Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op 19 juli 1996 werd onderbroken, te zijn hervat.

In memoriam
De Voorzitter
Collega's, het is mijn droeve plicht u mee te delen dat onze collega Ken Stewart op maandag 2 september overleden is. De heer Stewart was sinds 1984 lid van het Europees Parlement voor Merseyside West. Hij was lid van de socialistische fractie en van de commissies vervoer en verzoekschriften. Tijdens de tweede wereldoorlog diende hij in het Britse leger, waarvoor hij verschillende onderscheidingen kreeg. Na de oorlog was hij vele jaren lid van de gemeenteraad van Liverpool. Hij wijdde zich toen met name aan de woningproblemen in die stad.
Wij kennen hem als een onvermoeibare verdediger van de kansarmen en van sociale gerechtigheid. Door zijn oorlogservaringen werd hij een hevige vurige voorstander van vrede. Ik heb namens het Parlement onze deelneming betuigd aan zijn weduwe. Ik verzoek u samen met mij een minuut stilte in acht te nemen.
(Het Parlement neemt een minuut stilte in acht)

Verklaring van het voorzitterschap over de kindermoorden
De Voorzitter
Collega's, dit is een dag van rouw. In dit land zijn onbeschrijflijke misdaden tegen kinderen aan het licht gebracht. We rouwen samen met de mensen in dit land en daarbuiten dat is overvallen door ontzetting en schaamte en we gedenken het ontzettend grote aantal kinderen dat hier en elders door misdadigers wordt ontvoerd en seksueel wordt misbruikt, wordt verkracht en tot prostitutie gedwongen.
Het Europees Parlement kan op een dag als deze niet zwijgen en daarom wil ik u een voorstel doen tot wijziging van de agenda. We zullen eerst zoals gepland beginnen met een mededeling van de Commissie over belangrijke en dringende politieke kwesties, en wel over de reacties van de Europese Unie op de Helms-Burtonwet over handelsbeperkingen. Dan stel ik u voor dat de Commissie, na het overleg met de fracties, vanaf 16.00 uur of om 16.00 uur een verklaring aflegt over het misbruik van kinderen, waarna een kort debat zal volgen.
Ten slotte stel ik u voor om het rapport van de heer Von Wogau over de accijnstarieven dat voor vanavond op de agenda stond uit te stellen tot een volgende vergadering. Voor de rest verandert er niets aan de agenda. Omdat u het klaarblijkelijk allemaal hiermee eens bent, zullen we het zo doen.

Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vorige zitting zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?
(Het Parlement keurt de Notulen goed)

Kranidiotis
Mijnheer de Voorzitter, ik wil het niet hebben over een motie van orde. Ik wens er namens de - Griekse - afgevaardigden, meer in het bijzonder de PASOK-leden, alleen aan te herinneren dat soldaten van het Turkse leger op bevel van het bezettingsbewind in Noord-Cyprus twee ongewapende GrieksCypriotische jongeren koelbloedig hebben vermoord en tientallen anderen hebben verwond, toen ze op 11 en 14 augustus jongstleden het vuur openden op een vreedzame manifestatie in de bufferzone van het eiland.
De actie van de Turkse troepen - en Turkije - is niet alleen in strijd met elk rechtsbeginsel maar ook met de bepalingen van de overeenkomst betreffende de douane-unie die de Unie met het land heeft gesloten. We zijn dan ook van oordeel dat het Parlement zich over deze kwestie moet beraden, het optreden van het Turkse bezettingsleger op Cyprus moet veroordelen en de passende maatregelen moet nemen.

De Voorzitter
Daar zullen we nu echter niet over debatteren!

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de regeling van de werkzaamheden. De Conferentie van voorzitters heeft een reeks wijzigingen op het corrigendum voorgesteld.

Jacob
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling heeft zich inderdaad tegen het verzoek om urgentverklaring van de Raad uitgesproken, omdat dit verzoek ons pas gisterenochtend werd voorgelegd en wij ons bijgevolg in 24 of 48 uur over de hele hervorming van de GMO "rundvlees" en de financiering daarvan moesten uitspreken.
Ik vind integendeel - en dit is ook de reden waarom wij ons tegen de urgentverklaring hebben verzet - dat het nu aan de Raad is een nieuw verzoek in de plenaire vergadering te Straatsburg in te dienen en dit verzoek in drie delen op te splitsen. Zo'n voorstel zouden wij dan opnieuw kunnen bekijken.
(Het verzoek om urgentverklaring wordt verworpen)

Dringende politieke kwesties
De Voorzitter
Aan de orde is de mededeling van de Commissie over dringende en belangrijke politieke kwesties betreffende de maatregelen tegen de Helms-Burtonwet. Het woord wordt gevoerd door Sir Leon Brittan.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, het verheugt mij dat ik de gelegenheid krijg het Parlement toe te spreken over de maatregelen die in verband met de wetHelms/Burton betreffende Cuba zijn genomen. Ik kan misschien terloops ook iets over de voor Iran en Libië bedoelde wet, de zogenaamde wet-D'Amato, zeggen.
Het Amerikaans Congres heeft, zoals het Parlement weet, wetten uitgevaardigd die tot doel hebben derde landen te verplichten het Amerikaanse beleid ten aanzien van de genoemde landen te volgen. Het Congres probeert dat met name te doen door sancties op te leggen aan enkelingen of bedrijven die deze Amerikaanse wetten overtreden. Wij moeten eerlijkheidshalve zeggen dat de Amerikaanse regering eerst tegen deze wetten gekant was, maar dat president Clinton - in het geval van Cuba ingevolge het neerhalen van vliegtuigen door de Cubaanse regering - beide wetten uiteindelijk toch heeft ondertekend.
Van meet af aan, zowel ten tijde van de behandeling van de wetten in het Amerikaans Congres als daarna, heeft de Europese Unie zich - net als buurlanden Canada en Mexico en zelfs de Organisatie van Amerikaanse Staten - krachtig en vastberaden tegen deze wetten verzet. Wij hebben talrijke demarches gedaan, wij hebben net als het Europees Parlement en het Europese bedrijfsleven direct bij het Congres gelobbyd. Waarom hebben wij zo krachtig bezwaar aangetekend? Omdat wij van oordeel zijn dat zowel de wet-Helms/Burton als de wet-D'Amato strijdig zijn met het internationale recht, principieel verkeerd zijn en in de praktijk contraproduktief zijn. Wij delen de bezorgdheid van de Amerikanen over de landen die het doelwit van deze wetten zijn, maar wij vinden het fundamenteel verkeerd dat de Amerikaanse wetgevende macht, in plaats van deze landen aan te vallen, de bondgenoten en naaste vrienden van de Verenigde Staten heeft aangevallen, de bondgenoten en naaste vrienden van de Verenigde Staten de handen in elkaar heeft doen slaan tegen de Verenigde Staten en aldus de positie van de voorstanders van een harde-lijnpolitiek in landen zoals Cuba, Iran en Libië heeft versterkt.
De wetten zijn niettemin in werking getreden. Eerlijkheidshalve zij gezegd dat de Amerikaanse president, ten dele ingevolge onze heftige reacties en verzet, de inwerkingtreding van een deel van de wet-Helms/Burton, namelijk titel 3, heeft uitgesteld door met name de mogelijkheid van particulieren om een aanklacht in te dienen voor zes maanden op te schorten. Ondertussen blijft de eventueel ontstane aansprakelijkheid evenwel toenemen, ook al kunnen er momenteel geen gerechtelijke stappen voor worden ondernomen.
Zoals gezegd, hebben wij uiting gegeven aan onze diepe bezorgdheid. Ondertussen zijn wij echter tot de conclusie gekomen dat het tijd wordt dat we ons niet alleen bezorgd tonen, maar ook iets doen om de belangen van de Europese Unie te beschermen. Met dat doel voor ogen heeft de Commissie in juli een aantal specifieke ideeën aan de Raad Algemene Zaken voorgelegd en ik ben blij te kunnen zeggen dat de Raad Algemene Zaken ons tot op grote hoogte zijn steun heeft betuigd door met grote eensgezindheid een verklaring aan te nemen waarin hij nogmaals bevestigt dat hij democratische hervormingen in Cuba wenst aan te moedigen, maar waarin hij tevens opnieuw uiting geeft aan zijn diepe bezorgdheid over de wet-Helms/Burton. De Raad gaf bovendien een aantal maatregelen aan die de Europese Unie in antwoord op deze wetgeving zou kunnen nemen: een beroep doen op het WTO-panel - wij zijn al aan de raadplegingsprocedure begonnen; de voor de binnenkomst van VS-burgers in de Europese Unie geldende procedures wijzigen; maar bovenal wetten invoeren om de exterritoriale effecten van de Amerikaanse wetten te neutraliseren en een lijst opstellen van de bedrijven en de enkelingen die uit hoofde van deze wetten beroep tegen communautaire bedrijven hebben ingesteld.
De Commissie heeft meteen op dit besluit van de Raad gereageerd en heeft al een voorstel voor een communautaire anti-boycotwet ingediend die zou resulteren in de nietigverklaring van op deze wetten gebaseerde klachten wat het Europese recht betreft, maar ook in het verkrijgbaar maken van schadeloosstelling als er in Amerikaanse rechtbanken schadeloosstelling is verkregen van Europese bedrijven. Deze wetgeving zou het bijvoorbeeld mogelijk maken dat een Europees bedrijf dat in de Verenigde Staten voor het gerecht werd gedaagd, in een willekeurig land van de Europese Unie schadeloosstelling verkrijgt van het bedrijf dat in de Verenigde Staten gelijk heeft gekregen. Om één voorbeeld te noemen: als het om een Duits bedrijf gaat en het Amerikaanse bedrijf in Duitsland geen activa heeft, zou het Duitse bedrijf in Spanje, Frankrijk of welk ander EU-land ook een procedure kunnen aanspannen.
De Commissie heeft haar voorstel nog verder uitgewerkt en de Raad bestudeert het nu en bekijkt ook de kwestie van de visa. De Commissie zal binnenkort in het Publikatieblad een mededeling publiceren, waarin zij het publiek verzoekt de informatie te verstrekken die nodig is om de controlelijst op te stellen.
Voorts is er de in augustus ondertekende wet-D'Amato, die enigszins andere problemen stelt. Wij hebben ertegen geprotesteerd en zullen er met klem tegen blijven protesteren. Het is altijd mogelijk de anti-boycotwet tot de wetD'Amato uit te breiden.
Zoals het Parlement weet, heeft de speciale gezant van president Clinton, de voormalige Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie, de heer Stuart Eizenstat, gisteren een ontmoeting met leden van de Commissie externe economische betrekkingen gehad. Vandaag had hij ook een ontmoeting met mijzelf en mijn collega's, de heer Marin en mevrouw Bonino. Zijn belangrijkste boodschap was dat de Verenigde Staten met de Europese Unie willen samenwerken of parallel met de Europese Unie willen werken om te proberen de vooruitzichten voor democratie en eerbiediging van de mensenrechten in Cuba te verbeteren. Hij zei: hoe meer wij erin slagen een internationaal samenwerkingskader tot stand te brengen, hoe gemakkelijker het voor president Clinton zal zijn opnieuw een besluit te nemen zoals zijn - slechts voor zes maanden geldende - besluit van juli tot opschorting van het recht om uit hoofde van titel 3 van de wet-Helms/Burton klachten in te dienen. De heer Eizenstat deed ook een aantal voorstellen voor door de regeringen, NGO's en de particuliere sector te nemen concrete maatregelen.
Ik gaf uiting aan onze wens dat de democratie in Cuba wordt ingevoerd, maar wees er tevens op dat de invoering en bekrachtiging van wetten van het type-Helms/Burton de slechtst denkbare basis is om tussen de Verenigde Staten en Europa tot een waarlijk coöperatieve aanpak van dit probleem te komen. Ik herhaalde onze bezwaren tegen de wet en beklemtoonde dat wij vastbesloten zijn de belangen van de Europese Unie krachtig, vastberaden en met aandrang te verdedigen. Ik zei dat ik zou nadenken over wat de heer Eizenstat had gezegd, dat ik met mijn collega's, de lid-staten en het Europees Parlement overleg zou plegen en dat wij er samen over zouden nadenken of en, zo ja, hoe de Europese Unie op dit initiatief dient te reageren.
Eenzijdig optreden is altijd betreurenswaardig, maar het is wel bijzonder betreurenswaardig dat een land als de Verenigde Staten, waarmee wij zulke nauwe betrekkingen hebben, die weg is ingeslagen. Voor mij, die een aanzienlijk deel van vorig jaar heb gewerkt aan de totstandkoming van het nieuwe transatlantische initiatief en het actieplan om de betrekkingen met de Verenigde Staten aan te halen, is dit des te betreurenswaardiger. Net als alle anderen die hieraan hebben gewerkt, heb ik uit deze ervaring de les getrokken dat onze betrekkingen met de Verenigde Staten brede en veelomvattende betrekkingen zijn en dat het, hoe groot onze verontwaardiging over de wet-Helms/Burton ook is en hoe vastbesloten wij ook moeten zijn om alle stappen te doen die nodig zijn om de Europese belangen te beschermen, ook belangrijk is dat wij deze betrekkingen in hun geheel bekijken.
De initiatieven die tot deze wetten hebben geleid, zijn uitgegaan van het Congres. Daaruit blijkt, als wij even verder kijken dan de huidige problemen, hoe belangrijk deze Vergadering is en hoe belangrijk het is dat het Europees Parlement nauw contact houdt met het Amerikaans Congres om een soortgelijk optreden in de toekomst te voorkomen. Wij moeten het Congres tot een debat overhalen en het doen inzien waarom dergelijke wetten onaanvaardbaar en verwerpelijk zijn voor Europeanen en bijgevolg volslagen contraproduktief zijn voor het bereiken van onze gemeenschappelijke doelstellingen, te weten democratische hervormingen in Cuba en bestrijding van het terrorisme dat zijn oorsprong heeft in Iran en Libië. Ondertussen blijven wij vastbesloten om de Europese belangen te verdedigen en al het mogelijke te doen om het effect van deze wetten teniet te doen en uiteindelijk te bereiken dat ze worden opgeheven.

De Clercq
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat wij het er allemaal eens over zijn dat ten opzichte van de jongste Amerikaanse wetgeving een dubbelspoorbeleid gevoerd moet worden. Ten eerste, ons standpunt krachtig aanhouden en bevestigen omdat wat de Amerikanen beslist hebben en willen toepassen, voor ons onaanvaardbaar is. Ten tweede, de escalatie vermijden. Wij kunnen inderdaad een handelsoorlog met de Verenigde Staten missen als kiespijn. Mijn eerste vraag is dan ook: hoe kan men best die beide doeleinden verzoenen? Is dat mogelijk en op grond van welke middelen, methodes en/of procedures? Tweede vraag: heeft de Commissie de andere getroffen landen, in het bijzonder Canada en Mexico, geraadpleegd? Is een goed gecoördineerde aanpak ter zake mogelijk waarbij dan de zorg voor de democratie en de eerbied voor de regels van het internationaal handelsrecht voorop staan?

Brittan
Ik ben het eens met de door de heer De Clercq aanbevolen aanpak. Het klopt dat wij vastberaden moeten zijn, maar het klopt ook dat de situatie niet mag escaleren. Hoe kunnen wij die beide doeleinden combineren? Het antwoord is dat wij maatregelen moeten nemen die de belangen van de door deze wetten gedupeerde Europese bedrijven rechtstreeks beschermen, maar dat wij ons optreden niet mogen uitbreiden tot gebieden die helemaal niets te maken hebben met deze wetten. Op die manier kunnen wij de twee beginselen waarover de heer De Clercq het had met elkaar verzoenen. Wij hebben Canada en Mexico geraadpleegd. Wij zijn in zekere zin met hen aan het werken. Zij beschikken natuurlijk nog over een ander instrument, namelijk de NAFTA-bepalingen, en zij proberen ook via het NAFTA-mechanisme hun klachten door te zetten. Wij houden nauw contact met hen.

Donnelly, Alan
Ik ben Sir Leon Brittan dankbaar voor zijn verklaring. Het delegatie van het Europees Parlement had eind juli een ontmoeting met het Amerikaans Congres en heeft toen met Congreslid Burton, één van de auteurs van deze wet, gesproken. Ik moet zeggen dat onze gedachtenwisseling met het Congres duidelijk heeft gemaakt dat er, als wij niet uiterst krachtig optreden en als wij geen aan de aard van deze wetten aangepaste maatregelen nemen, in de toekomst nog andere eenzijdige acties van de Verenigde Staten zullen volgen. Hoewel ik het ermee eens ben dat wij ten aanzien van de Verenigde Staten een breed opgezet beleid dienen te voeren, moet ik zeggen dat dit een ernstige overtreding van het internationale recht is. Mijn specifieke vraag aan Sir Leon Brittan is of hij rechtstreeks contact heeft gehad met de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Kan hij ervoor zorgen dat de voorzitter en de leden van het Congres een kopie krijgen van zijn verklaring van vandaag, zodat zij kennis kunnen nemen van ons aanbod tot samenwerking en ons voornemen niet werkeloos toe te zien terwijl de Europese belangen op deze manier door het Amerikaans Congres worden geschaad?

Brittan
Ik ben het met de heer Donnelly eens dat het nodig is dat wij iets ondernemen, niet alleen om de direct aangetaste belangen te beschermen, maar ook om verdere acties te voorkomen. Wij hebben in dit wetgevingsproces herhaaldelijk in verschillende vormen - via demarches, brieven enzovoort - protest aangetekend bij de fractieleiders in het Congres. Het zal mij een groot genoegen zijn ervoor te zorgen dat de fractieleiders in het Congres een kopie krijgen van de verklaring die ik hier vandaag heb afgelegd.

Pex
Voorzitter, ik wil de commissaris complimenteren voor het bewaken van de Europese belangen in deze. Ik zou hem de volgende vraag willen stellen. Voorziet de Commissie in de mogelijkheid voor Europese bedrijven eventuele problemen centraal te melden opdat deze problemen adequaat kunnen worden geïnventariseerd en zo mogelijk opgelost?

Brittan
Dank u voor uw vriendelijke woorden. Wat de betrekkingen met de Europese bedrijven betreft, moet ik zeggen dat wij voortdurend in nauw contact staan met UNICE, de organisatie die wellicht het best in staat is om coördinerend op te treden en de omvang van het probleem te analyseren. Wij hebben natuurlijk ook rechtstreeks contact gehad met een aantal bedrijven, die al zijn getroffen of die vrezen te worden getroffen. Ik zou willen onderzoeken of wij verdere stappen kunnen doen om ervoor te zorgen dat wij een volledig overzicht van de aard van het probleem krijgen. Dat is iets wat wij in de eerste plaats met UNICE moeten bespreken, maar ik ben de heer Pex zeer dankbaar voor zijn constructieve voorstel.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, het is geweldig dat u mij opmerkt, dank u wel! Het huidige beleid van de VS, mijnheer de Commissaris, u hebt het al gezegd, maken de politieke en economische transatlantische betrekkingen als geheel onzeker en dat is des te spijtiger - u wees er al op - gezien de nieuwe hoop die we hadden voor wat betreft de transatlantische agenda. Ik betreur dat ten zeerste en ik benadruk dat ook buitenterritoriale handelingen integraal moeten worden verworpen. Anders wordt de kredietwaardigheid van het internationale recht en van alle internationale organisaties en instanties - ik noem hier alleen maar de VN en natuurlijk de WHO - in twijfel getrokken. Dat kunnen we ons niet permitteren. Dat maakt de internationale politieke en economische stabiliteit onzeker.
Mijnheer de commissaris, wanneer wordt het Parlement officieel belast met de verordening voor een gemeenschappelijke regeling? Ik weet, u hebt het in handen gegeven van de Raad, de vraag moet aan de Raad worden gesteld. Wanneer zal de Raad ons hiertoe opdracht geven?
De tweede vraag: bent u van plan om contact op te nemen met Den Haag?

Brittan
Ik ben het volledig met u eens dat in deze hele kwestie, de aan Europese belangen toegebrachte schade buiten beschouwing gelaten, het exterritorialiteitsbeginsel het meest aan bezwaren onderhevig is. Ik zie in de geschiedenis van de moderne beschaving een trend om geschillen van allerlei aard, maar met name handelsgeschillen, op te lossen door een beroep te doen op internationale instanties zoals de WTO en niet om het recht in eigen handen te nemen. Dat is absoluut cruciaal. Tot zover ben ik het volledig eens met mevrouw Mann. Wij hebben de WTO aangewezen als het voornaamste forum voor het indienen van klachten. Hieraan zij toegevoegd dat het probleem in de OESO-discussies over de investeringsvoorstellen indirect ter sprake is gekomen en dat wij geen enkel ander forum buiten beschouwing zullen laten. Ik heb er al op gewezen dat Canada en Mexico gebruik maken van het NAFTA-forum. Ikzelf weet niet zeker of Den Haag de snelste en doeltreffendste manier zou zijn om iets aan de situatie te doen, maar wij staan open voor alle voorstellen.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, als lid van de afvaardiging van dit Parlement voor de problemen van Cuba heb ik eind juni een bezoek aan het eiland gebracht. Ik zou nu graag iets ten gunste van dit volk willen zeggen door een reeds lang bestaand vooroordeel uit de wereld te helpen: al diegenen die voor Cuba zijn, zijn perse ook aanhangers van Castro; al diegenen die kritiek hebben op Cuba zijn ook tegen het systeem en nu is het zo dat diegenen die tegen Helms-Burton zijn, perse tegen de Verenigde Staten zijn.
Het eigenlijke onderwerp van deze diatribe dient het volk te zijn, dat zowat voor iedereen het gelag betaalt van een situatie die op zijn zachtst gezegd onaanvaardbaar is. Mijnheer de Voorzitter, op Cuba wordt momenteel honger geleden. Het gaat er hier niet over om de gebruikelijke klaagzang te laten horen over het lot van de arme Cubaan. Waar het hier naar mijn gevoel om draait is dat het Europees Parlement moet optreden, ook vanuit economisch oogpunt: het moet inderdaad bescherming bieden aan de Europese ondernemingen die voornemens zijn een activiteit op het eiland te starten, maar met als belangrijkste doel het Cubaanse volk te helpen om uit een situatie te komen waarvan dit volk voor een stuk de oorzaak maar vooral het slachtoffer is.
Ik wil de commissaris dan ook vragen wat hij voornemens is te doen voor de bescherming van de ondernemingen die door de Verenigde Staten op het eigen grondgebied gechanteerd worden?

Brittan
Ik ben het volledig eens met de heer Santini. Wij moeten natuurlijk onze eigen belangen beschermen, maar daarnaast moeten wij ons ook afvragen waarmee we het Cubaanse volk helpen. Wij lopen net zo warm als wie dan ook, in de Verenigde Staten of elders, voor de terugkeer naar democratie en mensenrechten in Cuba. Wij besteden heel wat Europees geld aan humanitaire hulp in Cuba. Wij zijn het met de Verenigde Staten niet oneens over de doeleinden, maar wel over de middelen. Dat is een boodschap die tot het Cubaanse volk, net als tot alle anderen zou moeten doordringen.

Antony
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, het Cubaanse volk lijdt onder onduldbare boycotvormen, zoals het Zuidafrikaanse volk in het verleden onder onduldbare boycotvormen leed. Maar het Iraakse volk lijdt ook, want in Irak sterven honderdduizenden pasgeborenen en kinderen in verschrikkelijke omstandigheden. Wordt het niet tijd dat wij een einde maken aan ons akkoord met de Verenigde Staten, die dit volk, op termijn, ter dood veroordelen en die zich momenteel niet meer alleen bezondigen aan een schending van het internationaal recht, maar ook een interne regeling opdringen waar de internationale gemeenschap niets mee te maken heeft?

Brittan
Ik kijk daar toevallig anders tegenaan en het is evenmin de heersende opvatting in de Europese Unie of de Europese Commissie. Maar er zijn de afgelopen dagen op Europees niveau hoe dan ook geen beslissingen hieromtrent genomen.

Cassidy
Ook ik was onlangs in Washington. Ik nam er deel aan een vrij heftige discussie die leden van onze delegatie met leden van het Amerikaans Congres hadden. Het was duidelijk dat de wet-Helms/Burton heel wat bezorgdheid wekt onder sommige leden van het Congres. Mijn vraag aan de commissaris luidt: wat denkt hij van de mogelijkheden om bij het Amerikaans Hooggerechtshof met succes beroep in te stellen tegen bepaalde aspecten van de wet-Helms/Burton, met name tegen dat deel van de wet waardoor echtgenoten en kinderen worden gestraft met administratieve maatregelen, het intrekken van visa, van verblijfsmogelijkheden enzovoort, volgens het bijbelse beginsel dat de kinderen voor de zonden van de ouders worden gestraft?

Brittan
Op basis van het jaar dat ik - in een alsmaar verder lijkend verleden - op de Yale Law School doorbracht, waag ik er mij liever niet aan hier zo voor de vuist weg een persoonlijke mening over het Amerikaans staatsrecht te geven. Ik beperk er mij toe te zeggen dat er beter in deze materie onderlegde personen zijn die de hier zojuist door de heer Cassidy verkondigde mening delen. Zij zijn van oordeel dat de bepalingen waarnaar hij heeft verwezen, afgezien van de principiële bezwaren die eraan kleven, ook wat hun grondwettigheid betreft van twijfelachtig allooi zijn. Er gaan in het Congres inderdaad stemmen op om deze wet te amenderen ten einde deze afkeurenswaardige aspecten ervan weg te werken. Ik ben alleen bang dat er dan nog meer dan genoeg van die afkeurenswaardige aspecten zullen overblijven.

Kreissl-Dörfler
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, de VS beschouwt Cuba kennelijk als een gevaar voor haar nationale veiligheid en kent daarom de WHO geen bevoegdheid toe. Is de Commissie het eens met deze koppeling en met de mening van de regering van de VS en zal de Commissie nog vóór de Amerikaanse verkiezingen een panel-procedure bij de WHO aanvragen? Dat is namelijk van groot belang in dit verband en opmerkelijk genoeg heeft de Commissie vier weken geleden een voorstel gepresenteerd dat dient ter bescherming van Europese bedrijven tegen de Helms-Burtonwet. Waarom eigenlijk nu pas? Waarom heeft de Commissie dat niet al vier jaar geleden bij de Toricelliwet gedaan? Dat zijn toch interessante parallellen! Wat vindt de Commissie ervan dat een land dat verdragen ratificeert op het moment dat deze opeens niet meer in de kraam te pas komen, probeert om met behulp van nationale wetgeving er onder uit te komen? Wat vindt de Commissie daarvan? Ik dank u nogmaals voor uw attentie. Dat lukt steeds als een knappe vrouw rechts van mij haar hand opsteekt.

De Voorzitter
Geachte collega, u hebt me echt helemaal doorzien!

Brittan
Het is niet aan mij te zeggen waarom wij vier jaar geleden geen wetgevende stappen in verband met een andere wet hebben gedaan, maar ik denk niet dat iemand de Commissie kan verwijten dat ze in dit geval niet snel genoeg met een wetgevingsvoorstel is gekomen. Ze heeft het nog juist vóór het zomerreces ingediend. Er werd mij daarstraks gevraagd wanneer het voor het Parlement zal komen en ik verontschuldig mij, omdat ik daar toen niet rechtstreeks op heb geantwoord. Het zal aan het Parlement worden voorgelegd, zodra de Raad ver genoeg is met zijn beraadslagingen erover. Maar wij zijn dus heel wat sneller met het maken van deze wetten dan de meesten dachten.

González Álvarez
Commissaris, twee maanden geleden is er op initiatief van Irela - een instelling die in dit Huis bekend is - en het Centrum voor Internationale Studies van Washington een seminar georganiseerd in Sitges. Aldaar waren alle deskundigen - waaronder ook de Noordamerikaanse experts - net als u van mening dat deze wet indruist tegen het internationaal recht, tegen de internationale handel en vanzelfsprekend tegen de soevereiniteit van de staten.
Welnu, er zijn landen die wat gematigder maatregelen hebben getroffen en er zijn ook landen die daar krachtdadiger in zijn opgetreden. Het zou een goede zaak zijn als de Europese Unie een voldoende krachtdadig beleid aan de dag zou leggen, om te vermijden dat de Verenigde Staten gaan steunen op onze wederzijdse vriendschap om een heilig beginsel te schenden, te weten de soevereiniteit van de staten en de volkeren, en hun vrijheid om handel te drijven met wie zij zelf willen.
Als dat niet gebeurt, als er van de Europese Unie geen krachtdadig antwoord komt, dan zullen de Verenigde Staten voortaan denken dat ze in de toekomst voor wat andere landen aangaat kunnen beslissen wat ze willen.
Commissaris, hoever is de Europese Unie - zonder de vriendschappelijke verhoudingen te schaden - bereid te gaan om de negatieve gevolgen van deze wet te vermijden?

Brittan
Initiatieven van landen afzonderlijk met het oog op maatregelen om dit probleem het hoofd te bieden zijn lofwaardig, maar de echte lering die de Europese Unie hieruit, niet alleen in dit geval maar ook in alle andere gevallen, moet trekken, is dat onze eenheid onze kracht is. Daarom zullen de sterkte en de kracht van onze reactie en het succes van onze concrete aanpak van deze maatregel en van het ontmoedigen van soortgelijke maatregelen in de toekomst rechtstreeks evenredig zijn met onze eenheid en de snelheid van onze reactie. Ik hoop dan ook dat deze Vergadering de Raad zal oproepen om dringend en snel te reageren op de voorbereidingen die de Commissie heeft getroffen om snel en doeltreffend te kunnen optreden om onszelf te verdedigen. Laten wij sterk zijn! De beste manier om sterk te zijn, is eendrachtig te zijn.

Rack
U hebt er in uw inleiding zelf op gewezen dat Helms-Burton slechts het topje van de ijsberg is, dat de Verenigde Staten wetgevingen voorbereiden, ook met betrekking tot een reeks andere, tenminste in geografisch opzicht dichter bij Europa liggende landen. Het is nu belangrijk om de effecten die Helms-Burton op de Europese economie of op Europa en de hele wereld heeft binnen de perken te houden en van even groot belang, om niet te zeggen nog belangrijker is het volgens mij om ervoor te zorgen dat de Amerikanen gezien alle verzoeken die ze hier hebben ingediend en gezien al het begrip dat wij ook voor dergelijke verzoeken hebben nu in hun wetgeving niet nog meer landen en nog meer economische sectoren betrekken. Wat doet de Commissie in dit verband?

Brittan
Ik ben het daar volledig mee eens. Wij kunnen niets doen aan wetten die nog geen wet zijn. Tot dusver zijn alleen de wet-Helms/Burton en de wet-D'Amato in de verzameling der geschreven wetten opgenomen. Die twee wetten geven ons al heel wat te doen en wij doen dat ook snel en, ik hoop, vastberaden, zeker zolang de Commissie er de hand in heeft. En eigenlijk geloof ik dat ons optreden niet alleen in het belang van de Europese Unie, maar ook in het belang van de Verenigde Staten is.
In de Verenigde Staten beseffen velen dat wat er is gedaan, inderhaast werd gedaan en dingen die inderhaast zijn gedaan, zijn zeer zelden wijs. Zij beseffen ook dat dit schadelijk is voor de leidende rol die Amerika in de wereld speelt. Ik denk dat we in een betere wereld zullen leven als Europa en de Verenigde Staten samen kunnen werken en alles wat die samenwerking schaadt, is niet alleen tegen de belangen van Europa maar ook tegen de belangen van de Verenigde Staten. Ons verzetten tegen de Verenigde Staten, toekomstige wetten van deze aard ontmoedigen, is dan ook iets wat ons op lange termijn zal helpen beter samen te werken. Ik verwacht niet dat men dat momenteel in Washington precies hetzelfde ziet, maar ik geloof wel dat het de waarheid is.

Newens
Ik zou de commissaris willen danken voor zijn verklaring en hem willen feliciteren met de maatregelen die hij heeft genomen. Ik denk dat hij weet dat het Parlement zich in het openbaar tegen de wetHelms/Burton heeft uitgesproken, en wel meer dan eens, één keer zelfs in een door mij voorgesteld verslag. Wij hebben toen tegelijkertijd duidelijk gemaakt dat wij geloven in de vooruitgang van de democratie in Cuba. Maar dit is wel de slechtst denkbare weg om dat doel te bereiken. Is de commissaris het ermee eens dat het belangrijk is dat wij nu alle mogelijke druk uitoefenen, omdat er na de Amerikaanse presidentsverkiezingen misschien wel eens heel anders tegenaan zou kunnen worden gekeken? Is de commissaris in de gegeven omstandigheden voornemens te onderzoeken welke andere maatregelen kunnen worden genomen via de Wereldhandelsorganisatie, via de GATT en langs andere weg, zoals enkele van mijn collega's vanmiddag hebben voorgesteld? De druk die wij nu uitoefenen, is van kardinaal belang voor het eindresultaat dat wij wensen te bereiken.

Brittan
Ik ben het volledig eens met de heer Newens. Wij zijn bezig met een raadplegingsprocedure, de noodzakelijke voorbereiding om een beroep te kunnen doen op een panel. Wat de WTO betreft heeft de Commissie dus al de eerste stappen gedaan. Maar als ik zeg dat het Europees Parlement in dezen een belangrijke rol heeft te spelen, dan is dat geen gebruikelijke beleefdheidsformule.
Deze wetten zijn het werk van het Congres, hoewel de verantwoordelijkheid voor het niet uitspreken van een veto ertegen op de schouders van de regering rust. Dit betekent dat het na de verkiezing van het volgende Congres van vitaal belang zal zijn voor ieder van ons, maar natuurlijk heel in het bijzonder voor de leden van andere wetgevende vergaderingen, snel contact aan te knopen met de leden van dat nieuwe Congres. Wat ook de uitslag van de verkiezingen zal zijn, er zullen heel wat nieuwe leden in het Congres zijn, en in het verleden is een van de problemen met het recente, nogal radicale Congres, een gebrek aan kennis van en soms een gebrek aan belangstelling voor Europese aangelegenheden geweest.
Ik hoop dan ook dat wij allen, elk op onze eigen manier, na de verkiezing van het nieuwe Congres een echte inspanning kunnen doen om het ware pad van samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten aan de leden uit te leggen en hen te wijzen op de te mijden valkuilen. Ik ben er zeker van dat ook zij ons op te mijden valkuilen zullen wijzen. Wij moeten niet alleen zeggen wat volgens ons moet worden gedaan en gemeden, maar wij moeten ook bereid zijn naar hen te luisteren.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, wij steunen de Commissie graag in haar oppositie tegen de Amerikaanse maatregelen en ik zeg Sir Leon Brittan graag dank voor zijn verklaring. Maar ik meen toch dat wij goed moeten onderscheiden. Bij Cuba gaat het om een primair Amerikaans probleem, maar Libië en Iran gaan de Verenigde Staten en de Unie eigenlijk op gelijke wijze aan. De aanwijzingen dat deze landen het internationaal terrorisme steunen, worden steeds duidelijker. Bovendien dwarsbomen deze landen het vredesproces in het Midden-Oosten. Het is dan hoogst betreurenswaardig dat de Verenigde Staten en de Unie bij de strijd tegen het internationaal terrorisme tegen elkaar worden uitgespeeld vooral ook gezien de snelheid waarmee Iran zijn wapenarsenaal opbouwt. Mijn vraag is wat de rechtvaardiging is voor het voortzetten van de dialoog onveranderd met Iran en Libië en wat ons in de weg staat om met de Verenigde Staten tot een gecoöridneerde aanpak tegen deze landen te komen?

Brittan
Ik denk, eerlijk gezegd, dat het geen zin heeft van één enkele, enkelvoudige aanpak van het terrorisme te spreken. In een vorige functie had ik te maken met aangelegenheden die verband hielden met terrorisme en ik kan u verzekeren dat het een internationaal zeer complex probleem is. Ik vind het dus niet fair de Verenigde Staten, of wie dan ook, te laken omdat ze niet met een beleid komen dat dit probleem als bij toverslag doet verdwijnen. Om heel eerlijk te zijn: noch het op sancties en confrontaties berustende Amerikaanse beleid, noch het op dialoog berustende Europese beleid heeft het terrorisme tot dusver tegen kunnen houden. Wij moeten daar eerlijk in zijn.

