów oraz wniosków i uważnie przekażę je mojemu koledze, panu Almunii, który za moim pośrednictwem powiedział państwu, że nie widzi powodów dla proponowania nowego prawodawstwa w sprawie grzywien, ponieważ obecne rozporządzenie (WE) nr 1/2003, o którym już wspominałem, może być dla nas bardzo przydatne w przewidywalnej przyszłości.
Jeśli chodzi o wytyczne, to Komisja nieustannie monitoruje ich stosowanie i jest otwarta na wszelkie propozycje udoskonaleń, a z tego punktu widzenia wygłoszone przez niektórych z państwa uwagi mogą okazać się bardzo pomocne.
Panowie Lehne, Gauzès i Skinner! Nie mamy nic przeciwko pewnej elastyczności, jeśli chodzi o nasze praktyki kontrolowania zgodności z przepisami w granicach określonych wytycznymi orzecznictwa w celu uwzględnienia sytuacji gospodarczej, która cały czas jest wymagająca. Powtarzam jednak, że na chwilę obecną pan Almunia nie widzi potrzeby dokonywania przeglądu wytycznych z 2006 roku. Jest usatysfakcjonowany sposobem ich funkcjonowania. Okazały się odpowiednio elastyczne w czasach obecnego kryzysu, umożliwiając nam uwzględnianie trudnej sytuacji finansowej niektórych przedsiębiorstw, o czym niektórzy z państwa wspominali.
Wytyczne te są dla Komisji wiążące, jeśli chodzi o metodę ustalania wysokości grzywien. Oznacza to, że dają one przedsiębiorstwom pewność prawną, ponieważ Komisja nie może czynić od nich odstępstw, nie mając dobrych podstaw. Jeżeli Komisja dopuszcza się odstępstw od tych wytycznych, ryzykuje unieważnieniem jej decyzji przez sąd.
Pani in 't Veld! W kwestii sankcji innych niż grzywny powinniśmy ocenić zakres, w jakim byłyby one możliwe, aby w razie konieczności uwzględnić je w naszych aktualnych ramach prawnych. Chociaż w państwach członkowskich stosuje się alternatywne sankcje, to są one wykorzystywane w znikomym stopniu, natomiast podstawową formą sankcji są nadal grzywny.
W debacie tej należy przestrzegać dwóch zasad. Po pierwsze, indywidualne sankcje nie mogą kwestionować naszego obecnego systemu kontrolowania naruszeń, zwłaszcza programu łagodzenia kar. Po drugie, fakt że umożliwia to karanie poszczególnych dyrektorów czy pracowników przedsiębiorstwa w żaden sposób nie zmniejsza odpowiedzialności przedsiębiorstwa w przypadku łamania reguł konkurencji.
Na koniec chcę powiedzieć, że zdaniem Komisji obecny poziom grzywien oraz jednolite stosowanie unijnego prawa o konkurencji to czynniki, które odpowiednio zniechęcają do zachowań antykonkurencyjnych na rynku wewnętrznym.
Panie Lehne! Jedna uwaga. Posiadamy system administracyjny w celu zapewnienia prawidłowego wdrażania reguł konkurencji. Co więcej, system ten ma liczne zalety. Mamy również orzecznictwo Sądu Unii Europejskiej wspierające ten system.
Pan Sánchez Presedo wspomniał o przejrzystości i nie jest to dla mnie żadnym zaskoczeniem, mając na uwadze inne debaty z jego uczestnictwem poświęcone tematyce nadzoru. Możliwe są udoskonalenia. Jak przed chwilą powiedziałem, mamy elastyczne wytyczne i przede wszystkim chcę zaznaczyć, że w tym roku wprowadzono najlepsze praktyki.
Następnie panie in 't Veld i Stihler podniosły sprawę bardziej wyszukanych programów i instrumentów. Możemy rozważyć tę kwestię w ramach programów dostosowania działań przedsiębiorstw do reguł konkurencji. Są one bardzo pożądane. Wiemy i uważamy, że przedsiębiorstwa poważnie traktują te programy i może to pomóc w zapobieganiu, które w rzeczywistości, panie Gauzès, cały czas mniej kosztuje niż rekompensaty albo karanie.
I na koniec chcę się odnieść do wypowiedzi panów Skinnera i Kelly, którzy wspomnieli o przedsiębiorstwach mogących niekiedy ponosić przykre konsekwencje tych kar oraz o problemach społecznych, jakie mogą te kary powodować. Z wielkim zainteresowaniem śledzimy wydarzenia w państwach członkowskich, zwłaszcza te dotyczące małych i średnich przedsiębiorstw. W związku z tym, zgodnie zapisami w naszej białej księdze chcemy zaproponować, że będziemy sprawdzać skuteczność działań w obszarze odszkodowań oraz oceniać ich skutki. Z tego powodu Komisja niebawem zainicjuje publiczne konsultacje w tej sprawie.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
George Sabin Cutaş
Komisja Europejska coraz częściej nakłada coraz wyższe grzywny na kartele i przedsiębiorstwa nadużywające swojej pozycji na rynku. W 2009 roku kwota grzywien nałożonych przez Komisję przekroczyła 2 miliardy euro. Z zadowoleniem przyjmuję szybką reakcję europejskich organów wykonawczych. Jednocześnie musimy zadać sobie pytanie, czy obecny system sankcji jest wystarczająco wszechstronny. Komisja odgrywa podwójną rolę - prokuratora i sędziego. Ponadto niepożądane skutki nakładanych grzywien dotykają również pracowników ukaranych przedsiębiorstw, którzy tracą pracę. Oznacza to, że ofiarą padają również obywatele, którzy nie złamali prawa. W związku z tym uważam, że trzeba opracować zestaw bardziej wyszukanych środków dla spraw o zachowania antykonkurencyjne, mających wspierać bardziej przejrzyste procedury przez powołanie niezawisłego sądownictwa, jak też wprowadzających możliwość indywidualnego karania kadry zarządzającej odpowiedzialnej za bezprawne postępowanie przedsiębiorstw.
