Actieve dialoog met de burger over Europa (korte presentatie) 
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag van Gyula Hegyi, namens de Commissie cultuur en onderwijs, over een actieve dialoog met de burger over Europa.
Gyula Hegyi
rapporteur. - (HU) Europa is het beloofde land voor mensen van verre continenten of van landen op de Balkan die zich bij Europa willen aansluiten. Europa is echter in veel opzichten het symbool van teleurstelling, verveling of bureaucratie voor degenen die zich al binnen zijn poorten bevinden: voor de burgers van de Europese Unie, of het nu opinievormende intellectuelen zijn of doorsnee mensen.
Ik was vol goede moed begonnen aan dit verslag, maar ik moet toegeven dat dit enthousiasme tegen het eind wat werd getemperd toen ik er zelf ook achter kwam hoeveel obstakels er zijn om een actieve dialoog te kunnen voeren met de burgers en hoe ver het bureaucratische apparaat van de Europese Unie afstaat van de dagelijkse beslommeringen en verlangens van haar burgers. Ik ben er overigens tijdens het werk aan dit verslag in ieder geval achtergekomen - wat misschien niet zal verbazen - dat hoe lager de opleiding en status van onze burgers, des te minder ze de integratie begrijpen en des te eurosceptischer zijn.
Ik denk dus - en dit is het belangrijkste onderdeel van mijn verslag - dat we ons naast de jongeren, die via onderwijs misschien gemakkelijk voor de zaak van de Europese integratie kunnen worden gewonnen, in de eerste plaats ons moeten proberen te richten op degenen die we tot nog toe niet hebben kunnen bereiken. Ik doel dan bijvoorbeeld op de inwoners van kleine dorpjes, de arbeidersklasse, de gepensioneerden en in het algemeen de mensen die onder bescheidenere en armere omstandigheden leven. We moeten de waarden van de Europese gedachte en de Europese eenheid op de een of andere manier op hen over zien te brengen.
In mijn verslag stel ik voor dat er veel meer studenten een Erasmus-beurs moeten kunnen krijgen dan nu het geval is. De jeugdorganisatie van de Hongaarse Socialistische Partij heeft daar een apart voorstel voor opgesteld. In Hongarije komt slechts een paar procent van de studenten in aanmerking voor deze studentenuitwisseling, terwijl het wenselijk zou zijn dat iedere afgestudeerde tenminste een half jaar in het buitenland studeerde.
Het was mijn idee om een geharmoniseerd en gemeenschappelijk Europees leerplan van één jaar in te voeren in het geschiedenisonderwijs. Dezelfde Europese geschiedenis kan in de drieëntwintig officiële talen in alle zevenentwintig landen gedurende minimaal één jaar worden onderwezen. De Commissie was niet echt een voorstandster van dit voorstel en het werd dan ook in een afgezwakte versie in de tekst opgenomen.
Ik heb op aanbeveling van universitaire docenten in Hongarije voorgesteld om een Europese open universiteit, oftewel 'Volkshochschule', op te richten. In heel Europa moeten Europese burgers zich onafhankelijk van hun diploma of opleidingsniveau kunnen inschrijven voor een onderwijsvorm die in een relatief ongedwongen verband informatie geeft over de geschiedenis, de structuur en de werking van de Europese Unie.
Het is een oud verlangen van de leden van het Europees Parlement, hun oude wens of, liever gezegd, eis dat Euronews, dat - in ieder geval deels - wordt gefinancierd met EU-gelden, in de taal van alle lidstaten programma's uitzendt. Het is enigszins absurd dat Euronews in het Arabisch of Russisch te bekijken is, maar niet in het Hongaars of in andere EU-talen. Overigens spijt het me te moeten zeggen, mijnheer de commissaris - ik neem tenminste aan dat u dit nu voor het eerst hoort - dat in Boedapest het Engelstalige Euronews uit het pakket van de kabeltelevisie is gehaald en in plaats daarvan een Chinese zender is gekomen, aangezien de belangstelling voor de Chinese televisie helaas groter is dan voor Euronews, omdat de laatstgenoemde niet in het Hongaars wordt uitgezonden en er inmiddels ook in ons land behoorlijk veel Chinezen wonen.