Kittelmann
Mijnheer de Voorzitter, ik kan nog heel veel leren. U moet me echter toch eens vertellen hoe 16 ogen in verschillende hoeken ver- en bijziend steeds de juiste beslissing nemen! Mijnheer de Voorzitter, ik wil ook niet nalaten de Commissie te bedanken voor haar concrete stellingname en vermogen tot handelen. Aangezien het Parlement hierbij heel vroegtijdig een zeer uitvoerig besluit heeft genomen met betrekking tot Helms-Burton en ook met betrekking tot Iran/Irak, een besluit dat in essentie ook nu nog inhoudelijk gezien de feiten volledig dekt, ben ik van mening dat het Parlement in een zeer vroeg stadium aan haar plicht heeft voldaan en dat ook zal blijven doen. Het zou mij interesseren in hoeverre u juridisch verschillen ziet tussen de D'Amatowet en de Helms-Burtonwet omdat ik de indruk krijg dat er ook binnen de Commissie, in ieder geval binnen de Commissie externe economische betrekkingen deze week, juridisch verschillende opvattingen op na worden gehouden die ik niet zo zie. Beide wetten zijn in strijd met het volkerenrecht, beide zijn in strijd met de wet op de WHO en de heer Eizenstat relateerde eraan dat er politieke redenen zijn die door de WHO niet kunnen worden erkend. Wat is uw mening daarover?

Brittan
Wij aanvaarden niet dat de WTO op welke wijze ook wordt uitgesloten. Het is onaanvaardbaar te stellen dat dit iets is wat de WTO zelfs niet in behandeling kan nemen. Of wij een beroep zullen doen op een panel, is nog niet beslist, omdat wij nog altijd bezig zijn met de raadplegingsprocedure. Maar dit is hoe dan ook een onaanvaardbaar standpunt, waarmee wij absoluut niet akkoord kunnen gaan.
Ten tweede, de verschillen tussen de wet-Helms/Burton en de wet-D'Amato. Het eerste grote verschil is dat titel 3 van de wet-Helms/Burton, hoewel die nu voor zes maanden is opgeschort, in beginsel individuele Amerikanen en individuele Amerikaanse bedrijven de mogelijkheid biedt een persoonlijke rechtsvordering in te stellen. De wetD'Amato biedt die mogelijkheid niet. Het tweede belangrijke verschil is het volgende: terwijl de president de vrijheid heeft de werking van titel 3 van Helms-Burton voor zes maanden per keer op te schorten of gedeeltelijk op te schorten, beschikt hij bij de wet-D'Amato over veel meer vrijheid wat betreft de toepassing, de wijze van toepassing en de mate van toepassing. Wij hebben dus meer redenen dan ooit om weldoordacht protest aan te tekenen en aangezien de wetgeving pas in werking is getreden, is dat ook de weg die wij moeten volgen. Er bestaan dus aanzienlijke juridische, praktische en economische verschillen tussen de twee wetten.

Kerr
Ik zou Sir Leon Brittan en de Commissie willen feliciteren met hun vastberaden standpunt in dezen. Ik heb de indruk dat de bezorgdheid van de VS over democratie in Cuba van dezelfde aard is als hun bezorgdheid over vrede in Irak, die zij daar met kruisraketten afleveren. Ik heb Cuba en de VS al herhaaldelijk bezocht en ik moet zeggen dat er in Cuba in veel opzichten een democratischer samenleving bestaat dan in de VS, waar de twee grootste partijen volledig in handen zijn van het bedrijfsleven. Wij kunnen dit de VS misschien het best aan het verstand brengen door te vragen wat ze zouden denken van een blokkadebeleid ten aanzien van Saudi-Arabië en andere van de VS afhankelijke staten, waar geen democratie en geen mensenrechten bestaan, zonder dat de Amerikanen zich daar veel van aantrekken.

Brittan
Een aantal van de opmerkingen van de geachte afgevaardigde zouden veel meer overtuigingskracht hebben, als hij geen manifeste onwaarheid over de democratie in Cuba verkondigde. Er is geen democratie in Cuba. Zo eenvoudig is dat.

Robles Piquer
Commissaris, wij zijn het er allemaal over eens dat de Helms-Burtonwet verworpen dient te worden wegens de extra-territoriale effecten ervan. Uiteraard zijn wij het niet allemaal eens - totaal niet - met de ongelooflijke uitspraken die wij zojuist over de Cubaanse democratie gehoord hebben.
Ik zou de commissaris graag het volgende willen vragen: aangezien de Helms-Burtonwet alleen wordt toegepast in gevallen waarbij het gaat om eigendommen die van Noordamerikaanse staatsburgers waren die door de regering van Castro in beslag zijn genomen zonder dat daarvoor enige vergoeding werd betaald, en die nu door de Cubaanse staat worden overgedragen aan buitenlandse ondernemers die deze in ontvangst nemen waarvoor zij aan de rechtmatige eigenaars van deze ondernemingen evenmin een vergoeding betalen, is er al dan niet reeds sprake van concrete gevallen waarbij ondernemingen of ondernemers uit de Europese Unie die voor een Noordamerikaanse rechtbank zijn gedaagd omdat zij inbreuk hebben gepleegd op de verbodsbepalingen van deze wet, of gaat het hier nog steeds om een hypothetische theorie waarin geen concrete gevallen in deze zin tot uiting zijn gekomen?

Brittan
Uit hoofde van titel 3, waarvan de werking werd opgeschort, zijn er uiteraard nog geen vorderingen door individuele bedrijven ingesteld, omdat de president dit deel van de wet heeft opgeschort. Maar uit hoofde van titel 4, de bepaling waardoor de Amerikaanse regering de toegang tot het land moet ontzeggen aan individuen als die het doelwit van deze wet zijn - en zoals u van de heer Cassidy hebt gehoord, gaat het om familieleden van individuen - hebben individuele bedrijven al brieven van de Amerikaanse administratie gekregen, waarin in een aantal gevallen wordt gezegd dat ze verdacht zijn en waarin in andere gevallen iets meer dan dat wordt gezegd.

McGowan
Ik ben er zeker van dat het Parlement tegen Sir Leon Brittan zal zeggen dat het veel waarde hecht aan de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Hij weet ook dat het Europees Parlement zich al zeer lang, zelfs van vóór de wet-Helms/Burton, zorgen maakt over het isolement van Cuba. Zo hebben wij in de sector ontwikkelingssamenwerking, bijvoorbeeld, helemaal geen formele betrekkingen met Cuba, anders dan met heel de rest van het Caribisch gebied en Midden- en Zuid-Amerika. Er zijn dus heel grote problemen. Ik vraag mij af tot op welke hoogte de commissaris het mogelijk acht deze gelegenheid aan te grijpen om snel vooruitgang te maken met de formalisering van de betrekkingen met Cuba. Dit zou in het gemeenschappelijk belang van Cuba en de Europese Unie zijn.

Brittan
Dit is de richting die wij uitgingen en de Raad stond inderdaad positief tegenover het openen van onderhandelingen met Cuba. Maar dan heeft commissaris Marin een bezoek gebracht aan Cuba, tijdens hetwelk hij verschillende oppositieleiders ontmoette. Kort daarop werd de grote meerderheid van deze leiders gearresteerd. De Raad besloot daarom dat het niet opportuun was de onderhandelingen op dat moment voort te zetten. Ik deel die mening.

De Voorzitter
Het vragenuur is gesloten. We danken Sir Leon Brittan voor zijn verklaringen.

Kindermisbruik
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over kindermisbruik. Het woord wordt gevoerd door Sir Leon Brittan.

Brittan, Sir Leon
Mijnheer de Voorzitter, de recente tragische gebeurtenissen hier in België, waaraan wij gisteren en vandaag op wrede wijze werden herinnerd door de ontdekking van nog meer slachtoffers van geweld en pedofilie, hebben het hele vraagstuk van de weerzinwekkende seksuele uitbuiting van kinderen in het middelpunt van de belangstelling geplaatst. Ik spreek namens al mijn collega's in de Commissie, als ik mij aansluit bij het Parlement en uiting geef aan onze gevoelens van verbijstering en verdriet over de gebeurtenissen deze zomer. Deze gevoelens worden gedeeld door alle beschaafde mensen in geheel de Europese Unie en daarbuiten.
Ik stel het dan ook op prijs dat ik de gelegenheid krijg hier vandaag, namens mijn collega mevrouw Gradin, een verklaring af te leggen. Deze tragedie, die extra in het licht stelt dat het eerste Wereldcongres over seksuele uitbuiting van kinderen eind augustus te Stockholm op het juiste moment kwam, is voor ons allen een uitdaging om onze verantwoordelijkheid op ons te nemen en zo snel en zo doeltreffend te reageren als in onze macht ligt. Het wereldcongres werd georganiseerd door de Zweedse regering, het VN-kindernoodfonds, UNICEF, en de organisatie End Child Prostitution in Asian Tourism .
Vertegenwoordigers van 130 regeringen, alsook niet-gouvernementele en intergouvernementele organisaties hebben aan het congres deelgenomen. De Commissie was vertegenwoordigd door mevrouw Gradin. De Commissie zal de conclusies en het actieplan die op de conferentie werden goedgekeurd, natuurlijk zorgvuldig bestuderen. Het is al duidelijk dat er behoefte bestaat aan een duidelijke en breed opgezette aanpak die op internationale coöperatie en actieve samenwerking tussen regeringen en NGO's berust. In het kader van deze breed opgezette inspanning werkt de Commissie nu, met de bedoeling specifieke initiatieven op het niveau van de Europese Unie aan te geven, aan een mededeling aan de Raad en het Europees Parlement over vrouwenhandel, met inbegrip van handel in jonge meisjes, voor seksuele uitbuiting. Zij geeft hierdoor gevolg aan de resultaten van een in juni door mevrouw Gradin georganiseerde conferentie over vrouwenhandel. Omdat de opzet breed is, zullen ook onderwerpen zoals migratie, gerechtelijke en politiële samenwerking en sociale aspecten worden bestreken. De meeste aanbevelingen zullen bovendien ruimer kunnen worden toegepast, zodat de handel in kinderen van beide geslachten ermee kan worden bestreden.
Daarnaast werkt de Commissie momenteel aan een voorstel voor speciale maatregelen tegen het zogenaamde kindersekstoerisme. Ten derde bekijkt de Commissie het probleem van kinderpornografie en het gebruik van netwerken, zoals Internet, voor contacten tussen pedofielen. Ze zal maatregelen voorstellen om aanstootgevend gebruik van informatienetwerken tegen te gaan. Dit is geen eenvoudige zaak op internationaal niveau, aangezien het te maken heeft met nationale grondwettelijke bepalingen inzake het vrije verkeer van informatie.
De vrijheid van gedachten- en meningsuiting is een fundamenteel recht van de mens en moet dat ook blijven. Maar er mag niet worden toegestaan dat schromelijk misbruik wordt gemaakt van deze vrijheid en wij moeten proberen middelen te vinden om kinderpornografen te beletten hun doeleinden na te streven zonder dat we aan de gewone vrijheid van gedachten- en meningsuiting raken.
Ten slotte is het duidelijk dat er een betere politiële en gerechtelijke samenwerking nodig is en de Commissie is verheugd over het snelle antwoord van het Ierse voorzitterschap, dat gisteren een voorstel heeft aangekondigd om de bevoegdheid van de Europol-drugseenheid uit te breiden tot mensenhandel. De Commissie hoopt dat de informele bijeenkomst van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken op 27 september een gelegenheid zal zijn om een vruchtbaar debat te voeren over dit voorstel en andere voorstellen, zoals de door België aangekondigde voorstellen en de bijdrage van de Commissie.

Dury
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, hierbij wil ik namens de fractie van de Europese socialisten uiting geven aan onze ontroering en onze solidariteit, alsmede onze deelneming betuigen aan de zo zwaar beproefde families van de slachtoffertjes van de verschrikkingen waar wij vandaag bij stilstaan. Laetitia en Sabine konden nog op tijd worden gered, maar Julie, Mélissa, An en Eefje zijn dood. En ik wil eraan herinneren dat er nog steeds niets bekend is over het lot van Gevrij, 6 jaar, Ilse, 19 jaar, Élisabeth, 12 jaar - wier vader, die wij hier hebben ontvangen, zijn schilderijen, een luide kreet van pijn, in de hall van het Palais de L'Europe heeft tentoongesteld - Nathalie, 9 jaar, Lubna, 9 jaar, Sylvie, 19 jaar, Ken, 8 jaar en Yann, 12 jaar. Van Catherine, Kim en Carola weten we dat ze dood zijn, maar niet in welke omstandigheden ze zijn gestorven.
Ik wil niet alleen mijn deelneming betuigen, maar ook hulde brengen aan de ouders, die hun gevoelens in toom hebben weten te houden en zich niet hebben laten gaan toen de media hun daar de gelegenheid toe boden. Zij hebben ons, in België, een les in verantwoordelijkheid, burgerzin, geestelijke kracht gegeven. Zij dienen ons vandaag tot voorbeeld.
Deze gebeurtenissen zijn spectaculair. Zij staan niet op zichzelf en zijn niet kenmerkend voor België. Zij stellen het hele probleem van de bescherming van kinderen en, algemener, het respect voor kinderen, het respect voor de waardigheid van kinderen en, ik voeg daaraan toe, het respect voor vrouwen aan de orde. Door deze gebeurtenissen zien wij ons verplicht na te denken over het beeld van deze kinderen in een door de media geschapen klimaat van geweld en ziekelijke driften. We constateren overigens maar al te vaak dat er tijdens pedofilie-, ja zelfs tijdens verkrachtingsprocessen wordt geweigerd de ernst van de feiten in te zien. Het woord "onvermijdelijk" wordt soms zelfs in de mond genomen. In bepaalde gevallen wordt zelfs de instemming van de slachtoffers aangevoerd.
Ik denk dat wij veel verder door moeten denken. We hebben hier niet slechts te maken met een aantal ontspoorde monsters. Het pedofilienetwerk en de handel in kinderen zijn goed georganiseerd met nationale, Europese en internationale afdelingen, vertakkingen en kapitalen. Om aan de perverse vraag te voldoen wordt er materiaal geproduceerd, op de markt gebracht, gedistribueerd en afgenomen. Dat materiaal bestaat uit duizenden tot miljoenen videocassettes, voorstellingen en, wat nog meedogenlozer en verschrikkelijker is, de kinderen zelf, zowel hier als in de derde wereld.
Aan al deze netwerken ligt vooral winst, het streven naar winst, de zucht naar winst ten grondslag. De winst van de souteneurs, van de pornomakers, van de reisbureaus die het sekstoerisme promoten en aanbieden, dat hierdoor zelfs min of meer alledaags is geworden. De winst van de banken, die de rekeningen beheren en het geld witwassen. Deze netwerken ontwikkelen zich naargelang de vraag en de wetgeving. Op dit moment bijvoorbeeld in België of Thailand, binnenkort misschien in Frankrijk, Groot-Brittannië of Midden-Amerika.
Zoals u heeft gemerkt, is de ontsteltenis in de Belgische samenleving groot. Zijn onze kinderen wel veilig? Welke instellingen hebben niet aan de verwachtingen beantwoord? Wij moeten allen tezamen, Belgen en Europeanen, deze vragen beantwoorden. De commissaris heeft dit reeds aangegeven. Één van de taken van Europol moet de bestrijding van de handel in kinderen, in minderjarigen en in vrouwen zijn, zoals wij reeds tegen het Europees Parlement hebben gezegd. Onze wetten moet nieuw leven worden ingeblazen teneinde het sekstoerisme uit te bannen. Tenslotte zijn het niet de grenzen van de pornografie, die toch overal lak aan heeft, die moeten verdwijnen maar onze eigen grenzen, de grenzen van onze mentaliteit en onze wetten. Alleen op die manier kunnen wij alle slachtoffers waar we vandaag aan denken op een waardige manier herdenken.

Chanterie
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, de bevolking van mijn land is geschokt door wat er sedert enkele dagen bericht wordt over ontvoering en mishandeling én moord op kinderen en jonge meisjes. Met verbijstering hebben wij dagenlang gevolgd welke macabere situaties zich hebben voorgedaan. Steeds minder begrijpen wij hoe dit alles mogelijk is. Ik wil hier bij het begin van dit debat uiting geven aan het medeleven van de EVP-Fractie met de ouders en familieleden van de vermoorde meisjes. Wij delen in hun verdriet en pijn en begroeten tevens de moed en de waardigheid waarmee zij deze moeilijke tijden doormaken.
In naam van de EVP-Fractie wil ik de nadruk leggen op vier elementen. Ten eerste wat in België gebeurt - mevrouw Dury heeft het ook onderstreept - is niet alleen een Belgische situatie. Wij weten allen dat de ontvoering van kinderen, het inschakelen van kinderen in de prostitutie en de circuits van pornovideo's zich vertakken in netwerken over gans Europa en over de wereld. Het gaat hier over handel in kinderen, prostitutie en zware internationale criminaliteit. Wij moeten antwoorden geven op enkele vragen. Vragen zoals, hoe lang zal men nog dulden de onverholen publiciteit voor sekstoerisme naar Azië? Hoe lang zal men nog de ogen sluiten voor mensenhandel die volop floreert met kinderen en vrouwen van en naar Centraal- en Oost-Europa, van en naar landen zoals Thailand, de Filippijnen en andere in Azië? Hoe lang nog zullen wij dulden dat landen weigeren om mee te werken, zoals bijvoorbeeld Tunesië en Marokko, bijvoorbeeld het geval van de ontvoerde Milena Bianco uit Bassano del Grappa, maar er zijn tientallen, honderden andere voorbeelden.
Ten tweede, welke initiatieven zullen worden genomen om de samenwerking op justitieel en politioneel vlak te intensifiëren. Wij moeten spreken over de ratificering van de Europol-conventie door de parlementen van de lidstaten. Hoe lang zal dit duren? Eén jaar, twee jaar of misschien nog langer. Wij moeten spreken over de urgente noodzaak om de onderhandelingen over de conventie over het Europees informatiesysteem af te ronden en de ratificatie van die conventie in de lid-staten te laten samenvallen met de Europol-Conventie, anders zullen wij niet over de nodige instrumenten beschikken. Deze Europol-Conventie plus het Europees informatiesysteem zijn de nodige instrumenten om een centrum, waar alle nuttige informatie wordt samengebracht, te kunnen uitbouwen. Zijn alle politici, nationale en Europese, die nú verontwaardigd zijn in staat om snel te ageren, ook in de lid-staten?
Natuurlijk moet er orde op zaken gesteld worden in eigen land. Misdaden moeten vervolgd worden. De bevolking moet helaas vaststellen, ook vandaag, dat de netwerken van misdadigers vrij spel hebben en soms daarbij nog geholpen worden door personen uit de gerechtelijke kringen.
Ten derde, naast het intensifiëren van de samenwerking tussen officiële instanties willen wij met de EVP-Fractie, en wij stellen het voor aan het Parlement, steun verlenen aan de actiegroepen, zoals Marc en Corinne en aan de getroffen families.
Ten vierde, met de Intergouvernementele Conferentie worden wijzigingen van het Verdrag van Maastricht voorbereid. Zullen de Europese regeringen de politieke consequenties halen uit de VN-Conventie over de rechten van het kind en uit de verklaring van Stockholm van vorige week, dat wil zeggen het Unie-Verdrag amenderen zodat de rechten van de kinderen in het nieuwe Verdrag worden opgenomen. De EVP-Fractie verwacht tevens van de Europese Commissie snel een voorstel om de verklaring van Stockholm op korte termijn om te zetten in beleidsvoorstellen voor de Europese Unie. Dan pas zal het mogelijk worden om het geschokte vertrouwen van de bevolking in België maar ook in de andere lid-staten enigszins te herstellen. Het gaat hier duidelijk over de waardigheid van onze maatschappij, over het respect voor de kinderen en over de toekomst die zij uitmaken.

Hermange
Mijnheer de Voorzitter, de recente gebeurtenissen hebben op tragische wijze het ernstige probleem van de kinderprostitutie in het licht gesteld. Waarde collega's, wij hebben ons allemaal schuldig gemaakt aan onverschilligheid en laksheid, aangezien dit debat pas op de agenda van onze Vergadering werd gezet nadat het drama van de zaak-Dutroux zich had voltrokken, terwijl we toch wisten dat telkenjare een groot aantal kinderen op de wereldwijde en de Europese seksmarkt wordt aangeboden.
Het moet nu maar gedaan zijn met de verklaringen en de studiecomités. Wij moeten overgaan tot acties door een Europees plan ter bestrijding van pedofilie op te stellen. Onze fractie hoopt dit plan, namens alle vermoorde kinderen, voor te kunnen stellen en zal zich daarbij op juridisch terrein begeven. In deze geest stellen wij voor dat op de Intergouvernementele Conferentie een rechtsgrondslag wordt geschapen die het mogelijk maakt een communautair beleid op het gebied van de mensenhandel te voeren. Voorts wensen wij dat: de lid-staten maatregelen nemen tot harmonisatie van de nationale wetten op het gebied van de bescherming van het kind; de lid-staten hun wetten toepassen en de lacunes ervan aanvullen; iedere vorm van seksueel misbruik van kinderen van rechtswege als een misdaad tegen de mensheid wordt beschouwd; het bezit van kinderpornografisch materiaal wordt bestraft.
Wij streven tevens naar de uitbreiding van het werkterrein van Europol tot het domein van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen. Tot slot hopen wij dat er een Europese waarnemingspost voor de wetgeving en de toepassing daarvan wordt opgericht. Wij zijn tevens van mening dat er een preventief beleid moet worden gevoerd. Ook in dit opzicht moet er een strategie van bewustmaking van de gehele bevolking en vooral van kinderen worden gevolgd.
Waarde collega's, een kind is veel belangrijker dan een euro of een ecu. Laten we concreet actie ondernemen om de toekomst van het Europa dat we onze kinderen willen meegeven, veilig te stellen.

André-Léonard
Mijnheer de Voorzitter, ik wil op mijn beurt mijn meest oprechte deelneming betuigen aan de ouders van de jonge Belgische slachtoffers, wier waardige reactie op de tragedie die zij momenteel doormaken ons allen tot voorbeeld kan strekken.
Pedofilie heeft lange tijd zeer weinig belangstelling gewekt bij de publieke opinie. Op dit gebied gold de zwijgplicht, met de bedoeling alle schandalen in de doofpot te stoppen. De zaak-Dutroux heeft nu duidelijk aangetoond dat het optreden van de nationale politie en het nationale gerecht niet voldoende zoden aan de dijk zet en het is belangrijk dat we in dit klimaat van groepsneurose en ontzetting snel handelen.
De kinderprostitutie heeft zo goed kunnen gedijen, omdat de samenleving niet wilde toegeven dat zij bestond en dit nog steeds niet wilde geloven, toen ze met haar neus op de feiten werd gedrukt. Voordat het kind in onze samenleving eindelijk de plaats kreeg die het verdient, moest er eerst in een van onze lid-staten een onbeschrijflijk drama, dat onze kinderen direct raakt, aan het licht komen.
Wij leven in een wereld waarin cultuur, handel en technologie de grenzen zo snel overschrijden, dat zij niet nauwkeurig kunnen worden gecontroleerd. Het is dus niet zo vreemd dat criminele activiteiten gelijke tred houden met dit internationaliseringsproces. Wij hebben er nog geen echt doeltreffende wapens tegen gevonden. De versterking van de derde pijler van het Verdrag zou ons de middelen kunnen geven om deze internationale netwerken van georganiseerde misdaad te bestrijden. Alleen moeten de lid-staten van de Unie gerechtelijke samenwerking op het gebied van het strafrecht en samenwerking van de politie met het oog op de preventie en de bestrijding van ernstige vormen van internationale misdaad dan wel beschouwen als aangelegenheden van gemeenschappelijk belang. Luidde een van de in januari jongstleden aangenomen aanbevelingen van de IGC immers niet dat de strijd tegen de mensenhandel aan de bevoegdheden van Europol moest worden toegevoegd? Europol moet in staat worden gesteld actief onderzoek te doen naar criminele netwerken door het beschikbaar stellen van specifieke ervaring en informatie inzake de georganiseerde misdaad, met name als er kinderen in het geding zijn.
Zo zou een nog op te richten internationale databank over reeds veroordeelde pedofielen en plegers van andere zedenmisdrijven gebruikt kunnen worden in het kader van het sekstoerisme en tot voorkoming van recidives. In het kader van de gestructureerde dialoog moeten samenwerking en coördinatie, op het gebied van rechtspraak en binnenlandse zaken, met de derde landen die willen toetreden niet alleen een prioriteit zijn, maar ook, ja vooral een duidelijke vereiste zijn.
Mijnheer de Voorzitter, laten we hopen dat het kwaad dat België momenteel ondermijnt en dat ons allemaal tegen de borst stuit, de langverwachte reactie op gang zal brengen die ons in staat zal stellen eindelijk te zeggen: dat nooit meer! Mijnheer de Voorzitter, ik wil hier nog aan toevoegen dat ik het op prijs zou hebben gesteld als onze Vergadering ter nagedachtenis van de slachtoffers een minuut stilte in acht had genomen.

Pailler
Mijnheer de Voorzitter, we zouden willen dat het niet waar was. We zouden er het stilzwijgen toe willen doen. We zouden het willen begrijpen en we hadden misschien liever gezien dat het slechts het werk was geweest van enkele geïsoleerde gekken. De doodstraf, een uitvloeisel van de hersenschim dat dit soort misdadigers kan worden uitgeroeid, is echter niet de oplossing.
Een moord is een feit. Wat een mens ertoe brengt, is complex en roept in alle lagen van de samenleving vragen op. Laten we de kwestie van de verantwoordelijkheid van de misdadiger aan de rechters en de psychiaters overlaten en eens kijken naar de wereld die deze misdaden en deze misdadigers blijkbaar voortbrengt. De Belgische schrijver Paul Vandrommes schreef gisteren in Le Monde : "De zaak-Dutroux toont aan dat er geen Belgische samenleving als organisch geheel meer bestaat, niemand heeft nog vertrouwen in de rechtspraak en de magistraten, de staat bestaat niet meer" . Ik vind dat wij er ons voor moeten hoeden een land en zijn bevolking aan de schandpaal te nagelen. Laten wij deze moorden integendeel als een pijnlijke en ernstige waarschuwing beschouwen van wat er in elk van onze landen zou kunnen gebeuren.
Wij weten heel goed dat dankzij Internet de pedofilienetwerken kunnen worden versterkt, doeltreffender kunnen worden gemaakt en ongestraft kunnen blijven. Internet is grensoverschrijdend. Sommigen in dit Parlement verheugen zich daar zelfs over, als voorvechters van een zogenaamde vrijheid van communicatie die zichzelf automatisch zou reguleren. Zouden deze personen vandaag hun mond durven opendoen?
Deze kwestie doet ons denken aan cijfers die klinken als een veroordeling van het ultraliberale model, waarin alles te koop is en het hoogste goed de consensus is: waar geld is, bestaan geen regels meer. Wereldwijd, maar vooral in de derde wereld, zijn meer dan 1 miljoen kinderen het slachtoffer van de seksmarkt. 18 % van de Europese sekstoeristen is Duits, 12 % Brits, 6 % Frans.
Hoe kunnen wij er ons nog over verbazen dat de internationale overeenkomsten weinig doeltreffend zijn, als we zien dat men op de Conferentie te Stockholm, ondanks de belangrijke debatten die daar werden gehouden, weigert in de conclusies te wijzen op het oorzakelijke verband met armoede, de Noord-Zuidbetrekkingen en het beleid van structurele aanpassing?
Om althans de bestaande wetten zo goed mogelijk toe te passen, verlangen wij dus dat de EU in staat wordt gesteld haar onderdanen die zich in het buitenland aan seksueel misbruik schuldig hebben gemaakt te vervolgen, dat de EU er zich, ten tweede, daadwerkelijk voor inzet de kloof tussen Noord en Zuid te dempen en dat zij, ten derde, serieus nadenkt over eventuele strafmaatregelen tegen landen die de wetten tot bescherming van kinderen niet zouden naleven.

Lannoye
Mijnheer de Voorzitter, onze medeburgers, en met name de burgers uit mijn land, België, zijn echt getraumatiseerd sinds bekend is geworden welke verschrikkingen jonge kinderen en vooral jonge meisjes maandenlang hebben doorstaan voordat ze uiteindelijk om het leven werden gebracht, en dan zwijgen we nog van de onopgeloste zaken.
Als we verder kijken dan de zeer grote ontroering die iedereen met nog een greintje gevoel momenteel voelt, moeten we toegeven dat onze medeburgers moeilijk kunnen geloven dat iemand tot zulke afschuwelijke praktijken en daden in staat is. Zij kunnen nog moeilijker geloven dat dit niet alleen het werk is van een perverse psychopaat met een waarschijnlijk heel zeldzame persoonlijkheid, maar ook van een georganiseerde bende waarvan de activiteiten nooit in de gaten werden gehouden, en zeker niet verhinderd, noch op het Belgisch grondgebied noch daarbuiten.
Iedereen heeft, net als alle collega's hier, terecht gewezen op de moed en de waardigheid van de ouders van de slachtoffertjes en ik wil mij daar ook bij aansluiten. Dit zou echter slechts een beleefdheidsformule blijven als de politici, op alle niveaus, zowel op Europees als op nationaal niveau, niet zouden besluiten iets te ondernemen.
Allereerst moet worden toegegeven dat er vergissingen en fouten zijn begaan. Alle sprekers hebben erkend dat er in de strijd tegen de seksuele uitbuiting van kinderen niet energiek genoeg is opgetreden. Dit moet worden benadrukt en gehekeld. Het is natuurlijk onaanvaardbaar dat de rechtspraak in verscheidene lid-staten, en met name in de mijne, over te weinig middelen beschikt om goed te kunnen functioneren. Een rechtssysteem dat niet over middelen beschikt, kan niet doeltreffend zijn.
Naast de erkenning dat er fouten zijn gemaakt moeten er ook voorstellen worden gedaan. Ik denk dat het op dit moment nog te vroeg is voor pasklare oplossingen en antwoorden. We kunnen in ieder geval wel al plechtig beloven alles in het werk te zullen stellen om te proberen dit ziekelijke verschijnsel - en met name de exploitatie van seksuele perversiteiten en seksuele ellende door criminele netwerken, in de hele wereld en vooral in de derde wereld - de kop in te drukken.
Wat moet er op nationaal niveau gebeuren? Het lijkt mij duidelijk dat de lid-staten de rechtspraak, het strafrecht, de sociale sector en het onderwijs de nodige middelen moeten verschaffen. Op Europees vlak - en daar gaat het hier uiteraard om - moet er absoluut iets worden ondernomen, omdat wij in dezen met de internationale georganiseerde misdaad worden geconfronteerd. Ik denk dat er al enkele spijkers met koppen kunnen worden geslagen op het gebied van de verdwijning van kinderen. Het spreekt voor zich dat internationale samenwerking noodzakelijk is. Er moet een onderlinge informatiestroom op gang komen. De resultaten van de Conferentie van Stockholm moeten in concrete daden worden omgezet.
Tot slot zou ik nog willen zeggen dat ik van mening ben dat we onze twijfels moeten hebben over de momenteel in Europa overheersende waardenschaal. De kwaliteit van een samenleving wordt afgemeten aan de menselijke waarde van haar leden en de plaats die in de prioritaire beleidskeuzen voor de mens wordt ingeruimd. Wanneer geld, consumptie, de verovering van nieuwe markten en de waarde van de munt in de politiek de belangrijkste waarden zijn, moeten we er niet van opkijken dat er zich in de samenleving ernstige aberraties voordoen, zoals die waar wij het vandaag over hebben.
Europa moet maar eens bij zichzelf te rade gaan en van het welzijn van de burgers, en vooral van de allerarmste en de zwakste burgers, zijn prioriteit maken. Tot de meest kwetsbare personen behoren ook de kinderen. Ik vrees dat zowel alle repressieve maatregelen als alle maatregelen tot reorganisatie van de politie, ook al zijn die meer dan nodig, uiteindelijk ondoeltreffend zullen blijken te zijn, als een dergelijke verandering in de waardenhiërarchie uitblijft.

Vandemeulebroucke
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, namens de Fractie van de Radicale Alliantie wil ik mijn diepste medeleven betuigen tegenover de ouders en de familie van de vermoorde meisjes in mijn land. Wat gebeurde tart werkelijk alle verbeelding. De hallucinante feiten kwamen aan het licht op het ogenblik waarop in Stockholm de wereldconferentie plaats vond over de rechten van het kind en zijn seksuele uitbuiting. Op de drempel van de 21ste eeuw blijkt alles te kunnen en blijkt ook alles te koop te zijn inclusief kinderen. De meest perfide toepassing van de wet van vraag en aanbod.
Wij wisten van de kinderexploitatie in Aziatische landen, maar wij deden eigenlijk weinig. Bovendien vonden wij de commerciële belangen belangrijker dan kinderrechten. Wij wisten ook van kinderprostitutie ook in de grote steden bij ons. Uiteindelijk hebben wij niks gedaan terwijl het Verdrag van Maastricht in artikel K ons kansen gaf om concrete antwoorden te brengen.
Willen wij ons medeleven concreet maken dan moeten wij op zoek gaan naar maatschappelijke antwoorden die Europa zelf kan invullen zoals het opzetten van een register van verdwenen kinderen, meer politionele samenwerking over de grenzen heen met in begrip van uitwisseling van ervaringen in penitentieel beleid. De inschrijving van kinderrechten in onze wetboeken en deze rechten afdwingbaar maken ook tegenover derde landen. De invoering van extra territoriale strafwetten op seksuele misdrijven gepleegd buiten de grenzen. De Commissie heeft nu initiatieven aangekondigd. Het moet vandaag niet gerealiseerd worden maar alstublieft wacht niet te lang.

Blokland
Voorzitter, ook de Fractie Europa van Nationale Staten is diep geschokt en ontroerd over het leed dat is berokkend aan onschuldige kinderen en jonge vrouwen en meisjes. Wij spreken ons diepe medeleven uit met de slachtoffers en de getroffen families. De beelden op de televisie confronteren ons zo direct met het kwaad en de gevolgen van het kwaad dat niemand zich nog kan onttrekken aan zijn verantwoordelijkheid.
Hoe heeft het toch zo ver kunnen komen? Een bepaalde tolerantie en een zekere laksheid had zich meester gemaakt van politici en bestuurders. Het is nu mede onze taak als leden van het Europees Parlement om die houding te doorbreken en alles te doen wat nodig is om een veilige leefomgeving voor onze kinderen te bereiken. Daarvoor is een herwaardering van ethische normen nodig.
Mensen moeten weer gaan beseffen waartoe ongeremde behoeftebevrediging kan leiden. Beperkingen in reclame-uitingen en het tonen van pornografische beelden is wel het minste dat moet gebeuren. Rond pornografie, waaronder kinderpornografie, prostitutie en sekstoerisme naar Azië heeft zich in toenemende mate een netwerk van internationale criminaliteit gevormd dat nergens meer voor terugdeinst.
Ik hoop dat door het openbaarmaken van deze vuiligheid door de media het algemene gevoel van afschuw ons bijblijft. Moge dat leiden tot goede internationale afspraken over strafbaarstelling en uitlevering. De conferentie in Stockholm was naar inhoud en publiciteit een teken van hoop voor allen die zich inzetten voor de bescherming van onze kinderen en kleinkinderen in Europa. Deze ommekeer kwam te laat voor de slachtoffers van moord en geweld die wij thans gedenken. Laat echter hun offer niet tevergeefs zijn en ons de strijd doen aanbinden tegen seksueel misbruik, moord en doodslag met alle wettelijke middelen waarover de politiek beschikt.

Parigi
Mijnheer de Voorzitter, heel Europa beseft nu hoe enorm wijdverspreid het criminele verschijnsel pedofilie wel niet is, al is het dan wat laat. Niet alleen geïnspireerd door de emoties die ons allen bekruipen, maar ook op rationele wijze moet de Europese Unie op dit vlak een dringende en niet aflatende actie ondernemen, opdat de lid-staten erin slagen een eenvormige wetgeving op te stellen ter voorkoming en onderdrukking van dit afschuwelijke verschijnsel, dat het zwakste deel van de samenleving treft, namelijk de kinderen. Wij vinden dat deze oproep van de Europese Unie in het jaarverslag over de rechten van de mens moet komen.

