Stemming
Howitt
Mijnheer de Voorzitter, omwille van de gelijkheid ten aanzien van de overeenkomst waaraan wij zojuist in deze groep paragrafen onze stem hebben gegeven, nemen wij de bewoording ?stuurmechanisme" in artikel 13 en 14 aan, in plaats van de Engelse formulering, die, in vertaling, ?Europese waarnemingspost" luidt. Ik zou, met goedkeuring van de Vergadering, een mondeling amendement aan amendement 6 van de Fractie van de Europese Volkspartij willen toevoegen. Wij aanvaarden dit amendement in zijn geheel, maar, zoals overeengekomen met de PPE-fractie, met schrapping van het woord ?internationale" .
Betreffende paragraaf 24
Howitt
Mijnheer de Voorzitter, in antwoord op het luide protest uit de Vergadering wil ik opmerken dat het niet mijn wens was om een mondeling amendement in te dienen. Maar wij hebben een compromis aanvaard; en dat lijkt te houden wat betreft de stemming van vanmorgen.
Paragraaf 24 heeft tot veel discussie tussen de fracties geleid. We zijn erin geslaagd om een compromis over slechts een zeer kort gedeelte van deze paragraaf te bereiken. Ik zal de licht geamendeerde bewoording van de eerste regel duidelijk voorlezen. Deze is buitengewoon kort, en luidt als volgt: ?verlangt dat de Europese Raad verduidelijkt wat het terrein is dat de Conventie van Brussel van 1968 bestrijkt" .

De Voorzitter
De heer Wolf krijgt het woord om zijn bezwaren tegen het mondeling amendement uiteen te zetten.

Wolf
Mijnheer de Voorzitter, ik ben hier tegen, omdat het de strekking van de paragraaf verandert. En ik vind dat we zoiets niet mondeling moeten doen.

De Voorzitter
Mijnheer Wolf, u heeft het volste recht om uw afkeuring uit te spreken, maar als u daar praktische gevolgen aan wilt verbinden, heeft u de steun van 12 parlementsleden nodig. Met andere woorden: als er 12 leden zijn die u steunen, dan wordt het mondeling amendement verworpen, anders niet.
Aangezien meer dan 12 leden het voorstel van de heer Wolf steunen, wordt het mondeling amendement verworpen
Betreffende amendement 23
Howitt
Mijnheer de Voorzitter, het amendement van de Fractie Unie voor Europa bevat twee elementen. Het eerste houdt in dat vijf woorden geschrapt moeten worden, en als rapporteur ben ik tegen zulk een schrapping. Het tweede amendement houdt in dat de volgende woorden later toegevoegd worden: ?het OESO-Comité voor internationale investeringen en multinationale ondernemingen" . Ik raad de Vergadering aan voor dit tweede gedeelte te stemmen. Ik ben dus niet tegen de eerste paragraaf in zijn geheel, maar slechts tegen het schrappen van de betreffende vijf woorden.

De Voorzitter
Ik begrijp dat die vijf woorden in het Engels overeenkomen met de 11 woorden in de Spaanse tekst - maar dat is een zuiver taalkundig probleem.
Gelach
In dit geval, dames en heren, winnen de Spanjaarden met 11-5.
Het Parlement neemt de resolutie aan

De Voorzitter
Ik wil graag de heer Howitt gelukwensen en u allen nog eens bedanken voor uw medewerking bij deze moeilijke stemming.

Delcroix
Wie weet het? Armoede is de regel in de ontwikkelingslanden. Het vermogen van de vijftien rijkste mensen van onze planeet overtreft het totale bruto binnenlands product (BBP) van zwart Afrika. De kans is groot dat die onderontwikkeling van de derdewereldlanden voortduurt en zelfs verergert. De economie van de ontwikkelingslanden steunt grotendeels op de verkoop van grondstoffen. Welnu, de prijs ervan stagneert of daalt voortdurend. De hoop op een stijging is nihil omdat er steeds meer synthetische producten op de markt komen die deze grondstoffen kunnen vervangen. Diezelfde landen geraken ook steeds verder achterop wat onderwijs en toegang tot de nieuwe technologieën betreft.
Tegenover deze trieste realiteit staat dat de grote multinationals steeds meer gaan fuseren. Sommige ervan hebben een budget dat groter is dan dat van landen als Oostenrijk of Denemarken. Samen controleren ze 70 % van de wereldhandel. De tegenmachten, namelijk partijen, vakbonden en onafhankelijke media, laten het meer en meer afweten, waardoor de publieke opinie de indruk krijgt dat ze machteloos zijn.
Gelet op de toestand van de wereld en de concentratie van de economie zijn sommigen geneigd de strijd te staken omdat ze geen haalbaar alternatief kunnen voorstellen. Maar de wereld staat nooit stil en het ergste wat wij kunnen doen is de moed opgeven en de handen in de schoot leggen. Potentieel heeft de mensheid een ontwikkelingsstadium bereikt waarbij - voor de eerste keer in de geschiedenis - elkeen kan worden gevoed, gehuisvest, verzorgd, onderwezen, ... Het is voldoende hieraan enkele procenten van de wereldbegroting te besteden.
Het schandaal van de armoede is dus geen onvermijdelijke noodzaak en het verheugt mij dat ook te lezen in verslagen als dat van Richard Howitt, die de marktwetten willen reguleren. In de eerste overweging van de ontwerpresolutie wordt onderstreept dat ?de EU... en de Europese ondernemingen... een beslissende rol kunnen spelen bij een duurzame sociale en economische ontwikkeling in de wereld" .
Laten wij de les van de ?Europese ondernemingsraden" niet vergeten: die werden ingevoerd zonder dat in enige sanctie was voorzien bij overtreding van de regels, waardoor sommige Europese multinationals die raden niet serieus hebben genomen. Ik sta achter de drie voorgestelde actiepunten: ten eerste, het instellen van een Europees kader dat van toepassing is op de wereldwijde activiteiten van bedrijven en het opstellen van een gedragscode met minimaal toepasbare internationale normen, waardoor de eerbiediging van de mensenrechten, de minderheden, de inheemse volkeren, de arbeidsvoorwaarden, het milieu alsook de strijd tegen de corruptie worden gegarandeerd. Ten tweede, het instellen van een onafhankelijk Europees Waarnemingsplatform dat moet toezien op de toepassing van die gedragscode en moet nagaan of de activiteiten in de gastlanden in sociaal en milieuopzicht duurzaam zijn. Ten derde, de mogelijkheid om op te treden tegen bedrijven die hun verplichtingen niet nakomen.
Dit actieplan is volgens mij perfect verantwoord. De Unie moet nu echter alles in het werk stellen om een dergelijke gedragscode in te voeren. Ook moeten via overeenkomsten binnen de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), efficiëntie controlesystemen worden opgezet en moeten sancties worden genomen in geval van overtreding. De politieke wereld en de publieke opinie moeten die strijd winnen, voornamelijk met de steun van de NGO's.

Deprez
De Europese Unie is de belangrijkste donor op het vlak van ontwikkelingshulp. De Europese bedrijven zijn de grootste directe investeerders in de ontwikkelingslanden. Zoals onze rapporteur zegt, kan de Europese houding bepalend zijn voor een economisch en sociaal duurzame ontwikkeling in de wereld.
Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat een echt sociaal beleid enkel mogelijk is wanneer het steunt op de voortbrenging van rijkdommen, en daar kan alleen een gestage economische groei voor zorgen. Voor mij is het evenwel ook duidelijk dat economische ontwikkeling die steunt op sociale onrechtvaardigheid niet kan blijven duren.
Daarom moet het Europees Parlement zijn steun geven aan vrijwillige initiatieven die, naast de internationale regelgeving en de verplichtingen van de nationale autoriteiten, bedoeld zijn om gedragscodes te promoten. De voorwaarde is echter dat die gedragscodes door alle betrokken partijen samen worden opgesteld en dat ze op een efficiënte en onafhankelijke manier worden gecontroleerd.
Het opstellen van een modelgedragscode op basis van de bestaande internationale minimumnormen en het instellen van een Europees Waarnemingsplatform dat moet toezien op de naleving ervan zijn doelstellingen die onze steun verdienen. Dat Waarnemingsplatform moet echter nauw samenwerken met alle partners. Het mag naderhand geen protectionistisch middel worden tegen de invoer van goederen en diensten uit opkomende en ontwikkelingslanden.
Tenslotte werden twee interessante ideeën geopperd: ten eerste, de mogelijkheid om bedrijven te vervolgen in de lidstaat waar ze hun maatschappelijke zetel hebben, in geval van ernstige overtreding van de arbeidsnormen in een opkomend land of in een ontwikkelingsland; ten tweede, het opstellen van een wetgeving die het mogelijk maakt multinationals op grond van deze aanklacht voor een Europese rechtbank te dagen.
Hierover moet evenwel grondig worden nagedacht. Immers, wanneer men niet oplet, kunnen ook die ideeën om protectionistische redenen van hun oorspronkelijke doel afdrijven.

Souchet
Ik heb tegen het verslag-Howitt gestemd. De bedoelingen ervan zijn nochtans uitstekend, namelijk elementaire arbeidsnormen opstellen voor de handel met de ontwikkelingslanden. De aangewende methode is echter onlogisch en gevaarlijk. Men wil een probleem dat in feite een mondiale dimensie heeft, op louter Europese niveau aanpakken.
Over die gedragscodes moet in een mondiaal kader worden onderhandeld, wil men tot een bindende regelgeving komen die op een billijke manier van toepassing is op alle ondernemingen, zowel op die van derde landen als op die van de EU-lidstaten. Zo niet, komt men niet verder dan partiële en facultatieve maatregelen. Het is onze taak er enerzijds nauwgezet op toe te zien dat de geldende internationale regels, met name die van de IAO, door iedereen worden toegepast en anderzijds de WHO-regelgeving zo aan te passen dat ze rekening houdt met fenomenen als sociale dumping en milieudumping.
Dat behoort tot de directe verantwoordelijkheid van de lidstaten en de Commissie. Het Europees Parlement voegt helemaal niets toe aan het debat. Integendeel, door zijn argeloze houding bestaat het gevaar dat uitsluitend de Europese ondernemingen ervoor zullen moeten opdraaien.

Democratisering, rechtsstaat en mensenrechten inhet partnerschap EU/ACS
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0411/98) van de heer Fernández Martín, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over "Democratisering, rechtsstaat, eerbiediging van de mensenrechten en een behoorlijk bestuur: de inzet van het nieuwe partnerschap tussen de Europese Unie en de ACS" (COM(98)0146 - C4-0390/98).
Het woord is aan de plaatsvervangend rapporteur, de heer Pomés Ruiz.

Pomés Ruiz
Mijnheer de Voorzitter, ik ben er trots op dat ik dit uitstekende verslag van Fernando Fernández Martín aan u mag presenteren, dat een nieuwe impuls wil geven aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Zuidzee.
De inhoud van dit verslag komt zonder meer neer op een politieke heroriëntering van onze toekomstige relatie met de ACS-landen, zoals dat terecht wordt aangegeven in de titel van de mededeling die de Europese Commissie ons ter behandeling en goedkeuring heeft toegezonden.
In de vierde Overeenkomst van Lomé was al sprake van een zeker vernieuwing doordat het eerbiedigen en bevorderen van de mensenrechten in de hoofdtekst van de Overeenkomst werd genoemd. Bij de herziening van Lomé IV, in 1995, werd een expliciete verwijzing naar de erkenning en toepassing van democratische beginselen opgenomen in artikel 5, een verwijzing naar het versterken van de rechtsstaat en behoorlijk bestuur in artikel 366 bis, en in artikel 224 werd hetzelfde thema verder uitgediept. Nu gaat het erom dat we een stapje verder gaan dan het voeren van een theoretisch debat over concepten die bol staan van goede bedoelingen, en vooruitgang boeken met de definitie van concrete maatregelen die de overgang van theorie naar praktijk mogelijk maken.
Wij moeten onze ACS-vrienden ervan doordringen dat deze richtsnoeren zeker niet moeten worden opgevat als een poging tot inmenging in aangelegenheden die vallen onder hun bevoegdheid, hun verantwoordelijkheid of hun soevereiniteit. Het is zelfs zo dat een flink deel van de richtsnoeren en maatregelen waar wij in dit verslag voor pleiten, in het geheel niet doeltreffend zouden zijn en geen enkel effect zouden hebben als ze niet als iets eigens zouden worden ervaren door de verschillende ACS-landen, en met name door de burgermaatschappij van die landen, die in laatste instantie de vruchten plukt van deze maatregelen.
Ik moet daar meteen aan toevoegen dat bij sommige problemen waar wij mee te maken hebben, zoals de corruptie bijvoorbeeld, de Unie toezicht moet houden en, bij wijze van voorbeeld, sancties moet opleggen wanneer het gaat om inbreuken waarbij Europese bedrijven, rechtspersonen of natuurlijke personen zijn betrokken. Zoals een van de meest briljante Europese denkers van dit fin de siècle heeft gezegd: "corruptie is een kanker die knaagt aan de democratie" . Corruptie, in welke vorm dan ook, leidt op den duur onvermijdelijk tot een economisch systeem waarin direct gewin, willekeur en persoonlijke belangen de toon aangeven, en waarin iedere gedachte aan doorzichtigheid, billijkheid, en een rechtsstaat wordt bestreden.
Sinds de verslagen van de heren Martens en Rocard heeft het Europees Parlement zich sterk gemaakt voor een nieuwe politieke dimensie van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de ACS, gebaseerd op het bevorderen van democratische waarden en eerbiediging van de mensenrechten. Daarbij geldt dat het onderwijs de sleutel is tot het welslagen van politieke actie die gericht is op het bevorderen van een sterke en gezonde civil society . Het moet een vereiste zijn dat deze acties bijzondere aandacht besteden aan de specifieke rol van vrouwen en de bescherming van de rechten van minderjarigen, die soms het slachtoffer worden van nieuwe vormen van inheemse slavernij die een belediging zijn van de menselijke waardigheid. Versterking van de rechtsstaat en van de democratie houdt ook in dat moet worden gekeken hoe het functioneren van rechtbanken, de politie en het leger kan worden verbeterd, dat de media worden geholpen om informatie te verspreiden die waarheidsgetrouw en onafhankelijk van de overheid is, en dat het maatschappelijk weefsel wordt versterkt door mensen aan te moedigen zich te verenigen, onder andere in werkgeversverenigingen en vakbonden.
Wij zijn ons ervan bewust dat deze doelstellingen - die misschien ambitieus zijn, maar daarom niet minder dringend of utopisch - niet kunnen worden bereikt zonder een serieuze dialoog tussen de Europese Unie en de ACS-landen, en ook tussen de ACS-landen onderling. Deze dialoog moet zo breed en diepgaand mogelijk zijn, en ingaan op alle relevante onderwerpen. Bovendien moeten niet alleen vertegenwoordigers van iedere regering betrokken worden bij die dialoog, maar vooral ook leden van oppositiebewegingen, vertegenwoordigers van de wetgevende en de rechterlijke macht, en vertegenwoordigers van diverse sociale groeperingen en niet-gouvernementele organisaties. In dit verband zijn wij ervoor om de rol van de Paritaire Vergadering ACS-EU te versterken omdat die het aangewezen forum is voor zo'n dialoog.

Maij-Weggen
Voorzitter, de voorliggende mededeling van de Commissie over de steun van de Europese Unie bij het bevorderen van democratisering, opbouw en handhaven van de rechtsstaat en de eerbiediging van mensenrechten en behoorlijk bestuur, en dat in de ACS-staten, is een goed stuk. Het is een goed initiatief van de Commissie. Dat is de mening van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid waarvoor ik een advies heb mogen uitbrengen aan de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
Wel heeft de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid enkele kanttekeningen geplaatst die ook verwerkt zijn in amendementen. Zo valt het op dat in de mededeling onvoldoende rekening wordt gehouden met de bestaande en ook unieke EU-ACS-structuur, die via de EU-ACS-Raad en via de EU-ACS-Assemblee natuurlijk volop kan worden gebruikt om elkaar aan te spreken op mensenrechten, democratie en goed bestuur. In plaats van te veel nieuwe structuren te scheppen, lijkt het ons goed om toch ook vooral die bestaande structuren zo goed mogelijk te gebruiken.
Tweede opmerking. Als er in een bepaald ACS-land sprake is van schending van mensenrechten of een schadelijk gebrek aan goed bestuur en democratie, dan heeft de EU-ACS-Assemblee de mogelijkheid om delegaties te sturen, rapporten op te stellen en die rapporten ook in de Assemblee te bespreken en maatregelen te treffen. In plaats van de instelling van te veel ambtelijke rapportages lijkt het ons beter om die weg via de Assemblee altijd eerst te gebruiken en dan ook te intensiveren. Dat voorkomt dubbel werk en het legt de nadruk meteen op de politieke benadering in plaats van op de ambtelijke. Dat is over het algemeen effectiever.
Derde opmerking. De meeste ACS-landen zijn ondertekenaars van internationale verdragen op het gebied van mensenrechten en democratie. Dat betekent dat die landen zelf ook de verplichting hebben om regelmatig te rapporteren en de rapporten in hun parlementen te evalueren. Wanneer de Europese Unie actie wil ondernemen, dan vinden we dat er wel rekening gehouden moet worden met deze eigen verantwoordelijkheid.
Voorzitter, wij hebben die punten nog eens vastgelegd in amendementen. Die zijn overgenomen door de heer Fernández Martín. Dus wij zijn zeer tevreden met zijn verslag en we hopen ook dat de Europese Commissie een goed antwoord geeft op dat verslag en op onze amendementen.

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, het is een van de grootste uitdagingen van onze tijd om algemene democratische en rechtsstaatprincipes post te doen vatten in ontwikkelingslanden. Materiële en geestelijke ontwikkeling is alleen mogelijk in omstandigheden waarin algemene rechtsveiligheid en gelijke maatschappelijke rechten bestaan.
Om economische bedrijvigheid te kunnen garanderen is een duidelijke wetgeving een vereiste. De grote taak van de EU bestaat erin om democratisering, het eerbiedigen van de mensenrechten en de inburgering van de principes van de rechtsstaat te bevorderen. Ze heeft dit eerder al gedaan en zal dit ook in de toekomst blijven doen.
Om een democratie post te doen vatten, moet bij het begin worden begonnen. De oprichting en ontwikkeling van politieke partijen dient te worden aangemoedigd. Openbaarheid van bestuur, oprechtheid en wettelijkheid moeten worden gestimuleerd. Vaak staan plaatselijke tradities en gewoonten ontwikkeling in de weg. Corruptie en nepotisme zijn aan de orde van de dag en, wat nog erger is, kunnen zelfs over de hele linie op acceptatie en begrip rekenen. In deze omstandigheden is het moeilijk om gelden van de Europese Unie in te zetten, omdat ook daarbij gemakkelijk gefraudeerd kan worden. Het verwezenlijken van democratische programma´s is daarom niet eenvoudig en vereist een groot verantwoordelijkheidsgevoel van de betrokken autoriteiten.
Al toen de begroting van vorig jaar werd opgesteld, besloot het Parlement dat er voor het gebruik van gelden die bestemd zijn voor het bevorderen van de democratie, het eerbiedigen van de mensenrechten en het ontwikkelen van de rechtsstaat, alsmede de controle daarop, uit de verschillende instellingen een eigen werkgroep zou moeten worden samengesteld waarin ook een vertegenwoordiger van het Europees Parlement zitting heeft. Deze groep zou dan als doel hebben te helpen bij de verwezenlijking van deze programma´s.

