Rozporządzenie wprowadzające plan ogólnych preferencji taryfowych (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest debata w sprawie pytania ustnego do Komisji, skierowanego przez Daniela Caspary'ego w imieniu grupy PPE, Kadera Arifa w imieniu grupy S&D, Niccolò Rinaldiego w imieniu grupy ALDE, Yannicka Jadota w imieniu grupy Verts/ALE, Joe Higginsa w imieniu grupy GUE/NGL oraz Roberta Sturdy'ego w imieniu grupy ECR, dotyczącego rozporządzenia wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych - B7-0018/2010).
Daniel Caspary
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Obecnie Unia Europejska gwarantuje 176 krajom rozwijającym się dostęp do rynku poprzez obniżone cła importowe w ramach planu ogólnych preferencji taryfowych (GSP). Są to korzyści, jakich udzielamy jako Unia Europejska bez oczekiwania czegokolwiek w zamian od naszych partnerów. Istnieje również plan GSP+ dla niektórych krajów stojących przed szczególnymi wyzwaniami i tych, które spełniają szczególne warunki.
Jaka jest nasza pozycja startowa? Począwszy od 1 stycznia 2012 r. będziemy potrzebować nowego rozporządzenia, ponieważ poprzednie wygaśnie. Potrzebujemy czasu na odpowiednią procedurę, która da nam szansę przeprowadzenia dwóch czytań. Z tego względu w imieniu mojej grupy oczekuję od Komisji przedłożenia nowego wniosku możliwie jak najszybciej. Jak już powiedziałem, potrzebujemy wystarczającej ilości czasu na przeprowadzenie procedury dwóch czytań i byłoby niedopuszczalne, gdybyśmy jako Parlament Europejski byli zmuszeni do podejmowania pod presją czasu dyskusyjnych decyzji. Musimy również dokonać oceny istniejącego planu. Mam nadzieję, że bardzo szybko zostaną nam przedstawione fakty, liczby i dane, które pokażą, jak skuteczny był w praktyce istniejący plan. Czy istniejący plan faktycznie ułatwił handel tym krajom, które z niego korzystają? Czy wzrósł również wolumen eksportu? Czy z tego planu korzystają właściwe kraje? Postawię to pytanie wszystkim tu obecnym: czy z istniejącym planem jest wszystko w porządku? Na przykład jeżeli do planu GSP włączone są takie kraje jak Katar, którego dochód w przeliczeniu na mieszkańca jest wyższy niż w 25 państwach członkowskich Unii Europejskiej, to jestem przekonany, że musimy poddać to bardzo krytycznej analizie w procesie przeglądu całego planu.
Jest jedna kwestia, o którą chciałbym prosić koleżanki i kolegów posłów ze wszystkich grup w kontekście jutrzejszego głosowania: nasza rezolucja powinna mieć bardzo ogólny charakter, jak uzgodniono w pierwotnym projekcie. Byłbym bardzo wdzięczny koleżankom i kolegom posłom za pominięcie w rezolucji konkretnych przypadków, które omawialiśmy.
David Martin
w zastępstwie autora. - Panie przewodniczący! Podobnie jak pan poseł Caspary, ja również z zadowoleniem przyjmuję trzy systemy preferencji, którymi dysponujemy w ramach GSP - Wszystko oprócz broni, GSP i GSP+.
To prawda, że 49 najuboższych krajów świata powinno uzyskać otwarty dostęp do naszych rynków dla wszystkich towarów oprócz swojej broni. To prawda, o czym powiedział pan poseł Caspary, że 176 krajów rozwijających się powinno uzyskać preferencyjny dostęp do naszych rynków. Prawdą jest również to, że 16 krajów powinno uzyskać nawet jeszcze lepszy dostęp do naszych rynków za pośrednictwem planu GSP+ w zamian za ustanowienie i wdrożenie 27 konkretnych konwencji międzynarodowych dotyczących praw człowieka, standardów współpracy, zrównoważonego rozwoju i dobrego rządzenia.
Jednakże prawdą jest również to, że oczekujemy od tych 16 krajów beneficjentów stosowania i przestrzegania ich zobowiązań na mocy tych konwencji.
Jeżeli pozwolimy, aby tym krajom uchodziło na sucho nieprzestrzeganie ich zobowiązań bądź przepisów tych konwencji, to stracimy zachętę, jaką ma zapewnić GSP+. To nie wszystko, bowiem w rezultacie karzemy inne kraje objęte GSP poprzez ograniczanie ich preferencji i udzielanie ich 16 krajom nieprzestrzegającym swoich praw.
Właśnie dlatego z zadowoleniem przyjmuję fakt, że Sri Lanka była przedmiotem dochodzenia Komisji, która zaproponowała również podjęcie działań przeciwko temu krajowi. Z tego względu również mocno wierzę, że Komisja powinna wszcząć dochodzenie w sprawie tego, czy Kolumbia przestrzega tych 27 konwencji, czy też nie. Nie oznacza to, byśmy mieli podjąć działania przeciwko Kolumbii. Po prostu oznacza to, że mamy zamiar zbadać te kwestię, podobnie jak to uczyniliśmy w przypadku Salwadoru, ale podjęliśmy decyzję, że nie ma potrzeby podejmowania działań.