De Coene
Voorzitter, dit is geen tijd van debat maar van rouw. Dit is geen tijd van grote discours maar een tijd van bezinning. Vooreerst gaan onze gedachten naar de betrokken families, de families Russo en Lejeune in Grâce-Hollogne, de families Marchal en Lambrecks in Hasselt en naar alle families over wiens verdwenen kinderen nog geen nieuws is. Maar wij willen ook onze waardering en onze hoogachting uitdrukken voor de waardigheid en de burgerzin van alle betrokken families.
Het vertrouwen in de rechtsstaat en in de politiek heeft een ferme deuk gekregen. Mensen begrijpen niet hoe het gerecht en hoe de overheid zo machteloos zijn in deze strijd tegen brutaal geweld en tegen de allerlaagste handelingen. Het is dus goed dat wij daarbij stilstaan en de gepaste bescheidenheid aan de dag leggen.
Niettemin wordt ook naar ons in Europa gekeken. Want het gaat hier niet alleen over de daders van de weerzinwekkende feiten maar ook over een samenleving die blijkbaar grondig verziekt is. Het gaat over kinderen in de derde wereld en hier die zich prostitueren om iets te eten te hebben. Het gaat over organisaties die op allerhande manieren rijk worden van perverse activiteiten. Het gaat over een samenleving die er zo moeilijk in slaagt om haar moed en haar krachten te bundelen en daadwerkelijk op te treden voor de bescherming van de meest elementaire rechten van de kinderen en van andere zwakken in de wereld.
Wij zouden het hier vandaag kunnen hebben over Europol dat maar niet werkt en er is genoegzaam op gewezen geworden. Wij zouden het kunnen hebben over de IGC die de rechten van de kinderen zou moeten waarborgen. Wij zouden het kunnen hebben over het gebrek aan regelgeving voor een medium als internet dat gebruikt wordt voor de meest mensonterende toepassingen. Wij zouden het kunnen hebben over het gebrek aan samenwerking tussen de justitiediensten in de verschillende lid-staten.
Laat ons echter geen onvoorbereid en geen partijpolitiek geladen debat voeren. Laat ons vandaag respect opbrengen voor alle slachtoffers hier in België maar ook elders, vandaag en gisteren, in de overtuiging dat wij morgen de kracht en de moed vinden om met alle sereniteit deze problemen aan te pakken en waar het kan uit deze wereld te bannen.

Casini, Carlo
Mijnheer de Voorzitter, ook al is het juist om het drama van Marcinelle als uitgangspunt te nemen om nader in te gaan op de gewelddadigheden, vooral van seksuele aard, die in de hele wereld begaan worden met kinderen als slachtoffers, moeten wij toch erkennen dat datgene wat er in België gebeurd is, aspecten vertoont die zo verschrikkelijk zijn dat zij het bewijs vormen van een fundamentele onlust in onze samenleving, waarvan de wortels blootgelegd moeten worden.
Eerste aspect: de ongelooflijke gewelddadigheden van Marcinelle waren niet het resultaat van een onverwachte raptus van waanzin of van afschuwelijke passie, maar van een langdurig en duidelijk voorbereid plan waarbij vele personen betrokken waren.
Tweede aspect: er lijkt een laaghartig verband te bestaan tussen afwijkend seksueel gedrag en geld, met kinderhandel en kinderporno, zelfs op internationaal niveau.
Derde aspect: de feiten hebben zich voorgedaan in een Europa dat van zichzelf vindt dat het hoogbeschaafd is en dat altijd weer beweert de rechten van de mens en het kind hoog in het vaandel te dragen.
De feiten schreeuwen dan ook om een diepgaand gewetensonderzoek. Hiermee is in Stockholm reeds een begin gemaakt met de beschouwingen over het sekstoerisme, maar het is duidelijk dat wij veel verder moeten gaan. Ik ga akkoord met alle voorstellen die hier ter tafel zijn gekomen. Ik denk dat er nog andere voorstellen zullen komen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, die er zich samen met het Parlement altijd voor inzet om de verdediging van de rechten van het kind op zich te nemen, zoals reeds het geval is geweest met het handvest van de rechten van het kind en zoals naar wij hopen ook spoedig zal gebeuren met de afronding van de twee verslagen over de situatie van kinderen in Europa en over internationale adoptie.
Ik vind in elk geval dat de gebeurtenissen in Marcinelle, die een sinistere tip oplichten van de sluier die over kinderporno hangt, ons aanzetten tot een coherent optreden ook voor wat de pornografie in het algemeen betreft. Ik denk niet het voldoende is om kinderporno te bestrijden: pornografie in het algemeen dient bestreden te worden, ook om de kinderen te beschermen, en hier hebben alle volwassenen een verantwoordelijkheid, zoals overigens reeds is benadrukt, wegens het heersende hedonistische klimaat waarin lust en geld de ultieme waardeschalen en motieven zijn.
Wij moeten ons afvragen in hoeverre een dergelijk klimaat vooral voorkomt bij labiele of zieke geesten of juist bij criminele geesten. En daarom moeten wij ons afvragen of het niet hoognodig is een zodanige omgeving te creëren waarin buiten de nodige repressieve en preventieve juridische maatregelen, ook waakzaamheid en ethisch engagement van elk van ons vereist wordt.

Todini
Mijnheer de Voorzitter, het Europees Parlement is hier vanmiddag vooral bijeen om zich met grote overtuiging te scharen achter de familieleden van de slachtoffers die hier in België zijn getroffen. Een andere belangrijke reden waarom het Europees Parlement vandaag deze discussie voert, is dat de Conferentie van Stockholm nog maar net is afgesloten. Er zijn veel punten bewezen die betrekking hebben op datgene wat er tot stand is gebracht in de vijf dagen dat de Conferentie van Stockholm geduurd heeft. Ik zou echter toch de nadruk willen vestigen op een aspect dat misschien wel niet zo duidelijk is aangetoond: het bijzondere van de Conferentie van Stockholm schuilt vooral in de levende getuigenis van kinderen die misbruikt zijn, die het slachtoffer zijn geworden van seksueel misbruik en geweld; in het luisteren naar hun eigen woorden, hetgeen de werkzaamheden van de conferentie zelf ongetwijfeld enorm vooruit heeft geholpen. Ik zou graag zien dat dit als voorbeeld dient voor de werkzaamheden die deze communautaire instelling zal verrichten en voor alle activiteiten die ons Parlement vanuit dit standpunt kan voorstellen.
Terugkomend op de zaken die nauwer verband houden met de communautaire instellingen, zou ik nog eens willen benadrukken dat de Intergouvernementele Conferentie zich in de loop van deze maanden absoluut moet buigen over de mogelijkheid om in het Verdrag een hoofdstuk op te nemen met bepalingen over minderjarigen, zoals deze gegarandeerd worden door het Verdrag van de Verenigde Naties over de rechten van het kind. Men moet overwegen om een communautair fonds ad hoc in het leven te roepen om de meest duidelijke gevallen van geweld tegen minderjarigen concreet te kunnen volgen. Bovendien moeten de Commissie en de lid-staten dringend met een gecoördineerd initiatief naar voren komen om de strijd aan te binden tegen de middelen die pedofielen tot hun beschikking hebben, waarbij met name wordt verwezen naar seksueel misbruik vooral via Internet en via de andere technologische en telematische media. Gecoördineerde actie van de lid-staten en alle niet-gouvernementele organisaties die ook moeten samenwerken met organisaties zoals UNICEF, UNESCO, UNDP, is dan ook dringend noodzakelijk: allemaal samen, maar alleen allemaal samen, zullen wij iets kunnen doen aan deze ernstige sociale en culturele verstoringen waardoor Europa en de hele wereld getroffen worden.

Monfils
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, na de tragische gebeurtenissen die wij hebben meegemaakt, moeten wij, Belgen, nu duidelijk en vastberaden aangeven hoe de verantwoordelijkheden liggen en moeten wij uit deze gebeurtenissen lering trekken voor de toekomst. Wij zullen erop toezien dat dit ook gebeurt.
Als leden van het Europees Parlement moeten wij hierin natuurlijk een bepaalde rol vervullen. Zoals eerder gezegd, bestaat een van onze belangrijkste taken erin de lid-staten ertoe aan te zetten zich te voorzien van de nodige wetgevende, materiële en menselijke middelen om de pedofilieplaag doeltreffend te bestrijden en om, met name, onderdanen die zich in het buitenland schuldig maken aan pedofilie in hun land van herkomst te kunnen vervolgen. Het is echter ook, ja vooral onze plicht op Europees niveau de nodige instrumenten te ontwikkelen. Het zou niet al te moeilijk moeten zijn het over dit hele pakket eens te worden.
Concreet moeten wij, bijvoorbeeld, de coördinatie bevorderen, de mogelijkheden van bestaande diensten, zoals Europol, vergroten en de vaak belangeloze initiatieven die in een groot aantal landen bijgedragen tot de opsporing van de verdwenen kinderen, ondersteunen. Het verheugt mij overigens dat de Fractie van de Europese Volkspartij aangeeft het eens te zijn met het door ons voorgelegde en gesteunde voorstel van de VZW Marc en Corinne. Zoals mevrouw Todini heeft gezegd, moeten we in het Verdrag betreffende de Europese Unie tevens een nieuw artikel opnemen over de rechten van het kind en de bereidheid van de Europese Unie de lid-staten te helpen bij het bestrijden van de pedofilie, bij het uitwerken van mechanismen om de nieuwe communicatienetwerken vrij te maken van pedofilie en bij het opnemen van eisen in de toetredingsonderhandelingen met kandidaat-lid-staten om ervoor te zorgen dat deze nieuwe leden zich niet tolerant zullen opstellen tegenover pedofiele handelingen en netwerken.
Waarde collega's, vandaag hebben wij de mond vol van deze rampzalige gebeurtenissen en geven wij in betogen en beloften uiting aan onze solidariteit. Morgen moeten wij deze woorden echter in daden omzetten. Wij mogen nooit vergeten dat het onze plicht is bij te dragen tot de erkenning van de waardigheid van ieder kind en tot de waarborging van de lichamelijke en geestelijke integriteit van ieder kind. Aldus zal Europa aantonen dat het meer is dan een economische en monetaire machine en dat het in staat is een oplossing te vinden voor de maatschappelijke problemen waar 350 miljoen Europeanen mee te maken hebben.

Sornosa Martínez
Mijnheer de Voorzitter, het grijpt ons allen enorm aan om te moeten vaststellen welke dramatische vormen seksueel geweld op minderjarigen kan aannemen. De hoop en de weerzin die de recente gebeurtenissen en ontdekkingen hebben veroorzaakt, hebben bij de publieke opinie uitzonderlijk veel belangstelling gewekt. Immers, niet alleen het rechtstreekse geweld tegen minderjarigen werd aangetoond, maar ook de tolerantie en de deelname daaraan van instanties die over ons aller veiligheid en integriteit moeten waken en die daarvoor door de burgers betaald worden.
Ik zou mijn collega's willen vragen om via de deur die met de laatste gebeurtenissen is opengezet, het onderwerp van het geweld tegen minderjarigen op een degelijke manier aan te pakken met de inzet van alle middelen waarover wij beschikken, teneinde duidelijk alle uitingen van dat geweld en de belangen aan het licht te brengen.
Wij mogen niet vergeten dat vele misbruiken die gepleegd worden binnenshuis gebeuren, dat er meer meisjes dan jongens het slachtoffer worden van geweld, en dat in sommige gevallen dit geweld op massale schaal gepleegd wordt in de naam van de traditie.
Wij moeten zeer ernstig nadenken over de manieren om deze misdrijven te voorkomen. Als wij alleen maar de straffen vergroten, dan zouden wij in zekere zin de natuurlijke rechten van de jongens en meisjes die het slachtoffer worden van gewelddaden, nog steeds buiten beschouwing laten. De netwerken van ontvoering en prostitutie hangen af van de combinatie van economische, sociale en culturele belangen. Het naar buiten brengen ervan zou een eerste stap zijn in de richting van de ontmanteling ervan en het is onze plicht om daarvoor te zorgen.

Leperre-Verrier
Mijnheer de Voorzitter, in het licht van de tragedie die België in diepe rouw heeft gedompeld en die ons allen aangaat, moeten we stilstaan bij de ontwikkeling van de uitbuiting van kinderen voor seksuele doeleinden en het daarmee samenhangende kluwen van misdaad, moord, ontvoering en prostitutie. Dit moet voor ons een aansporing tot nadenken en handelen zijn.
In de eerste plaats zou in het Verdrag betreffende de Europese Unie een echt handvest van de rechten van het kind moeten worden opgenomen, dat wij niet alleen in Europa, maar ook daarbuiten, met name via Europol, moeten doen naleven. Zoals bekend, speelt de mondialisering de ontwikkeling van de handel in kinderen immers in de kaart. Als gevolg hiervan zijn in Azië, in Zuid-Amerika en aan onze grenzen, vooral in Oost-Europa, echte netwerken van sekstoerisme ontstaan. Wat Internet betreft, we weten dat dit medium een perfecte dekmantel is voor de ontwikkeling van en het aansporen tot pedofilie.
Waarde collega's, wij konden niet anders dan vandaag dit debat houden, maar het mag niet bij woorden blijven. Wij moeten ons actief blijven inzetten om onze kinderen te beschermen en ze hun jeugd terug te geven.

Seillier
Mijnheer de Voorzitter, ik sluit mij bij de woorden en de gevoelens van mijn collega's aan, maar wil er tevens iets aan toevoegen. Een kanttekening bij de informatiemaatschappij: is het niet absoluut noodzakelijk dat wij, politieke afgevaardigden, samen met de verantwoordelijken van de mediasector nadenken over de manier waarop gemengde berichten moeten worden gebracht?
Ik heb nu geen tijd om hier nader op in te gaan, maar zo normaal als het is dat wij verontwaardigd en ontroerd zijn over deze gebeurtenissen, zo vanzelfsprekend moet het ook zijn dat wij stilstaan bij de schokkende manier - ook voor kinderen, die naar alle media kijken en luisteren - waarop deze feiten al twee weken lang worden gebracht. De ernst van deze feiten moet zeker onder de ogen worden gezien en er moeten maatregelen worden genomen, maar ik denk dat het soort informatie dat over dergelijke feiten wordt verstrekt bij volwassenen die misschien de neiging hebben te ontsporen, maar die normalerwijze nooit tot daden zouden overgaan, wellicht een kettingreactie op gang kan brengen met als uiteindelijk resultaat vergelijkbare gedragingen.
Een opmerking over pornografie: we kunnen er niet omheen dat er, zowel in het geval van Marc Dutroux als in alle andere gevallen waarin er sprake is van dergelijke handelingen, altijd pornografisch materiaal wordt gevonden. In dit geval ging het om meer dan 300 pornovideocassettes. De bescherming van minderjarigen houdt niet alleen in dat wordt voorkomen dat kinderen dergelijke cassettes onder ogen krijgen. Zou het niet veel meer zoden aan de dijk zetten als werd voorkomen dat volwassenen uren aan één stuk in de war worden gebracht door het zien van dergelijke produkties? Nee, pornografie is echt niet een van de rechten van de mens.

Vanhecke
Voorzitter, vanzelfsprekend is er in dit Parlement eensgezindheid om onze afschuw uit te drukken over de vreselijke misdaden die zich in dit land hebben voorgedaan. Maar deze rouw en dit diepe medeleven met de families van de ontvoerde en vermoorde kinderen mogen geen alibi worden om de vraag te verdoezelen of er in dit Parlement en daarbuiten wel een even grote eensgezindheid zou bestaan om de oorzaken, de werkelijke oorzaken die de pedofilie-misdaden hebben meegebracht en mogelijk gemaakt aan te pakken en met tak en wortel uit te roeien.
Ik stel dus enkele vragen: is men bereid een einde te stellen aan de waanzinnige permissiviteit in onze samenleving waar alle mogelijke vormen van seksuele perversies als normaal worden voorgesteld. Of beweert hier iemand vandaag niet te weten dat pedofiele propaganda in tal van lid-staten vrij geëtaleerd wordt. Is men bereid maatregelen te treffen tegen firma's en ik noem ook grote firma's als Benetton of Mexx, die schokkende beelden dikwijls met naakte kinderen gebruiken voor de meest vulgaire commercie en geldgewin. Is men bereid een einde te stellen aan die andere vorm van waanzinnige permissiviteit die erin bestaat zelfs de meeste gruwelijke misdadigers steeds als een soort slachtoffers van de maatschappij voor te stellen die dan per se een tweede of zelfs een derde kans moeten krijgen. Of durft men eindelijk eens luidop zeggen dat bijvoorbeeld lustmoordenaars en kinderverkrachters, nooit, nooit meer een tweede kans mogen krijgen. Of kan men nog beweren niet te weten dat die monsterlijke moordenaar Dutroux in 1992 uit de gevangenis werd ontslagen door een gratiemaatregel van de Belgische minister Whatelet nadat die Dutroux nog niet eens de helft van een eerdere straf wegens kinderontvoering en kinderverkrachting had uitgezeten. Weet men dan niet in dit Parlement dat deze Whatelet sindsdien politiek benoemd werd tot vorstelijke rechter bij het Hof van Justitie en nu zijn handen in onschuld wast.
Neen, ik heb dus geen enkel vertrouwen in de krokodilletranen die zovele zogenaamd verantwoordelijke politici thans wenen. Alhoewel ik wil aannemen dat hun ontzetting of hun ontroering vandaag echt is. Maar wanneer zij niet de noodzakelijke maatregelen durven nemen om de zwaksten in onze samenleving adequaat te beschermen, beschouw ik ze als medeverantwoordelijk voor wat gebeurd is en voor wat, vrees ik, nog te gebeuren staat.
Voor enkele maanden werd in dit land de doodstraf afgeschaft. Een voorstel van mijn partij om dan toch op z'n minst voor de zwaarste misdadigers onsamendrukbare straffen mogelijk te maken, werd door de andere partijen als onmenselijk weggehoond. Daardoor zou zelfs een Dutroux binnen afzienbare tijd opnieuw vrij komen. Ik zou de zogenaamde verantwoordelijke politici die vandaag krokodilletranen wenen, willen vragen daarover eens goed na te denken, vanavond voor het slapengaan.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, de gebeurtenissen waarover wij het vandaag hebben, zijn slechts het topje van de ijsberg. Ze zijn niet beperkt tot België, maar komen overal in de Europese Unie en in veel ontwikkelingslanden voor. Wij moeten ons in de Europese Unie voorbereiden op nog meer onthullingen over heimelijke samenwerking tussen politie en politici.
Naarmate de sluier verder wordt opgelicht over de tragedie van het ontvoeren en vermoorden van onschuldige kinderen, kunnen wij niet anders dan diep ontroerd, geschokt en boos zijn over wat er is gebeurd.
Het gevaar is groot dat de instellingen van de Europese Unie bij stukjes en beetjes zullen reageren op deze verbijsterende gevallen van geweld jegens kinderen. De Europese instellingen moeten echter coherent optreden om de 120 miljoen kinderen in de Europese Unie de bescherming te geven die ze verdienen en die ze het recht hebben te verwachten. Dat betekent dat ze kinderen minstens volledig moeten erkennen als burgers van de Europese Unie.
In juli jongstleden, nog vóór deze tragische feiten aan het licht kwamen, drong ik er bij het Parlement te Straatsburg op aan in het najaar een brede en open discussie over geweld tegen kinderen te houden. Het verheugt mij dat wij nu in de plenaire vergadering van september de gelegenheid zullen krijgen om dit op basis van een mondelinge vraag van de UPE-fractie verder te bespreken.
Ik herhaal het verzoek dat ik in juli aan het Ierse voorzitterschap heb gericht om een prioriteit te maken van de opneming in het Verdrag van een hoofdstuk met bepalingen over de mensenrechten van minderjarigen, zodat kinderen op dezelfde wijze als alle andere burgers het recht krijgen de door de Gemeenschap erkende fundamentele rechten, vrijheden en bescherming te genieten, uiteraard met de beperkingen waarin de wet specifiek voor kinderen voorziet. Eender welke persoon of eender welke regering die zich daar nu tegen verzet, zal op een aantal serieuze vragen van de Europese burgers moeten antwoorden. De rechten van het kind als Europese burger moeten volledig worden gewaarborgd.
In juli deed ik een oproep tot het voeren van een campagne voor kinderen. Zo'n campagne is nu meer dan ooit noodzakelijk. Ik wees toen ook al op het misbruik van technologie, zoals het misbruik van Internet door pedofielen. Op dat terrein bestaat er dringend behoefte aan een initiatief van de Europese Unie. De Ierse fungerend voorzitter, Gay Mitchell, zei in antwoord op mijn voorstel dat desbetreffende voorstellen van het Parlement door de Raad zouden worden toegejuicht. Ik verzoek de Commissie met klem zich even positief op te stellen en ons vandaag mee te delen of ze erachter staat dat op de IGC besluiten over het opnemen van bepalingen inzake kinderen in verdragen worden genomen en door de Europese Unie een initiatief wordt genomen om te voorkomen dat pedofiele informatie via Internet wordt verspreid.

Pettinari
Mijnheer de Voorzitter, vandaag bespreken wij het misbruiken van kinderen naar aanleiding van een bijzonder tragisch en verwerpelijk feit, waarvoor geen woorden te vinden zijn om de afschuw en veroordeling ervan tot uiting te brengen. Ik sluit mij aan bij hetgeen reeds is gezegd door mijn collega's. Maar ik wil duidelijk stellen dat het hypocriet zou zijn om ons te beperken tot een zuiver morele veroordeling: hypocriet en te laat. Op de Conferentie van Stockholm zijn afschuwelijke feiten aan het licht gekomen. Ik citeer er slechts één: ieder jaar komt 1 miljoen kinderen onder de twaalf jaar in de prostitutie terecht. Dat is toch niet te geloven. Een miljoen kinderen jonger dan twaalf jaar. Het lijkt inderdaad ongelooflijk, maar het is de waarheid.
Ten overstaan van deze gegevens kunnen wij ons niet beperken tot onderwerpen van moraliteit of pornografische video's. Ik ga akkoord met alle voorstellen die ook de commissaris gedaan heeft - betreffende Internet, pornografie, enz. maar wij in Europa weten allemaal dat dit niet genoeg is. Wij moeten het ook hebben over en optreden tegen de grote economische belangen die aan de basis liggen van kindermisbruik. En dat niet alleen: ook de betrokkenheid van instellingen en zelfs van regeringen van die landen die het zogeheten sekstoerisme toelaten. Ik vind dat Europa onmiddellijk op twee vlakken moet optreden: diegenen aanpakken die het sekstoerisme beoefenen en bevorderen, hetgeen dus een kwestie is van politie en politiële samenwerking, maar ook - en Europa kan dat - krachtige sancties treffen tegen de economie van die landen die welvaren bij het misbruik van kinderen en ik zeg het nog eens, van kinderen onder de twaalf jaar. Het is werkelijk ongelooflijk!

De Voorzitter
Het debat is gesloten.

Openbare diensten
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over openbare diensten. Het woord wordt gevoerd door Commissaris Van Miert.
Mijnheer Van Miert, we hopen van harte dat u uw slagvaardigheid nog niet hebt verloren!

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, ik kan u verzekeren dat die slagvaardigheid volledig intact is!
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst het Europees Parlement bedanken voor dit debat en de gelegenheid die ons wordt geboden om ons over deze kwestie uit te spreken. Ik moet de verontschuldigingen van voorzitter Santer aanbieden, die op dit moment niet aanwezig kan zijn als gevolg van een klein misverstand over zijn agenda. Hij staat echter wel ter beschikking van het Parlement voor het debat dat hier waarschijnlijk later over zal plaatsvinden. Ik kan u overigens nu al meedelen dat de Commissie volgende week nogmaals van gedachten zal wisselen over een ontwerp-mededeling inzake de openbare en de universele diensten. De Commissie zal dus naar alle waarschijnlijkheid volgende week - ik denk dat de besprekingen volgende week kunnen worden afgerond - over een document in de vereiste vorm beschikken, dat natuurlijk aan het Parlement zal worden voorgelegd. Ik kan u vertellen dat het vooralsnog om een mededeling zal gaan. Dit betekent echter niet dat de aard van het document achteraf niet meer kan worden gewijzigd. Deze mededeling zal een bijdrage zijn aan de Intergouvernementele Conferentie en wij zullen aan de hand van de ontwikkelingen zien of we de aard van het document nog moeten wijzigen.
Wij delen tot op grote hoogte uw bezorgdheid, ook al bestaan er op bepaalde punten waarschijnlijk vrij grote meningsverschillen, zoals wij bij andere gelegenheden, zelfs binnen het Parlement en de Raad, al hebben kunnen constateren. Wij begrijpen uw bezorgdheid zelfs zeer goed, aangezien er zich in korte tijd een zeer snelle, bijzonder destabiliserende ontwikkeling heeft voorgedaan, als gevolg van een groot aantal factoren van technologische aard, de mondialisering, de positie van de consumenten enzovoort en, niet te vergeten, de interne markt als typisch Europese factor. Dit moeten we ons goed realiseren.
Denk bijvoorbeeld maar aan de grensoverschrijdende liberalisering die de afgelopen tien jaar in het kader van de gemeenschappelijke markt heeft plaatsgevonden in een groot aantal diensten: vervoer, bank- en verzekeringswezen, telecommunicatie - er wordt momenteel beraadslaagd over de liberalisering van de post, maar ik weet dat dit een zeer controversiële kwestie is - en energievoorziening. Dit zijn allemaal sectoren die daarvóór op nationaal vlak duchtig werden beschermd en waarin vaak sprake was van een monopolie of van bijzondere, doch beschermde rechten. Nu is dit in een groot aantal sectoren niet meer het geval.
De Commissie en de Europese Unie hebben in het door hen vastgestelde beleid getracht deze ontwikkeling te bespoedigen, zonder dat zij daarbij de kwestie openbare of universele dienstverlening ooit uit het oog hebben verloren. Ik weet dat er ook over deze begrippen meningsverschillen bestaan tussen het Parlement en de Commissie. Niemand kan echter, zo lijkt mij, ontkennen dat de Commissie telkens als zij een beleid uitstippelde, heeft getracht deze kwestie erin op te nemen door rekening te houden met de soms zeer grote verschillen tussen de lid-staten en tussen de mentaliteit van bepaalde lid-staten. Er zijn zelfs regeringen en lid-staten die de universele dienstverlening overlaten aan particuliere ondernemingen, die zij wel bepaalde voorwaarden opleggen. In andere lid-staten bestaat er een andere traditie. Daar worden deze diensten aangeboden door staatsbedrijven, die over monopolies en bijzondere rechten beschikken. Er doen zich in onze lid-staten dus veel verschillende situaties voor.
Het spreekt echter vanzelf dat zich in de dynamiek van de interne markt grensoverschrijdende verschijnselen voordoen. Dat is maar normaal in één grote, in ontwikkeling zijnde markt, maar het leidt soms tot een groot aantal conflicten en resulteert tevens in een situatie waarin veelvuldig klachten worden ingediend bij de Commissie. Als een markt in een bepaald land wordt opengesteld, willen de ondernemingen uit dat land ook toegang krijgen tot andere markten, elders. Het gaat dus om een uitzonderlijke ontwikkeling die ook onzekerheid met zich brengt. Deze onzekerheid wordt, los van de realiteit, soms tot andere kwesties uitgebreid. Zo zijn sommigen bijvoorbeeld van mening dat deze ontwikkeling zich ook in de sociale zekerheid zal voordoen, waar de Europese Commissie volstrekt niet van uitgaat. Deze sector valt overigens niet onder onze bevoegdheid. We moeten echter wel beseffen dat deze vrees bestaat.
Daarom is de Commissie er, net als velen onder u, van overtuigd dat er niet alleen duidelijkheid moet worden geschapen, dus meer uitleg moet worden verschaft - er zijn immers nog veel dingen waarvan men geen weet heeft - maar dat de mensen ook gerust moeten worden gesteld. Daartoe moet een kader worden gecreëerd waardoor het mogelijk wordt een evenwichtigere situatie tot stand te brengen en op alles bedacht te zijn, terwijl tegelijkertijd de noodzaak van de ontwikkelingen wordt ingezien. Het is ook opmerkelijk dat bepaalde begrippen evolueren. De inhoud van het begrip universele dienstverlening evolueert, moet gaandeweg worden uitgebreid. Dit is dus een nieuw element in een situatie die daarvóór gedurende zeer lange tijd ongewijzigd is gebleven. Tegenwoordig is dit niet meer het geval. De ontwikkelingen volgen elkaar in een zeer hoog tempo op, daar hoef ik u niet aan te herinneren.
Kortom, de Commissie zal, zoals ik al heb gezegd, enerzijds meer uitleg geven over haar inbreng in het beleid, bijvoorbeeld in het vervoers- en het telecommunicatiebeleid, maar zal anderzijds ook de nadruk leggen op een aantal beginselen die misschien beter moeten worden gerespecteerd. Ik verklaar mij nader.
De Commissie en de Europese Unie zijn niet bevoegd zich bezig te houden met de vraag of een onderneming particulier dan wel openbaar moet zijn. Artikel 222 verplicht hen ertoe zich ter zake neutraal op te stellen. Een ander in het Verdrag opgenomen - en vaak vergeten - beginsel is dat de nationale regeringen beslissingsbevoegdheid hebben op het gebied van bijzondere, specifieke of exclusieve rechten. Deze bevoegdheid ligt niet bij de Commissie. De Commissie heeft wel de verantwoordelijkheid gekregen na te gaan of dit soort rechten, als ze door nationale overheden worden vastgesteld, niet al te zeer in strijd zijn met een aantal andere vereisten.
Als een regering, bijvoorbeeld, verklaart dat ze een monopolie handhaaft, betekent dit dat de monopolistische onderneming zich op de markt van de andere ondernemingen kan richten en een plaats op deze markt kan veroveren. Natuurlijk speelt hier het reciprociteitsbeginsel, dat is niet meer dan normaal. De Commissie probeert in dat geval uiteraard een evenwicht tot stand te brengen tussen deze verschillende vereisten. Dit is de rol die haar door artikel 90 is toebedeeld. Ik weet dat dit artikel vaak anders wordt uitgelegd, geïnterpreteerd, maar dit is in wezen de rol van de Commissie. Ik meen overigens te kunnen zeggen dat de Commissie, toen het algemene beleid eenmaal was vastgesteld, weldoordacht gebruik heeft gemaakt van dit artikel, ook al denken sommigen onder u daar anders over.
In het geval van de telecommunicatie hebben wij bijvoorbeeld meer dan eens, overigens in samenwerking met het Parlement, een beroep gedaan op dit artikel, aangezien het kader voor deze sector op het niveau van de politiek was vastgesteld. De Commissie heeft bepaalde richtlijnen aangenomen, bijvoorbeeld voor de liberalisering van de alternatieve infrastructuur, omdat zij tot de constatering was gekomen dat diensten die reeds via de gewone politieke besluitvorming waren geliberaliseerd, in feite niet konden worden aangeboden, omdat men nog altijd via het monopolie van de bestaande infrastructuur moest passeren. Het is dus in deze geest dat de Commissie dit instrument heeft gebruikt.
Om dit onderwerp af te ronden, zou ik nog willen benadrukken dat het voor de Commissie heel duidelijk is dat dit soort dienst - of men nu van universele dienst, van dienst van algemeen belang of van nog iets anders spreekt - inhoudt dat alle burgers er evenveel gebruik van kunnen maken en verzekerd zijn van een gelijke behandeling. Waarde vrienden, mag ik er overigens aan herinneren - ik vang soms enigszins negatieve opmerkingen over het begrip universele dienst op - dat het begrip universele dienst werd ingevoerd om alle lid-staten te verplichten alle burgers te bedienen? Dat is de bedoeling van universele dienstverlening en we moeten toegeven dat dit doel in bepaalde landen niet altijd werd bereikt, ook niet toen er nog staatsmonopolies bestonden. Het beginsel van toegang voor iedereen, op gelijke voorwaarden, tot dit soort dienst is dus bijzonder belangrijk.
Daarnaast is er de veiligheid en betrouwbaarheid van de voorziening, waar ook rekening mee moet worden gehouden, net als eventueel de ruimtelijke ordening. En dan zijn er nog de continuïteit van de dienst, de kwaliteit, de tastbare resultaten, de transparantie en de openheid van het beleid met het oog op overleg met de gebruikers. Dit laatste punt is zeer belangrijk, omdat de gebruikers ten tijde van bepaalde monopolies niet veel inspraak hadden. Ook dit is een nieuwe dimensie, die in een uitgebalanceerd beleid moet worden opgenomen.
Voorts moet er, uit sociale of andere overwegingen, ook specifiek rekening worden gehouden met bepaalde categorieën gebruikers. Er is geen enkele reden waarom we onze werkzaamheden op dat gebied niet zouden kunnen voortzetten of de overheden deze elementen niet in hun beleid zouden kunnen opnemen. Er mag dus niet worden beweerd dat het beleid dat de Commissie probeert uit te werken dit alles in de toekomst onmogelijk zal maken. Dit is namelijk niet waar. Daarnaast moet er natuurlijk naar worden gestreefd deze diensten voor een redelijke prijs aan te bieden, wat - ook dit moeten we toegeven - vroeger niet altijd het geval was.
Ik ga niet in details treden over de specifieke gebieden vervoer, telecommunicatie enzovoort. We zullen ongetwijfeld nog de gelegenheid krijgen hierop terug te komen. Er is echter één belangrijk probleem waarover wij zeker van gedachten moeten wisselen. Als we van openbare dienst of van dienst van algemeen belang spreken, moeten deze natuurlijk wel gefinancierd kunnen worden. Soms kan dit via mededinging worden bereikt, soms ook niet. De financiering van de universele dienst ofwel dienst van algemeen belang moet dus per sector, aan de hand van de specifieke kenmerken van de sector, worden bestudeerd. Ik voeg daar onmiddellijk aan toe dat dit binnen bepaalde grenzen moet gebeuren, want als dit zou worden geïnterpreteerd als een vrijbrief om een monopolie op alle markten actief te laten worden en de minder draagkrachtige concurrenten uit te schakelen, zou dat natuurlijk een probleem stellen.
Dat is bijvoorbeeld in Frankrijk gebeurd, toen de particuliere verzekeringsmaatschappijen hun beklag deden over de praktijken van de post, die zich overal in het land met verzekeringen ging bezighouden. De post had inderdaad een aantal voordelen gekregen, waarvoor hij, zoals bleek, echter ook aan bepaalde verplichtingen moest voldoen. Onze uiteindelijke conclusie was dat het evenwicht niet was verstoord. Hier moet echter wel nauwkeurig op worden toegezien, ook al kunnen er goede redenen zijn om de openstelling toe te staan. Dit probleem is dus ingewikkelder dan vaak wordt gedacht en ik hoop dat het op basis van feiten en met oog voor de realiteit kan worden bestudeerd, teneinde tot goede resultaten te komen.
Voorts denk ik dat er geleidelijk ook nagedacht zal moeten worden over de aspecten van de dienst van algemeen belang op Europees niveau. Ik denk aan de grote netwerken op verschillende gebieden. Dit is iets wat we niet langer uit de weg kunnen gaan. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan het vervoer per spoor. Ik zou u willen meedelen dat de Commissie ook wat dit betreft bereid is de genoemde weg in te slaan.
Nog een laatste punt ter afsluiting van mijn betoog, aangezien de andere aspecten naar alle waarschijnlijkheid nog door voorzitter Santer zelf zullen worden besproken. Het gaat om een kwestie die ook in het Parlement ter sprake is gekomen, namelijk de vraag of het Verdrag moet worden gewijzigd. De Commissie vindt van niet, in ieder geval niet wat betreft artikel 90. Als we over een passend kader beschikken, kunnen we artikel 90 volgens ons blijven toepassen om telkens het erin voorgeschreven evenwicht te vinden. Wij zijn van oordeel dat dit instrument behouden moet blijven, maar zeggen nogmaals dat we bereid zijn dit nog grondig met het Europees Parlement te bespreken. Ik wil u eraan herinneren dat ik meerdere amendementen van het Parlement heb aanvaard door deze rechtstreeks in een richtlijn van de Commissie op te nemen.
Dit is in grote lijnen het standpunt van de Commissie, zoals dat naar voren is gekomen uit het reeds door ons gevoerde debat en zoals het zal zijn vervat in het document dat wij binnenkort voor zullen leggen. Wat betreft de vraag of een of meerdere artikelen van het Verdrag moeten worden gewijzigd, is de discussie open. Let wel, de discussie is open. Ik kan niet op de zaken vooruitlopen, maar ik zeg dus niet dat de discussie gesloten is en dat de Commissie een eventuele wijziging bijgevolg noodzakelijkerwijs afwijst. Wij zullen onze gedachten er dus over laten gaan en wij zullen samen bestuderen of er goede redenen, goede argumenten zijn voor een dergelijke wijziging.
Mijnheer de Voorzitter, ik verontschuldig mij voor dit vrij lange betoog, maar het gaat hier dan ook om een ingewikkeld en zeer belangrijk probleem.
(Applaus)
Fayot
Mijnheer de Voorzitter, ik wil allereerst commissaris Van Miert bedanken voor zijn uitleg. Ook al beschikken wij nog niet over de mededeling van de Commissie, toch denk ik dat de Commissie er goed aan doet de stemming in de Vergadering te peilen.
Mijnheer de Voorzitter, dit is geen theoretisch debat, maar een debat met een hoge politieke actualiteitswaarde. Om te beginnen moet volgens mij worden benadrukt dat het tegen de achtergrond van de Intergouvernementele Conferentie plaatsvindt. Ik ben van mening dat in het Verdrag het belang van de diensten van algemeen belang moet worden erkend en dat in een handvest van de openbare diensten moet worden aangegeven wat de implicaties hiervan zijn. Ik geef toe dat het Verdrag momenteel reeds instrumenten, onder meer ten behoeve van het Europese sociale model, omvat, maar daarnaast moet er een sterke en duidelijke impuls ten gunste van de openbare diensten van uitgaan.
Namens de socialisten zou ik willen zeggen dat de door de Commissie gegeven definitie van het begrip universele dienstverlening, waar de commissaris het ook over heeft gehad, ons zeer beperkt lijkt. Het is op zijn hoogst een begin en wij hopen dat de Commissie ervan uitgaat dat dit begrip nog in ontwikkeling is, niet alleen als gevolg van de technologische of economische ontwikkeling, maar ook als gevolg van de sociale situatie.
Het debat over de openbare diensten vindt tevens plaats tegen de achtergrond van de beslissing van de Commissie van 31 juli 1996 - mijnheer de Voorzitter, we kunnen hier toch niet omheen - bijna alle belangrijke amendementen over de postdiensten, die hier bij een overweldigende meerderheid van stemmen waren aangenomen om rekening te houden met alle ons ter harte gaande factoren - ruimtelijke ordening, werkgelegenheid, sociale en economische samenhang - in één klap van de tafel te vegen. Mijnheer de Voorzitter, wij zijn met stomheid geslagen, omdat het merendeel van de amendementen waardoor de financiering van de postdiensten veilig werd gesteld door de Commissie is verworpen.
Dit debat vindt, tot slot, tevens plaats tegen de achtergrond van een publieke opinie die alsmaar sceptischer wordt over de ontmanteling van diensten die lange tijd dankzij overheidssteun aan de consumenten konden worden aangeboden. In een tijdperk waarin de werkloosheid, die een bedreiging voor de samenhang van de maatschappij vormt, onze grootste zorg is, mogen we niet vergeten dat in Europa zo'n 25 miljoen mensen in de publieke sector werkzaam zijn. Door deregulering kunnen honderdduizenden banen op de tocht komen te staan, terwijl de openbare diensten tegenwoordig nog steeds harde kernen van werkzekerheid en vaak ook sociale modellen zijn.
Ik ben er mij terdege van bewust dat de zaken in werkelijkheid ingewikkelder zijn. Gelet op de economische ontwikkeling en het opengooien van de grote markt voor mededinging moeten de staatsbedrijven betere prestaties leveren en concurrerender worden. Iedereen is het daarover eens, zelfs de vakbonden en wij, socialisten. Maar de diensten van algemeen belang daarom voor de leeuwen van de particuliere sector gooien, gaat ons, socialisten, toch net iets te ver. Moeten we nog in herinnering brengen dat het motto van de particuliere sector winst en niet naastenliefde, het verslaan van concurrenten en niet solidariteit met de samenleving is? En ik denk dat wat de Europeanen nog aan de Europese opbouw bindt, het welzijn van allen is en niet de kille economische logica.
Mijnheer de Voorzitter, ik heb geen tijd om in details te treden. Volgens mij is de kern van het probleem de financiering van de openbare diensten. De door de Commissie op dat gebied gehanteerde logica - bijvoorbeeld het van de hand wijzen van kruisfinancieringen - moet zeer grondig worden besproken, want ik kan mij niet voorstellen dat staatsbedrijven of ondernemingen die zich bezighouden met het verlenen van openbare diensten, enerzijds subsidies zouden ontvangen voor deze dienstverlening en anderzijds de hele dynamische sector zouden overlaten aan ondernemingen uit de mededingingssector. Ik zie niet in hoe een onderneming op die manier zou kunnen functioneren. Willen de staatsbedrijven kunnen overleven, dan moet hun wel worden toegestaan over gereserveerde sectoren op zeer geavanceerde gebieden te beschikken.
Mijnheer de Voorzitter, en dit tot slot, er wordt ons verteld dat de Commissie voornemens is in haar mededeling ideeën ten gunste van de sector van algemeen belang te uiten. In afwachting hiervan kan er echter niet worden gedaan alsof dit debat niet heeft plaatsgevonden en kan er evenmin worden doorgegaan met de ontmanteling van de openbare sector, zoals bijvoorbeeld de post of de spoorwegen. Dit keer is de werkgelegenheid te belangrijk, zijn de tegenstellingen te groot, om nog genoegen te nemen met verklaringen die alleen maar uit goede bedoelingen bestaan.

