Daden van zeepiraterij (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over zeepiraterij.
Dominique Bussereau
Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, op zaterdag 14 september - een paar dagen geleden dus - is een Frans tonijnvissersvaartuig op 420 mijl van de Somalische kust door piraten gekaapt. Dat was geen geïsoleerd incident. Sinds begin juli zijn er tien vaartuigen gekaapt, waarbij 250 zeelieden zijn gegijzeld. Vissersvaartuigen zijn om begrijpelijke redenen niet al te gretig om in die buurt te opereren, en de ongeveer vijftig Franse en Spaanse tonijnvissersvaartuigen die tussen Somalië en de Seychellen aan het vissen waren, zijn weer naar laatstgenoemde eilandengroep gevaren.
Het is niet alleen zo dat piraterij steeds vaker voorkomt, het begint nu ook duidelijk te worden dat dit soort acties niet langer uitsluitend vlakbij de kusten plaatsvinden, maar steeds verder op zee, tot in de internationale wateren. Op die wijze worden niet alleen de activiteiten van visserij- en vrachtschepen verstoord, maar ook - en dat is heel erg - die van vaartuigen die zich in het kader van humanitaire missies verplaatsen, en dan in de eerste plaats het Wereldvoedselprogramma, een programma waarmee essentiële hulpgoederen worden verstrekt aan de vele ontheemde gemeenschappen in Somalië.
Dit fenomeen heeft overal ter wereld tot verontrusting geleid. De Franse president Sarkozy heeft onlangs gezegd dat dit geen geïsoleerde gevallen meer waren, maar een criminele industrie die niet alleen een bedreiging vormt van één van de fundamentele vrijheden - het recht op vrij verkeer - maar ook van het recht op het bedrijven van internationale handel. De Franse president sloot zijn betoog af met de volgende uitspraak: "de wereld kan dit niet aanvaarden".
Dat is de achtergrond waartegen de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in mei en juni de resoluties 1814 en 1816 heeft aangenomen. Om een antwoord te formuleren op de verslechterende situatie werkt de Veiligheidsraad nu aan een nieuwe resolutie die erop gericht is de internationale gemeenschap te mobiliseren teneinde de preventieve en repressieve instrumenten die het huidige zeerecht en de resoluties van de Veiligheidsraad reeds bieden, efficiënter in te zetten.
De EU-lidstaten zijn daar al mee begonnen: ze hebben op 26 mei aangegeven dat ze vastberaden zijn om samen iets te ondernemen tegen de piraterij langs de kust van Somalië. De Raad heeft op 5 augustus een concept voor crisisbeheer goedgekeurd. Niet lang daarna - op 15 december - heeft de Raad Algemene Zaken en Buitenlandse Betrekkingen een strategische militaire optie aanvaard, die marine-interventie in het kader van het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid mogelijk moet maken. Ik wijs u er formeel op dat het inzetten van een marineoperatie inderdaad wordt overwogen. De Franse voorzitter heeft dat afgelopen dinsdag aan het einde van de zojuist genoemde Raadsvergadering tegen de Commissie buitenlandse zaken zo gezegd.
Een dergelijke actie is dringend nodig, en om zo'n operatie mogelijk te maken heeft de Raad allereerst een cel voor de marinecoördinatie opgezet. Die wordt geleid door een hooggeplaatste Spaanse officier en bestaat uit vier zeevaartdeskundigen die de uitwisseling van informatie tussen koopvaardijschepen en marinevaartuigen in de regio moeten vergemakkelijken, zowel op een regelmatige als op een ad-hocbasis. Deze cel heeft haar basis in Brussel en zal verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning van de acties die de lidstaten in de context van bescherming en surveillance langs de Somalische kust gaan ondernemen. Dit initiatief valt uiteen in drie delen. Om te beginnen worden bepaalde kwetsbare vaartuigen in de Golf van Aden begeleid; daarnaast zullen humanitaire konvooien die in de kader van het Wereldvoedselprogramma naar Somalië varen, bescherming genieten; tot slot zal er surveillance worden uitgevoerd in de visserijzones langs de zuidkust van Somalië. Lidstaten met marine-eenheden langs de Somalische kust worden verzocht de cel van hun operaties op de hoogte te houden, om zo de bescherming van de meest kwetsbare koopvaardijvaartuigen te verbeteren.
Op hetzelfde moment, mevrouw de Voorzitter, zal de Europese Unie voorbereidingen treffen voor een mogelijke marineoperatie in het kader van het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid. Er wordt nu door Europese deskundigen van de militaire staf van de EU en het Secretariaat-generaal van de Raad een missie uitgevoerd in de regio met de bedoeling informatie te verzamelen en de strategische planning te verbeteren. Ze zullen hun conclusies op 29 september presenteren.
U zult zien, dames en heren, dat de Europese Unie niet alleen zal tonen dat ze bereid is actie te ondernemen; ze zal ook laten zien dat ze binnen een internationale context een leidersrol blijft vervullen als voornaamste initiatiefnemer bij de bestrijding van piraterij. We moeten onszelf de nodige middelen toewijzen om snel en op een gecoördineerde wijze op te treden, en wel om de handelsbelangen te beschermen - dat spreekt voor zich -, om de vrijheid van verkeer - een universeel beginsel - te verzekeren, en - tot slot - om onze humanitaire doelstellingen veilig te stellen.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dames en heren, de Commissie spreekt een felle veroordeling uit van de misdrijven die regelmatig gepleegd worden in een aantal gebieden in de wereld ten nadele van de lidstaten van de Europese Unie, zowel piraterij op zee als gewapende aanvallen tegen schepen in wateren die onder de jurisdictie van een land vallen.