Mam trzy pytania do pana komisarza:
Czy Komisja zgadza się, że w przyszłości Parlament powinien uzyskać prawo do wzywania do przeprowadzenia dochodzeń w sprawie GSP+?
Po drugie, czy w międzyczasie Komisja przedłoży Parlamentowi sprawozdanie dotyczące statusu ratyfikacji i wdrażania konwencji przez obecnych beneficjentów GSP+, o które wnioskował Parlament?
Wreszcie, kiedy Komisja ma zamiar przedłożyć Parlamentowi zmienione rozporządzenie dotyczące kolejnego etapu GSP? Obiecano nam, że stanie się to do czerwca, i chcielibyśmy, aby faktycznie przedłożono nam je do czerwca.
Niccolò Rinaldi
Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Krótko po ukonstytuowaniu się tego Parlamentu stanęliśmy w obliczu kwestii zawieszenia funkcjonowania planu ogólnych preferencji taryfowych (GSP+), w szczególności w odniesieniu do stosowania bądź niestosowania tego mechanizmu wobec Sri Lanki i Kolumbii.
W pierwszym przypadku mieliśmy do czynienia z szeregiem błędów - w tym niektórymi poważnymi - jakie popełniła Sri Lanka, kraj, w odniesieniu do którego istnieją okoliczności łagodzące, wynikające z faktu, że w tym kraju właśnie zakończyła się bardzo długa wojna domowa przeciwko straszliwej organizacji terrorystycznej. Moim zdaniem Komisja działała dość pochopnie w tym przypadku, co szybko doprowadziło do propozycji zawieszenia funkcjonowania planu GSP+. Jednakże Sri Lanka nie dysponowała "obrońcami” - o ile możemy tak to nazwać - w Radzie, zatem decyzja została podjęta. Jeżeli chodzi o Parlament Europejski, to nie miał on nic do powiedzenia; nikt nie zapytał nas o zdanie.
W drugim przypadku mamy do czynienia z krajem, który musi walczyć w strasznej wewnętrznej wojnie partyzanckiej i w którym dochodziło do poważnych naruszeń praw człowieka, w tym częstych zabójstw przedstawicieli związków zawodowych. Jak dotąd Komisja nie przyjęła stanowiska w sprawie harmonogramu wszczęcia postępowania, a w rzeczywistości w dalszym ciągu realizowała ścieżkę porozumienia o wolnym handlu, z czym osobiście się zgadzam. Jak wiemy, w Radzie mamy do czynienia z rządami, które bardzo aktywnie bronią interesów władz kolumbijskich, a w tym przypadku również Parlament Europejski nie miał nic do powiedzenia; nikt nie zapytał Parlamentu o zdanie, chociaż nieomal codziennie jest on zmuszony do wysłuchiwania opinii innych.
W obu przypadkach nie przeprowadzono oceny wpływu ewentualnego zawieszenia w dziedzinie zatrudnienia i gospodarki. A jednak w tym całym braku logiki istnieje jeden element wspólny: marginalna rola Parlamentu Europejskiego. A przecież te decyzje mają charakter zdecydowanie polityczny, a nie techniczny, a to moim zdaniem niedopuszczalne. Z tego względu, jeśli weźmiemy pod uwagę wygaśnięcie rozporządzenia w 2011 roku, potrzebujemy nowego rozporządzenia, i uważam, że te dwa konkretne przykłady dobitnie o tym świadczą. W międzyczasie korzystne byłoby jednak przedyskutowanie, co działo się w tych konkretnych krajach w ostatnich miesiącach.
Na przykład dobrze byłoby się dowiedzieć, jakie limity naruszeń praw człowieka muszą być w opinii Komisji przekroczone, zanim rozpocznie ona dochodzenie w Kolumbii czy innym kraju oraz jakie konkretne kroki powinien podjąć rząd Sri Lanki w celu rezygnacji z zawieszenia, takie jak choćby zniesienie stanu wojennego.
Panie komisarzu, zwracamy się o następujące sprawy: nowy wniosek, w terminie do czerwca, o ile to możliwe; jasne kryteria dotyczące kwalifikowalności krajów beneficjentów, przy jednoczesnym pamiętaniu, że GSP jest instrumentem polityki rozwojowej i że na liście znajdują się pewne kraje, które - szczerze mówiąc - nie są w rzeczywistości krajami rozwijającymi się; podpisanie i stosowanie 27 konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy w krajach beneficjentach; przejrzystość zasad w sprawie ich postępowania; system umożliwiający ocenę wpływu GSP; oraz komunikat do Parlamentu. Jak wspomniał już pan poseł Martin, Parlament powinien być w pełni włączony w przypadku zawieszenia, ponieważ jest to - powtarzam - decyzja o wyraźnie politycznym charakterze.
Nicole Kiil-Nielsen
Panie przewodniczący! Nasza dzisiejsza debata wynika z trzech kwestii dotyczących planu ogólnych preferencji taryfowych.
Po pierwsze, obecne rozporządzenie wygasa 31 grudnia 2011 r. Aby umożliwić Parlamentowi Europejskiemu skorzystanie z uprawnień przysługujących mu na mocy traktatu lizbońskiego, Komisja powinna przekazać nam nowy projekt rozporządzenia najpóźniej do czerwca 2010 roku.
