Situatie van de grondrechten in de Europese Unie 2004-2008 - Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (debat)
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over:
het verslag van Giusto Catania, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, over de situatie van de grondrechten in de Europese Unie 2004-2008,
de mondelinge vraag van Gérard Deprez aan de Raad over de in 2008 geboekte vooruitgang op het gebied van de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (RVVR) (B6-0489/2008),
de mondelinge vraag van Gérard Deprez, namens de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, over de in 2008 geboekte vooruitgang in de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (RVVR) (B6-0494/2008)
Giusto Catania
rapporteur. - (IT) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, zestig jaar geleden werd met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens een ware planetaire revolutie op gang gebracht en werd de profetische stelling van de filosoof Immanuel Kant bevestigd, dat de schending van een recht in één enkel land overal elders ter wereld als zodanig moet worden gevoeld.
De mensenrechtenrevolutie heeft de internationale gemeenschap voor twee nauw verbonden concepten geplaatst. Ten eerste kan en mag er geen onderscheid worden gemaakt tussen burgers en vreemdelingen, mannen en vrouwen, blanken en zwarten, christenen en joden, moslims en niet-moslims, gelovigen en niet-gelovigen. In wezen werd de gelijkheid verankerd van eenieder die zijn of haar rechten opeist. Het tweede concept is dat het menszijn zelf een garantie is op waardigheid en bijgevolg niemand op een onwaardige wijze behandeld mag worden, zelfs de grootste criminelen niet. Zoals Kant zei: we mogen de slechte mens niet het respect ontzeggen dat hem krachtens zijn menszijn toekomt.
De Europese Unie wordt beschouwd als hèt vaderland of de tempel van de bescherming van de mensenrechten. Doeltreffende bescherming en bevordering van de grondrechten zou de hoeksteen voor de democratie in Europa moeten vormen. Elk Europees beleid zou als doel de tenuitvoerlegging van de grondrechten moeten hebben en daarom zouden de EU-instellingen deze actief moeten bevorderen en beschermen, en er volledig rekening mee moeten houden bij het opstellen en aannemen van wetgeving, waarbij ze zich moeten laten bijstaan door het Bureau voor de grondrechten. Dit Bureau kan ervoor zorgen dat het Handvest van de grondrechten van de Unie effectief wordt en tegelijkertijd conformiteit met het door het Europees Verdrag tot bescherming van de mens en de fundamentele vrijheden ingesteld systeem waarborgen.
Helaas zijn we er door de politieke beslissingen van de regeringen en de wetgevende activiteiten van de parlementen niet altijd in geslaagd om de bescherming en bevordering van de grondrechten binnen de Europese Unie te waarborgen. Al zes jaar lang heeft het Europees Parlement geen verslag meer aangenomen over de situatie van de grondrechten binnen de Europese Unie, terwijl we altijd wel veel aandacht hebben geschonken aan schendingen van de grondrechten buiten ons grondgebied en deze onverwijld hebben gesignaleerd. We kunnen niet alleen de aandacht vestigen - hoe terecht ook - op Guantánamo, Abu Ghraib, de schendingen in Colombia en China en vervolgens de andere kant uitkijken als het gaat om schendingen in eigen huis.
Ik ben het eens met de woorden van mevrouw Ferrero-Waldner van vandaag: we moeten coherentie tot stand brengen tussen het interne en externe beleid van de Europese Unie. Een nauwkeurige analyse van de toestand van de grondrechten binnen de Europese Unie zou wel eens een bevestiging kunnen opleveren van de bittere vaststelling dat in Europa de mensenrechten vaak alleen in formele zin worden beschermd. Om deze bewering te staven hoeft men slechts te kijken naar de omstandigheden van staatlozen, nationale minderheden, Roma, vluchtelingen, asielzoekers en economische migranten.
Morgen is het Internationale Migrantendag maar het VN-Verdrag is nog niet door één lidstaat geratificeerd. De afgelopen jaren hebben we de achteruitgang van de situatie in de administratieve centra voor migranten onderzocht, die zowel in juridisch opzicht als qua leefomstandigheden regelrechte zwarte gaten zijn waar mannen en vrouwen vaak op een onmenselijke en vernederende manier worden behandeld, zonder dat hun de vereiste wettelijke bescherming wordt geboden, die is neergelegd in vaak onacceptabele wetgeving waarmee tegelijkertijd misbruik en straffeloosheid worden gewaarborgd.
De situatie van de mensenrechten binnen de Europese Unie is in geen geval bevredigend en het jaarverslag van Amnesty International bevestigt dit. Daarom moeten we proberen een actief beleid te bevorderen om systematische schending van de rechten te voorkomen. Deze rechten moeten formeel gewaarborgd en als onschendbaar gedefinieerd worden.
Daarom verzoeken we de Raad - en ik maak gebruik van de aanwezigheid van de staatssecretaris - om in toekomstige jaarverslagen over de mensenrechten in de wereld, naast een analyse van de situatie wereldwijd ook een analyse van ieder lidstaat afzonderlijk op te nemen, zodat we - en ik sluit af, mevrouw de Voorzitter - vermijden met twee maten te meten. Wat voor Europa willen we? Dat is de vraag die dit verslag, waarvan ik tot mijn eer rapporteur mocht zijn, tracht te beantwoorden.
Gérard Deprez
Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de vicevoorzitter, dames en heren, vandaag voeren we het laatste debat van deze parlementaire zittingsperiode over de vooruitgang die er is geboekt op het gebied van de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Ik heb de Commissie en het voorzitterschap van de Raad de inhoud van de mondelinge vraag doen toekomen, dus ik ga de spaarzame minuten die ik heb niet besteden aan het parafraseren ervan. Mevrouw de Voorzitter, in deze periode waarin de stad Straatsburg ons uitnodigt om op feestelijke wijze Kersmis te vieren, wil ik de gelegenheid te baat nemen enkele geschenken uit te delen.
Het doet mij genoegen het Franse voorzitterschap van de Raad het eerste geschenk te geven, niet omdat het altijd aanwezig was, of omdat het altijd zo stipt was, maar meer in het algemeen omdat het altijd zo goed beslagen ten ijs was voor de contacten met het Parlement, omdat het blijk gaf van deskundigheid en in het bijzonder omdat de medewerkers van de ministers die hebben deelgenomen aan de netelige onderhandelingen met het Europees Parlement van hoog niveau waren. Ik wil mijn bijzondere dank betuigen aan de heer Jouyet, wiens warmte, professionaliteit en vakkundigheid de unanieme waardering van dit Parlement hebben geoogst.
Mijn tweede geschenk wil ik de heer Barrot geven. In hem hebben wij een vicevoorzitter van de Commissie die zich heel gemakkelijk voelde met zijn vorige portefeuille, maar op verzoek van zijn voorzitter, en om de Commissie de ernstige politieke problemen te besparen waartoe de vervanging van de heer Frattini zou hebben geleid, ermee akkoord ging om zonder enige voorbereiding een van de aller moeilijkste en gevoeligste portefeuilles op zich te nemen. Commissaris, beste Jacques, in minder dan een jaar ben je er niet alleen in geslaagd een buitengewoon moeilijke materie onder de knie te krijgen, maar ook om je stempel daarop te drukken, zoals blijkt uit de voorstellen die ons net zijn gedaan inzake de nieuwe richtsnoeren voor het asielbeleid.
Mijn derde geschenk is voor mijn medeafgevaardigden, van wie de meeste uitmuntende professionals zijn, die hun dossiers met passie behandelen, van wie sommigen ware workaholics zijn, en van wie er een of twee, dat moet gezegd, enorme persoonlijkheden zijn die mij en anderen respect en genegenheid inboezemen.
Mijn laatste cadeau is voor onze collega's van het secretariaat - Emilio De Capitani is hier, maar hij luistert niet -, voor onze collega's in de fracties en voor al onze assistenten, wier enthousiasme, toewijding en talent essentieel zijn voor het welslagen van ons werk.
Nu ik de geschenken heb uitgedeeld, wil ik een balans opmaken. Niemand kan bestrijden, mevrouw de Voorzitter, dat in minder dan tien jaar tijd de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid aanzienlijk gegroeid is. Na het volkomen embryonale stadium in 1999 - ik wil eraan herinneren dat het eerste streven van het programma van Tampere was om het fundament te leggen voor samenwerking tussen de lidstaten en wederzijdse erkenning van gerechtelijke beslissingen - kende de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een nieuwe ontwikkeling met het Haags programma, dat het communautaire platform heeft verstevigd.
Het is op deze tweeledige grondslag en onder druk van de dramatische externe gebeurtenissen - ik zal niet uitweiden over de aanslagen die ons zo hebben verontrust en zo veel doden en tragedies hebben veroorzaakt - dat er op een aantal beleidsterreinen spectaculaire vooruitgang is geboekt: de strijd tegen het terrorisme en de zware misdaad, de strijd tegen illegale immigratie, de strijd tegen racisme en xenofobie, en de strijd tegen drugs en drugsverslaving.
En er is niets over ons allen miszegd - de Raad, de Commissie, het Parlement - als wordt erkend dat deze laatste tien jaar onze benadering hoofdzakelijk - ik zeg niet uitsluitend - reflexmatig is geweest, gestuurd werd door zowel de dramatische gebeurtenissen die ik zojuist heb aangehaald als de legitieme verwachtingen van onze burgers ten aanzien van hun veiligheid.
Sinds kort tekent zich echter een nieuwe benadering af, die minder defensief is en meer wordt aangedreven door de wens om positievere en proactievere stappen te zetten in de richting van de ruimte die wij samen willen scheppen. Daarom zou, zoals u weet, met het Verdrag van Lissabon het Handvest van de Grondrechten bindend gemaakt moeten worden. Daarom ook werd besloten om het waarnemingscentrum in Wenen om te vormen tot het Bureau voor de grondrechten. Daarom heeft het Europese pakt inzake immigratie en asiel, zonder de eisen op het gebied van defensie en veiligheid te veronachtzamen, de weg geëffend voor een meer open beleid, gebaseerd op een actieve beheersing van migratiestromen en beter ontwikkelde partnerschappen.
Nu ik, mevrouw de Voorzitter, de geschenken heb uitgedeeld en een balans heb opgemaakt, wil ik even stilstaan bij de uitdaging die ons allen wacht en bij de nieuwe richtsnoeren, die een stimulans moeten zijn voor het programma van Stockholm, waarvan de tenuitvoerlegging, naar ik oprecht hoop, kan geschieden op basis van het Verdrag van Lissabon, mocht dat te langen leste worden geratificeerd.
Aangezien het mij aan tijd ontbreekt, zal ik slechts één conclusie trekken. Wij moeten ons niet laten leiden door onze angsten of door de angsten van onze burgers. Wij moeten ons in de eerste plaats laten leiden door onze waarden, die dienen te worden ondersteund door objectieve beoordelingen van de gevaren waarvoor wij ons zien geplaatst. Het is in die geest dat we het programma van Stockholm zullen opstellen en tezamen ten uitvoer zullen brengen.
Rama Yade
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, het verslag-Catania is een opmerkelijk werkstuk. Het biedt een uitgebreid overzicht van de mensenrechtensituatie in de Europese Unie. Het bevat een schat aan buitengewoon nuttige aanbevelingen, die verband houden met zowel de institutionele als praktische aspecten van de mensenrechten. Sommige van deze aanbevelingen hebben betrekking op de Commissie, en ik laat het aan de Commissie zelf over om daarop te reageren.
Ik denk dat ik mijn aandacht ga toespitsen op enkele van de te berde gebrachte punten. Ik denk bijvoorbeeld aan het Europees Bureau voor de grondrechten. Het Europees Bureau is bekritiseerd vanwege zijn beperkte bevoegdheden, die immers niet verder rijken dan de eerste van de drie pijlers van de Europese Unie. Ik meen dat het goed is erop te wijzen dat er enerzijds een clausule bestaat voor een heronderzoek van het mandaat van het Bureau vóór 31 december 2009, waardoor het mogelijk wordt om de bevoegdheden van het Bureau eventueel uit te breiden naar de derde pijler, op grond van een voorstel van de Commissie.
Anderzijds wordt elke Europese instelling en elke lidstaat de mogelijkheid geboden om, op basis van vrijwilligheid, adviezen van het Bureau in te winnen, rekening houdende met eenieders bevoegdheden. In dat kader heeft de Raad voor het eerst op 3 september, via het Franse voorzitterschap, het Bureau om een advies gevraagd over het voorstel voor een kaderbesluit betreffende het gebruik van passagiersgegevens door rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten, iets dat onder de derde pijler van de Europese Unie valt.
De Raad heeft aldus willen aantonen bijzonder belang te hechten aan de kwestie van de mensenrechten.
