Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej (debata) 
Przewodnicząca
Kolejnym punktem porządku dziennego jest skierowane przez Gerardo Galeote w imieniu Komisji Rozwoju Regionalnego do Komisji Europejskiej pytanie ustne w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (Ο-0076/2007/rev.1 - Β6-0008/2008).
Gerardo Galeote
autor. - (ES) Pani przewodnicząca! Istotnym aspektem zmiany przepisów dotyczących funduszy strukturalnych, którą udało się wywalczyć Komisji Rozwoju Regionalnego było uwzględnienie wspierania współpracy terytorialnej wśród priorytetowych celów naszej polityki spójności, której budżet, zauważam, został zwiększony przez Parlament Europejski w ramach negocjacji w sprawie perspektywy finansowej. Ze względu na ten fakt, zwołanie tej debaty nie może nikogo dziwić; o jej zwołanie apelowały jednomyślnie grupy polityczne; otwieram tę debatę w imieniu Komisji Rozwoju Regionalnego. Dziękuję pani komisarz za przybycie i żałuję, że Rada nie mogła do nas dołączyć i uczestniczyć w tej debacie, która jej bezpośrednio dotyczy.
Wykorzystując doświadczenia, które zdobywaliśmy latami wdrażając programy INTERREG mogę stwierdzić, że brak struktury umożliwiającej podejmowanie inicjatyw, posiadającej osobowość prawną, ograniczył efektywność tej inicjatywy, a także oświadczyć, że z zadowoleniem przyjmujemy wiosek Komisji Europejskiej w sprawie ustanowienia instytucji europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej jako instrumentu posiadającego taką osobowość.
Jak przewiduje to traktat lizboński, w zjednoczonej Europie państw i obywateli, regiony znajdują w takich organizacjach najwyższą formę wyrazu.
Należy przyznać, że nawet na etapie rozpatrywania przez Radę, kilka państw członkowskich zgłosiło zastrzeżenia co do użyteczności instytucji europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej.
Kwestią dyskusyjną jest, czy istota i przedmiot rozporządzenia w obecnym brzmieniu są zbyt niedookreślone, a także, czy przypadkiem rozporządzenie nie wywołało jakichś wątpliwości prawnych, uzależniając w zbyt wielu przypadkach stosowanie swoich przepisów od przepisów prawa krajowego.
Można by powiedzieć, że sposób, w jaki niektóre państwa członkowskie radzą sobie ze złożoną sytuacją zależy od ich stopnia decentralizacji, która zmusza je do identyfikacji strategii w dziedzinie współpracy terytorialnej.
Należy jednak zwrócić uwagę, że rozporządzenie nr 1082/2006 przyjęte zostało w lipcu 2006 r., w rok po tym jak działając na wniosek naszego kolegi, Jana Olbrychta, Parlament Europejski jednogłośnie przyjął wniosek dotyczący tego rozporządzenia, a także, że rozporządzenie to jest wiążące we wszystkich państwach członkowskich dopiero od 1 sierpnia 2007 r.
Państwa członkowskie miały zatem sześć miesięcy na podjęcie wszelkich niezbędnych środków legislacyjnych.
Jednakże zgodnie z dostępnymi informacjami, a pani komisarz poprawi mnie, jeżeli się mylę, nie ma nawet dziesięciu państw członkowskich, które podjęły niezbędne środki w celu zagwarantowania, że rozporządzenie jest teraz w pełni stosowane.
Jak powszechnie wiadomo, zadaniem i obowiązkiem Komisji Europejskiej jest zagwarantowanie skutecznego stosowania przepisów prawa europejskiego oraz podejmowanie interwencji w celu usunięcia barier mogących utrudnić ich stosowanie.
Wyjaśnienia, sugerowane nieformalnie, że zasada pomocniczości uniemożliwia podejmowanie środków przeciwko państwom naruszającym nie będą przyjmowane, ponieważ, gdyby je przyjąć państwa członkowskie mogłyby opóźnić lub odmówić stosowania każdego aktu prawa wspólnotowego, który uznałyby za nieodpowiedni lub podlegający zaskarżeniu.
Dlatego, pani komisarz Hübner, kierując pytanie do Komisji Europejskiej, żądamy zagwarantowania, że Parlament Europejski będzie w pełni informowany o problemach państw członkowskich ze stosowaniem tego rozporządzenia.
Które państwa członkowskie nie wprowadzają środków niezbędnych do właściwego stosowania niniejszego rozporządzenia oraz jakie środki podjęła lub ewentualnie zamierza podjąć Komisja Europejska, w szczególności wszczęcie przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości postępowania w sprawie o naruszenie, w celu zagwarantowania, że wszystkie państwa członkowskie stosują się do przepisów tego rozporządzenia, a także, aby zapobiec ryzyku niewykorzystania przydzielonych środków finansowych na skutek niezdolności niektórych państw członkowskich do stosowania się do ustanowionych przepisów?
Danuta Hübner
komisarz. - Panie przewodniczący! Chcę zacząć od zauważenia, że termin jednego roku na przyjęcie przepisów krajowych był istotnie bardzo ambitny. Jeśli przyjrzymy się innym rozporządzeniom ustanawiającym organy prawne, możemy zauważyć, że wyznaczone terminy wynoszą zwykle od trzech do czterech lat. A więc musimy również to uwzględnić.