Dit soort misdrijven is niet alleen schadelijk voor het zeevervoer, maar ook voor de visserij in open zee en het maritieme toerisme. Bovendien worden door dergelijke piratenacties de werkomstandigheden van zeelieden nog gevaarlijker, terwijl die toch al zo moeilijk zijn. Daarom moeten wij ons niet beperken tot het uitspreken van veroordelingen maar de daad bij het woord voegen. Wij moeten goed beseffen dat we het risico lopen eeuwen te worden teruggeworpen, naar een situatie van georganiseerde misdaadnetwerken met piraten die opereren in vier cruciale gebieden: de Zuidelijke Chinese Zee, de Straat van Malakka tegenover Singapore, de Golf van Guinea en de Hoorn van Afrika. De meeste piraterij wordt in deze gebieden begaan en die acties variëren voortdurend qua ernstigheid en intensiteit.
Bovendien heerst er nog steeds grote zorg over de ontwikkeling van deze piratenacties en zelfs over de uitbreiding ervan naar andere gebieden ter wereld, hetgeen aantoont dat hier geen sprake is van sporadische acties. Wij zijn ervan overtuigd dat er een georganiseerd netwerk van misdadigers bestaat dat systematische aanvallen wil uitvoeren op vrachtschepen, toeristenboten en passagiersschepen.
Aangezien de Europese Gemeenschap deel uitmaakt van het in 1982 gesloten Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, heeft de Europese Commissie zich altijd ingezet voor de bevordering van de vrijheid van scheepvaart in alle opzichten en de totstandbrenging van geschikte instrumenten om illegale acties tegen de scheepvaart te voorkomen. Tegen deze achtergrond heeft de Commissie de lidstaten en de gehele internationale gemeenschap stelselmatig bijgestaan om te komen tot hoogwaardige wetgevingsinstrumenten in het kader van de Verenigde Naties en de VN-organisatie die gespecialiseerd is in het zeevervoer, namelijk de Internationale Maritieme Organisatie.
Sedert de werkzaamheden in juni jongstleden van het informele overlegproces van de Verenigde Naties over oceanen en zeerecht, waarbij men zich vooral heeft gebogen over de kwestie van de juridische behandeling van piraten ingeval van inhechtenisneming, gaan de inspanningen voort met de huidige herziening van de drie juridische instrumenten van de IMO inzake preventie van piraterij en gewapende aanvallen tegen schepen. Deze herziening zou in december 2008 afgerond moeten worden.
Op grond van haar wetgeving op het vlak van veiligheid van schepen en havenfaciliteiten, waartoe ook de ISPS-code behoort - een instrument van de IMO die in het communautaire recht is opgenomen - pleit de Europese Gemeenschap bij haar internationale partners voor bevordering van deze maritieme veiligheidsvoorschriften. In de eerste plaats wordt dit bepleit bij onze Euro-mediterrane partners, via het programma Safemed II. Ook wordt momenteel gewerkt aan de voorbereiding van een seminar op hoog niveau, in het kader van het Regionaal Forum van de Asean onder gedeeld voorzitterschap van de Europese Unie en Indonesië. De samenwerking met landen buiten Europa begint dus belangrijke vormen aan te nemen.
In dezelfde optiek buigen de diensten van de Commissie zich momenteel over de mogelijkheid om gebruik te maken van het stabiliteitsinstrument, teneinde steun te verlenen aan bestaande regionale initiatieven of initiatieven die momenteel voorbereid worden onder auspiciën van de Internationale Maritieme Organisatie, zowel in de Straat van Malakka als in het gebied van de Hoorn van Afrika. Doel daarvan is de veiligheid van de maritieme scheepvaart in die strategische gebieden te bevorderen met het oog op Europese belangen en bevoorrading.
Ook moet met nadruk gewezen worden op de ontwikkelingssteun die de Europese Gemeenschap voortdurend biedt aan landen die in de directe omgeving van deze risicogebieden liggen. De bedoeling is dat de levensstandaard van die landen wordt opgetrokken, want dat is een onontbeerlijke voorwaarde voor de naleving van de rechtsvoorschriften. Op die manier kan ook geprobeerd worden arbeidskrachten te onttrekken aan criminele organisaties, die immers profiteren van de extreme armoede van bepaalde bevolkingen.
Op het vlak van de bestrijding van piraterij op zee en gewapende aanvallen tegen schepen, is de Commissie zeer ingenomen met het feit dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties resolutie 1816 heeft aangenomen over de bestrijding van piraterij en gewapende overvallen voor de kusten van Somalië. Maar uiteraard zijn wij ook tevreden over een andere belangrijke stap die de Europese Raad tijdens zijn vergadering van 15 september 2008 heeft gezet, door namelijk een fijnmazig actieplan aan te nemen. De heer Bussereau heeft er al op gewezen welke initiatieven er worden ontplooid en wat de inzet van de Europese Unie en de lidstaten is. Wij kunnen ons daarin vinden en geven daar steun aan.
Er is nog een vraag die opkomt bij deze constante toename van piratenacties: is de achterliggende bedoeling misschien om het internationale terrorisme op die manier te financieren? Dit is een vraag die wij ons moeten stellen en waarop wij een antwoord moeten trachten te geven. Ook al bestaan er vandaag de dag geen bewijzen dat het terrorisme zichzelf financiert via uitbetaling van losgeld, mogen wij deze mogelijkheid niet a priori van de hand wijzen. Wij hebben dus onze twijfels als een dergelijke veronderstelling bij voorbaat wordt weggewuifd, vooral omdat er duidelijke banden zijn tussen een aantal landen waar de piraten hun toevlucht zoeken en de aanwezigheid van geheime bases van terreurgroepen.
De Commissie zal hier in ieder geval een onderzoek naar instellen, om een beter inzicht te verkrijgen in de geldstromen die zijn gekoppeld aan het verschijnsel van piraterij op zee. Onze waakzaamheid in de strijd tegen het terrorisme mag nooit verslappen. Het is echt niet zo dat wij ons meteen al een oordeel kunnen vormen, maar ieder vermoeden, ieder signaal zal nauwkeurig onderzocht moeten worden. Wij dienen alle middelen in de strijd te werpen om te voorkomen dat het terrorisme eventueel een beroep gaat doen op de organisatorische en economische steun van misdaadorganisaties. Daarom zullen wij op één lijn blijven werken met alle lidstaten, met de Raad en met die landen buiten Europa die het meest verwikkeld zijn in de strijd tegen piraterij.