Voorts wil ik de kwestie van migranten en vluchtelingen aan de orde stellen. Er is een zeer groot aantal voorstellen gedaan, er zijn maatregelen op het gebied van migratie opgenomen in het verslag en ik kan alleen maar herhalen dat, zoals het Europees Pact voor asiel en migratie aantoont, de Europese Raad andermaal plechtig heeft verklaard dat het migratie- en asielbeleid in overeenstemming moet zijn met de internationale rechtsregels en in het bijzonder met de regels inzake mensenrechten, menselijke waardigheid en vluchtelingen.
Ik wil nog een derde punt vermelden dat in het verslag aan bod komt, namelijk de rechten van het kind. Hoe kan men het oneens zijn met uw conclusies, waarin elke vorm van geweld tegen kinderen wordt veroordeeld, wordt aangedrongen op afschaffing van kinderarbeid, op aandacht voor Roma-kinderen en hulpverlening aan kinderen? Ik wijs erop dat volgens het verslag detentie van jonge wetsovertreders slechts als laatste middel mag worden gebruikt en dat er alternatieve maatregelen voorhanden zijn.
In het verslag worden nog vele andere punten benadrukt, die ik niet allemaal de revue kan laten passeren. Ik wil echter wel met een uitermate positief gegeven afsluiten. Tot mijn grote vreugde is het kaderbesluit betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht, waarnaar in het verslag wordt gerefereerd, formeel op 28 november 2008 aangenomen door de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, na zeven jaar uitvoerige besprekingen.
In antwoord op de vraag van de heer Deprez zal ik om te beginnen u bedanken voor de felicitaties die u het Franse voorzitterschap van de Europese Unie heeft doen toekomen. Gelooft u mij als ik zeg dat dit ons diep heeft geroerd. President Sarkozy heeft met zijn werkzaamheden en zijn voorzitterschap - dat uiteindelijk een crisisvoorzitterschap is gebleken te zijn, getuige de crisis in Georgië en de financiële crisis - willen aantonen dat Europa terug is op het politieke toneel. Wij zijn zeer geroerd door uw onthaal en wij moeten nu ook u bedanken, dames en heren, voor de zeer nauwe samenwerking die wij gedurende de laatste paar maanden van het Franse voorzitterschap van u mochten genieten.
Alvorens in te gaan op de onderwerpen die u aan de orde hebt gesteld wil ik om te beginnen twee dingen zeggen. Het eerste is dat de kwestie van het meten met twee maten, die enkelen van u naar voren hebben gebracht, mij zeer hoog zit. Inderdaad moet men zich afvragen of het eigenlijk wel mogelijk is de mensenrechten in het buitenland, buiten de Europese grenzen, te verdedigen, als men tegelijkertijd niet zoveel aandacht schenkt aan de situatie binnen de eigen Europese grenzen, wat soms het geval lijkt te zijn.
Dit is een zeer belangrijke vraag. Ikzelf blijf herhalen dat wij ons eigen huis op orde moeten brengen om onze geloofwaardigheid op het gebied van de mensenrechten buiten de EU te vergroten. Ons mensenrechtenbeleid moet worden gekenmerkt door durf, maar ook door bescheidenheid. Alleen door goed in gedachten te houden dat mensenrechten ondeelbaar zijn, vergroten wij de kans dat wij buiten onze grenzen worden gehoord.
Sommigen van u hebben ook gesproken over de toekenning van de Sacharov-prijs aan Hu Jia, waarmee ik uiteraard zeer ingenomen ben. Ik juich het toe dat deze Chinese blogger, die de steun heeft van het Europees Parlement, deze eer te beurt is gevallen. Ik vind dat uitstekend. Ik ben zelf zeer betrokken geweest bij de zaak van de verdediging van Hu Jia en ik hoop dat deze Sacharov-prijs ertoe zal leiden dat er vooruitgang wordt geboekt op het gebied van de mensenrechten, zeker in China.
Ik wil graag terugkomen op de onderwerpen die u, mijnheer Deprez, hebt aangeroerd, en misschien beginnen met te herhalen wat ik net al zei, namelijk dat de Raad gedurende het afgelopen jaar zich ertoe heeft verbonden om zeer nauw samen te werken met het Europees Parlement. Er is een zeer vruchtbare dialoog gevoerd, in het bijzonder met de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, over de teksten die met voorrang zouden kunnen of zouden moeten worden aangenomen, indien de institutionele agenda dit toestaat.
Het voorzitterschap heeft bij de lidstaten aangedrongen op ratificering. Daardoor kon het werk in de nationale parlementen worden versneld en een aantal teksten, waarvan sommige van essentieel belang zijn, worden aangenomen.
Tegen het eind van deze zittingsperiode hopen wij dat belangrijke teksten zoals die over de communautarisering van Europol en het bewijsverkrijgingsbevel succesvol kunnen worden afgerond. Aan de hand van al deze teksten zouden wij een uitgebreide balans van de Europese Unie kunnen opmaken aangaande deze kwesties.
U zult ook hebben gemerkt dat het voorzitterschap een groot aantal initiatieven die dit Parlement tot zijn prioriteiten rekende, heeft uitgevoerd dan wel sterk heeft bevorderd.
Vooral wat de derde pijler betreft heeft het voorzitterschap zich ertoe verbonden om medebeslissing volledig toe te passen op het gebied van immigratie en justitie of burgerlijke rechtspraak. Zoals u weet heeft het voorzitterschap, met name wat betreft de onderhandelingen met derde landen, de zienswijze verdedigd dat toekomstige onderhandelingen over de uitwisseling van persoonsgegevens met de Verenigde Staten alleen mogen plaatsvinden als het Europese Parlement erbij betrokken is, en dat was niet gemakkelijk.
Dit zijn aanzienlijke stappen vooruit op deze gebieden, maar deze hadden nog groter kunnen zijn als de communautaire methode van toepassing was geweest op de sectoren van de ruimte van justitie, vrijheid en veiligheid die onder de derde pijler vallen.
De bescherming van de grondrechten in een Europese ruimte van - precies - justitie, vrijheid en veiligheid, is goed beschouwd een voortdurende uitdaging, en net als u geloof ik dat de ontwikkelingen op het gebied van justitie, vrijheid en veiligheid met name aan de hand van de bescherming van de grondrechten moeten worden beoordeeld.
Vanzelfsprekend kan ik hier, ten overstaan van u, alleen maar bevestigen dat de Raad zijn inspanningen hierop zal richten, en wij kunnen vaststellen dat wij het over de meeste punten die u aan de orde hebt gesteld eens zijn, waarbij wij het geldend institutionele kader in gedachten houden.
Wat betreft het opnieuw lanceren van het voorstel inzake de bescherming van procedurele rechten in het kader van strafrechtelijke procedures, zou er volgend jaar een discussie moeten worden gevoerd over een actieplan voor de bescherming van personen in het kader van strafrechtelijke procedures. De beoordeling van het Europese bewijsverkrijgingsbevel zal worden voortgezet, zodat het kaderbesluit op consequente wijze ten uitvoer kan worden gelegd. Voorts zal het Verdrag van Lissabon, mocht het in werking treden, dit proces nieuw elan geven, niet alleen doordat het Handvest van de grondrechten dan bindend zal worden, maar ook als gevolg van de institutionele ontwikkelingen die door het nieuwe Verdrag mogelijk zullen worden gemaakt op het gebied van justitie, vrijheid en veiligheid.
Ik zou nog vele andere onderwerpen kunnen noemen die in het verslag en door de geachte afgevaardigden gedurende de afgelopen maanden aan de orde zijn gesteld. Ik denk echter dat we hiermee verder kunnen gaan na het debat, maar nu moet ik eerst de heer Barrot - is het aan mij om dit te zeggen, mevrouw de Voorzitter? - het podium gunnen.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, ik wil heel graag mevrouw Rama Yade hartelijk welkom heten en tegelijkertijd van de gelegenheid gebruik maken om op mijn beurt ook de rapporteur, mijnheer Catania, en de commissie te bedanken, maar daar zal ik nog op terugkomen, mijnheer Deprez.
Het verslag dat u hebt ingediend is gedetailleerd en uitgebreid, zoals het voorzitterschap heeft opgemerkt. Beste mijnheer Catania, de grondrechten vormen het hart van de Europese integratie en er is de Commissie veel aan gelegen de stipte naleving van deze rechten te bevorderen.
U benadrukt in het verslag dat er door de lidstaten en door de instellingen nog serieuze vooruitgang moet worden geboekt. Het klopt inderdaad dat er nog verbetering mogelijk is bij het bevorderen en toepassen van de grondrechten binnen de Unie. De Unie moet een voorbeeldrol vervullen, niet alleen voor de geloofwaardigheid van haar buitenlandse politiek, maar ook om dat wederzijdse vertrouwen tussen de lidstaten te bewerkstelligen, een wederzijds vertrouwen dat onontbeerlijk is voor de goede werking van een echte ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
In uw verslag worden belangrijke aanbevelingen gedaan en wij zijn het met u eens dat het onontbeerlijk is de conformiteit van de wetgevingsvoorstellen met het Handvest beter te toetsen, de opvang van migranten en asielzoekers te verbeteren, de eerbiediging van de grondrechten ook in de strijd tegen het terrorisme niet uit het oog te verliezen, onze inspanningen ter bestrijding van discriminatie te verdubbelen, de situatie van de Roma in de hele Europese Unie te verbeteren en, ik voeg daar nog aan toe, nauwer samen te werken met de Raad van Europa. Ik ben te allen tijde bereid me hier persoonlijk voor in te zetten.
De aanbevelingen en de terechte kritiek mogen echter niet verhullen dat de Commissie en de Europese Unie ook daadwerkelijk vooruitgang hebben geboekt op het gebied van de grondrechten, zoals zojuist ook werd opgemerkt door mevrouw Rama Yade, te weten de recente goedkeuring door de Raad van het kaderbesluit betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat en de goedkeuring van het kaderbesluit inzake gegevensbescherming in de derde pijler, zelfs al wordt dit als niet meer dan een eerste stap beschouwd.
De Commissie heeft zojuist een nieuw wetsvoorstel ingediend betreffende het asielrecht, dat is gebaseerd op de bereidheid een hoog beschermingsniveau tot stand te brengen. Ik heb de lidstaten herinnerd aan de verplichting de grondrechten te respecteren als ze de richtlijn over de terugkeer van illegale immigranten omzetten en ik zal daarover waken.
Het nieuwe voorstel voor een richtlijn inzake non-discriminatie buiten de werkplek zal ons wetgevingsarsenaal compleet maken. De gelijkheid van mannen en vrouwen - een domein waarop de Europese Unie voortrekster heeft proberen te zijn - was onderwerp van een Commissievoorstel inzake het bewerkstelligen van een beter evenwicht tussen beroeps- en gezinsleven, onder andere door de minimale duur van zwangerschapsverlof te verlengen.
Zeker, dames en heren parlementariërs, wij moeten er op letten dat de grondrechten in onze teksten worden opgenomen, maar we moeten ook controleren in hoeverre ze in de praktijk worden nageleefd. Dat is een zeer belangrijke taak en om die tot een goed einde te brengen moet er een daadwerkelijk beleid inzake de eerbiediging van de grondrechten binnen de Europese Unie tot stand worden gebracht. Het toekomstige meerjarenprogramma, het zogenoemde programma van Stockholm, zou mijns inziens een mededeling moeten inhouden waarin dit beleid inzake eerbiediging van de grondrechten binnen de Europese Unie nader uiteen wordt gezet en waarin een duidelijke omschrijving wordt gegeven van de mogelijkheden en beperkingen van de handelingsbevoegdheid van de Commissie op dit gebied.
We moeten de grondrechten immers zo doeltreffend mogelijk maken. Het is nutteloos om steeds weer nieuwe wetgeving te ontwikkelen. Ik zou zeggen dat het fundamenteel juridisch kader al bestaat: het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. We beschikken nu over informatie van de Raad van Europa over de schending van de grondrechten.
Tot slot beschikken wij nu, zoals u al aangaf, over een instrument - het Bureau voor de Grondrechten - waarvan de toepassingssfeer, zoals de minister aangaf, eind volgend jaar voorwerp zal zijn van een herzieningsclausule. Van deze instrumenten moet uitputtend gebruik worden gemaakt.
Ten eerste - en ik zal proberen een samenvatting te geven - moet de Unie onberispelijk zijn in haar wetgevende optreden. We moeten zorgen voor een systematische, strenge controle op de verenigbaarheid van de Europese wetgeving met het Handvest van de grondrechten.
In 2005 heeft de Commissie een methode ontwikkeld om de conformiteit van de voorstellen te toetsen en we moeten de toepassing, het gebruik van deze methode intensiveren. De eerbiediging van de grondrechten moet echt in alle fases van onze wetgevingsprocessen als leidraad dienen.
En dan moeten we natuurlijk stappen ondernemen bij de lidstaten, indien dat nodig is. Ik ben van plan om in dit toekomstige programma van Stockholm duidelijk uit te leggen hoe de Commissie denkt op te treden. Wij kunnen in het kader van de in het Verdrag voorziene bevoegdheden op twee manieren optreden.