Po drugie, sposób funkcjonowania planu ogólnych preferencji taryfowych (GSP+) jest daleki od doskonałości. Kto podejmuje decyzję w sprawie listy krajów beneficjentów i na podstawie jakich kryteriów? To niesłychane! Kto faktycznie monitoruje realizację 27 międzynarodowych konwencji dotyczących kwestii społecznych i ochrony środowiska, które są warunkiem uzyskania statusu beneficjenta planu GSP+? Nie wiemy.
Jakie efekty przyniósł plan GSP+? Czy spowodował on zrównoważony rozwój, dywersyfikację produkcji i stworzenie godnego zatrudnienia, czy też raczej szybki wzrost liczby umów krótkoterminowych, zwiększenie się liczby porzuconych gospodarstw rolnych i koncentrację dużych holdingów, których działalność ukierunkowana jest na eksport? Nie mamy pojęcia.
Z tego względu konieczna jest dogłębna reforma rozporządzenia, aby zapewnić kontrolę demokratyczną i zapewnić, by podejmowane działania faktycznie przyniosły oczekiwane rezultaty.
Jednakże faktyczną przyczyną odbywającej się dziś wieczorem debaty jest godny ubolewania przypadek Kolumbii. Do dnia dzisiejszego Komisja odmawiała wszczęcia postępowania dotyczącego bardzo poważnych naruszeń praw człowieka w tym kraju. Jednakże w rozporządzeniu przewidziano przeprowadzenie takiego rozporządzenia.
Jeśli uwzględnimy wartości wyznawane przez Unię Europejską, to niewyobrażalne, że dbając o zyski naszych przedsiębiorstw ponadnarodowych w sektorach mlecznym, samochodowym, farmaceutycznym, telekomunikacyjnym i bankowym UE miałaby zrezygnować z warunkowego charakteru GSP, a w kilku ostatnich dniach pośpiesznie podjąć decyzję o porozumieniu z Kolumbią o wolnym handlu. To śmiertelny cios dla kolumbijskich związków zawodowych, małych gospodarstw rolnych i konsumentów oraz dla krajowej produkcji przemysłowej Kolumbii.
Joe Higgins
autor. - Panie przewodniczący! Od 1971 roku istnieje system, na mocy którego UE gwarantuje preferencyjne traktowanie handlu z niektórymi krajami. Ma to być mechanizm likwidacji nierównowagi handlowej miedzy uprzemysłowionymi krajami kapitalistycznymi a uboższymi krajami świata, jak również wkład do zrównoważonego rozwoju.
Panie komisarzu! Czy zgodzi się pan, że w tym kontekście naprawdę fatalnym błędem było to, iż porozumienia handlowe UE przynosiły korzyści przede wszystkim korporacjom ponadnarodowym, mającym siedzibę w UE, które wykorzystywały swoje przeważające zasoby do rozprawienia się z małymi producentami lokalnymi w wielu uboższych krajach, powodując poważne zakłócenia, obejmujące utratę lokalnych miejsc pracy i szkody w środowisku naturalnym? Czy nie takie jest prawdziwe znaczenie strategicznego dokumentu Komisji "Globalny wymiar Europy: konkurowanie na światowym rynku”, opublikowanego zaledwie trzy lata temu?
Ponadto, panie komisarzu, jaką nadzieję mogą mieć pracownicy w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej, skoro pańska Komisja zaledwie w ostatnich tygodniach tchórzliwie ugięła się przed kryminalną spekulacją rozbójniczych zarządców funduszy hedgingowych, dążących do błyskawicznego osiągnięcia ogromnych zysków poprzez skandaliczną spekulację przeciwko euro, a w szczególności przeciw Grecji? A pan wydał grecką klasę pracującą i greckich ubogich na pastwę tych pasożytów - a w rzeczywistości kryminalistów. Jaką nadzieję w tej sytuacji mają ubodzy i pracownicy poza granicami Europy?
Teraz pojawia się pytanie, w jaki sposób Komisja UE ocenia, czy państwa korzystające z preferencyjnych porozumień handlowych z UE chronią prawa pracownicze i prawa człowieka. Proszę nam to powiedzieć.
I w jaki sposób mogą państwo utrzymywać stosunki z rządem Kolumbii, gdzie w dość oczywisty sposób agencje kontrolowane przez rząd, w szczególności armia, są stale winne najohydniejszych zbrodni, jak okazało się niedawno w przypadku przerażającego odkrycia masowego grobu niewinnych ofiar morderstw w La Macarena?
I wreszcie, jakie jest aktualne stanowisko Komisji w zakresie dalszego funkcjonowania planu GSP+ w odniesieniu do Sri Lanki, jeśli uwzględnimy fakt, że po wyborach polityka rządu pana Rajapaksy jest w dalszym ciągu wymierzona w prawa człowieka i prawa pracownicze w tym kraju?
Syed Kamall
zastępujący autora. - Panie przewodniczący! Sądzę że wszyscy rozumiemy, że jednym z celów planu GSP było włączenie uboższych krajów świata do systemu handlu światowego. Przyznawanie preferencyjnego traktowania było postrzegane jako korzystny sposób likwidowania niektórych nierówności handlowych między krajami bogatszymi a uboższymi.