Georg Jarzembowski
namens de PPE-DE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter, mijnheer de vicevoorzitter, ik ben het volledig eens met de verklaringen van de vicevoorzitter. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen zeestraten waar we met verantwoordelijk staten te maken hebben en waarmee we kunnen samenwerken bij de bestrijding van piraterij, en maritieme operaties in gevallen waar er geen verantwoordelijk optredende staat is, zoals in Somalië, waar we zelf iets moeten ondernemen.
Mijnheer de fungerend voorzitter, naar mijn smaak heeft u, om eerlijk te zijn, een beetje weinig gezegd. Het opzetten en inschakelen van een crisiscentrum is altijd goed, maar we schieten er niets mee op. Het crisiscentrum is hier in Brussel of waar dan ook. Wat wij nodig hebben is een geconcerteerde maritieme operatie ter plekke met de schepen van de EU-lidstaten die daar al zijn. We moeten een beroep doen op de lidstaten die daar nog geen schepen hebben, om deel te nemen aan een gemeenschappelijke marineoperatie.
Het kan niet dat twee moederschepen van piraten daar vrolijk rondvaren, dat onze visserschepen en koopvaardijschepen vanuit deze moederschepen worden aangevallen en dat wij er dan steeds achteraan moeten hollen en moeten kijken hoe we de zaak weer onder controle krijgen. Hier is een duidelijke strategische en tactische inschatting van de situatie nodig - ik wacht op de verklaringen van mijn generaal, die er straks aankomt - en we hebben genoeg strijdkrachten nodig om de piraterij de baas te worden. Want appelleren heeft domweg geen zin! We moeten de piraten achternazitten, we moeten ze oppakken, er zit niets anders op.
90 procent van de Europese importen waar we van afhankelijk zijn, wordt via de scheepvaart aangevoerd. We dragen een grote verantwoordelijkheid voor de zeelieden, voor de vissers die in overeenstemming met gemeenschappelijk overeengekomen verdragen voor buitenlandse kusten vissen, en we moeten deze vissers, zeelieden en toeristen beschermen. In gebieden waar geen staatsautoriteit heerst, is dat helaas alleen mogelijk doordat we op basis van VN-besluiten eigen Europese activiteiten ontplooien.
Wat dat betreft, mijnheer de fungerend voorzitter, is de instelling van een crisiscentrum een goede stap, als volgende stap verwachten we echter een duidelijke operationele basis en duidelijke operaties.
Rosa Miguélez Ramos
namens de PSE-Fractie. - (ES) Geachte afgevaardigden, een dringende aanpak van dit probleem is geboden. De gegevens waarover ik beschik, zijn nog ernstiger dan die welke de heer Bussereau zojuist heeft gepresenteerd: per vandaag zouden er dertien schepen en driehonderd zeelieden worden vastgehouden door piraten.
Waarover wel duidelijkheid bestaat, is dat als dit verschijnsel geen halt wordt toegeroepen, de situatie van kwaad tot erger zal worden, want uit zichzelf zal het niet ophouden of minder erg worden.
De vasthoudendheid van onder meer de regeringen van Frankrijk en Spanje, naast die van dit Parlement, heeft tot resultaat geleid. In korte tijd hebben we bereikt dat de Verenigde Naties een resolutie over dit verschijnsel hebben aangenomen, waardoor het recht op vervolging is uitgebreid, en er is een coördinatiecel voor de activiteiten op Europees niveau.
U moet evenwel goed beseffen dat het beslist nodig is om allereerst een verlenging van het mandaat van de VN te bewerkstelligen, want dat is op dit moment maar drie maanden. Als die verlenging er niet komt, kunnen we onze kersverse coördinatiecel begin december alweer sluiten.
Wat het tweede deel van het besluit van de ministers betreft, de strategische militaire optie, die operatie is echt nodig, en een voldoende aantal lidstaten zal zich zo snel mogelijk bereid moeten tonen om daaraan deel te nemen, en ik steun hetgeen de heer Jarzembowski op dit punt heeft gezegd. Het zou de eerste militaire operatie op zee van Europa zijn in het kader van het Europese veiligheids- en defensiebeleid, dames en heren, en een belangrijk signaal van Europese aanwezigheid.
De omstandigheden vereisen het. Piraterij op de Indische Oceaan is tegenwoordig een buitengewoon lucratieve bezigheid en neemt hand over hand toe. Iemand heeft me gezegd dat het "beroep” piraat, hoe ongelooflijk het ook klinkt, steeds beter staat aangeschreven in sommige kustlanden van de Indische Oceaan.
Die spiraal moeten we doorbreken. We moeten bescherming bieden aan kwetsbare schepen, zowel koopvaardijschepen als pleziervaartuigen, evenals aan de talrijke vissersboten die in dat gebied actief zijn. Verder moeten we bescherming en begeleiding bieden aan de schepen in het kader van het Wereldvoedselprogramma, want op de 27e van deze maand loopt het mandaat van Canada ten einde en er is nog geen land dat het overneemt.
Philippe Morillon
Mevrouw de Voorzitter, is het niet zo dat de toename van het aantal piraterij-incidenten op zee de EU een gelegenheid biedt om, indien en waar nodig, middelen in te zetten ter bescherming van haar waarden en belangen?
Probeer onze vissers die zich afgelopen week moesten terugtrekken in de haven van Mahé op de Seychellen of de bemanningen van de koopvaardij- en cruiseschepen die in de Somalische wateren steeds vaker worden bedreigd maar niet te vertellen dat dit een zaak is die Europa niet aangaat! Dan zou je vergeten wat de Europese burgers van Europa verwachten, en dat is eerst en vooral veiligheid, en zeker veiligheid op zee.
Dat is ook de reden, mijnheer de commissaris, waarom de initiatieven van de Commissie om een Europees beleid voor de zee en de oceanen te implementeren zo'n gunstig onthaal ten deel is gevallen. Ik geloof dus, mijnheer de fungerend voorzitter, dat er in dit Parlement een ruime meerderheid te vinden is voor de voorstellen die u ons bij het afsluiten van de raadpleging - die, als ik het goed heb begrepen, nog steeds wordt voortgezet - zult voorleggen.