Ten eerste moet de Commissie, als de toepassing van een communautaire wet in een lidstaat in strijd is met de grondrechten, normaal gesproken haar rol als hoedster van de Verdragen waarnemen en bijvoorbeeld een inbreukprocedure instellen. We moeten dit bekijken en waarschijnlijk ook de situaties noemen waarin een schending van de grondrechten inderdaad de instelling van een inbreukprocedure vereist. Ik zal met name letten op de eerbiediging van de grondrechten, en met name op de eerbiediging van de rechten van het kind, als de lidstaten - maar dat heb ik reeds gezegd - de "terugkeerrichtlijn” in gaan voeren. Ik heb ingegrepen in het project dat digitale vingerafdrukken van de zigeunerbevolking in Italië wilde nemen, om aan te geven dat het noodzakelijk is de communautaire wetgeving en grondrechten te respecteren, in het bijzonder de wetten inzake bescherming van persoonsgegevens.
Er zijn ook situaties waarin we verder gaan dan de communautaire bevoegdheden. Het gaat dan om politieke stappen die in bepaalde omstandigheden noodzakelijk kunnen worden geacht, als we niet de mogelijkheid hebben om op nationale mechanismen terug te grijpen.
Wat betreft de geheime CIA-gevangenissen heeft de Commissie er bij Polen en Roemenië meerdere malen op aangedrongen onderzoeken op te starten. Polen heeft de Commissie in antwoord daarop bericht dat er een strafrechtelijk onderzoek wordt ingesteld. De Roemeense senaat heeft een onderzoek verricht dat naar aanleiding van het tweede verslag van de Raad van Europa nog enige aanvulling behoeft.
Ik weet dat u in uw verslag, mijnheer Catania, zinspeelt op het befaamde artikel 7, dat bijna gelijk staat aan een nucleair afschrikmiddel, en u vraagt zich af waarom dat artikel niet is gebruikt. Ik had het als dreigement kunnen gebruiken. Het klopt inderdaad dat toen ik Bulgarije erop wees dat ze echt even twee keer moesten nadenken voor ze een journalistieke prijs toekenden aan een journalist die bekend stond om zijn verwerpelijke uitspraken tegen de Roma, die prijs uiteindelijk is ingetrokken. Maar het klopt ook dat wij er bij stil zouden moeten staan of we artikel 7 op een dergelijke manier willen gebruiken.
En dus moeten we, uiteraard, proberen de mensenrechten vooruit te helpen op bepaalde terreinen die van wezenlijk belang zijn voor de ruimte waarbinnen wij samen leven. De rechten van het kind! Er is geen enkel beleid in de Unie waarin de rechten van het kind geen rol spelen, maar het is ook een gebied waarop nog concrete vooruitgang valt te boeken. Ik breng u in herinnering dat we ervoor hebben gezorgd dat alleenstaande minderjarige asielzoekers volgens het Europese asielbeleid niet mogen worden vastgehouden. We hebben er in algemene zin op aangedrongen dat kinderen speciale aandacht krijgen.
Bij de herziening van Dublin II hebben we aangedrongen op de eis van gezinshereniging. Ik dank ook het Franse voorzitterschap, dat ons nogmaals heeft aangespoord om vaart te zetten achter een snel waarschuwingssysteem dat ontvoeringen van kinderen voorkomt. In maart 2009 zal ik een voorstel doen voor de herziening van het kaderbesluit inzake bestrijding van seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie en bestrijding van mensenhandel.
Voor de bescherming van persoonsgegevens is een mondiale en vernieuwde strategie nodig die een herziening van Richtlijn 95/46 omvat op basis van een evaluatie in het licht van de technologische ontwikkelingen.
Ik heb me reeds uitgesproken over het asielrecht. Als het gaat om de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat, beschikken we nu duidelijk over een tekst - hartelijk dank aan het Franse voorzitterschap dat u ons deze tekst eindelijk ter beschikking hebt gesteld - en van die tekst moeten we uiteraard ook gebruik maken. We moeten zien te voorkomen dat de economische crisis zich vertaalt in een toename van vreemdelingenhaat en racisme, in het bijzonder bij sommige opinieleiders. We moeten ervoor zorgen dat de grondrechten oprecht worden nageleefd op alle gebieden die verband houden met de strijd tegen het terrorisme. In de mededeling over racisme en vreemdelingenhaat zouden middelen vastgesteld kunnen worden waarmee het optreden op dit gebied nog doeltreffender kan worden gemaakt.
Tot slot moet de Commissie in 2010 een verslag indienen over totalitaire misdaden. Het doel is om een verzoeningscultuur tot stand te brengen die kenmerkend is voor de Europese Unie, een cultuur die is gebaseerd op de erkenning van misdaden en slachtoffers, zodat er een einde kan worden gemaakt aan de kloof tussen nieuwe en oude lidstaten, die zich niet altijd bewust zijn van de tragische geschiedenis van de nieuwe lidstaten. Het is een omvangrijke taak, een strategie die er in grote mate op zal toezien dat de beginselen waar de Europese Unie zich mee heeft toegerust, ten uitvoer worden gelegd.
Ik wil mijnheer Catania zeggen dat we uit zijn verslag een hoop ideeën kunnen halen waarmee wij het programma van Stockholm kunnen verrijken.
Ik wil hierbij ook graag terugkomen op de vraag van mijnheer Deprez. Ik zou hem graag willen bedanken en willen zeggen - en ik richt me tegelijkertijd tot de leden van zijn commissie - dat het voor mij als commissaris voor justitie, vrijheid en veiligheid een steun en een kans is geweest om een commissie tegenover mij te hebben die niet alleen hoge eisen stelt maar tevens bijzonder alert en betrokken is bij al deze moeilijke problemen, waarin een juist evenwicht moet worden gevonden tussen de uiteraard legitieme behoefte aan veiligheid en de mogelijkheden die er moeten zijn om het potentieel van de vrijheden en justitie volledig te benutten.
Het is waar dat er vooruitgang is geboekt met de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Nochtans hebben we het programma van Tampere en het Haags programma nu achter ons gelaten en zijn we bezig dit zogenoemde meerjarenprogramma "van Stockholm” te redigeren. Het is voorbarig om nu al nauwkeurig omlijnde ideeën te presenteren over de inhoud van het volgende meerjarenprogramma, maar ik kan wel een paar punten noemen, waarbij ik mij verontschuldig als ik wellicht iets te lang van stof ben.
Ten eerste moet de eerbiediging van de grondrechten in de Unie in het gehele meerjarenprogramma worden verankerd.
Ten tweede moet de burger centraal staan bij alles wat wij doen, of het nu gaat om een Europese burger of een inwoner van een derde land die in ons gebied is gevestigd. We moeten een Europa opbouwen dat zijn vruchten afwerpt voor het welzijn van de mensen. Dat Europa draait om de bescherming van hun rechten, om hun veiligheid en hun bescherming, met name om de bescherming van de meest kwetsbaren, zoals slachtoffers, en om de garantie van makkelijkere toegang tot justitie.
Ik wil mevrouw Rama Yade bedanken voor het feit dat zij de procedurele rechten ter sprake heeft gebracht. Voor mij is dat een zeer belangrijke tekst. Ik voel dat daarbij weerstand moet worden overwonnen, maar als we inderdaad wederzijdse erkenning van gerechtelijke beslissingen willen, is het van wezenlijk belang dat we er zorg voor dragen dat er overal in Europa recht wordt gesproken met een aantal procedurele waarborgen. Dat is absoluut van wezenlijk belang.
De Europese rechtsruimte moet uiteraard ook het vrij verkeer van burgers en de handelsbetrekkingen vergemakkelijken, waarbij veel aandacht moet worden besteed aan de bestrijding van criminaliteit en terrorisme zonder daarbij de regels van de wet uit het oog te verliezen. Als er eenmaal enige inspanning is verricht om het vertrouwen te winnen en de wederzijdse erkenning te vergroten, zal het Europese justitiemodel zich, omdat het evenwicht en samenhang biedt, zonder meer doen gelden.
Ten derde de externe dimensie van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Deze externe dimensie moet worden geïntegreerd in en complementair zijn aan de interne dimensie. We kunnen de mensenhandel niet bestrijden als we de problemen in de landen waar die handel vaak begint, niet aanpakken. En dan het hele immigratiebeleid, het hele beleid van gecoördineerde beheersing van migrantenstromen, past in het kader van dit idee om de externe dimensie en de interne dimensie met elkaar te verbinden.
De Commissie verwacht in mei 2009 een mededeling te presenteren over de toekomstige prioriteiten. Daarop zal eind 2009 een politiek debat volgen over de goedkeuring van het derde meerjarenprogramma. Ik wil hierbij echter benadrukken - zoals ik vanochtend ook tegen de coördinatoren van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken heb gezegd - dat we het Europees Parlement hard nodig hebben om dit meerjarenprogramma tot stand te kunnen brengen. Ik hoop dan ook dat wij op uw suggesties en uw voorstellen mogen rekenen.
Het is een feit dat de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid vooruitgang heeft geboekt, maar tegelijkertijd is het ook een feit dat we ons in zekere zin nog maar in het ochtendgloren van een echte rechtsgemeenschap bevinden waar men zich vrij in de Europese ruimte kan bewegen en tegelijkertijd overal zijn rechten kan doen gelden, in welke lidstaat men zich ook bevindt. Dat is heel belangrijk als we echt willen dat het Europese burgerschap concreet vorm gaat krijgen in het leven van de Europese burgers.
Er is nog veel te doen en het is een boeiende taak. Ik wil nogmaals het Europees Parlement en met name de commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken voor de hulp die zijn ons met zoveel enthousiasme en toewijding hebben geboden.
Ignasi Guardans Cambó
rapporteur voor advies van de Commissie cultuur en onderwijs. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, ik wil mijn spreektijd namens mijn fractie combineren met de spreektijd die mijn collega Viktória Mohácsi had namens de Commissie cultuur.
Allereerst zou ik de rapporteur natuurlijk willen feliciteren met zijn inzet en zijn uitstekende werk. Ik heb dat van heel dichtbij kunnen volgen, hij heeft echt geprobeerd om met de andere fracties een consensus te bereiken, die nu in zijn verslag na te lezen valt.
Ik sta volledig achter het compromis van de rapporteur ter verdediging van de mensenrechten en achter zijn wens om nog een stapje verder te gaan. Hij heeft gelijk. Ik ben het volledig eens met wat hij in zijn toespraak heeft gezegd. Soms ontstaat er in Europa een paradoxale situatie: we verdedigen de mensenrechten overal ter wereld te vuur en te zwaard, maar we hebben soms geen oog voor de schandalige discriminatie bij ons thuis, omdat we niet beschikken over voldoende instrumenten om die te bestrijden.
Dat moeten we werkelijk aan de kaak stellen, en het Parlement heeft het volste recht om dat te doen.
De rapporteur weet dat we een aantal debatten hebben gevoerd over de vraag of het wel of niet zinvol is om naast de mensenrechten ook andere sociale problemen van onze samenleving op te nemen.
Ik ben van mening dat in bepaalde paragrafen in dit verslag, en zeker in de eerdere versies ervan, helaas wordt geprobeerd, al is het met de beste bedoelingen, om alles op te lossen, niet alleen de problemen op het gebied van de mensenrechten, maar ook alle sociale problemen die we op dit moment in Europa hebben.
Dat zou wel eens ten koste van onze daadkracht kunnen gaan. Natuurlijk moeten we de woningnood en de werkloosheid onder ouderen aanpakken, dat is duidelijk, maar ik ben er niet zo zeker van dat we dat kunnen doen in één pakket met de verdediging van de grondrechten.
Het is in ieder geval een feit dat we binnen onze eigen grenzen grote problemen hebben, die gevolgen hebben voor bepaalde personen, maar ook voor groepen, groepen in de samenleving die worden benadeeld, die worden gediscrimineerd vanwege hun seksuele geaardheid, vanwege hun etnische afkomst, vanwege hun godsdienst, enzovoort. Dat moeten we aan de kaak stellen, en daarvoor is een totale aanpak nodig. Dat is ook gebeurd, in samenwerking met de Raad van Europa, en het is volgens mij een goede zaak dat deze belangrijke instelling hier genoemd is.
De Commissie cultuur is heel concreet op een van deze kwesties ingegaan, en ik zou dat hier willen oppakken namens mijn collega Viktória Mohácsi, die dit in de Commissie cultuur heeft behandeld. Ik heb het over de discriminatie van Roma-kinderen in het onderwijs.
Het verslag gaat in het algemeen heel goed in op de problemen van jongeren op verschillende vlakken, en met name op de discriminatie van kinderen van zigeuners of Roma. Er wordt ook duidelijk gezegd dat de media een actieve rol moeten spelen in de strijd tegen discriminatie, en dat is hier al gezegd. Dat geldt ook voor de stakeholders - de ngo's en de sociale verenigingen.