Aby przyspieszyć całą procedurę, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej przygotowała ankietę obejmującą elementy rozporządzeń, które należy uwzględnić w przepisach krajowych. Wspomniana ankieta została rozesłana w marcu 2007 r. do wszystkich państw członkowskich poprzez sieć członków komitetu koordynującego fundusze (COCOF). Ankieta była także przedmiotem dyskusji z państwami członkowskimi podczas posiedzeń COCOF, które odbyły się dwa razy w zeszłym roku: w kwietniu i w połowie lipca.
A więc na jakim etapie przyjmowania legislacji znajdujemy się obecnie? Sześć państw członkowskich przyjęło odpowiednie przepisy krajowe: Węgry, Wielka Brytania, Bułgaria, Portugalia, Rumunia i Hiszpania. W kolejnych czterech państwach członkowskich proces przyjmowania przepisów krajowych powinien zakończyć się wkrótce: są to Francja, Luksemburg, Niemcy i Belgia. Z pozostałych 17 państw członkowskich 15 rozpoczęło już parlamentarną bądź rządową procedurę przyjmowania przepisów. Są jednak dwa państwa członkowskie - Dania i Estonia - od których nie otrzymaliśmy informacji o tym procesie. Oczekuje się, że państwa te dotrzymają terminu ustalonego w piśmie dyrektora generalnego na połowę lutego; pismo to zostało rozesłane do wszystkich państw członkowskich i zawierało wniosek o udzielenie informacji dotyczących przyjęcia procedur uchwalania przepisów w terminie do dnia 14 lutego 2007 r. W tymże piśmie, w którym wyznaczyliśmy termin do połowy lutego tym państwom członkowskim, które nadal muszą nas informować o tym, czy przyjęły przepisy lub też jaki jest kalendarz dla tej procedury, informujemy również państwa członkowskie o procesie przygotowań do seminarium interinstytucjonalnego EUWT, które odbędzie się z udziałem Parlamentu i Komitetu Regionów w dniu 19 czerwca w Brukseli, w czasie prezydencji słoweńskiej. Zachęcaliśmy również te państwa do wzięcia udziału w grupie eksperckiej EUWT, która została utworzona przy Komitecie Regionów.
W odniesieniu do możliwej procedury o uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego muszę najpierw stwierdzić, że jest to bardzo szczególne rozporządzenie: to nie jest dyrektywa. Jest to rozporządzenie bezpośrednio obowiązujące w 27 państwach członkowskich, które wymaga szeregu dodatkowych działań ze strony państw członkowskich, a nie tylko przyjęcia przepisów wykonawczych. Po dniu 14 lutego, kiedy otrzymamy odpowiedzi od poszczególnych państw członkowskich - zwłaszcza tych państw, których planu uchwalania koniecznych przepisów dotychczas nie znamy - od czego będzie uzależniona jakakolwiek decyzja Komisji o wszczęciu postępowania o uchybieniu, ponownie rozważymy nasze stanowisko i ustalimy, gdzie rozpocznie się postępowanie o uchybienie. W każdym przypadku będziemy oczywiście dokładnie monitorować stosowanie rozporządzeń tam, gdzie zostały wdrożone. Muszę jednak dodać - a uważam, że jest to bardzo ważna część całego procesu - że w międzyczasie pierwsze EUWT zostało ustanowione pomiędzy Francją a Belgią w zeszły poniedziałek, mimo iż nie uchwalono jeszcze krajowych przepisów, ponieważ rozporządzenie jest bezpośrednio obowiązujące, a władze regionalne i lokalne mają prawo zakładania ugrupowań. Przepisy krajowe muszą określać procedurę kontroli ex ante, w tym wyznaczenie właściwego organu, który będzie otrzymywał wnioski władz regionalnych i lokalnych o uczestnictwo w EUWT. Obecnie istnieje około 30 przykładów programów projektów w całej Europie, w których już została przewidziana opcja EUWT. Niektóre regiony już podpisały listy intencyjne. Prowadzonych jest wiele prac przygotowawczych, a zatem możemy się spodziewać, że proces nabierze tempa po ukończeniu uchwalania krajowych przepisów wykonawczych.
Jan Olbrycht
w imieniu grupy PPE-DE. - Pani Komisarz! W przeszłości miałem honor być posłem sprawozdawcą rozporządzenia wprowadzającego europejskie ugrupowania współpracy terytorialnej w europejski system prawny. Byłem świadkiem i uczestnikiem wielu debat dotyczących nowych możliwości płynących dla współpracy terytorialnej z wykorzystania nowego instrumentu prawnego.
