Verstoring van het luchtverkeer in Europa (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de verstoring van het luchtverkeer in Europa.
Zoals iedereen weet moeten de komende dagen besluiten worden genomen door de uitvoerende tak van de Europese instellingen. Dit is uiteraard een taak voor de Commissie en de Raad. Zoals bekend werken de Commissie en de Raad al sinds afgelopen zondag hieraan, maar wij als leden van het Parlement hebben ook een taak te vervullen. Wij moeten antwoorden geven op deze crisis met het oog op de lange termijn, en ik denk wel dat wij onze parlementaire commissies daarbij willen betrekken. We moeten ook nadenken over de manier waarop wij tijdens de vergaderperiode in Brussel op de huidige situatie willen reageren. Zo is het is denkbaar dat er een resolutie wordt opgesteld. Er zijn verschillende manieren om te reageren. Ik wil u verder verzoeken in uw toespraken ook in te gaan op de manier waarop het Parlement kan bijdragen aan een oplossing voor de huidige problemen. Het gaat eerst en vooral om de problemen van onze burgers, van de mensen die in Europa wonen. Natuurlijk ondervinden wij moeilijkheden om in Straatsburg en Brussel te komen, maar dat is ons probleem en hier moeten we zeker geen punt van maken. We moeten onze aandacht vestigen op de vraag hoe we de problemen van de Europese burgers kunnen oplossen in een situatie waarin het luchtverkeer is lam gelegd. Het belangrijkste is de vraag wat wij als leden van het Parlement de komende weken kunnen doen om de situatie te verbeteren. Aangezien de grootste verantwoordelijkheid in de eerste uren en dagen echter bij de uitvoerende tak ligt, wil ik de vertegenwoordigers van zowel de Raad als de Commissie bedanken voor hun aanwezigheid hier.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, zoals iedereen weet is het luchtvervoer van zeer strategische aard. Het raakt de burgers, hun dagelijks leven en hun recht op vrij verkeer - een grondrecht - en het heeft ongetwijfeld ook een zeer belangrijke weerslag op de economie.
Het strategische karakter van het luchtverkeer wordt nog duidelijker en de geleden schade is nog groter als er problemen rijzen in het luchtverkeer, als er verstoringen ontstaan en als deze voor meer dan één land gevolgen hebben.
Als de verstoringen, zoals in dit geval, de meeste landen van de Europese Unie treffen, wordt het een zeer ernstig probleem; sterker nog, dan wordt het een crisis. Deze crisis was uiteraard niet te voorzien en heeft zich ook nooit eerder voorgedaan, maar moet wel op de juiste manier worden aangepakt. Bovendien zitten we met de paradox dat we te maken hebben met een vraagstuk waarvoor de Europese Unie zelf weinig bevoegdheden heeft, althans minder dan voor andere vraagstukken. En toch moet zij reageren; ze moet optreden.
Bij deze luchtvaartcrisis in Europa deden zich tegelijkertijd twee omstandigheden voor: het hoogste niveau van ernst van de situatie - de crisis is zeer ernstig - maar tevens een zeer laag niveau van rechtsbevoegdheid van de Europese Unie voor onmiddellijk optreden. Daarom is het in deze situatie niet gemakkelijk om vanuit de Europese Unie op te treden. Ondanks deze problemen hebben we toch gehandeld en maatregelen genomen.
Dat brengt mij tot het tweede deel van mijn verklaring: welke maatregelen hebben wij genomen. In de eerste plaats hebben de lidstaten, de luchthavenautoriteiten, het bestaande protocol toegepast, rekening houdend met de kaart van de aswolk die is opgesteld door het in Londen gevestigde Volcanic Ash Advisory Centre. Zij hebben een wetenschappelijke beoordeling gemaakt en op basis daarvan besloten tot een automatische sluiting van het luchtruim. Dat is wat men eerst heeft gedaan en dat besluit is genomen met het oog op de grootste voorzorg en veiligheid en zo min mogelijk risico's, op basis van de eerste bijdrage van Eurocontrol, die weer gebaseerd was op de adviezen van het jaren geleden opgerichte Volcanic Ash Advisory Centre in Londen.
Uiteraard beperkte deze situatie zich niet tot de lidstaten, en daarom zijn de Europese Unie en haar instellingen meteen aan de slag gegaan. Meer concreet zijn er in de afgelopen dagen verschillende technische bijeenkomsten geweest die hebben geleid tot het politieke besluit van de ministers van Verkeer van gisteren.
Het hele weekend zijn de Raad, het Spaanse voorzitterschap, de Commissie en met name commissaris Kallas - die ik wil bedanken voor zijn beschikbaarheid en harde werk van het afgelopen weekend - en Eurocontrol bezig geweest met het voorbereiden van een specifiekere en passender reactie op wat inmiddels al een langer durende crisis is geworden, met zeer ernstige gevolgen voor de hele Europese Unie en daarbuiten.
De inspanningen van de afgelopen dagen hebben geleid tot een aanbeveling van Eurocontrol die gisteren unaniem werd aangenomen tijdens de vergadering in Brussel van Eurocontrol, de Commissie, de Raad, de luchthavenautoriteiten, de luchtverkeersorganisaties en alle betrokken sectoren. Daarin is sprake van de noodzaak dat Eurocontrol vanaf vandaag drie zones vaststelt die door de vulkaan worden getroffen. De eerste zone is het gebied met de hoogste asdichtheid, waarvoor een totale vliegbeperking moet gelden. De tweede zone is het tegenovergestelde, een gebied waar geen asdeeltjes zijn en waar men vrijelijk moet kunnen vliegen. De derde is een tussenzone waar weinig asdeeltjes in de lucht zitten en men zonder risico moet kunnen vliegen. De nationale autoriteiten moeten deze zone vanaf vandaag op gecoördineerde wijze in de gaten houden en op basis van de gegevens die Eurocontrol dagelijks, iedere zes uur, aanlevert, besluiten of voorzien moet worden in vliegcorridors of zones waarin vliegen is toegestaan.
Deze door Eurocontrole op- en voorgestelde technische aanbeveling is gisteren unaniem aangenomen door de zevenentwintig regeringen van de Europese Unie. Hiermee heeft de aanbeveling een Europese focus gekregen en een Europese benadering van wat er op dit moment moet gebeuren. Met andere woorden, de Europese Unie neemt een besluit en stelt de lidstaten voor om dienovereenkomstig te handelen. Er was unanieme overeenstemming tussen de Europese regeringen en de Commissie om overeenkomstig het voorstel van Eurocontrol te handelen.
Veiligheid is daarom de belangrijkste prioriteit gebleven. Zoals commissaris Kallas dit weekend al zei, is elk compromis uit den boze als het om veiligheid gaat. Daarom heeft men afgesproken dat er een zone moet zijn waarbinnen een absoluut vliegverbod geldt. We zullen een beter idee krijgen van de reële risico's als we alle gegevens hebben die Eurocontrol zal gebruiken. Deze gegevens komen niet alleen uit Londen, maar ook van de testvluchten die worden uitgevoerd met vliegtuigen zonder passagiers. Verder zijn er gegevens van nationale autoriteiten, van fabrikanten van onderdelen van vliegtuigmotoren en van het in Keulen gevestigde Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart. Al deze gegevens moeten in beschouwing worden genomen bij de vaststelling van de vliegzones waarover de ministers van Verkeer gisteren in deze, door het Spaanse voorzitterschap bijeengeroepen buitengewone Raadsvergadering overeenstemming hebben bereikt.
Dit is dan ook een model dat zich ontwikkelt, dat dynamischer en preciezer is dan het model dat tot op heden werd gebruikt. Het heeft in de eerste plaats een wetenschappelijke basis, in de tweede plaats is het gebaseerd op een technisch besluit van Eurocontrol en tenslotte is het gebaseerd op een beslissing van de lidstaten over deze tussenzone, waarvoor coördinatie nodig is.
Mijnheer de Voorzitter, de Raad van ministers van Verkeer heeft gisteren op zijn beurt een duidelijk standpunt ingenomen en tegen de lidstaten gezegd dat zij er alles aan moeten doen om hun burgers zoveel mogelijk alternatieve vervoersmiddelen te bieden, teneinde de ernstige situaties op te lossen die het gevolg zijn van de beperkte mobiliteit van Europese en andere burgers. Ze hebben ook, zoals commissaris Kallas zal uitleggen, over de zeer belangrijke economische gevolgen van deze situatie gesproken, in een taakgroep onder leiding van de vicevoorzitter van de Commissie, commissaris Kallas, commissaris Almunia en commissaris Olli Rehn, die volgende week een verslag zal presenteren over alle economische aspecten. Tenslotte zal er zo spoedig mogelijk een nieuwe Raad van ministers van Verkeer worden belegd om al deze zaken te bespreken.
Het besluit dat is genomen, mijnheer de Voorzitter, betekent dan ook dat de gebeurtenissen in een Europees perspectief worden geplaatst en dat daarvoor gecoördineerde Europese maatregelen worden genomen, op basis van veiligheid en de noodzaak om zo efficiënt en precies mogelijk te zijn als besloten moet worden over vluchten, waarbij de rechten van de burgers moeten worden gewaarborgd. Ik ben zeer verheugd, mijnheer de Voorzitter, mijnheer Buzek, dat het Europees Parlement een diepgaand debat over deze kwestie heeft voorgesteld. In feite toont dit debat aan dat u in staat bent om onmiddellijk te handelen, zoals het een Parlement dat de burgers van Europa vertegenwoordigt betaamt, en dat u voor de langere termijn kunt bepalen welke maatregelen moeten worden genomen tegen deze volstrekt onverwachte en nieuwe crisis, die buitengewone en zeer ernstige gevolgen heeft voor de levens van de Europese burgers.
De Voorzitter
Ik wil de Raad en het Spaanse voorzitterschap verzekeren, en ik verzoek u hen hiervan in kennis te stellen, dat het Europees Parlement op elk moment bereid is in deze situatie samen te werken en dat we bereid zijn deze zaken in de commissies te bespreken. De vertegenwoordigers van de Commissie en de Raad zijn welkom om deze problemen met ons te bespreken. We willen erbij betrokken zijn. We komen uit verschillende regio's van de Europese Unie, waar we door middel van rechtstreekse verkiezingen gekozen zijn. Dat betekent dat we verantwoordelijk zijn voor de inwoners van de Unie, en daarom is onze rol van essentieel belang. We zijn er klaar voor. We kunnen uiteraard niet meer doen dan wat binnen het wetgevende kader mogelijk is. We kunnen geen uitvoerende beslissingen nemen, maar we kunnen wel de Commissie en de Raad ondersteunen. Hier staan wij open voor. En daarom voeren we dit debat.
Siim Kallas
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben erg blij dat ik het Parlement een verslag kan voorleggen over de maatregelen die de Commissie heeft genomen met betrekking tot de gevolgen van de crisis in het Europese luchtruim als gevolg van de uitbarsting van de vulkaan Eyjafjallajökull. Dit Parlement zal ongetwijfeld weten dat 84 000 vluchten zijn geannuleerd, waardoor duizenden passagiers zijn getroffen.
Zoals u weet heeft Eurocontrol op ons initiatief op maandagmorgen een teleconferentie gehouden en heeft de Commissie gistermiddag actief deelgenomen aan een buitengewone Raad van ministers van Verkeer. Naar mijn mening moeten, naar aanleiding van die Raad, vier belangrijke boodschappen worden overgebracht.
Alle ministers van Verkeer zijn vóór een gecoördineerde Europese respons op de crisis. Nationale oplossingen zijn geen effectief middel om dit soort problemen op te lossen, aangezien ze mondiale gevolgen voor het luchtruim hebben. Ik wil benadrukken dat er onder de ministers van Verkeer een sterke geest van samenwerking heerste en dat we diverse telefoongesprekken hebben gevoerd, waarbij iedereen aangaf bereid te zijn verantwoordelijkheid te nemen en samen te werken.
Het tweede belangrijke punt is dat veiligheid voorop staat. Compromissen zijn uit den boze als het om veiligheid gaat. Dit is en blijft onze belangrijkste zorg. We moeten de hoogste veiligheidsnormen waarborgen voor onze burgers.
In de derde plaats zijn de ministers overeengekomen het Europese luchtruim geleidelijk en op gecoördineerde wijze weer open te stellen, zonder daarbij de veiligheid op het spel te zetten. Daar zijn we, via Eurocontrol, om 8:00 uur vanochtend mee begonnen. Bij dit besluit is het luchtruim opgedeeld in drie zones, naar gelang de mate van besmetting. De eerste zone ligt in het centrum van de emissies, waar het verbod op vliegverkeer wordt gehandhaafd, aangezien de veiligheid in dat gebied onmogelijk kan worden gegarandeerd.
In de tweede zone gelden in principe geen beperkingen voor het vliegverkeer, ook al zitten er nog wel asdeeltjes in de lucht. Die zone moet nog worden bevestigd, en besluiten over vliegbewegingen zullen op gecoördineerde wijze door de autoriteiten in de lidstaten worden genomen.
De derde zone is niet door as getroffen, wat inhoudt dat er geen enkele beperking is voor het vliegverkeer. Eurocontrol levert iedere zes uur nieuwe kaarten met relevante informatie voor de nationale autoriteiten.
In de vierde plaats lopen wij met deze maatregelen vooruit op de tenuitvoerlegging van het Gemeenschappelijk Europees Luchtruim en met name op de functies van de netwerkmanager. Ik weet dat ik na het succes van het tweede gemeenschappelijk Europees luchtruimpakket van vorig jaar kan rekenen op de sterke steun van het Parlement.
U zult weten dat, zoals ook de minister al aangaf, er een taakgroep is opgericht - een groep commissarissen - om kwesties rond staatssteun te bespreken. Gisteren heb ik met vertegenwoordigers van luchtvaartmaatschappijen gesproken, en zij gaven aan dat het nog te vroeg was om vast te stellen hoeveel verliezen zij hebben geleden. Vanwege de economische gevolgen is het voor hen het belangrijkste de vluchten te hervatten. Het model voor de hervatting van de vluchten is het belangrijkste. We moeten niet in paniek raken over staatssteun en andere maatregelen om de luchtvaartindustrie te helpen.
Passagiersrechten is een ander belangrijk thema. We moeten de tenuitvoerlegging van passagiersrechten handhaven. De regels zijn goed. Daar is iedereen het over eens. Het probleem is de handhaving, die eveneens de verantwoordelijkheid van de lidstaten is. Daar moeten we echt meer aan doen. We moeten ideeën hebben over hoe we de regels beter kunnen handhaven.
Nu wil ik graag iets zeggen over wat, naar mijn mening, opzettelijke pogingen zijn om verwarring te scheppen; wie moet wat doen, wie heeft wat gedaan en wat zijn de modellen? We weten dat er in sommige landen binnenkort verkiezingen worden gehouden, maar alle beslissingen die na de vulkaanuitbarsting zijn genomen, waren gebaseerd op bestaande en overeengekomen normen met betrekking tot de manier waarop in dit soort situaties moet worden opgetreden.
Dit model is intergouvernementeel en het luchtruim is een nationale bevoegdheid. Het is niet de Commissie die bepaalt wat er moet gebeuren. Het zijn regels die van toepassing zijn op onze nationale stelsels en ons model is, nogmaals, gebaseerd op bestaande informatie en bestaande metingen. Er is niets mis met dat model. We kunnen nu gaan nadenken over hoe we het model kunnen aanpassen. Daar zijn we gisteren over begonnen te praten. Het is volstrekt onjuist om te zeggen dat het Europese model volledig heeft gefaald. Dit was en is een buitengewone situatie. De uitbarsting van zo'n vulkaan en de onverwacht grote aswolk is iets wat maar zeer zelden in de wereld voorkomt. Het is niet zoals sneeuw of iets dergelijks, dat vaak voorkomt.