Jako osoba mająca wielu przyjaciół i krewnych w wielu spośród tych uboższych krajów uważam, że nie musimy spoglądać poza rządy wielu spośród tych krajów: problemy słabego rządzenia; monopole państwowe i skorumpowane rządy, które uniemożliwiają przedsiębiorcom tworzenie bogactwa w tych krajach; fakt, że mają oni trudności z importem materiałów niezbędnych do tworzenia wartości dodanej i bogactwa; jak również fakt, że wielu obywatelom tych krajów odmawia się dostępu do dóbr i usług, które tutaj w UE i w wielu bogatszych krajach traktujemy jako naturalne.
Powinniśmy również uznać, że najlepszą metodą udzielenia pomocy ludziom, aby wydobyli się z biedy, jest wspieranie przedsiębiorców. Przedsiębiorcy stworzą miejsca pracy, stworzą bogactwo i wydobędą ubogich z biedy.
Podczas niedawnych negocjacji dotyczących umów o partnerstwie gospodarczym wielu posłów, reprezentujących pełne spektrum polityczne, wyrażało zaniepokojenie uniwersalnym podejściem Komisji do takich umów.
W jednym przypadku, w który byłem zaangażowany, urzędnik Komisji, pytany na posiedzeniu komisji, stwierdził, że umowy o partnerstwie gospodarczym nie dotyczą tylko handlu; odnoszą się one również do integracji regionalnej i eksportu modelu UE. Kiedy jednak zapytaliśmy, czy możliwe byłoby przyznanie jako alternatywy planu GSP+ niektórym krajom AKP wyrażającym konkretne obawy, powiedziano nam, że to niemożliwe, ponieważ naruszają one niektóre konwencje i z tego względu nie kwalifikują się do GSP+.
W przyszłości z pewnością powinniśmy zadbać o bardziej elastyczne podejście do stosowania przez nas GSP+, być może jako rozwiązania alternatywnego wobec umów o partnerstwie gospodarczym. Możemy podejść do tego na wiele sposobów. Możemy na przykład nałożyć sankcje na kraje, które nie spełniają standardów, bądź możemy włączyć się w trwający dialog w celu zapewnienia, aby warunki w tych krajach uległy poprawie, oraz zrozumieć, że nie od razu Rzym zbudowano, jak również nie od razu powstały wybitne wysokie standardy europejskie. Nadszedł czas, aby się zaangażować i raczej pomóc przedsiębiorcom w krajach rozwijających się, niż nadmiernie upolityczniać ten problem.
Karel De Gucht
komisarz. - Panie przewodniczący! Istniejący plan GSP wygasa 31 grudnia 2011 r. Komisja pracuje już nad zasadniczą aktualizacją i przeglądem istniejącego planu. W kolejnych dniach bieżącego miesiąca rozpocznę szeroko zakrojone konsultacje publiczne w sprawie możliwych usprawnień i zmian, po których nastąpi ponowna szczegółowa ocena wpływu. Z tego względu można oczekiwać, że wniosek Komisji dotyczący kolejnego rozporządzenia będzie gotowy w pierwszym kwartale 2011 roku. Wniosek zostanie oczywiście poddany zwykłej procedurze prawodawczej, która może trwać o wiele dłużej niż do terminu wygaśnięcia obecnego planu, czyli 31 grudnia 2011 r.
Zgodzą się z państwo ze mną, że musimy uniknąć sytuacji, w której beneficjenci planu GSP utracą swoje wszystkie przywileje 1 stycznia 2012 r. Z tego względu równolegle z zainicjowaniem tych istotnych prac przygotowawczych nad nowym planem GSP przedłożymy wniosek dotyczący wydłużenia okresu obowiązywania obecnego rozporządzenia, gwarantujący ciągłość do czasu ustanowienia nowego planu. To powinno dać państwu czas na poważną pracę nad kolejnym planem, a jednocześnie zagwarantować, by beneficjenci GSP nie pozostali na lodzie. Powinni państwo otrzymać ten dokument w kwietniu.
Przyjąłem do wiadomości państwa pytania dotyczące wszystkich obaw odnoszących się do sposobu monitorowania przez Komisję, czy kraje beneficjenci przestrzegają obecnych kryteriów stosowania GSP+. Podstawowym kryterium planu GSP+ jest ratyfikacja i skuteczna realizacji 27 konwencji międzynarodowych w dziedzinie praw człowieka, podstawowych standardów pracowniczych, zrównoważonego rozwoju i dobrego rządzenia. Zadaniem Komisji jest dokładne monitorowanie przestrzegania tych kryteriów przez wszystkie kraje beneficjentów.
Komisja jest zobowiązania do realizowania planu GSP w sposób sprawiedliwy i obiektywny - i czyni to w sposób zdecydowany. W tym kontekście nasz monitoring i ocena skutecznej realizacji postanowień planu GSP+ opierają się w możliwie jak największym stopniu na odkryciach i sprawozdaniach takich organizacji międzynarodowych, jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, MOP i inne właściwe agencje, jak również na mechanizmach monitorowania zawartych w samych konwencjach.