Pronk
Voorzitter, ik wil in de eerste plaats zeggen dat ik blij ben met datgene wat de commissaris gezegd heeft. Ik geloof dat dat goed in lijn is. Ik zou hem willen vragen wanneer die mededeling nu komt. Want er wordt heel erg op gewacht op het ogenblik en dan kunnen wij echt aan de discussie toe komen.
Ten tweede, dat heeft de vorige spreker toch wat uit het oog verloren, wij hebben natuurlijk niet alleen te maken met het systeem. Wij hebben niet alleen te maken met de overheid, maar wij hebben natuurlijk ook te maken met de consument. Dat is een belangrijk punt dat wij bij deze materie in het oog moeten houden.
Ten derde is dat wij steeds genuanceerder tegen de zaak aankijken. Wij hebben een aantal overheidsmonopolies die slecht functioneren. Wij hebben de afgelopen jaren gezien dat een aantal privatiseringen heel goed gelukt zijn, maar een aantal andere hebben toch geleid tot privé-monopolies en dat is dan ook weer niet goed voor die consument. Het ligt dus genuanceerd.
Onze fractie heeft ingestemd met een Verdragswijziging juist om dat punt publieke diensten iets positiever te zeggen. De commissaris heeft dat ook gezegd aan het eind. Het wordt nu in het Verdrag vrij negatief geformuleerd. Het recht wordt gegeven aan ieder land om daarover te beslissen, maar wij hebben te maken met één Europese markt en daarom is het niet meer mogelijk eigenlijk voor elk land afzonderlijk te beslissen zonder bepaalde consequenties te voeren en misschien dat daarom in het Verdrag of in de mededeling die de commissaris aanbiedt iets positiever geformuleerd zou kunnen worden dan op het ogenblik. Niet dat wij wezenlijk af willen wijken van dat systeem maar iets positiever formulering is misschien beter en met name vanwege het laatste wat de commissaris gezegd heeft.
Tenslotte, is er één heel belangrijk ding, juist omdat die markt steeds meer één wordt ook op het gebied van de publieke dienst, en dat is de sociale dialoog. Of het gebied van de publieke dienst nu werkelijk wordt aangepakt is moeilijk met verschillende werkgevers, maar dat is de enige manier om die verschillende belangen die soms zo tegenover elkaar staan, bijeen te brengen. Dat is een belangrijk punt waarvan ik van de commissaris wil vragen of hij dat ook wil meenemen in zijn mededeling.

Schaffner
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, u zult misschien vinden dat ik overdrijf, maar het feit dat een dergelijk debat op de agenda is blijven staan, vind ik abnormaal, ja onverantwoordelijk. Hoe kunnen we immers op een serieuze manier met de Commissie discussiëren over een onderwerp waarover zij nog steeds geen mededeling heeft voorgelegd, hoewel zij dat al in juni 1996 had moeten doen? Dat deze mededeling vertraging heeft opgelopen, is betreurenswaardig, maar is op zich nog geen ramp. Dit debat hoefde alleen maar tot een latere datum te worden uitgesteld. Onze Vergadering maakt zich belachelijk door dit debat over een voor onze medeburgers zo cruciaal onderwerp onder dergelijke omstandigheden te aanvaarden.
Daar ik niet over de voornemens van de Commissie kan discussiëren en daar vooraf geen enkel oordeel over kan vellen, zal ik mij bijgevolg beperken tot het in herinnering brengen van een aantal uitgangspunten van mijn fractie. Het gaat hier in totaal om drie beginselen. Ten eerste, de solidariteit tussen de burgers moet in stand worden gehouden. Deze solidariteit moet op vijf grote gebieden worden toegespitst: gelijkheid van de burgers, veiligheid van de burgers, steun voor de allerarmsten, sociale samenhang en ruimtelijke ordening. Waarden als gelijkheid en solidariteit lijken soms bedreigd door technische ontwikkelingen en door de voorrang die in een ultraliberale logica maar al te vaak aan de mededinging wordt verleend. Het is onze taak deze logica bij te stellen.
Dit brengt ons bij het tweede beginsel: een goed beheer van de openbare diensten. Laten we de idee van mededinging voor met de mededingingssector verbonden staatsbedrijven aanvaarden. Voor bepaalde activiteiten van de overheidssector is dit namelijk noodzakelijk, ten eerste om te voorkomen dat hele marktsegmenten verstarren en, ten tweede, om hun concurrentievermogen te vergroten. Laten wij hier echter niet in overdrijven en laten wij de mededinging op een doorzichtige manier regelen.
Het derde beginsel is dat de lid-staten vrij moeten kunnen kiezen. De sluitsteen, ik wou eigenlijk zeggen de veiligheidsklep, van de Europese wil op het gebied van de openbare diensten is een samenhangende toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Sta mij toe dit aan de hand van een voorbeeld toe te lichten. In Frankrijk wordt de kern van het republikeinse pact, het symbool van het bestaan zelf van dit land, verder uitgewerkt in de structuren van de openbare dienstverlening. De Franse Republiek zal haar eigen, door haar medeburgers gewenste openbare diensten niet kunnen opofferen, wat niet betekent dat ze deze niet zal aanpassen aan de huidige omstandigheden. Het is niet de bedoeling de Franse waarden aan de andere lid-staten op te dringen, maar wel de lid-staten die dit wensen in staat te stellen, uit hoofde van het subsidiariteitsbeginsel, hun sociale model te handhaven, uiteraard met inachtneming van het Gemeenschapsrecht.
Al lijkt het mij noodzakelijk door te gaan met de aanpassing en de modernisering van de openbare dienstverlening, toch vind ik het belangrijk dat haar bestaan in het Gemeenschapsrecht wordt erkend. De herziening van het Verdrag moet ons daartoe in staat stellen. Hiervoor is een wijziging van artikel 90 vereist, zodat de Commissie, op het gebied van de mededinging in de overheidssector, slechts de bevoegdheid krijgt toezicht te houden en geen eenzijdige beslissingen meer kan nemen.

Wijsenbeek
Voorzitter, als de commissaris het mij toestaat wou ik maar in mijn eigen taal spreken. Het kan natuurlijk mooi zijn dat de Commissie met een mededeling komt, maar de wijze waarop de commissaris hier zijn politieke kleur tentoonspreidt, bevalt mij niet helemaal. Zelden heb ik een groter misbruik horen maken van artikel 222, want uiteindelijk, en dat weet de commissaris ook, gaat artikel 90 voor artikel 222 en nog sterker, in artikel 90 wordt zelfs expliciteit gerefereerd aan de artikelen 85 en 86 waarvoor deze commissaris juist de verantwoordelijkheid draagt. Nu, wat doet de Commissie. Zij treedt zelf haar eigen principes voortdurend met voeten.
Dit Parlement is natuurlijk ook niet geheel onschuldig. Inderdaad, de heer Fayot heeft terecht gewezen op de meer dan schandelijke wijze waarop de voorstellen van de Commissie inzake de postdienst hier de grond ingeboord zijn. Werkelijk, dat is nu net een mooi voorbeeld van waar een politieke wil en een staatsmonopolie een werkelijk publieke dienst tegenhoudt. Het blijkt dat daar waar geprivatiseerd wordt, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk en in Nederland het mogelijk is om ook op de postdienst winst te maken en alle burgers goed te bedienen.
Kortom, waar gaat het dus uiteindelijk de linkerzijde van dit Huis om? Om de macht van de vakbonden en om politiek te kunnen bedrijven met banenpolitiek op kosten van de belastingbetaler? Dat is de bedoeling niet van de universele dienst noch van de publieke dienst.
Wie zegt mij trouwens, mijnheer de commissaris, dat de sociale dienst niet even goed door een privé-verzekering verzorgd kan worden. Het blijkt in het algemeen dat ziekteverzekering van privé-ziekteverzekeraars een betere dienst verlenen dan de algemene ziekenkassen. Kijk naar de public health in het Verenigd Koninkrijk. Een ramp op wielen!
Ik verwacht dus de mededeling van de Commissie met grote spanning en wil graag opnieuw dit debat ingaan waarbij ik een aantal vragen zou willen stellen. Welke diensten acht de Commissie essentieel? In hoeverre dienen overheidsmiddelen ingezet te worden voor privé-concessiehouders, voor de universele dienstverlening en, mijnheer de Voorzitter, de allerbelangrijkste vraag is, welke diensten zijn eigenlijk essentieel voor de burger?

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, een verklaring van de Commissie over de openbare diensten heeft enige verwachting opgewekt. Waarom de verklaring vandaag laten doorgaan wanneer er geen enkel document beschikbaar is en de toelichting daarvan is uitgesteld? Waarom vasthouden aan een debat zonder document en zonder basistekst? Zo blijft er niks anders over dan beraadslagen over de grote lijnen van een richtsnoer. Maar die kennen wij allemaal al. Wij herhalen hier ons afkeurend standpunt en benadrukken het belang van dit thema, waarover nooit genoeg kan worden beraadslaagd, zelfs over de grote lijnen daarvan, maar er dan wel voor zorgend dat dit debat niet wordt gebanaliseerd en aldus in waarde daalt.
Naar onze mening is er in een beginselverklaring altijd plaats voor een verwijzing naar het begrip openbare diensten en de zelfs etymologische duurzaamheid daarvan. Tegelijkertijd moeten wij vermijden dat dit debat op een rookgordijn begint te lijken door te verbergen dat er een dynamiek is die het marktmachanisme vergoddelijkt, de openbare diensten afbreekt en de "openbare dienst" als operatief concept annuleert.
Wij maken een historische periode mee, die onvermijdelijk voorbijgaand is, waarin de commercialisatie tot in het absurde wordt doorgevoerd, zonder ruimte te laten voor activiteiten die niet restrictief worden beoordeeld op grond van economistische en concurrentiële criteria, waarbij vele activiteiten, waarvan sommige onontbeerlijk en alleen mogelijk zijn als voorwerp van de openbare dienst, als niet levensvatbaar worden beschouwd.
Bij de zogenaamde "Europese eenmaking" zijn wij van mening dat het begrip openbare dienst aanwezig moet zijn, en niet alleen in de beginselverklaringen, maar door met zorg de ontwikkeling ervan te analyzeren, door naamsveranderingen als "universele dienst" daarentegen wantrouwig te bekijken en vooral door het matigen van praktijken en ambities die een allesomvattende privatisering zien als hét lapmiddel voor alle economische kwalen, alsof er geen sociale ziekte is als de economie goed draait en die over het hoofd zien dat de economie tot doel zou moeten hebben het gebruik van de rijkdommen rationeel te organiseren om de sociale behoeften te bevredigen.
Aangezien wij in deze historische periode leven, is het noodzakelijk dat de Commissie in haar verklaringen met of zonder document wél zegt wat zij denkt te doen om bij te dragen aan de verenigbaarheid van de technologische innovaties - die ons bijvoorbeeld over informatie-autosnelwegen leiden - met de operationaliteit en met een onaantastbaar begrip als de openbare dienst die de openbare diensten moeten verlenen.

Green
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de leden van het Parlement in herinnering willen brengen dat wij eigenlijk om deze verklaring hebben verzocht. Het is niet de Commissie die erop aandringt. Wij hebben erom verzocht, omdat wij ons in staat achten om zelf na te denken over wat wij van openbare diensten in de Europese Unie verlangen. Aldus hopen wij invloed te kunnen uitoefenen op wat de Commissie ons zal voorleggen. Aangezien sommige leden hierover in de war lijken, vond ik het belangrijk te onderstrepen dat wij om de verklaring hebben verzocht.

Wolf
Beste collega's, mijnheer de Commissaris, inderdaad, het is onze opvatting van democratie dat dit Parlement zijn gedachten over iets laat gaan en deze voorlegt aan de Commissie, dat de Commissie dan ook heel aandachtig luistert en er ook consequenties aan verbindt. Dat is natuurlijk een probleem tegen de achtergrond van het debat over de postdiensten en de resoluties die we daarover hebben genomen, omdat immers het effect daarvan in het verdere overleg niet erg duidelijk merkbaar was. Maar ik hoop dat het deze keer beter gaat.
We moeten goed beseffen dat het van groot belang zal zijn om bij de komende toch zeer ingrijpende veranderingen van onze economie en onze samenlevingen de productie van openbare zaken als autonome taak echt te verankeren en ons te verzetten tegen de - als ik dat zo mag uitdrukken - neoliberale furie die alles wil omzetten in producten die dienen tot particuliere verrijking. Het mag niet slechts een uitzonderingsclausule of een restcategorie zijn, en dat is het in het huidige verdrag. In zoverre dient het Europese verdrag echt gewijzigd te worden. Het is nodig om daar in het handvest van de Europese openbare diensten serieus rekening mee te houden. Het is echter ook nodig om onder het kopje werkgelegenheid serieus op deze kwestie in te gaan.
Universele dienstverlening zou inderdaad niet voldoende zijn. Universele dienstverlening is zogezegd een restcategorie die in sommige sectoren die min of meer tussen de particuliere sector en de openbare dienstverlening in liggen zinvol is, maar niet in de kernsectoren van de openbare dienstverlening waar het echt gaat om het produceren van openbare zaken en waar we inderdaad een vernieuwing nodig hebben. We kunnen natuurlijk niet verdergaan met het soort gecentraliseerde staatsmonopolies die er in sommige sectoren zijn en die inderdaad verouderd zijn. We willen deze echter nu ook niet vervangen door wereldwijd of transnationaal opererende particuliere monopolies of de markt voor deze particuliere monopolies openstellen. Dat vormt inderdaad - zelfs Commissaris Bangemann heeft het hier wel eens over gehad - in enkele centrale sectoren een concreet gevaar.
We moeten dus duidelijk maken dat wij als Parlement een concrete voorstelling hebben van wat tot de wezenlijke taken van de openbare dienstverlening behoort - ik heb het abstract beschreven, ik kan nu niet op de details ingaan. Hier moeten duidelijke doelstellingen worden geformuleerd. Deze taken moeten in al hun verscheidenheid van mogelijke uitvoeringen tussen operatoren en regulatoren met de nodige democratisering en variatie worden uitgevoerd. Het moet duidelijk zijn dat de openbare dienstverlening een heel continuüm van taken van overheidsen staatswege tot in de derde sector van de sociale economie moet uitvoeren, dat zij zich serieus bezighoudt met de grote opgaven van onze tijd - ecosociale reorganisatie, feminisering en burgeroriëntatie - en dit ook echt moet bespoedigen. Dan kan de openbare dienstverlening een wezenlijke rol gaan spelen bij de constructie van een zinvol en ook door alle lid-staten geaccepteerd Europa.

Lalumière
Mijnheer de Voorzitter, gedurende lange tijd werd er in de Gemeenschap - in weerwil van uw optimistische uitspraken, mijnheer de commissaris - nauwelijks gesproken over de openbare diensten. Momenteel wordt er wel over gepraat, maar het zou op nog grotere schaal moeten gebeuren. Deze kwestie mag echter niet uit een louter technisch en juridisch oogpunt worden bekeken. Natuurlijk bestaan er vele vragen over de activiteiten die door de openbare dienstverlening moeten worden verricht, als de markt niet in staat is deze diensten op een doeltreffende manier aan te bieden. Ook bestaan er vele vragen over de vorm die aan de openbare diensten moet worden gegeven (moeten zij bijvoorbeeld wel of niet een monopolie hebben?) en over de regels die voor hen moeten gelden (welk stelsel moet van toepassing zijn op de gebruikers, welk statuut moet het personeel hebben, enzovoort?).
Maar meer dan om deze technische en juridische kwesties gaat het om een politieke keuze, en met name om de vraag hoe we ons de samenleving en de rol van de Europese Unie voorstellen. In de logica van het Verdrag van Rome, die nog eens werd versterkt door de opvattingen die al vijftien jaar lang in de Gemeenschap overheersen, waren mededinging, de markt en het economische liberalisme de kernpunten van het Gemeenschapsbeleid. Wij zijn niet tegen de markt noch tegen mededinging. Zij kunnen zorgen voor dynamisme en een gezonde wedijver, wat uiteindelijk weer kan leiden tot lagere prijzen en een betere kwaliteit van produkten of diensten. Wij zijn echter wel tegen een Europa dat slechts één doel beoogt, namelijk één grote markt die uitsluitend op mededinging is gebaseerd. Europa moet zich ook andere doelen stellen.
De vertrouwenscrisis die de Europese opbouw ondermijnt en de toekomst van de Unie onzeker maakt, komt vooral voort uit het gevoel van de mensen dat ze met een onmenselijke machine te maken hebben die alleen uit is op economische en financiële rentabiliteit en die de mensen aan hun lot overlaat. Wij moeten een Europa van algemeen belang opbouwen, waarin vooral wordt gestreefd naar het verminderen van de ongelijkheden, de ongelijkheden tussen burgers, maar ook tussen verschillende gebiedsdelen. Een manier om deze ongelijkheden te verkleinen is wellicht de openbare dienstverlening, aangezien deze juist tot doel heeft aan iedereen onder de beste omstandigheden toegang te geven tot diensten, terwijl de markt in de eerste plaats uit is op winst.
Sommigen zullen zeggen dat de openbare diensten in een groot aantal landen slecht hebben gefunctioneerd, slecht zijn beheerd. In dat geval moet er natuurlijk het een en ander worden veranderd. In bepaalde gevallen is er bovendien een ontwikkeling zichtbaar die aantoont dat er geen enkele reden meer is om van een inmiddels alledaags en gewoon geworden activiteit een openbare dienst te maken. Dan is privatisering een betere oplossing. Dit neemt echter niet weg dat initiatief en toezicht van de staat in een groot aantal gevallen noodzakelijk zijn, met name - doch niet uitsluitend - op het omvangrijke gebied van de sociale diensten. Volledige privatisering, dat wil zeggen het zich terugtrekken van de staat en de openbare instanties, is dan dus geen stap vooruit, maar een stap achteruit. Dit blijkt uit recente, soms tragische voorbeelden.
Mijnheer de commissaris, de Europese Unie moet dit inzien en zij moet, bijvoorbeeld ter gelegenheid van de Intergouvernementele Conferentie, een definitie geven van het Europese begrip van openbare dienstverlening, die neerkomt op een uitbreiding van de tegenwoordig vaak aangehaalde, zeer beperkte definitie van de universele dienstverlening. De Unie, en in het bijzonder de Gemeenschap, moeten een beleid voeren dat en op mededinging en op het algemeen belang is gericht. Ook moet de Unie zelf over echte Europese openbare diensten beschikken. Mijnheer de commissaris, we zullen hier nog op terugkomen als we over de resultaten van uw verdere werkzaamheden beschikken.

Berthu
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn helemaal niet gerustgesteld door de zojuist afgelegde verklaring van de Commissie over de openbare diensten. Ook wij hebben natuurlijk wel uit de jurisprudentie en uit bepaalde gedragingen van de communautaire instellingen kunnen afleiden dat de idee van de openbare dienstverlening de laatste tijd eindelijk erkenning krijgt.
Deze veranderingen ten goede passen echter in een bredere trend, die zeer verontrustend blijft. Het feit dat de communautaire instellingen tot voor kort geen theorieën over de openbare dienstverlening verkondigden, was alleen maar een gevolg van de spontaan tot stand gekomen en algemeen verspreide mening dat dit gebied, in naam van een gezonde subsidiariteit, onder de bevoegdheden van de lid-staten viel. Momenteel zijn wij er echter getuige van hoe de Commissie, zich beroepend op de mededingingsregels in het Verdrag, aanhoudend druk uitoefent om in plaats van de lid-staten vast te stellen waar de grens van de openbare dienstverlening moet liggen, dus wat de aard van deze sector moet zijn en over welke instrumenten de nationale staten moeten beschikken om hun burgers diensten aan te bieden.
Erger nog, onder het voorwendsel dat voor de mededinging overal gelijke spelregels moeten gelden, wordt er getracht gelijkluidende definities te geven, hoewel de situatie en de wensen in de lid-staten op dit gebied natuurlijk sterk uiteenlopen. Wij kunnen deze richtsnoeren om twee redenen niet zomaar accepteren.
Allereerst komen de openbare diensten in het Verdrag inderdaad weinig ter sprake, hoofdzakelijk in artikel 9O, lid 2, waar de diensten van algemeen economisch belang terloops worden vermeld als uitzondering op de mededingingsregels. Die geringe aandacht in het Verdrag is een logisch gevolg van het feit dat toentertijd gewoon werd aangenomen dat dit soort activiteiten niet onder de bevoegdheid van de Gemeenschap viel. Voor zover ik weet, is dit standpunt tot op heden nog niet herzien door een door de Europese volkeren geratificeerd verdrag.
Ten tweede, dit standpunt is overigens volstrekt gerechtvaardigd, want de nationale openbare diensten zijn de instrumenten die de lid-staten tot hun beschikking hebben om het beleid uit te voeren waar de bevolking op een democratische manier haar stem over heeft uitgebracht. De nationale staten de vrijheid ontnemen inhoud te geven aan de openbare diensten, zou erop neerkomen dat de rol van de lid-staten wordt beperkt, ja op de duur zelfs geschrapt. Dat is een dermate krankzinnig beleid dat het, veronderstel ik, door niemand van de aanwezigen hier wordt onderschreven.
Als we ervan overtuigd blijven dat Europees overleg over deze kwesties een goed idee is, hopen wij dat er tijdens de Intergouvernementele Conferentie ook duidelijk wordt gezegd dat ieder soeverein land vrij is de grenzen van zijn openbare dienstverlening vast te stellen, net zoals het Verdrag reeds zegt dat het iedereen vrijstaat te bepalen in hoeverre een onderneming staatseigendom is. Wij mogen niet proberen deze sectoren aan iedere vorm van mededinging te onttrekken, want de lid-staten zelf hebben tegenwoordig hoe dan ook te maken met algemene mededinging en kunnen zich niet langer alles permitteren.
Velen onder ons denken overigens, en dit geldt ook voor mij, dat het in het algemeen belang is dat er, indien mogelijk, altijd de voorkeur wordt gegeven aan de methoden van particulier beheer en dat de openbare diensten hier zoveel mogelijk in opgaan. Maar wat we hier vooral willen bereiken en waar we tijdens dit debat ook op willen hameren, is dat de lid-staten onder dezelfde voorwaarden soeverein moeten blijven. Dit houdt natuurlijk ook in dat telkens als een mededingingskwestie de openbare dienstverlening raakt, in de Raad met eenparigheid van stemmen moet worden besloten.
Tegelijkertijd zouden aan de Commissie de bevoegdheden om de mededinging te regelen moeten worden ontnomen en aan een afzonderlijke instantie moeten worden toevertrouwd, zodat de technische en de politieke kant van de zaak worden gescheiden en ervoor wordt gezorgd dat er in de toekomst geen misbruik kan worden gemaakt van deze macht om op slinkse manier een superstaat in het leven te roepen.

Desama
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, wij zijn hier bijeengekomen om een dialoog op gang te brengen tussen het Parlement en de Commissie. Ik zal u dus maar onmiddellijk vertellen over welke punten wij het met u eens zijn, over welke kwesties wij blijkbaar vergelijkbare - ik zou niet zeggen dezelfde, dat zou te ver gaan - opvattingen hebben.
Wij zijn, net als u, natuurlijk tot de conclusie gekomen dat diensten van algemeen belang noodzakelijk zijn voor de bevordering van wat het Europese sociale model wordt genoemd. Wij zijn net als u van mening dat de discussie over de opzet en de juridische aard van de diensten van algemeen belang niet meer actueel is. De vorm, de juridische aard van de openbare dienstverlening wortelt namelijk in de cultuur, in de geschiedenis van een land, en dat hoort ook zo.
Ten derde zijn wij het met u eens dat de openbare diensten, net als alle Europese ondernemingen, worden geconfronteerd met technologische veranderingen en met de eisen van de voltooiing van de interne markt. Tot slot zijn wij net als u voorstanders van moderne, doeltreffende en dynamische openbare diensten die spoedig een essentieel onderdeel van de Europese economische ontwikkeling moeten worden.
Nu ik u echter heb horen spreken, denk ik dat u als het ware de belichaming bent van het beginsel dat de weg naar de hel met goede voornemens is geplaveid. Met andere woorden, binnen de Commissie weet de rechterhand al te vaak niet wat de linkerhand doet. Dit wordt niet alleen aangetoond door de manier waarop u de telecommunicatiekwestie hebt aangepakt, maar vooral door het onheil dat de postdienst en andere openbare diensten nu boven het hoofd hangt.
Hoe komt het toch dat de woorden, de ongetwijfeld goede bedoelingen van de Commissie en haar daden zo sterk uiteenlopen? Aangezien we geen gegronde redenen hebben om u van politieke schizofrenie te beschuldigen - u minder dan wie ook, mijnheer de commissaris - moeten er toch een aantal objectieve oorzaken zijn van deze situatie. Welke zijn dat?
In de eerste plaats moeten wij zeggen dat we het eigenlijk niet helemaal eens zijn met het toepassingsgebied van de dienst van algemeen belang. Zo is er om te beginnen het concept van de universele dienstverlening. Anderen hebben reeds gezegd hoe beperkt wij dit vinden. Hier komt echter nog bij dat de dienst van algemeen belang niet alleen een dienstverlening aan de consument of een poging tot ruimtelijke ordening is, maar ook een essentieel onderdeel van de bescherming van het milieu, de economische en sociale samenhang en het werkgelegenheidsbeleid. Dit blijkt niet uit uw uiteenzetting van vandaag en ik ga ervan uit dat het evenmin uit de mededeling van de Commissie zal blijken, maar daar hebt u nog de tijd om het recht te zetten.
In de tweede plaats zijn wij er ons van bewust dat het tegenwoordig een hersenschim is te denken dat er een onderscheid kan worden gemaakt tussen de markteconomie enerzijds en een economie van openbare dienstverlening anderzijds. Steeds meer sectoren die vroeger onder openbare dienstverlening vielen, krijgen nu - of dat nu terecht of onterecht is, of we dat nu leuk vinden of niet - met de wetten van de markteconomie te maken. Daarom zijn wij nu, veel meer dan twintig of vijfentwintig jaar geleden, genoodzaakt in deze economische activiteiten een onderscheid te maken tussen wat in het belang van de burgers door mededinging kan worden geregeld en wat juist beschermd moeten worden tegen de onzekerheden en de excessen van de mededinging. De Commissie maakt dit onderscheid echter niet.
De Commissie is van mening dat alles, indien mogelijk, door mededinging moet worden geregeld, en u dicht daarbij aan de mededinging verdiensten toe die ze niet heeft en overigens ook nooit heeft gehad. Hierdoor brengt u activiteiten van louter algemeen belang terug tot zeer marginale activiteiten, wat onder meer wordt bewezen door uw interpretatie van de universele dienstverlening in de telecommunicatiesector. Hier wijkt u dus duidelijk van uw lijn af en komt u terecht in een denksysteem waar aan de mededinging regelende kwaliteiten worden toegeschreven die zij in wezen niet heeft.
Anderzijds hebt u ook de opvatting gehuldigd dat er geen modernisering of organisatie mogelijk is als er geen sprake is van mededinging, alsof alleen de ondernemingen uit de mededingingssector ertoe in staat zijn te moderniseren of op de hoogte te blijven van de snelle technologische ontwikkelingen. Dit geldt inderdaad voor een aantal ondernemingen, maar er zijn net zoveel voorbeelden van ondernemingen uit de monopolistische overheidssector die zeer grote technologische en economische prestaties leveren.
Samenvattend vinden wij dus dat het toepassingsgebied van het beginsel algemeen belang duidelijk te beperkt is, dat de sociale gevolgen van een regelende werking van de mededinging schromelijk worden onderschat en dat er tegelijkertijd duidelijk te veel waarde wordt gehecht aan de rol die mededinging speelt in modernisering en vooruitgang. Wij komen tot de conclusie dat hier door middel van het Verdrag niet veel tegen gedaan kan worden. Het Verdrag zal derhalve gewijzigd moeten worden, wat zeker nog ter sprake zal komen en ook al is gekomen.
Met betrekking tot de financiering zijn uw voorstellen volslagen ontoereikend. Als er wordt vastgehouden aan wat de Commissie momenteel toestaat, wordt de openbare dienstverlening regelrecht naar de privatisering geleid, wat overigens indruist tegen de verlangens van de opstellers van het Verdrag van Rome in 1957.
Mijnheer de commissaris, wat de mededinging betreft zou ik u het volgende willen zeggen: ook al bent u inderdaad de hoeder van de mededinging en van het Verdrag, toch mag u niet vergeten dat u daarnaast tevens iets veel waardevollers moet beschermen, namelijk het door de opstellers van het Verdrag van Rome nagestreefde Europese sociale model, en dat het aan deze laatste rol, dus die van hoeder van het sociale model, is dat u uw legitimiteit ontleent. Dit mag u niet vergeten.

Herman
Mijnheer de Voorzitter, de openbare dienst is er voor het publiek. Daar zijn wij het voorlopig dus over eens. Het mag echter, zoals vaak het geval is, geen afgeschermd gebied zijn waarbinnen een technocratie die zichzelf door coöptatie in stand houdt, een vakbond van ambtenaren of, erger nog, een coalitie van partijen vrij spel heeft. Vraagt u al degenen die van de Belgische telefoondienst gebruik maken maar eens hun situatie te vergelijken met die in landen waar het monopolie van deze dienst reeds geruime tijd is verdwenen en u zult zien welke grote verschillen er in service, prijs reparatietijden bestaan. Vervolgens zou u iedereen moeten laten kiezen en dan zouden we wel eens zien welk soort bedrijf de voorkeur heeft. Persoonlijk ben ik bijzonder ingenomen met de stelling van de heer Van Miert en ik onderschrijf deze dan ook volkomen. De socialistische en sociale overtuigingen van de heer Van Miert zijn boven alle twijfel verheven en daarom ben ik het volledig met hem eens.
Ik wil al onze hier aanwezige socialistische vrienden tevens aan de woorden van de heer Berthu herinneren, omdat laatstgenoemde over bepaalde punten precies hetzelfde heeft gezegd als zij: de Commissie moet haar bevoegdheden op dit gebied verliezen. De bedoeling hiervan is de lid-staten opnieuw in staat te stellen hun eigen zin te doen, ten koste van de burgers en ten behoeve van de nationale technocratie. Dit is waar de heer Berthu voor pleit. Ik zeg echter: bezint eer ge begint. En mijnheer Van Miert, ik vestig uw aandacht op het volgende: u heeft gezegd dat de Commissie volledig openstaat voor eventuele voorstellen om het Verdrag in dit opzicht te wijzigen. Weest u echter gewaarschuwd: alle tot nu toe, zowel door de zogenaamd zeer federalistische Duitse bondsregering als door andere regeringen gedane voorstellen hebben alleen maar tot doel de Commissie haar bevoegdheden te ontnemen. Ik hoop dat althans in dit Parlement een meerderheid te vinden zal zijn om de Commissie in dezen te steunen.