Dit weekend was al duidelijk dat de situatie zeer buitengewoon was. We hebben dit weekend dan ook verschillende gesprekken gehad over hoe dit probleem het beste kon worden opgelost. Beweren dat de ministers van Verkeer onmiddellijk hadden moeten optreden is volledig in strijd met ons idee over hoe de zaken in Europa zijn georganiseerd. Dergelijke besluiten liggen in de handen van onafhankelijke deskundigen en organen. Minister López Garrido en ik waren afgelopen zondag bij Eurocontrol en ik heb met alle ministers van Verkeer van de grotere lidstaten gesproken. We waren bereid verantwoordelijkheid te nemen en te vragen wat we moesten doen om de situatie op te lossen. Dit mogen echter nooit willekeurige beslissingen zijn. Ze moeten door een speciaal orgaan worden genomen. Dat orgaan heeft een vergadering belegd en wij hebben op zondag met dat orgaan gesproken. Het waren moeilijke beslissingen, omdat het om mensenlevens ging.
Op maandagochtend was er een buitengewone raad van Eurocontrol, die instemde met het zogenoemde 'vrije zones'-model. We waren erg blij dat Eurocontrol meewerkte. Nogmaals, dit viel niet onder de bevoegdheden van de Gemeenschap, maar de praktijk had aangetoond dat een nationale aanpak achterhaald was. Er is nu duidelijk een grotere stimulans om dit soort gebeurtenissen op een meer Europese wijze aan te pakken en te reguleren. Uiteraard moeten we ook de consequenties en de resultaten evalueren.
Het belangrijkste, zoals iedereen, inclusief de luchtvaartmaatschappijen, heeft aangegeven, was de vluchten te hervatten. Wat de passagiers betreft, was het belangrijkste mensen terug naar huis of naar hun bestemming te krijgen. Dat was de hoofdkwestie op de agenda gisteren.
Kortom, we werken intensief samen met de Raad en met Eurocontrol om de situatie in de gaten te houden en, indien nodig, nieuwe beslissingen te nemen. Het model waar we op dit moment over beschikken is voor de hervatting van de overgrote meerderheid van de vluchten een passend model.
Corien Wortmann-Kool
namens de PPE-Fractie. - Voorzitter, dank u wel Commissie, Raad, voor de toelichting die u hebt gegeven over de crisis in de Europese luchtvaart. Want wat duidelijk werd afgelopen dagen, is dat zonder luchtvaart niet alleen ons Europees Parlement in de problemen komt, maar zonder luchtvaart is onze Europese samenwerking en onze economie in grote problemen. Daarom is het ook belangrijk dat we vandaag in dit Parlement dit spoeddebat hebben. Reizigers zitten vast, luchtvaartmaatschappijen, reisbranche, bedrijven die afhankelijk zijn van luchtvaart, allen zijn hard getroffen. En dat komt dan nog eens bovenop de economische crisis.
Veiligheid is het allerbelangrijkste. Daar mogen we geen misverstand over laten bestaan. Passagiers moeten veilig vervoerd worden, maar het is duidelijk dat we niet goed voorbereid waren op deze uitzonderlijke situatie. De sluiting van het luchtruim op de eerste dag was een snelle reactie op een in Europa onbekend probleem, die aswolk. Maar wat zagen we de dagen erna? De computermodellen lieten zien dat er niet gevlogen mocht worden, maar testvluchten verliepen zonder problemen. Uiteraard, nogmaals, veiligheid gaat boven alles, maar belangrijk is dat de openstelling van het Europese luchtruim gebeurt op basis van feiten en reële uitgangspunten. Meer maatwerk is nodig en het is goed dat gisteren daar de eerste stappen voor zijn gezet en dat moet snel uitgebouwd worden. Slagvaardigheid. Veiligheid eerst, maar veilige zones moeten ook snel weer benut kunnen worden.
Daarnaast zijn er natuurlijk ook structurele maatregelen nodig. De single European sky, waartegen zoveel weerstand heerst bij de lidstaten, ook dat kan ons helpen de luchtvaart veel slagvaardiger te maken.
Vliegtuigmaatschappijen hebben grote economische schade geleden. Het stilleggen van het vliegverkeer, maar ook de kosten van de assistentie die verleend moest worden aan gestrande passagiers, waren hoog. Verzekeringen dekken niets en het is de vraag of het gerechtvaardigd is dat alle kosten op het bordje van de luchtvaartmaatschappijen komen. Ik roep u daarom op snel te onderzoeken welke kosten gemaakt zijn, welke schade is geleden en waar compensatie eventueel voor de hand ligt. Een voorbeeld: de kosten die luchtvaartmaatschappijen hebben gemaakt op basis van onze Europese richtlijn voor de passagiersrechten, de calamiteitenassistentie. Ligt het niet voor de hand om na te gaan of we dat in deze overmachtsituatie vanuit de Europese begroting kunnen betalen?
Commissaris Almunia, u hebt aangegeven welwillend te staan tegenover staatssteun, maar ik wil u waarschuwen, want we moeten voorkomen dat lidstaten hun nationale kampioenen gaan sponsoren. Daarom is het ontzettend belangrijk dat het Europees gecoördineerd wordt. Niet alleen het staatssteunkader, maar ook het daadwerkelijk verlenen van overheidssteun. Daar roep ik u graag toe op.
Martin Schulz
namens de S&D-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik geloof dat deze crisis een menselijk aspect heeft waarover we het vandaag zeker moeten hebben. Veel mensen, tienduizenden, zijn ergens ter wereld gestrand en wachten tot ze eindelijk naar huis kunnen. Ik vind dat we vanochtend ook aan deze mensen moeten denken. Veel leden van dit Parlement hebben de afgelopen weken iets vergelijkbaars meegemaakt. Wij zijn geprivilegieerde leden van het Europees Parlement die van de beschikbare infrastructuur gebruik kunnen maken. Er zijn echter heel veel mensen ergens in een uithoek van de wereld gestrand. Zij kunnen niet vertrekken en weer naar hun werk gaan, hun kinderen kunnen niet naar school, omdat ze niet terug kunnen keren van hun vakantie, en ze zitten zonder voorzieningen en zonder geld. Ik wil nogmaals zeggen dat ik deze ochtend met deze mensen meevoel en hoop dat ze snel weer naar huis kunnen.
Luchtvaartmaatschappijen zijn een essentieel onderdeel van ons vervoerssysteem, niet alleen voor passagiers, maar ook voor goederen. De financiële verliezen als gevolg van deze vulkaanuitbarsting zijn aanzienlijk hoger zijn dan die door de gebeurtenissen van 11 september 2001. Daarom verzoek ik de Commissie zich flexibel opstellen bij de goedkeuring van nationale steun voor luchtvaartmaatschappijen die gevaar lopen, als dit soort hulp echt moet worden gegeven.
Per slot van rekening moeten we ons bewust zijn van het feit dat de luchtvaart deel uitmaakt van de zeer kwetsbare infrastructuur die we in Europa hebben. Als vliegen niet langer mogelijk is, kunnen wij dit niet afdoende opvangen. Daarom geloof ik dat het project waarmee wij twintig jaar geleden zijn begonnen, namelijk de uitbouw van de trans-Europese netwerken en in het bijzonder de uitbouw van het treinverkeer, een geloofwaardig en belangrijk alternatief is en, zoals nu blijkt, een alternatief dat in economisch opzicht van levensbelang is. Het is belangrijk dat we dit feit nogmaals bevestigen.
Mijn collega, de heer El Khadraoui, zal op een paar andere punten van deze kwestie ingaan, maar ik wil er nog één uitlichten. We zijn er tot op heden niet in geslaagd om de interoperabiliteit van treinen tussen verschillende landen te realiseren. Een Duitse ICE kan geen Duitsers uit Spanje ophalen en een Franse hogesnelheidstrein kan niet helemaal tot in Boedapest komen. Dit betekent dat we nog steeds niet zo ver zijn als zou moeten. Hoewel we in het Parlement de juiste resoluties hebben opgesteld, ben ik van mening dat we niets hebben aan deze incidentele, plotselinge acties. In plaats daarvan moeten we een duurzame, continue aanpak hebben om deze nieuwe concepten te realiseren.
Gesine Meissner
namens de ALDE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kallas, mijnheer López Garrido, we hebben gezien dat de natuur echt veel sterker is dan alle technologie waarover we beschikken. In zekere zin heeft de natuur ons een lesje geleerd. Tegelijkertijd moeten we ook constateren dat deze situatie ons heeft laten zien dat we in Europa nog niet zoveel vooruitgang hebben geboekt als we hadden gemoeten.
Twintig jaar lang hebben we het al over een interne markt voor vervoer en een gemeenschappelijk Europees luchtruim. Dit had de vulkaanuitbarsting natuurlijk niet kunnen voorkomen, maar we hadden dan misschien wel beter en sneller kunnen handelen.
We willen allang een gemeenschappelijk Europees luchtruim dat door Eurocontrol gecoördineerd wordt, maar het is er nog steeds niet. Ook, en hier sluit ik me aan bij de heer Schulz, hebben we nog geen interoperabiliteit in het treinverkeer. Het is nog steeds niet mogelijk om een treinkaartje te kopen van het noorden van Europa naar het zuiden, dwars door het continent. Ook hier wordt duidelijk dat we veel op papier hebben staan en over veel zaken hebben gediscussieerd, maar dat het in werkelijkheid nog aan veel ontbreekt.
Het staat als een paal boven water dat de reactie in Europa onbevredigend was voor de burgers. Natuurlijk was de situatie heel moeilijk en natuurlijk konden ook de ministers van de afzonderlijke landen het luchtruim niet vrijgeven, wanneer een instituut in Londen ervoor waarschuwt dat het niet veilig is om te vliegen. Tegelijkertijd was het onbevredigend dat er in de lucht geen reële metingen met bijvoorbeeld ballonnen zijn gedaan, maar dat iedereen zich bezighield met statistische prognoses. Veel Europese burgers hebben zich hieraan geërgerd. Het standpunt van de luchtvaartmaatschappijen is ook begrijpelijk. Zij keken naar de economische schade en hadden graag een snellere reactie gezien.
De luchtvaartmaatschappijen hebben financiële verliezen geleden en natuurlijk is het heel belangrijk dat de passagiers zo snel mogelijk naar huis kunnen. We moeten hun rechten beschermen. Het is echter van belang voor de rechten van passagiers in Europa dat er vervoersmogelijkheden zijn. Ik geloof dat het voor ons vervoerssysteem in Europa van levensbelang is dat we luchtvaartmaatschappijen en andere vervoersmogelijkheden hebben die passagiers kunnen gebruiken. Dit betekent dat we in ieder geval verder moeten denken nadenken over de vraag hoe we met deze situatie om moeten gaan, hoe we de luchtvaartmaatschappijen kunnen helpen tijdens de crisis waarin de transportsector sowieso al verkeert en hoe we de mobiliteit van de Europese burgers in stand kunnen houden en garanderen, iets dat een belangrijke verworvenheid is.
Voor schadevergoedingen kunnen we ons niet tot de vulkaan wenden. We weten dat die ons niet zal helpen. De natuur heeft haar eigen wetten, maar wij moeten hierop proberen te reageren in het belang van de Europese burgers. Daarom vind ik het heel goed dat er nu een taskforce wordt ingesteld onder leiding van de heer Kallas. Dit is heel belangrijk en we zullen blijven discussiëren over de vraag hoe wij uit deze crisis conclusies kunnen trekken voor de toekomst.
Michael Cramer
namens de Verts/ALE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, de mobiliteit in Europa is de afgelopen zes dagen enorm veranderd. De cruciale factor was deze keer niet een ernstig ongeval, maatregelen voor het bestrijden van klimaatverandering of de hoge prijs van kerosine. Deze keer speelde de natuur zelf de beslissende rol.
De vulkaan in IJsland heeft de mensheid opnieuw laten zien welke macht de natuur heeft. Dit zou een les voor de toekomst moeten zijn. De mens is niet almachtig en zal het ook nooit zijn. Het is goed dat het antwoord op deze vulkaanuitbarsting van Europa is gekomen. Omdat vulkaanas motoren kan laten uitvallen en het zicht kan belemmeren, heeft de Europese Organisatie voor de Veiligheid van de Luchtvaart, Eurocontrol, met verantwoordelijkheidsbesef gehandeld en de veiligheid van passagiers tot de hoogste prioriteit gemaakt.
Namens de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie wil ik Eurocontrol, de ministers van Verkeer en vooral ook de Duitse minister van Verkeer, Peter Ramsauer, hiervoor heel hartelijk bedanken. Lof ook voor de pilotenvakbond Cockpit die meer verantwoordelijkheid heeft getoond dan het management van de luchtvaartmaatschappijen. De vakbond weigert op zicht te vliegen in het Europese luchtruim, omdat hij gelooft dat dit niet verantwoord is. Het luchtruim is veilig of het is het niet. Uiteindelijk is het lood om oud ijzer volgens welke regels je door het luchtruim vliegt of volgens welke regels je neerstort.
Daarom veroordeelt de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie scherp de aanpak van de luchtvaartmaatschappijen die winst belangrijker vinden dan veiligheid. Wij eisen dat het luchtruim boven Europa pas weer vrijgegeven wordt, als ieder risico uitgesloten kan worden. Wij roepen alle politici op om niet te buigen voor de druk van de luchtvaartmaatschappijen en de verantwoordelijkheid voor de veiligheid niet bij bijvoorbeeld de piloten te leggen.
Wij zijn ons de afgelopen dagen pijnlijk bewust geworden van de tekortkomingen van het nationale en Europese vervoersbeleid van de afgelopen decennia die de spoorwegen verwaarloosd hebben en in veel gevallen nog steeds verwaarlozen. Dit beleid heeft zich helemaal op het luchtverkeer gericht. Ieder jaar krijgen de luchtvaartmaatschappijen in Europa 14 miljard euro van de Europese belastingbetalers, omdat, in tegenstelling tot de brandstof van de spoorwegen, er geen belasting wordt geheven op kerosine. Dit relativeert de tijdelijke inkomstenderving van de luchtvaartmaatschappijen.
Er is echter een conclusie die we hieruit moeten trekken. De trein is niet alleen het veiligste vervoersmiddel, maar ook noodzakelijk om de mobiliteit te waarborgen en de klimaatverandering te stoppen. Daarom wil ik alle spoorwegen in Europa bedanken die hun best hebben gedaan om passagiers op hun eindbestemming te krijgen.
De vulkaanuitbarsting in IJsland zou voor ons allemaal een waarschuwing moeten zijn. Wat we nu meemaken is de realiteit van de toekomst van transport. Transport zal echter alleen succesvol zijn in de toekomst als men bij het nemen van de noodzakelijke maatregelen niet over één nacht ijs gaat. Daarom vragen wij alle lidstaten in de Europese Unie om de prioriteiten van hun nationale en internationale vervoersbeleid te veranderen. Het spoor moet niet alleen in woorden, maar ook in financiële daden voorrang krijgen, zodat we een situatie als deze nooit meer hoeven mee te maken.
Peter van Dalen
namens de ECR-Fractie. - Voorzitter, opnieuw blijkt de grote invloed van weer en klimaat op het transport. Een niet al te grote vulkaan op IJsland ontploft en het luchtverkeer ligt in grote delen van Europa plat, al dagen plat. Ik vind het terecht dat we in ieder geval vandaag gekomen zijn tot een gedeeltelijke hervatting van de afgelaste vluchten. Ik denk dat dat ook verantwoord is en kan, omdat testvluchten hebben aangetoond dat er gevlogen kan worden, zeker onder de huidige goede zichtcondities.
Tegelijk denk ik ook dat we te rigide zijn geweest om het luchtverkeer zo integraal in één klap stil te leggen. Te snel is een vergelijking gemaakt met de KLM-vlucht die in 1989 boven Alaska in het vulkaanstof van Mount Redoubt kwam. Te snel ook wordt verwezen naar de vlucht van British Airways boven Indonesië die in 1982 in vulkaanstof geraakte. Vergeet niet dat die beide vluchten volledig terecht kwamen in het stof van kort daarvoor en betrekkelijk dichtbij uitgebarsten vulkanen. De dichtheid en de hitte van de stofdeeltjes bij die vluchten kun je niet vergelijken met de huidige situatie.