Vecchi
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de heer Fernández Martín van harte gelukwensen met zijn evenwichtige en verstandige verslag en hem bedanken voor zijn werk.
Waar gaat de mededeling van de Commissie en het onderhavige verslag voornamelijk over?
Het hoofthema in beide documenten is de vaststelling dat democratie, verwezenlijking van de rechtsstaat, eerbiediging van de rechten van de mens, corruptiebestrijding en good governance niet alleen algemeen geldende principes en doelstellingen zijn die overal in de wereld moeten worden nagestreefd, maar de voorwaarden zijn voor een gezond, evenwichtig en reëel beleid.
Wij zijn dus niet van plan modellen uit te voeren naar onze partners in de derde wereld en met name naar de ACS-landen. Wij zijn niet van plan principes en praktijken op te leggen die kenmerkend zijn voor de ontwikkelde landen van de wereld. Wij willen alleen dat iets wordt aanvaard dat objectief kan worden vastgesteld, dat namelijk democratie en mensenrechten de grondslag vormen voor een moderne samenleving en niet het resultaat daarvan kunnen zijn.
Wij weten natuurlijk dat er een nauwe band bestaat tussen democratie en ontwikkeling. Dit mag echter nooit een alibi zijn om ondemocratische regimes, schendingen van de meest elementaire mensenrechten, algemene corruptie en uitsluiting van het besluitvormingsproces te rechtvaardigen.
In de afgelopen jaren hebben wij in veel ACS-landen een samenleving in onrust gezien. De burgers in die landen eisen - zij het dan op een vaak tegenstrijdige manier - inspraak, garanties, regels, een andere machtsorganisatie en een overheid die zich inzet voor het algemeen belang en het welzijn van de burgers.
Dat heeft ook op het Afrikaans continent aanleiding gegeven tot ongekende democratiseringsprocessen.
In de afgelopen jaren is de aanpak van de Unie aan talrijke veranderingen onderhevig geweest. Sedert het begin van de jaren "90 bevindt de democratisering zich terecht in het middelpunt van de met de ontwikkelingssamenwerking beoogde doelstellingen. Met doet er natuurlijk goed aan de instrumenten daarvoor te ijken op de twee belangrijkste soorten van maatregelen. De eerste soort maatregelen behelst de zogenaamde negatieve discriminatie. Dergelijke maatregelen stellen ons in staat de landen te straffen die zich schuldig maken aan schendingen van mensenrechten. Dat geeft onze maatregelen een actief karakter. Met andere woorden, negatief gedrag wordt "duur" , "is niet voordelig" . Helaas krijgt men bij deze aanpak niet altijd de medewerking van al degenen die betrokken zijn bij de samenwerking met een bepaald land, waardoor de genomen maatregelen ineffectief worden.
Het tweede soort maatregelen behelst de zogenaamde positieve acties. Gelukkig wordt daar steeds meer de klemtoon op gelegd. Dat zijn maatregelen die tot doel hebben via rechtstreekse samenwerking de voorwaarden te creëren voor de daadwerkelijke eerbiediging van de in artikel 5 van de Overeenkomst van Lomé genoemde verplichtingen.
Ik ga volledig akkoord met hetgeen in de mededeling van de Commissie en in het verslag van de heer Fernández Martín staat en daarom zal ik niet ingaan op de inhoud van de voorgestelde initiatieven. Ik wil slechts iets noemen dat helaas stelselmatig wordt vergeten. Wij moeten ons namelijk afvragen of de voorschriften en de procedures in de huidige Overeenkomst van Lomé betreffende overheidsopdrachten, toewijzing en beheer van financiële middelen en eerbiediging van de commerciële oorsprongsregels, soms aanleiding geven tot misbruik en zelfs corruptie in bepaalde ACS-landen.
Ik zal dit nader toelichten. De instrumenten van de Overeenkomst zijn helaas niet transparant. Evenmin zijn zij bekend. Daardoor krijgt een enkele nationale instantie in de ACS-landen een enorme macht, hetgeen aanleiding kan zijn tot oneigenlijk gebruik van middelen, wanbeheer en zelfs corruptie.
Dit aspect moet mijns inziens in de onderhandelingen die gaande zijn voor de nieuwe overeenkomst, serieus in ogenschouw worden genomen.

Corrie
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst de rapporteur feliciteren met zijn voortreffelijke verslag, en met de moed die hij heeft opgebracht om zaken als corruptie en het gebrek aan pluralisme in bepaalde landen onder de aandacht te brengen. Wij zijn er ons allen van bewust dat veel ontwikkelingslanden in een ernstige financiële situatie verkeren omdat corruptie tot het schuldprobleem bijdraagt.
Helaas gaat democratie - of het gebrek daaraan - op vele wijzen met corruptie samen. Er zijn mensen die, nadat zij op democratische wijze macht verworven hebben, niet bereid zijn die macht op democratische wijze af te staan. Daarom hebben wij in de strijd tegen corruptie niet alleen behoorlijk bestuur maar ook een democratisch bestel nodig. De ganse inhoud van de Overeenkomst van Lomé die wij gesloten hebben is gebaseerd op de idee van democratie, mensenrechten en behoorlijk bestuur. Ik zou de commissaris eraan willen herinneren dat mooie woorden niet genoeg zijn. Wij kunnen landen niet dwingen om zich aan zulke grondbeginselen te houden, maar we kunnen wel stimulansen in die richting geven.
Na de eeuwwisseling zal de stuwkracht achter elke overeenkomst een veel meer uitgesproken politiek karakter hebben, en zullen wij moeten aandringen op politiek pluralisme in landen die hulpprogramma's aanvaarden. De ontwikkelingen tot zo'n pluralisme kunnen alleen door die landen zelf in beweging gezet worden. Zoals de rapporteur terecht opmerkt moeten er regelingen getroffen worden om de ACS-landen bij te kunnen staan in hun strijd om een democratisch bestel. Hierin zal regionale samenwerking een belangrijke rol kunnen spelen.
Ik sta volkomen achter dit alles, maar wij moeten wel de juiste balans vinden. Er is een groeiend aantal kandidaat-landen die hun grondwet willen wijzigen op een manier die politiek pluralisme onmogelijk maakt en oppositiepartijen nooit de kans zal geven om aan de macht te komen. Dit mogen wij niet tolereren. Wat voor stimulans zouden landen van goede wil nog hebben in hun strijd om zich aan de regels van de democratie te houden, als andere landen diezelfde regels met voeten treden, en desondanks steun blijven krijgen?

Fassa
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, namens mijn fractie wil ik mij scharen achter de loftuitingen aan het adres van de rapporteur, de heer Fernández Martín. Hij heeft pijlsnel gewerkt en werkelijk in een mum van tijd een verslag voorgelegd aan de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
De rapporteur geeft een interessant kader van de betrekkingen tussen de ACS-landen en de landen van de Europese Unie. Terecht wijst hij op de noodzaak over te stappen van een zuiver economische aanpak naar een samenwerkingsconcept waarin de klemtoon wordt gelegd op vraagstukken zoals rechten van de mens en democratisering. Ook onderstreept hij de noodzaak van steun van de EU-landen aan een daadwerkelijke, en niet alleen formele totstandkoming van een rechtsstaat in de ontwikkelingslanden. Wij weten allen dat regels en principes zoals die van de moderne westerse samenlevingen niet volstaan om automatisch een democratie te doen rijzen. Evenmin volstaat democratie om automatisch een reële ontwikkeling te verkrijgen.
Daarom legt de rapporteur terecht de klemtoon op de noodzaak de lokale kenmerken te eerbiedigen. Onze institutionele modellen hebben geen universeel karakter. Zij zijn niet boven elke vorm van kritiek verheven. Wij kunnen deze dan ook niet zonder enig onderscheid opleggen aan andere landen, aan landen met een heel andere geschiedenis dan de onze. Een ding staat echter wel als een paal boven water: wij moeten, waar dan ook, in Europa en in de ontwikkelingslanden, onverbiddelijk zijn in onze strijd tegen corruptie, malversatie en wanbeheer.

Girão Pereira
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ook ik wil namens mijn fractie zowel het initiatief van de Commissie als het verslag van collega Fernández Martín toejuichen. Ik verwijs ook naar het initiatief van de Commissie omdat ik dit uiterst opportuun acht. Nu de hernieuwing van de Overeenkomst nadert, is mijns inziens het moment gekomen om te verduidelijken hoe de Europese Unie de inhoud van deze Overeenkomst over de mensenrechten, democratie, de rechtsstaat en behoorlijk bestuur interpreteert.
Commissaris Pinheiro zei enkele maanden geleden in dit Parlement zelf dat wij ons dienden te bezinnen over de wijze waarop de Europese Unie samenwerkt met de ACS-landen, met de ontwikkelingslanden, in het bijzonder met landen waar gewelddadige regimes aan de macht zijn en waar de fundamentele rechten niet gerespecteerd worden, met landen waar corruptie deel uitmaakt van het dagelijkse maatschappelijk leven en met name met landen waar conflicten woeden die ertoe kunnen leiden dat de middelen voor samenwerking gebruikt worden om oorlog te voeren.
Het is evenwel hoopgevend vast te stellen dat vele ACS-landen de afgelopen jaren aanzienlijke institutionele hervormingen hebben uitgevoerd, soms onder heel moeilijke sociaal-economische en politieke omstandigheden, en dat de fundamentele waarden van de rechtsstaat, deelneming van de burgers, behoorlijk bestuur en respect voor de mensenrechten structurele doelstellingen van de regeringen zijn. Wie aan de ACS-vergaderingen deelneemt, kan zelf de bekommering van deze landen vaststellen.
Het nieuwe partnerschap ACS/EU moet dus een sterke politieke dimensie bevatten, die gebaseerd is op de bevordering van de democratische waarden, aangezien enkel een democratisch bestel er borg voor staat dat de mensenrechten volledig geëerbiedigd worden. De Overeenkomst moet tevens gedetailleerde en heel duidelijke bepalingen inzake de strijd tegen corruptie bevatten, alsmede heel concrete sancties, die tegen de ACS-landen, de lidstaten van de Europese Unie of het bedrijfsleven getroffen kunnen worden.
Tenslotte zijn wij ervan overtuigd dat een aangepaste Paritaire Vergadering ACS/EU met nieuwe structuren het meest geschikte kader is om zowel het debat over de nieuwe opvattingen van de Overeenkomst te houden als dit beleid voort te zetten.

Telkämper
Mijnheer de Voorzitter, ook onze fractie zal het verslag van de heer Fernández Martín steunen. Het is een goed verslag. Wij hebben jarenlang discussies gevoerd over democratie, het principe van de rechtsstaat, mensenrechten en op vertrouwen gebaseerd regeren in de ontwikkelingslanden, in de ACS-landen. Het sluiten van de vierde Overeenkomst van Lomé vormde een belangrijke bijdrage en dit verslag is de volgende etappe.
Het is belangrijk dat men de infrastructuur voor de scheiding der machten schept. Veel landen moeten daar echter in ondersteund worden, hetgeen wij in het kader van het ontwikkelingsbeleid en de samenwerking met de ACS zouden moeten doen. Het is uitermate belangrijk dat de Paritaire Vergadering zelf pluralistisch is, dat daarin de vertegenwoordigers van de verschillende partijen zitten en niet per se de afgevaardigden van de autoritaire regimes. Daar moeten wij allen op letten.
Hetzelfde geldt voor het verstrekken van financiële steun. Als wij de corruptie binnen de Europese Unie willen bestrijden - hetgeen gisteren het onderwerp van debat was -, dan geldt dit natuurlijk ook voor de samenwerking met de ACS-landen.
Wij moeten echter ook zien, waar de rechten van de mens door infrastructuurmaatregelen als gevolg van de huidige economische situatie in de wereld geschonden worden - of zoals de heer Fernández Martín in paragraaf 7 zegt -, met name door het probleem van de schuldenlast, door structurele aanpassingsmaatregelen of doordat Europese concerns de inheemse bevolking dwingen zich aan de structurele aanpassingsmaatregelen te onderwerpen, wat dan vaak maatregelen voor het vormen van een rechtsstaat en een scheiding van de machten verhindert.

Blokland
Voorzitter, in het Commissiedocument over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de ACS-landen trof ik een prachtige beschrijving aan van behoorlijk bestuur: "Behoorlijk bestuur is een doorzichtig en vertrouwelijk beheer van de gezamenlijke middelen van een land " . Ik ben geneigd het woord land te vervangen door Europese Unie. En dan wordt duidelijk dat ons geenszins een paternalistische houding past ten opzichte van ACS-landen. Ik krijg het idee dat we de term politieke dialoog gebruiken om te verhullen dat we de ACS-landen eigenlijk een Westers politiek systeem op willen leggen.
De magere resultaten van de Overeenkomst van Lomé, die in het 1997 verschenen Groenboek van de Commissie aan het licht kwamen, hebben geleid tot een brede discussie over het al dan niet voortzetten van de Overeenkomst. Als er in 2000 een nieuwe overeenkomst zou komen, zou die een heel andere invulling moeten krijgen. En die andere invulling lijken we nu gevonden te hebben, namelijk een politieke. De mislukkingen van het verleden worden geheel toegeschreven aan het niet functionerende overheidsapparaat, aan corruptie en andere praktijken. Men zoekt politieke oplossingen voor economische problemen.
Ik vraag me serieus af of deze inzet werkt. Daarnaast vind ik de Europese Unie niet de juiste plaats voor dit soort politieke dialogen. We doen er beter aan ons in te zetten voor de daadwerkelijke participatie van de ontwikkelingslanden in de wereldeconomie, ook als dat wel eens in zou kunnen gaan tegen onze eigen economische belangen.

Lukas
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de rapporteur gelukwensen met het goede werk dat hij geleverd heeft en ook van mijn kant benadrukken hoe belangrijk het is dat de bevordering van de mensenrechten voortaan een prioritair aspect in het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie vormt. Ik vind het belangrijk de bestrijding van de corruptie, die in veel ACS-landen een alom aanwezig kwaad is, veel nadruk te verlenen. Zonder hier echter te willen polemiseren, zou ik willen zeggen dat het voor de Europese Unie heel belangrijk zal worden in dit opzicht voortaan het goede voorbeeld te tonen. Je kan niet water preken en zelf whisky drinken.
Het is van cruciaal belang de situatie van de kinderen en de naleving van de rechten van het kind in het kader van de dialoog tussen de ACS en de Europese Unie de nodige aandacht te schenken. De enige doeltreffende manier om het lot van sociaal of seksueel misbruikte kinderen in sommige van de betroffen landen duurzaam te verbeteren, bestaat daarin, in het kader van het ontwikkelingsbeleid ondubbelzinnig duidelijke taal te spreken en ook voorwaarden te stellen. Als de dimensie ?democratie en rechten van de mens" echt een wezenlijk bestanddeel van het buitenlandse en ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap moet zijn, dan moet het kind daarbij in het middelpunt staan. Wij mogen de toenemende arbeid door kinderen en het op grote schaal seksueel misbruiken van kinderen in geen enkel partnerland toestaan.
Ook al spelen de negatieve ontwikkelingen in de milieusector zich niet per se voor onze eigen huisdeur af, toch moeten wij ook de ecologische aspecten in onze betrekkingen met de ACS-landen behandelen, met het oog op hun globale samenhang.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mij natuurlijk aansluiten bij de gelukwensen voor de heer Fernández Martín. Ik acht dit verslag en natuurlijk ook het verslag van de Commissie van groot belang, omdat de steeds weer rijzende conflicten tussen de Verenigde Staten en Europa niet op de laatste plaats een gevolg zijn van het feit dat wij met 70 landen van de wereld bijzonder nauwe economische betrekkingen hebben en er een grote wederzijdse ondersteuning bestaat. Ik geloof dat het daarom volkomen vanzelfsprekend is dat wij Europeanen in deze 70 landen, waar wij mee samenwerken, bepaalde principes, die volgens ons juist zijn, proberen te verwezenlijken en te ondersteunen en dat wij dit min of meer als een principiële voorwaarde zien.
Toch wil ik een klein beetje kritiek uiten op dit verslag en het gaat mij om iets zeer wezenlijks. Deze kritiek hangt samen met het feit dat wij natuurlijk, als de rechten van de staten en ook de interne staatsrechten vastliggen, zeer veel waarde aan de rechten van de mens hechten en daarmee bedoelen wij uiteraard die van het individu. Dat er natuurlijk bepaalde groepen bestaan, die ook rechten hebben, blijft helaas buiten beschouwing. Ik denk hierbij vooral aan minderheden en aan de verschillende etnische groeperingen die in deze landen leven en die hier in dit verslag helaas niet genoemd worden.
Maar al te vaak stellen wij vast dat uitgerekend de minderheden in deze landen vreselijk slecht worden behandeld en dat zij helemaal geen rechten hebben. Ik denk daarbij aan sommige Afrikaanse landen, bijvoorbeeld in het gebied van de Grote Meren. Als men bekijkt wat er in Rwanda en Burundi gebeurt, dan geloof ik dat het enorm belangrijk is dat wij in het Europees Parlement, dat steeds voor de rechten van de mens en ook voor die van de etnische groeperingen opkomt, ons ook ervoor inzetten dat, anders dan tot nu toe, bepaalde rechten van ook deze groeperingen internationaal gewaarborgd worden.

Bertens
Mijnheer de Voorzitter, ik heb veel waardering voor de stapsgewijze uitbouw van het mensenrechtenbeleid van de Unie. Voor het meeste effect moet het mensenrechtenbeleid éénduidig, transparant, eerlijk, dus consequent zijn. In dit voorliggend voorstel worden terzake goede maar ook minder goede voorstellen gedaan. Wat dat betreft, sluit ik mij voor een deel aan bij de woorden van mijn voorganger, de heer Habsburg-Lothringen. In de mededeling stelt de Commissie overigens terecht voor de dialoog met de ACS-landen uit te bouwen. Het is immers de bedoeling democratie en mensenrechten in die landen te bevorderen. Verder wordt terecht een combinatie van positieve en negatieve instrumenten ingezet om dat te bevorderen. Die balans is mijns inziens essentieel voor succes. De rapporteur Fernández Martín herinnert er daarom ook terecht aan dat dit Parlement zeggenschap moet hebben bij een eventueel besluit tot opschorting van de ACS-samenwerking.
Tenslotte, mijnheer de Voorzitter, nodig ik de Commissie uit een vergelijkbare mededeling over de uitwerking van democratie en mensenrechtenbeleid voor andere regio's te maken. Overal ter wereld behoort dat beleid van de Unie gefundeerd te zijn op duidelijke criteria. U kent die criteria, die heb ik genoemd. Eerlijk, éénduidig, transparant, consequent en er rekening mee houden dat niet alle mensen in de wereld het al zo ver geschopt hebben als wij. Alhoewel, in dit geval ben ik het volledig eens met mijn collega, vriend en landgenoot Blokland, dat wij af en toe wel eens in ons eigen tuintje mogen gaan wieden.

Cushnahan
Mijnheer de Voorzitter, in september 1998 zijn er onderhandelingen begonnen tussen de Europese Unie en de ACS-landen om tot een overeenkomst te komen die als opvolger moet dienen voor de Overeenkomst van Lomé. Ik juich het feit toe dat een van de fundamentele grondslagen voor deze onderhandelingen versterking en verdieping van de politieke dialoog is. Dit is in eerdere besprekingen vrijwel volkomen genegeerd. Een van de belangrijkste groep onderdelen van die politieke dialoog is het onderwerp van het onderhavige verslag, met name democratisering, bescherming van de mensenrechten en werking van de rechtsstaat.
Het verslag wijdt veel aandacht aan deze punten en ik steun de aanbevelingen in het verslag om krachtigere voorzieningen op het gebied van de mensenrechten in een nieuwe overeenkomst op te nemen, en om de corruptie te bestrijden. Van speciaal belang zijn de aanbevelingen in het verslag voor het toepassen van sancties. Ook hiervoor spreek ik mijn steun uit, almede voor de strategie die in het verslag in hoofdtrekken is geschetst. Ik feliciteer de rapporteur en hoop dat de Vergadering het voorliggende verslag met overweldigende meerderheid aanneemt.