Hier moet veel voorlichtingswerk worden verricht, we moeten de samenleving bewust maken van het belang van deze waarden. Daarbij dragen de media een enorme verantwoordelijkheid, maar ook alle vormen van onderwijs.
Kinga Gál
namens de PPE-DE-Fractie. - (HU) Het is een zware taak voor het Europees Parlement om een alomvattend besluit te nemen over de grondrechten in de Europese Unie, want juist grondrechten moeten het minst afhankelijk zijn van politieke kleur of partijen, maar veeleer zijn gebaseerd op onafhankelijke feiten en gegevens, ontdaan van elke hypocrisie. Daarom is het een belangrijke boodschap van het Europees Parlement en van ons dat we binnen de onderzochte periode het Agentschap voor Grondrechten hebben opgericht, dat in de komende jaren misschien juist deze taak op zich zal nemen. Tegelijkertijd is het natuurlijk erg belangrijk wat voor boodschap het Parlement aan de Europese burgers uitzendt over hun grondrechten. Houdt het zich bezig met hun problemen, en houdt het zich wel bezig met de echte problemen waar veel mensen mee te maken krijgen?
Hoe veelzijdig enkele van de besproken problemen en kwesties zijn, blijkt wel uit de 240 amendementen die zijn ingediend op het ontwerpverslag. Dankzij de rapporteur en de schaduwrapporteurs is het echter gelukt het oorspronkelijke, zeer dubieuze verslag om te smeden tot een aanvaardbaardere tekst, wat niet wil zeggen dat er geen principiële verschillen blijven bestaan tussen de fracties, want er zijn wel degelijk grote verschillen ten aanzien van de omstreden paragrafen, waarin een principiële en vaak emotionele houding wordt weerspiegeld en waarbij het vaak gaat om aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen. In de westelijke helft van Europa wordt immers onder de uitvoering van grondrechten vrijwel altijd de afwezigheid van discriminatie verstaan, of het nu gaat om grote immigrantenminderheden, etnische afkomst of seksuele geaardheid. In de nieuwe lidstaten zijn we echter nog niet zo ver bij de handhaving van onze grondrechten. In veel gevallen maken we ons zorgen over onze fundamentele vrijheidsrechten, en als we het over minderheden hebben, spreken we over miljoenen van oudsher bestaande minderheden, wier grondrechten ook nu nog worden geschonden in de nieuwe lidstaten. Het is belangrijk dat hieraan in het verslag ook eindelijk aandacht wordt besteed. Tegelijkertijd vindt de Europese Volkspartij verscheidene formuleringen, die ook nu nog onder discussie staan en niet op dezelfde manier worden beoordeeld, onacceptabel. Maar laten we niet vergeten: de bescherming van onze grondrechten kan in de praktijk per persoon verschillen. Het belangrijkste aspect bij de aanpak daarvan is wederzijds respect. Dat kan helpen in deze situatie.
Martine Roure
namens de PSE-Fractie. - (FR) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de minister, mijnheer de commissaris, wij weten allemaal dat de bescherming van de grondrechten de hoeksteen vormt van de tenuitvoerlegging van de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. De Europese Unie wil indrukwekkende resultaten neerzetten en dus heeft ze zich toegerust met uitgebreide Europese wetgeving tegen discriminatie. Maar hoewel we vaak vooraan staan als het gaat om het aan de kaak stellen van de mensenrechten in de wereld, zouden we eerst en vooral, zoals u zei mevrouw de minister, ons eigen huis op orde moeten hebben. Dat is ook de reden waarom we nu om een actief beleid vragen dat alle vormen van discriminatie bestrijdt en het respect van de menselijke waardigheid waarborgt, met name in gevangenissen, waar de menswaardigheid vaak voor de deur blijft staan.
Aan de andere kant zien we dat regeringen in deze tijden van crisis eindelijk weer oog lijken te krijgen voor de Europese burgers die in armoede en onzekerheid leven, zelfs al hebben ze een baan. Extreme armoede en sociale uitsluiting vormen een schending van de grondrechten als geheel. Wij moeten het onrecht bestrijden waar mensen in situaties van extreme armoede en werknemers met lage lonen mee te maken krijgen.
Europa moet benadrukken dat alle grondrechten, ook de sociale rechten, ondeelbaar zijn. Hoe kan iemand zijn vrijheid van meningsuiting uitoefenen als hij geen verblijfplaats heeft, als hij op straat leeft of als hij geen toegang heeft tot gezondheidszorg. Wij moeten oog hebben voor die mensen en ervoor zorgen dat de grondrechten die in het Handvest worden gewaarborgd ook voor hen gelden: het recht op een waardig bestaan, op goede gezondheidszorg, op fatsoenlijke huisvesting, op toegang tot diensten van algemeen belang, op een minimuminkomen.
Staat u mij tot slot toe een uitspaak van pater Joseph Wresinski, oprichter van ATD Vierde Wereld aan te halen: "Waar mensen gedoemd zijn in armoede te leven, worden de rechten van de mens geschonden. Zich verenigen om die rechten te doen eerbiedigen is een heilige plicht”.
Alexander Alvaro
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de minister, mijnheer de vicevoorzitter, vandaag werd de twintigste verjaardag van de Sacharov-prijs gevierd. Vorige week was de zestigste verjaardag van de Universele Verklaring van de rechten van de mens. Beide gebeurtenissen zijn actueler dan ooit. We moeten onze continue inspanningen om de mensenrechten en de grondrechten te verwezenlijken - niet alleen in Europa, maar wereldwijd - versterken.
Mevrouw de minister, ik heb het allergrootste respect voor het feit dat u hier kritiek hebt durven uiten op uw eigen regering wegens de omgang met Libië. Dat durft niet iedereen, en dit is wat je noemt "je eigen stoep schoonvegen”.
In 2004 werd het Europees Parlement verzekerd dat er een groep commissarissen was die zich voor de grondrechten zou inzetten. Tot op heden ontbreekt het echter aan een verslag, en we moeten helaas toezien hoe in Italië de vrijheid van verplaatsing wordt aangetast, hoe de vrijheid van meningsuiting in de lidstaten en hoe het recht op persoonlijke levenssfeer onder meer in het Verenigd Koninkrijk wordt geschonden.
Grondrechten zijn net als spieren. Als je ze niet gebruikt, verkwijnen ze. Helpt u ons, deze spieren te oefenen, zodat we in onze maatschappij in de toekomst weer een basis vinden om op een redelijke manier met elkaar samen te leven.
Tatjana Ždanoka
Mevrouw de Voorzitter, ten eerste wil ik onze rapporteur, de heer Catania, bedanken voor het feit dat hij heeft geprobeerd om zo goed mogelijk rekening te houden met de amendementen die de fracties hebben ingediend. Het was een zeer ambitieuze taak en ik hoop dat het verslag over de grondrechten binnen de EU eindelijk zal worden aangenomen.
Mijn fractie is van mening dat ons streven voor de toekomst, als dergelijke verslagen worden opgesteld, niet alleen zou moeten zijn om de problemen ter sprake te brengen, maar ook om de lidstaten waar bepaalde grondrechten worden geschonden met naam te noemen en te berispen. De covoorzitters van de Fractie De Groenen hebben de Voorzitter van het Parlement hier onlangs een brief over gestuurd. We weten natuurlijk allemaal over welke lidstaat het gaat als we het over de een of andere schending van de mensenrechten hebben, maar wij zijn van mening dat de Europeanen zeker moeten weten wie ons cruciale beginsel van respect voor de grondrechten aan zijn laars lapt.
Met betrekking tot de tekst spijt het mij zeer dat enkele van mijn collega's niet inzien dat burgerrechten en politieke rechten niet de enige zijn die ertoe doen. Naar mijn mening zijn economische, sociale en culturele rechten even belangrijk.
Een aantal voorstellen van de Fractie De Groenen is opgenomen in de definitieve tekst. Dit zijn de volgende: de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de strijd tegen terrorisme; de noodzaak om het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden en het Handvest voor regionale talen of talen van minderheden te ratificeren en het verbod op discriminatie van statelozen. We roepen ook de lidstaten op het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap te ratificeren en de VN-Commissie voor de uitbanning van rassendiscriminatie toe te staan individuele gevallen te onderzoeken.
In mijn land, Letland, mogen meer dan 350 000 zogenoemde niet-burgers, van wie er velen in het land geboren zijn, niet eens stemmen bij de lokale verkiezingen. Helaas komt dat probleem in het verslag niet ter sprake, als gevolg van het beginsel dat afzonderlijke lidstaten niet worden genoemd, maar ik wil benadrukken dat het ontzeggen van het recht om op lokaal niveau deel te nemen aan het politieke leven aan langdurig ingezetenen een bedreiging vormt voor de sociale en politieke integratie. Het is daarom absoluut essentieel dat deze mensen stemrecht krijgen.
Konrad Szymański
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, ik heb grote bezwaren tegen ten minste twee zaken die in dit verslag worden behandeld. De eerste betreft de kwestie van de seksuele geaardheid en de tweede de zogeheten reproductieve rechten.
De voorstellen met betrekking tot universele toegang tot abortus of de erkenning van het zogeheten homohuwelijk in alle lidstaten van de Europese Unie hebben niets te maken met de grondrechten. Er bestaat geen internationaal document dat deze interpretatie van het recht om in het huwelijk te treden ondersteunt. Bovendien bestaat er geen rechtsgrondslag voor deze voorstellen in het EU-recht zelf. Door voortdurend te proberen deze zaken in de lijst van grondrechten op te nemen, wil Europees links ons aan deze ideeën laten wennen. Ik wil u echter verzekeren dat we hier nooit mee zullen instemmen.
Ik wil de vertegenwoordigers van de Europese Commissie vragen of de Commissie echt van plan is om met een voorstel voor een richtlijn voor de bestrijding van homofobie te komen, en welke bepalingen deze richtlijn dan zou hebben. Is de Commissie van mening dat er een rechtsgrondslag bestaat voor het opstellen van een voorstel voor een richtlijn voor de wederzijdse erkenning van de status van echtparen van hetzelfde geslacht door alle lidstaten van de Europese Unie? Heeft de Commissie dergelijke plannen? Is de voorgestelde richtlijn inzake discriminatie buiten de werkplek bedoeld om de erkenning van het zogeheten homohuwelijk via de achterdeur de lidstaten van de Europese Unie binnen te smokkelen? Ik sta erop dat er een precies en alomvattend antwoord op deze moeilijke juridische vraag wordt gegeven.
Miguel Portas
Europa is gewoon de mensenrechten overal ter wereld nauwlettend in de gaten te houden. Dat is een goede zaak, en dat is ook de reden waarom we vandaag het 20-jarig bestaan van de Sakharov-prijs vieren. Ook dat is een goede zaak, maar intussen is het wel zo - en dat is de belangrijkste boodschap van het verslag-Catania - dat Europa verzuimt om vast te stellen hoe het gesteld is met de naleving van de grondrechten op zijn eigen grondgebied. Dat zou een politiek programma voor de Commissie en de Raad moeten zijn, nu en in de toekomst. Het gezag waarmee we over de grondrechten buiten Europa spreken is namelijk afhankelijk van de wijze waarop wij deze rechten zelf eerbiedigen.
Ik zal u een voorbeeld geven van een specifiek geval dat heel belangrijk is. Het is onaanvaardbaar dat een aantal regeringen weigert gevangenen uit Guantánamo Bay - en dan gaat het om die gevallen waarin schuld niet is bewezen - op te nemen. Mijn regering daarentegen heeft besloten deze gevangenen op te nemen, en ik waardeer het dat ze deze benadering volgen. Diezelfde regering heeft echter ook aangegeven dat ze dit wilde doen om de regering van de VS te helpen, en dat is een probleem. Het is namelijk ook zo dat een aantal regeringen om Washington te helpen bereid is geweest illegale vluchten te aanvaarden. Wij moeten gevangenen wier schuld niet is bewezen opnemen, als - en wanneer - zij daarom vragen, en niet om daarmee een land te helpen een oplossing te vinden voor een probleem dat het zelf in het leven heeft geroepen.
Georgios Georgiou
Mijnheer de Voorzitter, dit debat over de mensenrechten in de wereld is natuurlijk heel nuttig en ik voel mij dan ook verplicht om de rapporteur van het verslag, de heer Catania, lof toe te zwaaien voor zijn gevoeligheid en zijn aandringen op de bescherming van de mensenrechten, ook binnen de Europese Unie. Ik wil echter deze gelegenheid aangrijpen om hier het woord te voeren en de aandacht van het Parlement te vestigen op een nieuwe ontwikkeling, die geen betrekking heeft op minderheden, schendingen van mensenrechten in de wereld, economische of politieke vluchtelingen, Europese subgroepen, religieuze minderheden, homoseksuelen, enzovoort, maar op de Europeanen zelf. Wegens de storm die naar verwacht zal worden ontketend door de internationale economische crisis zullen de Europeanen namelijk in categorieën worden ingedeeld, categorieën waarvan de mensenrechten beschermd moeten worden.