Cox
Mijnheer de Voorzitter, ik juich het toe dat wij vandaag de gelegenheid krijgen deel te nemen aan het debat over de openbare diensten. Om te beginnen wil ik de klemtoon leggen op het vraagstuk van het werkgelegenheidsbeleid, en met name op de rol die de aan gewone handelsvoorwaarden onderworpen openbare diensten daarin spelen. Deze diensten zijn duidelijk onderscheiden zijn van de openbare diensten in het algemeen en zijn van wezenlijk belang voor het scheppen van duurzame banen in de Unie.
Veel leden hier zijn begaan met degenen die in overheidsbedrijven werken. Maar de werkenden in het algemeen en de mogelijkheden van degenen die geen werk hebben om een duurzame baan te vinden, houden gedeeltelijk ook verband met dit vraagstuk, omdat telecommunicatie, energie, vervoer en post allemaal heel belangrijke kostenstructuren in de particuliere sector zijn, waarvoor de aan gewone handelsvoorwaarden onderworpen openbare-dienstensector, als het op doeltreffendheid aankomt, van doorslaggevend belang is.
Als wij echt geloven in het scheppen van arbeidsplaatsen, en ik weet dat er in dit Parlement een groot engagement voor het scheppen van werkgelegenheid als beleidsdoelstelling bestaat, mag protectionisme van de openbare dienst, wat iets anders is dan ethiek van de openbare dienst, geen deel uitmaken van ons beleidspakket.
Wat het mededingingsbeleid betreft vindt de liberale fractie dat de verstrekkers van openbare diensten via artikel 90 onder het mededingingsbeleid moeten blijven vallen. Dit artikel mag niet worden gewijzigd of afgezwakt tot een Trojaans paard om het proces van de voltooiing van de interne markt tegen te houden of tot staan te brengen. Dit zal zo blijven ongeacht of de verstrekkers van diensten in de openbare of de particuliere sector zitten.
Uit het oogpunt van de consument vindt de liberale fractie dat de consumenten, afhankelijk van de eerder door mij gemaakte opmerkingen, verzekerd moeten zijn van kwaliteit en toegankelijkheid van de openbare diensten en wij zijn voorstander van en hebben respect voor het universaliteitsbeginsel. Als het om groei, schepping van werkgelegenheid en duurzame banen gaat, dan moeten rendabiliteit, hoge kwaliteit en toegankelijke openbare diensten die aan gewone handelsvoorwaarden zijn onderworpen centraal staan. Stellen we ons met minder tevreden, dan zal dat schadelijk zijn voor het algemeen belang en niet minder schadelijk voor de uiteindelijke houdbaarheid van een behoorlijke capaciteit van de openbare dienst in de Europese Unie.

Bowe
Mijnheer de Voorzitter, ik juich de heer Van Mierts opmerkingen over de openbare diensten in de Unie en zijn positieve, energieke aanpak van dit onderwerp ten zeerste toe. Zijn opmerkingen geven ons, volgens mij, een voorsmaak van het aangekondigde document van de Commissie.
Tot dusver hebben wij hier allen gezegd dat we beseffen dat de openbare diensten, zoals vele andere Europese economische sectoren, structuurwijzigingen ondergaan en zullen blijven ondergaan ingevolge de integratie van de Europese economie en de voortdurende technologische veranderingen. Daarnaast moeten wij toegeven dat wij allen ook hebben gezien dat er, ingevolge de tekortkomingen en de soms gebrekkige werking van deze sector, om verschillende redenen vraag is naar veranderingen in de openbare diensten. Gezien de uiteenlopende situaties en de grote onderlinge verschillen tussen de diensten in de Unie kan ik moeilijk begrijpen waarom de Commissie één enkele oplossing voor de huidige problemen van de openbare diensten probeert te vinden.
Met de door haar voorgestelde oplossing, namelijk de liberalisering en privatisering van diensten en de invoering van marktmechanismen in deze sector, is in enkele landen van de Unie al ervaring opgedaan. Op basis van die ervaring moet ik u zeggen dat ik niet zou durven te garanderen dat deze oplossing tot betere, doeltreffendere of goedkopere openbare diensten zal leiden. Ze heeft immers al te vaak geleid tot geen diensten, slechtere diensten of betaalde diensten die niet langer een openbare dienst zijn, die niet langer allesomvattend of betaalbaar zijn, die vaak in particuliere handen zijn en die gewoonlijk op winstbejag zijn gebaseerd. Wij moeten inzien dat er in de Unie openbare diensten van algemeen belang zijn die niet gewoon kunnen worden geliberaliseerd en geprivatiseerd, maar die in plaats daarvan als openbare diensten voor het algemeen welzijn beschikbaar moeten worden gesteld.
Dit is alleen maar mogelijk als we dit feit aanvaarden en erkennen door een wijziging van het Verdrag waarop de werking van de Europese Unie berust. Dit kan op verschillende manieren worden gedaan, hetzij door het wijzigen van artikelen, zoals de artikelen 90 of 3, hetzij door toevoegingen aan het Verdrag. Maar ongeacht hoe wij het doen, moet het een concrete uitdrukking zijn van ons geloof dat de openbare diensten een belangrijke rol hebben te spelen in een dynamische, welvaartscheppende Europese economie die arbeidsplaatsen creëert en die de efficiënte werking van de economie vergemakkelijkt, maar die ook een basis voor sociale rechtvaardigheid vormt en solidariteit schept.
Als dat de doelstellingen van de mededeling van de Commissie zijn, dan zal die mededeling als ze aan het Parlement wordt voorgelegd, worden toegejuicht. Als dat niet het geval is, dan moeten wij met serieuze argumenten tegen de Commissie komen.

Berès
Mijnheer de Voorzitter, het feit dat wij vandaag in een plenaire vergadering de kwestie van de openbare dienstverlening bespreken, toont aan dat er wat is veranderd. In 1958 zou dit probleem zich niet in dezelfde omstandigheden hebben voorgedaan. Tegenwoordig zijn we, als gevolg van de rigoureuze en succesvolle toepassing van de vrije-mededingingsbeginselen van het Verdrag van Rome, verplicht ons af te vragen of het evenwicht tussen de wetten van de mededinging en die van de openbare dienstverlening wordt gerespecteerd. Openstelling en liberalisering is klaarblijkelijk niet de enige, en niet altijd de beste manier om het belang van de consumenten, die in de eerste plaats nog altijd burgers zijn, te behartigen.
Iedereen is het erover eens dat de openbare dienstverlening een wezenlijk onderdeel is van het Europese sociale model, dat zij bijdraagt tot de economische en de sociale samenhang van Europa. Aangezien we het daar dus over eens zijn, moeten we er ook eensgezind naar streven de openbare dienstverlening in de tafelen der wet van de Europese Unie op te nemen. Het Parlement drong vorig jaar, in zijn resolutie over de Intergouvernementele Conferentie, al aan op een wijziging van het Verdrag van Rome om de openbare dienstverlening erin op te nemen. Een mededeling van de Commissie kan geen kwaad, maar is ook niet bindend. De IGC is echter de ideale gelegenheid om op drie punten opnieuw een evenwicht tot stand te brengen.
De openbare dienstverlening moet in de tekst van het Verdrag van Rome worden opgenomen. De adequate voorstellen tot wijziging van artikel 90 worden momenteel bestudeerd. Daarnaast moet er een handvest van de openbare diensten komen, waarin de organisatie en de financiering worden vastgelegd en waardoor het mogelijk wordt van de openbare dienstverlening een instrument voor het industriebeleid, het concurrentievermogen van de Europese Unie en haar ruimtelijke ordening te maken.
Wat mij betreft zijn deze twee punten nauw met elkaar verbonden, aangezien het handvest van openbare dienstverlening gebaseerd moet zijn op de rechtskracht van het Verdrag. Tot slot moet het mogelijk worden een waarnemingspost voor de openbare diensten op te richten, zodat voldoende aanpassingsvermogen wordt gewaarborgd en de burgers niet alleen via comités van gebruikers en consumenten, maar ook rechtstreeks inspraak krijgen in de ontwikkeling van de openbare diensten. Dit is een testcase. Naast de mededeling van de Commissie is er het feit dat de huidige openstelling, sector per sector, al te vaak resulteert in massaal banenverlies. Hierdoor worden de Europese burgers nog sceptischer ten aanzien van een fantastisch gezamenlijk avontuur, dat ze reeds te vaak als de oorzaak van alle kwaad hebben gezien. Laten we ertegen waken dat Europa een banenverslindende machine wordt en laten we de door de Intergouvernementele Conferentie geboden gelegenheid aangrijpen om te bewijzen dat de Europese opbouw de burgers en het algemeen belang ten goede komt.
Mijnheer de commissaris, ik zou u willen meedelen dat wij het een prettige gedachte vinden dat u een voorstander bent van Europese openbare diensten. Dat zijn wij namelijk ook. Wij zijn er echter tevens van overtuigd dat de Commissie een fout begaat als zij de amendementen van het Europees Parlement, en met name die betreffende de postsector, verwerpt. Wij vinden dat u moet voorstellen het Verdrag van Rome te wijzigen door de openbare dienstverlening erin op te nemen.

Tongue
Mijnheer de Voorzitter, ook ik juich deze gelegenheid om met de commissaris te discussiëren toe. Om te beginnen wil ik hem één vraag stellen: mijnheer de commissaris, zal de openbare omroepdienst in uw mededeling worden behandeld? In deze tijden van toenemende werkloosheid en sociale verwarring vormen openbare diensten, zoals vele leden van mijn fractie hebben gezegd, een gemeenschappelijke basisstructuur die de samenleving bijeenhoudt. Dit geldt des te meer voor de openbare omroepdiensten, die van zo doorslaggevend belang voor onze democratie zijn. Voor het behoud van onze politieke vrijheden is het van fundamenteel belang dat de burgers toegang krijgen tot het volledige gamma informatie, debat en meningsuiting, waardoor hun de mogelijkheid tot democratische inspraak in onze samenleving wordt geboden. Het is mijn overtuiging dat alleen onafhankelijke openbare omroepdiensten deze rol kunnen vervullen.
De omroepdienst heeft echter, zoals alle andere openbare diensten, een hybridisch karakter. De markt speelt een rol, maar de markt kan ook scheefgetrokken zijn, en dat is hier gebeurd. De overheid op nationaal en Europees niveau kan haar verantwoordelijkheid in dezen niet van zich afschuiven en moet ervoor zorgen dat alle burgers onafhankelijk, neutraal nieuws en informatie ontvangen, alsook het volledige gamma programma's, van afstandsonderwijs tot en met drama's van hoog niveau, dat in onze democratie nodig is. Toch is commissaris Van Miert momenteel geconfronteerd met een hele reeks juridische bezwaren tegen de aard zelf van de openbare omroepdienst. Waarover beschikt hij om een oordeel te vellen? Alleen maar over mededingingsregels.
Maar het gaat niet aan uitspraken over de omroepen uitsluitend op afwijkingen van de mededingingsregels en het interne-marktbeleid te baseren. Wij hebben een nieuwe basis nodig en dat betekent, zoals velen hebben gezegd, dat de Verdragen - hetzij artikel 2, hetzij artikel 90, hetzij een van de artikelen over de rechten van de burger - moeten worden gewijzigd. Hierdoor zou het mogelijk worden positieve beleidsvoorstellen betreffende de openbare dienst te doen. Op het door mij genoemde gebied zou dat bijvoorbeeld - waarom niet? - een voorstel voor een Europese BBC - sorry voor het chauvinisme - kunnen zijn.
De burgers moeten weten dat Europa niet alleen een vrije markt is. De burgers wensen en verdienen dat er in de Europese grondwet een duidelijk engagement voor de openbare dienst wordt vastgelegd.

Van Miert
Mijnheer de Voorzitter, ik zou allereerst mijn zeer oprechte dank willen uitspreken aan het adres van alle sprekers, hoewel ik meen te kunnen constateren dat slechts één persoon, namelijk de heer Herman, mij onvoorwaardelijk steunt, waarvoor ik hem oprecht dank, want ik begon mij een beetje verloren te voelen.
Dit gezegd zijnde bevestig ik - aangezien sommigen onder u daarnaar hebben gevraagd - dat de Commissie, als alles goed gaat, volgende week de mededeling zal aannemen, hoewel het debat natuurlijk zal worden voortgezet. Ik neem aan dat het Parlement een verslag zal opstellen, dat er in de commissie zal worden gediscussieerd enzovoort. Alles zal dus zijn normale gang gaan. De Commissie beschouwt dit document als een bijdrage aan de Intergouvernementele Conferentie en zal zich beraden over het moment waarop de aard ervan zal worden vastgesteld. Zelf heb ik al herhaaldelijk de mogelijkheid van een handvest geopperd. Ik weet niet of de Commissie dit idee zal overnemen. Ook andere mogelijkheden kunnen worden besproken. We zullen later wel zien welke vorm de betrokken mededeling krijgt.
Mijnheer Herman, om elk eventueel misverstand over de wijzigingen van het Verdrag te voorkomen, moet ik zeggen dat ik het standpunt van de Commissie inzake artikel 90 in herinnering heb gebracht en tevens heb gewezen op de openheid van geest van de commissarissen die zich momenteel buigen over de vraag in hoeverre het raadzaam is dit of dat artikel te wijzigen. Over de uitkomst van deze gesprekken kan ik momenteel nog niets zeggen, aangezien het debat nog aan de gang is.
Zoals u ziet, ben ik voorzichtig, maar ik kan u wel zeggen dat de commissarissen in dezen blijk geven van openheid.
Vervolgens zou ik onze onderlinge misverstanden uit de weg willen ruimen. Het gaat in dit debat om de bevoegdheden van de Europese Unie en de Commissie en niet om de sociale zekerheid. Er zij tevens op gewezen dat wij ons in een dergelijke mededeling niet op dat terrein begeven. En, beste mijnheer Wijsenbeek, u kunt daar wel uw ideeën over hebben, ik heb er de mijne over en zal u vertellen wat die inhouden, aangezien ik op persoonlijk titel spreek, onafhankelijk van de mededeling van de Commissie. Ik ben tegen de privatisering van de sociale zekerheid, laat dat duidelijk zijn, omdat deze de kern is van de solidariteit in een samenleving. Ik heb het recht die mening te hebben, maar dat is hier nu niet aan de orde. Wij beraadslagen over de openbare en de universele diensten - de benaming van deze diensten doet verder niet ter zake - in het kader van de communautaire bevoegdheden. Daar moeten we ons dan ook toe beperken.
Er is de kwestie van artikel 222. Enkele sprekers, onder wie de heer Wijsenbeek, hebben daarop gewezen. De Commissie moet in deze kwestie neutraal blijven. Dat verklaart, beste Carole, waarom de Commissie zich niet kan mengen in de interne debatten in de lid-staten over de vraag of een omroep publiek moet blijven dan wel commercieel moet worden. Persoonlijk hoop ik dat de BBC in Groot-Brittannië geen veranderingen zal ondergaan. Ik ben een enthousiast supporter van de BBC en een bewonderaar van de kwaliteit van die omroep. De Commissie mag zich op dit gebied echter niet met het binnenlandse beleid van Groot-Brittannië bemoeien en mag dit land niets voorschrijven.
Omdat het Parlement, nogmaals, te vaak niet op de hoogte is van wat wij doen, zou ik het voorbeeld van de heruitzendingsrechten voor grote evenementen willen aanhalen. De Commissie heeft op basis van, let wel, artikel 90 vastgesteld dat er sprake was van een samenwerkingsverband, eigenlijk een kartel van verschillende openbare omroepen en één commerciële omroep, TF1, die zich groeperen om die rechten op te kopen. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat wij dit op basis van het begrip algemeen belang konden aanvaarden. Andere omroepen hebben daar klacht tegen ingediend en het Hof heeft ons helaas niet in het gelijk gesteld. Wij laten ons hierdoor echter niet ontmoedigen, omdat ik ervan overtuigd ben dat we vast moeten houden aan deze beleidslijn. Daarbij zullen we hier en daar weliswaar iets moeten bijstellen, maar er zullen altijd nog redenen genoeg overblijven om aan dit beleid vast te houden. U ziet dus dat de Commissie deze begrippen concreet in haar beleid opneemt. Het zou dan ook unfair zijn haar in dezen scherp te bekritiseren, nietwaar? We zullen nog vaak de gelegenheid krijgen hierover te discussiëren, aangezien er veel problemen zijn. Ik ontvang tientallen klachten op dit gebied, van commerciële omroepen tegen publieke omroepen, wegens staatssteun enzovoort. Er komt geen eind aan! We zullen het hier dus nog vaak over kunnen hebben.
Waarde vrienden, ook wat de universele dienstverlening betreft, moeten wij op alles bedacht zijn. Ik kan u minstens een tiental voorbeelden geven van openbare diensten met een monopoliepositie die hun verplichting van universele dienstverlening niet nakwamen. Zoals de heer Herman reeds heeft gezegd, moest er soms maanden worden gewacht op een telefoonaansluiting. Is dat universele dienstverlening? Nee, onder universele dienstverlening verstaan wij een betaalbare, goede en snelle bediening van de mensen, waar staatsinstellingen niet altijd voor zorgden, laten we eerlijk zijn.
Dat is de werkelijkheid. Laten wij dus op alles bedacht zijn. Velen onder u hebben ook de aandacht gevestigd op een ander punt. Tegenwoordig geeft de consument zijn mening ten beste. Hij aanvaardt niet langer dat een besloten groepje - want daar is vaak sprake van - voor hem beslist zonder dat hij iets in de melk te brokkelen heeft. Ook dit is de realiteit. Er is veel veranderd en de Commissie probeert daar in haar beleid ook rekening mee te houden. Het publiek moet zo goed mogelijk worden bediend en als dit via mededinging kan worden bereikt, beste vrienden, dan heb ik daar niets op tegen. Want tegenwoordig hebt u eindelijk de mogelijkheid voor een mobiele telefoon te kiezen, terwijl u die vroeger niet had. Hadden de mensen toen toegang tot deze technologie? Neen, een mobiele telefoon was onbetaalbaar. Zo was dat. Dankzij mededinging zijn veel meer mensen nu inderdaad verzekerd van betere diensten voor minder geld. Dat betekent echter niet dat ik een voorstander van buitensporige mededinging ben, omdat dat te ver kan gaan. Ik zou u daar een aantal voorbeelden van kunnen geven. Het publiek is er echter zeker niet bij gebaat dat de mededinging altijd de zwartepiet wordt toegespeeld, zoals sommigen onder u doen.
(Applaus) Het bestaan van iets meer mededinging op een groot aantal gebieden zou in ieders belang zijn. Staat u mij toe een voorbeeld uit de vervoersector te geven, nu iemand dit gebied toch heeft genoemd. Het vrachtvervoer, het goederenvervoer dus, heeft in twintig jaar de helft van zijn marktaandelen verloren, en wel om uiteenlopende redenen. Eén van die redenen is dat het niet goed functioneert. Gaat u aan dit systeem vasthouden? Of gaan we het wijzigen om te proberen meer goederen per spoor dan over de weg te vervoeren? Breng alstublieft de moed op om dit onderwerp aan te snijden, niet alleen om de bestaande structuren te bewaren, maar ook om ze te veranderen in het kader van een echt vervoersbeleid dat we op dit gebied tot stand moeten trachten te brengen. Daar gaat het op dit moment om. Laten we dat niet vergeten.
Tot slot zou ik willen zeggen dat er inderdaad enige reden tot bezorgdheid is. Er bestaat namelijk nog iets ergers dan een staatsmonopolie: een particulier monopolie. De Commissie treedt daar ook tegen op, dat zult u moeten toegeven, door via haar beleid op het gebied van fusies van ondernemingen te voorkomen dat er overheersende posities worden ingenomen. Wij gaan dat ook in uw land tegen, mijnheer Wijsenbeek, aangezien wij ingrijpen wanneer de commerciële omroepen hun krachten bundelen in een poging om de markt te overheersen. Kunt u dan, laten we eerlijk zijn, spreken van een zeer slecht beleid van de Commissie?
(Applaus)
De Voorzitter
Het debat is gesloten.

Jaarlijks verslag over de structuurfondsen - 1994
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0211/96) van de heer Teverson, namens de Commissie regionaal beleid, over het zesde jaarlijks verslag van de Commissie over de structuurfondsen - 1994 (COM(95)0583 - C40009/96).

Teverson
Mijnheer de Voorzitter, het verslag over de structuurfondsen heeft specifiek betrekking op 1994, maar 1994 is het eerste jaar van een zesjarenprogramma dat tot 1999 loopt. Gespreid over die periode is er een bedrag van 141 miljard ecu mee gemoeid, wat ongeveer neerkomt op 30 % van de begroting van de Europese Unie. Daarom heb ik 1994 - voor velen hier in het Parlement toch al oude geschiedenis - niet geïsoleerd bekeken, maar heb ik een meer strategisch verslag opgesteld.
Ik wens duidelijk te maken dat in dit verslag kritiek op een aantal punten, maar daarom niet specifiek op de Commissie wordt geuit. Er wordt inderdaad ook de aandacht gevestigd op veel goede dingen, en met name: het relatief geringe percentage fraude in de structuurfondsen, de succesvolle werking van het nieuwe enige programmeringsdocument, de uitstroming van een groot aantal succesvolle programma's naar de regio's van de Unie.
De slechte punten zijn meer bestemd voor de lid-staten zelf en de Europese instellingen in hun geheel, die tezamen de oorzaak zijn geweest van een aantal strategische problemen in deze sector. Ik zal die problemen misschien even overlopen en vervolgens overgaan tot een aantal van de oplossingen die ik de commissaris hier in het Parlement wil voorleggen.
Als we teruggaan naar 1992-1993 en de instelling van de structuurfondsen, dan zien we dat deze fondsen vooral door geheimhouding waren gekenmerkt: enerzijds de geheimhouding die we gewend zijn van de Raad, anderzijds geknoei met de begrotingsprocedure, een procedure waaraan onze instelling, het Europees Parlement, normalerwijze moest meewerken, maar waar ze buiten werd gehouden. Het Parlement werd van het hele totstandkomingsproces van de regionale steunverlening uitgesloten. Aangezien het om een groot percentage van de Europese uitgaven gaat, is dit volslagen onaanvaardbaar.
Ten tweede, toen ik probeerde te achterhalen wat men met de structuurfondsen trachtte te bereiken, kon ik nergens doelstellingen voor deze uitgaven vinden. Het is dan ook vrijwel onmogelijk het succes of de waarde ervan te evalueren. Ik beschouw dit als een grote tekortkoming van het hele programma.
Ten derde, complexiteit. Als Europees parlementslid vind ik het soms erg moeilijk mijn eigen kiezers gedetailleerde uitleg te geven over specifieke Europese fondsen waarvoor zij aanvragen moeten indienen. Er zijn veel directoraten-generaal bij betrokken, we hebben drie verschillende fondsen, zes verschillende doelstellingen en een aantal programma's die van communautaire initiatieven en instrumenten, zoals de artikelen 7 en 10 tot de structurele bijstandsverlening zelf reiken. Dat is onbegrijpelijk. Als het onze bedoeling was iets te bedenken dat complex en voor de burgers moeilijk te begrijpen is, dan moet ik zeggen dat wij daar goed in zijn geslaagd. Dat is onaanvaardbaar.
Een van de andere dingen die mij bijzonder zijn opgevallen, is dat dit programma eigenlijk maar weinig transnationaal is, hoewel het een Europees programma is dat bovendien zo'n groot percentage van de begroting vertegenwoordigt. Behalve bij de artikelen 7 en 10 en, in geringe mate, bij de communautaire initiatieven, missen wij de talrijke voordelen van het synergetische effect van transnationale samenwerking en de opbouw van de regio's van Europa. Dat is ontoelaatbaar in de structurele steunverlening. Het zal nooit een volledig Europees programma zijn, het zal altijd tot op grote hoogte nationaal georiënteerd zijn, maar wij gaan daar te ver in.
Wat ik bijzonder ontmoedigend vind, is dat er in het verslag op bijna jubelende toon wordt meegedeeld dat wellicht 75 % van de in de begroting opgenomen betalingen in de loop van het jaar ook echt werden verricht. Welnu, 75 % is niet zo'n schitterende prestatie, maar het ergst van al vind ik dat hierdoor alleen maar wordt aangegeven hoeveel betalingen door de Europese Unie werden verricht en niet wanneer deze betalingen terechtkwamen bij de eindgebruikers, waar er werkgelegenheid wordt gecreëerd en waar de regionale ontwikkeling plaatsvindt. Er bestaan hierover absoluut geen statistieken, dus wij beschikken niet over de belangrijkste gegevens om te achterhalen hoe deze fondsen worden gebruikt en hoe snel ze ten uitvoer zijn gelegd. Wij vinden deze gegevens nergens in het verslag, noch in bij de Commissie beschikbare informatie.
Wij komen bij het milieu. Eens te meer staan er in het verslag van de Rekenkamer voorbeelden van gevallen waarin geld uit de structuurfondsen wordt gebruikt om door voorgaande structuurprogramma's aangerichte milieuschade te herstellen. Ik vind dat nog altijd een schande en iets waar heel snel een einde aan moet worden gemaakt. Ik weet dat er stappen zijn gedaan, maar er moet gewoon meer worden gedaan.
En dan is er wat ik de "beste werkwijze" zou willen noemen. Wij beschikken over een schat aan ervaring met de structurele steunverlening en met regio's die het op het gebied van ontwikkeling goed doen en toch lijkt er weinig animo te bestaan om de beste werkwijze over de verschillende regio's te verspreiden. De Commissie beweert dat ze haar best doet en ik wil dat wel geloven, maar zij zegt er geen woord over in haar verslag en dat spreekt boekdelen over haar echte prioriteiten.
Het laatste probleem heeft te maken met onze eigen instelling, het Europees Parlement, die ook niet aan mijn kritiek ontsnapt. Aangezien het om zo'n groot percentage van onze totale uitgaven gaat, moeten wij bij de behandeling van dit jaarverslag veel nauwkeuriger en kritischer dan tot dusver te werk gaan. Wij zouden ter plaatse moeten gaan om te zien wat functioneert en wat niet functioneert, wij zouden getuigen moeten horen en hoorzittingen moeten houden. Wij zouden deze zaak eigenlijk veel serieuzer en uitvoeriger moeten behandelen dan wij nu doen.
Ik besluit met te zeggen dat er oplossingen zijn: vereenvoudiging, een einde maken aan de bureaucratie, vooral op nationaal niveau, volgen van de uitgaven, maar vooral ons voorbereiden op het volgende jaarverslag. De structuurfondsen zijn een waardevol en heel belangrijk programma. Over het geheel genomen werken ze, maar ze genieten nog niet het volle vertrouwen van het publiek. Er zijn met het oog op de toekomst ingrijpende wijzigingen nodig, waar wij nu de eerste stappen voor moeten doen.

Ribeiro
Mijnheer de Voorzitter, zoals wij hebben gedaan in de toelichting bij het advies van de commissie sociale zaken onderstrepen wij dat het jaar waarop dit verslag betrekking heeft het eerste jaar was van de nieuwe programmeringsperiode na de herziening van de verordeningen betreffende de structuurfondsen. Wat het grotere belang en de grotere nauwgezetheid rechtvaardigt bij de analyse van de manier waarop de overgebrachte middelen zijn gebruikt en tegelijkertijd enige tolerantie met betrekking tot aspecten die te wijten zijn aan de soms al te abrupte overgang.
Het is dan ook fundamenteel dit eerste jaar te gebruiken om hieruit lessen te trekken ten einde de nieuwe regeling, die tot 1999 loopt, te verbeteren. Tot onze verbazing stellen wij vast dat er geen bezinningen in deze richting zijn gedaan. Een reden te meer om niet te aanvaarden dat de manier waarop de regeling tijdens het eerste jaar heeft gefunctioneerd als voorwendsel wordt gebruikt om niet de regeling en de toepassing daarvan te beoordelen, maar de volledige filosofie achter de structuurfondsen en de rol die zij moeten spelen bij de verwezenlijking van de doelstelling betreffende de economische en sociale cohesie.
Wij stellen tevreden vast dat de rapporteur de voorstellen van de commissie sociale zaken heeft overgenomen en wij zijn zo vrij de Commissie nogmaals te verzoeken in de toekomst het effect van de structurele interventies op de werkgelegenheid beter te beoordelen, met name wat betreft de stabiliteit daarvan en de deelname van vrouwen aan het beroepsleven.
Wij versterken tevens de eis dat indicaties worden gegeven over de gevolgen van de criteria inzake de economische en monetaire unie, met name wat betreft de additionaliteitseisen, terwijl wij tegelijkertijd waarschuwen voor de pogingen om de tenuitvoerlegging van het regionaal beleid afhankelijk te maken van deze criteria, wat wij zowel betekenisvol als ongeschikt vinden.
Ter verdediging van de doelstelling betreffende economische en sociale cohesie willen wij nogmaals bevestigen wat in het advies van de Begrotingscommissie is onderstreept en is opgenomen in het verslag over de waargenomen moeilijkheden bij de besteding van de in de begroting vastgestelde financiële kredieten, hopende dat er coherent met dit standpunt in deze commissie geen richtsnoeren en standpunten opduiken die zich bedrieglijk baseren op onbevredigende uitvoeringspercentages en de moeilijkheden over het hoofd zien die men hier en nu heeft erkend voor 1994 en die nog niet overwonnen zijn.

McCarthy
Mijnheer de Voorzitter, ik heb vorig jaar tijdens hetzelfde debat gezegd dat wij jaarverslagen moeten zien als een kans niet om achterom te kijken, blaam en kritiek uit te delen, maar wel om vooruit te kijken en lering te trekken uit de moeilijkheden die we met de uitvoering van de programma's hebben gehad. Kortom, wij zouden ons tijdens dit debat niet in steeds dezelfde oude problemen moeten verdiepen. Dat lijkt helaas al te vaak het geval te zijn. In verband met het verslag-Teverson wens ik vandaag, in het licht van het begrotingsdebat in 1997 en het besluit van de Raad van 25 juli op een aantal gebieden op de betalingen uit de structuurfondsen te besnoeien, het accent te leggen op het waargenomen kernprobleem van de onderbenutting van de structuurfondsen. Wij moeten daar dringend werk van maken, maar ik ben bang dat enkele lid-staten momenteel proberen terug te komen op akkoorden die ze te Edinburgh hebben gesloten en niet bereid zijn de overeengekomen doelstellingen te verwezenlijken. Daar moeten wij iets aan gaan doen, want hierdoor zou het regionale beleid voor lange tijd in diskrediet kunnen worden gebracht.
Ik zou de commissaris hulde willen brengen voor de zelfverzekerde manier waarop ze aan de informele Raad te Venetië een voorstel heeft voorgelegd om de doeltreffendheid van de structuurfondsen te verbeteren. Ik zou de Commissie hulde willen brengen voor haar SCM 2000 programma en, wat met name het verslag-Teverson betreft, zou ik natuurlijk de heer Teverson willen danken, omdat hij de amendementen heeft overgenomen die door mijn fractie in de commissie op zijn verslag waren ingediend.
Er zijn uiteraard gebieden waarop wij het volgens mij beter zouden kunnen doen: betere opleiding voor beheerders via uitwisseling; stroomlijning van de administratieve procedures; versterking van de rol van de regio's en de lokale overheden; bestrijding van onregelmatigheden en fraude door de invoering van duidelijke controleprocedures die tot en met de eindbestemming lopen; betere toegang tot informatie. Maar voor een aantal van de voorstellen van de rapporteur zou er in Brussel een bureaucratie nodig zijn die tienmaal zo groot is als de huidige Commissie. Het is gewoon niet realistisch de Commissie te vragen iedere betaling afzonderlijk tot bij de uiteindelijke begunstigden te volgen. De lid-staten moeten hun eigen verbintenissen die ze op deze gebieden zijn aangegaan, au sérieux nemen.
Ik ben bang dat de voorstellen zonder een mentaliteitsverandering van verschillende lid-staten, mijn eigen lid-staat natuurlijk inbegrepen, niets zullen opleveren. De lid-staten lijken zich nu te specialiseren in het opwerpen van nieuwe hinderpalen, waarvan de recentste natuurlijk het halen van de convergentiecriteria voor de EMU is. Wij kunnen niet genoeg beklemtonen dat de kloof tussen arme en rijke lid-staten betekent dat de lid-staten voor het bereiken van de cohesie hun verantwoordelijkheid au sérieux moeten nemen. Ik ben er helemaal niet gelukkig mee dat het niet-opnemen van steunkredieten een dominant thema in de media is geweest, waardoor het goede werk dat wij met de structuurfondsen doen in diskrediet werd gebracht. Ik geloof dat de lid-staten nu de richting uitgaan van aan zichzelf opgelegde niet-benutting van fondsen en vertraging van onze procedures, wat op langere termijn tot problemen zal leiden. Toen de lid-staten het Akkoord van Edinburgh ondertekenden, wisten ze welke verbintenissen ze aangingen. Zij wisten dat ze aan de convergentiecriteria moesten voldoen en het gaat gewoon niet aan dat ze nu een link willen leggen die niet in het belang van onze regionale beleidsprogramma's is.
Ik zeg dan ook namens mijn fractie dat wij de poging van de Franse regering om de uitgaven van de structuurfondsen aan de EMU-criteria te koppelen verwerpen. Wij kunnen de regels halverwege niet via de programma's veranderen en wij moeten de hypocrisie van de Raad aan de kaak stellen, die enerzijds lippendienst bewijst aan het opzetten van acties ter bestrijding van de werkloosheid en anderzijds terugkomt op zijn verbintenissen om de werkloosheid via de structuurfondsen aan te pakken. Het echte gevaar voor de uitvoering van de structuurfondsen komt uit de hoek van de lid-staten zelf. We hebben meer verantwoordelijkheid, meer doorzichtigheid, meer decentralisatie, maar bovenal meer inzet nodig. Ik zou de commissaris willen vragen verder haar jaarverslagen op te stellen, maar ook regelmatig bij ons langs te komen, zodat wij haar via druk op de lidstaten kunnen helpen de benutting van de fondsen te verbeteren en zodat we snel kunnen optreden als we op knelpunten en hinderpalen stuiten.
Wij mogen niet naar een situatie gaan waarin de lid-staten verkeerde conclusies kunnen trekken en daarbij onze uitgavenprogramma's ondermijnen, terwijl wij weten dat deze van vitaal belang zijn voor de kansen van de burgers. Ik zou de commissaris dan ook willen aanmoedigen in haar werk, haar steunen in haar pleidooi voor een sterk regionaal beleid en voor het concentreren van onze inspanningen op de doelstelling economische en sociale samenhang.

Berend
Deze verslagperiode, mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, staat in zoverre meer in de belangstelling omdat 1994 het eerste jaar in de nieuwe programmeringsperiode na de herziening van de structuurfondsenverordening was. Deze herziening moest toentertijd de programmering eenvoudiger en minder tijdrovend maken. De feiten uit de verslagen van 1994 spreken echter ten dele een andere taal en nu, nu we bijna halverwege de looptijd van dit programma zijn, moet het zesde jaarverslag voor ons de aanleiding vormen om voor de volgende programmeringsperiode strategisch georiënteerde standpunten in te nemen, want we onderzoeken immers - op de landbouw na - de grootste uitgavenpost van de Europese Unie. Daarom vormen de jaarlijkse evaluaties van de structuurfondsenprogramma's een belangrijke taak van het Parlement en in het bijzonder ook van de Commissie regionaal beleid. Het verslag van de Commissie is zeer omvangrijk. Er staan goede uitgangspunten in om de structuurfondsen met andere sectoren, activiteiten en beleidsvormen van de EU te verbinden.
Toch is mijn fractie het er bijna helemaal met de rapporteur over eens dat in de toekomst een vereenvoudiging van de procedures op administratief en politiek niveau moet worden gegarandeerd. Juist ook wij als afgevaardigden zien toch dagelijks in de steungebieden zelf hoe er door de complexiteit van de fondsen en hun ingewikkelde beheer bij burgers van de Unie en potentiële begunstigden onbegrip en onzekerheid ontstaat. Bedenk dat er tenslotte voor drie bestaande fondsen, waarvan de doelstellingen niet altijd duidelijk van elkaar zijn te onderscheiden, verschillende directoraten-generaal binnen de Commissie zijn evenals talloze nationale en regionale organen al naar gelang hun bevoegdheid.
We zijn het er dus met de rapporteur over eens dat als resultaat van een inventarisering in het eerste jaar na de herziening uitwerking, toetsing en steunaanvragen nog steeds ingewikkeld en niet transparant genoeg zijn. Ten tweede, een verbetering ten gunste van alle potentiële begunstigden van de fondsen, niet in de laatste plaats in de benadeelde gebieden en de randgebieden waartoe de informatie vaak langzaam of heel laat doordringt, moet worden gegarandeerd. Ten derde, we moeten bij deze programma's streven naar meer duidelijkheid, een vereenvoudiging van het taalgebruik, zodat niet steeds hulp beschikbaar hoeft te zijn om de inhoud van deze programma's eerst uit te leggen aan diegenen die steun willen aanvragen. Ten vierde: een verdere conclusie die uit het zesde jaarlijks verslag moet worden getrokken is dat de Commissie de criteria en de methoden voor de uitvoering van de structuurfondsen met name voor wat betreft het beheer van de middelen moet veranderen om ongecompliceerde financiële overschrijvingen mogelijk te maken. Hierbij denk ik in het bijzonder aan een grotere flexibiliteit van de criteria voor het bepalen van de hoogte van het bedrag van de gemeenschappelijke co-financiering.
We betreuren evenals de rapporteur de gebrekkige wijze waarop het Parlement bij het vaststellen van de financiële vooruitzichten - toentertijd voor de periode 1994-1999 - voor de structuurfondsen wordt betrokken en benadrukken de noodzaak van een afdoende deelneming bij de komende besluitvorming voor de volgende programmeringsperiode van 2000-2006.
Laten we dus uitgebreide conclusies trekken uit de jaarlijkse evaluaties van de programma's voor de structuurfondsen; dan zijn dergelijke verslagen niet slechts inventarisaties, maar ook een goede leidraad voor toekomstig handelen!