Mensen zeggen nu dat het niet zo eenvoudig is, dat we eerst onze bondgenoten overal ter wereld moeten raadplegen, en dat we moeten kijken hoe het vanuit het perspectief van het internationaal recht precies zit met de legaliteit. Wat er onlangs is gedaan voor de vrijlating van de gijzelaars op de Ponant en de Carré d'as toont evenwel aan dat we over de middelen voor doeltreffende actie beschikken, als we daarvoor maar de wil kunnen opbrengen. Het zou een goed zaak zijn als er in de Raad nu eindelijk eens een brede consensus kon worden gevonden met betrekking tot die wil, mijnheer de fungerend voorzitter.
Raül Romeva i Rueda
(ES) De kust van Somalië behoort duidelijk tot de gevaarlijkste ter wereld, zoals wel blijkt uit de gegevens en bovenal uit het feit dat alleen in het afgelopen jaar al ten minste 25 schepen ten prooi zijn gevallen aan allerlei vormen van piraterij.
De kaping van de Playa de Bakio is misschien een van de bekendste gevallen, in elk geval in Spanje, maar natuurlijk niet het enige.
Het is inmiddels ook duidelijk dat de federale overgangsregering van Somalië niet over de financiële of andere middelen beschikt om vrede en veiligheid te brengen in het land en dat zij dus nog veel minder in staat is om de veiligheid op haar wateren of in nabije gebieden te garanderen. Het is dus noodzakelijk internationale steun te bieden, in overeenstemming met hetgeen de Verenigde Naties in juni hebben bepaald, zoals reeds werd aangekaart door vorige sprekers.
Er is nog iets wat mij persoonlijk zorgen baart, namelijk de berichten die ons soms bereiken over buitenlandse boten - waaronder wellicht Europese - die profiteren van dit gebrek aan controle en onrechtmatig hun netten uitgooien in een van de rijkste visgronden in het gebied of er zelfs gevaarlijke stoffen lozen, iets waarvoor de federale regering op dit moment ook niet in de positie verkeert om er toezicht op uit te oefenen.
Nogmaals, het is dus van prioritair belang om de veiligheid te garanderen van de schepen die rechtmatig en volgens de internationale wetgeving in het gebied opereren. Maar wat evenzeer - zo niet meer - prioriteit heeft is dat we zoeken naar een zodanige oplossing voor het conflict waaronder Somalië gebukt gaat, dat het land via zelfstandige, nationale legitieme en erkende instellingen zelf de verantwoordelijkheid kan nemen om de plaatselijke veiligheid te waarborgen.
Luis de Grandes Pascual
(ES) In plaats van de hier naar voren gebrachte feiten opnieuw op te sommen, wil ik zeggen hoe ik erover denk: het is een schandalige situatie die veel onrust onder onze burgers teweegbrengt, omdat ongetwijfeld de indruk is ontstaan dat er nauwelijks enig verweer mogelijk is. En dan heb ik het niet eens over het effect op onze vissers, die terecht voor hun werk en zelfs voor hun lijfsbehoud moeten vrezen, aangezien de piraten het niet bij loze dreigementen laten. We mogen van niemand verwachten dat hij in de uitvoering van zijn werk zijn leven op het spel zet.
Anderzijds lijden de reders grote financiële verliezen, die niet altijd worden gedekt door hun verzekering, omdat het om buitengewone omstandigheden gaat die meestal zijn uitgesloten van de polis.
Wat te doen met de piraten? Uiteraard moeten we in geen geval de amateuristische aanpak van de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken van 15 september volgen. De piraterij vraagt om duidelijke maatregelen op tweeërlei gebied. Ten eerste moeten we diplomatieke ondersteuning bieden aan de Afrikaanse landen die geteisterd worden door de aanwezigheid van regelrechte maffia's die via afpersing en ontvoering vissers en koopvaarders uit een bepaald deel van de wereld chanteren. En ten tweede moeten we de piraten met legitiem geweld afschrikken, want dat is misschien de enige taal die ze verstaan.
Dit brengt me bij de vraag in welk kader op te treden. Nationaal, Europees of internationaal? Ik denk, geachte afgevaardigden, dat we in eerste instantie op nationaal niveau moeten optreden, naar het voorbeeld van Frankrijk, onder de mantel van het internationale recht. Die benadering is in haar doeltreffendheid voorbeeldig gebleken.
Ik betreur het dat de Raad zijn goedkeuring niet heeft gehecht aan de Spaans-Franse voorstellen, want het uiteindelijke resultaat was onvoldoende. Mijns inziens moeten we het Franse voorzitterschap een vertrouwensstem geven door het een voorstel te laten doen voor een Europees optreden waarmee we onze belangen veilig kunnen stellen, en verder afwachten of het voorstel dat de NAVO te zijner tijd doet voor wereldwijde en internationale dekking daarbij aansluit.
Maar laten we doen wat we altijd doen, laten we het voortouw nemen, laten we zelf beslissingen nemen en vervolgens zien of anderen ons te hulp komen. Laten we niet weerloos toekijken en laten we de burgers duidelijk maken dat wij wel degelijk in staat zijn ons te verdedigen.
Gilles Savary
(FR) Mevrouw de Voorzitter, ik wil om te beginnen de Raad en de Commissie bedanken voor het feit dat ze het verzoek van het Parlement om aan dit onderwerp een debat te wijden hebben ingewilligd. Het is een heel actueel onderwerp dat ons allen aangaat. We hebben er vooral in de Commissie vervoer en toerisme veel aandacht aan besteed. De heer De Rossa is ons in de commissie komen toespreken en heeft ons bij die gelegenheid een idee gegeven van de omvang van dit probleem. Ik moet zeggen dat ik heel tevreden ben met de snelle reactie van de betrokken lidstaten - ik heb het nu over Frankrijk en Spanje - en al hetgeen de VN en de Raad tot nu toe hebben ondernomen. Ik geloof dat dit werkelijk een snelle reactie is.