Gwarantuje to jednoznaczny i bezstronny proces przeglądu. Monitorowanie jest również wsparte przez dwustronny dialog, jaki Komisja prowadzi z krajami beneficjentami GSP+ w sprawie kwestii realizacyjnych. Jeżeli w takich sprawozdaniach znajdują się informacje, że nie przestrzega się w pełni kryteriów GSP, rozporządzenie wdrażające GSP zawiera możliwość podjęcia przez Komisję dochodzenia służącego wyjaśnieniu sytuacji faktycznej i zaproponowania odpowiednich działań.
To narzędzie dochodzeniowe jest poważnym instrumentem, który powinien być wykorzystywany w takich przypadkach, kiedy jest to uzasadnione sytuacją, jednak wszczęcie dochodzenia nie jest krokiem, który należy podejmować pośpiesznie, ponieważ może to mieć wpływ na nasze szersze stosunki z krajem partnerskim. Proszę pomyśleć na przykład o niedawnym przypadku Sri Lanki.
Ponieważ celem planu GSP+ jest stworzenie zachęt dla krajów, aby przestrzegały międzynarodowych standardów dobrego rządzenia, krajom GSP+ należy w pierwszej kolejności dać możliwość udowodnienia realizacji celów określonych w GSP+, ich gotowości do współpracy z międzynarodowymi organami monitorującymi oraz naprawienia stwierdzonych błędów.
To podejście pozwala docenić kraje za kroki już przez nie podjęte i jest zgodne z naszym zasadniczym podejściem, które leży u podstaw GSP+, polegającym na tworzeniu zachęt.
Chętnie podejmę z państwem debatę w sprawie przyszłości planu GSP, a w szczególności GSP+. W trakcie przygotowań do przeglądu obecnego planu, co obejmie również kryteria GSP+ i monitorowanie ich przestrzegania, zagadnienia poruszone przez Parlament Europejski zostaną starannie wzięte pod uwagę.
Ponieważ ten przegląd będzie odbywać się zgodnie ze zwykłą procedurą prawodawczą, Parlament Europejski będzie miał taki sam udział w decydowaniu o ostatecznym kształcie planu GSP, jak Rada.
Laima Liucija Andrikienė
w imieniu grupy PPE. - Panie przewodniczący! Na podstawie tego, co powiedział nasz kolega, pan poseł Daniel Caspary, którego w pełni popieram, chciałabym zwrócić uwagę na kilka zagadnień. Po pierwsze, wejście w życie traktatu lizbońskiego na wiele sposobów zmienia rolę Parlamentu w kształtowaniu polityki handlowej UE. GSP to jedna z tych dziedzin, w których Parlament będzie miał więcej do powiedzenia i większe możliwości wywierania wpływu.
Panie komisarzu! Chciałabym pana zachęcić do łaskawego spojrzenia na zwiększoną rolę Parlamentu w nadzorowanej przez pana dziedzinie. Z tego względu wzywam pana do konsultowania z Parlamentem konkluzji dotyczących przeglądu listy beneficjentów planów GSP i GSP+.
Po trzecie, Parlament powinien zostać zaangażowany również w proces monitorowania, czy beneficjenci przestrzegają 27 konwencji MOP i ONZ - nie tylko je ratyfikują, ale również faktycznie realizują. Komisja powinna przynajmniej konsultować się z Parlamentem w tych kwestiach, a oczywiście naszym obowiązkiem jako Parlamentu jest zagwarantowanie opracowania mechanizmów w naszych właściwych organach, naszych komisjach, służących włączeniu się do takiego monitoringu. Chciałabym na koniec przypomnieć apel wystosowany w projekcie rezolucji, nad przyjęciem której będziemy jutro głosować. Komisja powinna możliwie jak najszybciej przygotować projekt nowego rozporządzenia.
Na koniec, co nie najmniej ważne: nie zgadzam się z tym, o czym mówiło kilkoro posłów w sprawie Kolumbii. Kolumbia jest jednym z wielu krajów regionu i nie możemy zapomnieć o korzystnym rozwoju sytuacji, osiągnięciach w dziedzinie praw człowieka i sytuacji obrońców praw człowieka w tym kraju. Nie ma potrzeby wytykania palcem tego szczególnego kraju, skoro nasza rezolucja dotyczy nowego rozporządzenia i potrzeby przyjęcia nowego rozporządzenia.
Vital Moreira
Panie przewodniczący, panie komisarzu! Cieszę się, że mogliśmy usłyszeć z ust pana komisarza De Guchta zapewnienie, iż niedługo Komisja przedłoży Parlamentowi wniosek prawodawczy dotyczący zmiany planu ogólnych preferencji taryfowych, aby w procesie prawodawczym zapewnić odpowiednią ilość czasu na uniknięcie wygaśnięcia obecnego planu ogólnych preferencji taryfowych, którego okres obowiązywania upływa z końcem następnego roku.
Należy zmienić ten plan. W pierwszym rzędzie jest to instrument pomocy rozwojowej, dający krajom uprzywilejowany dostęp do rynku europejskiego, bez jakiejkolwiek wzajemności. Po drugie, przedmiotowy plan jest również narzędziem poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka i dobrego rządzenia w tych krajach, jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że jego przyznanie jest uzależnione od warunków, które muszą spełnić kraje beneficjenci.