Ik ben daarom blij met de aanpak die rekening houdt met de verschillen in concentratie van de vulkaanstof. Kies je voor die aanpak - en dat gebeurt - dan is het terecht dat we nu al delen van het luchtruim openstellen, zeker op bepaalde corridors en bepaalde vluchthoogte. Ik vind die openstelling ook hard nodig, want de IJslandse ash verstikt cash van onze luchtvaartmaatschappijen. Dat er door deze crisis mogelijk een paar zwakke broeders in de luchtvaart omvallen, vind ik niet erg. Maar het moet niet zo zijn dat ook grote en gerenommeerde maatschappijen die de veiligheid vooropzetten, zouden omvallen. Het gaat om veel geld en veel werkgelegenheid.
Daarna moeten we werken met een realistische aanpak die rekening houdt met de concentratie van de stofdeeltjes. Terecht kan dan het luchtruim vandaag weer open voor bepaalde onderdelen en die pragmatische aanpak moet ook in de toekomst gelden zodat er een goede en vooral veilige en verantwoorde balans ontstaat tussen veiligheid en economie.
Lothar Bisky
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, het besluit van de luchtvaartautoriteiten om de veiligheid van passagiers niet op het spel te zetten, was absoluut juist, ook al betekende dit sluiting van het Europese luchtruim en financiële verliezen voor de luchtvaartmaatschappijen. Naar mijn mening is het onverantwoord dat luchtvaartmaatschappijen hun piloten vandaag op eigen risico willen laten vliegen. Wat betekent 'op eigen risico' hier eigenlijk?
Ik verwelkom het feit dat de Commissie overweegt om bijzondere staatssteun goed te keuren voor maatschappijen die anders in grote financiële problemen zouden komen door de huidige situatie. We hebben het later vandaag nog over de werkgelegenheidssituatie in de Europese Unie. Als de EU en de lidstaten kunnen helpen om in ieder geval een verdere verslechtering te voorkomen, is dat het juiste ding om te doen. Als tegenprestatie voor de ontvangst van staatssteun moeten de luchtvaartmaatschappijen echter wel beloven dat ze geen personeel zullen ontslaan of zullen korten op salarissen. Ze moeten ook garanderen dat ze geen vakantiedagen van hun personeel zullen inhouden of dat ze geen salaris zullen aftrekken voor de dagen waarop werknemers door de verkeerssituatie zelf niet op hun werkplek konden verschijnen.
Het is de hoogste tijd dat de Commissie een permanent gemeenschappelijk Europees controlesysteem opzet voor de veiligheid van de luchtvaart. Dit systeem moet nadrukkelijk gericht zijn op het voorkomen van sociale dumping. Ik wil iedereen herinneren aan de staatssteun voor de banken die van de hulp hebben geprofiteerd, maar er niet sociaal naar gehandeld hebben. Concurrentie en winstbejag mogen niet belangrijker worden dan de veiligheid van mensenlevens.
Francesco Enrico Speroni
namens de EFD-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, naar mijn mening is met de situatie die door de vulkaan is veroorzaakt te laat en op inefficiënte wijze omgegaan. De eerste, daadwerkelijk operationele vergadering vond gisteren plaats, maandag. De uitbarstingen van de vulkaan zijn al op donderdagmorgen begonnen. Dat betekent dat wij vier dagen nodig hebben gehad om een operatief besluit te nemen.
Er zijn inderdaad nogal overdreven beperkingen opgelegd, in de eerste plaats vanwege de veiligheid. Maar waarom de vluchten in België verbieden als de aswolk boven Noorwegen hangt? Waarom vluchten van vliegtuigjes met één zuigmotor op een hoogte van 500 meter verbieden, terwijl de as boven de 8 000 meter hangt?
Misschien is de regel toegepast die wij vliegers al jaren kennen, namelijk dat de veiligste vlucht de vlucht is waarbij de piloot in het café zit en het vliegtuig in de hangar staat, maar dit is niet de manier om met noodsituaties om te gaan. Ik ben dan ook van mening dat het, met het oog op de verplichting de veiligheid van passagiers en bemanning te waarborgen, een goed idee was deze maatregelen te nemen. Ze zijn alleen veel te laat genomen, nadat het was gebeurd.
Voor de toekomst moeten wij dus in de eerste plaats rekening houden met de veiligheidseisen, maar ook met de eisen die, zonder de veiligheid op het spel te zetten, niet zomaar een lukraak verbod op alle vluchten omvatten, maar maatregelen die rekening houden met de werkelijke situatie in plaats van met een statistische situatie. Op die manier kunnen we, voor een sector die cruciaal is voor de hele economie, een herhaling voorkomen van de negatieve economische gevolgen, zoals die zich na 11 september 2001 voordeden. Het gaat hierbij namelijk niet alleen om de luchtvaartsector en het toerisme maar om de hele economie.
Ik roep u daarom op snel te handelen, serieus te handelen en rekening te houden met de feiten.
Angelika Werthmann
(DE) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, veiligheid gaat boven alles. We kunnen het risico niet nemen dat een vliegtuig vol passagiers motorpech heeft en daardoor misschien op bewoond gebied neerstort. Ik wil iedereen herinneren aan het vliegtuig van British Airways dat in 1982 op weg naar Nieuw-Zeeland door een aswolk vloog en vooral aan het ernstige incident met een KLM Boeing 747 in 1989 die door een grote aswolk vloog. Beide vluchten ontsnapten ternauwernood aan een ramp.
Mensenlevens zijn onbetaalbaar. Ik ben dan ook ingenomen met het besluit om het luchtruim gedurende deze crisis te sluiten en ervoor te zorgen dat de piloten niet verantwoordelijk worden gemaakt voor de passagiers die aan hen zijn toevertrouwd. Er zijn test- en meetvluchten uitgevoerd, maar allemaal slechts tot een bepaalde hoogte en op zicht. Dit heeft nauwelijks echte analysen en relevante resultaten opgeleverd.
Over vliegen op zicht valt nog op te merken dat de aswolk in het geval van het KLM-vliegtuig niet zichtbaar was. De natuur leert ons respect te hebben en laat ons tegelijkertijd de grenzen van de globalisering zien. Wij zijn ons allemaal bewust van de zware financiële gevolgen. Toch is een mensenleven meer waard dan goederen. Met de genoemde incidenten in het achterhoofd verzoek ik dan ook om de grootst mogelijke verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid, ook wat betreft de huidige indeling van het luchtruim in drie zones.
Mathieu Grosch
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer López Garrido, mijnheer Kallas, dit vliegverbod brengt ons terug naar het brede debat over veiligheid dat vaak in het Parlement is gevoerd en waarin we hebben gezegd dat wij - en daarmee bedoel ik het Parlement, en ik geloof ook de Commissie - regelingen op dit gebied kunnen en moeten introduceren op een Europees niveau, als de lidstaten het zouden willen. We hebben dit debat vaak gevoerd, niet alleen over het luchtverkeer, maar ook over de spoorwegen en andere terreinen. Daarom moeten we deze vraag vandaag stellen aan de organen die er antwoord op kunnen geven: ten eerste de luchtvaartautoriteiten in de betreffende landen en natuurlijk ook de organisatie die verantwoordelijk is voor de coördinatie op Europees niveau. Deze coördinatie was uitstekend.
Naar mijn mening is de veiligheid van passagiers de topprioriteit. Het financiële aspect is minder belangrijk, hoewel we dit niet uit het oog mogen verliezen. De afzonderlijke landen hebben het juiste besluit genomen. Ik hoop dat in de toekomst Eurocontrol en de nationale luchtvaartautoriteiten het besluit zullen nemen en niet de individuele luchtvaartmaatschappijen, omdat we vandaag opnieuw geconfronteerd worden met experts die van mening verschillen. Daarom is uiterste voorzichtigheid geboden.
Economisch gezien is het natuurlijk een ramp voor een sector die al zijn derde crisis doormaakt, na 11 september en de economische crisis. Daarom moeten we maatregelen treffen op Europees en niet op nationaal niveau en hulppakketten beschikbaar stellen die compatibel zijn in heel Europa en geen marktverstorend effect hebben, zoals in het verleden vaak het geval was. Hulp is nodig, maar niet alleen op nationaal niveau.
De passagiers verkeren nu in een situatie waarin de bestaande wetgeving hun niet alle hulp geeft die ze mogen verwachten. We hebben in het Parlement terecht vaak over dit onderwerp gesproken. Ik ga er echter vanuit dat de luchtvaartmaatschappijen en de andere gedupeerde bedrijven het de passagiers mogelijk maken om op de rechten te staan die ze nog hebben.
Voor mij ligt de toekomst in het gemeenschappelijke Europese luchtruim. Ik wil erop wijzen dat we in het Europees Parlement de komende twee jaar nog vaak over dit onderwerp zullen discussiëren.
Saïd El Khadraoui
Voorzitter, collega's, mijnheer de commissaris, ik geloof dat er drie elementen van belang zijn in deze discussie. Ten eerste, de opvang en repatriëring van de gestrande reizigers, dat moet de absolute topprioriteit zijn voor alle autoriteiten op alle niveaus. In dat verband kunnen we vaststellen dat de Europese verordening over de passagiersrechten voor een groot deel onder hen een minimum aan comfort en opvang heeft verzekerd. In de praktijk echter - en dat weet u - zijn er natuurlijk heel wat problemen geweest: chaos in de luchthavens, gebrek aan informatie, enz. Ik pleit er dus ook voor dat we op Europees niveau een draaiboek opstellen in samenwerking met luchtvaartmaatschappijen, met luchthavens en alle andere betrokken partijen om te bekijken hoe we in dit soort situaties kunnen helpen.
Ten tweede zou ik in dit verband ook een oproep willen doen om een soort task force op te richten op het niveau van Commissie en lidstaten om die repatriëring zo goed mogelijk te organiseren. Ik weet wel dat de luchtvaartmaatschappijen dat moeten doen, maar het kan zijn dat zeker mensen die op verre afstand gestrand zijn, zelfs bij de opening van het luchtruim nog een hele tijd moeten wachten. Dat moet een aandachtspunt zijn.
Een tweede belangrijk element, tweede hoofdstuk, is de procedure om tot een vliegverbod te komen. Wat gebeurd is, is opnieuw een pleidooi voor meer samenwerking, meer coördinatie op Europees niveau en - er is al naar verwezen - de Europese single sky zal in de toekomst helpen. Het klopt dat vandaag de Europese Unie rechtstreeks geen beslissingsmacht heeft over het luchtruim van de lidstaten, ook niet over Eurocontrol, dus is het heel moeilijk om daar goede beslissingen en gecoördineerde beslissingen te nemen.
Maar het is ook zo dat we tot gisterenavond op Europees niveau eigenlijk gebruik maakten van een mathematisch model dat heel conservatief was. Dit model gaat eigenlijk uit van het ergste scenario, een vulkaanstofje wordt als het ware geïnterpreteerd als een wolk met het vliegverbod tot gevolg. U weet dat in de Verenigde Staten een ander model wordt gebruikt, waarbij enkel boven de vulkaan zelf een vliegverbod gehanteerd wordt en daar rond de operationele risico's in handen van de luchtvaartmaatschappijen liggen. Dat is een ander model. Het tussenmodel met de drie zones dat is afgesproken, is een goed model is. Laten we kijken hoe we daar inderdaad veiligheid en efficiëntie kunnen samenvoegen.
Ten derde, laatste punt, de verwerking van de economische impact. Het is een goed idee is om op te lijsten wat de verschillende mogelijkheden zijn, maar we hebben een Europese aanpak nodig. En ten slotte, we moeten ook niet de illusie geven dat we de schade aan iedereen kunnen terugbetalen. Dat gaat gewoon niet.
Dirk Sterckx
Voorzitter, ik wil in de eerste plaats iets zeggen tegen de minister, de voorzitter van de Raad. Niet tegen u persoonlijk, maar tegen alle voorzitters die u zijn voorgegaan en een aantal die u zullen volgen. Hoe is het mogelijk dat u al zoveel jaar een Europese aanpak van dit soort dingen tegenhoudt? Elke keer opnieuw moeten Commissie en Parlement samen trekken en duwen aan de Raad om een akkoord te krijgen, dat altijd maar een slap compromis is. Waarom denkt de Raad nooit Europees en altijd intergouvernementeel en nationaal? Dit is een van de lessen die we hieruit moeten trekken. Collega El Khadraoui heeft al gezegd dat de coördinatie beter kon, en niet alleen voor het beheer van het luchtruim. Ook de coördinatie tussen de nationale autoriteiten kan veel beter, maar u heeft het zelf gezegd, mijnheer de minister, Europa heeft niet zoveel bevoegdheden. Wel, geeft eindelijk die bevoegdheden aan Europa. Dat zou de zaak veel eenvoudiger maken.
Een tweede punt: de wetenschappelijke informatie. Eén centrum in Londen dat in een bepaald aantal dingen gespecialiseerd is, beslist samen met Eurocontrol om veiligheid eerst te laten gaan en terecht trouwens. Is dat voldoende? Moeten we ook daar niet het Europees model sterker maken en ervoor zorgen dat we daar een aantal dingen samenbrengen en een echt Europees centrum voor luchtvaartveiligheid hebben? Deze vulkaan is nog niet klaar. De vorige keer, zoveel jaar geleden, 200 jaar geleden, heeft hij tien jaar gewerkt. Dus moeten we ons voorbereiden op de jaren die komen. We moeten volgens mij het Europees model versterken en we moeten ervoor zorgen - en dat is een punt dat in het Parlement belangrijk is - dat de passagiersrechten overeind blijven en dat staatshulp op gelijke manier gegeven wordt aan iedereen.
Isabelle Durant
(FR) Mijnheer de Voorzitter, hoewel duizenden mensen momenteel in grote moeilijkheden verkeren, ben ik van mening dat deze vulkaanuitbarsting ons tot de orde roept: zij dwingt ons tot een herziening van onze verhouding met het weer in het vervoer, en vooral van onze buitensporige afhankelijkheid van het luchtverkeer, dat geleidelijk en soms ongemerkt alle andere vormen van vervoer heeft vervangen. Dat is des te noodzakelijker nu niemand klaarblijkelijk kan zeggen of deze vulkaanuitbarsting zal stoppen en hoe deze wolk zich de komende weken en maanden zal verplaatsen.
Dat wil zeggen dat we allereerst - en daarin steun ik zowel de Commissie als de Raad - het voorzorgs- en veiligheidsbeginsel ondanks alles moeten handhaven. Daarnaast verbaast het me om te moeten vaststellen dat de farmaceutische sector de lidstaten en Europa er op een bepaald moment, met een beroep op het voorzorgsbeginsel, toe heeft aangezet om uitgaven te doen die in mijn ogen een beetje ondoordacht waren. Vandaag wil kennelijk een andere sector de voorzorgsmaatregelen van de lidstaten of de Europese Raad ter discussie stellen of terzijde schuiven. Dat vind ik niet normaal. Voorzorg is niet aan een portefeuille gebonden. De veiligheid en het algemeen welzijn staan voorop.
Overigens denk ik dat we natuurlijk het spoorwegvervoer verder moeten ontwikkelen. Dat is de belangrijkste prioriteit en, zoals mijn collega al zei, het is duidelijk dat dit een voorproefje is van hoe ons vervoer zou moeten zijn, namelijk dat het spoorwegvervoer delen van de markt moet overnemen voor de korte en middellange afstanden. Ik denk ook dat verscheidenheid in vervoer en vervoersvormen belangrijk is. Dat maakt overigens allemaal deel uit van het witboek waar we in de commissie aan moeten werken.
Ik denk dat de prioriteit op de korte termijn natuurlijk is om de getroffen personen naar huis terug te laten keren, de passagiers schadeloos te stellen en misschien te bekijken wat we voor de luchtvaartmaatschappijen moeten doen, maar dan wel uiterst gericht. Ik denk ook dat we duidelijk meer steun moeten geven aan videoconferenties. Dat blijft een zeer ondergeschikt middel en van weinig belang voor het geheel, niet alleen voor het Parlement uiteraard, maar ook in het algemeen. Ik denk dat steun aan deze mogelijkheden ons zou helpen om onze afhankelijkheid van het luchtruim te verminderen.