Ik meen dat we een aantal dingen moeten vermijden. Om te beginnen moeten we niet ingaan op oproepen om burgervaartuigen van wapens te voorzien. Ik zie dat aankomen en ik geloof dat we goed moeten oppassen, omdat zoiets de toestand alleen maar gevaarlijker maakt. Ten tweede geloof ik dat we deze situatie heel serieus moeten blijven nemen om te verhinderen dat ze uitmondt in terrorisme. Ik bedoel dan dat we moeten verhinderen dat politieke organisaties zich hierin gaan mengen - dan zou de hele zaak opeens een andere dimensie krijgen. In de derde plaats moeten we verhinderen dat lidstaten op eigen houtje gaan optreden.
Ik moest in die context aan het Stabiliteitspact denken. Uiteraard verlangen we van bepaalde lidstaten dat ze geen tekort opbouwen, maar dat zijn dezelfde lidstaten die altijd gevraagd worden bescherming te bieden, eenvoudigweg omdat zij over de middelen beschikken om dat te doen. Ik geloof daarom dat we wat meer solidariteit moeten tonen op EU-niveau: lidstaten die niet over de militaire middelen voor bescherming beschikken moeten beschermd worden door lidstaten die wel over zulke middelen beschikken. Laten we daaruit voor dit geval op elk niveau de nodige conclusies trekken.
Het is van groot belang dat we snel afschrikking realiseren, bijvoorbeeld via de maatregelen die de Franse regering met betrekking tot de Ponant en de Carré d'as heeft genomen. We mogen echter niet vergeten dat criminaliteit deel uitmaakt van 's mensen aard en dat wanhoop zulk gedrag lijkt te legitimeren. We moeten ten aanzien van de betrokken landen dus ook diplomatieke actie ondernemen en proberen wegen te vinden om deze mensen te helpen, zowel op het vlak van veiligheid als op het gebied van ontwikkeling. Dan hoeven ze niet steeds met een lege maag toe te kijken terwijl een hoorn van overvloed voorbijvaart.
Josu Ortuondo Larrea
(ES) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de minister, mijnheer de commissaris, de Europese burgers begrijpen niet hoe het mogelijk is dat we middenin het tijdperk van de technologie, met al zijn telecommunicatie, satellieten en talrijke andere technische vindingen, getuige moeten zijn van piratentaferelen die ons vier of vijf eeuwen terug in de geschiedenis lijken te werpen.
Anders dan sommige collega's kan ik niet tevreden zijn met het antwoord. Ik verkondig hier in het Europees Parlement al een paar jaar dat de situatie op de Indische Oceaan en voor de kust van Somalië voor Europese vissers en voor de schepen die daar actief zijn en hun werk uitvoeren, onhoudbaar is, en daarop heb ik nooit veel respons gekregen. Waar ik wel blij mee ben is dat de Raad eindelijk een eerste stap doet - het is een eerste stap, die naar mijn mening niet ver genoeg gaat - door in Brussel een cel op te richten die zich gaat bezighouden met de begeleiding van vissers, de bescherming van de - in Somalië zo nodige - humanitaire hulpverlening, en met het bereiken van overeenkomsten over visgronden.
Ik denk dat het met wat er tot nu toe in het leven is geroepen en is overeengekomen, niet mogelijk zal zijn al deze ambitieuze doelstellingen te verwezenlijken. De zee is wijds en de kust van de Indische Oceaan lang. Alle Europese landen zullen moeten meehelpen en meewerken, want het gaat er niet om of de vissers of de schepen uit Frankrijk, Baskenland, Spanje of Nederland komen; waar het om gaat is dat ze uit Europa komen en dat dus een gezamenlijke aanpak nodig is.
Angelika Beer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, aan de bescherming van de zeelieden is ons enorm veel gelegen, maar ik vraag me toch af hoe we dit het best kunnen aanpakken.
In de loffelijke woorden over het Franse voorzitterschap kan ik me nadrukkelijk niet vinden, want politiek en technisch gezien heeft het prutswerk geleverd. Niets dan prutswerk! Ik wil u ook vertellen waarom. We hebben dit debat in het kader van het Groenboek maritiem beleid gevoerd. We hebben erop gewezen dat het een probleem is en dat we een duurzame strategie nodig hebben om de piraterij te kunnen bestrijden.
Ik wil er ook op wijzen dat dit fenomeen van piraterij zich sinds de zesde eeuw voor Christus voordoet. En nu komt Sarkozy, gooit alles overhoop en heeft het over oorlogsmissies van de marine. De Duitse minister van Defensie Jung laat alvast de kanonnen van de marineschepen oppoetsen, en we hebben een EVDB-missie die nog niet eens in de bevoegde commissies - in de AFET en de Subcommissie veiligheid en defensie - wordt besproken, maar in de Commissie vervoer en toerisme. Wat is dat voor een manier van doen? Prutswerk!
Ik krijg de indruk dat men probeert ad hoc en met veel drukte te reageren om iets te legitimeren wat langdurige, heel langdurige internationale consequenties zal hebben. Als we de marine inzetten om zeelieden te beschermen, moeten we het over de gevolgen hebben. Wat willen we eigenlijk? Kanonneerbootpolitiek? Een schot voor de boeg? Zeeslagje spelen? En als er daadwerkelijk een verband is met het internationale terrorisme, waar is dan de strategie voor de lange termijn? Dit is alleen bedoeld als waarschuwing. We zullen het een en ander zorgvuldig analyseren en dan in de tweede helft van oktober hopelijk meer nuchtere resultaten bereiken waar de mensen in de regio iets mee opschieten.
Carmen Fraga Estévez
(ES) Ik heb zojuist een vergadering van de Verre-zee-RAR bijgewoond en het was wel duidelijk dat er zeer grote bezorgdheid bestaat over het mogelijke lot van de 51 schepen en rond de 1 500 bemanningsleden van de Europese vloot die in de Indische Oceaan op tonijn vist.