Costa Neves
Mijnheer de Voorzitter, wij zijn aan het beraadslagen over de toepassing van een derde van de begroting van de Europese Unie, die van de structuurfondsen, hetgeen volgens mij gerechtvaardigd is, omdat het de structuurfondsen zijn die het beginsel van de economische en sociale cohesie in de praktijk helpen brengen.
Het beginsel van de economische en sociale cohesie die volgens mij en ik denk volgens ons allen essentieel is voor de consolidatie van de Europese Unie. Uiteraard wil ik erop wijzen dat de economische en sociale cohesie niet alleen gemeten kan worden aan de hand van de toenadering, de convergentie tussen lid-staten, maar tussen alle Europese regio's, zodat zij ook de bestrijding van de regionale assymetrieën bestrijkt.
Ik wil collega Teverson feliciteren met zijn uitstekende analyse van het verslag van de Commissie en omdat hij verder is gegaan dan een loutere commentaar op dit verslag en ik wil drie aspecten onderstrepen:
In de eerste plaats de noodzaak dat wij de begeleidingsprocedures, zowel van de Commissie als van het Europees Parlement uitdiepen op het vlak van de gevolgen, de resultaten van het door de Europese Unie en met name via de structuurfondsen gevoerde beleid. Wij dienen over informatie te beschikken, kwalitatieve maar ook relevante informatie. Ik herinner eraan dat in het document over de structuurfondsen waarover wij over een paar minuten zullen beraadslagen de cijfers waarover wij in het stuk beschikken, voor Portugal bijvoorbeeld cijfers van 1991 zijn die niet eens alle Portgugese regio's bestrijken.
Anderzijds kunnen wij dank zij deze begeleiding oplossingen zoeken voor de punten die moeten worden verbeterd, voor de resultaten van onze beoordeling van de toepassing van de structuurfondsen en vooral om al een solide werkbasis te hebben voor herformuleringen bij een volgende uitvoeringsperiode van de economische en sociale cohesie vanaf 1999.
Tot besluit onderstreep ik de noodzaak om binnen de Europese Unie beleidslijnen uit te werken, zowel betreffende het milieu, het vervoer als de aanleg van infrastructuur, evenals de noodzaak om de beleidsvormen beter te coördineren die ertoe bijdragen de verschillen weg te werken, waarvoor enerzijds de Europese Unie en anderzijds de lid-staten verantwoordelijk zijn.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, onze fractie is van mening dat, zoals de heer Teverson in zijn geweldige verslag ook zegt, de structuurfondsen het belangrijkste instrument zijn om de verschillen tussen de diverse landen van de Europese Unie te verzachten en om de economische en sociale samenhang te versterken. Daarom is het nodig dat alle programma's vereenvoudigd worden, zodat de burgers van de Unie het nut kunnen inzien van solidariteit tussen de landen die samen de Unie vormen. Wij vinden wel dat de projecten waaraan vrouwen deelnemen ontoereikend zijn geweest en nog steeds ontoereikend zijn, en bij de resterende programma's en toekomstige oefeningen mag dat absoluut niet meer het geval zijn.
Gelijkheid tussen mannen en vrouwen vormt een verbintenis die de Europese Unie in Peking is aangegaan tijdens de 4de Wereldconferentie over de vrouw en bij het 4de actieprogramma voor gelijke kansen. Zowel de lid-staten als de Commissie als dit Parlement dienen ervoor te zorgen dat dit beginsel wordt opgenomen in de structuurfondsen.

Schroedter
Geachte Voorzitter, beste dames en heren, gezien het feit dat de kloof tussen de arme en de rijke regio's groter wordt en gezien het feit dat de door de monetaire unie geïnspireerde bezuinigingen het hele systeem van de economische en sociale solidariteit doet wankelen, zijn alle pogingen om structuurfondsen effectiever in te zetten dringend noodzakelijk!
De nieuwe structuurverordening biedt zeker mogelijkheden om in de benadeelde regio's een duurzame ontwikkeling op gang te brengen. Maar hoewel dat een criterium van de verordening is, werd noch bij de programma's noch bij hun uitvoering door de Commissie onderzocht of de structuurfondsen inderdaad leiden tot een duurzame ontwikkeling in de regio's met inachtneming van de bescherming van de natuurlijke rijkdommen. Ook andere regels werden niet in het onderzoeksrapport genoemd, zoals het nakomen van het principe van gelijke kansen voor iedereen. Zo hoefden de lid-staten bijvoorbeeld niet te bewijzen dat ze de milieupartners op tijd bij de plannings- en uitvoeringsfasen hebben betrokken. Wat dat betreft moet de Commissie haar plichten beter gaan nakomen; ze moet controleren en vooral interveniëren. Het is voor het Parlement niet acceptabel dat de MKB's nog steeds zoveel problemen hebben om de steungelden te ontvangen. Wat hebben uitstekende strategieën voor de steun aan MKB's op Europees niveau voor nut als de lid-staten zoals in het geval van Duitsland het de MKB's door beperking van de Europese steunmogelijkheden moeilijker maakt om deel te nemen? Waarom laat de Commissie zulke grove schendingen van de regeling van de nieuwe structuurfondsenverordening toe? Wat doet ze ertegen?

Antony
Mijnheer de Voorzitter, tot dusver was er nog geen volledige balans opgemaakt van de tenuitvoerlegging van de structuurfondsen en wij erkennen dat het verslag van de heer Teverson uit dat oogpunt ontegenzeggelijk een verdienste heeft. De jaarverslagen bestonden uitsluitend uit een staat van de uitvoering van de begroting en een beschrijving van de werkzaamheden van de fondsen per doelstelling en per lid-staat. Het jaarverslag voor 1994 bevat een beoordeling van de uit hoofde van de verschillende doelstellingen genomen steunmaatregelen, teneinde er de economische gevolgen van vast te stellen en de specifieke effecten van de communautaire bijdragen apart te kunnen beoordelen.
In dit verslag wordt erkend dat er van de zijde van de lid-staten of de regio's talrijke onregelmatigheden, respectievelijk fraude, bij het gebruik van de structuurfondsen plaatsvinden. Wij kunnen echter alleen maar betreuren dat de Commissie er zich niet toe verbindt de controles ter plaatse sneller en beter te versterken teneinde een correcte uitvoering van de projecten te waarborgen. Het aandeel van de structuurfondsen in de communautaire begroting, dat in 1984 12 % bedroeg, steeg in 1994 tot 30 % en zal in 1999 35 % bedragen. De rapporteur verheugt zich over de stijging van de voor de periode 1994-1999 aan de structuurfondsen toegewezen kredieten tot 141 miljard ecu.
Wij kijken daar in onze fractie anders tegenaan. Hoe zouden wij tevreden kunnen zijn met het bestaan van deze fondsen, waarvan de enige taak is met de ene hand te geven om het daarna met de andere beter terug te kunnen nemen? De forse stijging van de financiële middelen is zeker niet het gepaste antwoord op de doelstelling van de door Europa gewenste sociale en economische samenhang. Moeten wij in herinnering brengen dat de resultaten van de structuurfondsen zeer uiteenlopend zijn? Op het gebied van de groei hebben Griekenland en Italië, ondanks alle ontvangen steun, hun achterstand op het communautaire gemiddelde niet ingehaald. Op het gebied van de werkgelegenheid is de situatie in het merendeel van de lid-staten, met uitzondering van Portugal, verslechterd. Op het gebied van de convergentie van de economische criteria worden de door de Raad vastgestelde doeleinden op het gebied van de vermindering van buitensporige overheidstekorten tot dusver niet gehaald.
Wij zijn derhalve verheugd over het aan de kaak stellen van de slechte werking van de structuurfondsen, maar stemmen daarom niet in met het erachter liggende beleid.

Speciale
Mijnheer de Voorzitter, rapporteur Teverson en de commissie als geheel hebben goed werk geleverd en ik vind dat het verslag voorstellen bevat en kritieken die zeer nuttig zijn. In onze discussie zijn wij echter verder gegaan - en terecht - want het gaat over de analyse van 1994 en meer in het algemeen zijn wij uitgegaan van het feit dat het gebruik van de structuurfondsen niet bevredigend is, en dat niet alleen in 1994. Wij weten dat er verschillen zijn tussen lid-staten, tussen regio's, tussen doelstellingen, wij weten dat de situatie niet overal dezelfde is, maar toch is het in het geheel genomen niet bevredigend. Er zijn bepaalde verantwoordelijkheden die de landen en de regio's hebben. Wij kennen die verantwoordelijkheden en er zijn daar een aantal fundamentele dingen over gezegd - onder andere dat het steeds dezelfde landen zijn - en hier heeft de heer McCarthy gelijk - die voorstellen om te besnoeien op het bedrag van de structuurfondsen. Het is dus een uitermate ernstige zaak.
In de discussie over het verslag-Teverson zijn voorts twee zaken aan de orde geweest die ik hier nog eens ter sprake wil brengen: ten eerste, het mechanisme van de structuurfondsen is al te ingewikkeld, al te moeilijk en al te verwarrend geworden. Wij moeten zorgen dat het allemaal eenvoudiger wordt. Ons doel moet zijn: voor zover mogelijk onmiddellijk de programmering en het beheer van deze fondsen proberen te veranderen, conform het voorstel voor optimaal gebruik van de fondsen dat gedaan is op de ministersvergadering op 3 en 4 mei over deze zaken, met het oog op vereenvoudiging en doorzichtigheid van de procedures.
Ten tweede moeten wij gaan nadenken over de te herziene verordeningen, die opnieuw moeten worden opgesteld voor 1999 om ze produktiever te maken en ze beter af te stemmen op de nieuwe fase van de Europese Unie. Het zal in ieder geval moeten gebeuren, maar een nog dwingender reden daarvoor is de uitbreiding. Commissaris Wulf-Mathies heeft hier in het openbaar al een aantal interessante zaken over gezegd. Misschien moeten wij die dingen nu gaan omzetten in een document en voor onszelf een en ander duidelijk op een rij zetten. In elk geval moeten wij één ding duidelijk zeggen: er zijn teveel fondsen, teveel instanties die zich ermee bezighouden, teveel directoraten-generaal, teveel complexe situaties en daarom bestaat het risico dat de doelstellingen en instrumenten elkaar overlappen. Het is een zaak waar wij niet meer omheen kunnen: natuurlijk kunnen wij het allemaal niet meer voor 1999 oplossen, maar wij moeten er wel mee beginnen, en daar heeft het Europees Parlement een rol, bij het reguleren van de structuurfondsen, alsook inzake de financiële vooruitzichten die een fundamenteel aspect uitmaken. Ik denk dat dit de zaken zijn die wij moeten gaan bespreken.

Rusanen
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, de versterking van de economische en sociale samenhang behoort tot de grondbeginselen van het Verdrag van Maastricht. In het Verdrag wordt met name gepreciseerd dat de Gemeenschap moet streven naar het opheffen van de verschillen in ontwikkeling in de verschillende regio's. Op deze wijze wordt ernaar gestreefd dat ook in de meer perifere gebieden van de Unie de burgers een normaal leven kunnen leiden en een beroep kunnen uitoefenen. Het regionale beleid en het structuurbeleid van de Unie zijn bij uitstek geschikt voor het verkleinen van de ontwikkelingsverschillen in de verschillende regio's, want het aandeel van de kredieten voor het structuurbeleid bedraagt momenteel al een derde van de communautaire begroting. Het aandeel van de initiatiefprogramma's van de Europese Unie in het nationale regionale beleid kan bijvoorbeeld nog worden versterkt door de tenuitvoerlegging van het INTERREG 2-programma en de samenwerking in nabijgelegen regio's te combineren en door effectiever gebruik te maken van de andere programma's bij het stedelijk en plattelandsbeleid. Het is zeer wel mogelijk om de wisselwerking tussen de verschillende programma's, bijvoorbeeld in het kader van de programma's URBAN en LEADER te intensiveren. De nieuwe lid-staat Finland hecht eraan dat het belang van het Oostzeegebied toeneemt. In de praktijk houdt dit in dat het communautaire Oostzeebeleid de spontane wisselwerking tussen de regio's moet steunen. Met de naburige regio's in het Oostzeegebied moet intensiever gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden die het INTERREG 2-programma biedt en van de betrekkingen met Finland via de steun in het kader van PHARE en TACIS. Door bijvoorbeeld de gebieden dichtbij de Finse grens in Noordwest-Rusland als doelgebied voor het TACIS-programma aan te wijzen en de fondsen te bestemmen voor de tenuitvoerlegging van de initiatieven zelf in plaats van slechts voor planning en advisering, kan de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf in de grensgebieden op effectievere wijze worden gestimuleerd. Het voorstel dat is gedaan in het Comité van de Regio's dat de Commissie een kaderprogramma en een specifiek actieprogramma voor de noordelijke regio's van de Unie moet opzetten, verdient naar mijn mening alle steun. Ik hoop dat er rekening kan en zal worden gehouden met de hierboven genoemde standpunten, als de uitgangspunten van het regionale beleid uiterlijk in 1999 worden herzien. Het is bekend dat momenteel 12 Europese landen het lidmaatschap van de Unie nastreven en dat het toetreden van deze landen de communautaire uitgaven buiten proporties zou doen toenemen. Hoewel uitbreiding een van de antwoorden is op de nieuwe uitdagingen op het Europese vasteland, is het heel goed mogelijk, dat de Europese Unie voordat er een uitbreiding plaatsvindt zowel haar regionale als haar landbouwbeleid zal moeten vernieuwen. Om deze reden en vooral ter voorkoming van crises zowel in de kandidaatlanden als in de huidige lid-staten moeten we bij de uitbreiding van de Unie en bij de stappen die daarbij genomen moeten worden uiterst systematisch te werk gaan.

Nußbaumer
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van het zesde jaarverslag over de structuurfondsen 1994 laat met terechte kritiek de tekortkomingen van de structuurfondsen zien en bevestigt onze stelling dat de structuurfondsen moeten worden gestroomlijnd en hun dotering voorlopig moet worden verminderd. De ontbrekende transparantie van de organisatiestructuur, de geringe grensoverschrijdende dimensie van de structuurprogramma's, de ontbrekende gegevens over de aan de lid-staten gedane betalingen of de gebrekkige samenwerking van de autoriteiten van de lid-staten verhinderen een geconcentreerd en daardoor efficiënter beheer, verhinderen het optimaliseren van de controlesystemen en zetten daardoor de deur voor misbruik en fraude wagenwijd open.
De Rekenkamer klaagt er immers over dat haar voorstellen voor verbetering door de betrokken landen niet werden gehoord. Maar ook in het feit dat de structuurfondsen door de afzonderlijke landen mede gefinancierd moeten worden, is een anachronisme gelegen, en wel tussen de eisen van naleving van de convergentiecriteria voor de WMU enerzijds en de extra benodigde middelen voor de mede-financiering van de structuurprogramma's in de lid-staten anderzijds.
In deze vorm scheppen de structuurfondsen uiteindelijk geen of maar weinig nieuwe arbeidsplaatsen. De bestaande worden hoogstens anders verdeeld. Daarover moeten we zeker nadenken.

Myller
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, het grootste probleem in de Europese Unie is de werkloosheid. In bijna alle lid-staten is de werkloosheid en met name de langdurige werkloosheid tot onacceptabele hoogten gestegen. De totale begroting van de Europese Unie komt overeen met slechts enkele procenten van het gezamenlijke bruto nationaal produkt van de lid-staten. De middelen die beschikbaar zijn voor de structuurfondsen bedragen jaarlijks een derde van de totale begroting. Hieruit valt gemakkelijk af te leiden dat de middelen die beschikbaar zijn voor het oplossen van structurele problemen en daarmee van het werkloosheidsprobleem zeer beperkt zijn. Daarom moet er dan ook steeds meer aandacht worden besteed aan de manier waarop deze middelen worden toegepast en aan de opzet van effectieve programma's, zodat de werkloosheid kan worden verlaagd en met name nieuwe arbeidsplaatsen kunnen worden geschapen. Het is belangrijk om de afgesloten programma's in het kader van het structuurbeleid te evalueren, maar zoals hier al is gezegd is het van even groot belang dat we er lering uit trekken en dat de nieuwe programma's beter worden. Bij de uitvoering van programma's in het kader van het regionaal beleid wordt het subsidiariteitsbeginsel in acht genomen. Toch moeten we er samen, zowel de parlementaire Commissie regionaal beleid, de Commissie als de Raad, ervoor zorgen dat bij het Europese regionale beleid bepaalde kwesties aan bod komen. Projecten die met Europees geld tot stand komen moeten behalve de werkgelegenheid ook en vooral de maatschappelijke en economische ontwikkeling bevorderen. De projecten moeten inspelen op de behoeften van de burgers en de maatschappij van morgen. Daarom moeten bijvoorbeeld de onderwerpen die de commissaris eerder aansneed, onder andere de door de culturele sector, de media, het onderwijs en de informatiemaatschappij geschapen werkgelegenheid, in steeds grotere mate in de nieuwe programma's aan bod komen en moeten er langs deze weg ook echt nieuwe arbeidsplaatsen worden geschapen in Europa.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Teverson en de amendementen van de leden van de Commissie regionaal beleid, die duidelijk het standpunt van het Parlement over de acties van de structuurfondsen in 1994 weerspiegelen, gaan ongetwijfeld in de goede richting. Dat neemt niet weg dat ik nog de volgende - heel belangrijke - opmerkingen wil maken.
Ten eerste, hoewel ik er mij van bewust ben dat het zesde verslag over de structuurfondsen sneller werd gepubliceerd dan de vorige, wijs ik erop dat het Parlement zich pas in 1996 over het optreden van de structuurfondsen in 1994 kan buigen. Ik dring er dan ook op aan dat de Commissie de publikatie van die verslagen in de toekomst nog bespoedigt.
Ten tweede, de nadruk moet vooral worden gelegd op de transeuropese dimensie van de acties van de structuurfondsen. Met het oog daarop moet de samenwerking tussen de verschillende lid-staten en regio's worden gestimuleerd, wat de regio's - en de burgers - van de Unie nader tot elkaar zal brengen.
Ten derde, we moeten een doorzichtig, handig en degelijk instrument instellen om de acties van de structuurfondsen van begin tot eind te controleren en te beoordelen. Hoewel ik besef dat we dat niet van vandaag op morgen kunnen realiseren, pleit ik ervoor dat we ten spoedigste over betrouwbaarder gegevens beschikken om de initiatieven van de structuurfondsen te evalueren.
Ik dring in dit verband bij de Commissie aan op de snellere en rationeler tenuitvoerlegging van de projecten die met communautaire middelen worden gefinancierd, alsmede op de versterking en uitbreiding van het toezicht op het terrein.
Tenslotte, we moeten onderzoeken hoe de particuliere sector nauwer bij de structuurfondsen kan worden betrokken, wat de middelen van de fondsen gevoelig zal doen toenemen en de doelmatigheid van hun initiatieven in hoge mate kan bevorderen.

Howitt
Mijnheer de Voorzitter, ik begin met niet alleen de rapporteur, maar de Commissie zelf te feliciteren. In het verslag wordt zorgvuldig rekening gehouden met de vorig jaar door mijn geachte collega, mevrouw Frutos Gama, gedane aanbevelingen en de door het Europees Parlement aangenomen resolutie.
Waar wij ons zorgen over blijven maken, is dus niet zozeer de inhoud van of de analyse in het verslag, als wel wat erin wordt gezegd of niet gezegd over de resultaten van de structuurfondsprogramma's zelf. Wat wel wordt gezegd in het verslag, is dat zich aanzienlijke en nadelige vertragingen in de betalingen aan plaatselijke en regionale gemeenschappen voordoen en dat sommige regeringen welbewust het additionaliteitsbeginsel naast zich neerleggen en geld uit de structuurfondsen gebruiken om de lonen van hun eigen ambtenaren te betalen.
Dit klinkt de Britten onder ons vertrouwd in de oren en wij zouden dan ook dubbel zo vastberaden als tot dusver ervoor moeten zorgen dat het geld snel degenen bereikt waarvoor het is bestemd. Wat wel wordt gezegd in het verslag, is dat geld werd toegewezen voor communautaire initiatieven en innoverende maatregelen, waarvan er sommige buiten de belangrijkste doelstellingsgebieden vallen, dat dit geld in het betrokken jaar niet werd uitgegeven en dat er zelfs geen begin werd gemaakt met het uitgeven ervan. De commissaris weet dat ik het genoegen had rapporteur te zijn voor de programma's die onder de noemer van artikel 10 bekend staan. Wat niet wordt gezegd in het verslag, is dat de vertraging in deze programma's specifiek schade berokkent aan de plaatselijke en regionale gemeenschappen die echt - bijvoorbeeld in bepaalde industrietakken of op andere, nieuwe manieren - onder economische problemen gebukt gaan, maar die niet in aanmerking komen voor andere vormen van Europese steun. Deze vertraging in de uitbetaling mag niet worden gebruikt als een excuus om de begroting voor deze belangrijke maatregelen aan te vallen. We mogen evenmin toelaten dat ze degenen die nog niet vertrouwd zijn met de Europese programma's de moed ontneemt om ten volle van die programma's te profiteren. In het debat dat heel terecht over concentratie wordt gevoerd, mogen deze punten niet uit het oog worden verloren.
Wat er ten slotte wel in het verslag wordt gezegd, is dat er overleg is gepleegd met de sociale partners. Wat niet wordt gezegd, is dat wij uiting hebben gegeven aan onze diepe bezorgdheid over het verkeerd gebruik van geld uit de structuurfondsen ten voordele van geprivatiseerde diensten, met inbegrip van Anglia Water in mijn kiesdistrict in Essex in het VK. De commissaris wordt verzocht haar desbetreffende onderzoek voort te zetten en ik zou haar dankbaar zijn als ze in haar antwoord op dit specifieke punt zou willen ingaan.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil net als mijn collega's de rapporteur graag gelukwensen. Hij heeft daadwerkelijk prima werk geleverd, waarin wij ons kunnen vinden. Daarom is het onnodig dat ik een groot deel van de kwesties die in het verslag staan en waar wij het mee eens zijn, nog eens ga herhalen.
Ik begrijp dat het ook voor de Commissie wel wat saai moet zijn om steeds maar weer te moeten luisteren naar dezelfde onderwerpen die de afgevaardigden aansnijden. Maar ik denk wel dat dit nodig was om te kunnen vaststellen dat het hele parlementaire halfrond over het hele spectrum, het in grote mate eens is over de kritieken, de waarderingen en ook over de voorstellen. Ook denk ik dat het heel belangrijk is om rekening te houden met de algemene strekking van al onze betogen. In het algemeen gaan die niet tegen het werk van de Commissie in, maar wel vaak tegen het systeem zelf dat wij hebben en tegen de ontoereikende middelen, zowel van de Commissie als van dit Parlement. En ook dit moet volledig duidelijk zijn. Het Parlement en de Commissie werken op deze vlakken sedert een groot aantal jaren op een heel gecoördineerde en positieve manier samen.
Dit gezegd zijnde, dient ook opgemerkt te worden dat de jaarlijkse verslagen niet volstaan voor ons parlementaire werk en voor onze verantwoordelijkheid om deze fondsen op te volgen en er controle op uit te oefenen. En deze fondsen - dat dient nog eens gezegd te worden - zijn uitermate belangrijk. Na de landbouwinvesteringen zijn de structuurfondsen het belangrijkste hoofdstuk van de communautaire begroting. En het enige wat wij doen is ieder jaar een begrotingslijn goedkeuren om vervolgens de verslagen daarover met twee of drie jaar vertraging onder ogen te krijgen. Ik vind dat dit Parlement met dit soort verslagen niet kan werken. Hoewel het met de verslagen geleidelijk aan beter is geworden - dat moeten we toegeven - denk ik dat wij de boekhoudkundige fase moeten overslaan en dat wij moeten overgaan tot evaluaties die voor ons van essentieel belang zijn en waar wij elk jaar opnieuw weer om vragen. Dat geldt voor de evaluatie van de additionaliteit, een van de essentiële vereisten voor de organisatie van de structuurfondsen die in het verslag van de Commissie zelf bijzonder teleurstellend is. Het is voor elk van ons een ontgoocheling om aan een verslag te werken waar op pagina 174 een paragraaf staat die zegt dat men geen behoorlijke evaluatie kan geven van de additionaliteit omdat men pas einde 1995 over alle gegevens zal beschikken. En nu hebben wij het over deze onderwerpen terwijl het al bijna einde 1996 is. Als er een positieve evaluatie moet komen, dan is dit geen goede zaak, noch voor de Commissie noch voor ons.
Ik vind dat wij ook toegang moeten krijgen tot de verslagen over de follow-up. Ik heb er een aantal gezien. Ik vind echt dat deze noch voor de Commissie noch voor ons bevredigend zijn. Het zijn zuiver administratieve verslagen waarin praktisch niets staat en die teleurstellend zijn. Ik vind dat wij kunnen en moeten eisen dat deze verslagen ook een inhoud hebben.
Mijnheer de Voorzitter, er zijn andere onderwerpen waarop ik graag nog eens dieper in zou zijn gegaan, vooral op het vlak van het Europees Sociaal Fonds, waaraan sommige collega's reeds gerefereerd hebben. De controle over het Europees Sociaal Fonds is voor ons een grote bron van bezorgdheid en wij moeten er allemaal op hameren dat er een veel positievere en meer gedetailleerde evaluatie moet komen.

Rack
Mijnheer de Voorzitter, het verslag-Teverson heeft betrekking op 1994. Oostenrijk was toen nog geen lid van de Europese Unie. Desondanks of misschien juist daarom is dit verslag ook voor ons van belang, want in het verslag-Teverson worden ontdekte fouten niet alleen als reden aangegrepen om kritiek te leveren op de toenmalige gang van zaken, maar er wordt ook opgeroepen de zaken te verbeteren. Zulke fouten zien we ook in Oostenrijk in deze eerste twee jaar waarin we niet alleen lid zijn van de Europese Unie, maar ook ons regionaal beleid in samenwerking met Europa uitvoeren en in dat licht gezien kunnen wij ook het een en ander uit dit verslag lezen dat voor ons relevant is.
Ik wil het over twee punten in het bijzonder hebben: in punt 9 wordt volgens mij terecht kritiek geleverd op het feit dat de structuren van de Europese regionale steun veel te ingewikkeld zijn. Zowel de administratieve procedures als de algemene structuren zijn zo opgezet dat er op dat gebied uiteindelijk niemand meer is die als echte deskundige kan worden beschouwd. Je kunt het ook eenvoudiger zeggen: heel veel mensen begrijpen niet hoe de afzonderlijke fondsen met de administratieve eenheden en het geheel nog met nationale co-financiering werkt.
In punt 17 is er sprake van dat niemand, ook de Commissie niet, weet waar en hoe de EU-gelden concreet worden gebruikt omdat hier blijkbaar een groot gebrek aan informatie heerst. Beide punten van kritiek zijn ook van toepassing op de eerste ervaringen die we in Oostenrijk hebben opgedaan voor wat betreft het thema regionale steun en daarom geldt ook voor ons dat we van deze fouten moeten leren. In het bijzonder dienen we in een land dat ook tot de nettobetalers in de Unie behoort en waarin daarom alleszins een rechtvaardigingsverplichting bestaat met betrekking tot datgene wat hier wordt besteed, niet de fouten te maken die hier een rol spelen, want dat kan alleen maar in het nadeel werken van het begrip voor de Europese Unie en dat kan ons opbreken, vooral enkele weken vóór de Europese verkiezingen in ons land. Daarom moeten we ook in Oostenrijk proberen om iets te leren van dit verslag resp. de daarin genoemde fouten niet maken.
We hebben veel waar we trots op kunnen zijn in ons regionaal beleid. We hoeven ons licht niet onder de korenmaat te zetten. Mevrouw de Commissaris was zelf twee keer in ons land en heeft zich daarvan kunnen overtuigen. Ook een delegatie van de Commissie regionaal beleid was in Oostenrijk, in Stiermarken, en heeft geconstateerd dat we eigenlijk met het geld, met ons eigen en het Europese geld, heel verstandige dingen doen.
Het gaat er hier om dat we dat voor onze burgers ook transparant moeten maken. Er is een principe waarmee volgens mij de politiek in het algemeen en ook en vooral de politiek in tijden van verkiezingen rekening dient te houden: doe wel en praat erover!