Een groot twistpunt was - en ik wil hiervan nu de commissaris op de hoogte stellen, als hij aanwezig is - mijn voorstel om de ambtenaren van de Europese Unie de mogelijkheid te geven zich tegenover de media vrijer uit te spreken dan tot nu toe het geval was. Het probleem is immers vaak dat niemand op competente wijze het standpunt van de Commissie kan uiteenzetten, waardoor vervolgens alleen de mening van tegenstanders voor het voetlicht wordt gebracht.
Mijn spreektijd is voorbij dus mijn laatste zin luidt dat ik heb voorgesteld om plaatselijke maatschappelijke organisaties te betrekken bij de EU-campagnes, aangezien zij de lokale gemeenschap veel beter kennen en veel beter weten hoe de plaatselijke bevolking moet worden aangesproken.
Louis Michel
lid van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, staat u mij een kleine, maar geheel persoonlijke opmerking toe, die niets heeft te maken met de vraag die mijn collega mij heeft gesteld. Ik begrijp niet zo goed waarom u NGO's wilt laten deelnemen aan de verkiezingscampagne. Ik begrijp het niet, maar zal uw verzoek doorspelen aan mijn collega.
De huidige politieke en economische situatie vergroot uiteraard de noodzaak van een actieve dialoog met de burger. Burgers moeten worden geïnformeerd over de ontwikkelingen van de Europese Unie die hun dagelijks leven direct of indirect beïnvloeden en moeten aan deze ontwikkelingen deelnemen.
Dat is de grondslag van het werk dat de Commissie de afgelopen vier jaar heeft verricht. Ik ben uitermate verheugd over het verslag over een actieve dialoog met de burger over Europa van de heer Gyula Hegyi. Wij proberen de burgers van de zevenentwintig lidstaten van de Europese Unie een brede basiskennis over de Europese Unie te geven, zodat zij niet alleen kunnen begrijpen welke oplossingen de Europese Unie kan bieden voor de grote uitdagingen waar Europa en de wereld tegenwoordig mee te maken hebben, maar ook hun meningen kunnen uitwisselen en tegen elkaar kunnen afzetten.
Wij proberen ook een aantal beter toegankelijke forums op te richten om dit debat met alle middelen en alle technologieën waar wij tegenwoordig over beschikken te kunnen voeren: forums op internet, in de media en op plaatselijk niveau.
Ofschoon mijn collega een aantal adviezen uit het verslag beaamt, is zij het niet eens met het idee dat de communicatie tot dusver niet heeft gewerkt. Ze zegt ook dat onze communicatie de afgelopen jaren is verbeterd, maar dat we niettemin realistisch moeten zijn over wat we kunnen doen met een begroting van slechts een paar honderd miljoen euro voor zevenentwintig lidstaten, drieëntwintig talen en ongeveer vijfhonderd miljoen mensen.
Bovendien kan de Commissie zeker niet de enige zijn die met de burgers over Europa communiceert. Hier is een gezamenlijke inzet van alle instellingen en alle lidstaten voor nodig. Daarom hebben wij met de lidstaten en het Parlement onderhandeld over een akkoord om gezamenlijk over Europa te communiceren. Dit politieke akkoord genaamd "Communiceren over Europa in partnerschap” is op 22 oktober 2008 ondertekend. Het is de eerste keer dat de instellingen van de lidstaten van de Europese Unie zich gezamenlijk inzetten om met de burgers van de Europese Unie over Europa te communiceren. Nu is het van belang dat wij dit akkoord volledig ten uitvoer leggen. Ik erken absoluut het belang om de burgers te raadplegen en de noodzaak om de dialoog uit te breiden naar alle niveaus van de maatschappij.