Z tych dwóch przyczyn Unia Europejska musi odnowić funkcjonowanie tych dwu instrumentów, które oddają handel na potrzeby rozwoju i praw człowieka. Nawet w takiej sytuacji w procesie odnowy należy skorzystać z oceny efektów poprzedniego okresu.
Z drugiej strony nowe rozporządzenie powinno spełniać następujące wymogi, oparte na dotychczasowej praktyce. Po pierwsze, przyznanie planu ogólnych preferencji taryfowych powinno mieć charakter tymczasowy, umożliwiający ich wycofanie, kiedy nie będą już potrzebne. Po drugie, konieczne jest pogłębienie i ulepszenie metod różnicowania i wyboru krajów beneficjentów, na podstawie poziomu rozwoju każdego z nich i jego konkurencyjności zagranicznej. Po trzecie i ostatnie, należy ulepszyć mechanizmy monitorowania zgodności z wymogami odnoszącymi się do planu ogólnych preferencji taryfowych, szczególnie odnoszące się do przestrzegania praw człowieka.
Wreszcie, panie komisarzu, dobrze się stało, że stanowisko Parlamentu zostało uwzględnione od początku procesu prawodawczego.
Georgios Papastamkos
(EL) Panie przewodniczący! Wynikające z planu ogólnych preferencji taryfowych i będące odstępstwem od stosowanej przez Światową Organizację Handlu klauzuli największego uprzywilejowania traktowanie musi być ukierunkowane; inaczej mówiąc, powinno być zaakceptowane przez kraje rozwijające się, ponieważ ich potrzeby są większe. Nowa lista krajów beneficjentów powinna odzwierciedlać faktyczną sytuację gospodarczą i konkurencyjną krajów rozwijających się.
Ponadto brak rozróżnienia między krajami rozwijającymi się w ostatecznym rozrachunku działa na niekorzyść najmniej rozwiniętych krajów. Rozsądne jest, aby przed planowanym przeglądem przeprowadzić ocenę, jaki wpływ miał plan na kraje beneficjentów w trakcie poprzedniego okresu stosowania.
Polityka handlowa, w szczególności uzależnienie handlu od spełnienia warunków, niewątpliwie może przyczynić się do efektywniejszego rządzenia w skali światowej poprzez stosowanie miękkiej siły. Tworząc zachęty, może przyczynić się do wspierania społecznego wymiaru globalizacji w szerokim rozumieniu: godnego zatrudnienia, realnego rozwoju i odpowiedzialności demokratycznej.
Parlament Europejski powinien mieć możliwość kreatywnego udziału w ramach nowego, zmienionego planu i skutecznego monitorowania realizacji umów przez kraje beneficjentów.
Bernd Lange
(DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Wszyscy wiemy, że GSP to bardzo dobry plan, a GSP+ to bardzo dobry plan. Musimy również zapewnić wydłużenie jego obowiązywania i w tym celu potrzebujemy pańskiego wniosku, umożliwiającego przeprowadzenie odpowiedniej debaty w Parlamencie. Zatem, panie komisarzu, proszę przyspieszyć bieg spraw.
Nawet w przypadku planu GSP+ być może uda się nam wprowadzić kilka usprawnień. W tym kontekście chciałbym zgłosić pięć uwag dotyczących zagadnień, w których być może potrafimy wprowadzić dalsze poprawki. Po pierwsze, kto określa, w jaki sposób faktycznie realizowane jest tych 27 standardów - chodzi nie tylko o uznawanie ich w praktyce, ale o formalną realizację? Czy jest to zadanie wyłącznie MOP, czy też nie potrzebujemy komitetu oceniającego, służącego udzieleniu konkretnego wsparcia w procesie wdrażania?
Po drugie, w jaki sposób angażujemy społeczeństwo obywatelskie? Chciałbym, aby w procesie oceny realizacji GSP+ uwzględniono koordynację społeczeństwa obywatelskiego w przedmiotowym kraju, podobnie jak to właśnie uzgodniliśmy w umowie z Koreą Południową.
Po trzecie, kto właściwie wszczyna dochodzenia w przypadku wykrycia jakichkolwiek problemów? W tej sprawie należy zaangażować Parlament, ponieważ wydaje mi się, że w Radzie dochodzą do głosu inne interesy, niż faktyczne przeprowadzenie dochodzenia. W tej sprawie Parlament również powinien wszczynać dochodzenia.
Z pewnością potrzebujemy również wyraźnego planu dalszych działań, które mamy zamiar podjąć, jak również jaśniejszych schematów wycofania się, ale być może będziemy w stanie szczegółowo to omówić innym razem.
Thomas Mann
(DE) Panie przewodniczący! Plan GSP gwarantuje przywileje handlowe przede wszystkim krajom rozwijającym się i gospodarkom wschodzącym. Wiele udało się osiągnąć dzięki tej nowoczesnej metodzie pomocy rozwojowej, zaczynającej się od zmniejszenia ceł a sięgającej aż po zwolnienia celne na rynkach krajów uprzemysłowionych. Celem szczególnego porozumienia w sprawie GSP+ jest doprowadzenie do wdrożenia standardów społecznych i ekologicznych. Jest to również przyczyna zwiększenia się liczby sygnatariuszy konwencji ONZ i MOP.