Argumentom dotyczącym nowych możliwości towarzyszyły głosy, szczególnie przedstawicieli państw członkowskich, akcentujące obawy natury organizacyjnej i politycznej. Ostatecznie udało się wypracować tekst rozporządzenia zadowalający zarówno zwolenników, jak i sceptyków. Państwa członkowskie zgodziły się na przyjęcie terminu określającego obowiązek zakończenia prac legislacyjnych na poziomie krajowym. Państwa członkowskie zadawały sobie sprawę ze złożoności problemu wynikającego z faktu wprowadzenia do systemu krajowego nowego typu osoby prawnej. Termin nie został dotrzymany, a do dzisiaj jedynie kilka państw wywiązało się z zadania, w tym Bułgaria i Rumunia, zobowiązane do przyjęcia rozporządzenia jako część acquis communautaire.
Komitet Regionów na mocy tego samego rozporządzenia monitoruje wdrażanie i funkcjonowanie europejskich ugrupowań współpracy terytorialnej i dysponuje już dzisiaj interesującymi informacjami na temat procesu przygotowania do tworzenia nowych instytucji. Na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że potrzebna jest szczególnie aktywna rola instytucji europejskich, ale nie tylko Komisji Europejskiej, ale przede wszystkim Rady w motywowaniu rządów do działań, do których są zobowiązane i na które wcześniej wyraziły zgodę. Byłoby niekorzystne, gdyby wdrażanie oparte było na procesach wynikających ze skarg do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Rosa Miguélez Ramos
w imieniu grupy PSE. (ES) Panie przewodniczący! Dzięki transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej współpracy, inicjatywa INTERREG stanowiła od samego początku zalążek naprawdę policentrycznej koncepcji przestrzeni europejskiej.
Ten nowy instrument prawny - europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej - ustanowiony został jako reakcja na trudności, na jakie napotykano realizując działania tego rodzaju, ze względu na różnice w obowiązujących systemach i procedurach.
Rozwiązanie, wypracowane przez Parlament Europejski po niemalże dwóch latach prac legislacyjnych, umożliwiło i umożliwia władzom i organizacjom publicznym zarejestrowanie się jako podmiot posiadający osobowość prawną uznawaną w każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Jak zostało to już powiedziane, państwa członkowskie miały obowiązek podjąć szereg środków do 1 sierpnia 2007 r. Ze względu na bardzo wyraźne opóźnienie, w lipcu ubiegłego roku Komitet Regionów zorganizował seminarium mające na celu przeanalizowanie sytuacji, na które zostałam zaproszona jako sprawozdawczyni; na seminarium tym, aby okazać, że Parlament Europejski jest gotowy do współpracy w znalezieniu rozwiązania, złożyłam pytanie, które pani poseł Krehl podpisała wraz ze mną, i które uruchomiło proces skutkujący dzisiejszą debatą.
Pani komisarz! Z dumą mogę dzisiaj oświadczyć, że mój kraj, Hiszpania, i mój region, Galicja, oraz północny region Portugalii to pionierzy w tej dziedzinie dający innym regionom Europy przykład, który mogą naśladować.
Dlatego chciałabym zapytać panią, jak Parlament Europejski ma współpracować z Komisją Europejską, aby zachęcić państwa, które jeszcze tego nie zrobiły, do zmiany swoich przepisów prawa oraz do udziału w ugrupowaniach terytorialnych tego rodzaju i do tworzenia ich?
Mojca Drčar Murko
w imieniu grupy ALDE. (SL) W trakcie debaty nad tym rozporządzeniem zdawaliśmy sobie sprawę, że kwestią podstawową jest wybór przepisów prawa, które należy przywoływać w aktach przyjmowanych w ramach współpracy terytorialnej. Celem tego rozporządzenia było umożliwienie współpracującym partnerom zastosowania takich przepisów prawa, które wywoływałyby takie same skutki w obydwu państwach, ponieważ stosowana wcześniej metoda równoczesnego stosowania dwóch systemów prawa nie była skuteczna. Pod tym względem, rozporządzenie jest bardziej jednoznaczne aniżeli jakikolwiek inny wcześniejszy dokument podobnego rodzaju. Oznacza to, że zastosowanie będzie mieć prawo właściwe ze względu na siedzibę organu ds. współpracy transgranicznej, jeżeli taki organ został ustanowiony.
Zdawaliśmy sobie sprawę, że rozporządzenie to nie ma być nowym środkiem prawnym, ale instrumentem stosowanym równocześnie z innymi istniejącymi już środkami. Jest dziś oczywiste, że rozporządzenie to nie będzie wywoływało takich samych skutków we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, a także, że ze względu na różne warunki, które narzucą poszczególne państwa członkowskie istnieje duże prawdopodobieństwo, że powstaną ugrupowania współpracy terytorialnej różnych rodzajów. Zapewnienie efektywnego stosowania rozporządzenia wymaga zmiany przepisów prawa krajowego w odpowiedni sposób, zgodnie z przepisami art. 16. Dopiero, kiedy zadanie to zostanie wykonane będziemy mogli rzeczywiście oczekiwać efektów stosowania jednolitej praktyki w dłuższym okresie.
Wzywa się zatem państwa członkowskie do przyjęcia przepisów umożliwiających rozwijanie współpracy terytorialnej i zwiększających pewność prawną podstaw takiej współpracy. Jednym słowem, ze względu na swoją niepełność, rozporządzenie to stanie się pewnie czymś na kształt laboratorium prawnego służącego porównywaniu praktyk i warunków, kiedy tylko zostaną one ustanowione przez poszczególne państwa członkowskie. Zasadne byłoby zatem systematyczne monitorowanie przypadków zastosowania rozporządzenia, a tym samym jednoczesne stworzenie dostępnej publiczne bazy danych dotyczących europejskich ugrupowań współpracy terytorialnej.