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, ik wil allereerst de rapporteur voor de Commissie regionaal beleid, de heer Teverson, en de rapporteurs van de andere commissies bedanken voor het feit dat aan het Parlement een zeer omvangrijke ontwerp-resolutie over het zesde jaarverslag van de Commissie structuurfondsen 1994 wordt overlegd.
Ik begrijp uw kritiek op de vertraging die we hadden, maar ik vind het ook spijtig dat we nu pas in september 1996 in het Parlement kunnen debatteren over 1994. In zoverre denk ik dat we misschien ook onze werkwijzen in de toekomst wat beter op elkaar kunnen afstemmen om te garanderen dat opmerkingen dan ook heel snel worden geïmplementeerd.
Het verslag-Teverson laat zien dat het cohesiebeleid in het Europees Parlement veel belangstelling en veel steun geniet. Het Europees Parlement eist terecht dat de structuurpolitieke middelen niet alleen effectief worden ingezet, maar dat de burgers ook uitgebreid worden geïnformeerd over deze steun. De ontwerp-resolutie en de standpuntbepaling van de commissies werpen ten dele belangrijke principiële vragen op over het structuurbeleid die de taak en de periode van een enkel jaarverslag overstijgen. Ze zijn daarom belangrijke impulsen voor ons toekomstige werk, ook al zal het ons vandaag zeker niet lukken om alle vertakkingen tussen het Europese en het nationale regionale beleid en de effecten van de monetaire unie op de cohesie compleet duidelijk te maken.
Ik beschouw de ontwerp-resolutie als onderdeel van een voortdurende dialoog tussen Parlement en Commissie die we in de komende maanden juist ook met het oog op de tussentijdse balans voor het structuurbeleid in het kader van het cohesieverslag nog moeten intensiveren. De ontwerp-resolutie verwijst terecht naar de lid-staten en hun verantwoordelijkheid in zulke gevallen. Ik vind het belangrijk dat het Europees Parlement de Commissie steunt bij haar poging om met de lid-staten regelingen te treffen die de financiële controle en de uitvoering van de begroting nog verder verbeteren, een systematische evaluatie garanderen en het partnerschapsprincipe bij de uitvoering van het structuurbeleid verder versterken.
Staat u mij toe op enkele vragen nader in te gaan. De rapporteur beklaagt zich over het feit dat het Parlement bij de vaststelling van het structuurbeleid voor de periode 1994 tot 1999 in onvoldoende mate was betrokken en eist een grotere medewerking in de toekomst. U weet dat ik deze eis van begin af aan heb gesteund en de Commissie heeft in haar standpuntbepaling voor de intergouvernementele conferentie intussen ook geëist dat de inspraakprocedure ten gunste van het Europees Parlement ook moet worden uitgebreid naar de structuurfondsen toe, omdat ik van mening ben dat dit een directe en duidelijke regeling is die vervolgens krampachtige pogingen van informatie achteraf of van rapportage overbodig maakt.
Er wordt een nauwkeuriger omschrijving en kwalificatie van de doelstelling van het structuurbeleid geëist. Ik ben het niet eens met de fundamentele kritiek in het verslag dat de doelen helemaal niet duidelijk zouden zijn, want in de eerste plaats zijn er natuurlijk de doelen 1 tot 6 die elkaar weliswaar gedeeltelijk overlappen, die echter de doelstellingen alleszins verduidelijken en ten tweede worden in de programma's doelen genoemd en ook ex ante door onafhankelijke deskundigen geëvalueerd voordat de programma's door de Commissie worden goedgekeurd. Ook hier gebeurt het natuurlijk dat de een zegt: ik zou het graag heel precies willen hebben. Een andere spreker pleit voor meer flexibiliteit en volgens mij moeten we een verstandig midden zien te vinden tussen duidelijkheid van de principiële doelstellingen, maar ook van flexibele mogelijkheden om te reageren op regionale bijzonderheden, want het gaat er niet om dat we aan de vergadertafel in Brussel een programma plannen, noch in de Commissie noch in het Parlement, maar dat de regio's ook de mogelijkheid tot mede-vormgeving en wijziging hebben, ook in de programmafase.
Desondanks vind ik het belangrijk dat de Commissie blijft proberen om in het kader van de geldende structuurfondsverordeningen de structuurmaatregelen te concentreren op doelen met een hoge prioriteit, zoals bijvoorbeeld de bestrijding van de werkloosheid. Naar aanleiding van een voorstel van mij heeft de Commissie na uitvoerige beraadslaging in de Commissie regionaal beleid van het Parlement richtlijnen ontworpen voor het opstellen van de nieuwe doel-2-programma's en ik denk dat u deze vervolgens ook in het betreffende verslag zult terugvinden.
Dit heeft er overigens ook toe geleid dat we bij de besluitvorming over de doel-2-programma's een versnelling van de procedure zullen bereiken door het ook mogelijk te maken om geldende programma's na een desbetreffende afstemming met de lid-staten voort te zetten.
Ook bij de kwantificering van de structuurpolitieke eisen hebben we vooruitgang geboekt. Ik ben het echter met u eens dat dit nog niet voldoende is en dat geldt vooral voor het aantal gecreëerde arbeidsplaatsen, voor hun duurzaamheid, voor de maatregelen met betrekking tot gelijke kansen voor iedereen en voor milieu-effecten. Ik ben van mening dat we wat dat betreft nauwkeuriger moeten worden in de volgende jaarverslagen.
In samenwerking met deskundigen werden echter de evaluatiemethoden echter verbeterd. Volgens mij is het begrip in de lid-staten voor de noodzaak van evaluatie toegenomen en ik hoop dat dit ook zal leiden tot een verbetering van de toekomstige programmavoorstellen.
In de ontwerp-resolutie wordt gewezen op het belang van transnationale maatregelen en ik deel de positieve appreciatie. In het kader van de in Edinburgh vastgestelde eisen voor het structuurbeleid hebben we bijvoorbeeld bij de verdeling van de reserves van de Gemeenschapsinitiatieven in overeenstemming met het Parlement gebruik gemaakt van de aanwezige invullingsmogelijkheden en niet slechts INTERREG aangevuld, maar met INTERREG II C ook nieuwe mogelijkheden voor interregionale samenwerking gecreëerd. Ook artikel 10, pilot-maatregelen, werd in sterkere mate gericht op transnationale projecten, netwerken van steden, transnationale uitwisseling van ervaringen en best practices . Ik geef toe dat we ook vaker moeten spreken, zoals daarnet werd gesteld, over de verstandige dingen die we doen.
Maar ik wil dit ook zeggen: het regionale karakter van het structuurbeleid heeft zeker ook zijn eigen rechtvaardiging als het erom gaat het benadeelde regio's mogelijk te maken om het gemeenschappelijk gemiddelde te halen. De genoemde vertragingen bij de verdeling van de middelen in 1994 waren voor mij reden om zowel binnen de instanties van de Commissie als bij de lid-staten aan te dringen op snellere beslissing over en uitvoering van structuurpolitieke maatregelen. Daarbij is de duidelijke verbetering van de uitvoering van de begroting in 1995 en een te verwachten verdere versnelling van de verdeling van de middelen in 1996 nog geen reden om het signaal "veilig" te geven.
Ook de verantwoordelijke nationale en regionale autoriteiten moeten zich bewust zijn van het gevaar dat vertragingen bij de uitvoering van het programma kunnen leiden tot een opeenstapeling van de betalingslast aan het einde van een planningsperiode. De noodzakelijke financiële absorptie mag echter niet ten koste gaan van de kwaliteit van de programma's. We moeten daarom een manier vinden om de noodzakelijke solidariteit met de structureel zwakkere regio's van de Unie te koppelen aan het recht van de Europese belastingbetaler op een zuinig en effectief gebruik van belastinggelden en ik verzoek u dan ook van harte - en ik bedank mevrouw McCarthy voor haar steun - om er rekening mee te houden dat we in Brussel ook geen superbureaucratie kunnen opbouwen, maar dat het geldende subsidiariteitsbeginsel eist dat de lid-staten hun taken op een behoorlijke manier op zich nemen. We moeten niet proberen om daarbij een dubbele bureaucratie op te bouwen, maar door onze pogingen op het gebied van SEM 2000 de lid-staten meer verantwoordelijkheid laten nemen.
Wat het milieubeleid betreft, verzoek ik het Parlement zich bij zijn besluitvorming te realiseren dat de Commissie op de eis van een milieuvriendelijker structuurbeleid heeft gereageerd. In de letter of understanding die de Commissie het Parlement heeft doen toekomen en in de mededeling van de Commissie over cohesiebeleid en milieu werden talrijke maatregelen opgesomd, bij de uitvoering waarvan er, zoals is gebleken uit de laatste discussie in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, zeker ook vooruitgang is geboekt die echter pas in toekomstige verslagen tot uitdrukking kan komen.
Ten slotte wil ik u verzekeren dat de Commissie Uw resolutie zal gebruiken met het doel het jaarverslag van 1995 nog informatiever te maken. Nu reeds wil ik aankondigen dat een eigen hoofdstuk over het milieubeleid zal worden opgenomen en ik hoop dat we niet pas in de nieuwe subsidieperiode vanaf 2000 enkele verbeteringen gaan doorvoeren, maar dat dit ook in het kader van het nu reeds mogelijke wordt gezien en dat u dit ook aan de komende verslagen kunt aflezen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Structurele interventies in Griekenland, Portugal en Spanje
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over drie verslagen namens de Commissie regionaal beleid:
A4-0240/96 van de heer Klironomos over het besluit van de Commissie tot vaststelling van het communautaire bestek voor structurele maatregelen van de Gemeenschap ten behoeve van de Griekse regio's van doelstelling 1, die het gehele Griekse grondgebied omvatten; -A4-0087/96 van de heer Chichester over ontwikkelingskwesties/doelstelling 1 - structuurmaatregelen in Portugal; -A4-0163/96 van mevrouw Sierra González over ontwikkelingsproblemen/structurele interventies uit hoofde van de doelstellingen 1, 2 en 5b in Spanje (1994-1999).
Klironomos
Mijnheer de Voorzitter, de vaststelling van het communautair bestek voor structurele maatregelen van de Gemeenschap ten behoeve van de Griekse regio's van doelstelling 1, die het gehele Griekse grondgebied omvatten, vormt voor Griekenland een fundamenteel instrument voor zijn economische en sociale ontwikkeling, alsook voor de weg die het dient te gaan naar de Economische en Monetaire Unie en voor de rol die het kan en moet spelen op de gehele Balkan en in het zuidoostelijk deel van het Middellandse-Zeegebied.
De strategie voor regionale ontwikkeling die door de Griekse regering bij de Europese Commissie werd ingediend en door de Commissie op 13 juli 1994 werd goedgekeurd, loopt parallel met de belangrijkste doelstellingen van het Witboek voor concurrentievermogen, ontwikkeling en werkgelegenheid en kent vijf hoofdpunten van ontwikkelingsbeleid, met name de modernisering van de fundamentele infrastructuur, de verbetering van de levensomstandigheden via geïntegreerde acties in zowel de stadsontwikkeling en het milieu als het gezondheidsen welzijnsstelsel, de ontwikkeling van het arbeidspotentieel, de versterking van het concurrentievermogen van het economisch weefsel en de vermindering van de regionale ongelijkheden door de ontsluiting van de insulaire regio's met 13 regionale programma's.
Voor de financiering van het communautair bestek over de periode 1994-1999 wordt Griekenland ongeveer 13, 98 miljard ecu uit de structuurfondsen ter beschikking gesteld. Hieronder vallen niet de middelen uit het Cohesiefonds en de gelden afkomstig van de diverse communautaire initiatieven. Niet alleen de Griekse overheid, maar ook de Commissie is van mening dat het communautair bestek een groot positief effect op de hele Griekse economie zal hebben. Geraamd wordt dat de communautaire middelen jaarlijks gemiddeld 4, 2 % van het bruto binnenlands produkt zullen uitmaken, de jaarindex van het BBP met 0, 9 % zal toenemen en er aan het eind van de referentieperiode zonder het CB ongeveer 100.000 arbeidsplaatsen minder zouden zijn.
Om de algemene strategie van het plan voor regionale ontwikkeling beter te begrijpen, is het zinvol te herinneren aan enkele essentiële kenmerken van de Griekse economie.
De fundamentele infrastructuren van het land zijn ontoereikend, en er zijn geweldige tekortkomingen in alle sectoren. De voornaamste sector van de Griekse economie is de landbouw, die meer dan 20-22 % van het bruto binnenlands produkt uitmaakt. De industriële en verwerkende sector verhoogt zeer langzaam zijn aandeel in de Griekse economie, terwijl alleen de dienstensector de laatste jaren in belangrijke mate is gegroeid. Centraal in de dienstensector staat het toerisme dat, zoals ook de gehele Griekse economie, zeer grote problemen kent in de infrastructuur, vooral op het gebied van vervoer en telecommunicatie.
De omvang van de Griekse economie is beperkt. De lage prestaties van de belangrijkste economische sectoren, vooral de industrie en de landbouw, het ontbreken van de nodige infrastructuren en goede outillage, alsmede het lage niveau van beroepsopleiding van de actieve bevolking leggen eveneens beperkingen op aan de ontwikkeling van het land.
Desondanks vertoont de Griekse economie enkele sterke punten, zoals de belangrijke natuurlijke rijkdommen die op exploitatie wachten, de gunstige klimatologische en milieu-omstandigheden, een zeer rijk historisch erfgoed, een strategische geografische ligging en heel veel dynamische ondernemers die zich in een voordelige positie bevinden om van die ligging gebruik te maken.
De noodzaak tot tenuitvoerlegging van het tweede communautair bestek onthulde tevens de omvang van de zwakte in het Griekse overheidsapparaat dat niet in staat leek de grote overheidsprojecten die in het programma worden voorzien, te plannen en uit te voeren, zodat de Griekse regering genoodzaakt werd een nieuw wetgevend kader te bepalen voor de aanbesteding en realisatie van de grote werken en instrumenten in het leven te roepen om de werken te helpen verwezenlijken, waarbij ik verwijs naar de bestuurseenheid voor het tweede communautair bestek, het Gemengde Stuurcomité en het Griekse Investeringscentrum. De inspanningen van de Griekse regering om een eind aan die tekortkomingen te maken, moeten worden gezien als de belangrijkste oorzaak voor zowel de vertraging bij het begin van de tenuitvoerlegging van de grote infrastructuurwerken als de lage opneming en bestedingsgraad van de communautaire kredieten.
In het algemeen vertoont het beeld van de tenuitvoerlegging van het communautair bestek positieve en negatieve kanten. Er zijn sectoren waar het beeld negatief moet worden genoemd, omdat de bestedingsgraad van de kredieten er minimaal of nul is, terwijl het beeld in andere sectoren als positief kan worden beschouwd. Dat is het geval bij de grote infrastructuurprojecten in de sectoren vervoer, energie, milieu, onderzoek en technologie. Een negatief beeld doet zich voor in de sectoren van de industrie, gezondheidszorg, overheidsadministratie, onderwijs en werkgelegenheid. Daarom moet met de meeste spoed een begin worden gemaakt met de uitvoering van de operationele programma's, zodat ook het bruto binnenlands produkt sneller zal groeien, uiteraard voor zover dit door het communautair bestek wordt beïnvloed. Anders zullen de doelstellingen van de economische en sociale samenhang en van de daadwerkelijke convergentie pas in de zeer verre toekomst worden bereikt. Tijdverlies bij de tenuitvoerlegging van het tweede communautair bestek zal veel kosten, niet omdat de middelen verloren gaan maar omdat er veel tijd verstrijkt voordat de positieve gevolgen van de verwerkelijking van de CB-programma's zich zullen doen gelden.
Men mag evenmin over het hoofd zien dat de verwezenlijking van het Plan voor regionale ontwikkeling gepaard gaat met de totstandbrenging van de heel strikte economische convergentiecriteria, wat tal van economische slachtoffers onder de Griekse bevolking maakt omdat de omstandigheden waaronder ze in Griekenland worden gerealiseerd, ongunstiger zijn dan in elk ander land van de Unie. Ik herinner er in dit verband aan dat Griekenland de enige lid-staat is waarvan de territoriale integriteit wordt bedreigd, zodat het percentage van het bruto binnenlands produkt dat er aan militaire uitgaven wordt besteed, meer dan het dubbele bedraagt van dat in de andere landen van de Unie - waarbij zij opgemerkt dat het BBP van Griekenland reeds laag is.
Hoewel de communautaire middelen die voor de tenuitvoerlegging van het programma worden voorzien, omvangrijk zijn, volstaan ze niet om het grote tekort aan fundamentele infrastructuren in Griekenland weg te werken. Daar het overgrote deel van de openbare middelen er worden aangewend om de enorme overheidsschuld af te lossen en slechts een heel klein gedeelte ervan naar investeringen gaat, is het duidelijk dat de communautaire middelen zo produktief en doelmatig mogelijk moeten worden aangewend.

Chichester
Mijnheer de Voorzitter, ik vraag mij af of ik om te beginnen niet moet zeggen dat ik als rapporteur niet afkomstig ben uit het land dat het onderwerp van het verslag is. Kunnen of moeten we dit misschien als een precedent zien?
Als eerste punt zou ik er de aandacht op willen vestigen dat er in Portugal in de looptijd van het vorige communautaire bestek, 1989-1993, echt concrete vooruitgang is gemaakt om de kloof tussen het binnenlands produkt per capita en het communautaire gemiddelde te verkleinen.
Ten tweede zou ik erop willen wijzen dat het huidige programma een zeer aanzienlijke overdracht van middelen van de communautaire begroting naar Portugal inhoudt voor een bedrag van bijna 24 miljard ecu, als we de leningen van de EIB erbij rekenen. Dit is niet niks, zoals iedereen zal beamen. Toch komt uit de voorlopige resultaten naar voren dat het programma traag op gang is gekomen en er in de eerste jaren maar weinig beroep werd gedaan op de kredieten. Dit lijkt een normaal verschijnsel te zijn bij alle structuurfondsprogramma's, zeker als ik afga op de ervaring die we in mijn kiesdistrict in Devon met doelstelling 5b hebben opgedaan. Volgens mij is dit ten dele te wijten aan het feit dat na de voorstelling van een programma voor de periode 1994-1999 door de Commissie het eerste jaar gewoonlijk opgaat aan onderhandelingen over de gedetailleerde bestekken en er slechts aanvragen kunnen worden ingediend nadat het document is goedgekeurd. Dit kan tot verwarring en teleurstelling leiden bij degenen die niet vertrouwd zijn met het systeem.
Een ander probleem bij het Portugese programma, was het toezicht en de evaluatie. Het is van wezenlijk belang dat er nauwkeurige controle wordt uitgeoefend op de uitgaven van de Europese fondsen door de lid-staten, om ervoor te zorgen dat het geld naar de juiste doelstelling gaat en dat men waar voor zijn geld krijgt. In paragraaf 3 van het verslag worden de Portugese autoriteiten, alsmede de Commissie, verzocht kennis te nemen van de opmerkingen die de Rekenkamer in haar speciaal verslag over dit plan maakt. In het verslag wordt ook herhaaldelijk de aandacht gevestigd op het onderwijs, met name in de paragrafen 7 en 9. Opmerkelijk is dat de eerste prioriteit van het kaderprogramma ontwikkeling van het menselijk potentieel en verbetering van de werkgelegenheid, met het accent op onderwijs en opleiding, is. Waar ik mij zorgen over maak, is dat de doelstellingen op dat gebied nogal ambitieus zijn. Zo is het de bedoeling het percentage jongeren in het voortgezet onderwijs tijdens de looptijd van het programma van 19 % naar 35 tot 40 % te brengen. Dit is moeilijk te bereiken en het zou jammer zijn als er bij de betrokkenen verwachtingen werden gewekt waarin ze alleen maar teleurgesteld kunnen worden.
Ook in de derde prioriteit, verbetering van de kwaliteit van het bestaan en de sociale samenhang, worden enkele zeer ambitieuze doelstellingen op het gebied van watervoorziening en afvalbehandeling geformuleerd, waaronder: verhoging van het percentage op het openbare waterleidingnet aangesloten huishoudens van 77 % in 1990 tot 95 % in 1999; verhoging van het percentage huishoudens dat onder het systeem voor de behandeling van huishoudelijk afval valt van 43 % tot 98 %, wat een forse stijging is; verhoging van het percentage huishoudens dat is aangesloten op een waterzuiveringssysteem van 21 % tot 90 %, wat een enorme stijging is. Dit zijn waardevolle ambities, aangezien het om heel belangrijke maatregelen voor de volksgezondheid en de kwaliteit van het bestaan gaat, alleen lijken ze binnen het vastgestelde tijdsbestek bijna hopeloos ambitieus.
Een andere opmerking die ik wil maken, is dat Portugal sterk afhankelijk is van ingevoerde energie. In het verslag wordt aangedrongen op een fundamentele herziening van de energievoorziening door de Portugese regering. De socialistische leden van het regionaal comité verwierpen mijn voorstel om bij deze herziening kernenergie als een van de keuzemogelijkheden te onderzoeken. Ik hoop dat Portugal, met name met zijn nieuwe regering, minder kortzichtig zal zijn dan de socialisten en deze optie ten minste in zijn overwegingen zal betrekken. Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat er geen amendementen zijn ingediend en ik heb het grote genoegen dit verslag aan het Parlement aan te bevelen.

Sierra González
Mijnheer de Voorzitter, inzake de ontwikkelingsproblemen in verband met de structurele interventies in Spanje die zijn voorgesteld voor de periode 1994-1999, en de geschiktheid en efficiëntie ervan, wil ik het volgende zeggen.
Ten eerste: dat de communautaire steunbestekken voor Doelstelling 1 en Doelstelling 2 en de enige programmeringsdocumenten voor Doelstelling 5b) die overeenkomen met deze periode in Spanje gekenmerkt worden door continuïteit, voor wat het essentiële betreft, met de voorafgaande programmafase voor wat betreft de gevolgde strategieën, rekening gehouden met het feit dat de problemen waarvan in de voorgaande periode sprake was, blijven bestaan.
Ten tweede: opvallend is dat het meest nijpende probleem zonder enige twijfel de hoge werkloosheidsvoet is in de gebieden van doelstelling 1, te weten een groot gedeelte van het noordwesten, het centrum, het zuiden van Spanje en de Canarische Eilanden. In de Canarische Eilanden bereikt de werkloosheid een schrikbarend gemiddelde van 25 % van de beroepsbevolking, hetgeen volgens mij niet alleen veel zegt over de grote onevenwichten van het produktie-apparaat maar ook over de beleidsmaatregelen inzake opleiding en beroepskwalificaties die tot op heden gevolgd werden.
Om dit ernstige probleem toch in elk geval ten dele op te lossen, gaat in het nieuwe communautaire steunbestek voor doelstelling 1 bijzondere aandacht uit naar een verbetering en aanpassing van het produktie-apparaat en naar de menselijke hulpbronnen, waarbij meer belang wordt gehecht aan beroepsopleiding, ook al blijft dit nog steeds onder het niveau van de interventies van het EFRO en het Europees Sociaal Fonds.
Ten derde: in het algemeen moeten we zeggen dat Spanje zich nog steeds onderscheidt door de aanwezigheid van grote ongelijkheden die niet noemenswaardig zijn gedaald na de eerste programmaperiode 1989-1993, waardoor interventies nodig blijven zoals degene die voor de huidige periode gepland zijn.
Inzake het voortbestaan van deze ongelijkheden en de huidige noodzaak voor deze interventies, vind ik het jammer dat men niet beschikte over een volledig overzicht van de resultaten van de eerste communautaire steunbestekken bij het begin van de programmering van deze periode, omdat men dan een beter gefundeerd oordeel had kunnen formuleren over de geschiktheid en efficiëntie van de interventies. Ondanks dat werd bij onderzoek ervan duidelijk dat de structuurfondsen een instrument zijn geweest die de economische en sociale samenhang bevorderd hebben, ook al was een betere coördinatie van de structuurfondsen met de andere communautaire financiële instrumenten wenselijk geweest, en vooral zou het een goede zaak zijn geweest als men vooruitzichten geformuleerd had voor de bijdragen van de EIB en het Cohesiefonds tot het communautaire bestek voor doelstelling 1.
Ten vierde: wat betreft de verwachtingen of de huidige interventies succes zullen hebben, moeten we zeggen dat men niet uit het oog mag verliezen dat de structuurfondsen in de periode 1994-1999 in Spanje tegen een achtergrond van budgettaire soberheid optreden, die beheerst wordt door het convergentieplan voor de eenheidsmunt, en de beleidsmaatregelen voor aanpassing blijven op de en of andere manier invloed uitoefenen op de resultaten van de met de structuurfondsen geprogrammeerde interventies.
Anderzijds hebben de geringe integratie tussen de verschillende fondsen, te wijten aan de versnippering van de verschillende overheidsdepartementen in Spanje, en de - naar mijn mening - onvoldoende samenwerking tussen de Spaanse regering en de DG's V en XVI een negatieve invloed op de mogelijkheid om de resultaten van deze interventies te optimaliseren.
Ik zou nog een aantal slotopmerkingen willen maken over de programmering en het toezicht op de uitvoering ervan. Er is een grotere deelname nodig van de plaatselijke overheden bij de programmering. Zij hebben moeilijkheden ondervonden om toegang te krijgen tot informatie en men heeft bij het beheer van de middelen geen rekening gehouden met de omvang van de bevoegdheden van de autonome gebieden. Een betere vertegenwoordiging van de plaatselijke overheden in de opvolgingscomités zou wenselijk zijn, aangezien dit bij de programmering niet het geval was. Ook zou er meer toezicht moeten worden uitgeoefend op milieuvlak met name bij investeringen in infrastructuur.
Tot slot wil ik hieraan toevoegen dat hoewel Spanje in absolute termen de meeste steun ontvangt, dit nog niet betekent dat het de belangrijkste begunstigde van het structuurbeleid is. Indien wordt gekeken naar de per inwoner ontvangen steun uit hoofde van de structuurfondsen en als we kijken naar de bijdragen van de diverse lid-staten aan de begroting van de Unie tussen 1989 en 1993, waarin de bijdrage van Spanje 1, 09 % van het BBP bedroeg, dan stellen we vast dat de percentages voor landen als Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Italië en het Verenigd Koninkrijk onder de bijdrage van Spanje liggen. Het lijdt geen twijfel dat bij de beoordeling van de doelmatigheid van de structuurfondsen in Spanje met deze gegevens rekening moet worden gehouden.

Crowley
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik de rapporteur, de heer Klironomos, feliciteren met zijn verslag, alsook hulde brengen aan de commissaris en haar medewerkers voor de steun die ze mij hebben gegeven bij het opstellen van het advies, namens de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid, over het CB voor de Griekse regio's van doelstelling 1.
Ik zou mij met name willen concentreren op de sociale dimensie van de voordelen van het CB voor perifere en afgelegen regio's in de Europese Unie. Griekenland, met zijn grotendeels bergachtige karakter en een groot aantal eilandgemeenschappen in de Griekse archipel, kampt met geografisch nadelen. Het communautaire bestek kan Griekenland helpen deze nadelen te overwinnen. In ieder land waar communautaire steun beschikbaar is gekomen, is gebleken dat als het geld in overleg met lokale partnerschappen en plaatselijke overheden doeltreffend wordt besteed, de voordelen niet alleen op economisch, maar ook op sociaal gebied enorm zijn.
Het is vooral belangrijk dat wij in het Parlement inzien dat de cohesievoordelen in de Europese Unie, die ontstaan door onderontwikkelde gebieden dichter bij, of zelfs boven, het communautaire gemiddelde te brengen, niet alleen van economische, maar ook van sociale aard zijn, omdat ze iedere burger tonen dat elkeen het recht op toegang tot de voordelen en de rijkdom van de Europese Unie heeft. Ik zou de klemtoon willen leggen op het aspect Sociaal Fonds en toegang tot het onderwijs, permanente opleiding en beroepsopleiding in het bijzonder. Wij hebben angstaanjagende cijfers onder ogen gekregen over het aantal jongeren dat, gewoon om geografische redenen of ter wille van economische eisen in de lid-staten waar zij wonen, de toegang tot onderwijs is ontzegd. Het is van wezenlijk belang dat wij als Gemeenschap samenwerken om meer geld bij deze meest uitgesloten groepen te brengen. Ik zou het Parlement willen vragen de commissaris alle nodige steun te geven. Zij heeft een visie op de manier waarop het ideaal van de Europese Unie het best via cohesie en structuurfondsen kan worden verwezenlijkt. Als zij dat kan bewerkstelligen, moeten wij haar onze volledige steun geven.

Lage
Mijnheer de Voorzitter, geachte mijnheer Chichester, gefeliciteerd met uw verslag en de inspanning die u zich heeft getroost om de Portugese economie te begrijpen, het feit dat het u gelukt is de structurele zwakheden van de Portugese economie te vinden, alsmede de zwakheid van haar produktiecapaciteit. Maar ik wil u daarnaast op de volgende punten wijzen. De Portugese economische structuur is niet meer zo archaïsch als uit uw verslag naar voren komt. In Portugal is heden ten dage geen 20 % van de bevolking in de landbouw werkzaam, maar 9 à 10 %. En ook het onderwijs in Portugal, dat een groot nationaal probleem is, bevindt zich niet in een zo precaire situatie als u in uw verslag schetst. Het basisonderwijs in Portugal duurt negen jaar, de frequentie van het hoger onderwijs is vandaag de dag buitengewoon hoog en het grote probleem waarvoor wij momenteel staan is de omvorming van deze kwantitatieve vraag naar hoger onderwijs in kwaliteitsonderwijs.
Bovendien wens ik op te merken dat Portugal drie fundamentele fasen heeft doorlopen bij het gebruik van de communautaire fondsen. Een eerste succesvolle fase komt overeen met het eerste communautair bestek. Portugal trachtte zich aan te passen, de werkloosheid werd weer binnen de perken gebracht, dit was een convergentieperiode. Maar de economische ontwikkeling is onbetrouwbaar. Deze periode werd gevolgd door een tweede fase, vanaf 1993, waarin Portugal een breuk van zijn economische groei ten opzichte van het Europese gemiddelde kende, ondanks de grote ambities en verwachtingen van het tweede communautair bestek. Terwijl Portugal tussen 1985 en 1944 drie convergentiepunten is vooruitgegaan, heeft het er in slechts drie jaar (1993, 1994 en 1995) 2, 7 verloren.
In 1996 tekent zich een derde fase af. Een fase van hoop, waarin Portugal de weg lijkt te hebben gevonden of hervonden om zich af te stemmen op de rest van de Europese Gemeenschap. Hoewel de economische groei in Portugal dit jaar matig zal zijn, zal deze in ieder geval boven het Europese gemiddelde liggen. Het is ons tegelijkertijd gelukt de begroting van de Europese staat in evenwicht te brengen en de inflatie te beperken, zonder dat de werkloosheid spectaculair is toegenomen, hoewel dit een dramatisch verschijnsel blijft.
Dit betekent met andere woorden dat er bij de toepassing van het tweede communautair bestek goede hoop bestaat dat Portugal weer zal convergeren en dat er in het land en in de Gemeenschap meer sociale rechtvaardigheid zal zijn.

Hatzidakis
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de heer Klironomos en ik zelf van Kreta afkomstig zijn, behoren we tot verschillende politieke partijen en fracties. Dat is wellicht de reden waarom ik het onderwerp dat hij in zijn verslag behandelt, anders had aangepakt - wat niet wegneemt dat de hoofdlijnen van zijn werk in de juiste richting gaan en hij, zoals ik reeds in de Commissie regionaal beleid heb benadrukt, bij de samenstelling ervan niet met partijpolitieke oogkleppen heeft gelopen.
Over het wezen van het verslag wil ik opmerken dat de steun die de Unie in het kader van het communautair bestek voor structurele maatregelen verleent, voor Griekenland absoluut onontbeerlijk is. Het lijdt immers geen twijfel dat mijn land, dat de lid-staat is met het laagste bruto binnenlands produkt, een grote ontwikkelingsachterstand kent. De kredieten die in de context van het CB aan Griekenland worden verstrekt, zijn dan ook van vitaal belang voor de totstandbrenging van de vooropgestelde convergentie, de beperking van de overheidstekorten en inflatie en de financiering van de militaire uitgaven, die in Griekenland een hoger percentage van het BBP opslorpen dan in elke andere lid-staat van de Unie. Als het land de middelen opneemt die het communautair steunkader voorziet, zal zijn beeld in het jaar 2000 grondig zijn gewijzigd. Dan zal de omvang van het autowegnet zijn verdubbeld, zal 21 % van het spoorwegnet zijn geëlektrificeerd - een toename met 17 % - zal aan 12 % van de aardgasbehoeften worden voldaan en zullen tienduizenden arbeidsplaatsen zijn geschapen of gevrijwaard.
We maken ons evenwel ongerust over de lage bestedingsgraad van de kredieten van het CB voor Griekenland, waarop ook de rapporteur al heeft gewezen. Ik geef toe dat de situatie op dit vlak gunstig is geëvolueerd ten gevolge van de instelling - op aandringen van de Commissie - van zowel de bestuurseenheid voor het tweede communautair bestek als het Griekse Investeringscentrum, dat ten dienste van buitenlandse investeerders staat. Daar tot dusver nog niet de helft van de middelen werd opgenomen en de bestedingsgraad van de kredieten in bepaalde sectoren - zoals de industrie, de gezondheidszorg en het onderwijs - minimaal of nul is, blijven echter nijpende problemen op dat vlak bestaan.
Daarom ben ik van oordeel dat we vooral aandacht moeten hebben voor het volgende.
Ten eerste, men moet alles in het werk stellen om de zwakte van het Griekse overheidsapparaat - één van de belangrijkste oorzaken van de trage tenuitvoerlegging van het communautair bestek - uit de wereld te helpen.
Ten tweede, daar de wijzigingen die aan het institutioneel kader voor de uitvoering van de grote infrastructuurwerken in Griekenland werden aangebracht, niet volstaan, moet de Griekse regering - met het oog op zowel de versterking van de doorzichtigheid bij de aanbesteding als de snellere tenuitvoerlegging van de werken - zijn licht opsteken bij de lid-staten die erin slagen de CB-projecten vlotter te realiseren.
Ten derde, om tot betere resultaten te komen dan bijvoorbeeld bij de bouw van de nieuwe luchthaven van Spata, moet worden onderzocht hoe de particuliere sector onmiddellijk - en onbevooroordeeld - bij de tenuitvoerlegging van de grote werken kan worden betrokken.

Girão Pereira
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, ik wil er in de eerste plaats op wijzen dat het Parlement over dit verslag zal beraadslagen drie jaar nadat het door de Portugese regering ingediende programma voor regionale ontwikkeling is goedgekeurd en halverwege de uitvoering daarvan, wanneer het dus al mogelijk is te evalueren hoe het programma verloopt en in welke mate het afgestemd is op de sociaaleconomische realiteit.
Mijn gelukwensen aan de rapporteur. Naar mijn mening vertolkt zijn verslag vrij goed de Portugese situatie die nauwgezet wordt geanalyseerd. Ik wil evenwel op een paar belangrijke punten wijzen. Dit communautair bestek is uitgewerkt in een periode van duidelijke economische groei, terwijl de tenuitvoerlegging ervan nu in heel andere omstandigheden verloopt met als gevolg dat sommige maatregelen en programma's mogelijk niet aangepast zijn aan de huidige realiteit.
Ik denk dat het noodzakelijk zal zijn eventuele aanpassingen door te voeren die de Commissie maar al te goed zal begrijpen. Daarbij komt dat het mij dringend lijkt de hele regeling van de fondsen en hun beheer minder complex te maken - dit thema is hier vandaag al aangekaart - door deze flexibeler te maken wat betreft begrip en alertheid ten opzichte van de begunstigden.
Het hoeft hier niet herhaald te worden hoe belangrijk dit communautair bestek is voor Portugal, voor de Portugese economie en voor de economische en sociale cohesie op het vlak van de Unie, noch hoeft te worden herinnerd aan de inspanningen van Portugal of aan de geboekte successen bij de besteding van de communautaire fondsen.
Zoals heel goed wordt benadrukt in het verslag zijn er evenwel structurele tekortkomingen die een enorme inspanning blijven vereisen, zowel van Portugal als van de Unie. Ik wil graag twee of drie ideeën uit het verslag noemen die mij bijzonder geschikt lijken. Een eerste idee heeft betrekking op het belang van de deelname van de lokale gemeenschappen aan de bevordering van de initiatieven, de definitie van de economische ontwikkelingsstrategieën en bijgevolg het scheppen van werkgelegenheid.
De ervaring leert ons dat de lokaal ontworpen en beheerde initiatieven en operationele programma's een hoger uitvoeringspercentage hebben en doeltreffender zijn dan de centraal uitgedachte en beheerde programma's.
Tot slot bedank ik de rapporteur omdat hij ons geografisch en strategisch potentieel voor de betrekkingen tussen Europa, Afrika of Amerika als een positief en belangrijk punt voor de economische en sociale ontwikkeling heeft genoemd, met ontwikkelingsmogelijkheden voor de maritieme industrie en dienstverlening. Dat is volgens mij namelijk het gebied waarop Portugal overeenkomstig zijn geschiedenis een rol kan spelen door banden aan te knopen met culturele en economische ruimten die niet alleen Portugal, maar ook de Europese Unie interesseren.

Costa Neves
Mijnheer de Voorzitter, wat Portugal betreft wil ik de heer Chichester feliciteren met zijn verslag en de bereidwilligheid waarvan hij vanaf het begin blijk heeft gegeven om met zijn collega's samen te werken.
In het verslag worden de goede resultaten inzake reële convergentie bevestigd die Portugal in de loop van de afgelopen jaren heeft bereikt, maar wordt tevens de noodzaak geopperd om deze ontwikkeling meer gedetailleerd te volgen, om de weerslag van de door de structuurfondsen gefinancierde acties meer in detail te kennen, om de verkregen resultaten meer in detail te kennen, om exact te weten welke resultaten bereikt zijn.
Dit past in het kader van de moeilijkheid om alle gewenste gegevens te verkrijgen, zoals onze collega vast heeft geprobeerd. In de overzichtstabel op bladzijde 15 van zijn verslag staan de twee Portugese eilanden bijvoorbeeld in blanco en dit zijn precies de meest perifere regio's die bijgevolg waarschijnlijk de meeste moeilijkheden hebben. Bovendien hebben alle cijfers betrekking op 1991, dus meer dan vijf jaar geleden. Als de Commissie over alle gegevens beschikt, moeten wij ze ook krijgen, als de Commissie niet over deze gegevens beschikt, moet zij hiervan in het bezit zien te komen.
Uit de beschikbare gegevens kan worden geconcludeerd dat de regionale verschillen groter zijn geworden. Portugal is de Europese gemiddelden benaderd, maar niet alle Portugese regio's zijn de Europese gemiddelden benaderd. Er zijn twee manieren om de vastgestelde dispariteiten tegen te gaan: enerzijds grotere concentratie van middelen in de regio's met grotere stoornissen en beter afgestemde acties op hun specifieke problemen indien dit gerechtvaardigd is natuurlijk - kortom verschillende antwoorden op verschillende problemen. Anderzijds is een betere coördinatie noodzakelijk tussen de door de Europese Unie gefinancierde acties en de acties van de lidstaat zelf, aangezien die ook verantwoordelijk is voor het overwinnen van deze verschillen en moeilijkheden.
Wij zien de kwestie van de economische en sociale cohesie dan ook in een ruim perspectief. Ons werk zal slechts efficiënt zijn als wij de verschillen binnen de Europese Unie bestrijden en als wij de verschillen binnen de lid-staten bestrijden.

Novo
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, commissaris, de analyse van de structurele acties in Portugal bevestigt in hoofdzaak dat de eerder overeengekomen doelstellingen tussen de Commissie en de Portugese regering zijn nagekomen, zowel in de loop van het eerste communautair bestek als in de loop van de eerste twee jaar van het tweede communautair bestek.
Dit weerhoudt ons er echter niet van nogmaals meer transparantie en controle op de communautaire uitgaven te eisen, wat dus geldt voor alle sectoren en niet alleen of in het bijzonder voor de structurele uitgaven. Een heel duidelijke noot in het debat over dit verslag, als heel actueel teken in Portugal, bevestigt dat zowel de deelname van de sociale partners als de deelname van de plaatselijke en regionale autoriteiten - in dit geval verergerd door de vaststelling van de democratische illegitimiteit in vijf van de zeven regio's waarmee de toenmalige Portugese regering Portugal heeft voorgesteld aan de Gemeenschapsinstellingen - deze deelname aan de definitie en begeleiding van de goedgekeurde regionale ontwikkelingsprogramma's was heel beperkt. Wat op zich, maar niet alleen dat, een herziening rechtvaardigt van de aldus vastgestelde prioriteiten, zodat een betere aanpassing van de structurele acties op de reële behoeften van duurzame ontwikkeling in het hele land mogelijk wordt en uiteindelijk de volledige deelname van deze instanties wordt gewaarborgd.
Tevens wordt bewezen dat, afgezien van de globale effecten van de communautaire bestekken, de structurele acties niet hebben belet dat de regionale verschillen zijn verergerd tussen de kustzone en het binnenland, tussen de grote steden en de kleine dorpen, tussen een groot deel van continentaal Portugal en de ultraperifere eilanden. Zoals wij altijd hebben beweerd, bevestigt dit feit dat de structurele subsidies ondanks alles op kwalitatief en kwantitatief vlak ontoereikend blijken te zijn voor de bevordering van de dermate bezongen doelstelling van economische en sociale cohesie, hetgeen op zijn minst de strikte naleving vereist van de afspraken van Edinburgh, waar in 1992 is besloten tot de uitwerking van de communautaire begroting op grond van 1, 27 % van het BNP van de Unie.
Tot slot, de gewenste inhaling van de achterstand die de afgelopen twee jaar is opgelopen bij de uitvoering van het tweede communautair steunkader, wat niet gebeurt door onvermogen of gebrek aan projecten en niet zozeer omdat dit niet noodzakelijk is, evenals de naleving van de algemene doelstellingen in 1999 zal alleen mogelijk zijn als de nationale begroting over de nodige eigen middelen beschikt om tegemoet te kunnen komen aan de door de structurele acties vereiste additionaliteit, wat niet zal gebeuren, tenzij de belastingdruk nog wordt verhoogd, tenzij men - zoals het geval is van de huidige Portugese regering - vasthoudt aan de strikte en blinde naleving van de nominale convergentiecriteria van Maastricht.
Tot besluit wens ik collega Chichester te feliciteren met de bereidwilligheid die hij heeft getoond om met de verschillende collega's van de commissie samen te werken, alsmede zijn bereidwilligheid om vele van de amendementen die ik namens mijn fractie heb ingediend te aanvaarden.