Oreja
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik het Parlement bedanken voor zijn ontwerpresolutie over de mededeling van de Commissie, "Democratisering, rechtsstaat, eerbiediging van de mensenrechten en een behoorlijk bestuur: de inzet van het nieuwe partnerschap tussen de Europese Unie en de ACS" . En in het bijzonder wil ik ook de auteur van dit verslag, de heer Fernández Martín, en degene die vandaag in zijn naam is opgetreden, de heer Pomés, bedanken voor de kwaliteit van hun werk. Tevens wil ik alle sprekers die het woord gevoerd hebben in het debat bedanken voor hun medewerking.
De laatste tien jaar is een steeds groter gewicht toegekend aan de mensenrechten, de rechtsstaat en aan democratische beginselen in het beleid van de Europese Unie in het algemeen, en in het buitenlands beleid van de Unie in het bijzonder. Dit is in wezen een uitvloeisel van de overtuiging dat er geen sprake kan zijn van duurzame menselijke ontwikkeling buiten een institutioneel en politiek kader dat deze beginselen respecteert.
Het staat echter ieder land vrij om het politieke en economische model te kiezen dat men wil gebruiken om het maatschappelijk leven te organiseren, met inachtneming van de algemene beginselen op het gebied van de mensenrechten en de internationale en regionale verdragen en andere juridische instrumenten die op dit gebied bestaan.
Deze mededeling sluit aan bij voorgaande mededelingen van de Commissie over deze materie, vooral bij die van mei 1995 over de eerbiediging van democratische beginselen en het opnemen daarvan in de akkoorden tussen de Gemeenschap en derde landen, die van november 1995 over de Europese Unie en de externe aspecten van het mensenrechtenbeleid, "Van Rome tot Maastricht en daarna" , en ook die van maart 1996 over de Europese Unie en de conflicten in Afrika, "Herstel van de vrede: crisis- en conflictpreventie" .
Deze mededeling vervult een drieledig doel: de ACS-landen duidelijk maken hoe de Europese Commissie deze beginselen interpreteert, een bijdrage leveren aan de intensivering van het debat in de ACS-landen, en het voorbereiden en vergemakkelijken van het debat over de toekomstige betrekkingen tussen de ACS-landen en de Europese Unie.
De Commissie vindt daarom dat er behoefte bestaat aan een specifieke mededeling over de ACS-landen, om de concepten toe te lichten die worden genoemd in artikel 5 van de gewijzigde Overeenkomst van Lomé IV en een actieplan voor een systematische dialoog met de ACS-landen op te stellen, om het debat over deze zaken te intensiveren in die landen, en om aan te dringen op een reeks concrete en prioritaire maatregelen.
Het verheugt de Commissie dat het Parlement de door ons genoemde beginselen en doelstellingen aanvaardt; zij vindt dat die overeenkomen met de richtsnoeren die in de verslagen van de heren Rocard en Martens worden gegeven. De Commissie bevestigt hier nogmaals het principe dat bevordering van de mensenrechten, de rechtsstaat en democratische beginselen een vast bestanddeel zijn van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie en een essentieel onderdeel vormen van de Overeenkomst van Lomé, en geeft gehoor aan het verzoek van het Parlement om daaraan het beginsel van behoorlijk bestuur toe te voegen, met een expliciete verwijzing naar corruptiebestrijding, zoals dat is bepaald in het mandaat voor de onderhandelingen tussen de ACS-landen en de Europese Unie.
Voor wat het actieplan betreft, is de Commissie blij te horen dat het Parlement akkoord gaat met een positieve aanpak op dit gebied, met de suggestie aan de ACS-landen om zelf met criteria te komen voor de bevordering van de mensenrechten, en met de erkenning dat ieder ACS-land zijn eigen sociale, economische, politieke en culturele karakter heeft en dat de doelstellingen en prioritaire maatregelen, het ontwikkelingstempo en de beoordeling van de geboekte vooruitgang daarop moeten worden afgestemd.
Het is onze stellige overtuiging dat de politieke en institutionele dimensie van de samenwerking alleen kan worden ontwikkeld via een dialoog tussen de Gemeenschap en de ACS-landen over deze zaken. Tegelijkertijd moeten echter de soevereiniteit en de individuele kenmerken van de betrokken landen worden gerespecteerd. Dat is voor ons reden om ons aan te sluiten bij de voorstellen die in deze resolutie worden gedaan om de kans te benutten op dit vlak vooruitgang te boeken in het kader van de onderhandelingen over de Overeenkomst tussen de ACS en de Europese Unie. Wij zijn het ook met het Parlement eens dat dit proces en de randvoorwaarden van deze dialoog - overeenkomstig het onderhandelingsmandaat - moeten worden omschreven en geïnstitutionaliseerd in de volgende ACS-EU-Overeenkomst; dat het belangrijk is deze dialoog verder uit te bouwen door er verschillende groeperingen uit de burgermaatschappij bij te betrekken; dat het verder ontwikkelen van deze dialoog ook van belang is voor de onderhandelingen over indicatieve, nationale en regionale programma's, en dat de bestaande paritaire instellingen, waaronder de Paritaire Vergadering, moeten worden benut en versterkt om deze dialoog te bevorderen en te ontwikkelen.
Waar het gaat om de te nemen concrete en prioritaire maatregelen, zijn wij het natuurlijk volledig eens met de voorstellen die in de resolutie worden gedaan om vooral steun te geven aan acties die ten goede komen aan kwetsbare groepen, en met name aan acties voor de rechten van het kind en ten gunste van militair en politiepersoneel. Dat is de afgelopen jaren al gebeurd in de vorm van financiering van dit soort projecten uit de begrotingslijnen van hoofdstuk B-7, "Democratiseringsinitiatieven" .
Tenslotte wil ik nog eens wijzen op iets wat ook in het verslag van de heer Fernández wordt erkend, namelijk dat er de laatste jaren in talrijke ACS-landen lovenswaardige inspanningen zijn geleverd en stappen vooruit zijn gezet, ondanks de moeilijk economische omstandigheden waarin zij verkeren.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer de commissaris.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Het Parlement neemt de resolutie aan

Deprez
Het Europese ontwikkelingsbeleid kent een prioritaire plaats toe aan de bevordering van de mensenrechten, de rechtsstaat en de democratische beginselen. Dit dient eens te meer te worden toegejuicht.
Men kan niet genoeg onderstrepen dat de inspanningen van de ontwikkelingslanden op dit gebied niet enkel moeten worden toegejuicht, maar ook moeten worden aangemoedigd en gesteund, temeer daar ze vaak onder moeizame sociaal-economische omstandigheden worden geleverd.
Aan de volgende ACS/EU-overeenkomst moet nog een prioritair punt worden toegevoegd: de bevordering van een behoorlijk bestuur bij overheidstaken en de strijd tegen corruptie, waarbij in concrete instrumenten en maatregelen moet worden voorzien om dit waar te kunnen maken.
Een sociaal evenwichtig economisch ontwikkelingsbeleid is immers niet mogelijk zolang de rijkdom van een land voornamelijk een paar enkelingen ten goede komt.
Er is nog een andere noodzakelijke voorwaarde voor duurzame ontwikkeling: in de nieuwe overeenkomst moet in het bijzonder aandacht worden besteed aan de tenuitvoerlegging en de naleving bij onze partners van de internationale minimumnormen van de IAO. Die overeenkomst moet de economische en sociale partners in de ACS-landen een grotere rol geven en ervoor zorgen dat tussen hen een permanente en opbouwende dialoog tot stand komt. Meer algemeen gezien moet de rol van de burgermaatschappij in de uitwerking en de tenuitvoerlegging van de ontwikkelings- en democratiseringsprogramma's bij onze partners worden aangemoedigd en versterkt.
Tot besluit wijs ik opnieuw op de essentiële rol van de vrouwen in elk degelijk ontwikkelingsproces. Net zoals onze rapporteur vind ik dat men er permanent op toe moet zien dat hun juridische en sociale rechten beter worden geëerbiedigd en dat ze actiever deelnemen aan het politieke leven.

Export technologieën hernieuwbare energie
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0477/98) van de heer Elchlepp, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over de nieuwe mogelijkheden van de Europese Unie bij de uitvoer van technologie en dienstverlening voor het gebruik van hernieuwbare energie.
Het woord is aan de rapporteur, de heer Elchlepp.

Elchlepp
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, geachte collega's, dit verslag wil de aandacht vestigen op een nieuwe, zeer veelbelovende, maar helaas te weinig benutte export- en samenwerkingsmogelijkheid voor Europa met derde landen op het vlak van de hernieuwbare energiebronnen, en een concreet voorstel doen om op dit gebied actief te worden. Het geluk wil dat Europa zijn export- en arbeidsmarktbelangen uitgerekend op dit gebied uitstekend kan verbinden met die van derde landen, die streven naar een voordelige en voor hen geschikte energievoorziening.
Dat hernieuwbare energie een wezenlijke bijdrage levert aan een verantwoord energie- en milieubeleid, zodat de doelstellingen van Kyoto ter bescherming van het klimaat toch nog bereikt kunnen worden, kan hopelijk als bekend verondersteld worden. Maar windkracht, zonne-energie, een nuttig gebruik van biomassa en dergelijke zijn hernieuwbare energievormen, die het - zoals de prognoses aantonen - verdienen om alleen al uit economische en andere overwegingen in het industrie- en werkgelegenheidsbeleid van de Europese Unie sterker ondersteund te worden. Ik hoop derhalve dat het Duitse EU-voorzitterschap hier nieuwe accenten plaatst.
Reeds in het Witboek Energie uit 1995 werd een duidelijk standpunt ingenomen over hernieuwbare energiebronnen en daarbij werd niet uitsluitend gekeken naar de economische aspecten. Ook in het Witboek ?Hernieuwbare energie" uit 1997 wordt het programma genoemd van de 1 miljoen daken met fotovoltaïsche zonnecellen, dat de energievoorziening in derde landen voor de helft moet dekken en daardoor een groot exportpotentieel voor onze eigen industrie in Europa zou kunnen betekenen. Toch vraag ik mij af: waar blijven de daden? Ik vraag de Commissie: waar blijven de voorstellen om dit te verwezenlijken? Ik vraag de Raad: waar zijn de nodige financiële middelen, die immers voor het grootste gedeelte uit de lidstaten moeten komen?
Afgezien daarvan zijn er twee dingen die gedaan moeten worden. Op de eerste plaats hebben wij voor de hernieuwbare energie een langlopende Europese strategie nodig ter ondersteuning van de export, die alle schakels van de productie in alle sectoren omvat en vooral onze kleine en middelgrote bedrijven helpt om vaste voet te krijgen op de wereldmarkt. Meestal beschikken zij niet over betrouwbare gegevens over de markten in het buitenland, wat ik bijvoorbeeld gisterenavond zelf heb kunnen vaststellen, toen ik in mijn eigen gebied een bedrijf heb bezocht dat zonnesystemen voor boten naar derde landen exporteert. Uit een rapport is gebleken dat van de zeventien potentieel geschikte EU-steunprogramma's geen enkel programma speciaal gericht is op ondersteuning van de export van hernieuwbare energie. Veel van deze programma's zijn voor kleine en middelgrote bedrijven ongeschikt, omdat zij alleen grote projecten vanaf 1 miljoen euro ondersteunen. Verder heb ik zelf kunnen vaststellen dat een gebrek aan informatie over de markt en problemen bij het zoeken naar handelspartners andere belangrijke hindernissen vormen.
Om de Europese handelsactiviteiten met derde landen op dit vlak te bundelen en te intensiveren, dring ik aan op een Europese Exportraad voor hernieuwbare energie, om vooral de kleine en middelgrote bedrijven gericht te adviseren en hun de toegang tot de grote veelbelovende markten van de wereld gemakkelijker te maken. Deze Exportraad zou gemeenschappelijk door de Europese Unie en de vertegenwoordigers van deze branche gefinancierd kunnen worden. Hij kan in eerste instantie fungeren als coördinatie-instantie, de oprichting van exportcoöperaties stimuleren, deze met sterke partners in de doellanden in verbinding brengen en premarketingactiviteiten ondersteunen.
Haast is geboden. De concurrentie in de Verenigde Staten en Japan zit niet stil. In de VS bestaat al de US Export Council for Renewable Energies met nationale vestigingen in de toekomstige afzetlanden en omvangrijke financiële middelen. Hoe belangrijk deze hele branche is, kan kort aan de hand van enkele cijfers worden toegelicht. De totale wereldmarkt voor hernieuwbare energie wordt voor de jaren 1990 tot 2010 op bijna 1800 miljard euro geschat. De investeringen in installaties bedragen per jaar rond de 86 miljard euro. Fotovoltaïsche cellen, die niet eens het grootste deel vormen, bereiken nu al een jaarlijkse marktgroei van 15 %. Voor het gebied van de windenergie wordt in de drempel- en ontwikkelingslanden voor de periode van 1998 tot 2002 zelfs een gemiddelde groei op de markt van 26 % voorspeld.
Ook het werkgelegenheidspotentieel is aanzienlijk. De Commissie heeft zelf over 500.000 tot 900.000 nieuwe arbeidsplaatsen tot 2010 gesproken en door de export op dit gebied zou dit cijfer nog verdubbeld kunnen worden. Geen enkele andere industriële sector, met uitzondering van de telecommunicatie, toont zoveel groei in werkgelegenheid als bijvoorbeeld de windenergie in Denemarken. Het voorgestelde initiatief ter bevordering van de export kan slechts dan vruchten afwerpen, wanneer wij in Europa zelf de hernieuwbare energie eindelijk tot doorbraak brengen, want vertrouwen in Europese technologie bij onze partners in de wereld bereiken wij vooral dan, wanneer wij haar zelf gebruiken en een solide thuismarkt scheppen. Dat betekent dat wij haar doelgericht en beduidend beter dan tot nu toe moeten ondersteunen.

Myller
 Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer belangrijke kwestie, waarbij speciaal moet worden gekeken naar hoe er vraag naar hernieuwbare energiebronnen gecreëerd kan worden. We leven in een markteconomie, en maar zelden worden commerciële toepassingen ontwikkeld als daar geen vraag naar is. In Europa bevinden we ons desondanks in een situatie waarin we een vraag naar natuurlijke producten hebben. Er is vraag naar natuurlijke producten in de lidstaten van de Europese Unie, maar nog veel meer in de kandidaat-landen. De Europese Unie zal zich immers uitbreiden, en in de landen die momenteel een aanvraag voor het lidmaatschap hebben lopen, bestaan zeer grote problemen in de energiesector. Ze hebben verouderde productie-installaties, die grote milieurisico´s met zich meebrengen, en verouderde kerncentrales die eveneens een veiligheids- en gezondheidsrisico vormen. Het niveau van de nucleaire veiligheid in deze landen dient te worden aangepast zodat het voldoet aan internationale bepalingen, en kerncentrales die in slechte staat verkeren moeten uit gebruik worden genomen. Dit is toch al vele malen gezegd.
Maar wat moet er voor in de plaats komen? Naar mijn mening hernieuwbare energiebronnen en centrales die gebruik maken van de meest geavanceerde technologie. Dit geeft de kandidaat-landen een voordeel op de interne markt van de Europese Unie. Op deze manier kunnen ze ook in deze zeer moeilijke situatie een direct concurrentievoordeel behalen ten opzichte van de huidige lidstaten van de Europese Unie. Dit betekent voor de nieuwe lidstaten dat we de exporteurs van knowhow kunnen zijn. Maar de problemen op zich dienen natuurlijk in ieder land apart te worden opgelost.
Het verdrag van Kyoto op zich verplicht ons om oplossingen te vinden. Wanneer bijvoorbeeld de internationale financiële instellingen van de Europese Unie de energieprogramma´s in de kandidaat-landen steunen, zou speciale aandacht moeten worden geschonken aan de inzet van de meest geavanceerde techniek en hernieuwbare energiebronnen. Op deze wijze zijn we ervan verzekerd dat we in staat zijn te handelen volgens de internationale klimaatverdragen.
De rapporteur bracht zeer nadrukkelijk de werkgelegenheid onder de aandacht: dat is behalve in de Europese Unie ook in de kandidaat-landen een belangrijke aangelegenheid. Wanneer we de kwestie vanuit het standpunt van de kandidaat-landen bekijken, kunnen we, door de nadruk te leggen op gedecentraliseerde productie en hernieuwbare energiebronnen, ook de conflicten verminderen die er bestaan tussen de eisen die het milieu en de werkgelegenheid elk stellen. Wanneer er meer arbeidsplaatsen in de energieproductie worden geschapen, kan dit probleem gereduceerd worden.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega's, het verslag-Elchlepp is een bijzonder concreet verslag, vol met eisen, dat ons in staat stelt onmiddellijk maatregelen te nemen op de gebieden waarvoor de Europese Gemeenschap bevoegd is en zodoende dit verslag in de praktijk te brengen.
Ik geloof - en de heer Elchlepp heeft dat reeds gezegd - dat dit derde landen veel kan helpen om aan de milieunormen te voldoen die in Kyoto gezamenlijk werden vastgelegd.
Voor ons daarentegen is het een buitengewone kans om bij de concrete economische samenwerking binnen de verschillende ontwikkelingsscenario's en overeenkomsten vooruitgang te boeken. Door als partners samen te werken kunnen we niet alleen nieuwe technologieën exporteren, maar deze ook in het kader van joint ventures samen met onze partners in de ontwikkelingslanden ontwikkelen.
Deze nieuwe technologieën kunnen vooral de Afrikaanse landen helpen om het toch zeer kostbare verbruik van fossiele brandstoffen te beperken. Vooral op het platteland kunnen ze gebruikt worden om energie voor elektriciteit, verlichting en warm water op te wekken, en zelfs om in de energiebehoefte van kleine en middelgrote bedrijven en nijverheid te voorzien.
Het is dus in alle opzichten een uitstekend verslag, dat ons tot handelen aanspoort. Verder wil ik er nog op wijzen dat de Europese Unie net als de Amerikanen steunmaatregelen moet nemen. Wij zijn echter geen voorstander van steunmaatregelen die zoals bijvoorbeeld in de landbouw uitvoersubsidies verstrekken, maar voor steunmaatregelen die - de heer Elchlepp heeft het gedeeltelijk ook al gezegd - een heel breed spectrum beslaan.
Op de eerste plaats gaat het daarbij om voorlichting. De kleine en middelgrote bedrijven die op dit gebied een leidende plaats innemen, moeten informatie krijgen over de ondernemingsmogelijkheden in de derde wereld. Tegelijkertijd moeten echter ook de derde landen, en dan vooral de ACS-landen, worden geïnformeerd over de mogelijkheden die er zijn. Daarbij moet vooral de nadruk worden gelegd op de mogelijkheden op het platteland, waar bijvoorbeeld coöperaties of producentengroepen deze betrekkelijk eenvoudige technologieën kunnen toepassen.
Op de tweede plaats gaat het om vorming en scholing, ook hier weer gericht op de nieuwe markten die hierdoor voor onze ondernemingen ontsloten kunnen worden. De voorschriften, en zelfs de vereiste begrotingsmiddelen, die ons hiertoe in staat moeten stellen, zijn er al. Zij zijn echter veel te beperkt en elk jaar zetten wij ons in de Commissie externe economische betrekkingen ervoor in dat de Begrotingscommissie eindelijk de draagwijdte van deze mogelijkheden ziet en overeenkomstig handelt door hiervoor een paar miljoen extra uit te trekken. In vergelijking met de grote begrotingsposten is dat vrijwel niets.
Tot slot het volgende: proefprojecten, die de kleine en middelgrote bedrijven laten zien wat er op het platteland in de derde wereld mogelijk is.
Tot slot wil ik nog iets over de concrete tenuitvoerlegging zeggen. Ik spreek nu als ondervoorzitter van de ACS-Vergadering over de concrete tenuitvoerlegging in deze landen. In Afrika is er meer dan voldoende zon. Daar moeten wij gebruik van maken en onze Afrikaanse vrienden de kans bieden deze energie op een goede manier te gebruiken.
Ten tweede: wij moeten ook op organisatorisch vlak de nodige beslissingen nemen. Ik ben blij dat de rapporteur voor de toekomst van de Overeenkomst van Lomé, Wilfried Martens, tevens onze voorzitter van de Fractie van de Europese Volkspartij, nog hier aanwezig is en wellicht hoort hij mijn bijdrage. Om te beginnen zouden wij in de nieuwe overeenkomst een hoofdstuk over energie kunnen opnemen en dan in dit hoofdstuk de hernieuwbare energie een prioritaire plaats verlenen.
Ten derde: wij moeten ook het centrum voor industriële ontwikkeling, dat in de Overeenkomst van Lomé is voorzien, van dit verslag op de hoogte stellen en dit centrum tijdens onze volgende bijeenkomst met de ACS-landen erop wijzen dat hier nieuwe mogelijkheden bestaan om activiteiten te ontplooien en dat zij snel ten uitvoer kunnen worden gebracht.
Ten vierde wil ik erop wijzen dat wij de komende maanden in de ACS-Vergadering een intensieve en doelgerichte discussie moeten voeren, teneinde concrete resultaten te kunnen boeken.