De reguliere dialoog tussen de Commissie en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld is dertig jaar geleden begonnen. De dialoog houdt rekening met het beleid van openheid en insluiting dat de Commissie van oudsher voert en geeft blijk van grote verscheidenheid van actiegebieden en diversiteit van betrokken partijen.
Ik wil graag benadrukken dat de samenwerking tussen de vertegenwoordigingen van de Commissie en de informatiebureaus van het Parlement in de lidstaten in zijn geheel uitstekend verloopt.
De aanstaande Europese verkiezingen zijn een uitstekend voorbeeld van de politieke bereidheid van de twee instellingen om samen te werken voor het vaststellen van gezamenlijke communicatieprioriteiten.
Voor wat betreft de behoefte aan informatie op lokaal en regionaal niveau, met name voor jongeren, kiezers die voor het eerst gaan stemmen en vrouwen, ben ik verheugd over de felicitaties aan het adres van de Commissie met betrekking tot de keuze van de onder het Plan D vallende projecten.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om mee te delen dat de Commissie met het oog op de Europese verkiezingen ook van plan is speciale activiteiten uit te voeren in het kader van het plan D-initiatief Debate Europe. Voor wat betreft de lancering van een nieuwe website en het tot stand brengen van relaties met lokale televisiezenders, wil ik graag mededelen dat de Commissie doende is netwerken op te richten van radio- en televisieomroepen die programma's over Europese onderwerpen uitzenden. Als alle netwerken operationeel zijn, zullen ze samen met Euronews per week tussen zestig à negentig miljoen burgers in alle talen van de Europese Unie bereiken.
Ten aanzien van het belang van de invoering van de vakken Europees recht en Europese geschiedenis in onderwijsprogramma's, is de Commissie het eens met de gedachte dat jongeren op school de belangrijkste feiten over de Europese Unie moeten leren. Wij hopen dat de lidstaten gevolg willen geven aan deze suggestie over dit belangrijke onderwerp.
Er zijn nog veel meer belangwekkende adviezen die het bespreken waard zijn, maar de tijd staat het ons helaas niet toe.
Staat u mij toe om tot besluit terug te komen op een essentieel aspect van de door de EU-instellingen goedgekeurde initiatieven: een efficiënte communicatie is alleen mogelijk als alle betrokken partijen nauw met elkaar samenwerken. De Commissie waardeert de voortdurende steun die zij van het Parlement krijgt. Ikzelf wil graag mijn lof uitspreken voor uw persoonlijke inzet als lid van het Europees Parlement.
De Voorzitter
De presentatie is afgehandeld.
De stemming vindt dinsdag 24 maart 2009 plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
John Attard-Montalto  
schriftelijk. - (EN) Dit is een van de belangrijkste vraagstukken die moet worden aangepakt. Veel Europeanen voelen zich geen Europese burger. Het begrip burgerschap van de EU is nog steeds onduidelijk en het burgerschap van de afzonderlijke landen blijft het belangrijkst.
De meeste burgers voelen zich niet betrokken bij het proces en zien de Europese Unie als iets dat ver van hun bed staat. Als wij de burgers sterker bij Europa willen betrekken moeten wij zorgen voor een betere dialoog tussen de burgers en de Europese instellingen, ratificering van het Verdrag van Lissabon, erkenning van het belang van raadpleging en gezamenlijke open debatten.
Een jaar geleden, in april 2008, lanceerden wij het idee van "Debate Europe”, dat een mogelijkheid biedt om de vaak kunstmatige kloof tussen nationale en Europese vraagstukken te dichten.
Uiteindelijk moeten de burgers van Europa echter een duidelijk beeld krijgen van de richting waarin het Europese proces zich moet ontwikkelen. Er zijn twee mogelijkheden, die niet naast elkaar kunnen blijven doorgaan. We zullen moeten kiezen: zijn we voor een volledig geïntegreerde Unie of zijn we voor een prettige voortzetting van de huidige status quo? Als burgers hun regeringen zien zwalken tussen beide richtingen, kunnen we hen niet kwalijk nemen dat ze zich niet bij het proces betrokken voelen.