Ik vrees dat wij geconfronteerd zullen worden met het verschijnsel van een Europese bevolking waarvan bepaalde groepen sterk achteruit zullen gaan door werkloosheid en beperkte sociale bescherming. Daardoor zouden rellen en onrust kunnen ontstaan en de economie en het economische beleid van heel het Europees vasteland in gevaar kunnen worden gebracht. Daarom moet van meet af aan voor deze groepen worden gezorgd en moet de Europese Unie van meet af aan hun mensenrechten beschermen. De treurige gebeurtenissen die zich onlangs in Griekenland hebben voorgedaan, gaan zeer zeker ook Europa aan. Europa kan zich dit keer niet de luxe veroorloven die het in het verleden had, toen het zich bezig kon houden met de rechten van buitenlanders en minderheden. Nu moet Europa iets doen aan de grote problemen van de Europese burgers zelf, die het gevaar lopen uiteindelijk minder rechten te hebben dan degenen die in de Europese Unie gastvrijheid genieten. Onverwacht is helaas, geachte collega's, voor Europa de dag aangebroken waarop het gedwongen is zich bezig te houden met de nieuwe problemen van de mensenrechten, met de mensenrechten van de Europese burgers.
Koenraad Dillen
Voorzitter, men praat niet over koorden in het huis van de gehangene. In het verslag van de Europese Unie over de mensenrechten is het weer allemaal zelfbewierroking over hoe oprecht Europa begaan is met de mensenrechtenschendingen waar ook ter wereld. Maar we kunnen er niet omheen: selectieve verontwaardiging in twee maten en twee gewichten vormen nog maar al te vaak de grondslagen van het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie.
Vooral - het is hier al eens gezegd, zelfs door linkse collega's - zou het Europees Parlement niet eens de moeite nemen om ook voor eigen deur te vegen? Want op minder dan twee maanden tijd konden we hier in eigen Huis meemaken dat dit Parlement de vrije meningsuiting, die het met zoveel emfaze probeert te verdedigen in alle uithoeken van de wereld - van Antarctica tot het Amazonewoud en van Abu Ghraib tot Harare - in eigen huis schendt.
Mijn collega Frank Vanhecke, als verantwoordelijk uitgever van een lokale publicatie in Vlaanderen door de overheid in België en haar politiek benoemde rechters vervolgd wegens een opiniedelict, kreeg niet eens de kans om zichzelf te verdedigen in dit Parlement, toen het vorige maand besliste om zijn politieke onschendbaarheid op te heffen. En vandaag, de dag waarop wij de Sacharov-prijs vieren, wordt de film Fitna van de door de islamfanatici met de dood bedreigde Geert Wilders in Holland, in dit Europees Parlement op bevel van de Conferentie van voorzitters verboden. Leve de vrijheid van meningsuiting! Maar blijkbaar niet in dit Parlement.
Stefano Zappalà
(IT) Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, het lijdt geen twijfel dat het verslag-Catania een belangrijke fase in het leven van de Europese Unie markeert, omdat het de situatie binnen haar grenzen toetst.
De sterke migratiedruk waaraan de EU al enkele jaren onderhevig is, heeft, samen met de ingrijpende interne veranderingen die momenteel plaatsvinden, ongetwijfeld veel problemen veroorzaakt - en doet dat nog steeds -zowel voor de lidstaten als voor de Europese en niet-Europese burgers. Het staat ook vast dat de Europese Unie bepaalde plichten heeft, zoals het beheer van de situatie met een zo groot mogelijke inachtneming van de mensenrechten, maar tegelijkertijd met eerbiediging en bescherming van de eigen burgers en de nationale georganiseerde systemen.
In dit uitermate lange en grondige verslag klinkt kritiek door aan het adres van lidstaten wegens schendingen op hun grondgebied, waarop zij dus controle uitoefenen. Uit diverse delen van het verslag komt een beeld van Europa naar voren dat naar mijn idee niet overeenkomt met de werkelijkheid. Het lijkt erop - en naar mijn mening is dat zeker niet de bedoeling van de rapporteur - alsof degenen die af en toe de regels niet naleven, worden bevoorrecht boven degenen die ze wel naleven, of die voor de eerbiediging ervan moeten zorgen.
Al met al ga ik weliswaar akkoord met sommige delen van het verslag maar moeten volgens mij andere delen ervan, in het algemeen belang, herschreven worden. Tot slot, mevrouw de Voorzitter, staat u mij toe mijn persoonlijke solidariteit met het Vaticaan kenbaar te maken, naar aanleiding van de aanvallen die het te verduren heeft gekregen tijdens het debat in dit Parlement.
Jan Marinus Wiersma
Voorzitter, ik denk dat we ook vandaag weer een belangrijk debat voeren, toonaangevend ook voor de positie en de rol van het Europees Parlement en de Europese Unie, als het gaat om het bevorderen van de mensenrechten. Het bepaalt ook voor een deel wie we zelf zijn. Als Europeanen hechten we grote waarde aan respect voor universele en onvervreemdbare rechten van elk individu, waar dan ook ter wereld. Maar terwijl onze gedeelde waarden, gelijke kansen en respect voor fundamentele rechten een integraal onderdeel vormen van de Europese Verdragen en daarmee de basis vormen van de Europese Unie, is het veel minder vanzelfsprekend dat we elkaar erop aanspreken, als er zaken verkeerd lopen. Dit verslag van rapporteur Catania legt daar terecht de vinger op, en ik wil de rapporteur en allen die daaraan hebben meegewerkt, feliciteren met die benadering.
Ik vraag de commissaris wat hij vindt van de gedachte dat we toch eens een keer moeten nadenken binnen de Europese Unie of we niet wat betere regels kunnen verzinnen om elkaar op aan te spreken, als we denken dat er dingen fout lopen met de mensenrechten.
Ik zou graag een specifiek onderwerp uit het verslag nader willen belichten: de situatie van de Roma in de Europese Unie. Roma's zijn niet alleen de meest gediscrimineerde gemeenschap in Europa, ze vormen ook een grensoverschrijdende transnationale minderheid. Dat een en ander zich slecht verhoudt met de strikt nationale bevoegdheid om eerbiediging van hun rechten te verzekeren, hebben we duidelijk gezien na de uitbraak van het geweld tegen de Roma in Italië, nu meer dan een jaar geleden.
De eerste verantwoordelijkheid voor de zorg van ingezetenen ligt natuurlijk bij de lidstaten, maar elke lidstaat is verplicht dat te doen binnen de grenzen van de Europese en internationale verdragen. Maar al te vaak moeten we helaas vaststellen dat de lidstaten een beroep doen op het zogenaamde non-interventiebeginsel. Minderhedenkwesties zijn een nationale aangelegenheid. Ik denk dat dat niet langer acceptabel is, dat we in debat moeten, zoals ik al zei, te bekijken of we ook binnen de Europese Unie afspraken met elkaar kunnen maken over hoe we met mensenrechtenschendingen binnen de EU omgaan en een einde maken aan het beleid om elkaar hierop niet te durven aanspreken.
Sophia in 't Veld
Voorzitter, allereerst wil ik het Frans voorzitterschap hartelijk danken en feliciteren met het initiatief dat het heeft genomen in het kader van de Verenigde Naties tot depenalisering van homoseksualiteit. Ik vind dat echt een fantastische stap. Want discriminatie van LGBT-mensen is nog steeds aan de orde van de dag, en ik vrees ook binnen Europa.
Ik denk dat het principe dat iedereen gelijk is voor de wet, bij uitstek in Europa moet gelden. Wat dat betreft, vind ik dat de antidiscriminatierichtlijn die nu in behandeling is nog te veel uitzonderingsmogelijkheden bevat die discriminatie mogelijk maken. Die uitzonderingsregels moeten eruit.
Wat betreft het homohuwelijk, zou ik graag willen reageren op de vorige spreker, de heer Szymański. Ik vind eerlijk gezegd, en dat is niet links of rechts, maar een kwestie van beschaving, dat de staat zich niet heeft te mengen in de individuele privé-partnerkeuze. De staat mag relaties niet verbieden op grond van religie, op grond van huidskleur of op grond van seksuele oriëntatie. De keuze van een partner is een puur individuele keuze. Daar heeft de staat helemaal niets mee te maken.
Tenslotte, Voorzitter, nog even over het onderwerp PNR, dat door mevrouw Yade ter sprake werd gebracht. Ik vrees dat het Europees Parlement daar wat minder gelukkig is met de koers die de Europese Raad vaart; daar hebben we al eerder debatten over gehad en ik hoop dat de Raad in de toekomst bereid is om de aanbevelingen van het Europees Parlement wat dat betreft over te nemen.
Mario Borghezio
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ons land kan echt gezien worden als een voorloper in de strijd tegen discriminatie en vervolging. Wat betreft de bescherming van Roma-kinderen, een onderwerp waar het verslag-Catania naar mijn mening veel aandacht aan besteed, moeten we minister Maroni van Binnenlandse Zaken hartelijk danken. Met een nauwgezet onderzoek naar de situatie van Roma-kinderen heeft hij een toestand aan het licht gebracht die wellicht eerder ontdekt had kunnen worden.
Vijftig procent van de Roma-kinderen in deze kampen wordt aan hun lot overgelaten, van school gehouden en niet ingeënt. Het verslag zou ook op de verantwoordelijkheid van de Roma-gezinnen moeten wijzen die, in plaats van hun kinderen naar school te sturen, ze op pad sturen om illegale dingen te doen en die op deze manier hun integratie verhinderen. Ik sta daarom achter de regeringen die zich, net als de Italiaanse regering, inzetten voor de integratie van Roma-kinderen en immigrantenkinderen in bijvoorbeeld het onderwijssysteem, door toegangswegen te bieden in de vorm van brugklassen, waardoor ze onze taal leren beheersen.
Repatriëring is geen optie wanneer er sprake is van gevaar in het land van herkomst, maar waar komen immigranten eigenlijk vandaan? Ze komen uit landen waar overal gevaarlijke situaties bestaan, dus dit punt van het verslag is onzin. We moeten de beginselen van de bescherming van de mensenrechten met gezond verstand toepassen, met Europees burgerschap, en niet gebaseerd op de ideologie van degenen die ons de les lezen over de bescherming van de rechten, terwijl ze zelf namens partijen spreken die de communistische hamer en sikkel als symbool hanteren. Nee, dát is een betrouwbare bron!
Eva-Britt Svensson
(SV) Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur, de heer Catania, willen bedanken voor het verslag en voor zijn altijd even grote engagement en zijn werk om de eerbiediging van de grondrechten te bevorderen. Over de grondrechten kunnen we nooit compromissen sluiten. Er kunnen nooit politieke of culturele redenen zijn om met betrekking tot de grondrechten compromissen te sluiten.
Aan de heer Szymański zou ik willen zeggen dat reproductieve rechten vanzelfsprekend deel uitmaken van de grondrechten. Ook het recht op seksuele geaardheid maakt er deel van uit. Wat nu belangrijk is, is dat alle EU-instellingen zich inzetten om te verzekeren dat de grondrechten - het Handvest - niet alleen maar mooie woorden op papier blijven, maar dat daadwerkelijk concrete maatregelen worden genomen. We moeten verzekeren dat de grondrechten worden geëerbiedigd en dit geldt voor alle groepen in de samenleving. Dank u.
Hélène Goudin
(SV) Mijnheer de Voorzitter, in de lidstaten en instellingen van de EU en in de westerse wereld in het algemeen zijn er ernstige problemen met de discriminatie van homoseksuele, lesbische en transseksuele personen. Op veel plaatsen in de wereld zijn de problemen nog groter. Daar lopen mensen het risico om in de cel te belanden of terechtgesteld te worden wegens hun seksuele voorkeur. Dat is natuurlijk volkomen onaanvaardbaar en zou in 2008 niet mogen voorkomen.
Ik ben van mening dat mensenrechten universeel zijn, en niet relatief. We kunnen oude gewoontes en gebruiken niet inroepen om de klopjacht op homoseksuelen, lesbiennes en transseksuelen te verdedigen. Nee, de mensenrechten gelden voor alle mensen in de hele wereld en deze rechten moeten onschendbaar zijn. Iedereen die beweert democraat te zijn, moet zijn verantwoordelijkheid nemen en onverdraagzaamheid in alle situaties bestrijden.
Het is alarmerend dat veel leden van dit Parlement er vijandige standpunten over homoseksuelen op na houden. Dat werd bijzonder duidelijk voor en na een expositie in Brussel waarvoor ik vorige week als gastvrouwe optrad. Ik was ontzet toen ik de commentaren las, maar ik ben helaas niet verwonderd.