Lambert van Nistelrooij
(NL) Panie przewodniczący! Czym my się właściwie tu dziś wieczór zajmujemy? Staramy się dokonać oceny sytuacji będącej następstwem podjęcia przez Parlament Europejski i dwie inne instytucje bardzo wyraźnej decyzji, w której oświadczyliśmy, że jest już dostępny nowy instrument usprawniający transgraniczną współpracę terytorialną.
Granice krajowe stanowią nadal blizny z przeszłości, które czasem dzielą bezpośrednio społeczności i tereny nowych inwestycji. W Europie potrzebujemy współpracy pomiędzy uniwersytetami, szpitalami, itp. Potrzebujemy nowych instrumentów, a analiza obowiązujących przepisów prawa wykazuje, że państwom członkowskim pozostawiono dużo swobody w tym zakresie. Dlatego - biorąc pod uwagę konieczność przyspieszenia współpracy transgranicznej - tak rozczarowujące jest, że tak niewiele państw członkowskich, które domagały się całej tej wolności, rzeczywiście wykorzystuje ją obecnie.
Parlament ma zatem całkowitą rację wzywając Komisję Europejską, a przede wszystkim Radę, która nie jest tu dziś wieczór obecna, do wzięcia odpowiedzialności i niezwłocznego zajęcia się tą sprawą. Cieszę się, że z innych źródeł - parę minut temu wspomniany został Komitet Regionów - pojawiają się przykłady tego, jak można przyspieszyć proces integracji bez kwestionowania systemów prawnych rządów krajowych. Jestem w pełni przekonany, że powinniśmy pójść tą drogą dalej.
Ludzi ogarnął lęk; to wszystko wydaje się być zbyt trudne. Dziś wieczór debatowaliśmy właśnie nad kwestią efektywności energetycznej na terenie zabudowanym. Wdrożenie odnośnych rozwiązań zajęło państwom członkowskim pięć lat. Uważam, że w tej sytuacji niezbędne jest podjęcie przez Wspólnotę inicjatywy mającej na celu zagwarantowanie, że liczba państw członkowskich, które zastosowały się już do przepisów tego rozporządzenia wzrośnie w ciągu roku, z tych siedmiu do, powiedzmy, 25 lub 27. Powinno to być możliwe. Dlatego oczekuję od Rady odpowiedzi, ale Rada jest dziś tutaj nieobecna, co stwierdzam z dużą przykrością.
Gábor Harangozó
(HU) Dziękuję bardzo, panie przewodniczący! Pani komisarz! Panie i panowie! Ze względu na specjalną sytuację Węgier, szczególnie ważne dla nas jest wspieranie wykorzystywania środków współpracy transgranicznej w praktyce. To właśnie z tego względu Węgry były jednym z pierwszych państw, które opracowało i wprowadziło krajową regulację prawną odzwierciedlającą wspólnotowe rozporządzenie ustanawiające instytucję europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej. Jednakże stosowanie tego nowego instrumentu w praktyce napotyka na trudności, więc chcielibyśmy powołać grupę roboczą, której zadaniem byłoby opracowanie poradnika, we współpracy z naszymi partnerami w programie.
Chciałbym zapytać panią komisarz, czy gotowa jest wspierać grupę roboczą ds. europejskich ugrupowań współpracy terytorialnej w ramach pomocy technicznej udzielanej w ramach programu INTERACT, a jeżeli tak, to jak można to zrobić? Ponadto, istotne znaczenie dla współpracy w ramach europejskich ugrupowań współpracy terytorialnej mają nie tylko wewnętrzne programy transgraniczne, ale także programy IPA i ENPI. Nasze własne programy transgraniczne zostały już zatwierdzone przez Komisję Europejską, a prawdopodobnie programy IPA zatwierdzone zostaną w lutym. Nie możemy jednak zakończyć planowania programu transgranicznego finansowanego przez Europejskie Stowarzyszenie Wydawców Prasy, w którym udział zadeklarowały Węgry, Rumunia, Słowacja i Ukraina, do czasu opracowania przez Komisję Europejską wskaźników.
Chciałbym także zapytać, kiedy możemy spodziewać się opublikowania wskaźników opracowanych przez Komisję Europejską dla programów sąsiedztwa. Jeszcze raz bardzo dziękuję.
Jean Marie Beaupuy
(FR) Panie przewodniczący! Pani komisarz! Pragnę wyrazić moje zadowolenie, że mogę wystąpić w tej sprawie dziś wieczór, ponieważ kiedy rozpatrywaliśmy tę złożoną przez pana Olbrychta poprawkę wyraziłem moje wotum zaufania wobec tego sprawozdania.