Magda Kósáné Kovács  
schriftelijk. - (HU) Het verslag van Gyula Hegyi gaat in op een heel belangrijk probleem van onze tijd. Tegen de ratificatie van het Verdrag van Lissabon, dat instaat voor een effectiever en democratischer functioneren van de Europese Unie, is met het Ierse referendum 'nee' gezegd. Sindsdien geldt dit als de graadmeter voor wantrouwen en gebrek aan informatie in Europa.
We moeten de Europese burgers een sterkere stem in het kapittel geven als het om de vorming van EU-beleid gaat. Daarvoor is adequaat onderwijs nodig, aangezien onder ongeschoolden meer weerstand bestaat tegen integratie. Het is bijvoorbeeld essentieel om algemene kennis over de EU en haar burgers te onderwijzen op open universiteiten of in het kader van lesprogramma's op middelbare scholen. Het is belangrijk dat mensen hun rechten kennen en weten dat de Europese Unie niet over hun hoofden heen functioneert, maar samen met hen. We moeten ook ervoor zorgen dat achtergestelde regio's worden voorzien van de juiste informatiestroom. Niet bureaucratie is een waarborg voor een goed functionerende democratie maar de burger zelf; dat is de kern van de democratische cultuur. Het is van cruciaal belang dat de communicatie tussen instellingen en burgers en tussen burgers onderling wordt bevorderd met behulp van de media.
We kunnen geen verantwoordelijke beslissingen of wat voor beslissingen dan ook van de burgers verwachten als we hen niet juist informeren. De informatievoorziening is onze verantwoordelijkheid en plicht; de beslissingen daarna zijn hun recht. In mei van dit jaar is het vijf jaar geleden dat Hongarije toetrad tot de Europese Unie, en we kunnen nu al zien dat de EU een gezicht heeft: wij zijn het zelf, het collectief van individuele burgers. We moeten weten dat de beslissing in onze handen ligt. Laten we dan ook gebruik maken van deze mogelijkheid!
Sirpa Pietikäinen  
Mijn dank aan de rapporteur voor zijn uitstekende werk. Hij brengt op verdienstelijke wijze veel belangrijke aspecten en problemen naar voren met betrekking tot de wisselwerking tussen de Europese Unie en haar burgers.
De Europese Unie is in geen enkele lidstaat erg populair bij het volk. Het referendum in Ierland van afgelopen juli leek erop te wijzen dat in ieder geval de Ieren niet méér Europese Unie willen. Om de een of andere reden komen de negatieve berichten en angsten voor het verdwijnen van macht naar een gezichtsloos Brussel beter aan dan berichten over al het goede dat de Europese Unie tot stand heeft gebracht. Het grote onbekende wordt altijd al snel als een bedreiging gezien en het is gemakkelijk zich bij die visie aan te sluiten.
Een sterkere verbintenis van de burgers en niet-gouvernementele organisaties met alle activiteiten van de Europese Unie zal het draagvlak voor de Europese Unie vergroten. Vooral met betrekking tot wetgevingszaken moeten burgers en organisaties meer mogelijkheden krijgen invloed uit te oefenen en hun mening te uiten in alle fasen van het wetgevingsproces.
De rapporteur noemt met betrekking tot de recente referenda over de Europese Unie ook het interessante feit dat vrouwen vaker tegen de Europese Unie stemden dan mannen. Het is duidelijk dat om de een of andere reden vooral vrouwen de Europese Unie voor zichzelf als iets vreemds ervaren.