De strijd tegen onverdraagzaamheid en voor mensenrechten moet overal worden gevoerd - met onze vrienden, nationaal in de EU en mondiaal via de VN. Daarom ben ik ingenomen met het initiatief van het Franse voorzitterschap. In feite had ik anderhalve minuut. Dank u.
Irena Belohorská
- (SK) Ik wil de rapporteur, de heer Catania, bedanken voor zijn verslag over de huidige situatie met betrekking tot de fundamentele mensenrechten en vrijheden in Europa.
De fundamentele mensenrechten worden vaak geschonden in het kader van de strijd tegen het terrorisme, die leidt tot schending van de privacy, bedreiging of schending van de bescherming van persoonlijke gegevens en frequente discriminatie.
We hebben gezien hoe veel leden van dit Parlement dit verslag hebben gebruikt om te proberen hun partijagenda te realiseren door om autonomie te vragen. Autonomie heeft geen plaats binnen de Europese Unie en in de eenentwintigste eeuw heeft autonomie als politiek idee ook geen plaats in het Verdrag van Lissabon. In de Europese Unie hebben we, als een groot voorrecht, het vrije verkeer van personen, en daarom moeten we autonomie begrijpen in de context van de huidige situatie op de arbeidsmarkt. Alleen reactionairen en mensen die het basisidee van het verenigen van de staten van de Europese Unie niet kunnen bevatten warmen hun separatistische handen aan het vuur van het nationalisme en het fascisme, en het is om deze reden dat ik elke rechtvaardiging van autonomie als een effectieve methode om de problemen van traditionele samenlevingen en nationale minderheden op te lossen afwijs.
Mihael Brejc
(SL) Dit is een nogal omvangrijk verslag en ik vraag me af wat de bedoeling ervan is. Het bevat 167 paragrafen en beslaat 28 bladzijden. Dit verslag bevat alle belangrijke elementen van de grondrechten. Ondanks een paar goede punten geeft het verslag echter geen accuraat beeld van de huidige stand van zaken met betrekking tot de grondrechten. Het bevat geen enkel feit of argument dat de beweringen die in het verslag worden gedaan, ondersteunt. Wat het wel bevat is een heleboel woorden, die vaak tegenstrijdig en irrelevant zijn. Ook bevat het een groot aantal illusies, wat geen goede zaak is. Het staat vol met oproepen aan de bevoegde autoriteiten en het bevat zelfs een bepaling die strijdig is met de wetgeving.
Het verbaast me dat de heer Catania zijn verslag niet heeft gebaseerd op de jaarverslagen van de Ombudsman. Als hij dat wel gedaan had, zou hij de ontwikkelingen van jaar tot jaar hebben kunnen vergelijken en ons allen op de hoogte hebben kunnen brengen van de vooruitgang die op dit gebied is geboekt, of van het gebrek aan vooruitgang. Ik heb geen problemen met de afzonderlijke punten, maar ik denk dat het verslag gewoonweg inconsistent is. Hoewel de termijn voor het indienen van amendementen is verschoven, ben ik bang te moeten zeggen dat het verslag niet kan worden geamendeerd, omdat het een behoorlijke, inhoudelijke en juridische structuur ontbeert.
Bij het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs ligt dit echter heel anders, omdat hierin duidelijk, en in twaalf punten, wordt verklaard wat de opvattingen van de commissie zijn. Ik denk dat de rapporteur, de heer Catania, heel goede bedoelingen heeft gehad. Ik denk dat hij oprecht heeft geprobeerd om de situatie van de grondrechten zo goed mogelijk te presenteren, maar in mijn visie voldoet dit verslag, ondanks enkele echt goede punten, niet aan de minimumvoorwaarden voor een serieus debat, wat ik erg spijtig vind.
Als dit verslag wordt aangenomen, vrees ik dat de kritiek van het publiek nog heviger wordt. Daarom denk ik, mijnheer Catania, dat u er goed aan zou doen om dit verslag te herschrijven op een zodanige manier dat het een goed beeld geeft van de situatie in 2004 en nu.
Dank u.
Stavros Lambrinidis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, een ding staat als een paal boven water: de wereldwijde economische crisis zal nog grotere immigratiegolven doen ontstaan richting Europa en duizenden legale immigranten die nu al onder ons zijn, werkloos maken. Bijgevolg is er een groot gevaar dat vreemdelingenhaat en racisme zullen toenemen maar ook de sociale samenhang van de Europese landen op de helling wordt gezet. Een obsessieve grensbewaking door de politie is onder deze omstandigheden geen oplossing van het probleem. Daarvoor is een serieus beleid nodig voor integratie van immigranten, een Europees beleid, een beleid dat immigranten en hun kinderen niet meer de indruk geeft dat zij vreemde eenden in de bijt zijn, of dat de anderen niet meer doet denken dat deze mensen vreemde eenden in de bijt zijn. Toch is het debat hierover in Europa stopgezet. Er is over gesproken in Thessaloniki in de Europese Raad, in Groningen in 2004 en sindsdien geen woord meer! De reden daartoe is mijns inziens heel eenvoudig: de politici in Europa zijn er niet in geslaagd hun samenlevingen ervan te overtuigen dat diversiteit in onze samenleving tegenwoordig niet alleen onontkoombaar maar zelfs wenselijk is. Deze politieke wil moet terugkeren in de Raad, de Commissie en het Parlement.
Inese Vaidere
(LV) Dames en heren, in een poging om een universele visie te ontwerpen is het verslag uiteindelijk eenzijdig en onevenwichtig geworden. Het verslag wekt de indruk dat de situatie van de grondrechten in de Europese Unie slecht is. Dat is natuurlijk sterk overdreven, en het stelt ons in een kwaad daglicht, wat de landen waarmee we een mensenrechtendialoog voeren niet slecht zal uitkomen. Er is geen rekening gehouden met de enorme verschillen in de diverse landen wat betreft het aantal minderheden en immigranten. In paragraaf 45 wordt ten onrechte verklaard dat er in de Oost-Europese lidstaten weinig immigranten wonen. Voor de bezetting van Letland bestond de bevolking van Letland uit ongeveer 80 procent Letten en 8 procent Russen. Begin 1990, toen de bezetting eindigde, was het percentage Letten gedaald tot 51. De meerderheid van de rest van de bevolking bestaat, als rechtstreeks resultaat van de russificatie, uit 'Russisch sprekende immigranten'. Wie niet wil integreren en het burgerschap wil verwerven zou niet het politieke recht om te stemmen mogen hebben. De aanbeveling om de leden van elke minderheid het recht te geven om hun moedertaal te spreken en onderwijs in hun moedertaal te volgen, is in strijd met het recht van de oorspronkelijke bewoners om in hun eigen land hun eigen te taal te spreken. Mocht dit verslag worden aangenomen, dan zijn we wellicht verplicht om onmiddellijk een ander verslag van het Europees Parlement op te stellen, over de bescherming van het Letse volk en de Letse taal. Er zijn geen amendementen die dit verslag kunnen verbeteren. De enige oplossing is het verwerpen van het verslag. Dank u.
Michael Cashman
(EN) Mijnheer de Voorzitter, discriminatie is nog springlevend in de wereld en in de Europese Unie. Daarom wil ik het Franse voorzitterschap feliciteren met zijn initiatief binnen de Verenigde Naties om homoseksualiteit te depenaliseren.
Het is deprimerend dat we hier vandaag in het Parlement intolerantie hebben horen verdedigen. Discriminatie veroorzaakt littekens in onze wereld en - dat wil ik tegen anderen zeggen - het veroorzaakt littekens op de ziel van degenen die zich eraan schuldig maken. Discriminatie krijgt een stem via politici en instellingen, zoals het Vaticaan, die beter zouden moeten weten. Daarom wil ik namens de mensen die geen stem hebben, willen bedanken, omdat ze als ze die zouden gebruiken - als homoseksuelen of vanwege hun genderidentiteit - zouden worden geslagen, gemarteld, opgesloten of ter dood veroordeeld, enkel en alleen omdat ze anders zijn.
We zullen winnen. We zullen gelijkheid bereiken. Als homoseksuele man zal ik mij daarvoor inzetten. We zullen gelijkheid bereiken, eenvoudig omdat we de gerechtigheid en goedheid aan onze kant hebben. Ik dank het voorzitterschap. Het is een groot voorrecht voor u om uw voorzitterschap met zo'n verbintenis te mogen afsluiten.
Armando França
(PT) De programma's van Tampere en Den Haag - die we nu naar aanleiding van de vraag van de heer Deprez bespreken - zijn bedoeld om de Europese ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te concretiseren, en wel door middel van samenwerking tussen de lidstaten onderling en - net zo essentieel - tussen de lidstaten en de instellingen van de EU. Eén en ander moet worden verwezenlijkt door de maatregelen te versterken die vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid verzekeren en die voor de Europese integratie van fundamenteel belang zijn. Onze Unie zal echter pas bestaan als we naast de interne markt en economische samenwerking ook een gemeenschappelijk ruimte voor vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid realiseren - dus wanneer Europese burgers zich vrij voelen, hun grondrechten zijn gegarandeerd, en het recht voor iedereen op gelijke wijze geldt. Daarom is het zo belangrijk de samenwerking binnen deze ruimte verder te ontwikkelen. Doorslaggevend is daarbij het Verdrag van Lissabon. Dat Verdrag bevat immers autonome bepalingen op dit gebied, en kent in dit verband zowel het Europees Parlement als de nationale parlementen bevoegdheden toe.
Genowefa Grabowska
- (PL) Mijnheer de Voorzitter, de internationale gemeenschap behandelt ongeveer om de twintig jaar het vraagstuk van de mensenrechten. In 1948 werd de Universele Verklaring van de rechten van de mens aangenomen. Bijna twintig jaar later werd het Pact inzake mensenrechten aangenomen en in 1989 werd weer een ander document aangenomen, het Verdrag inzake de rechten van het kind.
Ondertussen zijn wij in de Europese Unie niet in staat om een wetgevend document op te stellen of een handvest aan te nemen dat, als een handvest van de grondrechten, bindend is.
Daarom verwelkom ik het verslag van de heer Catania, dat de rechten van het kind aan de orde stelt. Ik wil benadrukken dat deze rechten voor ons van het allergrootste belang zouden moeten zijn, omdat kinderen de toekomst van Europa zijn en Europa vorm zal krijgen door de manier waarop wij ze opvoeden. Daarom moet armoede, een vorm van discriminatie die zo veel kinderen in Europa treft, worden uitgeroeid en bestreden in naam van een goede en rechtvaardige toekomst voor Europa.
Carlos Coelho
(PT) Het nieuw meerjarenprogramma voor de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid zou volgend jaar - 2009 - moeten worden aangenomen. De resultaten van de afgelopen tien jaar zijn positief, al is het wel van belang dat we de verleiding blijven weerstaan om het veiligheidsaspect zwaarder te laten wegen dan de aspecten vrijheid en rechtvaardigheid.
Binnen de context van de justitiële samenwerking zien we bijvoorbeeld dat de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning al degenen die zich binnen dit gebied ophouden tot voordeel strekt. Daar zou echter een adequate bescherming van de rechten en procedurele garanties van elke persoon in de Europese Unie tegenover moeten staan, en dat is nog niet het geval.
We hebben een aantal informatiesystemen opgezet om de veiligheid te verbeteren, maar het kaderbesluit inzake de bescherming van persoonlijke gegevens binnen de context van de derde pijler is nog steeds niet aangenomen, zoals mevrouw Roure goed weet. De wortel van onze democratie bestaat uit het bevorderen en doeltreffend beschermen van de grondrechten, en dat zou bij elke Europees beleid het doel moeten zijn. Grondrechten zijn met elkander verweven en vormen zo een ondeelbaar geheel aan rechten. Zo zijn ze ook in het Handvest voor de grondrechten vastgelegd. Daarom is het zo belangrijk dat we het Verdrag van Lissabon aanpassen en ons Handvest rechtens bindend maken.
In het verslag wordt een aantal prioriteiten opgesomd, van sociale rechten tot gegevensbescherming en de bescherming van de rechten van minderheden, om er maar een paar te noemen. We verkeren nu echter in een crisis, en ik geloof dat het juist dan van belang is dat we bijzondere aandacht besteden aan extreme armoede en sociale uitsluiting, omstandigheden die ook een schending van de grondrechten inhouden. Ik geloof dus dat het van cruciaal belang is dat in elk EU-beleid aandacht wordt besteed aan de sociale dimensie en de bescherming van de grondrechten. We zullen systematisch moeten controleren of deze rechten worden gerespecteerd en of onze wetgevingsvoorstellen er wel verenigbaar mee zijn.