Tot slot, reagerend op de vraag van de Voorzitter, denk ik dat het Europees Parlement zelf misschien zijn manier van werken kan aanpassen door bijvoorbeeld vijf dagen per week te werken gedurende twee weken, in plaats van drie of drieënhalve dag per week. Dat zou ook een manier zijn om met onze manier van werken het goede voorbeeld te geven en minder afhankelijk te worden van het luchtvervoer, dat duidelijk uiterst kwetsbaar is en, zoals de natuur ons nu laat merken, gevoelig voor risico's die we niet in de hand hebben.
We moeten echt het gehele systeem herzien, en we zullen in het kader van het witboek, maar ook binnen het Europees Parlement, de kans hebben om te kijken naar onze steun voor andere vervoersmiddelen en naar onze eigen manier van werken, en daarin verandering te brengen.
Ryszard Czarnecki
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik vind het erg spijtig dat een aantal collega's, voor hier het woord te voeren, geen raad gevraagd heeft aan specialisten, aan mensen die enkele duizenden uren achter het stuur van een vliegtuig doorgebracht hebben. Ik heb de indruk dat dit een ongelooflijk politieke discussie is, dat de Raad verwijten wordt gemaakt terwijl de Raad, als ik me niet vergis, helemaal niet verantwoordelijk is voor vulkanen. Ik kan met de hand op het hart zeggen dat de beslissing van Eurocontrol overhaast was en ik zeg dit met stelligheid, want alles werd over één kam gescheerd. De situaties waren sterk uiteenlopend en dat werd helemaal niet in aanmerking genomen. We spreken ons uit voor een systeem van permanente monitoring en ik denk dat dit de les is die we hieruit kunnen trekken. Men kan echter met zekerheid stellen dat de beslissingen die al genomen waren, voor een te lange periode golden, en mijns inziens hadden er heel andere beslissingen genomen kunnen worden.
Jacky Hénin
(FR) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik vind dat we op dit moment onze steun en sympathie moeten betuigen aan allen die op een of andere manier het slachtoffer zijn of zijn geweest van de onderbreking van het luchtverkeer, net zoals we onze sympathie moeten betuigen aan de werknemers van de luchtvaartmaatschappijen, die met de weinige middelen die hun ter beschikking stonden, hebben geprobeerd tegemoet te komen aan de behoeften van de passagiers.
We willen ons niet scharen achter degenen die veel kritiek hadden maar zelf met weinig voorstellen zijn gekomen en die altijd denken de waarheid in pacht te hebben zodra de problemen achter de rug zijn. Wij willen hier zeggen dat nogmaals moet worden bevestigd dat het beginsel van veiligheid van de passagiers het belangrijkste uitgangspunt is. Liever een ontevreden maar levende passagier dan een passagier die helaas overlijdt tijdens het vervoer.
Tegelijkertijd wil ik opmerken dat Europa lijdt onder te weinig geloofwaardigheid. Een betere samenwerking en meer eenheid zouden waarschijnlijk hebben gezorgd voor een betere communicatie, een betere uitleg en het beter tegemoet komen aan degenen die gewoon informatie wilden.
In onze ogen is het belangrijk om de bevoegdheden van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart te versterken en het ter ondersteuning een permanente wetenschappelijke raad ter beschikking te stellen, waardoor het zijn besluiten onder alle omstandigheden zou kunnen onderbouwen. Voor de toekomst - het is al gezegd, maar ik wil het nogmaals benadrukken - moeten we nog harder werken aan het vraagstuk van de complementariteit van de vervoersmiddelen die het Europees grondgebied doorkruisen, door ook op dat gebied te streven naar meer samenhang tussen vervoersmiddelen.
Tot slot wil ik, als u mij toestaat mijnheer de Voorzitter, en om alle eventuele achterdocht weg te nemen, voorstellen dat er een onderzoekscommissie van het Europees Parlement wordt ingesteld voor deze zaak.
Anna Rosbach
(DA) Mijnheer de Voorzitter, ik heb twee belangrijke punten. Ten eerste is het betreurenswaardig dat Europa tot stilstand is gekomen en niet in staat is om op wereldniveau te concurreren, maar dit geldt ook voor Amerikaanse en Aziatische luchtvaartmaatschappijen die niet in de EU kunnen landen.
Ten tweede wil ik alle betrokken partijen bedanken voor hun inzet.
De vraag of luchtvaartmaatschappijen al dan niet financiële compensatie moeten krijgen, blijft open. Deze vraag zal worden beslist op grond van het debat van de komende dagen. Het is goed om te horen dat er nu een driestappenplan is. Dat verheugt mij. In de Financial Times werd kritiek geuit op de politici die om veiligheidsredenen alles ”eenvoudigweg” sluiten, en wordt voorgesteld in Europa de strategie van de Verenigde Staten in te voeren, die inhoudt dat luchtvaartmaatschappijen zelf besluiten of ze wel of niet vliegen. Ik hoop dat we dit model in het Parlement onmiddellijk verwerpen. Het zou een ramp zijn voor de passagiers als een met faillissement bedreigde luchtvaartmaatschappij besluit om te vliegen uitsluitend met het oog op de winst.
Wat we nodig hebben, is een doelgerichte strategie: betere meetinstrumenten in de lucht om atmosferische veranderingen te voorspellen, ontwikkeling van vliegtuigmotoren die de brandstof efficiënter gebruiken en minder gevoelig zijn. Vliegtuigen zijn echter kwetsbaar, niet alleen voor terroristische aanvallen, maar ook voor extreme weersomstandigheden. Vliegtuigen verbruiken enorm veel energie en zijn sterk verontreinigend. Het zal niet mogelijk zijn om voor vracht- en passagiersvliegtuigen op zonnecellen of met elektriciteit aangedreven vliegtuigen te ontwikkelen, maar we kunnen nu wel eindelijk een begin maken met hogesnelheidstreinen en met het opzetten van hogesnelheidstracés tussen de grootste steden van Europa. Treinen kunnen veel milieuvriendelijker worden gemaakt dan vliegtuigen en zijn werkelijk in staat om met vliegtuigen te concurreren voor interne Europese bestemmingen.
Danuta Maria Hübner
(EN) Mijnheer de Voorzitter, we weten nu beter dan een week geleden dat luchtruimen zonder vliegtuigen erin veel geld kosten. De kosten voor luchtvaartmaatschappijen gaan verder dan gederfde inkomsten. Andere sectoren zijn ook getroffen, ook al zijn er ook branches die profiteren van de situatie. Wat ook belangrijk is, is het feit dat deze nieuwe ramp de toch al zo kwetsbare Europese economie heeft getroffen, een economie die een budgettaire consolidatie nodig heeft.
Ik zou graag twee zaken aan de orde willen stellen.
De eerste heeft betrekking op staatssteun. Staatssteun bieden aan luchtvaartmaatschappijen ter compensatie voor hun verliezen is eerder gebeurd met American Airlines na 11 september. De Europese Commissie biedt ook verkorte procedures voor staatssteun, wat gewaardeerd wordt. Mijn vraag aan de Commissie is echter of wij weten wat de verwachte omvang van deze nieuwe last voor de nationale begrotingen zal zijn, aangezien deze begrotingen lijden onder enorme tekorten en schulden en voor de uitdaging van budgettaire consolidatie staan. Is staatssteun via nationale begrotingen de beste oplossing? Overweegt de Europese Commissie ook andere opties?
De tweede kwestie heeft betrekking op de vaardigheid van de Europese Unie om crises op te lossen. We hebben gehoord dat er in de eerste paar dagen geen samenwerking of raadpleging was tussen de relevante nationale autoriteiten, terwijl het om een situatie ging die gevolgen had voor 80 procent van het Europese luchtruim. Ik kan u verzekeren, mijnheer de commissaris, dat u volledig onafhankelijk kunt zijn en toch kunt coördineren.
We horen weldra wellicht ook dat wij door middel van coördinatie een betere oplossing hadden kunnen opzetten en uitvoeren. Naar mijn mening is dit dan ook het moment om voortgang te boeken op het vlak van EU-crisisbeheer. Het is duidelijk dat rampen die onze burgers treffen, zich ook buiten het grondgebied van de EU kunnen voordoen, zoals in de Europese Economische Ruimte of zelfs buiten de EER. Mijn vraag aan de Commissie is dan ook hoe zij van plan is deze ramp te gebruiken om de crisisbeheersingscapaciteit van de Europese Unie te verbeteren. Ik kan u verzekeren dat wij in het Europees Parlement al uw inspanningen om ons crisisbeheer daadkrachtiger en efficiënter te maken zullen steunen.
Hannes Swoboda
(DE) Mijnheer de Voorzitter, de afgelopen dagen heb ik gezien en ondervonden wat de alternatieven zijn van het luchtverkeer in Europa, enerzijds tijdens een autorit van Belgrado naar Wenen en vervolgens tijdens een treinreis van Wenen naar Straatsburg. Hoewel er problemen zijn op de wegen, is de infrastructuur toch relatief goed ontwikkeld, zelfs in aangrenzende gebieden. De situatie bij de spoorwegen is echter nog steeds een ramp. Dit is niet acceptabel.
Waar zouden we zijn vandaag als we de maatregelen uit het zogenaamde plan van Delors hadden gerealiseerd? We zouden dan al de trans-Europese netwerken hebben gehad en we zouden meer hogesnelheidslijnen en -treinen hebben gehad. Na luttele uren waren de toiletten in de trein al niet meer bruikbaar, hoewel het een moderne wagon was, omdat veel mensen urenlang moesten staan of op de vloer moesten zitten en de treinen dus overvol waren en de faciliteiten overbelast.
Daarom wil ik de heer Kallas verzoeken om een nieuwe impuls te geven aan de modernisering van de spoorwegen in de vorm van meer hogesnelheidstreinen en het beschikbaar stellen van capaciteitsreserves. We hebben een zekere hoeveelheid reserves nodig. Niet alleen tijdens de rampzalige vulkaanuitbarsting, maar ook in de winter zijn we erachter gekomen dat we weinig reserves hebben en dat het niet genoeg is om alleen naar rentabiliteit te kijken. We moeten ook meer nadruk leggen op voorzieningen.
Izaskun Bilbao Barandica
(ES) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer López Garrido, mijnheer Kallas, hartelijk dank voor uw uitleg en voor uw werk.
Ik ben het met u eens dat veiligheid bovenaan moet staan en dat we te maken hebben met een complexe crisis. We hebben echter te lang gewacht met communiceren, want dat deden we pas vijf dagen na de eerste uitbarsting.
Als we echter opgewassen willen zijn tegen wat de mensen, de Europese burgers, van ons verwachten, moeten we ervoor zorgen dat de conclusies van dit debat duidelijk, eenvoudig en bovendien praktisch zijn. Daarnaast moeten ze onmiddellijke en voor iedereen zichtbare gevolgen hebben.
De belastingbetalers, die ook voor deze crisis zullen opdraaien, hebben dan ook absoluut recht op ten minste drie waarborgen: in de eerste plaats meer transparantie in de besluiten over het sluiten van luchthavens en over de ontwikkelingen in de situatie. Zij zijn laat geïnformeerd, toen de crisis al begonnen was, wat naar mijn mening op vele luchthavens voor meer problemen heeft gezorgd. Bovendien maakte dit het voor veel reizigers moeilijk om alternatieve reizen te plannen. Met andere woorden, ook nu de drie zones zijn vastgesteld hebben we meer transparantie nodig. We willen weten wat die drie zones zijn en wat ze zullen betekenen.
In de tweede plaats dienen de rechten van reizigers volledig te worden gerespecteerd. We hebben duidelijkheid nodig. We moeten vaststellen wie verantwoordelijk is voor de rechten van passagiers, wat de reikwijdte van die rechten is en wat de uiterste termijnen zijn voor het uitoefenen van die rechten. Bovendien ben ik het met commissaris Kallas eens dat tegelijkertijd monitoring nodig is van de processen die de luchtvaartmaatschappijen gaan gebruiken om ruimte te bieden aan claims van reizigers.
Het laatste recht dat gewaarborgd moet worden is staatssteun aan luchtvaartmaatschappijen. Ik verzoek u duidelijk vast te stellen wat die staatssteun zal inhouden en onder welke voorwaarden deze wordt verleend. Verder verzoek ik u de eventuele gevolgen van deze crisis voor de werknemers van de luchtvaartmaatschappijen in de gaten te houden. Bovendien moeten we de controlemaatregelen maximaliseren om te voorkomen dat luchtvaartmaatschappijen omstandigheden als deze gebruiken om ongegronde of excessieve arbeidsaanpassingen door te voeren.
Wat de huidige crisis duidelijk heeft aangetoond is dat het noodzakelijk is om de Europese coördinatie en interoperabiliteit verder te ontwikkelen.
Philip Bradbourn
(EN) Mijnheer de Voorzitter, zoals al gezegd had niemand de recente gebeurtenissen in IJsland kunnen voorzien. De luchtvaartindustrie wordt geconfronteerd met zeer onvoorspelbare omstandigheden, zowel wat de vulkaanuitbarsting als - uiteraard - de algemene economische situatie betreft. Daarom moet een extreme maatregel als het sluiten van het gehele Europese luchtruim gebaseerd zijn op gedegen wetenschappelijk bewijs. Tevens moeten we er met de huidige beschikbare technologie voor zorgen dat er zo min mogelijk verstoring plaatsvindt en op efficiënte wijze informatie wordt verstrekt.
In dit verband hebben Eurocontrol en de nationale autoriteiten door het slechte beheer van deze crisis de frustratie alleen maar vergroot. Door om de zes of acht uur telkens weer te besluiten of het Europese luchtruim al dan niet gesloten moest blijven, kregen passagiers geen kans hun reizen met andere vervoersmiddelen te plannen en moesten luchtvaartmaatschappijen wachten op de vooruitgang. Er waren computermodellen en satelliettechnologie beschikbaar om deze situaties te verbeteren, maar zelfs met al deze technologie leek het wel of wij onze vingers likten en deze in de lucht staken om te zien waar de wind vandaan kwam. Dat is althans zoals het publiek het ziet. Dit is voor alle betrokkenen een ramp geweest. Wat we nodig hebben zijn prognoses voor de lange termijn, geen overhaaste beslissingen.
Christine De Veyrac
(FR) Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst benadrukken dat het feit dat het merendeel van de Europese regeringen het voorzorgsbeginsel heeft toegepast door hun luchtruim tijdelijk en op een gerichte wijze te sluiten, een wijs en verstandig besluit is geweest.
De veiligheid van onze medeburgers moet boven iedere andere overweging verheven zijn en onder deze omstandigheden lijkt de houding van sommige luchtvaartmaatschappijen, die de volledige en onmiddellijke opening van het luchtruim eisen op grond van een of twee testvluchten, op zijn minst onfatsoenlijk.
Ik geloof dat het de heer Hénin was die zojuist over de complementariteit van de vervoersmodi heeft gesproken, met name met betrekking tot het spoorwegvervoer, en ik grijp deze gelegenheid aan om te zeggen hoe zeer ik het betreur dat de situatie ten gevolge van de verlamming van het luchtverkeer in sommige landen, zoals Frankrijk, nog werd verergerd door de ontwrichting van het spoorwegvervoer als gevolg van stakingen, die onder deze omstandigheden onverantwoordelijk en onbegrijpelijk zijn.
Om op het onderwerp terug te komen: ik sta achter het besluit van de Commissie om het verlenen van overheidssteun aan luchtvaartmaatschappijen die door de huidige ontregelingen worden getroffen, toe te staan. Het is een besluit dat getuigt van gezond verstand in deze crisistijd, maar het verlenen van deze steun moet wel een uitzondering zijn.
In dat opzicht wil ik dat een van de criteria voor het toekennen ervan de mate is waarin maatschappijen zich bereid hebben getoond om hun klanten die het slachtoffer zijn geworden van het annuleren van vluchten, schadeloos te stellen. Het is namelijk niet acceptabel dat sommige maatschappijen op grond van Verordening (EG) nr. 261/2004 misbruik maken van de clausule van overmacht om te ontkomen aan hun verplichting om passagiers schadeloos te stellen. De reizigers zijn slachtoffer van de huidige situatie en als hun geen enkele alternatieve oplossing wordt geboden, dan mogen zij niet ook nog eens voor de rekening opdraaien.