De vissers beklagen zich al jaren over piraterij in het gebied voor de kust van Somalië, maar zelfs toen in april vorig jaar het Spaanse schip Playa de Bakio werd gekaapt, verzuimden sommige regeringen tijdig actie te nemen, waaronder helaas ook de Spaanse, zodat de vloot onlangs zijn heil heeft moeten zoeken in de haven van Victoria. En de sindsdien genomen maatregelen zijn ronduit ontoereikend.
We moeten goed begrijpen dat de situatie van de vissers extra gevaarlijk is. Alle schepen die door het gebied varen, lopen weliswaar gevaar, maar koopvaardijschepen volgen gewoonlijk vaste routes, zodat zij beter kunnen worden gevolgd.
Deze 51 vissersboten zijn verspreid over het gebied en volgen de migratie van de tonijn over een gebied van meer dan 3 200 vierkante mijl - wat overeenkomt met vijf dagen varen. Dat maakt hen veel kwetsbaarder en verklaart waarom een militaire operatie dringend noodzakelijk is.
Naast wat we al hebben gehoord over de Straat van Malakka, over Somalië, komen er nu ook berichten van vissers binnen over gevallen van piraterij in het Kanaal van Mozambique en nabij India en in het Caribisch Gebied.
We moeten dus niet lijdzaam toezien maar in actie komen, in aanvulling op de eventuele maatregelen van onze regeringen en de Raad. Samen met alle overige communautaire instellingen zijn we als Parlement betrokken bij het opstellen van een gecoördineerde strategie voor de bestrijding van de internationale piraterij.
In dit verband heb ik mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten, een amendement op de begroting voorgesteld om een miljoen euro toe te wijzen aan een uitvoerbaarheidsonderzoek voor deze strategie en ik verzoek het Parlement daarmee in te stemmen zodat het alle burgers in Europa, in welk land dan ook, duidelijk is dat hun Unie hen steunt en, bovenal, beschermt.
Margie Sudre
(FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, we zijn de laatste maanden getuige geweest van een toename van het aantal piraterij-incidenten, vooral langs de kust van Somalië. Bij deze aanvallen worden de modernste middelen ingezet; ze zijn dus het werk van een machtige maffia. Ik deel de bezorgdheid van mijn collega's ten aanzien van de Europese vissers - dat is inderdaad een heel kwetsbare groep.
De Europese Unie heeft echter een antwoord op deze aanvallen geformuleerd. De Raad van ministers van Buitenlandse Zaken van 15 september heeft - volgens mij veelbetekenende - resultaten opgeleverd. De 27 lidstaten hebben om te beginnen de oprichting van een coördinatiecel goedgekeurd; bovendien hebben de ministers een strategische militaire optie aanvaard en zo de deur geopend voor marineoperaties van de EU.
Er is hier en daar gesproken over het inzetten van particuliere beschermingsondernemingen. Dat lijkt mij geen goede oplossing. Zoals de heer Savary heeft aangegeven kunnen alleen diplomatieke en politieke oplossingen op de lange duur goed functioneren. Piraterij kan bloeien als regeringen weinig macht hebben. Je moet de betrokken landen dus helpen om dit soort illegale activiteiten te stoppen, en dat doe je door politieke stabiliteit te creëren en een uitweg uit armoede te bieden. Dat zal een einde maken aan deze gesel. Zo hebben ze een jaar of wat geleden een einde gemaakt aan de piraterij in de Straat van Malakka.
Zoals de heer Sarkozy heeft gezegd mag de EU natuurlijk niet alleen handelen. De internationale gemeenschap moet worden gemobiliseerd. Anders is het onmogelijk schepen bescherming te bieden - piraterij wordt immers niet alleen langs de Somalische kust bedreven. De Europese Unie heeft bij deze het initiatief genomen om een eensgezind antwoord te vinden. Nu moet de internationale gemeenschap haar aandeel in de verantwoordelijkheid aanvaarden.
Daniel Varela Suanzes-Carpegna
(ES) Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik ben zeer verheugd dat wij dit debat voeren. Al sinds 2005 waarschuwen we vanuit dit Parlement zowel de Commissie als de Raad voor het gevaar waaraan schepen zijn blootgesteld in de wateren, ook de internationale wateren, in de buurt van Somalië.
Na diverse kapingen van schepen en gewapende overvallen heeft de Europese Unie nu een zogenaamde coördinatiecel in het leven geroepen. Op zich ben ik daar blij mee, want er wordt nu tenminste ingezien dat er een probleem is. Ik vrees alleen dat er ook met die cel geen einde komt aan het probleem.
Zolang er geen sprake is van werkelijke samenwerking en een werkelijk gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidsbeleid, zullen de betrokken lidstaten zich verplicht zien om hun legitieme nationale belangen veilig te stellen. De Fransen hebben dat begrepen en ik feliciteer hen met hun doortastende, moedige en doeltreffende antwoord.
Spanje heeft ook gereageerd en overweegt een verkenningsvliegtuig te sturen. Met andere woorden, een ongewapend vliegtuig om gewapende piraten te verjagen. Op het moment dat onze schepen worden geënterd, zal dat vliegtuig onze vissers dus helaas onvoldoende kunnen verdedigen en beschermen.
We moeten de betrokken lidstaten vragen meer samen te werken en erop toezien dat zij dat ook doen. We moeten gebruik maken van het Franse voorzitterschap van de Raad en we moeten meer middelen vrijmaken om te bereiken dat de legale visvangst in internationale wateren niet, zoals daar, een buitengewoon riskante onderneming is vanwege piraterijpraktijken die ondenkbaar zijn in de internationale samenleving van de 21e eeuw.
Geoffrey Van Orden
. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik richt mijn commentaar met name tot de voorzitter van de Raad.
Ik sta vierkant achter een stevige internationale aanpak van piraterij in internationale wateren. Ik feliciteer de Franse regering met de actie die eerder deze maand door Franse commando's werd uitgevoerd. Het is u wellicht bekend dat in de tijd dat Groot-Brittannië daadwerkelijk een ethisch buitenlands beleid had, de Britse marine de oceanen heeft gezuiverd van piraten. We hebben ze stuk voor stuk weggejaagd en ook meteen afgerekend met de slavenhandel.