Kwestia ta była nawet wczoraj przedmiotem dyskusji w parlamencie francuskim i - jest to warte podkreślenia, bo nie zdarza się to często - wszystkie grupy polityczne były za utworzeniem takiego europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej i przedstawianych było wiele przykładów pokazujących, że, na północy i południu Francji, w Alpach, w Lorraine, są podstawy do rychłego ustanowienia takiego europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej. Jak zauważyła to pani komisarz, było to oparte w szczególności na przykładzie miasta Lille, które w ostatni poniedziałek podpisało umowę dotyczącą ustanowienia europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej, którego zakres terytorialny obejmie obszar zamieszały przez dwa miliony obywateli belgijskich i francuskich.
Dlaczego wydarzenie to wywołało tak wielkie nadzieje? Ponieważ przez trzy czy cztery lata nasi koledzy szukali bez powodzenia odpowiednich możliwości prawnych. Takie rozwiązanie znaleźli w instytucji europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej. Oczekujemy teraz, że 70 tys. obywateli francuskich dojeżdżających codziennie do pracy do Luksemburga, 30 tys. obywateli francuskich pracujących w Monako i we Włoszech oraz w Hiszpanii itd. naprawdę będzie mogło rozwijać z tym europejskim ugrupowaniem współpracy terytorialnej nowe formy współpracy.
Moi koledzy i ja oczekujemy, że pani komisarz ponagli państwa pozostające nadal w tyle. Oprócz tego, że ciąży na nich obowiązek zastosowania się do wymogów przedmiotowego rozporządzenia, można je poinformować, że niektóre inne państwa członkowskie stosują już ten system z zadowoleniem.
Rolf Berend
(DE) Panie przewodniczący! Pani komisarz! Panie i panowie! Celem europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej jest realizowanie i zarządzanie działaniami transgranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej współpracy. Bez przesady można powiedzieć, że ta nowa sieć ma na celu podniesienie jakości życia codziennego ludzi, zwiększenie konkurencyjności naszych przedsiębiorstw, rozszerzenie zakresu działalności naszych ośrodków naukowo-badawczych i wreszcie zachowanie stanu naszego środowiska naturalnego.
Nie ma istotnej przyczyny, dla której Unia Europejska powinna finansowo wspierać działania europejskich ugrupowań współpracy terytorialnej. Instrument ten umożliwi władzom regionalnym i lokalnym zawieranie transgranicznych sojuszy posiadających osobowość prawną, co stanowi istotną innowację pod względem zakresu współpracy terytorialnej. Instytucja europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej zapewnia unikalną możliwość wywoływania synergicznych skutków wykraczających poza ramy instytucjonalne, a także gwarantuje lepsze, skoordynowane inwestycje oraz jednolite i efektywne wykorzystywanie zasobów.
Jak wiemy, instrument ten został ustanowiony 5 lipca 2006 r., na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. Do 1 sierpnia 2007 r. wszystkie państwa członkowskie miały ustanowić dodatkowe przepisy prawne i/lub administracyjne. Fakt, że tylko pięć lub sześć państw członkowskich przyjęło odpowiednie przepisy rodzi w nas poważne obawy. Stracą na tym potencjalni zaangażowani uczestnicy, którzy chcą rozwijać współpracę transgraniczną, mając dobre pomysły i innowacyjne projekty. Przeprowadzenie badania było z tego względu uzasadnione i z niecierpliwością oczekujemy od Rady informacji w tej sprawie.
Stavros Arnaoutakis
(EL) Panie przewodniczący! Pani komisarz! Współpraca terytorialna stanowi trzeci cel polityki spójności w nowym okresie programowania. Zgodnie z tym niezbędna jest współpraca we wspieraniu zrównoważonego i harmonijnego rozwoju w europejskich regionach.
Instytucja europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej stanowi nowy środek nadawania zespołom ds. współpracy pomiędzy władzami regionalnymi i lokalnymi różnych państw członkowskich osobowości prawnej. Podjęcie decyzji w sprawie stworzenia tego środka nie było łatwe; była to reakcja na problemy merytoryczne i prawne występujące w kontekście programów współpracy. Niestety dziś, sześć miesięcy po terminie, organy lokalne i regionalne nie są w stanie ustanawiać ugrupowań współpracy terytorialnej, ponieważ państwa członkowskie bezpodstawnie zaniechały podjęcia odpowiednich środków niezbędnych do stosowania przedmiotowego rozporządzenia lub opóźniły podjęcie takich środków. Musimy teraz skierować do państw członkowskich jednoznaczne przesłanie, w którym podkreślimy znaczenie, jakie instytucje przykładają zarówno do właściwego stosowania przedmiotowego rozporządzenia w nowym okresie programowania, jak i do współpracy jako środka osiągnięcia spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej.
Miroslav Mikolášik
(SK) Minęło pięćdziesiąt lat od utworzenia pierwszego euroregionu, na granicy niemiecko-holenderskiej. Od tego czasu wzajemną współpracę nawiązało już wiele innych regionów. Takie regiony pomagają sobie wzajemnie w rozwiązywaniu podobnych lub identycznych problemów, występujących często w regionach przygranicznych. Takie regiony stwarzają nowe możliwości zatrudnienia i prowadzą wzajemną wymianę kulturalną.