Bovendien zijn reisbureaus vrijgesteld van de verplichting om reizigers niet benutte vluchten terug te betalen. Dat is ook niet normaal. Zowel luchtvaartmaatschappijen als reisbureaus hebben verzekeringen die uitkeren in uitzonderlijke omstandigheden, zoals die waarin we sinds enkele dagen verkeren, en we moeten ons er dus van vergewissen dat reizigers behoorlijk schadeloos worden gesteld voor geannuleerde vluchten.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Ongeveer 2 miljoen reizigers in de EU-27 maken elk jaar gebruik van luchtvervoer, van wie 22 procent voor binnenlandse vluchten, 44 procent voor vluchten binnen de EU en 34 procent voor vluchten van en naar de EU.
De uitbarsting van de vulkaan op IJsland heeft de achilleshiel van het Europese vervoersstelsel blootgelegd. In de afgelopen zes dagen zijn meer dan 17 000 vluchten geannuleerd en hebben miljoenen reizigers vastgezeten op verschillende plaatsen binnen en buiten de EU. In deze omstandigheden was snelle verschaffing van de juiste inlichtingen aan de reizigers een absolute noodzaak.
De veiligheid van reizigers moet onze eerste zorg zijn. Daarom zou er, vooral binnen de Europese Unie, een doelmatig systeem moeten bestaan voor het omleiden van reizigers naar andere vormen van vervoer: spoor, water of weg. Als zo'n systeem in werking was geweest, zou de 66 procent van de in deze periode gestrande reizigers die binnen een lidstaat of binnen de EU reisden, zijn bestemming hebben bereikt met een ander vervoermiddel.
Het is absoluut van vitaal belang dat de nodige middelen worden toegewezen aan de ontwikkeling van een trans-Europees vervoersnetwerk, zodat niet alleen alle hoofdsteden van lidstaten maar ook andere Europese grote steden door hogesnelheidsspoorlijnen kunnen worden bediend. Een ander steeds belangrijker aspect is de ontwikkeling van het vervoer over de binnenwateren en van Europese zeecorridors. Laten we onze politieke wil tonen en ons motto waarmaken: 'Europa duurzaam in beweging!'
Pat the Cope Gallagher
(GA) Mijnheer de Voorzitter, ik ben ingenomen met de inspanningen die commissaris Kallas en de ministers van Verkeer hebben geleverd om dit probleem op te lossen.
(EN) Ofschoon we nu leven in het tijdperk van de technologie, denk ik dat deze situatie ons eraan herinnert dat ons lot meer dan ooit in de handen van Moeder Natuur ligt.
Ik kom uit een land - Ierland - van waaruit men op twee punten de zee kan oversteken naar het vasteland van Europa. Ik weet dat wij, en de mensen die ik vertegenwoordig, de gevolgen van deze uitbarsting waarschijnlijk meer dan de burgers in andere lidstaten hebben gevoeld. Na de aankondigingen van gisteravond waren wij vol hoop dat de situatie minder strikt zou worden. In één nacht is dit echter weer veranderd en zijn de beperkingen voor ons luchtruim verlengd tot 13.00 uur vanmiddag.
Veel passagiers zitten ergens vast, niet alleen in Europa, maar overal ter wereld en onze prioriteit moet zijn om deze mensen te helpen, om de mensen te helpen die een sterfgeval in hun familie te betreuren hebben en niet naar huis kunnen. Die mensen moeten prioriteit krijgen van de luchtvaartmaatschappijen. Ze mogen niet genegeerd en net als alle andere passagiers behandeld worden.
De economische impact is immens, en ik ben verheugd dat de commissaris een groep zal voorzitten die de economische gevolgen van deze vulkaanuitbarsting zal vaststellen. Natuurlijk is het essentieel - en dit is denk ik waar het echt om draait - dat de rol van Eurocontrol wordt versterkt als gevolg van de crisis, omdat vulkanen geen rekening houden met economische, geografische of politieke grenzen. We moeten hier vanuit het centrum een oplossing voor vinden. Ik ben het ermee eens dat het niet werkt om dit probleem vanuit zevenentwintig perspectieven of landen op te lossen. Een van de grootste problemen van de passagiers op dit moment is de verwarring...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken.)
Vicky Ford
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de aswolk heeft tot stress en trauma's geleid onder duizenden reizigers en tot financiële verliezen voor een groot aantal bedrijven. Ook vele van onze eigen collega's uit de verre uithoeken van Europa zijn deze week gestrand. Ik ben blij dat het voorzitterschap het ermee eens was dat het ondemocratisch zou zijn geweest om zonder hen te stemmen. Maar al te vaak hebben wij, die uit verder weg gelegen landen komen, het gevoel dat we opzij worden geschoven, in het belang van Centraal-Europese allianties.
De vulkaan heeft ons er ook aan herinnerd dat wij de planeet niet beheersen en niet op alle vragen een antwoord hebben. Het is duidelijk dat we meer te weten moeten komen over vulkaanas en vulkaangassen. Onderzoek op dit vlak moet dan ook worden aangemoedigd.
De vulkaan heeft ons ook herinnerd aan hoe verslaafd wij zijn geraakt aan luchtvervoer. We weten dat we die afhankelijkheid in de komende jaren moeten beperken. We moeten investeringen in geavanceerde communicatiesystemen, om virtuele bijeenkomsten te kunnen houden, toejuichen, evenals investeringen in hogesnelheidsspoorwegen.
Tenslotte moeten plannen voor het terugdringen van onnodige reizen worden toegejuicht. Dit is duidelijk een gebied waarop het Parlement het goede voorbeeld kan geven.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Uitzonderlijke natuurverschijnselen, zoals de vulkaanuitbarsting op IJsland, kunnen helaas nog niet worden voorspeld. Een ontoereikende respons kan in zulke gevallen gerechtvaardigd zijn, maar slechts eenmaal. We moeten nauwkeurig analyseren wat er is gebeurd en een doeltreffende respons voorbereiden voor het geval dat een dergelijk verschijnsel weer optreedt. De informatie over de gevolgen van de uitbarsting was ontoereikend. Vandaag, bijna een week na het uitbreken van de chaos, weten we nog steeds niet hoe lang deze toestand gaat voortduren en wat de werkelijke risico's zijn.
Er moet een centrum worden opgericht voor adequate bewaking, ongeacht de kosten, teneinde de betrokkenen, maatschappijen en reizigers, in staat te stellen de nodige maatregelen te nemen. De respons van de maatschappijen kwam te laat en was onsamenhangend, waardoor voor de reizigers grote problemen ontstonden. De maatschappijen hebben niet geprobeerd samen te werken om het beheer van de passagiersstromen en het optimale gebruik van de nog beschikbare routes te coördineren. De enige logische reactie op dit tekortschieten is de totstandbrenging van het gemeenschappelijke Europese luchtruim en de oprichting van een centraal verkeersleidingsysteem onder de verantwoordelijkheid van één orgaan.
Mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, vorig jaar was ik rapporteur over het initiatief voor een gemeenschappelijk Europees luchtruim en ondervond ik enorme moeilijkheden om na uiterst zware onderhandelingen met de Raad het huidige initiatiefformaat te bereiken. Dit jaar gebeurt precies hetzelfde met de Europese vrachtcorridors.
Ik geloof dat de lidstaten iets moeten leren van wat er nu gebeurd is. De respons van de lidstaten was ontoereikend en leidde niet tot vervoer langs andere wegen. Het is op het ogenblik in Europa niet mogelijk om op een beschaafde manier een treinkaartje te kopen. De oprichting van een Europees centrum dat verantwoordelijk is voor optreden en coördinatie in het geval van uitzonderlijke natuurrampen is een absolute noodzaak. De modernisering van het spoorwegvervoer is eveneens een prioriteit waarover heel veel wordt gepraat maar waaraan te weinig wordt gedaan.
Ik hoop dat de lidstaten één uiterst belangrijke boodschap hebben begrepen: dat het niet genoeg is om voorbereid te zijn in je eigen achtertuin, maar dat dezelfde voorwaarden moeten bestaan in de hele Europese Unie. Wat we nodig hebben is coördinatie, verantwoordelijkheid en een besluitvormingsorgaan, allemaal op het niveau van de Europese Unie.
Stavros Lambrinidis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, in een storm weet men wat men aan zijn kapitein heeft. Toen de storm van de vulkaanas zich over Europa uitspreidde en het erom ging vooruit te kijken, te reageren, en te voorkomen dat de problemen voor de Europese burgers zich zouden uitbreiden, was de Unie te traag, net zoals wij te traag waren toen het erom ging te reageren op de financiële storm, maar dat is een andere discussie.
In het debat van vandaag spelen twee aspecten:
Het eerste aspect betreft het vliegverbod en de coördinatie. Het lijkt me duidelijk dat het niet zo mag zijn dat de maatschappijen, die risico's voor mensenlevens afwegen tegen hun kosten, zelf mogen beslissen waar en wanneer er gevlogen wordt. Dit is een taak van de daartoe bevoegde overheidsdiensten. De enige werkelijk positieve prestatie van de afgelopen dagen was dat we geen slachtoffers hadden te betreuren, dat we dat risico niet hebben willen nemen. Echter, in deze situatie, die zich tot over de Europese grenzen uitstrekt, hadden de nationale overheden vanaf het eerste moment moeten coördineren met Eurocontrol en meteorologen om te onderzoeken of ze bepaalde vliegroutes konden openen, vliegroutes die naar wordt gezegd nu ook inderdaad worden geopend, nadat echter - helaas volgens mij - financiële druk is uitgeoefend door de maatschappijen. Dit vind ik geen prettig idee!
Ten tweede is het in een dergelijke chaotische situatie onacceptabel dat de toepassing van de Europese verordening inzake compensatie van Europese passagiers, een verordening die juist in dit soort situaties automatisch had moeten worden geactiveerd, werd betwist. Weet u dat slechts enkele gestrande passagiers van hun maatschappijen de verzekering hebben gekregen dat hun overnachtingen zouden worden betaald, dat de meesten onder hen dit alleen voor elkaar hebben gekregen na met de desbetreffende maatschappijen hard onderhandeld te hebben, en dat de meerderheid helemaal niets heeft gekregen? Ik denk dat het Europees Parlement moet onderzoeken hoe de maatschappijen hebben gereageerd, gelet op de verordening, en ook of en in hoeverre de rechten van de passagiers werden gerespecteerd.
Ivo Belet
Voorzitter, commissaris, beste collega's, goedemorgen. Het gaat natuurlijk over uitzonderlijke omstandigheden. Het luchtverkeer is zwaarder ontregeld dan ten tijde van 9/11, maar het is toch duidelijk dat wij absoluut niet goed voorbereid waren en zijn op deze noodsituatie. Ondanks alle inspanningen van de personeelsleden van de touroperators en van de luchtvaartmaatschappijen zijn toch veel passagiers gewoon aan hun lot overgelaten en hebben het allemaal maar zelf moeten zien te beredderen. Hieruit moeten we duidelijk lessen trekken en we moeten gepaste maatregelen nemen.
Ten eerste, mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dringt zich een noodplan op, een Europees gecoördineerd plan. Centraal in dat plan moeten uiteraard, naast de veiligheid, de informatie en de bijstand aan de gestrande reizigers staan, zodat de getroffenen ten minste een aanspreekpunt en de garantie van onderdak hebben. We moeten deze gebeurtenissen aangrijpen om het lot van de getroffen reizigers in de toekomst grondig te verbeteren. Daarnaast is in de afgelopen dagen toch vooral één zaak is duidelijk geworden, namelijk dat we in Europa veel meer moeten investeren in een grensoverschrijdend hogesnelheidsnetwerk voor het spoor, een milieuvriendelijk alternatief voor dat toch wel duidelijk kwetsbare transport via de lucht. Laten we in het kader van EU 2020 werk maken van een wervend investeringsproject bij het spoor dat goed is voor de burger, dat goed is voor het milieu en dat goed is voor de werkgelegenheid.
Jo Leinen
(DE) Mijnheer de Voorzitter, alsof we het aan zagen komen: de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid, die ook verantwoordelijk is voor civiele bescherming, heeft een initiatiefverslag in de pijplijn over een gemeenschappelijk aanpak bij de bestrijding van natuurrampen. De rapporteur is de heer Ferreira. We zullen tijdens de volgende vergadering over dit verslag stemmen en we zullen dan ook discussiëren over onze ervaring met de vulkaanaswolk. De plenaire vergadering zal heel snel in staat zijn om het standpunt van het Parlement over deze onderwerpen te formuleren.
Ik ben het eens met de leden die hebben gezegd dat we slecht voorbereid zijn op natuurrampen. Gelukkig vinden er in Europa weinig natuurrampen plaats. We hebben echter ook weinig ervaring op dit gebied en het is duidelijk dat ons crisismanagement tekortschiet. Naar mijn mening heeft het allemaal te lang geduurd. Vijf dagen voordat er een testvlucht plaatsvond om reële gegevens te verzamelen, is gewoon te lang. We moeten hiervan leren. Ik wil helemaal niemand iets verwijten, maar de ervaring leert ons dat we een en ander de volgende keer beter moeten doen.
Als deze vulkaanas iets heeft duidelijk gemaakt, dan is het wel de behoefte aan meer Europa. Mijnheer Kallas, u hebt gezegd dat de nationale autoriteiten verantwoordelijkheden hebben. Dit helpt evenwel de gedupeerde mensen niet. We hebben meer Europa nodig bij civiele bescherming en bij een gemeenschappelijk vervoersbeleid. Het Verdrag van Lissabon geeft ons meer mogelijkheden. En net als mevrouw Hübner wil ik u vragen hoe u gebruik wilt maken van de mogelijkheden van het Verdrag van Lissabon bij crisismanagement en civiele bescherming. Deze situatie moet verbeteren.
Anne Delvaux
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, puinhoop, chaos, verlamming, kakofonie, catastrofe, ramp: het ontbreekt de pers niet aan woorden om de sluiting van het Europese luchtruim en de gevolgen daarvan te beschrijven.
Ik zal niet blijven stilstaan bij wat er, in directe of indirecte bewoordingen, al is gezegd over deze crisis, en met name over de omvang van de enorme - je zou bijna zeggen onmetelijke - financiële gevolgen. Hoewel ik blij ben met de mogelijkheid om uitzonderlijke overheidssteun te verlenen aan de luchtvaartsector, die al sinds 11 september 2001 sterk op de proef wordt gesteld, sta ik niettemin versteld van de Europese aanpak van de gebeurtenissen.
In de eerste plaats wisten we dat 750 000 Europese passagiers getroffen waren, van wie een groot deel nog steeds ergens in de wereld vast zit, en dat de economische verliezen exponentieel zouden toenemen met de tijd. Hoe valt het dan uit te leggen dat er niet een, twee, drie of vier, maar liefst vijf dagen overheen gingen voordat de Europese ministers van Verkeer middels een teleconferentie bijeenkwamen om hun optreden af te stemmen en een besluit te nemen over het instellen van verschillende zones voor het luchtverkeer?
In de tweede plaats bestrijdt niemand de noodzaak om als hoogste prioriteit - en ik benadruk het woord prioriteit - het voorzorgsbeginsel toe te passen. Nu het luchtverkeer echter geleidelijk aan in veilige zones weer wordt toegestaan, ofschoon de weersomstandigheden niet zijn veranderd en de vulkaan nog steeds actief is, kan men zich met recht afvragen of we de aanvullende veiligheidsgaranties die we passagiers nu geven niet eerder en sneller hadden kunnen geven.
In de derde plaats is er nu een model uitgewerkt voor de beweging van de aswolk - de beweging als gevolg van de weersomstandigheden en de activiteit van de vulkaan kunnen van uur tot uur veranderen. Wie zal vervolgens de veranderingen bijhouden voor wat betreft de veiligheid van de vliegroutes? Moeten die testvluchten worden uitgevoerd door de burgerluchtvaart en de luchtvaartmaatschappijen? Als tot slot deze situatie voortduurt, verergert of zich herhaalt - wat waarschijnlijk is - dan moet het ingestelde beheersysteem voorzien in een betere coördinatie tussen de lidstaten en in speciale operationele procedures gebaseerd op reële gegevens, in een betere afstemming met andere vervoersmiddelen in uitzonderlijke omstandigheden, maar ook rekening houden met de noodzakelijke coördinatie bij de hulpverlening voor de repatriëring van de tienduizenden gestrande passagiers, die ook recht hebben op informatie en bijstand. Tot op heden zijn er echter alleen op zichzelf staande en nationale initiatieven genomen.