Niemniej jednak, panie komisarzu, w jaki sposób Komisja kontroluje realizację tych kryteriów? Czy przywileje konsekwentnie znosi się w przypadku eksportu towarów wytworzonych z wykorzystaniem pracy przymusowej lub niewolniczej, odkrycia niegodnych praktyk handlowych lub braku gwarancji nadzoru nad surowcami? Ponadto czy poprawa w zakresie praw człowieka, jaką ma się zamiar osiągnąć za pomocą GSP+, nie powinna ostatecznie obejmować również większych krajów? Mam na myśli na przykład Chiny. Wszystkie nasze rezolucje, demonstracje i negocjacje dwustronne między UE a Chinami nie spowodowały poprawy sytuacji w dziedzinie praw człowieka. W efekcie jutro, w Międzynarodowym Dniu Solidarności z Tybetem, na ulice wyjdą setki tysięcy ludzi, a flagi tybetańskie zawisną w dziesiątkach tysięcy miast i społeczności Unii Europejskiej. Wyrazimy naszą solidarność z ludźmi walczącymi o swoją autonomię kulturową, językową i religijną.
Panie komisarzu! Czy zgadza się pan z opinią, że standardy praw człowieka, społeczne i ochrony środowiska muszą zostać skreślone z postanowień szczególnych i włączone do wykazu kryteriów GSP? Współpraca z naszymi partnerami nie może ograniczać się do kwestii wyłącznie gospodarczych.
Gianluca Susta
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! To istotna możliwość potwierdzenia przede wszystkim znaczenia planu ogólnych preferencji taryfowych. Zarówno podstawowy plan GSP, jak i plan GSP+, które są powiązane z inicjatywą "Wszystko oprócz broni”, przyczynia się do ograniczenia ubóstwa, w pełnej zgodności z podstawowym zobowiązaniem do zagwarantowania przestrzegania praw człowieka. To właśnie takie naruszanie tych podstawowych zasad współżycia skłoniło niedawno Unię Europejską do zlikwidowania korzyści wynikających z preferencyjnych ceł wobec Sri Lanki, po przeprowadzeniu przez Komisję szczegółowego dochodzenia.
Jednakże nowe ramy instytucjonalne powinny w pełni uwzględniać Parlament w procesie prawodawczym, służącym zmianie istniejącego prawodawstwa. Z tego względu mamy nadzieję, że obejmie to pełny przegląd rozporządzenia, zgodnie ze zwykłą procedurą, ponieważ ma ono kilka wad, między innymi dotyczących samej kwestii dochodzeń. Kolejnym krokiem będzie wspólna rezolucja.
Skuteczność rozporządzenia jest uzależniona od jego wiarygodności, obiektywności kryteriów, na których się opiera, oraz konsekwencji w jego stosowaniu. W Europie, w której większość obywateli nie zgadza się z eksportowaniem demokracji na celowniku broni, handel i pomoc związana z handlem stanowią istotne narzędzia rozpowszechniania zasad współżycia opierających się na poszanowaniu podstawowych praw człowieka. Mamy obowiązek nie popadać w obojętność - co byłoby błędem - ale również unikać dokonywania pośpiesznych sądów o niektórych podmiotach, sądów, które brzmiałyby jak nieodwołalne wyroki, jak to ma miejsce w przypadku Kolumbii.
Właśnie z tego względu nie czuję się w stanie poprzeć nieomal jednostronnych, nieelastycznych postaw wobec tego czy innego kraju, ale zdecydowanie popieram potrzebę rozszerzonego monitorowania wszystkich problematycznych sytuacji, w duchu obowiązującego prawodawstwa i zgodnie z literą przepisów, na których chcemy oprzeć wymagany przez nas przegląd prawodawstwa.
Christofer Fjellner
(SV) Panie przewodniczący! Omawiany dzisiaj plan ogólnych preferencji taryfowych to niezwykle korzystny i istotny instrument, ponieważ ułatwia on niektórym spośród prawdopodobnie najuboższych krajów świata realizowanie eksportu do Europy i handlu z nią. Wiele krajów europejskich w ten sposób doszło do swojego bogactwa, dlatego istotne jest, abyśmy rozszerzyli ten proces na inne kraje.
W takiej debacie jak ta, jak również w trakcie zbliżających się prac w ramach przeglądu planu ogólnych preferencji taryfowych musimy pomyśleć o podstawowym zadaniu i podstawowym celu planu ogólnych preferencji taryfowych, jakim jest zwalczanie ubóstwa, i na nim się skupić. Handel jest zdecydowanie najskuteczniejszym sposobem zwalczania ubóstwa i napędzania wzrostu gospodarczego, i istotne jest, abyśmy o tym pamiętali.