Charles Tannock
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom de eerlijkheid en gedetailleerdheid van het verslag van de heer Catania, ook al ben ik het met sommige delen niet eens. Als we onze eigen tekortkomingen zo openbaar maken in een verslag, zou dat ons moeten doen inzien dat we niet zo veel moeten preken tegen anderen buiten de EU. Velen in dit Parlement stonden te dringen om Amerika uit te kafferen over de buitengewone uitlevering en om kritiek te leveren op de Europese regeringen die hebben samengewerkt met de CIA. Persoonlijk zou ik het verschrikkelijk vinden als we op geen enkele wijze hadden samengewerkt met de CIA tegen terroristische fanatici die onze manier van leven willen verwoesten.
Er wordt in dit verslag bijvoorbeeld niet gesproken over het handelen van Italië, namelijk het uitzetten van buitenlandse criminelen. Een dergelijk populair en succesvol beleid is kennelijk veel te controversieel om hier te benadrukken. Het is ook een ernstige slag voor het onvoorwaardelijke, absolutistische dogma dat het debat over de mensenrechten heeft geïnfecteerd. Ik zou bijvoorbeeld willen dat we in mijn land, het Verenigd Koninkrijk, buitenlandse criminelen zouden uitzetten, zoals de Italiaanse staatsburger die in mijn kiesdistrict Londen zijn schoolhoofd heeft vermoord, maar na het uitzitten van zijn gevangenisstraf van de rechters in het Verenigd Koninkrijk mocht blijven, omdat hij een beroep deed op zijn mensenrechten. Burgers in Europa die zich netjes aan de wet houden, verdienen het dat hun rechten worden beschermd tegen mensen die hen willen aanvallen.
Marios Matsakis
(EN) Mijnheer de Voorzitter, homorechten zijn een belangrijk onderwerp in de EU en vormen van tijd tot tijd de basis voor een verhitte discussie.
Onlangs is het onderwerp van het recht van homoseksuele stellen om kinderen te adopteren weer ter sprake gekomen. In dat verband wil ik van de gelegenheid gebruik maken om de Commissie en de Raad een heel directe vraag te stellen: zijn zij het eens met - en zouden zij hun steun geven aan - een maatregel om homoseksuele stellen het recht te geven om kinderen te adopteren op dezelfde manier als heteroseksuele stellen, of zijn zij van mening dat het recht van een adoptiekind om te worden geplaatst in een heteroseksuele gezinsomgeving van het grootste belang is en dat adoptie door homoseksuele stellen daarom niet wenselijk moet worden geacht en niet toegestaan zou mogen zijn in de EU? Ik verwacht een moedig rechtstreeks antwoord van de commissaris en de minister en dat zou ik zeer waarderen, want het zou ons erg helpen.
Kathy Sinnott
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de meest tragische episoden van de menselijke geschiedenis zijn geworteld in het ontkennen van de menselijkheid van een groep van het menselijk ras door een andere groep. In het verleden zijn slavernij, vervolging en genocide het lot geweest van degenen die, vanwege hun taal, ras, religie of een andere reden, als minder dan menselijk werden beschouwd.
Tegenwoordig denken we in de EU graag dat we boven deze barbaarsheid staan, maar ook vandaag nog wordt menselijkheid ontkend op basis van leeftijd, grootte en vaardigheid. Veel mensen beschouwen ongeboren baby's en baby's met een handicap - zelfs na hun geboorte - als minder dan menselijk, met als gevolg dat er in de EU meer dan een miljoen baby's per jaar worden gedood voor de geboorte en soms zelfs daarna.
Wat nog schokkender is, is dat dit bloedbad wordt aangericht uit naam van de mensenrechten. Ik wil u eraan herinneren dat de Universele Verklaring van de rechten van de mens, die we na zestig jaar nog steeds in ere houden, de volledige menselijkheid van kinderen voor de geboorte erkent.
Csaba Sógor
(HU) Nationale minderheden zijn buiten hun schuld in nieuwe landen terechtgekomen. Helaas worden ze in heel veel nieuwe lidstaten beticht van collectieve schuld en wil men verbieden dat ze in hun moedertaal hun geschiedenis en de namen van hun woonplaats en hun steden en rivieren leren. Er ontwikkelt zich zelfs een nieuwe 'tak van sport' in bepaalde nieuwe lidstaten: het in elkaar slaan van minderheden met de hulp van de politie. Er zijn mensen die elke vorm van autonomie zouden willen verbieden omdat de EU daardoor versnipperd zou raken. Maar landen als Italië en Finland, die hun minderheden culturele of territoriale autonomie hebben verschaft, zijn ook niet uiteengevallen. We moeten elke EU-lidstaat de mogelijkheid bieden om de rechten van nationale minderheden te eerbiedigen.
Rama Yade
fungerend voorzitter van de Raad. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, op deze zestigste verjaardag van de Universele verklaring van de rechten van de mens komt het verslag van mijnheer Catania precies op het juiste moment. De grote diversiteit van de behandelde onderwerpen, de kracht van de voorstellen die zijn gedaan, uw reacties ook, zijn in lijn met de cruciale aard van de zaken die ons hier vandaag bijeenbrengen. Ik zal proberen de verschillende vragen die zijn gesteld te beantwoorden. Ik zal daarbij ook proberen verschillende interventies samen te nemen, aangezien een groot aantal toespraken dezelfde onderwerpen betroffen.
Eerst wil ik het probleem van de sociale rechten en de extreme armoede aanroeren, dat door een groot aantal Parlementsleden, waaronder mevrouw Roure, ter sprake werd gebracht. Uiteraard zijn deze economische, sociale en culturele rechten belangrijk. Ze maken deel uit van de tweede generatie mensenrechten die een feit werden met de ondertekening van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten in 1966. Terecht hebt u onderstreept dat het belangrijk is deze rechten toe te passen nu deze in de vergetelheid dreigen te raken omdat ze stelselmatig worden genegeerd.
De Europese Unie en Frankrijk zetten zich uiteraard in voor de strijd tegen extreme armoede. Ik herinner u eraan dat er in de Raad voor de mensenrechten een speciale rapporteur is aangewezen die zich specifiek met deze onderwerpen, met deze rechten bezighoudt. Op dit moment worden er binnen de Verenigde Naties richtsnoeren opgesteld om de strijd tegen extreme armoede te intensiveren. De Europese Unie, en meer in het bijzonder Frankrijk, hebben op dit gebied initiatieven genomen die mij interessant lijken. Zo heeft de Europese Unie haar steun betuigd aan het Facultatief Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten dat zojuist door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties is aangenomen, en een systeem voor individuele klachten opgezet.
Maar ik ben het natuurlijk met u eens als u zegt dat het een gevecht van de lange adem is, een gevecht dat niet tot een goed einde kan worden gebracht zolang er zo veel discriminatie is en er zo veel armen, zo veel werkelozen en zo veel problemen met de toegang tot de gezondheidszorg zijn. Maar de inspanningen zijn er; er worden onophoudelijke en vasthoudende inspanningen ondernomen om een behoorlijke toepassing van de economische, sociale en culturele rechten te verzekeren, en de Europese Unie is de eerste om dit te stimuleren.
Dan is er een tweede onderwerp dat vaak en door velen ter sprake werd gebracht, en dat is de kwestie van de homoseksualiteit. Ten aanzien daarvan wil ik u zeggen dat het door Frankrijk genomen initiatief heel simpel is en herhalen dat er vandaag de dag negentig landen in de wereld zijn waar homoseksualiteit wordt bestraft en zes landen waar er de doodstraf op staat. Dat betekent dat mannen en vrouwen niet vrij zijn om openlijk hun seksuele geaardheid te beleven. Als ze dat wel doen, lopen ze het risico in de gevangenis te belanden of voor het gerecht te worden gesleept. Hier begeven we ons dus op het vlak van de grondrechten.
Het gaat er hier niet om onderwerpen aan te snijden, hoe interessant ook, als homo-ouderschap of homohuwelijk of om door middel van dit initiatief de maatschappelijke debatten te beslechten; het gaat erom dit grondrecht op universele schaal door te trekken en met dit grondrecht wordt het recht van mensen bedoeld om openlijk hun seksuele geaardheid te beleven zonder het risico te lopen van hun vrijheid te worden beroofd.
Zo simpel is het, en ik geloof dat het aan de Europese Unie en aan de lidstaten van de Europese Unie - want velen van ons hebben dit project gesteund - te danken is dat dit initiatief er morgen in de Verenigde Naties doorheen wordt geholpen. Ik hoop dat zoveel mogelijk landen zich bij ons zullen voegen, want op het gebied van de grondrechten is er mijns inziens geen discussie mogelijk, aangezien het hier simpelweg om menswaardigheid en vrijheid gaat.
Laten we naar het volgende onderwerp gaan: Roma en meer in het algemeen migranten, een onderwerp dat door velen onder u ter sprake is gebracht. Over het onderwerp van de Roma heeft de Commissie in het kader van haar mededeling van 2 juli jongstleden een verslag ingediend dat de bestaande beleidsvormen en instrumenten inventariseert, bijdraagt aan de inclusie van de Roma-bevolking en ervoor pleit die beleidsvormen en instrumenten systematischer in te zetten, juist om de integratie van de Roma te bevorderen.
Zoals u weet, heeft het Franse voorzitterschap op 16 september jongstleden in Brussel deelgenomen aan de eerste Europese top over de Roma die door niemand anders dan de Europese Commissie, met hulp van de Soros Foundation, was georganiseerd. Deze top bracht vertegenwoordigers van de Europese instellingen en vertegenwoordigers van de lidstaten bijeen en er was een sterke deelneming vanuit het maatschappelijk middenveld. Mijn collega uit de Franse regering, de minister van Volkshuisvesting en Steden en de vertegenwoordiger van het ministerie van Buitenlandse Zaken hebben de buitengewone manier waarop Europeanen van alle gezindten zich rond deze top verenigden geprezen.
Deze top was belangrijk want het Roma-vraagstuk is voor Europa een vraagstuk van gemeenschappelijk belang dat vraagt om een proactieve aanpak van alle lidstaten, een aanpak die uiteraard op de nationale situatie moet zijn toegespitst. Vrijwillig beleid van deze aard op nationaal niveau moet zich met name richten op het toegankelijk maken voor de Roma-bevolking van onderwijs, arbeidsmarkt, gezondheidszorg en huisvesting. En het moge duidelijk zijn dat coördinatie van de lidstaten van de Unie hierbij van doorslaggevend belang is.
Dankzij het initiatief van het Franse voorzitterschap konden aan de hand van verschillende ideeën de overpeinzingen worden voortgezet. Op 29 en 30 september 2008 vond er een tweede top over gelijkheid plaats in Parijs. Op 15 en 16 oktober werd er in Marseille een rondetafelconferentie over armoede en uitsluiting gehouden met twee van mijn collega's uit de regering. Kortom, de lidstaten van de Europese Unie besteden veel aandacht aan de situatie van de Roma en ik denk, sterker nog, ik ben er van overtuigd dat ons werk zal worden voortgezet, zelfs na het Franse voorzitterschap van de Europese Unie. Vergist u zich niet, wij voelen ons zeer betrokken bij deze zaak.
Wat nu meer algemeen het migrantenvraagstuk betreft, hecht ik, nu het Franse voorzitterschap van de Europese Unie ten einde loopt, er waarde aan het succes van het Europees Pact inzake immigratie en asiel te noemen. Voor de eerste keer zullen de Europese Unie of de lidstaten van de Europese Unie met dit Pact doelstellingen delen en een gemeenschappelijk standpunt over dit onderwerp innemen, met name met betrekking tot de oprichting van een asielbureau, de doelstelling van biometrische visa en het noodzakelijk optreden van de Europese Unie als een lidstaat onder een te grote druk komt te staan, met name met betrekking tot immigratie.
In het Pact dat, nogmaals, in oktober door de Europese Raad is aangenomen, worden politieke actiepunten voorgesteld zoals de organisatie van legale immigratie uitgaande van behoeften en capaciteiten, de gemeenschappelijke bestrijding van illegale immigratie, het doeltreffender maken van grenscontroles en het creëren van een "Europa van het asiel”.
Kortom, ik denk dat al deze elementen van het Pact inzake immigratie en asiel de Europese Unie in de gelegenheid zullen stellen een gemeenschappelijke strategie op dit gebied uit te stippelen en misschien via deze gemeenschappelijke strategie een echt beleid op het gebied van legale immigratie tot stand te brengen, tezamen met de daarmee verband houdende rechten.
Ik wil nu antwoord geven op een vraag, een interpellatie, een opmerking met betrekking tot Guantánomo Bay en de gevolgen van de sluiting van Guantánomo Bay. De Europese Unie heeft meerdere malen gezegd dat de strijd tegen het terrorisme moet worden gevoerd met inachtneming van de rechtsstaat, dat wil zeggen met eerbiediging van de mensenrechten, het internationaal humanitair recht en het internationaal vluchtelingenrecht. Wij hebben tevens gezegd dat er geen juridisch vacuüm voor enkele gedetineerden mag bestaan, wie dat ook zijn, en dat het bestaan van geheime gevangenissen onaanvaardbaar is.