Inés Ayala Sender
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik ben verheugd over de kans die dit debat ons biedt om onze verantwoordelijkheid te nemen.
Tegen de hedendaagse crises zijn nationale dimensies en intergouvernementele beslissingen niet afdoende, en er zijn ook geen eenvoudige oplossingen, ook al zijn ze gebaseerd op statistische modellen.
Het is terecht erkenning uit te spreken voor de snelheid waarmee het Spaanse voorzitterschap van de Raad, al een dag na de sluiting van het luchtruim, de kans zag voor een Europese aanpak om een oplossing te vinden voor de chaotische situatie, die de nationale regeringen al boven het hoofd was gegroeid en die, belangrijker nog, duizenden reizigers binnen en buiten onze grenzen tot wanhoop had gebracht. Hun repatriëring moet voor ons prioriteit zijn.
Hoewel de eerste maatregelen adequaat waren en in overeenstemming waren met het voorzorgsbeginsel en de noodzaak de veiligheid van de burgers te waarborgen - van de burgers die vliegen maar ook van de burgers over wier hoofd wordt gevlogen - hebben het gebrek aan duidelijkheid over de toekomst en een groeiend gevoel van onbehagen als gevolg van de complexiteit van de intergouvernementele beslissingen, de vraag opgeworpen die altijd wordt gesteld: wat doet Europa? We moeten erkennen dat het gezamenlijke optreden van commissaris Kallas en het Spaanse voorzitterschap ervoor heeft gezorgd dat de aanpak in recordtempo - dat in dergelijke situaties nooit hoog genoeg kan zijn, maar gezien de moeilijke omstandigheden was het werkelijk een recordtempo - werd gewijzigd. Het is weliswaar een voorzichtige aanpak, zoals het betaamt, maar wel een aanpak die belangrijke kwesties aan de orde stelt.
De conclusies van deze beslissing zijn als volgt. De tenuitvoerlegging van passagiersrechten is niet bestand tegen buitengewone situaties. De inspanningen die op Europees en op nationaal niveau zijn verricht, waren niet afdoende. Op korte termijn moeten we zorgen voor repatriëring en dringende oplossingen maar op middellange termijn moeten we zorgen voor verbetering.
Ook de Dienst voor extern optreden zou op dergelijke noodsituaties moeten kunnen reageren. Er zijn momenten waarop de dienst in het weekend niet dicht mag zijn.
De luchtvaartindustrie, de reisbureaus, de toerismesector, de logistiek, enzovoort, die pas net geleidelijk uit de crisis zijn gekomen, hebben flinke klappen opgelopen. Ik ben dan ook verheugd over de aanwezigheid van commissaris Almunia, die verantwoordelijk zal zijn voor het beheer van de benodigde oplossing voor de sector.
Zo spoedig mogelijk een einde maken aan de onzekerheid zal ook helpen om uit deze crisis te komen. Tenslotte hebben wij duidelijk een systeem nodig ter vervanging van het luchtverkeer, zelfs wanneer we een gemeenschappelijk luchtruim hebben. De spoorwegen, de wegen en de maritieme sector waren niet in staat als vervanging te fungeren voor het luchtverkeer.
Artur Zasada
(PL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kallas, we hebben zeker en vast met een crisissituatie te maken. Het luchtverkeer in Europa is met zeventig procent gereduceerd. Tachtig procent van de luchthavens is gesloten. Ik hoop echter dat we hier enkele constructieve conclusies uit kunnen trekken. Ten eerste: de Commissie moet haar uiterste best doen om te vermijden dat de vulkaanuitbarsting leidt tot het faillissement van Europese luchtvaartmaatschappijen, die zich sowieso al in een rampzalige financiële situatie bevinden. Ik zeg dit in de context van het debat van gisteren over de financiering van de veiligheid in het luchtverkeer en de weerstand die de Raad bood tegen financiering van striktere veiligheidsmaatregelen.
Ten tweede: experimenten met nieuwe, niet-geteste technologieën zoals lichaamscanners en vloeistofscanners zullen de veiligheid zeker en vast niet verbeteren maar zullen wel zeker een invloed hebben op de financiële situatie van de Europese vervoermaatschappijen. Ten derde: de kwestie van de passagiers. Ik denk dat het een verstandige beslissing was om de vliegtuigen aan de grond te houden met het oog op de veiligheid van de passagiers. Maar daar mogen de maatregelen niet ophouden. Er moet ook hulp verleend worden aan passagiers die niet door eigen schuld op luchthavens strandden. Het Europees Parlement en in het bijzonder de Commissie vervoer en toerisme hebben al meermaals tijdens hun vergaderingen over deze kwesties gediscussieerd. Maar paradoxaal genoeg deed de vulkaanuitbarsting in IJsland iedereen pas inzien dat de luchtvaartsector een onmisbare schakel is voor het goede functioneren van de Europese economie. Dit gold in het bijzonder ook voor de vertegenwoordigers van de Europese instellingen, die hierdoor zondag niet op de rouwplechtigheid in Krakau konden geraken.
Jörg Leichtfried
(DE) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kallas, mijnheer López Garrido, dames en heren, ik geloof dat de respons van de Europese Unie en de lidstaten op deze crisis in het algemeen tevredenstellend is geweest en dat al het mogelijke is gedaan. Ze hebben gehandeld volgens het principe dat veiligheid voorgaat. We kunnen erover discussiëren of de aswolk sneller onderzocht had moeten worden, en ik geloof dat dit mogelijk was geweest, maar in principe is het acceptabel wat er is gedaan.
We moeten nu discussiëren en nadenken over de vraag wat er moet worden gedaan voor de mensen, voor de Europese burgers die gestrand zijn. Ik ben gisteren gebeld door drie mensen die in deze situatie verkeren. In een geval gaat het om een gezin dat op een luchthaven in Thailand wacht en te horen heeft gekregen dat ze waarschijnlijk op 29 april kunnen vertrekken. Ze hebben al een hele week doorgebracht op de luchthaven. In het tweede geval gaat het om jonge mensen in New York die te horen hebben gekregen dat ze hun hotel minstens een week niet mogen verlaten, omdat ze ieder moment afgehaald kunnen worden. In het derde geval gaat het om gepensioneerde familieleden op een eiland in de Noordelijke IJszee die hun verblijf niet meer kunnen betalen, maar niet kunnen vertrekken.
Dit zijn zaken waarover we in het Europees Parlement moeten nadenken en discussiëren. We moeten voor deze mensen oplossingen aandragen, voorstellen doen en hulp bieden. We kunnen de Europese burgers in deze situatie niet in de steek laten; we moeten hen helpen!
De Voorzitter
Hartelijk dank, dames en heren. We bevinden ons in een extreme situatie. Het onderwerp waarover wij debatteren, is namelijk uitermate urgent en veroorzaakt veel ongerief voor veel mensen, en met name voor onze burgers. Daarom hebben wij waarschijnlijk ook meer verzoeken om het woord te mogen voeren in de 'catch-the-eye'-procedure dan ooit tevoren.
We hebben geloof ik 13 à 15 verzoeken, en dat is een record. Er zijn zelfs steeds meer leden die het woord vragen, maar wij kunnen onmogelijk 20 mensen spreektijd geven.
Toch zullen we proberen om iedereen aan het woord te laten komen, onder meer ook omdat we moeten wachten tot de Voorzitter arriveert, die even afwezig is. Ik vervang hem zolang, en aangezien ik niet met het volgende debat wil beginnen, zullen we de 'catch-the-eye'-procedure toepassen zolang iemand 'het oog van de Voorzitter weet te pakken', of totdat iedereen op de lijst het woord heeft gevoerd.
Sergio Paolo Francesco Silvestris
(IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik wil de commissaris en de minister van het Spaanse voorzitterschap bedanken voor hun woorden en het werk dat ze hebben verricht.
Ik denk dat niemand betwist dat in deze noodsituatie het waarborgen van de veiligheid prioriteit heeft. En de veiligheid is ook gewaarborgd, omdat uiteindelijk bij deze ramp, bij deze onvoorziene natuurramp, geen enkel vliegtuig betrokken was bij een ongeval als gevolg van de aswolk.
De veiligheidsdoelstelling is dus behaald en daar kunnen we niet anders dan tevreden over zijn. Er zijn echter nog twee problemen. De eerste is de tijdkwestie. Hadden we eerder maatregelen kunnen nemen? Hadden we eerder kunnen optreden en eerder de luchtruimen kunnen openen waar het vliegverkeer veiliger was, gezien de enorme economische gevolgen die deze ramp heeft gehad voor het luchtvervoer en de luchtvaartmaatschappijen? Konden we niet eerder iets doen? Deze vraag moet beantwoord worden.
De tweede kwestie: duizenden reizigers zitten nog steeds vast en zijn verplicht in een hotel te verblijven, wijzigingen aan te brengen in ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken).
Marc Tarabella
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, dit debat heeft aanleiding gegeven tot veel interventies van specialisten op het gebied van vervoer. Wij hebben ons inderdaad sterk geconcentreerd op de economische problemen die deze bijzondere en onvoorspelbare situatie met zich meebrengt.
Er zijn ook menselijke aspecten, dat is al gezegd, en ik stel me meer op als beschermer van de burgers in hun hoedanigheid van consumenten, van wie er momenteel vele honderdduizenden ergens in de wereld zijn gestrand en niet naar huis kunnen. Ik denk vooral aan hen, en met name aan degenen die geen geld meer hebben om nog langer te blijven waar ze zijn, die gestrand zijn en geen andere mogelijkheden hebben.
Gezien het lege luchtruim en die luchthavens vol mensen in nood, moeten we wellicht nadenken over een herziening van de richtlijnen inzake vervoer en met name het luchtvervoer. Waarschijnlijk zal de richtlijn betreffende pakketreizen worden herzien. Zou er niet gedacht kunnen worden - en dat is tot op heden nog niet gezegd - aan het verplicht afsluiten van een verzekering die ervoor zorgt dat er in geval van overmacht dekking is voor deze personen, met name om ze niet in ontreddering achter te laten?
Jarosław Leszek Wałęsa
. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, de huidige situatie doet ons inzien dat we machteloos staan tegenover de natuur en bevestigt dit nogmaals. De Europese Unie zou als serieuze organisatie toch beter voorbereid moeten zijn op zulke situaties, en ze zou in het bijzonder in staat moeten zijn om doeltreffend te reageren in noodsituaties. Het is natuurlijk moeilijk om je voor te bereiden op iets wat misschien maar eenmaal in de honderdvijftig jaar voorvalt, maar we zien momenteel dat de pan-Europese spoorweginfrastructuur en het verbindingsnet volledig ontoereikend zijn. We moeten ons dus de vraag stellen hoe dit verbeterd kan worden.
Daarnaast moeten we ook een aantal andere kwesties bespreken, en in de eerste plaats de vraag welke vorm de overheidssteun voor bedreigde ondernemingen moet aannemen. We weten dat er enorme sommen ingezet zullen moeten worden om de financiële situatie van deze ondernemingen te verbeteren. Daarnaast is er de vraag welk beleid ons op lange termijn kan voorbereiden en helpen om te reageren en beter te ...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Antonio Masip Hidalgo
(ES) Mijnheer de Voorzitter, de commissaris heeft gesproken over het absurde en achterhaalde karakter van de procedures. Laten we dan consequent zijn.
We hebben te veel kansen verspild, te veel verdragen voorbij laten gaan om communautaire bevoegdheden in te voeren voor het Europese luchtruim. Maar hoewel we in de lucht niet konden optreden zoals we dat hadden moeten doen, kunnen we dat wel op de grond. We kunnen bijvoorbeeld de rechten van passagiers beschermen en tevens bemiddelen of aandringen op een staakt het vuren in de verschillende vakbondsgeschillen over vervoer over land. Er moeten geen minimale diensten zijn, maar juist maximale diensten voor iedereen.
Czesław Adam Siekierski
(PL) Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat de moeilijke situatie in de Europese transportsector niet te lang zal duren en niet in een echte transportcrisis zal uitmonden. De ervaring die we nu opdoen, kost ons veel, maar is tegelijk ook heel leerrijk. We moeten er dus gepaste conclusies uit trekken. Hier enkele conclusies die onmiddellijk bij me opkomen. Ten eerste: vervoerveiligheid, en dan denk ik zowel aan de kwaliteit als aan de verplaatsingsmogelijkheden voor de burgers: dat is onze gezamenlijke, prioritaire plicht. Ten tweede: de nood aan een evenwichtige ontwikkeling van alle transportmiddelen, waarbij spoorwegtransport niet verwaarloosd mag worden. Ten derde: doeltreffend vervoer vormt de bloedsomloop van de economie. Goederenvervoer en mobiliteit van arbeidskrachten hebben een beslissende invloed op de ontwikkeling, en dit mogen we zeker niet vergeten in tijden van economische crisis. Daarnaast is er nog de nood aan aangepaste procedures, coördinatie, individuele steun voor luchtvaartmaatschappijen, wederzijdse bijstand en Europese solidariteit met het oog op het welzijn van onze burgers.
Piotr Borys
(PL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer Kallas, deze ramp heeft aangetoond dat er in de Europese Unie procedures ontbreken voor dit soort rampen, bijvoorbeeld als gevolg van een vulkaanuitbarsting.
Ten eerste moet de Europese Unie zorgen voor coördinatie bij de veiligheidskwestie en beslissen of vliegtuigen al dan niet mogen opstijgen. Dit mag niet tot de uitsluitende bevoegdheid van de lidstaten behoren. Ten tweede moeten we de kwestie van de economische verantwoordelijkheid bekijken. Een systeem van Europese of eventueel nationale verzekeringen lijkt een oplossing voor dit soort situaties te zijn. Ten derde is er de kwestie van de logistiek voor passagiers die op doorreis tussen verschillende landen strandden. Er was een duidelijk gebrek aan echte mobiliteit van het transportnetwerk, TNT-netwerken en hogesnelheidstreinen. Daarnaast moet de Europese Dienst voor extern optreden ook vaste procedures hebben om passagiers die buiten de Europese Unie strandden, te helpen. Ik reken erop dat er zo'n spoedprocedures ingevoerd zullen worden.
Kriton Arsenis
(EL) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, deze dagen hebben wij een toestand van ongekende en totale ontreddering meegemaakt in onze levens. De vliegtuigen - waar wij van afhankelijk zijn voor ons vervoer tussen onze regio's en Brussel en Straatsburg - waren niet langer beschikbaar. Er was een enorm chaos: we moesten reizen met treinen, schepen en bussen, we waren veel meer tijd kwijt dan normaal en vele collega's waren zelfs niet in staat om hier naartoe te komen.
Wat we deze dagen echter ook hebben kunnen constateren is dat we niet geheel afhankelijk zijn van vliegtuigen. We hebben gezien dat er ook alternatief vervoer bestaat, en ook hebben we geconstateerd dat de infrastructuur voor de treinen op dit moment binnen Europa achterop is geraakt en niet is aangepast aan het niveau van de hedendaagse techniek. Zouden wij ons wellicht een Europese Unie kunnen voorstellen met een compleet netwerk van snelle treinverbindingen, een Europa waarbinnen alle afstanden kleiner dan 1000 kilometer met de trein kunnen worden afgelegd, en alleen voor langere afstanden van het vliegtuig gebruik wordt gemaakt?
Het vliegverkeer binnen de Europese Unie heeft enorme gevolgen voor het klimaat. Deze gevolgen zijn ernstiger dan die van de raffinaderijen en de staalindustrie...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
Magdalena Alvarez
(ES) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de respons die wij nu kunnen geven de huidige situatie slechts kan verlichten. Daarmee kan niet worden voorkomen dat deze situatie zich opnieuw voordoet.