Ryynänen
 Mijnheer de Voorzitter, rapporteur Elchlepp heeft over deze belangrijke kwestie een zeer interessant en goed verslag opgesteld. De ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen, de technologie die erop gericht is daarvan gebruik te maken en de markt daarvoor zijn mondiale vraagstukken die van de EU inzet van middelen vereisen. Met behulp van nieuwe mogelijkheden, zoals die in dit verslag naar voren worden gebracht, kunnen voor een deel de problemen die worden veroorzaakt door onbeheersbare migratie worden opgelost, zowel in de ontwikkelingslanden, op het platteland als elders. Als een van de grote mogelijkheden in de ontwikkelingsstrategieën van dit soort regio´s zie ik de ontwikkeling van hernieuwbare bio- en houtenergietechnieken en logistieke knowhow voor deze hele sector.
Ik zou ook een kwestie willen benadrukken die van belang is voor de Scandinavische landen en die niet altijd voldoende erkenning krijgt in de zuidelijker gelegen delen van Europa: voor ons is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie namelijk vooral de biomassa die uit de natuurlijke bossen komt: takken, kruinen en qua doorsnede kleine bomen uit de snoeibossen. Er zou ook elders ter wereld vraag kunnen bestaan naar de export van knowhow en logistiek aangaande het verzamelen hiervan, met name ook in partnerlanden, kandidaat-landen, van de Europese Unie. Nu al is het ons gelukt om een van de beste ter wereld te worden op het gebied van de technologie voor warmtekrachtcentrales. Deze technieken zijn op zeer grote schaal in gebruik genomen, want volgens de nieuwste statistieken vormen biologische brandstoffen de grootste energiebron in Finland. Hernieuwbare energie is dus te gebruiken voor warmtekrachtkoppeling. Ook in Midden-Europa zou het gebruik van traditionele energiebronnen als kleine open haarden en verwarmingsketels gereduceerd kunnen worden en vervangen door hernieuwbare energiebronnen. De knowhow en de efficiënte verwarmingsketels bestaan nu echt.
Het gemeenschappelijk beleid van de Europese Unie vereist dat we ons concentreren op de prioriteiten wanneer we slechts beperkte middelen tot onze beschikking hebben. Ik zou in dit verband de betekenis willen benadrukken die bedrijven kunnen hebben in de ontwikkeling en export van hernieuwbare technologie. Om die reden dienen de activiteiten van de Europese Unie in de eerste plaats gericht te zijn op het steunen van de export door bedrijven, onder andere door middel van marketing, en door middel van investeringen in de achtergebleven regio´s van de Europese Unie. Ook in de partnerlanden, onder andere in het kader van TACIS- en PHARE-programma´s, zouden meer mogelijkheden moeten zijn voor bedrijven.
Aangezien de techniek haar vorm nog moet vinden, heeft een gedecentraliseerde vooruitgang de voorkeur boven een te planmatige aanpak als uitgangspunt voor de activiteiten. Zo kunnen alle alternatieven bekeken worden en kunnen deze hernieuwbare energievormen qua prijs concurrerend gemaakt worden in verhouding tot andere energiebronnen. In de beginfase zijn er desondanks nog economische impulsen nodig.

Seppänen
Mijnheer de Voorzitter, men voorspelt dat de wereldenergieproductie jaarlijks met 1, 6 % zal toenemen. Dat betekent dat ze in het jaar 2020 met 50 % zal zijn gegroeid. De ontwikkelingslanden hebben daarin een wezenlijk aandeel; zij nemen misschien wel drie vierde van de toename van het olieverbruik voor hun rekening. Maar als we in dit tempo doorgaan, kan de aarde een dergelijke democratisering van het energieverbruik niet aan.
Democratisch energieverbruik vereist van ons een nieuwe denkwijze en nieuwe technologie. Het vereist dat we in onze ontwikkelde kapitalistische landen ook ruimte maken voor het energieverbruik van andere landen. Het marktmechanisme op zijn beurt verhindert die democratisering. De prijs van traditionele energievormen is op dit moment te laag in vergelijking met die van de nieuwe technologie en daarom moeten er nieuwe stimulansen worden gecreëerd voor het in gebruik nemen van nieuwe technologieën.
We hebben op aarde gemeenschappelijke middelen tot onze beschikking en rapporteur Elchlepp benadrukt terecht dat de partner- en ontwikkelingslanden een belangrijke positie innemen met het oog op het energieverbruik van de toekomst en de ontwikkeling van de technologie daarvoor. Ook van belang is de betekenis van zonne- en biomassaenergie. De doelstelling om het gebruik van hernieuwbare energievormen in 2020 te verdubbelen, alsook het verdrag van Kyoto zullen niet verwezenlijkt worden als er geen plaats wordt gemaakt voor nieuwe technologie in de energieproductie.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik ben heel blij met dit zeer volledige en duidelijke verslag van collega Elchlepp. Ik vind het heel goed dat het langzaam maar zeker in dit Parlement doordringt dat hernieuwbare energie een doorslaggevende factor voor de toekomst zal zijn. Wij hebben deze sector veel te lang genegeerd, ons veel te lang gericht op energiebronnen die ongelooflijk veel geld kosten en die een afvalprobleem opleveren. Als voorbeeld daarvoor wil ik de kernenergie noemen. Hier ligt nu een kans samen met de landen in het zuiden en met de nieuwe staten in het oosten in de toekomst de nadruk op andere energiebronnen te leggen. Dit is ook een bijzondere uitdaging voor het Duitse voorzitterschap van de Raad, dat door Joschka Fischer bekleed wordt. Wij zullen wel geld hiervoor nodig hebben, dat wij bij andere energievormen weg moeten halen om een omwenteling te bewerkstelligen. Ook al worden er steeds weer nieuwe aardoliereserves ontdekt, toch moet langzaam overal bekend zijn dat deze grondstof niet onuitputtelijk is. Daarom moeten wij onze verantwoordelijkheid ten opzichte van de toekomstige generaties op ons nemen en deze nieuwe weg inslaan.

Escolá Hernando
Mijnheer de Voorzitter, Europa bevindt zich in termen van onderzoek en ontwikkeling op dit moment in een voorsprongpositie op het gebied van hernieuwbare energie, ondanks de geringe steun die het Europese bedrijfsleven in deze sector krijgt in vergelijking met zijn voornaamste concurrenten, de Verenigde Staten en Japan.
Om deze positie te kunnen handhaven moeten wij als Europese instellingen politieke en financiële steun verlenen aan deze belangrijke bedrijfstak, die erin slaagt het scheppen van werkgelegenheid te combineren met milieubescherming. Een werkelijk communautair beleid ten gunste van hernieuwbare energie en het MKB in deze sector, gepaard aan een verhoging van de begroting voor deze vormen van energie en hogere exportkredieten, zou in hoge mate bijdragen aan het scheppen van werkgelegenheid, wat bij uitstek het punt is waarop de Europese Unie tot dusverre tekort is geschoten.
Er is berekend dat er tot het jaar 2010 ongeveer een miljoen directe en indirecte arbeidsplaatsen kunnen worden gecreëerd bij een verdubbeling van het aandeel van hernieuwbare energie. Die banengroei gaat bovendien hand in hand met milieubescherming, omdat het gebruik van deze vormen van energie in de plaats komt van het gebruik van fossiele brandstoffen, waardoor de CO2 -uitstoot in de atmosfeer wordt teruggedrongen. Dat is een punt dat extra interessant is als we bedenken dat we met die vermindering van de luchtverontreiniging tegelijkertijd aan de verplichtingen voldoen die we destijds op de Klimaatconferentie van Kyoto op ons hebben genomen.
En laten we er daarnaast ook even bij stilstaan dat een derde van de wereldbevolking het zonder stroom moet stellen, vooral in derdewereldlanden, en dat het gebruik van duurzame energiebronnen een snelle en efficiënte manier zou zijn om dit probleem te verminderen zonder nadelige gevolgen voor het milieu.
Om al deze redenen, waarde collega's, zijn wij een groot voorstander van het idee om een Europese Exportraad voor hernieuwbare energie in het leven te roepen zodat de Unie beschikt over een orgaan dat een volwaardige Europese strategie voor de hele exportketen kan coördineren, en op die manier bijdraagt aan het scheppen van arbeidsplaatsen, de bescherming van het milieu en de ontwikkeling in derdewereldlanden.

Van Dam
Mevrouw de Voorzitter, de export van hernieuwbare energie is in het belang van een duurzame economie; er is dan ook alle aanleiding die te bevorderen. Ik waardeer de creatieve manier waarop mijn collega Elchlepp heeft gezocht naar wegen om dit mogelijk te maken.
Er zijn nogal wat hobbels te nemen om die export goed op gang te laten komen. Volgens de rapporteur is de exportkans van hernieuwbare energie op de lange termijn goed. Vandaag is daar nog geen zicht op. Europese bedrijven zijn tot nu toe weinig happig op export van technologie.
Het is evenwel noodzakelijk dat het aandeel van de hernieuwbare energie drastisch toeneemt. Europese bedrijven moeten hun voorsprong op dit gebied gebruiken om de export te bevorderen. Hernieuwbare energie dringt de vervuiling terug en voorkomt uitputting van de natuurlijke rijkdommen. Genoeg reden dus om ons in te zetten voor bevordering van deze vorm van energie. Het huidige, éénzijdige economische systeem met te lage prijzen voor fossiele energie is daar echter niet op gericht.
Er moet dus geld komen om deze export op gang te brengen. Daarvoor draagt de rapporteur verschillende ideeën aan. Zo pleit hij voor extra middelen voor een actieve Europese Exportraad voor dit product. Ook pleit hij voor integratie van projecten voor hernieuwbare energie in het ontwikkelingsbeleid. Deze alternatieve besteding van ontwikkelingsgelden vind ik een uitstekend idee. Daarbij teken ik wel aan dat deze gelden in de eerste plaats ten goede moeten komen aan de ontwikkelingslanden. Dat houdt realisatie in van de voorstellen voor "debt for solar swaps" . Ontwikkelingslanden worden zo beloond met schuldenverlichting als zij gebruik maken van duurzame energie.

Karamanou
Mevrouw de Voorzitter, alhoewel ik geen deskundige ben op dit gebied, wil ik kort ingaan op een aantal punten uit het uitstekende verslag van de heer Elchlepp. Ook wil ik mijn stem laten horen in het koor van de miljoenen mensen die zich ongerust maken over de toekomst van onze planeet. Onze planeet is door de snelle achteruitgang van het milieu, de ongebreidelde uitbuiting van de natuurlijke hulpbronnen en de steeds dieper wordende kloof tussen rijk en arm, in groot gevaar gebracht.
De wereldleiders zijn niet bepaald voortvarend bij het nemen van maatregelen. Dit geld met name voor de grootste vervuiler, de Verenigde Staten. De VS neemt een kwart van de vervuilende uitstoot in heel de wereld voor zijn rekening. De Unie is dan ook "s werelds enige mogelijkheid, de enige hoop op doeltreffende maatregelen. Het Witboek en het verslag van het Europees Parlement vormen een goede grondslag voor de versterking van de technologische ontwikkeling. De energievraag in de wereld is enorm en men moet proberen daaraan te voldoen met hernieuwbare energiebronnen. Daarvoor is steun aan het midden- en kleinbedrijf en overdracht van knowhow nodig. Is het niet onvoorstelbaar dat nog steeds twee miljard mensen op onze planeet van elektriciteit zijn verstoken?
De hernieuwbare energie is ongetwijfeld een zeer belangrijke markt voor de toekomst. Haar mogelijkheden zijn qua hoeveelheden bijna onbeperkt in vergelijking met de voorraad energie die in de aardkorst ligt opgeslagen. De Europese Unie moet derhalve voor de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen aansturen op een nauwe samenwerking met de ontwikkelingslanden, niet alleen in het kader van de Overeenkomst van Lomé, maar ook via een oplossing voor het probleem van de schuldenlast, waartoe ook in het verslag een voorstel wordt gedaan. Als tegenprestatie moeten deze landen zich dan ertoe verplichten in hun energiebehoeften te voorzien met hernieuwbare energiebronnen.
Wij moeten allen beseffen dat de traditionele energieproductie achterhaald is. De zon en de wind kunnen brandschone energie leveren, continu en onbeperkt. In Griekenland zijn beide energiebronnen overvloedig voorhanden.
De grote mogendheden hebben ons in Buenos Aires verzekerd dat zij de volgende eeuw maatregelen zullen treffen voor de invulling van de besluiten van Kyoto. Er resten ons echter nog maar enkele maanden tot het einde van dit millennium. De ecosystemen wachten echter helaas niet totdat onderhandelingen plaatsvinden. Zij worden steeds verder kapotgemaakt. Daarom moet de Unie onmiddellijk maatregelen treffen en de bevordering van de hernieuwbare energiebronnen opnemen in haar handelsbeleid, haar externe economische betrekkingen en het uitbreidingproces. Als het gaat om duurzame ontwikkeling, milieubescherming, werkgelegenheid en mededingingsvermogen van de Unie, zijn de hernieuwbare energiebronnen het belangrijkste instrument in onze strijd.

von Habsburg
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Elchlepp in de eerste plaats feliciteren. Ik ben twintig jaar lid van het Parlement en er zijn niet zo veel verslagen geweest die zo goed waren als het verslag dat hij heeft geschreven. Daar wil ik hem heel hartelijk voor danken.
Applaus
Ik wil dit thema echter een beetje uitbreiden tot een gebied dat mij bijzonder na aan het hart ligt. Wij hebben per slot van rekening vlak voor onze deur een geweldig grote markt voor hernieuwbare energie, namelijk in de landen van Midden- en Oost-Europa. Ik kan als voorbeeld de landen noemen waar ik vaak zelf ben: Hongarije, Kroatië, de Tsjechische Republiek en Litouwen. In al deze gebieden moet nog enorm veel worden gedaan. Hier, mijnheer Elchlepp, wil ik graag een punt toevoegen aan uw uitstekende verslag. De mensen in de genoemde landen weten niet genoeg over hernieuwbare energie. Zij moeten informatie daarover krijgen en dat geldt ook voor de regeringen, want er spelen in deze landen grote economische belangen die geen baat hebben bij het gebruik van hernieuwbare energie en daarom alles doen om dat in de kiem te smoren. Ik wil u vragen ervoor te zorgen dat deze landen beter geïnformeerd worden, met inbegrip van de regeringen, die er ook te weinig vanaf weten.
Dat geldt bijvoorbeeld voor twee punten. Men mag niet vergeten dat reeds tijdens het Russische regime op alle gebieden zeer grote milieuzonden werden begaan, maar dat op dit moment in deze landen het milieu ernstig wordt aangetast door bruinkool. Het grote gebruik van bruinkool - dat zie ik bijvoorbeeld heel goed in het gebied van Obosar in Hongarije - moet worden vervangen door energiebronnen die de natuur niet zoveel schade berokkenen. Dat is een taak die voor ons is weggelegd, want wij kunnen op dit vlak veel bereiken. Wij hebben deze landen heel veel te bieden en wij moeten het hun bieden, want daar kan men bij nul beginnen en de goede weg inslaan.
Applaus

Virrankoski
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Elchlepp is zeer goed, mijn hartelijke dank daarvoor. Als hernieuwbare energiebron wordt in Finland met name hout in diverse vormen aangewend, alsmede turf, dat een belangrijk aandeel heeft. In moerassen groeit in één jaar ongeveer evenveel turf aan als er houtmassa ontstaat in de bossen. Hout en turf gaan tijdens hun vorming een verbinding aan met kooldioxide, waardoor het gebruik daarvan het kooldioxide-evenwicht op aarde niet verstoort, wat het gebruik van fossiele brandstoffen wel doet. Het verzamelen van houtmassa en turf en de verwerking ervan zijn arbeidsintensief. Daardoor bevordert het gebruik daarvan tegelijkertijd de werkgelegenheid. Stimulering van het gebruik van hout en turf is eveneens verstandig omdat in de huishoudens op uiterst eenvoudige wijze energie kan worden geproduceerd. Voor massaproductie daarentegen is geavanceerde technologie vereist. De grootschalige exploitatie van hernieuwbare energievormen binnen de EU en ook in ons land behoort tot de wereldtop en dit opent ook voor de export grote mogelijkheden.

Telkämper
Mevrouw de Voorzitter, onze fractie ondersteunt volledig het concrete en uitgebreide verslag van de heer Elchlepp, dat niet alleen maar belangrijk is, omdat er in de toekomst een grote exportmarkt voor hernieuwbare energie zal bestaan en het nodig zal zijn een groot deel van de ontwikkelingslanden minder afhankelijk van de invoer op dit gebied te maken.
Ook de verbetering van de sociale en ecologische levensomstandigheden, met name in de derde wereld en in Oost-Europa, de beperkte reserves fossiele grondstoffen en de lessen die wij leren uit de gevaren van kernenergie eisen dringend maatregelen ter ondersteuning en ter bevordering van de samenwerking op het gebied van hernieuwbare energie. Wij hebben gezorgd voor vijf begrotingsposten voor de derde wereld. Dat zou een aanknopingspunt kunnen zijn voor het gevolg dat aan dit verslag wordt gegeven. De opbouw van capaciteiten in derdewereldlanden moet ondersteund worden, bijvoorbeeld door het Europees Ontwikkelingsfonds. Scholing en nascholing, steun voor kleine en middelgrote ondernemingen, het 1-miljoen-daken-programma, debt for solar swaps , dat is belangrijk, en ook wat de heer Habsburg zei.
Ik denk dat het PHARE-programma een goede basis vormt om in het oosten in plaats van kerncentrales het gebruik van hernieuwbare energie aan te moedigen. Afgezien van een hoofdstuk over energie in de nieuwe Overeenkomst van Lomé, hebben wij, zoals de heer Schwaiger zei, bij de tenuitvoerlegging van de vereiste maatregelen ook een krachtig optreden van de Commissie nodig. Ik vind dat de Commissie een aparte afdeling hiervoor moet oprichten, die bij ons de marketing en samenwerking, in de derde wereld de NGO-projecten en in Oost-Europa en ook rond de Middellandse Zee via PHARE, TACIS of MEDA projecten moet ondersteunen. Aangezien wij echter geen begrotingsbevoegdheden voor het Europees Ontwikkelingsfonds hebben, is dit opnieuw een taak die weggelegd is voor de regeringen en moet de Commissie daartoe de aanzet geven. Ons gemeenschappelijk potentieel moet met deze landen gedeeld worden, zodat de mensen geholpen worden en de basis voor ons leven en ons bestaan behouden blijft. Anders zullen wij niet kunnen overleven, omdat wij dan geen energiebronnen meer hebben.