Przyjęte w lipcu 2006 r. rozporządzenie ustanawiające instytucję europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej wydaje się być dobrym instrumentem współpracy regionalnej i krokiem w dobry kierunku. Rozporządzenie to zapewnia regionom elastyczność we współpracy i ma pozytywny wpływ na mieszkańców poszczególnych państw członkowskich, gospodarkę i infrastrukturę przedsiębiorczości. Tym bardziej zatem szkoda, że państwa członkowskie nie dokonały transpozycji przepisów tego użytecznego rozporządzenia do swojego porządku prawnego pomimo tego, że powinno to nastąpić do 1 sierpnia 2007 r.
Wiele regionów jest bardzo zainteresowanych instytucją europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej, ponieważ instytucja ta zapewnia im jednocześnie możliwość współpracy z innymi regionami i znaczny poziom autonomii w stosunkach z rządami oraz organami administracji krajowej. Istnienie takiej instytucji wywiera także pozytywny wpływ na życie mieszkańców poszczególnych regionów; jednym z celów współpracy regionalnej jest wspieranie bardziej efektywnego wykorzystywania zasobów ludzkich, a przez to osiągnięcie równowagi w rozwoju podaży i popytu na regionalnych rynkach pracy.
Nie powinniśmy też zapominać, że europejskie ugrupowania współpracy terytorialnej przyniosą również korzyści przedsiębiorstwom, mianowicie poprzez wspieranie rozwoju gospodarczego w celu zwiększenia wydajności i poprawy struktury, stwarzając nowe i stabilizując zagrożone miejsca pracy. Poszczególne ugrupowania współpracy terytorialnej będą mogły aktywnie wspierać wzrost zatrudnienia i integrację społeczną.
Rozporządzenie to uprasza i wspiera współpracę regionalną w państwach członkowskich Unii Europejskiej, a tym samym ułatwia zapewnianie spójności gospodarczej i społecznej. Jest to dobre rozwiązanie i dlatego wzywam Radę i Komisję Europejską do podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia możliwości stosowania tego rozporządzenia w poszczególnych państwach członkowskich.
Antolín Sánchez Presedo
(ES) Panie przewodniczący! Pani komisarz! Instytucja europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej stanowi nowy instrument mający na celu wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej w Unii Europejskiej.
Jest to instrument nowatorskiej, zinstytucjonalizowanej formy współpracy posiadający osobowość prawną, który będzie mógł korzystać ze wspólnotowego wsparcia finansowego i z zasobów pochodzących z innych źródeł.
Istotny punk zwrotny stanowi zakończony dziesięć dni temu w Braga 23 szczyt portugalsko-hiszpański. Obydwa te państwa znajdują się w grupie sześciu państw, które przyjęły już przepisy niezbędne do efektywnego stosowania rozporządzenia europejskiego z lipca 2006 r.
W listopadzie 2006 r. Rada Galicji i władze północnego regionu Portugalii ukończyły opracowywanie projektu umowy i statutu, a wkrótce ustanowią ugrupowanie obejmujące swoim zakresem terytorialnym 6,4 miliona mieszkańców, z siedzibą w Vigo
Strony te kierować będą działaniami mającymi na celu ustanowienie euroregionu posiadającego władze, wspierającego ambitną współpracę europejską stanowiącą przykład rewitalizacji.
Ich wysiłki zasługują na uznanie Parlamentu Europejskiego.
Ivo Belet
(NL) Panie przewodniczący! Jak zostało to już kilkakrotnie powiedziane europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej stanowi niezwykle użyteczny instrument, szczególnie dla regionów przygranicznych. Pani komisarz! Jestem bardzo zadowolony, że wspomniała pani o projekcie euroregionu na granicy francusko-belgijskiej. O projekcie tym wspomniał też pan Beaupuy. W tym tygodniu miasta Kortrijk, Doornik i Lille podpisały umowę o współpracy w celu podjęcia wspólnych działań w formie praktycznych projektów realizowanych także przy współudziale społeczeństwa. Nie należy zapominać też o działaniach transgranicznych, transporcie publicznym, współpracy pomiędzy szpitalami i walce z przestępczością - społeczeństwo oczekuje, że zajmiemy się takimi sprawami na poziomie praktycznym.
Podjęte zostały także różne inicjatywy innych regionów przygranicznych - na granicy belgijsko-holenderskiej - w celu wsparcia praktycznej współpracy pomiędzy uniwersytetami w ramach europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej. Regiony te to belgijski region Limburg, holenderski region Limburg i region Aachen. Zainteresowane strony zamierzają w przyszłości stworzyć jeden wspólny transgraniczny uniwersytet z pomocą europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej, wykorzystując ten instrument do pokonania lub obejścia wielu istniejących obecnie przeszkód administracyjnych.