In het vervoer zijn er geen binnenwegen en geen kortetermijnoplossingen. Dit zou, juist nu men bezig is een Witboek op te stellen, een kans moeten zijn om de benodigde maatregelen op te nemen, in te voeren en vast te stellen, teneinde de bovenmatige afhankelijkheid van luchtverkeersverbindingen te verminderen. We moeten deze verbindingen in evenwicht brengen door de alternatieven, die nu duidelijk achterlopen, zoals de spoorwegen en het maritieme vervoer, te faciliteren en te versterken.
Ik denk dan ook dat zowel de heer Kallas als de heer Grosch, de rapporteur van het verslag, nota zullen hebben genomen van de verzoeken van de leden met betrekking tot de noodzaak om de spoorwegen en de trans-Europese netwerken voor deze vorm van vervoer te versterken.
Bendt Bendtsen
(DA) Mijnheer de Voorzitter, er zijn tijdens het debat van vanmiddag vele verstandige dingen gezegd, maar ik ben van mening dat we iets verder in de toekomst moeten kijken. Wat we hebben meegemaakt, zullen we immers opnieuw gaan beleven. De specialisten in IJsland zeggen dat het niet de vraag is of er meer uitbarstingen zullen komen, maar alleen wanneer die zullen plaatsvinden. Daarom is het noodzakelijk dat we iets verder in de toekomst kijken en nagaan hoe we in de toekomst met een vergelijkbare situatie om moeten gaan. Daarbij hoort ook dat we ons nu moeten beginnen te richten op hogesnelheidstreinen tussen de Europese hoofdsteden en op de vraag hoe we de noodzakelijke interoperabiliteit tot stand gaan brengen.
Tanja Fajon
(SL) Beste collega's, natuurlijk weten we allemaal dat de veiligheid van reizigers op de eerste plaats moet staan en dat we daar vandaag vooral over spreken omdat de natuur ons daaraan heeft herinnerd. Vliegtuigen blijven in het grootste deel van Europa aan de grond staan, reizigers moeten voor onbepaalde tijd wachten, luchtvaartmaatschappijen zinken weg in de rode cijfers, werknemers in de sector vrezen voor hun baan, de economische schade is enorm. Luchtvaartmaatschappijen hebben uiteraard het recht om te denken dat, wanneer landbouwers bij natuurrampen schadevergoeding kunnen eisen, ook zij het recht op schadevergoeding hebben. Voor het milieu hebben we de voorbije dagen echter veel gedaan.
Interconnectie - laat dat de lering zijn: Europa heeft een betere integratie van het lucht-, trein- en wegverkeer nodig, we moeten hogesnelheidstreinen financieren en minder vervuilen. We moeten onmiddellijk en verantwoord handelen en mogen daarbij vooral de veiligheid van reizigers niet uit het oog verliezen.
Judith A. Merkies
Voorzitter, allereerst mijn medeleven met iedereen die geraakt is door deze crisis. Dat is het woord dat wij deze dagen veel te vaak horen, het woord crisis, economische crisis, financiële crisis, transportcrisis, noem alles maar op. Als een ding duidelijk is, is het dat onze samenleving heel erg kwetsbaar is voor dit soort crises. We hebben behoefte aan een veiligheidsnet. We praten erg veel over een groene samenleving. Een groene samenleving houdt ook een groen transport in en we zijn duidelijk nu nog niet klaar.
Velen van mijn fractie en ook anderen hebben het al gezegd: het is echt nodig, heel hard nodig dat wij investeren in groen transport en betere en snellere verbindingen in de EU - maar natuurlijk ook buiten de EU als wij daar invloed op kunnen uitoefenen -per trein en waarom eigenlijk ook niet per boot. Dat is goed voor de economie, goed voor het klimaat en ook goed voor de stabiliteit van deze samenleving, want die heeft het hard nodig.
Gesine Meissner
(DE) Mijnheer de Voorzitter, het is duidelijk geworden dat in deze kwestie de passagiers in het middelpunt staan. We willen dat passagiers uit Europa veilig vervoerd worden. We willen veiligheid, maar we willen ook vervoermogelijkheden. Ik geloof dat we alle momenteel beschikbare vervoermiddelen nodig hebben. We hebben vliegtuigen nodig, aangezien we vliegen niet kunnen vervangen door een andere oplossing. Er is veel gesproken over hogesnelheidstreinen. Natuurlijk zou het goed zijn als wij er daar meer van hadden, maar wat is het nut van de beste hogesnelheidstrein als hij moet stoppen aan de grens?
Daarom denk ik dat we één stap tegelijk moeten zetten. Om te beginnen moeten de treinen zonder belemmering door heel Europa kunnen rijden. Ook hebben we een gemeenschappelijk Europees luchtruim nodig. Aangezien alle partijen voorstander zijn van meer coördinatie tussen de lidstaten, wil ik iedereen nogmaals oproepen om in actie te komen, omdat de partijen in de lidstaten vooruitgang op dit terrein tegenhouden. Zorg ervoor dat de partijen in uw eigen lidstaat voorstander zijn van het openstellen van het vervoer in Europa. Als het ons lukt om onze partijen te overtuigen, zal de situatie in de toekomst verbeteren.
Corina Creţu
(RO) Er is de laatste dagen enorm veel gepraat over de financiële schade die luchtvaartmaatschappijen hebben geleden, en die een feit is. Het begint duidelijk te worden dat een mechanisme voor steunverlening aan deze maatschappijen moet worden ingevoerd, te meer omdat deze crisis als gevolg van de vulkaanuitbarsting op IJsland een langdurige zaak kan zijn.
Toch ben ik van mening dat de veiligheid van reizigers en de bescherming van consumenten voor alles gaan. Er is enorm veel ontevredenheid onder reizigers, van wie de behandeling per land en per luchtvaartmaatschappij verschilt. Het is zonneklaar dat de praktijk op dit gebied dient te worden gestandaardiseerd, wat tegen de achtergrond van de onzekerheid die bestaat over de heropening van het luchtruim een grote stap voorwaarts zou betekenen voor reizigers die nu onderweg zijn van A naar B.
Gilles Pargneaux
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de crisis waarin we sinds enkele dagen verzeild zijn geraakt, toont ook aan - en dat is nog niet genoeg gezegd - dat de strategie van Lissabon, die de Europese Unie dit laatste decennium heeft kunnen toepassen, is mislukt.
Deze mislukking, die veroorzaakt is door deregulering en ongebreidelde mededinging, toont momenteel met deze crisis aan dat de Europese Unie niet in staat is geweest om via coördinatie tot de noodzakelijke aanpak te komen, tot een aanpak die niet alleen degenen die op die luchthavens vastzitten had kunnen beschermen, maar ook een perspectief had kunnen bieden door bijvoorbeeld de luchtvaartmaatschappijen testvluchten te laten uitvoeren. Ik eis daarom dat de Europese Unie zich herpakt.
Er wordt gezegd dat we meer Europa nodig hebben, en inderdaad, we hebben een sterkere Europese overheidsdienst nodig in zo'n belangrijke sector als het luchtvervoer.
Elisa Ferreira
(PT) Mijnheer de Voorzitter, natuurlijk viel deze crisis niet te voorzien en moest het voorzorgsbeginsel prioriteit hebben. Er dient echter wel een aantal lessen te worden getrokken. De eerste les is dat er gedurende vijf dagen geen Europese stem te horen viel die sterk genoeg en politiek gezaghebbend was. Een dergelijke stem voor het verdedigen van de belangen van passagiers en het verduidelijken van hun rechten, voor het zoeken naar alternatieve vervoersmogelijkheden en het coördineren van oplossingen hebben we niet gehoord.
De tweede conclusie is dat de uitweg uit de crisis in de ogen van de gewone burger geen krachtmeting mag lijken tussen degenen die schade willen vermijden en degenen die het voorzorgsbeginsel willen verdedigen. De voorwaarden voor het beëindigen van de totale sluiting van het Europees luchtruim moeten volledig transparant en objectief zijn. Daarom dienen de verbetering van de wetenschappelijke testen en de coördinatie ook op het niveau ...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)
Robert Goebbels
- (FR) Mijnheer de Voorzitter, het voorzorgsbeginsel is verworden tot een beginsel om geen verantwoordelijkheid te nemen. Bij het minste risico is het voorzorgsbeginsel een uitnodiging geworden om al het verantwoordelijkheidsgevoel terzijde te schuiven. Geen enkele zogenaamde verantwoordelijke partij durft haar verantwoordelijkheden nog te nemen.
Is er kans op een grieppandemie? Hopla, miljarden mensen worden opgeroepen om zich te laten vaccineren. Een uitbarstende vulkaan? Hopla, het hele luchtruim wordt gesloten, zelfs als de ervaring heeft geleerd dat vulkanische as alleen echt gevaarlijk is voor vliegtuigen die door een dichte aswolk vliegen.
Maar dankzij het voorzorgsbeginsel heeft onze maatschappij te maken met verantwoordelijke partijen die hun verantwoordelijkheid niet nemen, lafheid van deskundigen en onmacht van politici, die beginnen te kakelen over de noodzaak om onze te grote afhankelijkheid van het luchtvervoer te verminderen en meer te investeren in het spoorwegnet, waarschijnlijk door het uit te breiden tot in Azië, Amerika, Afrika, Oceanië en alle eilanden.
Diego López Garrido
fungerend voorzitter van de Raad. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat er duidelijk overeenstemming was over het feit dat we ons in de eerste plaats moeten richten naar de natuur. De heer Cramer heeft dat heel duidelijk gezegd en ik ben het met hem eens. Ik denk dat dit een belangrijke boodschap is voor ons allemaal en zeker ook voor de Europese Unie en voor de maatregelen die de Unie neemt tegen een crisis die heel Europa treft en die ernstige gevolgen heeft voor miljoenen Europese en niet-Europese burgers evenals voor de economie van belangrijke Europese sectoren.
Het was onmiddellijk duidelijk dat de maatregelen van de lidstaten, die bevoegd zijn voor de opening van de luchthavens, door de gebeurtenissen waren ingehaald. Daarom heeft de Europese Unie onmiddellijk actie ondernomen. Nogmaals, mijnheer Speroni en mevrouw Ferreira, men heeft onmiddellijk stappen gezet. Vrijdag werd duidelijk dat het om een ernstige situatie ging. Toen dat duidelijk werd, is de Commissie, samen met het Spaanse voorzitterschap van de Raad en Eurocontrol, onmiddellijk aan het werk gegaan en, zoals de heer Kallas eerder heeft aangegeven, hebben de Commissie en het voorzitterschap - de heer Kallas en ik - op zondag het publiek uitleg gegeven over de situatie en over wat er zou gebeuren: de bijeenkomst van gisteren van Eurocontrol en het besluit van de buitengewone Raad, bijeengeroepen door de Spaanse regering en voorgezeten door de Spaanse minister van Openbare Werken, die gisteren plaatsvond.
Er zijn dus maatregelen genomen. Men heeft stappen gezet om ervoor te zorgen dat dit zou leiden tot een Europees besluit, tot een Europese maatregel, richting of aanpak. Vandaag wordt het besluit van de buitengewone Raad ten uitvoer gelegd. Vanochtend om 8.00 uur heeft Eurocontrol vier zones vastgesteld met uitgebreide veiligheidsregels waar niet mag worden gevlogen en andere zones waarin wel mag worden gevlogen, mits er sprake is van overeenstemming en coördinatie tussen de lidstaten. Met andere woorden, het luchtruim wordt geleidelijk geopend, afhankelijk uiteraard van de omstandigheden en de natuur. Natuurlijk hangt de opening hiervan af, maar het besluit van gisteren is nu al ten uitvoer gelegd en dit zal steeds worden gedaan op basis van het voorzorgsbeginsel en de noodzaak de veiligheid te waarborgen.
Ik ben van mening dat onmiddellijk duidelijk was dat de Europese aanpak in dit geval inhield dat een veel evenwichtiger besluit kon worden genomen. De Europese aanpak hield in dat met verschillende factoren rekening kon worden gehouden, factoren waar men altijd rekening mee moet houden wanneer zoiets buitengewoons gebeurt als wij nu meemaken. In de eerste plaats betekent het dat het risicomodel veel preciezer en nauwkeurig is. Mijnheer Sterckx, in antwoord op wat u hierover heeft gezegd, wil ik u zeggen dat Eurocontrol rekening houdt met de beslissingen van het Volcanic Ash Advisory Centre in Londen, maar ook rekening zal houden met de testvluchten, met de informatie van de nationale autoriteiten, de informatie van vliegtuigfabrikanten en de informatie van het in Keulen gevestigde Europees Agentschap voor de veiligheid in de luchtvaart dat inderdaad, daar ben ik het mee eens, versterkt moet worden. Al deze informatie zal worden meegenomen om een nauwkeuriger kaart te maken, zoals op dit moment al gebeurt, door middel van het technische voorstel dat door Eurocontrol wordt opgesteld, op basis van wetenschappelijke gegevens.
Met een Europese aanpak kan eveneens rekening worden gehouden met veiligheid, een essentieel en fundamenteel beginsel, dat boven elk ander beginsel verheven is. Ik ben het dan ook eens met degenen die dit eerder hebben genoemd. Met deze aanpak kan tevens rekening worden gehouden met de economische gevolgen. De Commissie heeft daarvoor een werkgroep ingesteld, wat door u allen ook zeer is gewaardeerd, en deze werkgroep zal volgende week een verslag presenteren over de economische aspecten. Bovendien kan in een Europese aanpak rekening worden gehouden met de rechten van burgers, met de mobiliteit van burgers. Vandaar de oproep, die ik hierbij herhaal, aan alle regeringen van de Europese Unie om repatriëring van burgers mogelijk te maken, om hun alle mogelijke communicatiemiddelen ter beschikking te stellen en een bijzondere, buitengewone inspanning voor hen te leveren, omdat dat voor die burgers het belangrijkste recht is: terug naar huis gaan, of naar de gewenste eindbestemming reizen. We roepen de regeringen daarom op hun recht op vrij verkeer te waarborgen.
Voor de toekomst denk ik dat deze situatie ons de mogelijkheid biedt een diepgaand debat te voeren en daar is het Europees Parlement de juiste plek voor. In dit debat moet men zich buigen over het probleem van passagiersrechten in deze buitengewone omstandigheden en over de noodzaak van een plan voor noodsituaties, wat, zoals mevrouw Bilbao aangaf, tevens transparantie vereist in het optreden van de Europese Unie, zodat structurele hervormingen kunnen worden doorgevoerd, die leiden tot een versterking van de trans-Europese netwerken en de spoorwegen in Europa. Dit is een volstrekt strategische doelstelling aan het worden, die in feite betekent dat de ruggengraat van Europa wordt versterkt, aangezien de structurering van een moderne staat historisch gezien gebaseerd is op de ontwikkeling van de communicatiemiddelen: wegen, spoorwegen en maritieme verbindingen. In de toekomst zal de structurering van Europa, van het Europa van de eenentwintigste eeuw, niet voltooid kunnen worden zonder communicatie-infrastructuren, wat in dit geval met name de spoorwegen betekent.
Deze twee zaken gaan hand in hand en de ontwikkeling van deze vervoersinfrastructuren is een bij uitstek politieke zaak, een symbolische en realistische zaak, die een centrale doelstelling voor het Europa van de eenentwintigste eeuw wordt. Daarom denk ik dat dit de juiste plek en het juiste moment is om de hervormingen te noemen, zoals onder meer de heren Swoboda en Schulz en mevrouw Álvarez hebben gedaan. Zij zijn namelijk duidelijk een element van de toekomst waarop de Europese Unie zich moet richten.
Gay Mitchell
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik zou willen verzoeken dit debat uit te breiden, omdat we ons hier veel te beleefd opstellen. De mensen worden op treinstations, door luchtvaartmaatschappijen en luchthavenautoriteiten heel slecht behandeld. We zouden de macht van de EU in de Raad en in de Commissie moeten gebruiken om mensen te dwingen informatiepunten te openen. Op het centraal station van Brussel bevinden zich zes informatiepunten. Vier daarvan zijn gesloten.