Oreja
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik ben bijzonder verguld met de mogelijkheid om in het Parlement in te kunnen gaan op het onderwerp van dit verslag, dat precies op het juiste moment komt, en op de ontwerpresolutie. Het geeft me de kans om weer even op de stoel te gaan zitten die ik twee jaar geleden bezette als commissaris verantwoordelijk voor de energiesector.
Dit verslag en de bijbehorende toelichting zijn een waardevolle bijdrage aan de huidige inspanningen om het gebruik van hernieuwbare energie te bevorderen en meer bekendheid te geven aan de kansen die dat oplevert. In het verslag wordt ook op een heel duidelijke en volledige manier aangegeven wat er gedaan zou kunnen worden om onze ambitieuze doelstellingen te bereiken. Ik zou mijn interventie daarom willen beginnen met de heer Elchlepp van ganser harte te bedanken voor dit verslag.
De strategie voor de Unie, die uit de doeken werd gedaan in het Witboek over hernieuwbare energie van november 1997, wordt al gesteund door het Parlement en de Raad, en richt zich in de eerste plaats op het bevorderen van hernieuwbare energie binnen de Unie, wat het interne draagvlak oplevert dat nodig is om de export naar de rest van de wereld op te kunnen voeren.
Bij de voorbereiding van het Witboek, dat eind 1997 werd aangenomen, heeft de Commissie haar best gedaan om rekening te houden met de bijdragen die het Parlement had geleverd in de vorm van resoluties over het Witboek, over de toegang van hernieuwbare energie tot de elektriciteitsmarkt en over het programma ALTENER II, dat in 1998 werd aangenomen.
Het Witboek weerspiegelt dan ook enerzijds het standpunt dat het Parlement in 1997 innam ten aanzien van de voornaamste aspecten van het gebruik van hernieuwbare energie, die van belang zijn voor het uitwerken van een communautair beleid op dit gebied, en anderzijds de brede stroom reacties en verzoeken afkomstig uit het bedrijfsleven of van experts, belangengroepen en geïnteresseerde burgers uit de hele Unie. De exportmarkt voor hernieuwbare energie is vanzelfsprekend een essentieel onderdeel van onze gemeenschappelijke prioriteiten.
Ik zal het Parlement nu eerst kort op de hoogte stellen van de voortgang die is geboekt in het eerste jaar nadat het Witboek werd aangenomen.
De noodzakelijke voorafgaande studie van lopende programma's en activiteiten die de lidstaten en de Gemeenschap uitvoeren op het gebied van hernieuwbare energie, is bijna klaar. De Commissie is tevreden met de bereikte vooruitgang en met de diverse actieplannen en nationale programma's voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie die na de aanneming van het Witboek zijn opgesteld. Kennelijk is een flink deel van wat wij de lidstaten gevraagd hebben te doen in de komende tien jaar al gepland, of is er al een begin mee gemaakt.
Er moet uiteraard nog heel wat gebeuren, en er is dan ook geen reden tot zelfgenoegzaamheid - vooral niet als we rekening houden met de verplichtingen die we in Kyoto zijn aangegaan, zoals in het verslag zeer terecht wordt benadrukt. Maar toch ben ik tevreden dat de meeste lidstaten al een beleid of nationale plannen hebben aangekondigd die qua ambities en reikwijdte vergelijkbaar zijn met de strategie en het actieplan die door de Gemeenschap zijn voorgesteld, die daardoor gemakkelijker zullen kunnen worden uitgevoerd. Het openbare debat dat in de Energieraad van november 1998 werd gevoerd bevestigde deze zienswijze, en de Commissie zal nu zo spoedig mogelijk een gedetailleerde studie uitvoeren die als uitgangspunt moet dienen voor de verdere planning en coördinatie.
De voornaamste initiatieven moeten op de Unie zelf zijn gericht, maar de waarde van de ervaring die men momenteel opdoet met exportbevordering is onmiskenbaar, en de geloofwaardigheid ervan groeit door de succesvolle uitvoer naar derde landen. Het is ook onmiskenbaar dat dit alles de nodige planning en presentatie vergt, en de Commissie is het daarom volledig eens met het Parlement dat er sprake moet zijn van een nauwe samenwerking tussen het bedrijfsleven en de openbare sector, zowel op het niveau van de Unie als in de lidstaten.
Overeenkomstig de wensen van het Parlement, wordt hernieuwbare energie meer en meer bevorderd via Europese steunprogramma's als PHARE, TACIS, MEDA, het Europees Ontwikkelingsfonds en andere instrumenten uit de Overeenkomst van Lomé. Bovendien zullen alle relevante samenwerkingsovereenkomsten en andere akkoorden met derde landen, ontwikkelingslanden zowel als industrielanden, hierop worden nagekeken, en zullen wij er bij onze partners op aandringen dat zij deze lijn volgen, zonder daarbij de specifieke prioriteiten en beperkingen van ieder land uit het oog te verliezen.
Zoals in de ontwerpresolutie wordt voorgesteld, zullen wij ons op export- en samenwerkingsgebied actief inzetten voor hernieuwbare energie, met name via de energieprogramma's van de Europese Unie, zoals SYNERGY, en de onderdelen voor wetenschappelijke en technologische samenwerking van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek.
Binnen het THERMIE-programma is al veel gebeurd. Gedurende de vijf jaar dat het programma nu duurt, zijn er meer dan 190 projecten opgestart door het Europese bedrijfsleven en mede gefinancierd door de Gemeenschap voor meer dan 20 miljoen euro, ter begeleiding van maatregelen gericht op landen buiten de Europese Unie. Daar zijn projecten bij die gericht zijn op het vinden en beoordelen van afzetmarkten voor de export van technologie uit de Europese Unie, en op het ontwikkelen en toepassen van de beste strategieën om te bereiken dat die technologie door de geselecteerde markten wordt opgenomen. De ondersteuning van de exporteurs van hernieuwbare energie in de Europese Unie wordt als een blijvende prioriteit gezien, en zal vooral gestalte krijgen in de vorm van kredietgaranties, verzekeringen, het regelen van de nodige contracten, het verspreiden van kennis en het aanleggen van netwerken.
Een andere prioriteit is de samenwerking, vooral met opkomende industrielanden, op het gebied van energieplanning en geïntegreerde middelenplanning, omwille van de energiepolitieke redenen die ook in de resolutie worden genoemd.
Een ander aspect waar de Commissie veel belang aan hecht, is de toegang tot vernieuwende financieringsinstrumenten die speciaal zijn toegesneden op de behoeften van de markt voor hernieuwbare energie; de samenwerking met financiële instellingen als de Wereldbank, de Europese Investeringsbank en het Wereldfonds voor het Milieu zal worden voortgezet. Ik zou heel wat voorbeelden op kunnen noemen van samenwerking, die vandaag de dag ook gebieden buiten de Europese Unie bestrijkt, zoals het mondiaal zonne-energieprogramma 1996-2005, dat gericht is op het uitvoeren van regionale en nationale projecten op plaatsen in de wereld waar de nood het hoogst is, in het bijzonder in ontwikkelingslanden. Ik wijs er in dit verband op dat het Witboek benadrukt dat de landen van Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Zuidzee bijzondere aandacht behoeven. Er zijn initiatieven genomen om het gebruik van zonne-energie te bevorderen en diversificatie ten gunste van duurzame energiebronnen aan te moedigen.
Met betrekking tot de geassocieerde landen is het een van onze prioriteiten ervoor te zorgen dat zij hun wetgeving aanpassen aan de Europese wetgeving op het gebied van hernieuwbare energie, en dat deze landen worden betrokken bij programma's van de Europese Unie zoals ALTENER en deel kunnen nemen aan de activiteiten van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek.
Verscheidene sprekers vroegen zich vanmorgen af of er op Europees niveau een organisatie bestaat die ongeveer dezelfde bevoegdheden heeft als de Amerikaanse Exportraad voor hernieuwbare energie, die financiering ontvangt van de nationale overheid. Ik kan daarop antwoorden dat commissaris Papoutsis al in 1996 in Brussel de Europese Exportraad voor hernieuwbare energie heeft geïnstalleerd in het bijzijn van verschillende hoge ambtenaren van de Commissie en andere organisaties, en dat momenteel vijf Europese associaties voor hernieuwbare energie lid zijn van die raad.
Mevrouw de Voorzitter, ik heb geprobeerd om in het kort uiteen te zetten waar wij mee bezig zijn, en welke activiteiten er voor de toekomst zijn voorzien in de lijn van het verslag en de resolutie waar wij het nu over hebben. Het Europees Parlement heeft weer eens laten zien dat het op constructieve wijze probeert om het gebruik van duurzame energiebronnen te bevorderen. Ik kan daaraan toevoegen dat ook voor de Europese Commissie de export van duurzame energiebronnen een kwestie van groot en onmiddellijk belang is.
Ik wil mijn interventie besluiten door nogmaals de rapporteur, de heer Elchlepp, te bedanken, en alle parlementsleden die aan dit debat hebben deelgenomen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Oreja.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Het Parlement neemt de resolutie aan

Deprez
Technologieën op basis van hernieuwbare en milieuvriendelijke energie kunnen ontegensprekelijk zorgen voor een gedecentraliseerde en goedkope energievoorziening. Voor de ontwikkelingslanden zijn ze dan ook een buitenkans, temeer daar een intensieve benutting ervan die landen in staat stelt hun bevolking, met name die van het platteland, meer energie tegen een lagere kostprijs ter beschikking te stellen.
Een intensiever gebruik van die schone en goedkope technologieën biedt ook de geïndustrialiseerde landen een voordeel. Het kan immers zorgen voor meer werkgelegenheid in sectoren met een grote toegevoegde waarde en bovendien toegang geven tot de immense nieuwe markten in het zuidelijk deel van onze planeet.
Net zoals onze rapporteur wijs ik er tussen haakjes op dat een intensiever gebruik van die technologieën binnen de Unie de verwezenlijking van de doelstellingen inzake klimaatbescherming ten goede komt, ons minder afhankelijk maakt op het vlak van energievoorziening en een gunstige invloed heeft op onze energiebalans.
Algemeen gezien steun ik het voorstel tot oprichting van een Europese Exportraad voor hernieuwbare energie, die onder meer tot taak heeft de activiteiten van de KMO's op dat gebied aan te moedigen en te structureren.
Ik ben het met onze rapporteur eens dat Europa het probleem op een transversale manier moet aanpakken. Ook moeten wij, in het kader van onze internationale samenwerking en van de partnerschapsovereenkomsten die wij sluiten, onze gesprekspartners ertoe aanzetten hernieuwbare energie een prioritaire plaats te geven bij de planning van hun energie-, milieu- en ontwikkelingsbeleid. Onze belangen zijn gelijklopend: zij willen een zo goedkoop mogelijke ontwikkeling en wij zijn op zoek naar externe markten.

Lindqvist
Dit uitstekende verslag over nieuwe mogelijkheden bij de uitvoer van technologie voor het gebruik van hernieuwbare energie, waar ik voor heb gestemd, zou aan geloofwaardigheid winnen als het eigen energiebeleid van de EU dezelfde doelstelling had. De steun voor kernenergie moet in dat verband ophouden en de kernenergie moet geleidelijk worden afgeschaft. Wij moeten ons minder afhankelijk maken van olie en gas en meer gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen.

Gevolgen van de internationale financiële crisis voorde Europese industrie
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de mondelinge vragen B4-1162/98, B4-1163/98, B4-1164/98, B4-0005/99, B4-0008/99 en B4-0010/99 over de gevolgen van de internationale financiële crisis voor de Europese industrie.

Miranda de Lage
Mevrouw de Voorzitter, dit debat is zo actueel en relevant als het maar zijn kan.
Een maand geleden vroegen wij ons af wat de gevolgen zouden zijn van de economische onrust die was ontstaan door de crisis op de markten van Azië en Latijns Amerika. En terwijl we de gevolgen van de crisis die in augustus uitbrak nog niet bij benadering kennen, maken we deze week alweer een nieuwe episode mee in de vorm van de devaluatie van de Braziliaanse real, die misschien andere munten van de Mercosur met zich mee zal slepen of zal leiden tot een gedwongen herwaardering van die munten.
Deze toestand kan de Braziliaanse economie misschien tijdelijk ten goede komen, maar heeft tegelijkertijd een werkelijk spectaculaire kapitaalvlucht teweeggebracht. En aan deze nieuwe crisis bieden wij het hoofd met onze nieuwe munt - de euro - die zonder meer juichend is ontvangen op de Japanse markt.
We weten echter niet hoe de economie zich zal gedragen of hoe die op middellange termijn de klap zal verwerken van een mogelijke verergering van de crisis, van de toegenomen import of de oneerlijke handelspraktijken waar onze industrie en onze export onder te lijden hebben. Want het is bekend dat deze oneerlijke praktijken en de toegenomen invoer nu al schade berokkenen aan twee bijzonder gevoelige industrietakken: de metaalindustrie en de scheepsbouw.
Beide hebben de laatste twee decennia al menige aderlating ondergaan, en het aantal mensen dat in die sectoren werkt is dramatisch afgenomen. Als die inkrimping doorgaat, zal dat ertoe leiden dat deze industrietakken verdwijnen, waarmee, in een tijdsbestek van veertig jaar, twee sectoren die van strategisch belang werden geacht zouden eindigen als industriële ruïnes.
Wij vragen ons af waar het met de werkgelegenheid naar toe gaat: dat is de grote onbekende. De praktijken van Korea en Japan die erop zijn gericht markten naar zich toe te trekken, de staatssteun die ze verlenen, en - kort en goed - hun oneerlijkheid en minachting voor de afspraken waarmee wordt geprobeerd de sector internationaal te regelen, moeten ons aan het denken zetten.
Als men zich zo blijft gedragen, zullen de regulerende functie en het prestige van de OESO en zelfs van de Wereldhandelsorganisatie ernstig worden aangetast. De scheepsbouw, bijvoorbeeld, kan geen verdere offers brengen. Als de staatssteun voor het jaar 2000 verdwijnt, en met de huidige praktijken - dat wil zeggen, de Aziatische dumping - zullen de scheepswerven voor het grootste deel moeten sluiten en zullen alle inspanningen die zijn gedaan om ze te moderniseren en aan te passen, inspanningen die betaald zijn met het geld van Europese burgers, vruchteloos zijn geweest. Als de invoer van gesubsidieerd staal doorgaat, vraag ik me af hoe onze bedrijven nog zullen kunnen overleven als ze op zo'n onaanvaardbaar nadeel worden gezet.
Ik wil de Commissie er daarom aan herinneren dat het voorstel voor een verordening voor de scheepsbouw een amendement bevatte waarin de Commissie werd opgeroepen een studie uit te voeren naar de problemen die ik heb beschreven. Kan de Commissie mij vertellen wat de resultaten van die studie en de bijbehorende voorstellen zijn, en wat zij vindt van uitbreiding van de staatssteun tot het jaar 2000?
En wat staal en de staalindustrie betreft, welke voorstellen denkt de Commissie te doen om de getroffen sectoren te helpen, en op welke termijn denkt zij die voorstellen te kunnen presenteren? Welke maatregelen kunnen er binnen het handelsbeleid worden getroffen om de wildgroei van oneerlijke handelspraktijken tegen te gaan?

Kittelmann
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, pas nu worden wij geconfronteerd met de gevolgen van de financiële crisis die in de afgelopen maanden veel onrust heeft veroorzaakt. De crisis in Zuid-Oost-Azië heeft, zoals wij voorspeld hadden, gevolgen voor de gehele wereld. Het ineenstorten van de economie in het Verre Oosten heeft daar geleid tot een daling van de vraag op de markt. De vraag die hier vandaag gesteld wordt, is slechts het begin van een - ook in het Parlement - zeer principieel debat over dit probleem. De Europese economie heeft, voor zover zij nadelen van de crisis ondervindt, recht op ondersteuning bij hiervoor in aanmerking komende problemen. Vandaar onze vraag.
De Europese Unie heeft tot dusver de door de crisis gewijzigde handelsstromen gedeeltelijk opgevangen en ook de financiële lasten gedragen. Geen enkele andere markt, ook niet de Amerikaanse, heeft het hoofd moeten bieden aan een zo sterke stijging van de invoer, absoluut noch relatief gezien. De Europese markt wordt nu overspoeld met materiaal dat normaal gesproken naar de markten in het Verre Oosten zou zijn geëxporteerd. Naar alle waarschijnlijkheid zal deze ontwikkeling zich niet slechts voortzetten, maar zelfs nog versnellen. De schade voor bijvoorbeeld de Europese staalmarkt wordt door oneerlijke handelspraktijken van bepaalde landen nog verder vergroot.
Het voornemen van de Amerikaanse staalindustrie om het probleem door talrijke handelspolitieke en protectionistische maatregelen op te lossen, vormt gezien de situatie een ernstige bedreiging voor de markt in de Europese Unie. Ik roep de Commissie op ervoor te zorgen dat de Amerikaanse regering duidelijk wordt gemaakt dat zij, indien zij oneerlijke maatregelen neemt in plaats van in een dergelijke situatie solidariteit te tonen, op harde tegenmaatregelen van de Europese Unie moet rekenen. Als de Europese Unie namelijk geen heldere en duidelijke positie inneemt, zullen de VS blijven proberen een eigen wereldhandelsbeleid te voeren.
Gezien het feit dat de Europese industrie werkelijk geen schuld heeft aan de huidige kritieke situatie op de markt in de VS, waar zij reeds lang heel goed functioneert, moet men op het allerhoogste politieke niveau van de Verenigde Staten eisen dat zij voor een eerlijke handel zorgen. De VS en Europa spelen een leidende rol in de Wereldhandelsorganisatie. Als wij onze voorbeeldrol niet vervullen, berokkent dit beide partijen nadelen.

Ribeiro
Mevrouw de Voorzitter, in deze eerste plenaire vergadering van 1999, zijn de resoluties van 17 september en 3 december 1998 over de internationale financiële crises niet overbodig geworden en zijn de onderhavige mondelinge vragen en ontwerpresoluties niet louter herhalingen. De kwestie is immers nog altijd even actueel, en bovendien is de conjunctuur niet van dien aard dat ze ons geruststelt.
Wij willen niet alleen naar deze recente resoluties verwijzen, maar ook naar de resolutie over asymmetrische schokken, die eveneens in december jongstleden werd aangenomen en die precies op het juiste moment kwam gezien de financiële crisis en de gevolgen ervan voor de reële nationale economieën. Wij raken er almaar meer van overtuigd dat wij deze kwestie moeten bespreken en een tegengif moeten ontwikkelen om de economische en sociale gevolgen van de internationale financiële situatie en evolutie voor de Europese industrie te voorkomen. De toestand verandert en evolueert soms in een duizelingwekkend tempo, en de signalen zijn niet geruststellend. Ook al werd Brazilië als de gevoelige plek van de crisis in oktober beschouwd en werden heel wat inspanningen geleverd en financiële middelen ingezet om de gevreesde ramp te vermijden, de berichten van de jongste dagen zijn zorgwekkend.
Precies daarom steunen wij de gezamenlijke ontwerpresolutie, ook al wordt ons inziens onvoldoende de hoofdoorzaak beklemtoond, namelijk het primaat van financiële en nominale aspecten op de reële economie, en ook al zijn wij van oordeel dat wij ons terecht almaar meer zorgen maken en dat de oproepen almaar dringender worden.
Het is heel zinvol dat in amendement 2 naar de scheepsbouw en de staalsector verwezen wordt, maar dan dient eveneens verwezen te worden naar andere sectoren, en met name naar de textielsector. De textielsector werd vermeld in onze ontwerpresolutie, maar deze verwijzing werd opgeofferd en verdween in de gezamenlijke ontwerpresolutie. Wij zijn dan ook van oordeel dat ook naar de textielsector verwezen moet worden als dit amendement wordt aangenomen.
Wij hadden het zonet over monetaire problemen, het ineenstorten van de beurzen en financiële crises. Dat waren de onderwerpen die in onze mondelinge vragen en ontwerpresoluties aan bod kwamen. De kern van de zaak is evenwel dat het stilaan duidelijk wordt dat het meer gaat om de monetaire, beurs- en financiële aspecten van een latente economische crisis die dreigt uit te barsten - opgelet voor Brazilië! - omdat de financieel-speculatieve instrumenten en mechanismen niet aangepast zijn aan de fase waarin de reële economie verkeert en aan de werking ervan.

Hudghton
) Mevrouw de Voorzitter, binnen enkele jaren hebben zich drie belangrijke economische aardverschuivingen voorgedaan in Azië, Rusland, en nu in Zuid-Amerika. Misschien kunnen wij enige lering uit deze ervaring trekken, om fouten in de toekomst te kunnen vermijden.
Er lijkt een opmerkelijke overeenkomst te bestaan tussen de ontwikkeling van de crisis in Azië en die in Brazilië. In beide gevallen zien we dat er op massale wijze krediet is verleend op basis van overdreven optimistische verwachtingen over groei en industrialisering. Investeerders kunnen natuurlijk net zo snel met hun geld verdwijnen als ze komen. En als de bodem van een economie inzakt kunnen er zich enorme kettingreacties voordoen.
Zoals elders hebben we in Schotland nog steeds te kampen met de naweeën van de crisis in Azië. Toegezegde investeringen worden niet verwezenlijkt, terwijl verlaging van de rentevoet op zich laat wachten en onze industrie en export nog steeds zwaar door de hoge wisselkoers van het pond sterling getroffen worden. De crisis in Brazilië mag dan misschien iets minder ernstig zijn, maar kwalijke gevolgen kan deze nog steeds met zich meebrengen.
Toenemende economische stabiliteit in de Europese Unie moet ons vermogen kunnen vergroten om het welzijn te behoeden van die burgers die de nadelige gevolgen van de crisis aan den lijve ondervinden.