Nu lijken we aan hulpeloos. Onze marine is flink ingekrompen en we durven nauwelijks iets te ondernemen uit vrees dat we in botsing komen met een bepaald aspect van de mensenrechtenwetgeving of verzeild raken in langdurige juridische procedures.
De EU komt als oplossing met een poging om een andere militaire operatie op touw te zetten in de vorm van een comité, een zogenaamde coördinatiecel van de EU, die beweert militaire operaties te coördineren in het zeegebied rondom de Hoorn van Afrika. Er is echter al een militaire operatie gaande in die wateren, namelijk de Combined Task Force 150, waar de Amerikaanse vijfde vloot en oorlogsschepen van andere NAVO-vloten, momenteel onder leiding van een Deen, bij zijn betrokken.
Ik heb een vraag aan de voorzitter van de Raad. Waarom wil de EU zich hierin mengen? Dit is een taak voor de NAVO. En, om precies te zijn, wat gaan Europese bondgenoten binnen de NAVO doen om ervoor te zorgen dat er meer oorlogsschepen voor deze taak beschikbaar worden gesteld? Er gelden inzetregels om ervoor te zorgen dat onze middelen efficiënt worden ingezet en er is internationale wetgeving van kracht op VN-niveau om buiten onze eigen landen om af te rekenen met gevangengenomen piraten.
Tobias Pflüger
(DE) Mijnheer de Voorzitter! De commissaris voor vervoer is hier aanwezig, evenals de fungerend voorzitter van de Raad, die verantwoordelijk is voor vervoer. Het gaat hier echter om een concrete militaire actie. De bevoegde commissie, de Subcommissie veiligheid en defensie, werd heel laat ingelicht, hoewel al sinds augustus persberichten over deze EU-missie tegen piraterij de ronde doen. Dat is onaanvaardbaar! We moeten fundamentele informatie op tijd krijgen, dan kunnen we ook een serieus besluit nemen.
Volgens BBC-berichten wilde Frankrijk een algemeen mondiaal mandaat, niet alleen voor Somalië, maar het heeft dit er gelukkig niet door kunnen drukken. Het gaat hier voor het eerst om een beperking van de soevereiniteit over territoriale wateren en concreet ook om een inbreuk op het internationaal recht. Dat moet heel duidelijk worden gezegd. Het gaat om een rechtstreekse ondersteuning van de zogenaamde regering in Somalië, die door Ethiopië en de VS wordt gesteund. Er is sprake van directe samenwerking met de operatie 'Enduring Freedom', wat niet door de beugel kan, en de operatie zou via Athena worden gefinancierd. Ook hierover hebben we geen enkele informatie.
Wij moeten direct worden geïnformeerd. Het gaat hier om de militaire bescherming van de toegang tot grondstoffen, en dat is in deze vorm onaanvaardbaar. We hebben een andere aanpak nodig dan deze militarisering.
Giorgos Dimitrakopoulos
(EL) Mijnheer de Voorzitter, ik wil in dit zeer serieuze debat aandringen op twee mijns inziens belangrijke punten. Het eerste punt houdt verband met het juridische gedeelte: ik geloof dat het hoog tijd is het zeerecht te moderniseren opdat er een betere rechtsgrondslag komt voor de verschillende methoden om het verschijnsel aan te pakken.
Het tweede punt betreft de operationele vraagstukken. De scheepvaartdimensie van het onderhavig vraagstuk is belangrijk maar volstaat niet. Er is een operationeel plan nodig met inzet van schepen en vliegtuigen, opdat de problemen op efficiënte wijze kunnen worden aangepakt.
Tot slot zijn er allerlei verbanden. Commissaris Tajani zei dat wordt onderzocht welke band bestaat tussen piraterij en terrorisme. Ik zou daar nog een andere dimensie aan willen toevoegen, namelijk de band tussen piraterij en de georganiseerde misdaad. Ook die moet worden onderzocht.
Ioannis Varvitsiotis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, ik heb aandachtig geluisterd naar alle sprekers. Wat zij zeiden klopt als een bus, maar hier is onmiddellijk optreden geboden. Wij kunnen niet wachten tot een nieuw wetboek voor de scheepvaart wordt uitgevaardigd, maar wij kunnen evenmin de ogen sluiten voor de situatie.
Ik wilde erop wijzen dat de NAVO intervenieert en in de wereld politieagentje speelt waar niemand haar daarom vraagt! Laten wij haar dan tenminste ertoe aanzetten hier op te treden, waar wij haar nodig hebben, en een uit alle lidstaten bestaande eenheid in het leven te roepen met zowel schepen als vliegtuigen. Wij, Europeanen, hebben geen gemeenschappelijk defensiebeleid en dus missen wij de boot als wij wachten totdat wijzelf een dergelijk eenheid oprichten.
De NAVO speelt politieagentje waar wij dat niet willen; laten wij haar dan vragen om politieagentje te spelen waar wij dat wel willen.
Dominique Bussereau
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, ik wil u om te beginnen bedanken voor dit kwalitatief zeer goede debat.
Ik geloof oprecht dat piraterij verwant is aan terrorisme en dat dit soort incidenten zich nu wel al te vaak voordoet. Als we niets ondernemen, zullen vaartuigen niet langer vrij kunnen circuleren in de Golf van Aden en langs de kust van Somalië, met alle gevolgen van dien. Dat is gewoon de waarheid. Ik ben heel blij dat de Europese Unie als eerste haar verantwoordelijkheid in dezen heeft aanvaard. Ik moet hieraan toevoegen dat piraterij ook op andere plaatsen in de wereld een probleem vormt, en dan vooral in de Straat van Malakka en rond Singapore. Dit is voor Europa net zo'n belangrijke en lastige kwestie. We moeten nu besluiten of we verder willen gaan met het plannen van een in begin oktober te houden marineoperatie in het kader van het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid.