Panie przewodniczący! Pani komisarz! Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej nie jest oczywiście w stanie rozwiązać wszystkich problemów i zdaję sobie sprawę - jak usłyszeliśmy - że wiele państw członkowskich nie zaczęło jeszcze wykorzystywać tego instrumentu Jednakże na podstawie wstępnych doświadczeń w stosowaniu tego instrumentu powinniśmy teraz popatrzyć trochę dalej w przyszłość i na podstawie tej oceny wstępnej myślę o tym, jakie pozytywne zmiany moglibyśmy osiągnąć. Jest kilka problemów, które będziemy musieli przezwyciężyć, takich jak różnice w przepisach ochrony socjalnej, które muszą przestrzegać pracownicy pracujący w ramach europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej.
Pani komisarz! Jedyne, co mogę powiedzieć to to, że absolutnie konieczne jest, aby Komisja Europejska wywarła nacisk na rządy, które nie zaczęły jeszcze wykorzystywać tego instrumentu.
Zita Pleštinská
(SK) Pani komisarz! Liczba projektów w regionach przygranicznych, zarówno zrealizowanych z powodzeniem, jak i nowych, opracowywanych obecnie pod auspicjami ugrupowań euroregionalnych dowodzi, że prowadzonych jest wiele działań na rzecz rozwoju, o dużym potencjale, a także, że działania te nie mogłyby być realizowane bez pomocy europejskiej.
Jednakże niezbędne są jasno określone zasady, w przeciwnym bądź razie środki finansowe nie zostaną wydatkowane. Wierzę, że debata ta zachęci zainteresowane strony przygraniczne do udziału w europejskim ugrupowaniu współpracy terytorialnej.
Każda strona, która nie wypełniła swoich obowiązków musi zostać zidentyfikowana w odnośnym państwie członkowskim. Komisja Europejska powinna zwiększyć swoje wysiłki w celu zagwarantowania, że współpraca transgraniczna nie doznaje uszczerbku. Euroregiony stanowią struktury transgraniczne, które powstały dawno temu i wypełniały zadania w ramach programu Interreg w poprzednim okresie programowania, a mianowicie w ramach małych projektów typu "ludzie dla ludzi”.
Nie sądzę, że euroregiony nie sprawdziły się. Jestem przekonana, że przy aktywnym wsparciu Komisji Europejskiej, państw członkowskich, rządów lokalnych i regionalnych, izb handlowych i przedsiębiorstw, a także wszystkich mieszkańców regionów przygranicznych, euroregiony wykorzystają swoje doświadczenia w celu wykorzystania nowego środka, którym jest europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej.
Danuta Hübner
komisarz. - Panie przewodniczący! Bardzo dziękuję posłom za przedstawione uwagi, jak również za ich poparcie dla tego instrumentu i zaangażowanie.
Pozwolę sobie przypomnieć, że żadne państwo członkowskie nie odmówiło wdrożenia tego instrumentu, a jak sądzę, jest to niezwykle istotne. Absolutnie nie ulega wątpliwości, że wszystkie państwa muszą wdrożyć ten instrument. Jak próbowałam wyjaśnić w uwagach wstępnych, podjęliśmy próby poczynienia postępu w finalizacji oraz przyspieszenia całego procesu poprzez bardzo zróżnicowane instrumenty. Z pewnością dzisiaj możemy nadal udzielać zachęt bezpośrednio poprzez państwa aktywną obecność w państwach członkowskich, z których państwo pochodzą oraz w państwa ojczystych regionach - zresztą czyniliśmy tak przez ostatni rok. W czasie moich wszystkich wizyt, wszystkich spotkań i konferencji - nie tylko dotyczących współpracy terytorialnej, lecz również dotyczących sedna przedmiotowej polityki - zachęcaliśmy, rozmawialiśmy i udzielaliśmy wskazówek. Intensywnie współpracowaliśmy z regionami, aby pomóc im przygotować się do wdrażania tego nowego narzędzia współpracy.
Sądzę, że dzisiaj jesteśmy w trakcie tego procesu. Uważam, że świadomość tej kwestii w państwach członkowskich znacznie wzrosła. Mam nadzieję, że biorąc pod uwagę ostatni bodziec płynący z działań dyrektora generalnego, większość krajowych dostosowań i przepisów wykonawczych będzie gotowa do czerwca.
Musimy jednakże pamiętać, że każdy program może przekazać zarządzanie nim na rzecz EUWT w każdym momencie jego istnienia, a więc z faktu, iż państwa członkowskie nie wdrożyły jeszcze wymaganych dostosowań, nie wynikają żadne potencjalne szkody. Ponadto wszystkie projekty mogą korzystać z tego narzędzia w celu wdrażania projektu, a jak wiemy, możemy zgłaszać nowe projekty do końca 2013 r. A zatem pod tym względem również nie możemy mówić o żadnym zagrożeniu.
Nie jest to pocieszenie, ale chciałabym, aby państwo również zrozumieli, że fakt, iż nie ukończyliśmy jeszcze procedur wdrażania, nie powoduje jeszcze żadnych szkód.
Obserwujemy obecnie duże zainteresowanie ze strony innych dyrekcji generalnych Komisji, które są chętne, aby stosować ten instrument w siódmym programie ramowym, lecz także w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz innych polityk.