Oreja
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, aangezien er verschillende vragen gesteld zijn over het effect van de financiële crisis op de industriële sector van de Unie, zal ik, als u het goedvindt, een gecombineerd antwoord geven. Ik zal beginnen met de vragen over de algemene gevolgen van de crisis, en daarna ingaan op wat specifiek voor de staalindustrie geldt.
De verslechtering van het economische klimaat in de wereld vorig jaar heeft ongetwijfeld negatieve gevolgen gehad voor de Europese Unie. De gunstige omstandigheden binnen de Unie zorgden er echter voor dat in 1998 de nadelige externe invloeden ruimschoots werden gecompenseerd. De economische groei van de vijftien lidstaten viel in 1998 0, 1 % hoger uit dan was voorspeld in maart 1998. In 1999 zal de economische crisis wel verliezen met zich meebrengen voor de economie van de Europese Unie, maar de effecten daarvan zouden, in principe, beperkt moeten blijven dankzij de invoering van de euro - waar mevrouw Miranda zo-even op wees - en het handhaven van gezonde economische omstandigheden. De Commissie vertrouwt erop dat de economie van de Europese Unie zich in het jaar 2000 weer zal herstellen, en verwacht dat de economische groei in dat jaar 2, 8 % zal bedragen.
Binnen deze algemene context ondervinden enkele industrietakken in de Europese Unie felle concurrentie van geïmporteerde producten. De invoer uit Zuid-Oost-Azië en andere regio's is toegenomen, terwijl ook de uitvoer in alle sectoren is blijven groeien ondanks de daling van de export naar Zuid-Oost-Azië. Het afgelopen jaar had de Europese Unie, tot september 1998, een handelsoverschot van 22 miljard ecu op het gebied van industrieproducten, wat 16 miljard ecu minder was dan het overschot over dezelfde periode in 1997. De sterke devaluering van enkele Zuid-Oost-Aziatische valuta's heeft de prijzen van de Europese Unie op korte termijn minder concurrerend gemaakt. Dit wordt echter gedeeltelijk gecompenseerd door de hoge inflatie in die landen. Het is moeilijk te voorspellen wat het uiteindelijke effect van de crisis in Zuid-Oost-Azië zal zijn op de concurrentiepositie van de Europese Unie, vooral wanneer we bedenken dat schommelingen van de wisselkoersen in de landen van Zuid-Oost-Azië gevolgen kunnen hebben voor hun handelsprestaties en hun concurrentievermogen, zodat het op dit moment moeilijk is om voorspellingen te doen.
De Commissie is natuurlijk bezorgd over de gevolgen van de toegenomen concurrentiedruk op de Europese industrie. Die sterke druk zal in 1999 waarschijnlijk nog steeds voelbaar zijn, zij het misschien minder hevig dan in 1998. De handelsbalans van de Europese Unie zou, voor wat industrieproducten betreft, positiever moeten uitvallen dan in 1998. Hoewel we nog niet beschikken over de cijfers over heel 1998, schat de Commissie dat het directe effect op de totale industriële productie van het afgelopen jaar marginaal is geweest, maar in 1999 wat zwaarder zou kunnen wegen. In haar najaarsprognose gaf de Commissie aan te verwachten dat de werkgelegenheid in 1998 met 1, 2 % zou stijgen, wat een hoger groeipercentage is dan de 0, 8 % die in het voorjaar werd geregistreerd. De vertraagde groei van het bruto binnenlands product in 1999 zal echter gepaard gaan met een langzamere groei van de werkgelegenheid, die komend jaar rond de 0, 9 % zal uitkomen. Wij verwachten echter wel dat de werkloosheid zal blijven dalen, en na het maximum van 11, 2 % dat in 1994 werd bereikt, zal afnemen tot 10 % in 1998 en 9, 5 % in 1999.
Dat de concurrentiedruk op de industrie van de Europese Unie is toegenomen, betekent niet per se dat de handelspartners van de Unie zich bedienen van oneerlijke handelspraktijken. De Commissie is bereid om de handelspolitieke instrumenten te gebruiken die de Unie ten dienste staan wanneer de noodzakelijke voorwaarden daarvoor zijn vervuld, in overeenstemming met de relevante WHO-overeenkomsten. Om een voorbeeld van zo'n extreem geval te geven: de Commissie is net vorige week twee procedures begonnen naar aanleiding van klachten van de staalindustrie in de Europese Unie; men vroeg ons maatregelen te nemen tegen de dumping van warm gewalst bandstaal uit Bulgarije, Iran, Joegoslavië, India, Taiwan en Zuid-Afrika, en tegen de subsidies waarmee India, Taiwan en Zuid-Afrika hetzelfde product ondersteunen. Onder de landen tegen wie deze klachten zijn ingediend bevindt zich geen enkel van de Zuid-Oost-Aziatische landen die momenteel stabilisatieprogramma's van het IMF uitvoeren. De Commissie is niet op de hoogte van oneerlijke handelspraktijken die van invloed zouden zijn op de invoer van staalproducten in de Gemeenschap, afgezien van de gevallen waar de Commissie zich al mee bezig houdt.
In 1998 werd er, tot september, 18, 5 miljoen ton staalproducten ingevoerd, verdeeld over eindproducten en halffabrikaten, wat 6, 6 ton meer was dan in dezelfde periode in 1997. Tegelijkertijd nam de export met 2, 7 miljoen ton af tot 18, 3 miljoen ton. De Europese Unie kwam daardoor uit op een handelstekort van 0, 2 miljoen ton, tegenover een overschot van 9, 2 miljoen ton het jaar daarvoor. De ongewone toename van de invoer van staalproducten in de Europese Unie leidde tot het instorten van de prijzen in de tweede helft van 1998.
Naar verwachting zal de vraag naar staal vanuit de staalverwerkende industrie in de eerste helft van 1999 afnemen, maar later weer aantrekken, waardoor de resultaten over het hele jaar toch vergelijkbaar zouden zijn met die van voorgaande jaren. Wij verwachten dat de invoer in 1999 hoog zal blijven.
Het is voor de Commissie moeilijk in te schatten hoeveel de staalindustrie van Zuid-Oost-Azië precies bijdraagt aan het economisch herstel van de regio, omdat dit per land verschillend is. Het is echter duidelijk dat verschillende landen daar aanzienlijk hogere winsten hebben gemaakt op hun staalproducten in 1998. Dat gaat onder meer op voor Zuid-Korea, Taiwan, Japan, China en Indonesië.
Op de topconferentie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten die op 18 december 1998 in Washington werd gehouden, is over verscheidene kwesties gesproken, onder andere over de invoer van staalproducten. De Commissie beklemtoonde de noodzaak om de markten open te houden en te voorkomen dat er vertraging zou optreden in het herstel van landen die waren getroffen door de crisis en bezig waren stabilisatieprogramma's van het Internationaal Monetair Fonds uit te voeren. Het is van fundamenteel belang dat alle betrokken partijen zich verantwoordelijk gedragen en zich aan internationale regels houden om de voordelen van een geliberaliseerde handel te behouden en escalatie van handelsconflicten te vermijden.
De Amerikaanse regering is zich ervan bewust dat het opwerpen van handelsbelemmeringen schadelijk zou zijn voor landen die ernstig getroffen zijn door economische moeilijkheden, maar staat ook onder sterke binnenlandse druk om te reageren op de recente schommelingen in de staalimport. Mogelijkerwijs treffen de Verenigde Staten de komende maanden handelsmaatregelen in verband met de staalimport. De Commissie zal de ontwikkelingen op de voet volgen om erop toe te zien dat het optreden van de VS in overeenkomst is met internationale handelsafspraken.
Ik wil nu kort ingaan op twee dingen die aan de orde zijn gesteld. Ik zal beginnen met wat mevrouw Miranda de Lage heeft gezegd over de gevolgen van de Aziatische crisis voor de scheepsbouw.
Na de devaluatie van verschillende Zuid-Oost-Aziatische munten, hebben met name de Koreanen geprofiteerd van het commerciële voordeel dat zij daardoor in deze sector verkregen. De industrie van de Gemeenschap is er echter in geslaagd om in 1998 een sterke positie op de wereldmarkt te behouden: van januari tot september 1998 sleepte onze industrie 29 % van alle nieuwe orders in de wacht, en Korea 22 %. De Commissie let er scherp op dat landen die een crisis doormaken, zoals ik al zei, de voorwaarden respecteren die zijn bepaald door het Internationaal Monetair Fonds, en dat geldt ook voor de structurele hervormingen en de relaties tussen overheid en industrie in Korea.
Dan nog enkele woorden over het effect van de laatste ontwikkelingen in Brazilië op de Europese industrie.
Ik denk dat het op dit moment nog moeilijk en veel te vroeg is om een correcte diagnose te stellen. Veel zal afhangen van de manier waarop de financiële markten reageren op de gebeurtenissen in Brazilië. Wij hebben hier - net als u, waarschijnlijk - het nieuws van vandaag voor ons liggen over de recente gebeurtenissen. Het Braziliaanse congres heeft een pakket noodmaatregelen aangenomen dat deel uitmaakt van de bezuinigingen die het Internationaal Monetair Fonds heeft geëist in ruil voor 42 miljard dollar steun; president Fernando Cardoso voert een bezuinigingsplan door waar deze maatregelen bij horen. De directeur van het IMF, Michel Camdessus, heeft gisteren nog zijn tevredenheid uitgesproken over de Braziliaanse toezegging om het programma uit te voeren waarover het land het eens is geworden met het IMF om de begroting op orde te stellen. Tegelijkertijd heeft de Braziliaanse president voortdurend positieve geluiden laten horen om het vertrouwen van investeerders te versterken.
Hoe dan ook bestaan er sterke handelsbanden tussen de Europese Unie en Brazilië, en hebben Europese bedrijven fors geïnvesteerd in industriële ontwikkeling in Brazilië, bijvoorbeeld in de auto-industrie. De Europese Unie importeert grote hoeveelheden grondstoffen uit Brazilië, en door de devaluatie van de real kunnen de prijzen van die producten natuurlijk gaan dalen, wat gedeeltelijk gunstige gevolgen heeft voor de Europese industrie. Anderzijds is het ook waar dat door die devaluatie de concurrentiepositie van Braziliaanse bedrijven die naar de Europese Unie exporteren erop vooruit kan gaan, terwijl die van Europese bedrijven die naar Brazilië exporteren erop achteruit gaat.
Dit zijn zo een paar kanttekeningen die ik wilde plaatsen bij de situatie die we nu meemaken, maar ik doe dat met gepaste voorzichtigheid zolang we nog niet weten hoe de financiële markten zich in de komende dagen en weken zullen gedragen.

Katiforis
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de succesvolle invoering van de gemeenschappelijke munt rechtvaardigt het verhoogde zelfvertrouwen van de Europese Unie en niemand wil op een dergelijk moment spelbreker zijn door pessimisme ten toon te spreiden.
Mijns inziens weten wij echter allen maar al te goed dat het succes van de Europese economie niet zozeer zal afhangen van onze monetaire prestaties, maar van de prestaties van onze reële economie. En daar is de situatie niet bepaald rooskleurig.
De werkloosheid is, naar men zegt, probleem nummer een. Ik vrees echter dat men voor de bestrijding daarvan nul inspanningen onderneemt. De werkloosheid heeft zich in weerwil van alle prognoses - en wat u zei, mijnheer de commissaris, zijn enkel prognoses - rond de 10, 5 % gestabiliseerd. Ook indien de werkloosheid met 0, 5 % zou afnemen, zou dat nog geen resultaat zijn om over naar huis te schrijven.
Wij zijn de optimistische woorden die de heer Delors aan het begin van ons mandaat in deze zaal uitsprak, allang vergeten. Hij sprak toen over 15 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen en een vermindering van de werkloosheid tot 6-7 %. In 1999 zal de Europese economie waarschijnlijk met slechts 1, 4 % groeien. De crisis op de kapitaalmarkten in de derde wereld is een crisis van de reële economie geworden. Het resultaat daarvan is een enorm verlies aan arbeidsplaatsen en inkomen, met alle gevolgen van dien voor onze export. De groei die plaatsvindt, komt uit de dienstensector bij ons en in de Verenigde Staten. In de industrie doet zich daarentegen reeds een duidelijk overschot aan productiecapaciteit voor. Daarom hoeft het ook niemand te verwonderen dat men in een dergelijke situatie begint te roepen om protectionistische maatregelen. Wat u zei, mijnheer de commissaris, over de staalindustrie is een protectionistische leer in een notendop. Dit is niet uw leer, maar wel een leer die steeds luider wordt in de grote parlementen, in het Congres van de VS en in andere besluitvormingsinstanties in de wereld. Dit is een uiterst gevaarlijke ontwikkeling. Niets is immers gevaarlijker dan een heropleving van de internationale handelsrestricties! Dat zal ten koste gaan van de economische zwakken.
Ik wil niet simplistisch zijn, mevrouw de Voorzitter, maar het gezonde mensenverstand zegt dat men een reeds moeilijke situatie niet nog moeilijker moeten maken en dat doen wij als wij de vraag in onze eigen economie aan banden leggen met dat 3 %-criterium van het Stabiliteitspact voor de tekorten. Uit de prognoses blijkt trouwens dat in de huidige economische situatie ook landen zoals Duitsland, Italië en Frankrijk, dat wil zeggen de grote Europese landen, deze grens in 1999 waarschijnlijk niet zullen kunnen respecteren. Moeten wij dan komen tot een werkloosheid van 25 % voordat wij ons restrictieve beleid gaan herzien? Wij hebben weliswaar de inflatie bijna geheel de kop ingedrukt, maar lopen nu het risico bij de werkgelegenheid nul op het rekest te krijgen.

Herman
Mijnheer de commissaris, op de gestelde vraag worden vrij algemene antwoorden gegeven. Wij kunnen ze alle, alsook uw commentaar erop, in onze kranten terugvinden.
Ik wil een eerste opmerking maken. Het was heel onverstandig afstand te doen van de instrumenten die het EGKS-Verdrag ons gaf. Ik vroeg destijds voorzichtiger te werk te gaan; wij wisten dat staalcrises zich regelmatig opnieuw voordoen. Vandaag staan we met lege handen.
U zegt ons dat de Commissie zal nagaan of de Verenigde Staten niet handelen tegen de internationale overeenkomsten of de internationale verbintenissen van de WHO. Dat komt een beetje laat. Zoals de heer Katiforis zojuist zei, hebben de Verenigde Staten reeds bepaalde maatregelen genomen en die lijken, in ieder geval op het eerste gezicht, niet te stroken met de WHO-verbintenissen.
De Commissie geeft ook een ontredderde indruk als ze ons zegt dat voorzichtigheid geboden is, dat de situatie moeilijk is en verder niets. Wij moeten de WHO ervan kunnen overtuigen dat wijzigingen van de wisselkoersen in bepaalde opzichten gelijkstaan met heffingen of douanerechten. Welk verschil is er tussen het opleggen van een douanerecht op de invoer van goederen en een muntdevaluatie om de concurrentiekracht te verbeteren? Er klopt iets niet. Anders moet men sterker de nadruk leggen op stabiele wisselkoersen en resoluut dezelfde weg inslaan als Japan en sommige lidstaten. Men moet ofwel de wisselkoersen stabieler maken, ofwel ervoor zorgen dat wij nog de middelen hebben om ons, net zoals de andere landen, te verdedigen.

Seppänen
Mevrouw de Voorzitter, er zijn al drie grote vulkanen uitgebarsten: een in Azië, een in Rusland en een in Latijns Amerika. De volgende vulkaan geeft al tekenen van een op handen zijnde eruptie: in China.
Het probleem is dat het kapitalisme via de kapitaalmarkten voor instabiliteit en onevenwichtigheid in de wereld zorgt. De kapitaalmarkten lijden aan inflatie. Op de kapitaalmarkten heerst dezer dagen hyperinflatie. Het begrip inflatie krijgt een verkeerde lading wanneer we geen rekening houden met het feit dat het op kapitaalmarkten de onbegrensde waardestijging van kapitaalgoederen betekent. Internationale instellingen geven in deze situatie geen goede raad. Ze geven aan alle landen, die toch onderling verschillend zijn, dezelfde adviezen en meestal luiden die: òf deflatie, òf het ondermijnen van de sociale zekerheid in de ontwikkelde landen. Deze instellingen, het IMF voorop, verhinderen niet dat er bosbranden ontstaan; ze proberen tegenvuren te ontsteken maar dat is niet voldoende. Wij zouden het ontvlammen geheel moeten zien te voorkomen, in dit geval ook de uitbarstingen van de vulkaan.
In deze situatie heeft links de gelegenheid. Het realkapitalisme brengt ons in moeilijkheden; laten we een gemeenschappelijke inschatting van de situatie maken en op basis daarvan actie ondernemen. De derde weg is de inhaalstrook. Wij, links en de groenen, moeten nu samen de tweede weg vinden.

Wolf
Mevrouw de Voorzitter, beste collega's, het gaat erom dat men niet steeds weer moet verzekeren dat het allemaal niet zo erg is, wat dan telkens tot crisismanagement op korte termijn leidt, maar juist strategieën moet ontwikkelen die het welbegrepen eigenbelang en niet moralistische adviezen in het centrum plaatsen. Het concrete gevaar van een niet meer te controleren deflatoir proces komt werkelijk steeds dichter bij. De geruststellingen dat dat allemaal geen probleem is, klinken steeds holler. Wij moeten inzien dat er geen duurzame stabilisatie van de financiële situatie in de wereld kan bestaan zonder een stabilisatie van de economie op wereldschaal en dat die er niet zal komen zonder een stabilisatie van de wereldgemeenschap. De vraag luidt dus niet, kort gezegd: hoe verwezenlijken wij een ander economisch en maatschappelijk bestel in de wereld, want dat is een illusie; het zijn de oude vragen van Keynes - niet zijn antwoorden - die weer actueel zijn.
Hoe krijgen wij een betalingssysteem in de wereld dat functioneert en dat bestand is tegen kortstondige irritaties en voorbijgaande fluctuaties? Hoe krijgen wij een mondiaal monetair beleid? Hoe krijgen wij een internationale handelsorganisatie die in staat is de goederenprijzen te stabiliseren? En ten vierde, hoe krijgen wij steunprogramma's met leningen tegen een lage rente en subsidies ter ondersteuning van de ontwikkelingslanden, waar men heden ten dage bij moet zeggen dat het vanwege de globalisering niet meer uitsluitend gaat om landen die zich ontwikkelen, maar ook om sectoren, projecten en branches.
Er wordt tegenwoordig ook hier veel te beperkt gesproken over antidumping en antisubsidiëring, hetgeen betekent dat men in feite bepaalde landen de voor hen mogelijke ontwikkelingskansen wil onthouden. Men moet de vraag anders stellen, namelijk: hoe kan men de reële vraag, die vandaag de dag inderdaad niet gedekt is, in financieel opzicht oplossen? Neem het voorbeeld van de wereldscheepvaart. Wij beschikken in de wereld over een scheepvaartvloot, die volslagen verouderd, niet ecologisch en onveilig is, terwijl haar vernieuwing werkelijk blijvende werkgelegenheid zou opleveren en een efficiënter gebruik van grondstoffen zou betekenen. Wij moeten dus niet steeds weer de verkeerde vraag stellen over de locomotief van de wereldconjunctuur, maar over een gemeenschappelijke wereldwijde investeringstrein, en daar kunnen wij Europeanen een bijdrage aan leveren, daar dragen wij een zekere verantwoordelijkheid die wij thans niet nakomen.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, geachte dames en heren, op dit moment is een delegatie van het congres van de VS in het Parlement aanwezig. U ziet dat onze discussie zeer actueel is en het is dringend nodig problemen die zich op wereldschaal voordoen, ook op wereldniveau aan te pakken. Het Europees Parlement mag dan wel bekritiseerd worden, omdat wij bij bepaalde kwesties misschien te voorzichtig en te bedachtzaam te werk gaan, toch geloof ik dat het wezenlijke criterium voor het Europees Parlement daarin bestaat dat wij de zaak de goede kant op sturen en resultaten bereiken.
Wij hebben ons in dit Parlement reeds vaker met de onrust op de internationale financiële markt bezig gehouden. Sinds luttele dagen hebben wij de euro in Europa, die ons tenminste in het gebied van de elf eurolanden en zodoende ook binnen de Europese Unie meer stabiliteit biedt. Dankzij de interne markt konden wij veel doen aan de problemen met de douanerechten en ook bij de subsidies bevinden wij ons op de juiste weg. Daarom ben ik u, geachte collega's, dankbaar dat wij ons vandaag opnieuw met dit onderwerp, en dan vooral met de consequenties voor Europa, bezig houden.
Hele industrietakken worden inmiddels geconfronteerd met nieuwe uitdagingen. Dat geldt zowel voor de farmaceutische industrie als voor de scheepsbouw en vooral ook voor de staalsector. Uitgerekend hier zijn onze uitvoermogelijkheden aanzienlijk geslonken. In Azië bijvoorbeeld met 56 %. Anderzijds heeft de interne markt te kampen gekregen met een sterk gestegen invoer uit deze regio. Men heeft het over een stijging van wel 700 %. Voor de eerste keer in de geschiedenis is de Europese Unie netto-importeur van staal geworden. Deze tendensen moeten wij in het belang van de betrokken industrie en haar werknemers tegengaan.
Gezien deze ontwikkelingen ben ik blij dat wij vandaag ook een delegatie van het congres van de Verenigde Staten in Straatsburg mogen begroeten. De VS heeft te maken met vergelijkbare, zij het niet zo omvangrijke uitdagingen. Wij kunnen deze ontwikkelingen enkel en alleen door samenwerking, gemeenschappelijke strategieën en gezamenlijke oplossingsvoorstellen de baas worden. Elke partij moet daarbij haar eigen aandeel voor haar rekening nemen, steeds echter in relatie met de daadwerkelijke lasten en mogelijkheden.
Daarbij speelt per slot van rekening ook de open toegang tot de markten een doorslaggevende rol. Handelspolitieke instrumenten omvatten ongetwijfeld ook antidumpingmaatregelen en procedures bij de Wereldhandelsorganisatie, telkens wanneer staatsinterventies de prijzen van exportgoederen drukken. Maar dit soort stappen mogen slechts het laatste redmiddel zijn. Op lange termijn hebben wij veeleer een constructieve transatlantische dialoog nodig, want slechts wanneer wij de vrije handel in goederen behouden en de regels van een eerlijke mededinging zowel hier als daar naleven, kunnen wij in de wereld stabiliteit bereiken.