In een aantal interventies is naar de rol van de NAVO verwezen. Het bestrijden van piraterij valt echter niet onder het mandaat van de NAVO. De NAVO heeft wel een mandaat op het gebied van terrorisme. Piraterij en terrorisme lijken inderdaad hetzelfde, maar ze zijn dat niet. De coördinatiecel zal tot oktober een ondersteunende rol blijven spelen ten behoeve van de lidstaten, en daarbij proberen de veiligheidsomstandigheden in deze regio te verbeteren. De heer Savary heeft het gehad over de armoede in Somalië. Ik wil er echter op wijzen dat we vaartuigen voor het Wereldvoedselprogramma door dit gebied moeten loodsen. Die schepen zijn voor de bevolking van Somalië van levensbelang.
We zullen tegelijkertijd actie moeten ondernemen om voor de gehele internationale gemeenschap een juridisch kader op te zetten, zodat de acties van piraten op een doeltreffender wijze berecht kunnen worden. Er zijn reeds piraten gearresteerd en naar Europese gevangenissen overgebracht. We zullen nu dus moeten gaan kijken naar het juridisch kader en de gerechtelijke implicaties van dit gegeven.
Ik wil verder zeggen dat ik - in tegenstelling tot een van de voorgaande sprekers - heel blij ben dat een aantal lidstaten concrete actie heeft ondernomen. Van dit soort concrete actie gaat een duidelijk signaal uit, waardoor levens kunnen worden gespaard. Er zullen namelijk niet alleen eisen tot betaling van losgeld worden gesteld - mensen kunnen worden gedood. Een aantal dagen geleden zijn er schoten gelost op vissersschepen. De situatie is dus gevaarlijk, reden waarom een militair antwoord op z'n plaats is.
Tot slot wil ik graag verwijzen naar de fraaie uitspraak van uw collega, generaal Philippe Morillon: het gaat hier om het beschermen van onze waarden en belangen. Het beschermen van onze waarden - dat is voor Europa krachtige en positieve actie.
Antonio Tajani
vicevoorzitter van de Commissie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, volgens mij is dit debat heel zinvol geweest, want nu is duidelijk naar voren gekomen dat het Parlement, de Commissie en de Raad samen hun best willen doen om een verschijnsel aan te pakken dat steeds zorgwekkender wordt, namelijk piraterij op zee. De Europese burgers verwachten hier een antwoord op.
Uit het debat is de volgende analyse naar voren gekomen, waar ik achter sta: militaire acties zijn belangrijk maar daarmee is de kous niet af, deze acties moeten ook snel uitgevoerd worden. Ikzelf geloof ook niet dat wij lang moeten delibereren over wie nou welke bevoegdheid heeft, of dit een kwestie voor de Europese Unie of de NAVO is: wij mogen gewoon geen tijd verliezen. Het is nodig de coördinatie te versterken, maar het is ook onze plicht om meteen in te grijpen, om te voorkomen dat de piratenorganisaties hun positie verstevigen.
Tegelijkertijd is het belangrijk preventieve acties op te zetten en acties om de mogelijke oorzaken weg te halen die leiden tot uitbreiding van piraterij en recrutering van piraten. Tijdens dit debat heeft iemand opgemerkt dat het onderhand heel voordelig is om voor piraat te spelen, en in gebieden waar bittere armoede heerst is het voor piratenorganisties uiteraard een koud kunstje om arbeidskrachten te ronselen, vooral jongeren, die tot alles bereid zijn en zich gretig laten opnemen in dit soort paramilitaire organisaties.
Daarom moeten wij, gelijk met controle- en repressieacties, die de landen van de Europese Unie op zich moeten nemen - en ik ben zeker tevreden over wat reeds gedaan is - andere acties opzetten, om een aantal ontwikkelingslanden te helpen in hun economische groei. Dat is een manier om te voorkomen dat armoede piraterij in de kaart speelt. In dit opzicht heeft de Commissie zeker een belangrijke functie te vervullen.
Natuurlijk moeten wij tevens proberen erachter te komen wat er achter de piraterij schuilt, welke connecties er zijn met het fundamentalisme, met het terrorisme, wat de sterke punten ervan zijn, waar het uit voortvloeit. De Commissie kan ook op dit vlak de andere Europese instellingen aanzienlijke hulp verlenen.
Wij kunnen zeker niet zomaar toekijken en zitten afwachten. Het spreekt vanzelf dat wij - hierin aangemoedigd door het Parlement, dat de Raad en de Commissie fors aanspoort om in actie te komen - borg moeten staan voor de veiligheid van degenen die op zee werken. Wij moeten borg staan voor de veiligheid van goederen die van buiten de Europese Unie komen en onze landen bevoorraden. Ook moeten wij denken aan het probleem van veiligheid op plekken waar onze vissers opereren, niet alleen in de zeeën die het dichtst bij de Europese Unie liggen. Mevrouw Fraga heeft trouwens met zorg gewezen op voorvallen die zelfs nog dichterbij gebeuren.
Wij moeten kijken naar wat er in andere delen van de wereld gebeurt, want ook schepen die in verre zeeën onder de vlag van de Europese Unie varen, worden het slachtoffer van piraterij. Het is duidelijk dat wij er nu geen gras meer over mogen laten groeien. Ik constateer wel dat vandaag duidelijk naar voren is gekomen dat de Europese Unie en in het bijzonder de Raad, met steun van de Commissie, vastberaden zijn om in te grijpen en met ferme hand op te treden, om te voorkomen, onder meer met behulp van strategische projecten, dat het terrorisme verder om zich heen grijpt.
Daarom zal de Raad kunnen rekenen op steun van de Commissie in alle initiatieven om terrorisme te voorkomen of een spaak tussen de wielen te steken. Wij willen pertinent terrorisme gekoppeld aan piraterij voorkomen en tegengaan. Dus, met deze samenwerking, onder het wakend oog van het Parlement, kunnen er volgens mij zeker positieve resultaten geboekt worden. Tot slot schaar ik me achter hetgeen de heer Bussereau heeft opgemerkt over de uitspraak van onze vriend, generaal Morillon: het gaat erom de belangen, maar ook de waarden van de Europese Unie te verdedigen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming zal pas in de vergaderperiode van oktober plaatsvinden.
(De vergadering wordt om 17.50 uur onderbroken en om 18.00 uur hervat.)