Oczywiście plan ogólnych preferencji taryfowych jest również dobrym sposobem wywarcia presji na kraje, aby skłonić je do przestrzegania porozumień i konwencji międzynarodowych, jak również zobowiązań dotyczących praw człowieka i tak dalej. Nie możemy jednak zapominać, że celem jest rozwój. Oczywiście UE musi być w stanie odmówić preferencyjnego traktowania bądź zrezygnować z niego wobec krajów, które nie realizują swoich zobowiązań, ale powinniśmy pamiętać, że stąpamy po cienkiej linie. Krajowi, któremu odmówi się większej swobody handlowania i nowych możliwości eksportowych, nie będzie ani trochę łatwiej spełnić zobowiązania i żądania, jakie wobec niego wysuwamy.
Istnieje tu związek: korupcja, kiepskie warunki pracy i nieprzestrzeganie praw człowieka przyczyniają się do ubóstwa, ale ubóstwo utrudnia również walkę z korupcją, problemami w dziedzinie praw człowieka i złymi warunkami pracy. Chciałbym znać stanowisko Komisji w sprawie ustępu 22, inaczej mówiąc w sprawie ryzyka, że zniesienie preferencji celnych utrudni tym krajom rozwiązanie takich problemów, jak złe warunki pracy.
Chciałbym również zauważyć, że obecnie domagamy się, aby szereg krajów ratyfikowało 27 konwencji MOP i ONZ oraz je w pełni wdrożyło. Chciałbym zapoznać się z faktyczną analizą, czy wszystkie państwa członkowskie UE w pełni wdrożyły i ratyfikowały te konwencje MOP i ONZ. Uważam za co najmniej mało prawdopodobne, aby wszystkie one zostały w pełni wdrożone, i powinniśmy o tym pamiętać, zanim zaczniemy stawiać żądania wobec innych.
Rareş-Lucian Niculescu
(RO) Mam proste pytanie do pana komisarza. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 732/2008 kraje, które chcą uzyskać preferencyjne warunki w ramach planu GSP+, mają możliwość złożenia wniosków do końca kwietnia bieżącego roku. Uwzględniając fakt, że zbliża się ten termin, chciałbym zapytać pana komisarza, czy dysponuje on informacją, które państwa złożyły jak dotąd wnioski i czy powinniśmy przyznać preferencyjne warunki jakimś nowym państwom, kiedy będziemy przygotowywać się do zmiany wymaganych kryteriów. Popieram również tych kolegów i koleżanki posłów, którzy podkreślali, że należy konsultować się z Parlamentem Europejskim przy stosowaniu planu ogólnych preferencji taryfowych.
Dziękuję.
Karel De Gucht
komisarz. - Panie przewodniczący! Pojawiło się kilka pytań dotyczących Sri Lanki i Kolumbii oraz tego, dlaczego w jednym przypadku zdecydowaliśmy się przeprowadzić dochodzenie i podjąć decyzję, a w drugim - nie.
W przypadku Sri Lanki uwagę Komisji zwróciły ogólnodostępne sprawozdania i oświadczenia Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak również pochodzące z innych właściwych źródeł, w tym od organizacji pozarządowych, świadczące o tym, że Sri Lanka nie realizuje skutecznie wielu konwencji w dziedzinie praw człowieka, w szczególności Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania oraz Konwencji praw dziecka.
Jednakże w przeciwieństwie do Kolumbii ogólne podejście Sri Lanki polegało na zaprzeczaniu istnieniu problemów i braku współpracy z Komisją na jakimkolwiek etapie dochodzenia.
W przypadku Kolumbii wyniki monitoringu prowadzonego przez ONZ i MOP pokazują, że istnieją znaki zapytania dotyczące zakresu skutecznej realizacji niektórych konwencji ONZ i MOP, ale wyraźnie również widać, że Kolumbia zaangażowała się w działalność organów MOP i ONZ i dokonała zasadniczych zmian swojego systemu prawnego oraz że rząd podejmuje działania służące zmianie prawodawstwa i usprawnienia rzeczywistej realizacji. We współpracy z ONZ i MOP na bieżąco toczy się dialog.
W odniesieniu do pytania zadanego przez pana posła Moreirę chciałbym powiedzieć, że w procesie przeglądu rozporządzenia wdrażającego GSP pracujemy nad znalezieniem równowagi między różnymi zgłoszonymi tutaj wnioskami. Zostaliśmy poproszeni, aby zrobić to jak najszybciej, i tak uczynimy. Zwrócono się do nas o przygotowanie oceny wpływu, a dane dotyczące GSP za 2009 rok otrzymamy dopiero w czerwcu bieżącego roku, po czym nastąpią oczywiście konsultacje z Parlamentem.
Chciałbym również przypomnieć o złożonym przeze mnie zobowiązaniu na forum Komisji Handlu Międzynarodowego w czasie mojego przesłuchania i później, dotyczącego dostarczenia harmonogramu naszych wniosków prawodawczych, które zostaną przedłożone komisji w najbliższych miesiącach. Jak państwo wiedzą, mamy się jutro spotkać. Spróbujemy wspólnie wypracować coś, co w jak największym stopniu umożliwi Parlamentowi całkowicie otwarte przedyskutowanie różnych spraw, w tym nowego rozporządzenia w sprawie planu GSP i systemu przejściowego, który powinien zostać wdrożony już w kwietniu.
Przewodniczący
Otrzymałem dwa projekty rezolucji, złożone zgodnie z art. 115 ust. 5 Regulaminu.
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w środę, 10 marca 2010 r.