González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik de commissaris bedanken voor zijn antwoord, dat misschien wat optimistisch was, maar toch ook blijk gaf van dezelfde ongerustheid die wij in onze vragen hebben uitgesproken. Degenen onder ons die in een regio als Asturië wonen, maken zich zorgen omdat er al meer dan 6.000 directe arbeidsplaatsen verloren zijn gegaan in de staalindustrie, naast de indirecte arbeidsplaatsen die daar nog eens bij opgeteld kunnen worden.
Voor ons is het heel belangrijk te voorkomen dat er nog meer werkgelegenheid verloren gaat. En dat is op het moment toch de voornaamste zorg van de Europese Unie: niet alleen nieuwe banen scheppen, maar er ook voor zorgen dat bestaande arbeidsplaatsen niet verloren gaan. Als dat niet gebeurt, zouden de banenplannen die in alle lidstaten bedacht zijn niet veel zin hebben.
In de resolutie die wij hebben ingediend, wordt voorgesteld om het opnieuw te hebben - en ik weet dat het geen populair thema is - over een heffing op het kapitaal waarmee in die landen wordt geschoven. We weten niet wat er gaat gebeuren in Brazilië - u heeft het zelf gezegd. We hebben het nieuws ontvangen, maar we weten nog niet wat het effect zal zijn op de economie van de Unie. En we weten ook nog niet of de Europese Unie erin zal slagen om, ondanks de paraplu van de euro, het hoofd te bieden aan de problemen waarmee uiterst belangrijke industrietakken zoals de staalindustrie, de scheepsbouw of de textielindustrie te maken zullen krijgen. De textielindustrie wordt niet genoemd in het amendement van de heer Kittelmann, maar wij zullen voorstellen om dat alsnog te doen, want dat is ook een zeer belangrijke sector.

Oreja
Mevrouw de Voorzitter, een minuutje om mijn dank uit te spreken voor de interventies van vanmorgen. Tegen mijnheer Katiforis - die ik op dit moment niet kan ontdekken - zou ik heel kort willen zeggen dat de Europese Unie volgens mij echt een ernstige fout zou begaan door op dit moment, waarop de wereldeconomie erg kwetsbaar is, protectionistische barrières op te werpen die van alle kanten net zulke reacties uit kunnen lokken en ons zo in een wereldwijde recessie doen belanden die erg lang zou kunnen duren.
Tegen de heer Herman - die ik hier ook niet zie - wilde ik zeggen dat de Commissie denkt dat het plan van de Amerikaanse staalindustrie niet bepalend zal zijn voor de politiek die de Verenigde Staten gaan voeren in verband met de spanningen op de staalmarkt, maar dat het eerder het beginpunt is van het onderhandelingsproces met het Congres en de staalindustrie dat binnen een paar maanden tot concrete maatregelen zou kunnen leiden.
Ik zou de heer Herman ook willen zeggen dat het EGKS-Verdrag nog steeds van kracht is. Onze staalindustrie gedraagt zich goed, en de maatregelen die de Verenigde Staten momenteel treffen zijn dezelfde die de Europese Gemeenschap ook aan het treffen is, dat wil zeggen, maatregelen die inhouden dat er handelspolitieke instrumenten worden toegepast.
Om antwoord te geven op enkele interventies, met name die van de heer Wolf, wil ik ook zeggen dat we het op dit moment vooral van belang vinden dat die landen die een crisis beleven daar zo snel mogelijk uitraken, want dat is niet alleen gunstig voor de betrokken landen, het zorgt er ook voor dat ze Europese producten kunnen importeren. Ik denk dus dat we enerzijds moeten zien hoe we ons in deze situatie redden, en anderzijds moeten bijdragen aan het herstel van die landen omdat dat eraan bijdraagt dat wij kunnen exporteren naar die landen.
De Wereldhandelsorganisatie staat, zoals bekend, niet toe dat er maatregelen worden genomen tegen devaluaties, en tot dusverre hebben de Verenigde Staten en de Europese Unie ook geen enkele maatregel van dien aard genomen.
Tenslotte wil ik tegen de heer Rübig zeggen dat wij ons tegen oneerlijke import moeten verweren met handelspolitieke instrumenten, dat wil zeggen, de instrumenten waar ik het daarstraks over had: antidumpingmaatregelen en maatregelen tegen subsidies. In het algemeen wil ik u nog zeggen dat ik vanmorgen aandachtig heb geluisterd naar alle interventies, en dat ik uw opmerkingen zal doorgeven aan mijn collega's in de Commissie.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Oreja.
Het debat is gesloten.
Ik heb overeenkomstig artikel 40, lid 5 van het Reglement zes ontwerpresoluties ontvangen.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Gezamenlijke ontwerpresolutie over de economische en sociale gevolgen van de internationale financiële crisis voor de Europese industrie.
Vóór de stemming over amendement 2
González Álvarez
Mevrouw de Voorzitter, in de oorspronkelijke resoluties werden de drie meest bedreigde bedrijfstakken genoemd: de staalindustrie, de scheepsbouw en de textielindustrie. In de gezamenlijke resolutie worden deze sectoren niet genoemd - door een fout bij het overschrijven, denk ik - maar er is een amendement van de heer Kittelmann waarin de staalindustrie en scheepsbouw wel worden genoemd. Nu hebben wij met hem en met andere collega's afgesproken om ook de textielsector toe te voegen, die belangrijk is voor ons land en voor andere landen. Als er geen bezwaren zijn, zouden wij het amendement van de heer Kittelmann met toevoeging van de textielsector zo aan kunnen nemen. Ik geloof dat iedereen het met dat voorstel eens is.
Het Parlement neemt de resolutie aan

Berthu
De Commissie heeft ons zojuist een redelijk optimistisch beeld geschetst van de economische en sociale gevolgen voor Europa van de wereldwijde financiële crisis. Ik durf geen uitspraken te doen voor geheel Europa, maar wat Frankrijk betreft zou ik me toch wat voorzichtiger willen opstellen.
Zelfs een beperkte terugval van de groei kan zeer negatieve gevolgen hebben voor een land dat geen enkele economische rek meer heeft. Welnu, Frankrijk is zo'n land. De verplichte inhoudingen hebben hier al een recordhoogte bereikt en na de invoering van de euro heeft het land geen beslissingsbevoegdheid meer op monetair gebied. Frankrijk kan zich in ieder geval niet de luxe veroorloven zijn begrotingstekort, dat al 1 % van het BNP bedraagt, verder op te laten lopen. Dit percentage is immers al het hoogste van de Europese Unie en staat bovendien al onder druk door de extra kosten die het socialistisch beleid met zich meebrengt. Hierbij moeten we onder meer denken aan de kosten van de 35-urige werkweek en die van het beleid inzake het omvangrijke vraagstuk van de illegalen. Maar ook de invoering van de euro en de oprichting van de Europese overheidsinstellingen die een doelmatig functioneren van de euro mogelijk moeten maken, verhogen de druk op de Franse begroting.
Ik zal niet terugkomen op het vraagstuk van de eenheidsmunt, aangezien mijn standpunt hierover al bekend is. Ik wil hier echter wel benadrukken dat de Europese Unie ons van nut kan zijn bij het bezweren van de crisis als ze een krachtig gemeenschappelijk handelsbeleid voert ter bestrijding van de dumppraktijken in bijvoorbeeld de staalindustrie of de scheepsbouw, of als ze zich inzet voor de naleving van het beginsel van de communautaire preferentie in bijvoorbeeld de landbouwsector. Ze moet ons ook helpen bij het voeren van de internationale onderhandelingen die moeten leiden tot stabilisering van de onderlinge wisselkoersen. Een dergelijk optreden ligt overigens geheel in het verlengde van een gemeenschappelijk handelsbeleid.
Maar we moeten ons geen illusies maken. Europa kan ons alleen een zetje in de rug geven. De oplossing moet toch grotendeels van de Fransen zelf komen. Ze hebben de keuze uit twee opties: of ze leggen zich neer bij de huidige situatie en staan toe dat Frankrijk, bij voortzetting van de huidige situatie, een vazalstaat van Europa wordt, of ze nemen het heft in eigen hand en zorgen ervoor dat de eigen soevereiniteit behouden blijft.

Toepassing gemeenschappelijk visserijbeleid
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0462/98) van de heer Novo, namens de Commissie visserij, over het werkdocument van de Commissie "Naar een betere toepassing van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) - Actieplan" (SEC(98)0949 - C4-0378/98).

Novo
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, ik wilde in dit verslag niet allen de concrete voorstellen van het actieplan van de Commissie, maar ook een aantal politieke kwesties in verband met het gemeenschappelijk visserijbeleid behandelen. Ik ben inderdaad van oordeel dat controle niet als een op zichzelf staande politieke prioriteit beschouwd kan of mag worden, maar veeleer een deel moet zijn van een geheel van ruimere krachtlijnen die de economische en sociale levensvatbaarheid van de sector en van de bevolkingsgroepen die van de visserij afhankelijk zijn, verzekeren.
Controle is ongetwijfeld van beslissend belang voor het welslagen van het visserijbeleid nu de voorraden van almaar meer soorten afnemen. Opdat de controle aanvaard wordt en doeltreffend is, moet zij evenwel correct, universeel, doorzichtig en eerlijk zijn. Bijgevolg dienen de regels vereenvoudigd te worden en moeten alle sociale partners, op het niveau van de lidstaten en op communautair niveau, daadwerkelijk en nauwer bij de opstelling van deze regels betrokken worden.
Bovendien moet de aanpassing van de visserijinspanning gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek - dat multilateraal en systematisch gebeurt en over voldoende financiële en menselijke middelen beschikt - dat een reëel beeld van de bestanden geeft en tevens op onafhankelijke en betrouwbare wijze de gevolgen van de verschillende bronnen van vervuiling voor de oceanen in kaart brengt.
Wij moeten de sector stabiliteit bieden, vooral inzake de toegang tot de bestanden. Het is dan ook van fundamenteel belang dat de nationale soevereiniteit over de twaalfmijlszones gewaarborgd wordt - waarbij zelfs de noodzaak van de uitbreiding van deze zones overwogen moet worden - en dat de voortzetting van de internationale visserijovereenkomsten verzekerd is.
Met het oog op de sociale ontwikkeling van de sector dient tevens een beleid gevoerd te worden dat gelijke algemene niveaus van arbeidsvoorzieningen en sociale zekerheid voor alle communautaire vissers vastlegt en dat de grondslagen legt voor een rechtspositie met een hoger levenspeil.
De algemene invoering van technologische innovaties is zeker positief, niet alleen om de betrouwbaarheid en de transparantie van de controle te verbeteren, maar ook om een algehele modernisering van de infrastructuur mogelijk te maken, met betere hygiënische en veiligheidsniveaus en een betere kwaliteit van de visserijproducten. Wij moeten echter ook de gevolgen van deze innovaties voor de productiviteit evalueren en we moeten overbevissing vermijden. Tevens moeten we voorkomen dat voorwaarden gecreëerd worden die tot concentraties van bedrijven en tot monopolies leiden, die helemaal niet aangepast zijn aan de economische realiteit van de sector.
Opdat deze krachtlijnen op algehele en geïntegreerde wijze kunnen worden uitgevoerd en de controle succesvol kan zijn, moeten zowel op het niveau van de lidstaten als op het niveau van de Unie voldoende financiële middelen voor het visserijbeleid uitgetrokken worden en mag de sector niet langer het ?arme broertje" zijn in de respectieve begrotingen. In dit verband voorspelt de wijze waarop de sector in Agenda 2000 behandeld wordt weinig goeds en moet de situatie volledig veranderen.
Inzake de voorstellen van het actieplan dient onderstreept te worden dat de bevoegdheden op het gebied van controle hoofdzakelijk bij de lidstaten liggen en blijven liggen. Dit betekent evenwel niet dat wij geen inspanningen moeten leveren voor echte samenwerking en uitwisseling van informatie - zonder dat de bepalingen inzake vertrouwelijkheid geschonden worden - voor de effectieve gelijkschakeling en betrouwbaarheid van de evaluatieprocedures, die almaar meer met computers gebeuren, en voor de vaststelling bij consensus van essentiële regels en inbreuken, alsmede van gelijkwaardige sancties.
Daarnaast moeten wij een consensus bereiken over de inspectieprocedures - waarbij voorgesteld wordt een gedragscode op te stellen - en moeten wij de samenwerking tussen de instanties bevorderen. Wij moeten echter ook een gelijkwaardige beroepsopleiding bevorderen en op alle niveaus meer personeel voor de controle inzetten.
Tevens moeten vast en zeker de procedures afgerond worden die een echte vergelijking van de vloten en hun respectieve productiviteit mogelijk maken, zodat een aantal landen de in het kader van de operationele plannen gedane toezeggingen ook nakomen. Daarnaast moet worden aanvaard dat de vrijwillige vermindering van de visserijinspanningen niet uitsluitend via de inkrimping van de vloten, maar ook via vrijwillige werktijdverkorting verloopt. Deze maatregelen moeten hoe dan ook altijd gepaard gaan met algemene en passende compensaties, programma's voor beroepsopleiding en steun voor omscholing.
In het verslag worden strengere controles op schepen van derde landen en schepen die onder zogenaamde goedkope vlaggen varen verdedigd, zowel op de toegang tot de visbestanden als op de ontscheping. Wij pleiten voor het verplicht volgen van deze schepen in communautaire wateren via satelliet en voor gelijkwaardige controles in communautaire en internationale wateren.
Tenslotte wordt ook meer certificering van de in de Europese Unie ontscheepte en verkochte producten van beslissend belang geacht. Hiertoe moet de herkomst van deze producten gecontroleerd worden - met inachtneming van de sociale en milieuvoorwaarden voor de productie, de minimumafmetingen voor de soorten en de communautaire voorschriften voor volksgezondheid en hygiëne - en moet ook de controle op het vervoer van de ontscheepte producten tot het laatste verkooppunt versterkt worden, zodat wij over betrouwbare gegevens inzake de herkomst en het legaal karakter van de verkochte producten beschikken.
De rapporteur en het Parlement rekenen er nu op dat de Commissie en de Raad terdege rekening houden met alle politieke krachtlijnen die wij vandaag aannemen en dat deze, als ze gevolgd worden, op positieve wijze aan een betere toepassing van het gemeenschappelijk visserijbeleid kunnen bijdragen.
Tenslotte wil ik alle collega's danken voor hun bijdrage aan dit verslag en dank ik in het bijzonder alle diensten van het secretariaat van de Commissie visserij voor de inzet die zij bij de opstelling van dit verslag betoond hebben.

McMahon
Mevrouw de Voorzitter, de heer Novo heeft een zeer interessant verslag ingediend. In een week waarin we het financieel beheer en de activiteiten van de Europese Unie besproken hebben komt het bijzonder goed uit dat we het hier als sluitstuk van de vergadering gaan hebben over de regulering van een van de weinige vormen van gemeenschappelijk beleid die we kennen, namelijk het visserijbeleid.
De Commissie heeft een vijfjarenplan opgesteld voor de komende vijf jaar van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Toen mijn partij verleden jaar de leiding van de Raad onder voorzitterschap van de heren Cunningham en Elliot op zich nam, werd er een hoge prioriteit toegekend aan controle en de toezicht op controle. Dit is van groot belang want, zoals we deze week gezien hebben, niets doet meer afbreuk aan de reputatie van de Unie dan onderlinge ruzie en beschuldigingen van omkoperij en bedrog. De visserij is een van de gebieden waar dit op grote schaal gebeurt. Zo werd bijvoorbeeld in Greenock, mijn eigen kiesdistrict, verleden jaar een Spaanse trawler aangehouden en in beslag genomen vanwege illegale visvangst buiten de Ierse kust. Ongetwijfeld zullen er Schotse en Ierse vissersvaartuigen elders in beslag genomen zijn.
Alle vissers, ongeacht hun nationaliteit, zijn er zeer bedreven in om regels in hun eigen voordeel uit te leggen en de schuld aan buitenlanders te geven, of dat nu Ieren, Denen of Spanjaarden zijn. Dit gebeurt in de hele Europese Unie, en het is daarom van belang dat de Commissie en de lidstaten bij elkaar komen om een aantal gemeenschappelijke regels en verantwoordelijkheden vast te leggen. Lidstaten moeten hun verantwoordelijkheid onder ogen durven zien en wij, als leden van het Parlement, moeten daartoe een bijdrage leveren door voldoende middelen voor inspectie en waarneming vrij te maken.
Het treft ook bijzonder dat de heer Novo als rapporteur optreedt. Portugal heeft immers een niet te evenaren satellietwaarnemingssysteem waaraan onze Commissie visserij verleden jaar nog een bezoek heeft gebracht. Ik was zeer onder de indruk toen ik zag hoe de satellietwaarneming werd uitgevoerd en hoe er vervolgens vliegtuigen op verkenning werden gestuurd. Deze kunnen foto's van vaartuigen nemen, en als deze zich op de verkeerde visgrond bevinden kan de bemanning onderhanden genomen worden en door de rechter beboet worden. Het is een zeer succesrijke methode.
Mijn eigen regering heeft een systeem van aangewezen havens in het leven geroepen, dat het aan land brengen van illegale vangsten moet verhinderen. Dit is een ernstig probleem geworden in het Verenigd Koninkrijk. De Vereniging van vishandelaren in Aberdeen heeft hierover bij mij gelobbyd vanwege haar bezorgdheid over de gevolgen van de illegale visvangst voor de visprijzen in het noorden van Schotland. Dit zijn sommige van de gebieden die in het verslag vermeld worden. Dit is een zeer goed verslag. De Commissie heeft een aanvaardbaar werkdocument opgesteld, en hopelijk kan een juiste controle op het gemeenschappelijk visserijbeleid ingesteld worden door gezamenlijke inspanning van de Commissie visserij van het Parlement, de Commissie zelf en de Raad, die beide hun verantwoordelijkheid ten dezen onder ogen dienen te zien.

Cushnahan
Mevrouw de Voorzitter, het succes van het gemeenschappelijk visserijbeleid hangt af van een doeltreffende controle en een strenge handhaving. Dit geldt zowel voor niet-communautaire vaartuigen als de vissersvloten van lidstaten. Sommige visvoorraden zijn door overbevissing zeer sterk uitgedund. Daardoor worden vissers en vissersgemeenschappen, die vaak deel uitmaken van de armste perifere gebieden van de Europese Unie, in hun huidige levensonderhoud bedreigd. Maar net zo belangrijk is dat hun toekomst op lange termijn wordt bedreigd.
Ik ben tevreden over dit verslag en ben van mening dat de rapporteur terecht kritiek heeft op bepaalde lidstaten vanwege het feit dat zij verzuimd hebben om adequate gegevens te leveren. Het is volstrekt onaanvaardbaar dat vaartuigen in het Middellandse-Zeegebied vrijgesteld zijn van de verplichting om logboeken en vangstaangiften bij te houden, in tegenstelling tot de voorwaarden waaraan vaartuigen elders in de wateren van de Europese Unie zijn blootgesteld. Wij hebben immers te maken met een gemeenschappelijk visserijbeleid; en dat kan alleen betekenen dat de gemeenschappelijke regels en verplichtingen die daaruit voortvloeien op iedereen in gelijke mate van toepassing zijn.
Wij moeten de controlemethoden verbeteren en strengere straffen voor overtredingen opleggen. Er is meer samenwerking nodig tussen de Commissie en de lidstaten, teneinde een doeltreffende tenuitvoerlegging van de controle op het gemeenschappelijk visserijbeleid te bewerkstelligen, zelfs al zijn de lidstaten zelf verantwoordelijk voor die controle. Die samenwerking zal nooit volledig zijn zolang de voornaamste betrokkenen bij dat beleid, namelijk de vissers, de producentenorganisatie en de reders door ons buitengesloten worden.
Aangezien controlemaatregelen nadelige gevolgen voor de betreffende bedrijfstak kunnen opleveren, moeten wij tevens steun geven aan de dringende oproep van de rapporteur voor het uitvaardigen van nieuwe maatregelen inzake herscholing en economische omschakeling. Verder is het van levensbelang dat lidstaten hun wateren openstellen voor communautaire inspecteurs, teneinde een volledige en meer doeltreffende samenwerking tussen de nationale en de communautaire overheden mogelijk te maken.
Bovendien zal een doeltreffende controle op het gemeenschappelijk visserijbeleid ook onvolledig zijn als er geen maatregelen op het gebied van de afzet van visproducten genomen worden. Verder is controle op de grootte ook een onmisbare factor in de ontwerpplannen voor een doelmatig controle.
Tot slot wil ik iets zeggen dat mijn eigen land betreft. De Ierse marine is verantwoordelijk voor het controleren van zo'n 20 % van de communautaire territoriale wateren. Ondanks de schrale financiële middelen die ter beschikking staan, kwijt de marine zich op buitengewoon voortreffelijke wijze van haar taak. Hoewel de Europese Unie behulpzaam is geweest met het verstrekken van extra financiële middelen, is er altijd méér nodig. De reden waarom ik dit punt onderstreep ligt in het feit dat de functie die de Ierse marine in deze controle vervult als zodanig niet Iers is; het is een communautaire taak die de Ierse marine op zich heeft genomen. De Commissie zou veel meer middelen beschikbaar moeten stellen, aangezien de taak die hier wordt uitgevoerd zonder de minste twijfel een gunstige invloed zal hebben op het leven van de vissers in de gehele Europese Unie.