Dit debat zou veel langer moeten duren en er zouden meer leden aan moeten mogen deelnemen. Ik ben bepaald niet tevreden over de maatregelen die door de Raad en de Commissie zijn genomen in het belang van reizigers, die slapen in treinstations.
De Voorzitter
Dat is vandaag al meerdere keren gezegd. Alle leden van het Parlement die vóór u het woord hebben gevoerd, hebben dit aan de orde gesteld.
Siim Kallas
vicevoorzitter van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil alle leden bedanken voor hun opmerkingen. Zelf wil ik graag nog vier opmerkingen maken.
Allereerst hebben deze gebeurtenissen ons heel wat stof tot nadenken gegeven met betrekking tot onze strategische plannen. Een van de interessantste en belangrijkste kwesties is intermodaliteit en flexibiliteit tussen verschillende vervoersmodi en de capaciteit van de spoorwegen om als een soort alternatief te fungeren. We zullen deze kwestie op korte termijn aan de orde stellen, als wij de herschikking van het eerste spoorwegpakket en het Witboek over de toekomst van het vervoer bespreken.
Dit is een zeer ernstige kwestie. Gisteren hebben we hier in de Raad ook over gesproken. Ik beloof u dat wij deze kwestie zeer serieus nemen, en dan denk ik ook aan telewerken en andere factoren die tot doel hebben onnodig vervoer en reizen te beperken.
Wat de economische gevolgen betreft, zullen we met alle aspecten rekening houden en voorstellen doen. We moeten echter voorzichtig zijn en niet zomaar iets beslissen. Onze voorstellen moeten fair zijn jegens alle andere economische actoren. We hebben een zeer evenwichtige aanpak nodig. We zullen geen wonderen verrichten.
Wat passagiersrechten betreft, zijn de regels heel duidelijk. Sommige lidstaten hebben gevraagd of we deze regels zouden moeten herzien. Ik denk niet dat we de regels die door de Europese besluitvormers zijn genomen, met inbegrip van het Europees Parlement, moeten herzien. Het zijn goede regels. Het gaat hier om iets heel anders. Het gaat om tenuitvoerlegging en handhaving, een verantwoordelijkheid van de lidstaten. Wij hebben een duidelijk plan over hoe we te werk moeten gaan met de handhaving van deze regels en hoe we de lidstaten kunnen beïnvloeden. Het is duidelijk wat er nu moet gebeuren op het gebied van passagiersrechten.
Dan is er nog een andere, minder belangrijke kwestie. Een groot aantal collega's heeft, evenals de pers, gezegd dat we te laat hebben gereageerd en niet voorbereid waren. Welnu, ik ben de hele tijd actief geweest. Ik was bij Eurocontrol en had contact met ministers. Vandaag staat u, in dit Parlement, voor hetzelfde dilemma als al die deskundigen en besluitvormers. Dit is echter een vraagstuk dat in de handen van deskundigen en veiligheidsautoriteiten ligt, niet in de handen van politici. Het is hetzelfde dilemma: veiligheid tegenover flexibiliteit.
We waren voorbereid op een vulkaanuitbarsting, maar we beschikten over verschillende soorten bewijsmateriaal met betrekking tot de uitbarsting. Dit is hier ook al aan de orde gesteld. Eén vlucht van British Airways en één vlucht van KLM waren getroffen door de vulkaanuitbarsting. Er werden dus regels opgesteld omdat er een ernstig risico was. De autoriteiten hebben gehandeld op basis van de aanname dat er een ernstig risico bestond en dat vluchten moesten worden geannuleerd.
Nu is onze blik op de zaken gedifferentieerder. Op zondag zijn de meeste testvluchten uitgevoerd en kreeg Eurocontrol informatie binnen. Binnen Eurocontrol hebben wij deze zaken, de testvluchten en de definitieve resultaten van deze vluchten, besproken. We zijn nu flexibel, maar de zaak ligt nog steeds in de handen van de lidstaten. We gaan door met het gemeenschappelijke luchtruim, een zeer veelbelovend Europees project, en de ministers zijn het erover eens dat dit de weg is die we moeten bewandelen, met betere coördinatie op Europees niveau.
Dit is een grote kans. Dat is wat ik wilde zeggen. Wat informatie betreft, wilde ik zeggen dat de Commissie afgelopen donderdag en vrijdag persberichten heeft doen uitgaan met betrekking tot passagiersrechten. We hebben gezegd dat passagiersrechten zeer serieus moeten worden genomen. De informatie over passagiersrechten kwam rechtstreeks van de Commissie en sinds afgelopen zondag is aan alle kwesties meer aandacht besteed en gisteren zijn alle zaken uitgebreid aan bod gekomen.
Dit is de stand van zaken. De zaak is nog niet gesloten. We hebben nog ten minste drie of vier dagen voordat de meeste vluchten zullen worden hervat. De oplossing voor de economie en voor passagiers is een hervatting van de vluchten, zodat luchtvaartmaatschappijen passagiers naar huis of naar hun eindbestemming kunnen brengen. Het is nog steeds een lastige situatie en we moeten omgaan met de gevolgen.
Dank voor uw opmerkingen. We zullen verschillende gelegenheden hebben om deze kwestie verder te bespreken.
De Voorzitter
Het debat dat nu is beëindigd, was zonder meer het belangrijkste punt van deze vergadering. Enkel dit debat zou reden genoeg zijn om hier in Straatsburg bijeen te komen. Onze burgers verwachten van ons dat wij deze problemen bespreken en behandelen en dat is precies wat we sinds vanochtend hebben gedaan. Deze kwestie is van het grootste belang.
Ik wil mijn dank betuigen aan de veertien leden van de Commissie die aan ons slotdebat hebben deelgenomen. Het is zeer belangrijk dat zij uw opmerkingen hebben gehoord.
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Kinga Göncz  
schriftelijk. - (HU) Hoewel als gevolg van het ingrijpen van de luchtvaartautoriteiten de vulkanische aswolk gelukkig geen schade heeft berokkend aan mensenlevens, hebben de informatie en coördinatie in Europa een onvoldoende verdiend. De sluiting van het luchtruim heeft honderdduizenden Europeanen in een moeilijke situatie gebracht, aangezien ze hun reisbestemming niet konden bereiken. Iedereen probeert om te gaan met het onverwachte probleem, maar de gebrekkige informatieverstrekking heeft de situatie verder bemoeilijkt. Reizigers ontvingen vaak geen bevredigende informatie, noch telefonisch noch via internet. Daarnaast was het verwarrend dat de luchtvaartautoriteiten en de luchtvaartmaatschappijen tegenstrijdige informatie gaven. Het luchtverkeer en het verkeer over land werden niet op elkaar afgestemd. We hebben aan den lijve kunnen ondervinden hoe belangrijk het zou zijn om de vervoersverbindingen tussen de lidstaten te moderniseren en trans-Europese vervoersnetwerken aan te leggen. Ik verwelkom de gedecideerde stappen van de Commissie om de crisis aan te pakken. De werkgroep die hiertoe in het leven is geroepen, moet de coördinatie versterken tussen de luchtvaartautoriteiten en de luchtverkeersleiders, en tevens zou het de moeite waard zijn de geldigheid te onderzoeken van de veiligheidsmaatregelen die in de jaren tachtig zijn genomen. Ik stel voor dat het Europees Parlement in dergelijke crisissituaties de op zich al chaotische vervoerstoestand niet verder bemoeilijkt door tussen Brussel en Straatsburg te pendelen, maar zijn plenaire vergaderingen voortaan in Brussel houdt.
Filip Kaczmarek  
schriftelijk. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, ons debat over de situatie in de Europese luchtvaart kan niet beperkt worden tot de banale vraag hoe men voor de vergaderperiode van het Europees Parlement in Straatsburg kan geraken. Als we ons te veel op dit aspect concentreren, geeft dit de indruk van ongegrond egocentrisme van de kant van de leden van het Europees Parlement. We moeten beroep doen op onze verbeelding! De sociale, economische en zelfs politieke gevolgen van een lange sluiting van het Europese luchtruim zijn een enorme uitdaging voor heel Europa. In Polen vraagt een deel van de politici en journalisten bijvoorbeeld waarom bepaalde mensen zondag niet in Krakau raakten, en andere wel. Ze vragen ook waarom men zondag niet in Krakau kon raken, en maandag wel in Straatsburg. De gebeurtenissen als gevolg van de vulkaanuitbarsting in IJsland zullen ook een heel sterke globale dimensie hebben. Meestal stellen we ons niet veel vragen over het grote belang van het luchtverkeer. Doordat er bijvoorbeeld geen bloemen naar Europa geëxporteerd konden worden, leed Ethiopië drie miljoen euro verlies per dag. We moeten grondig analyseren welke invloed het sluiten van het luchtruim heeft op de arbeidsmarkt, op onze concurrentiekracht en op de hele economie, en hoe het leven van de man in de straat hierdoor beïnvloed wordt. Wie weet hangt de toekomst van de Europese Unie af van een op het eerste zicht onbelangrijke gebeurtenis in IJsland? Dank u.
Ádám Kósa  
schriftelijk. - (HU) Vanwege het dagenlang aanhoudende beperkte vliegverkeer en geannuleerde vluchten als gevolg van de vulkaanuitbarsting op IJsland zijn duizenden mensen gestrand op vliegvelden onder moeilijke omstandigheden. Ondanks aanzienlijke vluchtvertragingen (meer dan twee uur bij afstanden van minder dan 1 500 kilometer) boden de luchtvaartmaatschappijen weinig of helemaal geen hulp en gaven ze geen accurate informatie over doorreismogelijkheden naar de eindbestemming. Ze hebben reizigers geen mogelijkheid geboden gratis gebruik te maken van telefoon, fax, e-mail of internet, en hebben zelfs niet gezorgd voor accommodatie of transfers, ofschoon reizigers daar volgens de geldende EU-regels wel recht op hadden. Reizigers met een handicap, ouderen en gezinnen met kleine kinderen zijn in dergelijke uitzonderlijke situaties nog kwetsbaarder, zoals nu ook het geval was. Deze onverwachte omstandigheid heeft laten zien dat de voorheen gerespecteerde reizigersrechten binnen luttele minuten teniet kunnen worden gedaan, en het is eens te meer gebleken dat het handvest voor passagiersrechten, waarop ik ook al eerder heb aangedrongen, zeer hard nodig is om nieuwe gevallen van machteloosheid van de luchtvaartmaatschappijen en de bevoegde instanties te voorkomen. Verder stel ik voor om in geval van een uitzonderlijke wijziging automatisch te voorzien in de verplichting om informatie en een bericht over alternatieve oplossingen naar de mobiele telefoon van alle reizigers te sturen.
Jacek Olgierd Kurski  
schriftelijk. - (PL) De vulkanische aswolk die bij de uitbarsting van de IJslandse vulkaan Eyjafjoell vrijkwam, heeft het luchtverkeer boven Europa in de voorbije dagen grondig verstoord. Tot nu toe werden tienduizenden vluchten geannuleerd, waardoor passagiers onmogelijk konden reizen. Dit is een les voor heel Europa, voor de nationale en Europese overheden, en we moeten hier conclusies uit trekken voor de toekomst, ook om te voorkomen dat gelijkaardige gebeurtenissen in de toekomst de werkzaamheden van de Raad van de EU of onze vergaderingen verlammen. Ook de leden van het Europees Parlement, die net als ik deze week niet voor de plenaire vergadering in Straatsburg geraakten, voelden de gevolgen van deze situatie. Er ontstonden heel wat controverses rond onze vergaderperiode in Straatsburg deze week, omdat een deel van de leden van het Parlement er gewoonweg niet kon geraken vanuit hun kiesgebieden. Tot op het laatste moment wisten we niet of de vergaderperiode al dan niet zou doorgaan. Het zou goed zijn indien iedereen in de toekomst een actieplan klaar heeft voor dergelijke, uitzonderlijke situaties.
Tiziano Motti  
schriftelijk. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, door het nieuws zijn wij gewend geraakt aan rampen, opzettelijk veroorzaakte of natuurrampen, die de structuren en de maatschappij van een land op de knie dwingen en noodsituaties veroorzaken op het gebied van transport en voorzieningen. Dankzij de opgedane ervaringen zijn er inmiddels fondsen beschikbaar uit de communautaire begroting en vindt coördinatie plaats tussen de verschillende civiele beschermingsorganen. Een noodsituatie zoals die door de IJslandse vulkaan werd veroorzaakt, had niemand echter verwacht. Onze burgers zullen de borden op de luchthavens met 100 procent geannuleerde vluchten, de transitzones die dagenlang als gevangenissen hebben aangevoeld en de oneindige rijen op de stations, bij autoverhuurbedrijven en taxistandplaatsen niet gauw vergeten. De luchtvaartmaatschappijen hebben de grootste financiële schade geleden. De burgers zouden hier nog wel eens het meest onder kunnen lijden: los van de ongemakken en de onvoorziene kosten die moeilijk te verhalen zullen zijn, zouden vliegtarieven wel eens kunnen stijgen om de geleden schade te compenseren. Dit moeten we voorkomen. Net zoals de Europese Unie doet bij natuurrampen, moet zij de burgers die onvoorziene kosten hebben moeten maken om hun ongemak zoveel mogelijk te beperken, compenseren. Tevens moeten de luchtvaartmaatschappijen worden gecompenseerd, zonder dit staatssteun te noemen, want dat zou illegaal zijn. Bovenal moeten de burgers waarborgen krijgen dat de Europese Unie hen zal helpen. Ze moeten zich, direct en indirect, beschermd voelen. Tot op heden kunnen velen niet zeggen dat ze zich beschermd voelen. Vanuit het Parlement, dat drastisch beperkt is vanwege de afwezigheid van een groot aantal leden dat het Parlement niet heeft kunnen bereiken, verzoeken wij om zo spoedig mogelijk een Europees actieplan op te stellen voor coördinatie tussen de nationale regeringen en om organen en een georganiseerde vorm van bescherming voor de burgers. Op deze manier zouden wij dat snelle antwoord op de behoeften van de burgers kunnen geven, waar de regeringen gek genoeg vandaag niet voor hebben kunnen zorgen.
Sławomir Witold Nitras  
schriftelijk. - (PL) Dames en heren, in de voorbije dagen zijn we allemaal getuige geweest van de luchthavenblokkades op bijna heel het Europese continent. Deze situatie is ongewoon, omdat ze niet veroorzaakt is door stakingen maar door een natuurramp als gevolg van de vulkaanuitbarsting in IJsland. Deze verlamming, waarbij we allemaal op de een of andere manier zijn betrokken, brengt een aantal gevolgen met zich mee, zoals financiële problemen voor de luchtvaartmaatschappijen en een verhoogd belang van transport te land en te water. En hierop wil ik uw aandacht vestigen. In de voorbije jaren zagen we dat luchtvervoer de overhand kreeg op andere vervoermiddelen. Luchtvervoer was sneller, veiliger en comfortabeler voor de passagiers. In de huidige situatie blijkt het echter noodzakelijk om maatregelen te nemen zodat transport te land en te water zo goed mogelijk de ongemakken als gevolg van een blokkade van het luchtverkeer kan compenseren.
Cristian Dan Preda  
Er is geen rechtvaardiging vereist als het om de veiligheid van het luchtverkeer gaat. Sinds de vulkaanuitbarsting op IJsland lijkt reizen door de lucht niet alleen een weinig kansrijke optie, maar zelfs vrijwel onmogelijk. Ik geloof ten sterkste dat meer coördinatie op Europees niveau nuttig had kunnen zijn voor de EU-burgers die op verschillende luchthavens ter wereld zijn blijven steken of helemaal niet aan hun geplande reis hebben kunnen beginnen. Ik hoop dat het gemeenschappelijke Europese luchtruim op een dag zal zijn verwezenlijkt.
Zoals u weet heeft het volledige vliegverbod gedurende de laatste paar dagen ook ons Parlement getroffen, of beter gezegd het verloop van de plenaire vergaderingen. Ik vind dat er geen reden is voor uitstel van de stemmingen en voor verkorting van de vergaderperiode met een dag, ook al was op maandagavond 19 april slechts pakweg 65 procent van de EP-leden aanwezig. Naar mijn mening moet de vergaderperiode gewoon doorgaan.