Eén ding is duidelijk: de Europese Unie heeft een zeer mannelijk gezicht. De voorzitter van de Commissie is een man, net als bijna 70 procent van de commissarissen. Het is een man die de voorzittershamer van het Europees Parlement hanteert en ook de voorzitters van de meeste parlementaire commissies zijn mannen. Het is belangrijk dat in de komende zittingsperiode de gelijke behandeling van mannen en vrouwen zo ver mogelijk wordt doorgevoerd bij het vervullen van zogeheten topfuncties in de Europese Unie. In deze topfuncties moet in ieder geval één vrouw worden benoemd.
Een actieve dialoog met het maatschappelijk middenveld is de belangrijkste manier om de legitimiteit van de Europese Unie te vergroten.
Daciana Octavia Sârbu  
Zoals gebruikelijk zorgen de naderende Europese verkiezingen ervoor dat het onderwerp aangaande het niveau van de informatie die aan de burgers wordt verstrekt en de tekortkomingen in de dialoog met de burgers, met name op Europees niveau, weer buitengewoon actueel is.
Tegen die achtergrond verwelkom ik de ontwerpresolutie over een actieve dialoog met de burgers, omdat hierin wordt onderstreept dat het belangrijk is om de Europese instellingen, het trans-Europese onderwijssysteem en de massamedia hierbij te betrekken. De verwerping van het grondwettelijke verdrag in Frankrijk en Nederland en het verzet van Ierland tegen het Verdrag van Lissabon, dat via een referendum tot uiting is gebracht, hebben nog eens benadrukt dat een campagne gericht op burgers met een lager opleidingsniveau een haalbare en noodzakelijke strategie is die ik van harte ondersteun.
Aangezien in de lidstaten van de Europese Unie de toegangsmogelijkheden tot internet almaar toenemen, moeten wij dat internet ook als instrument inzetten en gebruiken om de dialoog met de burgers effectiever te maken. Hierdoor is het ook mogelijk om de meningen van mensen te registreren en die vervolgens later te evalueren en in ons besluitvormingsproces te verwerken. Ik ben daarnaast van mening dat de geschiedenis van de EU, de manier waarop de Unie functioneert en de rechten van de burgers basisvakken dienen te zijn in het onderwijsprogramma op Europees niveau.
Ik ben er dan ook vast van overtuigd dat de voorwaarden geschapen kunnen worden voor een coherente dialoog met de burgers waarin op basis van accurate informatie en kennis vanuit een ander perspectief ingegaan kan worden op Europa en de Europese Unie.
Dushana Zdravkova  
Dames en heren, ik wil de heer Hegyi feliciteren met zijn voortreffelijke verslag, dat ongetwijfeld in belangrijke mate zal bijdragen aan de ontwikkeling van een actieve dialoog met de burgers van de Europese Unie.
Als de algemene communicatieprioriteiten van de Europese instellingen in samenwerking met de lidstaten worden verwezenlijkt, wordt een belangrijke stap gezet in de richting van betere voorlichting van de Europese burgers. Alleen als burgers goed op de hoogte zijn, kunnen zij gebruik maken van de hun geboden kansen en deelnemen aan een actieve dialoog over Europa. We hebben allemaal gezien welke gevolgen kunnen voortvloeien uit problemen bij de voorlichting van de mensen: 'nee'-stemmen in referenda en blokkering van de Europese ontwikkeling.
Als voorzitter van een burgervereniging in Bulgarije ben ik er stellig van overtuigd dat als burgers betrokken zijn bij het besluitvormingsproces zij de mogelijkheid hebben om rechtstreekse invloed uit te uitoefenen op het politieke proces op EU-niveau. Ik ben van mening dat op dit belangrijke terrein snel hervorming en verbetering nodig is.
Ik verwacht dat het Europees Parlement met dit verslag de noodzakelijke richtsnoeren en aanbevelingen kan verstrekken aan de andere instellingen, maar ook aan maatschappelijke organisaties aangezien de burgers van centrale betekenis zijn in de toekomstige ontwikkeling van Europa. Zonder hun medewerking en betrokkenheid kunnen wij onmogelijk het doel bereiken dat wij onszelf gesteld hebben.