Ons standpunt is niet veranderd en we baseren ons hier op de zekerheid dat democratische samenlevingen het terrorisme op lange termijn slechts kunnen trotseren als ze trouw blijven aan hun eigen waarden. De Europese Unie is van mening dat de Verenigde Staten derhalve maatregelen moeten treffen om Guantánomo Bay zo snel mogelijk te sluiten. Wij voeren derhalve een constante dialoog met de Amerikaanse regering over deze kwestie.
Een laatste punt dat ook door velen onder u, dames en heren afgevaardigden, werd opgeworpen was de kwestie van de mensenrechten hier in Europa, en met name de rol van de Raad van Europa. Ik wil allereerst mijn lof uitspreken voor de rol die de Raad van Europa speelt bij de verdediging en bevordering van de grondrechten. Ik ben van mening dat de Raad van Europa sinds zijn oprichting fantastisch werk heeft verricht op dit gebied, en dan denk ik in het bijzonder aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
Er bestaan in de lidstaten inderdaad al toetsingsmechanismen voor de mensenrechten en ik denk dat het gebruik van die mechanismen een manier is om de dubbele standaard los te laten en inderdaad ons eigen huis op orde te krijgen, aangezien de Raad van Europa en het juridische instrument van de Raad, het Europees Hof van de Rechten van de Mens, de drijvende kracht zijn om de lidstaten van de Unie en ook anderen - aangezien de Raad van Europa uit meer leden bestaat dan de Europese Unie - aan hun plicht te herinneren hun gebreken te erkennen en te vragen deze te herstellen. De Raad van Europa is daarom een essentieel instrument, een organisatie die van wezenlijk belang is voor de verdediging en bevordering van de mensenrechten.
Daarnaast hebben we ook het Bureau voor de grondrechten dat zich ook bezighoudt met de mensenrechten in de lidstaten en waarover wordt gesproken in de verslagen die de afgelopen periode het licht zagen. Maar het Bureau concentreert zich alleen op de mensenrechtensituatie in de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschapsrecht. Derhalve denk ik dat er tussen die twee organisaties een modus vivendi kan worden gevonden, in de wetenschap dat de activiteiten van beide organisaties tot bepaalde terreinen zijn afgebakend. En dus is hetgeen ik zojuist noemde geen beperking van hun bevoegdheid, maar wordt er juist naar gestreefd dubbelwerk met de activiteiten van de Raad van Europa te vermijden.
In de verordening tot oprichting van het Bureau wordt bijvoorbeeld expliciet vermeld dat het Bureau nauw moet samenwerken met de Raad van Europa. Deze samenwerking zou mogelijke overlappingen moeten voorkomen en hier citeer ik "deze samenwerking moet garanderen dat overlappingen tussen de activiteiten van het Bureau en die van de Raad van Europa worden voorkomen”. Het is dus belangrijk dat het Bureau voor de grondrechten en de instellingen van de Raad van Europa op zoek gaan naar een vorm van complementariteit van hun werkzaamheden en complementariteit van hun instellingen. Dat is ook de reden waarom het Bureau constant probeert zijn activiteiten te houden binnen de eigen bevoegdheidssfeer maar tegelijkertijd te zorgen voor complementariteit met de werkzaamheden van de Raad van Europa.
Ik hoop dat ik, samenvattend, antwoord heb kunnen geven op de punten die u naar voren hebt gebracht, geachte afgevaardigden. Ik laat het nu aan de commissaris over om vragen die hem betreffen of hem zijn gesteld, te beantwoorden.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, het voorzitterschap heeft reeds een aantal vragen beantwoord, dus ik zal proberen het kort te houden.
Ik wil eerst mijn lof uitspreken over wat Martine Roure heeft gezegd aan het begin van ons debat, namelijk dat het Handvest van de grondrechten de sociale en civiele rechten onder een noemer heeft weten te brengen. Dat is de positieve bijdrage, lijkt mij, van dit Handvast, dat we hopelijk in het Europees recht zullen kunnen opnemen. Hier wordt echt de verbinding gelegd tussen civiele en sociale rechten.
Dit gezegd hebbende, zou ik een aantal vragen over minderheden willen beantwoorden. We beschikken inderdaad niet over speciale bevoegdheden om ons met het recht van minderheden in de lidstaten bezig te houden, maar we kunnen ons wel inzetten om discriminatie van mensen die tot een minderheid behoren, te bestrijden. Persoonlijke discriminatie valt binnen het bestek van onze strijd tegen discriminatie.
Wat betreft de Roma-gemeenschap - en ik geloof dat het voorzitterschap de vragen hierover al heeft beantwoord - wil ik enkel zeggen dat we op 16 september 2008 een top over de Roma hebben georganiseerd. Ik ben zelf in de gelegenheid geweest om die top af te sluiten en ik moet u tevens zeggen dat ik, in samenwerking met collega Vladimir Špidla, de discriminatie van Roma-kinderen weer bovenaan de agenda heb gezet.
Deze vorm van discriminatie is absoluut ontoelaatbaar, maar Europa heeft gedraald bij de aanpak van deze problemen. De lidstaten dragen de belangrijkste verantwoordelijkheden op dit gebied en ook zij hulden zich in stilzwijgen. Maar vanaf nu zullen we alle middelen die tot onze beschikking staan inzetten om de integratie van de Roma-gemeenschap een nieuwe impuls te geven.
Dit gezegd hebbende, wil ik tevens benadrukken dat we er ook zeer op bedacht zijn ons beleid niet op een uitsluitend etnische benadering van de Roma te baseren. Een dergelijke benadering zou wel eens contraproductief kunnen zijn en de voordelen te niet doen die een horizontale benadering van de Roma-problematiek in het totale beleid van de Europese Unie met zich mee zou brengen.
Ik wil ook even terugkomen op de seksuele differentiatie. Ik denk eerlijk gezegd dat het voorzitterschap met zijn antwoord de spijker op de kop heeft geslagen. Het is echt onze tolerantieplicht deze seksuele differentiatie te respecteren en te doen respecteren. Natuurlijk beschikken we wat dit betreft over de tekst over discriminatie, maar we moeten zorgen dat die ook wordt nageleefd.
Overigens wil ik zeggen dat het inderdaad niet de bedoeling van de Commissie is om met betrekking tot de organisatie van het familierecht op enigerlei wijze standpunten in te nemen in de plaats van de lidstaten. Wij hebben, zoals u weet, reeds problemen om regels op te stellen voor echtscheiding. A fortiori kunnen wij ons niet op een terrein begeven waar eenparigheid van stemmen de regel is.
Ik voeg daar niettemin aan toe dat de wetgeving inzake het vrij verkeer van personen de lidstaten uiteraard verplicht bepaalde verbintenissen die in een andere lidstaat zijn gesloten, te erkennen. En hiermee herhaal ik slechts wat er in de Europese wetgeving staat.
Tot slot wil ik nog zeggen dat het mij uiterst belangrijk lijkt - en ik moet mijnheer Deprez hierin gelijk geven -dat we ons niet door angst laten leiden. We moeten erkennen dat er sinds de aanslagen van 11 september, zo'n angst voor terrorisme is ontstaan dat we op sommige momenten de bescherming van de grondrechten, de individuele vrijheden en de privacy uit het oog hebben verloren en we moeten, mijns inziens, proberen daar een zeker evenwicht in te vinden. We kunnen de strijd tegen het terrorisme niet winnen door de grondrechten, de mensenrechten en de regels omtrent privacy met voeten te treden. Ik denk dat we dat nu echt onder ogen moeten gaan zien.
En ik wil ter afsluiting nog benadrukken dat we op het gebied van de grondrechten niet alleen teksten moeten opstellen, maar ook toezicht moeten houden op de toepassing daarvan. Het is onze plicht toezicht te houden. U kunt ervan op aan dat, wat betreft de Commissie, ik, als uw voor justitie, vrijheid en veiligheid bevoegde commissaris, er persoonlijk op zal toezien dat de daadwerkelijke toepassing van het Europees recht, op alle niveaus, constant voorwerp van onze aandacht is.
Giusto Catania
rapporteur. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, ik wil graag commissaris Barrot en mevrouw Yade bedanken voor hun woorden van steun aan mijn verslag. Ik wil ook de schaduwrapporteurs, mevrouw Gál, mevrouw Roure, de heer Guardans en mevrouw Ždanoka, bedanken voor hun actieve bijdrage aan dit verslag en de opstelling ervan.
Ik denk dat de vragen die zijn gesteld erg interessant zijn, en ik wil met name stilstaan bij een punt dat commissaris Barrot aanstipte. Nu de economische crisis steeds heviger wordt, moeten we voorkomen dat er binnen de Europese Unie een regelrechte oorlog ontstaat tussen arme mensen, tussen burgers die worden gediscrimineerd vanwege hun sociale omstandigheden en burgers die worden gediscrimineerd vanwege hun leefomstandigheden of hun verwachtingen, of vanwege het feit dat zij in de Europese Unie zijn aangekomen en daar op de best mogelijk manier zijn onthaald.
De crisis kan inderdaad racisme en vreemdelingenhaat doen oplaaien en ik wil de heer Brejc laten weten dat we het verslag van het Europees Bureau voor de grondrechten en daarvóór het verslag van het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat nauwkeurig hebben onderzocht en hebben kunnen constateren dat het aantal racistische en xenofobische daden in de Europese Unie de afgelopen jaren exponentieel is toegenomen. Hier zijn we erg bezorgd over, en wij achten het noodzakelijk om processen te stimuleren die op actieve wijze een rol creëren waarbij de bevordering en bescherming van de grondrechten de meeste efficiënte manier is om te zorgen voor een Europa van vrede, voor een Europa dat zich toelegt op het bevorderen van de interculturele dialoog en dat vrij is van barbaarse praktijken.
Ik denk dat we op deze manier, met dit verslag, kunnen bijdragen aan de verbetering van de rol van de EU op het wereldtoneel. Ik zal niet verder ingaan op de andere opmerkingen die uit het debat naar voren zijn gekomen, waarvan er enkele geen reactie van mijn kant verdienen. Ik ben echter wel zeer verheugd over deze gedachtewisseling en over de voorstellen van de vele collega's die actief hebben deelgenomen aan het debat.
De Voorzitter
De gecombineerde behandeling is gesloten.
De stemming vindt binnenkort plaats.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Marian-Jean Marinescu  
Volgens het Handvest van de grondrechten heeft elke EU-burger het recht om zich in een andere lidstaat te vestigen en daar werk te zoeken en te verrichten.
Helaas geldt deze vrijheid nog niet voor alle Europese burgers. Het aan de nieuwe lidstaten opgelegde overgangsregime van twee jaar voor de arbeidsmarkt loopt aan het einde van dit jaar af. Acht lidstaten hebben echter al te kennen gegeven deze periode met nog eens drie jaar te willen verlengen vanwege de huidige financiële crisis.
Volgens het Commissieverslag van 11 november 2008 kan het argument dat veel plaatselijke werknemers hun baan zouden verliezen of minder salaris zouden krijgen door de komst van werknemers uit de nieuwe lidstaten, niet hard worden gemaakt.
Afsluiting van de arbeidsmarkten houdt de verschillende behandeling van Europese burgers in stand. Opheffing van de beperkingen zou bijdragen aan het voorkomen van problemen door zwartwerk, al dan niet verricht in loondienst.
De lidstaten die hun restricties op de arbeidsmarkt handhaven, moeten bedenken dat het vrij verkeer van werknemers reële positieve effecten heeft op een duurzame economische groei.
Bewezen is dat vrij verkeer niet alleen een positieve factor maar zelfs een noodzaak is.
Rareş-Lucian Niculescu  
Zonder in detail te willen treden ten aanzien van dit verslag, waar overigens heel wat op af te dingen is, wil ik de aandacht vestigen op een paragraaf waar ik tegen zal stemmen, hoewel ik in de commissie een amendement heb verworpen dat strekte tot schrapping ervan. Ik doel op paragraaf 46, waarin wordt aanbevolen om op Europees niveau een definitie op te stellen voor nationale minderheden op basis van aanbeveling 1201 van de Raad van Europa (1993). Men kan zich echter niet op deze aanbeveling beroepen, tenzij de uitleg die eraan wordt gegeven uiterst nauwgezet wordt verduidelijkt. Deze aanbeveling bevat namelijk ambigue passages die kunnen worden opgevat als verlening van collectieve rechten aan minderheden of territoriale autonomie op grond van etnische criteria. Het Europees Parlement zou niet kritiekloos moeten instemmen met een verwijzing naar deze aanbeveling. Zelfs de Commissie van Venetië (de Europese Commissie voor democratie door middel van het recht) benadrukt dat grote behoedzaamheid geboden is bij de interpretatie van aanbeveling 1201.