Ważne jest, aby podczas spotkań na szczeblu lokalnym i regionalnym przypominali państwo, nawet jeżeli nie uchwalono jeszcze przepisów wykonawczych, że niedawny przykład Francji i Belgii wyraźnie pokazuje, iż
EUWT może zostać ustanowione, a państwo członkowskie może wdrażać i wyznaczać organ ad hoc do pełnienia funkcji organu, do którego władze regionalne i lokalne będą zwracały się o informacje dotyczące ustanowienia EUWT.
Jeśli chodzi o informator o EUWT, INTERACT nad nim pracuje. W marcu odbędzie się konferencja w Brukseli i wszystkie zainteresowane strony zostaną zaproszone na to seminarium w sprawie opracowania informatora.
Jeśli chodzi o Konwencję Madrycką, należy pamiętać, że jej ratyfikowanie zajęło 20 lat oraz, jeśli dobrze pamiętam, nie wszystkie państwa członkowskie ją ratyfikowały. Przedmiotowe rozporządzenie było przedmiotem ponownych negocjacji niecałe dwa lata temu, a obecnie trwa pierwszy rok jego wdrażania.
Taka, jak sądzę, byłaby reakcja na państwa komentarze. Pragnę państwa zapewnić, że bardzo nam na tym zależy, ponieważ dostrzegamy wartość dodaną i pracujemy wraz z regionami. Dlatego też tak wiele regionów jest tak dobrze przygotowanych. Dostrzegamy całą wartość dodaną tego instrumentu, o której państwo mówili.
Jednak musimy oczywiście pamiętać, że nie gwarantuje on pieniędzy. Nie jest projektem, jest tylko narzędziem, z którego chcemy korzystać do celów współpracy. Jednak oczywiście EUWT może otrzymywać fundusze wspólnotowe na zwykłych zasadach, na podstawie europejskiej polityki spójności. Należy również o tym pamiętać.
Jeszcze raz dziękuję za uwagę. Jesteśmy całkowicie zaangażowani, aby jak najszybciej zakończyć ten proces.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Bairbre de Brún  
na piśmie. (GA) Pragnę zasugerować, aby Komisja Rozwoju Regionalnego podjęła inicjatywy i domagała się podjęcia działań w celu zapewnienia możliwości zrzeszania się w europejskich ugrupowaniach współpracy terytorialnej w celu urzeczywistniania polityki w rożnych obszarach.
Nowe europejskie ugrupowania współpracy terytorialnej służyć będą pomocą w egzekwowaniu przestrzegania przepisów prawa w państwach członkowskich, w uruchamianiu nowej dynamiki współpracy transgranicznej i w umożliwianiu zagwarantowania większego stopnia zaufania i współpracy na szczeblu transgranicznym.
W moim podzielonym kraju, kluczową rolę mogłyby odgrywać inicjatywy tego rodzaju i inne programy pomocy Unii Europejskiej mające na celu zmniejszanie negatywnego wpływu podziału na Irlandię. W pełni popieram zdrowy sposób myślenia, który leży u podstaw współpracy transgranicznej, ponieważ jest to ideał europejski.
Irlandia bardzo potrzebuje wykorzystania każdej możliwości współpracy transgranicznej, ponieważ nasze obszary przygraniczne leżą w biednych hrabstwach, a poziom rozwoju jest niski. Dużo czasu straciliśmy guzdrając się i wykręcając się. Państwa członkowskie mają obowiązek jak najszybciej pomóc obszarom przygranicznym w stosowaniu przepisów dotyczących europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej.
Andrzej Jan Szejna  
na piśmie. - Szanowny panie przewodniczący, panie i panowie!
Na wstępnie chciałbym zauważyć, że sam problem wdrażania ustawodawstwa wspólnotowego przez kraje członkowskie nie jest sprawą nową. Ponadto, można zaryzykować stwierdzenie, że odnosi się on do większości polityk wspólnotowych.
Wypracowanie wspólnego stanowiska 27 krajów na poziomie europejskim stanowi w zasadzie dopiero początek żmudnego procesu harmonizacji i wdrażania przyjętych założeń. Czas najwyższy, aby kraje członkowskie wzięły na siebie odpowiedzialność za ten proces. Gdyż skuteczność i efektywność naszej wspólnej pracy na poziomie europejskim zależy w dużym stopniu od zaangażowania i wykonania zaleceń przez administrację w krajach członkowskich.
Konieczna jest współpraca pomiędzy poszczególnymi szczeblami naszej drabiny administracji publicznej - mogę śmiało powiedzieć, że jako posłowie do Parlamentu Europejskiego wybierani w wyborach bezpośrednich przez społeczności poszczególnych krajów członkowskich jesteśmy gotowi i otwarci na wszelką współpracę z administracją narodową i regionalną w celu ulepszenia i przyśpieszenia procesu wdrażania prawodawstwa wspólnotowego.
Nie możemy pozwolić, aby takie kwestie jak umacnianie spójności ekonomicznej i społecznej, które stanowią jedne z podstawowych zasad traktatów, były marginalizowane. Tak jak ma to miejsce w przedłożonym dziś problemie. Choć już od lipca 2006 istnieje właściwe rozporządzenie unijne odnośnie ugrupowań współpracy terytorialnej, do tej pory nie może być ono wykorzystywane z powodu braku dostosowania prawa przez państwa członkowskie.