Hudghton
Mevrouw de Voorzitter, het actieplan van de Commissie voor controle, als het verwezenlijkt wordt, moet als een positieve stap gezien worden in de verbetering van het uitvoeren van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Naar ik vrees is de controle op dit beleid, ondanks herhaalde pogingen, nog steeds ineffectief. Ik neem aan dat wij daar allemaal wel voorbeelden van kunnen geven. Daarom is het belangrijk de noodzaak te onderstrepen van het feit dat toezicht op naleving een communautaire taak is en niet een zaak die alleen bepaalde lidstaten aangaat.
Gelijkheid van toepassing met betrekking tot toezichtsmethoden en uitvoeringsnormen geldt onveranderlijk voor de hele Europese Gemeenschap, en er moet een einde gemaakt worden aan de ongelijkheden die er bestaan.
In dit kader begroet ik de verordening die onlangs is aanvaard met betrekking tot de instelling van een controlesysteem, dat van toepassing is op het gemeenschappelijk visserijbeleid waarbij de inzet van niet alleen nationale, maar ook communautaire inspecteurs benadrukt wordt. De toepassing van nieuwe technologieën in de verbetering van de tenuitvoerlegging is een stap in de goede richting, maar het is duidelijk dat zulke methoden op de juiste wijze, en op gelijke basis, voor alle lidstaten gefinancierd moeten worden. Het valt nauwelijks te verwonderen bijvoorbeeld dat Schotse vissers hun ergernis uitspreken over het feit dat zij geen toegang hebben tot de steun die wel voor de vissers van andere lidstaten beschikbaar is. Dergelijke ongelijkheden ondermijnen mijns inziens de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
Ik ben het roerend eens met de stelling in het verslag dat het principe van gelijke strafnormen voor gelijke overtredingen voor de hele Europese Unie op zou moeten gaan. Een rechtvaardige en consequente toepassing van de regels is belangrijk, maar, en hier spreek ik wederom mijn instemming met het verslag uit, het controlesysteem moet een integrerend bestanddeel vormen van het geheel aan maatregelen waarmee het gemeenschappelijke visserijbeleid ten uitvoer gelegd wordt. Er moet een bredere aanpak van de visserij komen, die onder andere doorzichtigheid, samenwerking en harmonisatie van gegevens en bestuursdocumenten met zich meebrengt. Als een van de eerste vereisten voor een geslaagde tenuitvoerlegging geldt dat de visindustrie meer betrokken moet zijn bij het hele proces, van besluitvorming tot tenuitvoerlegging. Wij moeten ernaar streven om dat te bereiken.
Het systeem van aangewezen havens in het Verenigd Koninkrijk mag weliswaar met de beste bedoelingen zijn ingevoerd, maar het heeft nauwelijks soelaas geboden aan havens die niet aangewezen zijn, maar wel een visverwerkingsindustrie hebben die belangrijk is voor de betrokken gemeenschappen.

Berthu
Mevrouw de Voorzitter, ik spreek namens de heer Souchet, ondervoorzitter van de Commissie visserij, en op basis van zijn aanwijzingen.
Het pleidooi van onze collega Novo en de Commissie visserij over de noodzaak om het gemeenschappelijk visserijbeleid beter toe te passen steunt op vier krachtlijnen waar wij volledig achter staan. Ten eerste, het probleem van de controles. Ze moeten billijk zijn en daarom moet men een beroep doen op de nieuwe technologieën. Dat probleem moet echter in een ruimer kader worden aangepakt en in nauw overleg met de sector. Ten tweede, de noodzaak van een krachtdadige internationale actie opdat de maatregelen voor een verantwoorde beoefening van de visserij van toepassing zijn zowel op de vissers van derde landen als op die van de Europese Unie, zodat onze vissers er niet het slachtoffer van worden. Ten derde, de prioritaire rol van het wetenschappelijk onderzoek, en dit om te voorkomen dat beslissingen worden genomen die worden betwist omdat ze niet wetenschappelijk onderbouwd zijn, zoals onlangs die omtrent de drijfnetten. Ten vierde, een krachtige politieke bereidheid om de visserijsector in de communautaire begroting niet langer als het zwakke broertje te behandelen, maar om hem als een specifieke troef van de EU-landen te erkennen. Die krachtlijnen lijken ons uitstekend en wij zullen dan ook voor het verslag stemmen.

Oreja
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, in de eerste plaats wil ik u, namens de Commissie, bedanken voor het opstellen van dit verslag, dat laat zien dat de Commissie en het Parlement grotendeels op één lijn zitten.
Ik zal me beperken tot twee concrete dingen die in het verslag worden genoemd. De Commissie deelt de opvatting dat er binnen het gemeenschappelijk visserijbeleid sprake moet zijn van een globale samenhang, en vindt dat controles zich moeten uitstrekken tot alle activiteiten in de visserijsector en op een billijke manier moeten worden uitgevoerd. Ook kan de Commissie zich vinden in het belang dat u hecht aan transparantie en samenwerking, zowel tussen lidstaten onderling als met de Commissie. Dit laatste is trouwens zowel in het plan zelf, als in ons voorstel tot wijziging van de controleverordening terug te vinden.
Andere punten uit het verslag zijn al verwerkt in de gewijzigde controleverordening die in december is vastgesteld door de Raad. Wij hebben de gelegenheid gehad daarover van gedachten te wisselen naar aanleiding van het verslag van de heer Teverson, dat door u is aangenomen. Het gaat om punten als het verscherpen van de controles na ontscheping, de samenwerking tussen de lidstaten en de Commissie, de controle op schepen uit derde landen, en zelfs het gebruik van nieuwe controletechnieken zoals controle per satelliet; en tenslotte de kwestie - die op dit moment nog toekomstmuziek is - van harmonisatie van sancties en overtredingen, die bij dezelfde gelegenheid ook is besproken.
Sommige zaken die in het verslag aan de orde worden gesteld staan in een zodanige relatie tot de controle op de visserij, dat beslissingen daarover in een andere context thuishoren. Ik heb het dan over zaken zoals steun uit het sociaal fonds voor scholing in de visserijsector of de controles in internationale wateren, die in principe worden besproken in de bevoegde regionale visserijorganisaties.
Hetzelfde gaat op voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de controlekosten die zijn goedgekeurd door de lidstaten, wat is geregeld door beschikking 95/527. Uw verslag zegt ook dat er, voorafgaand aan de controle op de visserij, wetenschappelijk onderzoek zou moeten worden gedaan naar de toestand van de visbestanden. De Commissie deelt die mening, ook al zal zij deze kwestie anders aanpakken.
Voor het overige, waarde collega's, hebben wij een groot gewicht toegekend aan de deelname van de visserijsector in deze initiatieven, om meer medewerking en betere informatie te krijgen. We hebben de basis gelegd voor het aannemen van gemeenschappelijke criteria om het potentieel en de omvang van de communautaire vissersvloten te meten, en wij hebben in oriënterende gesprekken met de lidstaten beloofd dat we zullen kijken naar de mogelijkheden om te komen tot een gemeenschappelijke omschrijving van wat de inspecties inhouden. De Commissie heeft kennis genomen van de opmerkingen van het Parlement over de samenstelling van de lijst met proefprojecten, die het Parlement onevenwichtig vindt omdat deze teveel gericht is op bepaalde gebieden, en zal aandachtig en onbevooroordeeld de mogelijkheid onderzoeken om de plaats die is toegekend aan de Middellandse Zee te verbeteren.

De Voorzitter
Hartelijk dank, commissaris Oreja.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
Het Parlement neemt de resolutie aan

Teruggooi van vis
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0403/98) van mevrouw Hardstaff, namens de Commissie visserij over het probleem van de teruggooi van vis.

Hardstaff
Mevrouw de Voorzitter, voor ik begin zou ik willen verzoeken of de stemming aan het begin van de volgende vergadering in Brussel gehouden zou kunnen worden. Er zijn op het ogenblik niet meer dan 38 leden aanwezig, en ik ben er zeker van dat sommigen van die aanwezigen binnen een half uur, terwijl het debat nog aan de gang is, de vergadering zullen moeten verlaten. Ik zou het prettig vinden om te weten dat een redelijk aantal leden in de gelegenheid zijn geweest om te stemmen.

De Voorzitter
Mevrouw Hardstaff verzoekt de stemming tot de volgende vergadering in Brussel uit te stellen.
Het Parlement willigt het verzoek in

Hardstaff
Ik dank u zeer, mevrouw de Voorzitter. Vis is het enige belangrijke voedingsmiddel op het Europese menu dat nog steeds gejaagd en niet of nauwelijks gekweekt wordt. In deze eeuw hebben zich belangrijke technologische ontwikkelingen voorgedaan op het gebied van de vangstmethoden. Deze hebben geleid tot een massale verhoging van de vangsten, met als resultaat een overeenkomstige, ernstige vermindering van de wereldwijde visvoorraden. Er zijn wereldwijd veel maatregelen ingevoerd, met name door het gemeenschappelijk visserijbeleid, om te trachten de afname van de visbestanden tegen te houden en terug te draaien.
Helaas hebben de vangstquota en de totaal toegestane vangsten die ingevoerd zijn om dit probleem het hoofd te bieden een ander probleem in het leven geroepen, namelijk het teruggooien van zowel boven de geldende vangstquota gevangen vis als van quotavrije vis. Op zichzelf levert dit enorme aantallen dode vis op. Veel vissen worden teruggegooid omdat ze van de verkeerde soort zijn, of omdat ze ondermaats of nog niet volwassen genoeg zijn, en dus vóór het paaien sterven. Naar schatting wordt tussen de 20 en 40 % van alle vangsten teruggegooid. Niet alle teruggooi betekent schade voor het ecosysteem: soms gebeurt het met soorten die niet onder druk staan, of die als voedsel voor andere soorten dienen. Desalniettemin bestaat er geen twijfel over dat het teruggooien, met name van onvolwassen vis en van soorten die al onder druk staan, een belangrijke oorzaak is voor de uitdunning van de visbestanden. De vissers zelf zijn zeer verbolgen over het feit dat ze delen van hun vangst terug moeten gooien, aangezien die verkocht zouden kunnen worden als de verordeningen niet bestonden.
Wij kunnen niet ontkomen aan de noodzaak om de totale visserij-inspanning op korte termijn te verlagen. Met technische maatregelen kunnen wij veel bereiken, maar dergelijke maatregelen moeten binnen het kader van een streng gecontroleerde totale inspanning genomen worden. Grotere maaswijdten en een bredere invoering van zakvormige netuiteinden met vierkante mazen spelen hierbij duidelijk een hoofdrol, alsmede ander geselecteerd vistuig dat ondermaatse vis en niet-doelsoort vis laat ontsnappen.
Ook noodzakelijk is echter een zorgvuldige bewaking van paaiplaatsen, die op korte termijn moet resulteren in de sluiting van bepaalde visgebieden. Als een vangst meer dan 15 % vis bevat die nog niet volwassen genoeg is, dan zouden vaartuigen wettig verplicht moeten zijn om dat gebied te verlaten.
Er moet nader communautair onderzoek komen naar technieken om de soorten vis te identificeren die als gevolg van het teruggooien het meest in onze wateren bedreigd worden; verder moet er onderzoek gedaan worden naar het gedrag van vissen, met het oog op ontwikkeling van selectieve vistuigen die het meest geschikt en doeltreffend zijn.
Het door mij opgestelde verslag vraagt in het bijzonder om een proefproject en daarmee gepaard gaand onderzoek teneinde uit te zoeken of het Noorse systeem, dat alle teruggooi verbiedt, van nut kan zijn in het behoud van één of meer speciaal bedreigde visbestanden. Een dergelijk proefproject moet door een zekere flexibiliteit gekarakteriseerd worden, teneinde het mogelijk te maken dat ten hoogste 10 % van de boven de geldende quota gevangen vis op de markt wordt verkocht, en in mindering gebracht wordt op het quotum van het daaropvolgend jaar. Hoewel er hierbij natuurlijk geen sprake moet zijn van overbevissing, zou een dergelijke maatregel de vissers stimuleren om zich aan het teruggooiverbod te houden.
Doelsoortvis moet, onder de juiste inspectievoorwaarden, alleen in aangewezen havens aan land gebracht kunnen worden. Hierdoor wordt de hoeveelheid boven de quota gevangen illegale vis die als smokkelwaar op de markt gebracht wordt ingeperkt. Aan land gebrachte vis die niet geschikt is voor menselijke consumptie moet, waar het economisch verantwoord is, gebruikt worden voor verwerking tot vismeel of visolie, om minder afhankelijk van de industriële visserij te kunnen zijn.
De lidstaten moeten ook hun bijdrage leveren door volledig met de Commissie samen te werken, met het doel om de visgronden binnen hun rechtsgebied die bedreigd worden zo nodig te sluiten, en erop toe te zien dat de controles en de inspectie waarvoor zij zelf verantwoordelijk zijn grondig en doelmatig ten uitvoer gelegd worden. Vissers tonen zich buitengewoon verontwaardigd als zij vinden dat zijzelf onderworpen worden aan zeer strenge controles, terwijl anderen die niet tot hun lidstaat behoren verordeningen ongestraft kunnen schenden.
De aquacultuur is voorgesteld als middel om in de behoefte aan meer vis te voorzien, met name voor de visverwerking, om hierdoor de druk op de meest gewilde en bedreigde soorten te verlagen. Dit zou ook de werkgelegenheid bevorderen in gebieden die door lagere vangsten in de traditionele visserij getroffen zijn.
Er bestaat geen unieke of eenvoudige oplossing voor het probleem van de teruggooi. Een veelheid aan onderling verbonden maatregelen is vereist om daadwerkelijk effect te sorteren. Maar vóór alles moeten de vissers zelf volledig bij het besluitvormingsproces betrokken worden, aangezien zij het zijn die eventueel overeengekomen strategieën waar moeten maken.
Het is van groot belang dat wij de opleidingsmogelijkheden verbeteren, zodat de organisatie van beroepsopleidingen in de visserijsector van hetzelfde kaliber is als in de landbouw en het onderwijs. Als al diegenen die bij de visvangst zijn betrokken de redenen voor de vele maatregelen die ingevoerd worden om de vis in stand te houden net zo goed begrijpen als de technische details die het vangen van die vis met zich meebrengt, dan zullen zij bereid zijn om in het uiteindelijke belang van hun bedrijfstak samen te werken.
Tot slot, als de globale visserij-inspanning verlaagd moet worden, dan zullen minder dagen op zee doorgebracht worden en zullen minder mensen aan de visvangst deelnemen. De Europese Unie moet erop toezien dat er financiële middelen beschikbaar gesteld worden om de gebieden die bijna geheel afhankelijk van de visserij zijn te helpen om zich aan te passen en om alternatieve werkgelegenheid te scheppen.
Ik ben van mening dat een combinatie van dergelijke strategieën in belangrijke mate de verspillende teruggooi van goede kwaliteit consumptievis zal kunnen verlagen.

Cushnahan
Mevrouw de Voorzitter, de Fractie van de Europese Volkspartij juicht dit initiatief vooral toe omdat het het eerste initiatief van de Europese Unie is dat de teruggooi van vis betreft. Het laat zien dat de Europese Unie op dit ogenblik met andere internationale organisaties daadwerkelijk bezig is om iets aan het teruggooiprobleem te doen. Hierbij moet echter opgemerkt worden dat het probleem van de teruggooi niet alleen met de vangst van jonge exemplaren te maken heeft, maar ook met de schade die aan de visbestanden wordt toegebracht. Het verslag richt zich uitsluitend op het probleem van de jonge exemplaren, maar het teruggooien heeft veel meer consequenties. In de praktijk heeft het negatieve gevolgen voor visbestanden, voor de afzet van soorten die niet voor menselijke consumptie geschikt zijn, voor technische maatregelen, enz.
Daarom is het belangrijk, zelfs al steunen wij het verslag, dat wij waakzaam blijven met betrekking tot alle door de Commissie genomen initiatieven om het probleem effectief en in een breder kader aan te pakken.
De belangrijkste actoren in het oplossen van de teruggooiproblemen zijn de lidstaten. Zij zijn het immers die de Commissaris moeten steunen als deze besluit om visgronden binnen de territoriale wateren of het rechtsgebied van de betrokken lidstaten te sluiten wanneer het duidelijke doel hiervan instandhouding van visbestanden is.
Het verslag legt de nadruk op de noodzaak voor verder onderzoek naar de teruggooi van vis en de biologische, mariene en economische gevolgen daarvan. Dit moet echter slechts gezien worden als een eerste stap op weg naar de aanpak van het probleem, zowel op Europees als op internationaal niveau. Er worden nog andere maatregelen in het verslag vermeld, zoals de tenuitvoerlegging van nieuwe technische maatregelen, de verplichting om vangsten in specifieke vishavens aan land te brengen, en een vaste referentieprijs voor soorten die niet geschikt zijn voor menselijke consumptie.
De Fractie van de Europese Volkspartij zal met aandacht blijven uitkijken naar verdere voorstellen van de Commissie en, hoewel wij onze twijfels hebben over de beperkte aanpak die door de rapporteur wordt gevolgd, zijn wij bereid om haar onze steun in deze belangrijke zaak te geven.

Oreja
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie verwelkomt de mogelijkheid om haar mening te kunnen geven over dit initiatiefverslag van de Commissie visserij, en ik wil om te beginnen de Commissie visserij, en mevrouw Hardstaff in het bijzonder, bedanken voor het opstellen van dit verslag. De Commissie onderschrijft, in grote trekken, het merendeel van de conclusies en aanbevelingen die in de ontwerpresolutie staan, en wij constateren met tevredenheid dat het verslag benadrukt dat het van vitaal belang is de selectiviteit van vistuigen te vergroten.
Het verslag bevat ook een verwijzing naar het invoeren van een verbod op het teruggooien van vis. Zoals de leden van de Commissie visserij al weten, is de Commissie het, om een aantal redenen, niet helemaal eens met het idee om de teruggooi van vis zonder meer te verbieden, maar de nieuwe verordening inzake technische instandhoudingsmaatregelen - die op 1 januari 2000 in werking zal treden - bevat een flink aantal bepalingen die zouden moeten leiden tot een verhoogde selectiviteit van de vistuigen, en daarmee tot een vermindering van de verplichte teruggooi.
De Commissie zal aandacht besteden aan de suggestie in het verslag om te onderzoeken of het nut kan hebben om, bij wijze van proef, het teruggooien van één of twee vissoorten te verbieden.
Tenslotte, mevrouw de Voorzitter, wil de Commissie nogmaals haar dank uitspreken voor dit verslag.

Rübig
Mevrouw de Voorzitter, tot slot wil ik alleen maar zeggen dat wij een zeer inspannende week hebben gehad en dat er één werkelijk belangrijk punt was: de vertegenwoordiger van de Raad heeft ons toegezegd dat de Raad zich nu ook met de veiligheid in Brussel zal bezighouden.

De Voorzitter
Dat is belangrijke informatie. Hartelijk dank, mijnheer Rübig.
Het debat is gesloten.
De stemming over het verslag van mevrouw Hardstaff vindt op 28 januari 1999 in Brussel plaats.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement te zijn onderbroken.
De vergadering wordt om 12.20 uur gesloten