Schroedter
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ook al juichen wij als parlementariërs de diversifiëring van de nieuwe programmaplanning in de drie landen Griekenland, Spanje en Portugal toe, met name het reduceren van de investeringen tot wezenlijke infrastructurele maatregelen, de bredere steun aan dienstverlenende instanties en de bredere steun aan werknemers, toch dringen wij aan op dringende verbeteringen bij de implementering van de structuurfondsen in deze landen. Dat betreft Griekenland. Griekenland belemmert innovatieve projecten nog steeds door een inefficiënt en onvoldoende transparant beheer. Vooral kleine uitvoerders van projecten hebben het uitermate moeilijk. Het is ook dringend noodzakelijk dat de Griekse regering de regels van de verordening omzet, regionale en plaatselijke autoriteiten betrekt bij de planning en implementering en de projecten, met name de verkeersprojecten, in een geïntegreerde duurzame ontwikkelingsstrategie inpast om negatieve uitwerkingen op het gebied van de ruimtelijke ordening en het milieu te voorkomen.
Voor Spanje zal het gebruik van water steeds meer het cruciale punt voor ontwikkeling worden. Daarom moet het ontzien van deze natuurlijke rijkdom een essentiële indicator voor de beslissing over projecten zijn. Voor Portugal zijn het de energiehulpbronnen. Over het geheel genomen wordt de conclusie van het tiende hoofdstuk van het Witboek van Delors dat de EU inefficiënt is zolang ze zich richt op de uitbuiting van eindige natuurlijke rijkdommen en het potentieel van de arbeidskrachten negeert, bewaarheid.

Sánchez García
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, mevrouw Sierra González heeft een belangrijk verslag ingeleid; het heeft betrekking op een beleid dat gevolgen heeft voor de kaart van het communautaire Europa van het fin de siècle , waarop Spanje zal verschijnen met regio's die duidelijk gedefinieerd zijn als de 17 autonome gemeenschappen.
Ik zou naar aanleiding daarvan graag een aantal aspecten benadrukken die ik in dit debat opportuun acht.
1.Instemming in hoofdzaak - enkele nuances daargelaten - met de opvattingen van de afgevaardigde voor wat betreft haar globale evaluatie van de doelstellingen van de structuurfondsen die voor een aantal Spaanse regio's gepland zijn voor de periode 1994-1999.2.De erkenning van het economisch en sociaal belang van deze structurele steunmaatregelen voor een land dat een hoge werkloosheidsvoet heeft en waar belangrijke territoriale verschillen optreden.3.Een positieve waardering voor het feit dat de wegeninfrastructuur wordt opgenomen in het vervoersnet, inclusief een onderzoek naar de milieu-effecten, omdat het goed is te investeren in infrastructuur als er zo'n hoge werkloosheid is, naast andere aspecten die het vermelden waard zijn zoals de coördinatie met andere financiële instrumenten en het belang dat men hecht aan beroepsopleidingen via het Europees Sociaal Fonds.4.De bezorgdheid wegens de geringe aandacht die wordt geschonken aan de waterrijkdommen voor een land als Spanje, dat gekenmerkt wordt door een aanzienlijk watertekort, alsook wegens de onvoldoende steun voor de modernisering van de zwakste structuren, zoals de landbouw, via het EOGFL-oriëntatie.5.De noodzaak om in de structuurfondsen de Spaanse gemeentebesturen op te nemen, en, als laatste punt, het ontbreken van een verwijzing naar de handhaving van de Canarische Eilanden in doelstelling 1, omdat dit een ultraperifere regio van de Europese Unie is.
Frutos Gama
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, ten eerste wil ik mevrouw Sierra González feliciteren met het goede werk dat zij heeft verricht en te kennen geven dat ik het met haar eens ben voor wat betreft haar verslag in zijn totaliteit. Het klopt inderdaad dat er in Spanje nog steeds grote regionale verschillen bestaan, maar het is ook waar dat ons BBP steeds dichter in de buurt van het communautaire gemiddelde komt. De inbreng van de structuurfondsen is in deze zin dan ook van zeer groot belang geweest en niet alleen voor het convergentieproces, in termen van inkomen per hoofd van de bevolking gesproken, maar ook voor de grote veranderingen die de Spaanse regio's hebben ondervonden voor wat betreft de modernisering van het produktieapparaat, verbetering van de territoriale verdeling, scholing van de menselijke hulpbronnen, en, in het algemeen, de verbetering van de levenskwaliteit.
Spanje spant er zich enorm voor in om tegemoet te komen aan de nominale convergentiecriteria, wat een voorwaarde is om te kunnen deelnemen aan de gemeenschappelijke munt. Het is duidelijk dat dit een zeer strikt monetair en budgettair beleid vereist en dat, hoe zwakker een regio is, hoe meer de negatieve invloed van dit restrictieve beleid zich doet gevoelen. De structuurfondsen en het Cohesiefonds zijn in deze zin een onschatbare steun voor de reële convergentie van de minst ontwikkelde Spaanse regio's.
Ik wil hier nog aan toevoegen dat ik het met mevrouw Sierra eens ben dat de mogelijke begunstigden van de structuurfondsen juiste en volledige informatie moeten krijgen, zodat wij nooit hoeven te horen dat er geen verzoek is ingediend voor een bepaalde steunregeling, wegens het feit dat men niet van deze mogelijkheid op de hoogte was. Alle activiteiten die de Commissie in deze zin ontplooit vind ik bijzonder positief, vooral voor wat betreft de plaatselijke overheden - die het dichtst bij de burger staan - alsook de sociale partners. Ik ga volledig met de rapporteur akkoord dat de strijd tegen de territoriale verschillen binnen de Europese Unie alleen tot succes kan leiden als de doelstelling van de sociale en economische samenhang duidelijk aanwezig is in de formulering en bij de toepassing van alle communautaire beleidsmaatregelen.

Campoy Zueco
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer rapporteur Sierra met haar werk, alsook met haar tact en inzicht in het proces om overwegingen en meningen in het verslag op te nemen die de hare niet zijn. Dat de economische en sociale samenhang belangrijk is voor het project van de Europese Unie, staat buiten kijf. Er zal pas sprake zijn van een Unie in de mate en op het moment dat er een werkelijke samenhang is. Daarom moeten wij onze aandacht en inspanningen concentreren op die instrumenten die dit mogelijk maken en op het verbeteren van de reële en niet alleen de statistische doelmatigheid ervan. Dat zou een belangrijke bijdrage zijn voor de opbouw van de Europese Unie.
En daarom is het zo noodzakelijk om de regionale invloed van de structuurfondsen te evalueren, voornamelijk om daar conclusies uit te kunnen trekken en deze te trachten op te nemen teneinde zowel het toepassingsgebied van de fondsen als het evaluatiestelsel zelf te verbeteren.
Het verslag van mevrouw Sierra stelt vast dat, hoewel de fondsen in Spanje hebben bijgedragen tot convergentie met de overige lid-staten van de Unie, dit wel een langdurig proces is dat ook verschillen vertoont. Globaal genomen gaat het allemaal nogal langzaam en er zijn verschillen qua regio, zodanig zelfs dat het regionaal onevenwicht en de regionale verschillen zijn toegenomen. Dit moet ons toch wel tot ernstig nadenken stemmen. Als instrument om samenhang tussen de regio's tot stand te brengen zijn de structuurfondsen in wezen goed, maar de doelmatigheid ervan hangt zowel af van het financiële plaatje, als van de menselijke factor. De doelmatigheid ervan hangt evenzeer af van de attitude en van de cultuur, als van de economie. Iedere lid-staat is in laatste instantie verantwoordelijk voor de toepassing van het instrument om samenhang tot stand te brengen. En voor wat de doelmatigheidsfactor betreft, zijn in Spanje met name de regionale en lokale overheden bijzonder belangrijk.
De nieuwe communautaire steunbestekken weerspiegelen het belang van de ontwikkeling en scholing van het menselijk potentieel voor de economische en sociale samenhang. Dit zou ons ertoe moeten aanzetten om een onderwijssysteem in het leven te roepen waarin creativiteit en het uitbouwen van de scholings- en aanpassingscapaciteit de belangrijkste doelstellingen zijn in een samenleving die voortdurend verandert, alsmede een beroepsopleiding die gespeend is van elke vorm van academisme, die sociaal gezien waardevol is en goed aansluit bij de context van overmorgen.
Waarom deze relatieve doelmatigheid? De informatie en vooral de doorzichtigheid in deze informatie moeten verbeterd worden, zodat deze daadwerkelijk terechtkomt bij de plaatselijke instanties en bij de potentiële begunstigden zelf. De plaatselijke instanties moeten advies krijgen alsmede technische steun, die wegens hun omvang en hun bereik, samen met het complexe karakter van de fondsen zelf, enorme problemen hebben zowel bij het opstellen ervan als bij het beheer. De perspomp moet ervoor zorgen dat het water vanuit de kelder helemaal tot op de bovenste verdieping kan komen, maar het mag absoluut niet zo zijn dat er op die bovenste verdieping een kraan kan worden opengedraaid zodat een handige jongen er zijn glas mee kan vullen.
Het mogelijk maken van de Europese Unie; daar draait het hier om. En de burgers moeten erin geloven, daar draait het eveneens om.

De Voorzitter
Ik stel voor om - in tegenstelling tot wat wordt voorzien - de vergadering thans niet te onderbreken en de beraadslaging voort te zetten, zodat niet alleen de drie collega's die voor het debat zijn ingeschreven en tot dusver niet aan het woord zijn gekomen, maar ook mevrouw Wulf-Mathies, die de vergadering na 21 uur moet verlaten, nog kunnen interveniëren. Het antwoord van de commissaris zal de beraadslaging over dit onderwerp afronden, waarna de vergadering kan worden onderbroken.

Vallvé
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, ik denk dat het debat dat wij hier vanavond in dit Parlement over de structuurfondsen voeren zeer belangrijk is. Ik zou willen beklemtonen dat, hoewel het aandeel van de structuurfondsen in de Gemeenschapsbegroting bijna 30 % is, wij ook niet mogen vergeten dat deze begroting nog geen 2 % uitmaakt van het BBP van alle landen die samen de Gemeenschap vormen. Daarom hopen wij op goede resultaten van de structuurfondsen, maar wij moeten wel beseffen wat het bedrag ervan is in verhouding tot het communautaire BBP.
Ik wil mevrouw Sierra González graag gelukwensen met haar uitstekend werk over de invloed van de structuurfondsen in Spanje en over de invloed die de fondsen al deze jaren hebben gehad op de regionale ontwikkeling. Ik denk dat er in deze zin vooruitgang is geboekt en dat de deelname van de plaatselijke en regionale overheden bij een strikte en intelligente toepassing van het subsidiariteitsbeginsel kan bijdragen tot een efficiënter gebruik van de structuurfondsen.
In deze zin is het goed te beseffen dat elke lid-staat van de Europese Unie een verschillende interne structuur heeft en in sommige van die lid-staten zullen de bevoegdheden van de regio's en de gemeenten het mogelijk maken dat het geld dat voor de structuurfondsen is uitgetrokken, efficiënter gebruikt wordt.
Ook zou ik het willen hebben over een thema dat hier reeds ter sprake is gebracht door de voorzitter van de Commissie regionaal beleid, de heer Speciale, over het effect dat de nieuwe samenstelling van de structuurfondsen in de toekomst kan hebben, te weten vanaf 1999, en vooral in de context van een grotere Europese Unie. Commissaris Wulf-Mathies heeft het reeds een aantal malen gehad over de vooruitzichten in verband met deze structuurfondsen, en ik vind dat dit een onderwerp is dat niet in de vergetelheid mag raken en dat men moet beginnen met een analyse ervan, omdat Spanje, dat vandaag in absolute cijfers het meeste geld ontvangt uit de structuurfondsen en het Cohesiefonds, zich in de toekomst geconfronteerd zou kunnen zien met een andere situatie. Dat is een thema waarmee ruim van te voren rekening moet worden gehouden zodat kan worden ingespeeld op de gevolgen die dit met zich mee kan brengen.

Lucas Pires
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's, ook ik wil collega Chichester bedanken voor dit evenwichtig, nauwgezet en consensueel verslag. Ik deel overigens zijn algemene visie en ben van oordeel dat deze verslagen in sterke mate een oordeel over het verleden zijn, een soort balans, en soms is het belangrijkste aspect ervan zelfs te bewijzen dat de structuurfondsen al bij al behoorlijk zijn toegepast.
Er gaan ontzettend veel geruchten dat de structuurfondsen slecht worden gebruikt, er zijn zelfzuchtige argumenten in het Europese debat gebracht tegen de structuurfondsen, maar al bij al, wanneer de structuurfondsen in dit Parlement worden beoordeeld, stelt men telkens vast dat er misschien occasioneel losstaande misbruiken zijn geweest, maar één rotte boom mag niet worden verward met het bos, dat wél gezond is.
Wat het verslag van collega Chichester betreft, is het bijvoorbeeld in mijn land duidelijk en consensueel dat er een groei is geweest als nooit tevoren en dat tegelijk diepgaande hervormingen zijn doorgevoerd die het ons nu mogelijk maken de 21ste eeuw binnen te gaan als een concurrentiële economie. Men kan zelfs stellen dat indien Portugal sinds het begin van de eeuw zoals de afgelopen jaren een grotere groei had gekend dan het Europese gemiddelde - ongeveer 1 % per jaar - dan was het nu zoals de andere één van de meest ontwikkelde landen in Europa.
Dit toont voldoende het nut aan van deze fondsen, waarvan overigens niet alleen de Portugese economie of de Portugezen hebbben geprofiteerd. Vele Europese ondernemingen die in Portugal hebben geïnvesteerd hebben hiervan geprofiteerd, zij hebben een overigens gereglementeerde verbreding van de markt mogelijk gemaakt - het was niet wat je noemt een "Far West" - en vele grote Europese bedrijven zoals Ford, Volkswagen, Siemens en andere kunnen ervan getuigen in welke mate zij uiteindelijk ook het concurrentievermogen van de grote Europese ondernemingen ten goede zijn gekomen en de uitbreiding van hun markt, aangezien hun investeringen hebben aangetoond dat één van de perifere economieën uiteindelijk veel beter uitgerust en klaar was voor de ontwikkeling dan het er aanvankelijk naar uitzag.
Het is mogelijk dat men de basisinfrastructuur soms al te zeer heeft bevoordeeld, het is waar dat bepaalde sectoren bijzonder zwak blijven, het is zo dat er nog steeds regionale ongelijkheden zijn, maar niet alleen is Rome niet op één dag gebouwd, bovendien is het tweede communautair bestek precies uitgewerkt om bepaalde van deze zwakke plekken te compenseren door kwalitatieve factoren in te voeren, inclusief het beroep op wetenschappelijke en technologische investeringen in landen zoals Portugal. Want het zou werkelijk een goede zaak zijn indien wetenschap en technologie niet werden beschouwd als voorbehouden aan de geavanceerde landen, terwijl de meer achtergestelde landen het alleenrecht op infrastructuur hebben. Dit kan immers leiden tot een nieuwe ongelijkheid in Europa.
Het is dan ook zaak de nieuwe ontwikkeling op een meer positieve manier te beschouwen. Anderzijds is het ook noodzakelijk de grond niet met een zeef te verbergen, omdat want het is waar dat na de uitbreiding dit zo positieve cohesiebeleid, dat tot absoluut evidente resultaten heeft geleid, duidelijk een andere communautaire begroting vereist. Vandaag mag niet over een andere begroting worden gesproken. Het is zo dat bijvoorbeeld in de verslagen van het Parlement over de Intergouvernementele Conferentie niemand over de begroting mocht praten, omdat het woord geld verboden was.
Maar ofwel willen wij er serieus van uitgaan dat dit een essentieel woord is, ofwel zullen wij de essentiële problemen niet oplossen, niet voor Portugal, niet voor Spanje, niet voor Griekenland, maar voor de hele Europese economie. Zonder cohesiebeleid kan er trouwens geen uitbreiding zijn. Het zou immers een slecht begin zijn indien de uitbreiding van de Europese Unie bijvoorbeeld gefinancierd moet worden met cohesiegeld, zoals onlangs is geopperd. Want de uitbreiding is immers zelf ook een cohesie-instrument en moet in dit perspectief worden gezien.
Ik vind dan ook dat het fundamentele resultaat dat wij voor ogen hebben is dat wij niet nostalgisch mogen zijn over onderontwikkeling, ook al brengt ontwikkeling nieuwe problemen mee, en dat het cohesiebeleid essentieel is voor de Europese eenheid.

Valverde López
Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat de debatten en de studies in de commissie voor ons zeer illustratief waren en dat geldt ook voor dit algemene debat over de situatie en de toepassing van de structuurfondsen in drie "cohesielanden" , zoals wij normaliter zeggen. Ik denk dat wij ons in het algemeen kunnen vinden in het verslag dat mevrouw Sierra González heeft opgesteld. Wij moeten haar gelukwensen, zij heeft ons allen zeer geholpen.
Naast degene waarop andere collega's hebben gewezen, moeten wij trachten nog een aantal bijkomende conclusies te trekken. Ten eerste is het zo dat er nog altijd sprake is van ongelijke situaties en dus moeten wij daar consequenties uit trekken. De Commissie zou de drie "cohesielanden" een grote dienst bewijzen als zij een diepgaand evaluatieverslag zou opstellen aan de hand waarvan de regeringen hun beleidsmaatregelen kunnen aanpassen. Voor wat de regering van Spanje betreft is er voorts de zeer belangrijke conclusie dat de tendens waarvan sprake was bij vorige regeringen, die het beleid dat zij voerden op nationaal niveau niet lieten aansluiten bij de door de communautaire beleidsmaatregelen en communautaire steunbestekken vastgelegde doelstellingen, moet worden gecorrigeerd. Ook daarvoor zou het evaluatiedocument bijzonder belangrijk kunnen zijn. Wij moeten de boodschap doorgeven dat de Europese dimensie in de nationale beleidsmaatregelen aanwezig moet zijn op alle gebieden.
Anderzijds, mijnheer de Voorzitter - en dat hebben wij hier al verschillende keren gezegd en we herhalen het nog eens voor de Commissie - dient de Commissie de kwaliteit te evalueren van het werk dat tot stand is gebracht. Wij hebben over deze kwestie bij verschillende gelegenheden vragen gesteld, omdat het zo is dat zaken die twee of drie geleden gebouwd zijn, nu volledig verloederd zijn. Meer dan eens heb ik de zogeheten "Autovía del 92 " in Andalusië aan de orde gesteld, die in 1992 voltooid werd en op dit moment onberijdbaar is. Ik denk dat er hier sprake is van fraude met de communautaire begroting en dat de Europese Commissie daar een onderzoek naar moet instellen.
Allemaal hebben wij benadrukt dat er degelijke informatie moet worden verstrekt aan de bevolking, aan de sociale instellingen die hun investeringen in gang moeten zetten, en natuurlijk ook aan de plaatselijke instanties. Waarom zeggen wij dat? Omdat bijvoorbeeld over de communautaire steunbestekken in Spanje met een aantal regionale parlementen niet eens werd overlegd en vanzelfsprekend is dat een tendens die moet veranderen.
Tot slot dient met het oog op de toekomst opgemerkt te worden dat deze structuurfondsen, ondanks de problemen met het beheer en de evaluatie, van bijzonder groot belang zijn voor de landen die een laag ontwikkelingsniveau hebben en wij hopen dat men er tussen de Raad, de Commissie en het Parlement in slaagt een formule op te stellen aan de hand waarvan deze fondsen ook na 1999 kunnen worden voortgezet.

Wulf-Mathies
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank de drie rapporteurs en de betrokken commissies voor de uitstekende verslagen en vooral ook voor het tijdens de hoorzittingen verzette werk dat een goede beschrijving van de toestand van de programma's ter plaatse laat zien. Op wezenlijke vragen die in alle drie de verslagen worden gesteld, heb ik deels in mijn verslag resp. in mijn standpuntbepaling over het verslag van de heer Teverson al gereageerd. Daarom wil ik hier om te beginnen eens concluderen dat ondanks de verscheidenheid van de uitgangsposities en problemen en van de door conjuncturele en structurele crises en de consolidering op de begroting van moeilijke economische randvoorwaarden in alle drie de landen positieve uitwerkingen onmiskenbaar zijn en dat we het daarover ook eens zijn.
Maar het blijkt ook dat significante structuurpolitieke successen slechts op de lange termijn kunnen worden behaald en hun grootte in wezen afhangt van de deelname van de regionale en plaatselijke autoriteiten en de sociale partners en van de kwaliteit van de programma's en hun evaluatie. Aan de verbetering van deze elementen moeten we intensief blijven werken.
Bij de bepaling van de accenten - en ook wat dat betreft ben ik het met u eens - moeten we er nog meer op letten dat we de bestrijding van de werkloosheid, de uitbreiding van het menselijk potentieel en de versterking van kleine en middelgrote bedrijven centraal stellen. Bij infrastructurele investeringen gaat het erom, ze nog meer op de structureel zwakste regio's te richten en in een strategie van duurzame ontwikkeling te integreren.
Bij het rekening houden met milieupolitieke doelstellingen moeten nog steeds grote hindernissen worden genomen, ook al ben ik van mening dat de hardnekkigheid van de Commissie niet alleen tot een striktere naleving van Europese milieunormen leidt, maar ook tot meer begrip voor geïntegreerde regionale ontwikkelingsconcepten, waarin levenskwaliteit, technologische mogelijkheden en arbeidsplaatsenpotentieel van de milieubescherming gezamenlijk worden geëxploiteerd. De Commissie is het voor wat de beoordelingen en zorgen betreft op essentiële punten eens met de drie rapporteurs.
In Griekenland gaat het erom, zoals de heer Klironomos terecht vaststelt, dat nieuwe structuren en mechanismen voor een efficiëntere uitvoering van het tweede CB worden gecreëerd en vooral worden ingevoerd. Ik erken de moedige beslissingen van de Griekse regering voor de verbetering van de situatie van de openbare diensten en voor de totale herziening van het openbaar bestuur beslist. Voor de herziening van het systeem voor openbaar bestuur, voor het oprichten van de zogenaamde MOU's - Management Organisation Unions en van de one-stop shop en voor het gebruikmaken van particuliere financieringsmogelijkheden voor grote projecten waren omvangrijke wetgevende maatregelen nodig. Nu gaat het erom om met behulp van de nieuwe structuren en gekwalificeerde teams de omzetting van de structuursteun te versnellen en meer particuliere investeerders naar het land te halen.
Ook al bevindt Griekenland zich tegen alle geuite vrees in bij de middelenafvloeiing van 1994-1996 bijna precies op het gemiddelde niveau van alle vijftien lid-staten en ook al werden er afgelopen jaar zelfs 400 miljoen ECU meer verdeeld dan gepland, zijn er afzonderlijke programma's die dringend moeten worden herzien. De Griekse regering, mijn collega Flynn en ik zijn bezig om programma's met een alarmerend slechte afvloeiing van middelen toch nog op gang te brengen.
Uit het verslag van de heer Chichester wordt duidelijk dat Portugal zeker tot de succesverhalen van het structuurbeleid behoort en dat werd hier ook door anderen benadrukt. Dat geldt met name ook voor de aanvraag en afvloeiing van middelen, ook al werd het land nu op het laatste nippertje door Spanje ingehaald, maar dat brengt misschien ook de concurrentie op gang om elkaar te evenaren en hier betere resultaten voor iedereen te behalen.
In zoverre is het ook goed om de door CB 2 ingezette ontwikkelingstrends te versterken en kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen uit te breiden. Het creëren en instandhouden van arbeidsplaatsen is een prioriteit die bij de interimevaluatie van de operationele maatregelen in tweevoudig opzicht moet worden versterkt, namelijk doordat het gebruik van de deflator voor maatregelen voor het creëren van arbeidsplaatsen voorrang krijgt en door het creëren van regionale werkgelegenheidsinitiatieven in partnerschapsverband. Ik wil graag benadrukken wat bijna alle sprekers hebben gezegd, namelijk dat de kwaliteit van de programma's des te beter is naarmate de mensen ter plaatse die ermee te maken krijgen, worden betrokken in het besluitvormings- en implementeringsproces.
Mijnheer Chichester, de doelstellingen zijn zeker ambitieus, maar toch vind ik ze niet geheel onrealistisch als we ons er gezamenlijk voor inspannen. Door de interimevaluatie van de operationele maatregelen die de Portugese regering en de Commissie gezamenlijk hebben opgestart, moeten strategie, bestuursstructuren en ter beschikking staande middelen nog doelgerichter worden afgestemd op de Portugese ontwikkelingsbehoeften. Daarbij moet ook worden getoetst of het creëren van ontwikkelingscentra in het binnenland nodig is om een nog sterker uiteenvallen van regio's aan de kust en in het binnenland te voorkomen.
De Commissie heeft het afgelopen jaar niet slechts in Portugal de coördinatie tussen regionale en cohesiefondsen aanzienlijk verbeterd, zodat beide instrumenten in grotere mate met elkaar kunnen worden gecombineerd om de regionale ontwikkeling te stimuleren. Ook door de andere fondsen worden de synergie-effecten versterkt om de doeltreffendheid van de maatregelen te verbeteren en we nemen daartoe graag de gedane aanbevelingen op.
Een gemeenschappelijk probleem dat in de verslagen van de heer Chichester en mevrouw Sierra González wordt genoemd, is de noodzaak om de waterrijkdommen van het Iberisch schiereiland zo te gebruiken dat de droogteproblemen in beide landen met succes kunnen worden bestreden en de ontwikkeling van beide landen wordt gestimuleerd. De Commissie heeft Spanje en Portugal daarom aan de hand van betreffende studies gesteund en biedt met behulp van INTERREG 2 C een instrumentarium voor gemeenschappelijke activiteiten op dit gebied aan. We hopen dat deze steun ook bijdraagt aan het succes van de onderhandelingen over gemeenschappelijke waterrijkdommen, want uiteindelijk kunnen ze er allebei alleen maar van profiteren als ze daarbij tot gemeenschappelijke ideeën komen.
De Commissie is het in principe eens met de conclusies van mevrouw Sierra González met betrekking tot de situatie van de regio's van Spanje. Ik wil echter benadrukken dat het tweede CB extra de nadruk legt op de verbetering van het productiesysteem met het doel de economische groei te stimuleren en arbeidsplaatsen te creëren, want de daling van de extreem hoge werkloosheid is ons gemeenschappelijk doel en daarom wordt ook beroepsopleidingsbeleid in veel grotere mate gesteund. In zoverre hebben we nu reeds rekening gehouden met ettelijke punten van kritiek die u noemde.
Wat betreft de deelname van de regionale en plaatselijke autoriteiten wil ik erop wijzen dat op aandringen van de Commissie in iedere regio een begeleidende commissie werd geïnstalleerd om de regio's te betrekken bij de besluitvorming en om de integratie van de uitvoering van de programma's te verbeteren. Beide zaken zijn belangrijk omdat daar dan over alle programma's gemeenschappelijk wordt geoordeeld en beslist. Voor de rest wordt er in het kader van het CB voor doelstelling 1 ongeveer 10 % van de middelen en voor doelstelling 2 zo'n 16 % van de middelen ingezet voor projecten die onder de verantwoordelijkheid van de plaatselijke autoriteiten vallen en we zullen erg ons best doen om het ook voor de betrokkenen zo duidelijk mogelijk te maken dat ze de middelen concreet kunnen gebruiken.
De Commissie zal bij de tussentijdse balans in het geval van Spanje maar ook bij alle andere partnerlid-staten onderzoeken of de gekozen strategie bruikbaar is voor het realiseren van de voor 1999 gestelde doelstellingen of dat er aanpassingen van de afzonderlijke interventies nodig zijn. Ik wil er vanwege de laatste bijdrage hier nog eens op wijzen dat we gelukkig de weerstand van de lid-staten om de Commissie bij de evaluatie te betrekken nu hebben overwonnen. In het verleden was juist ook Spanje van mening dat de Commissie helemaal niets te maken had met de evaluatie. In zoverre kunnen we volgens mij blij zijn dat we over dit punt heen zijn, dat we nu gemeenschappelijk evalueren en dat de tussentijdse evaluaties vooral de kans bieden om tussentijds nog dingen te veranderen en accenten zo te plaatsen dat ze effectiever en beter kunnen worden geïmplementeerd en dat we niet gedwongen zijn om toch nog voor de rest van de periode door te gaan met dingen die we niet optimaal vinden.
Ik dank u voor het debat en ik bedank de sprekers in het debat!

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming over deze verslagen vindt morgen te 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 20.25 uur onderbroken en te 21.00 uur hervat)

Jaarverslag 1995 over de werkzaamheden op het
gebied van onderzoek en ontwikkeling
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0195/96) van de heer Lange, namens de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie, over het jaarverslag 1995 (COM(95)0443 - C4-0437/95) betreffende de werkzaamheden van de Europese Unie op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling.

Lange
Mevrouw de Commissaris, het O&TO-verslag 1995 waarover we hier debatteren is het eerste dat de Commissie overeenkomstig artikel 130 P van het Verdrag indient en binnen de commissie waren we het erover eens dat dit verslag voor de eerste poging van deze soort acceptabel is. Maar in de toekomst verwachten we iets meer. We verwachten dat dit verslag in de toekomst een gestructureerd overzicht van de onderzoeksactiviteiten geeft en daardoor steun biedt bij de evaluatie van de onderzoeksactiviteiten.
Tot nu toe, en dat is zeker een positief effect, heeft dit verslag een breed overzicht gegeven van de onderzoeksactiviteiten, een breed en goed overzicht. Maar het analytische ontbreekt nog bij dit verslag. Er kunnen geen afdoende motiveringen voor het opnieuw plaatsen van accenten uit worden gehaald. Dat is een beetje spijtig omdat we immers voortdurend over de uitbreiding en verdere ontwikkeling van de onderzoeksactiviteiten debatteren. We debatteren nu na de herfinanciering van het vierde programma over het vijfde. Een consistente analyse van datgene wat we tot nu hebben gedaan, is er niet. Ik verwijs naar een ander terrein. Het is wel heel merkwaardig dat we bijvoorbeeld over de evaluatie van het verkeersprogramma voor het derde kaderprogramma debatteren en tegelijkertijd het vijfde ontwikkelen.
De evaluatie en de analyse van de onderzoeksactiviteiten van de Commissie moeten dus als geheel consistenter en sneller plaatsvinden, opdat men echt uit de ervaringen resultaten kan winnen voor het nieuwe programma. Daarom moeten er voor het onderzoeksverslag 1996 uit de ervaringen van het onderzoeksverslag 1995 vijf evidente, duidelijke criteria worden gedestilleerd.
Ten eerste, we hebben een uniform evaluatieschema voor de afzonderlijke programma's nodig, zodat men de programma's grotendeels vergelijkbaar kan maken en ook over meerdere jaren grotendeels vergelijkbaar kan maken wat we met dit programma hebben bereikt. Ten tweede, we moeten harder proberen om te evalueren wat we met de programma's hebben bereikt. Er mag niet alleen maar zoals nu een beschrijving komen, maar we moeten ook proberen om een evaluatie met dienovereenkomstige conclusies op te stellen. Daarbij kan men echt wel eens op problemen wijzen. Het is natuurlijk mooi als er een onderzoeksverslag wordt ingediend waarin de goede punten staan, maar een eerlijke benadering gebiedt dat men juist ook de problemen ziet en deze ook bespreekt. Ten derde, er moet meer rekening worden gehouden met de relatie tussen de onderzoekssteun en de andere beleidsgebieden van de Europese Unie. De overlappingen en ook de mogelijke aanvullingen moeten duidelijk worden uitgewerkt. Ten vierde, het moet duidelijker worden welke praktische problemen er bij de onderzoekssteun zijn geweest, hetzij op het gebied van de aanvragen, dan wel op het gebied van de goedkeuring, of op het gebied van de uitvoering. Op basis van deze analyse van de praktische problemen moeten er dan natuurlijk voorstellen voor oplossingen worden gedaan om iets te kunnen verbeteren. Ten vijfde zijn er de monitoringverslagen van de specifieke programma's. Ik ben van mening, en de commissie met mij, dat in het volgende jaarverslag over onderzoek de resultaten van de monitoringverslagen moeten worden opgenomen, dat wil zeggen de resultaten, met commentaar van de Commissie, niet alle 700 pagina's.
Deze vijf criteria in aanmerking genomen kan het verslag echt substantieel iets doen voor de verdere ontwikkeling van de onderzoeksactiviteiten van de Europese Unie. Het onderzoeksverslag 1995 werd iets te laat ingediend. Dat kwam natuurlijk door de overgang van het derde naar het vierde O&TO-kaderprogramma en doordat het de eerste in zijn soort was. Ik hoop dat het verslag aan het begin van een nieuw jaar een beetje sneller op tafel ligt, zodat we er dan ook binnen een acceptabel tijdsbestek over kunnen debatteren en resultaten kunnen boeken.
Mevrouw de Commissaris, neemt u deze vijf voorstellen alstublieft mee voor het volgende onderzoeksverslag! Ik dank u voor uw aandacht.

Quisthoudt-Rowohl
Dank u wel, mijnheer de Voorzitter, geachte mevrouw de Commissaris, beste collega's. We hebben een evaluatieverslag gekregen in 1995 dat zich bezighoudt met de overgang van het derde naar het vierde kaderprogramma. Op precies hetzelfde moment sturen we met volle kracht aan op het vijfde kaderprogramma. Ik moet zeggen dat wij als fractie in tegenstelling tot de vorige spreker begrip hebben voor het feit dat er een zekere tijd verstrijkt tussen uitvoering en evaluatie. Maar ik vraag me echt af, hoe kunnen we van ervaring wijzer worden wanneer we de toekomst programmeren voordat we het verleden echt kritisch hebben bekeken? Dan zou men nog iets anders moeten doen. Ten tweede - dat werd al genoemd, maar ik zou graag nog een stap verder willen gaan, de relatie tussen het aandeel van onderzoek in andere programma's, in de steunprogramma's als TACIS en PHARE, of in alle cohesieprogramma's die we hebben - we hebben het vandaag juist heel uitvoerig over het structuurbeleid gehad -, de relatie dus tussen het onderdeel onderzoek in deze programma's en in de pure onderzoeksprogramma's zou toch eens duidelijker beschreven moeten worden. Juist in dit jaar heeft de Commissie het heel vaak gehad over coördinatie van de verschillende soorten onderzoeksbeleid. Het zou een heel zinvol begin zijn als de Commissie ertoe in staat zou zijn om een echte coördinatie volgende keer al eens bij zichzelf te realiseren. Je kunt altijd het best dicht bij huis beginnen.
Ten derde moet een evaluatie er voor mijn fractie niet vanuit gaan dat men steeds op dezelfde manier verder gaat. We hebben het in de loop der jaren meegemaakt dat specifieke programma's steeds opnieuw zo werden uitgeschreven, omdat het iedere keer zo was. Strategieën zouden echter moeten worden ontwikkeld om de efficiëntie te verbeteren en dan zouden in de volgende programma's juist deze strategieën ook eens in twijfel moeten worden getrokken en de successen of mislukkingen, als die er al zijn, beter en duidelijker worden onderzocht.
Het laatste punt: ik vraag me af of het niet nodig is dat we misschien principieel en juist met het oog op het vijfde kaderprogramma nadenken over de zin of de onzin van evaluatie zoals die er nu uitziet. We hebben objectieve criteria nodig, controleerbare criteria, hoe moeilijk die ook zullen zijn. Ze hoeven ook geen algemene geldigheid voor de hele wereld te hebben, ze hoeven alleen maar voor ons van jaar tot jaar een continuïteit te vormen. Momenteel ervaren we het zo dat ieder evaluatieverslag een op zichzelf staande eenheid vormt. Er is immers nauwelijks sprake van vergelijkbaarheid.
Ik kom terug op wat ik aan het begin zei: we kunnen alleen maar leren van de fouten uit het verleden als we ze continu verwerken en dat is juist nu met het oog op het vijfde kaderprogramma dringend noodzakelijk!

Pompidou
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, waarde collega's, allereerst moet ik de heer Lange danken voor het kwalitatief hoogstaande werk dat hij heeft verricht. Dankzij zijn verslag wordt het mogelijk de doorzichtigheid van het vijfde - of vooreerst althans het vierde - kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling te verbeteren. Met dit jaarverslag wordt een door artikel 130 P van het Verdrag betreffende de Europese Unie ingevoerde nauwkeurige verplichting nagekomen.
Het verslag bevat een aantal specifieke gegevens over verschillende programma's zonder dat het daarom een toereikende analyse inhoudt. Er ontbreken inderdaad precieze gegevens over de evaluatie van de verschillende programma's, alsmede over de verdeelsleutels van de respectievelijk aan universiteiten, bedrijven en onderzoeksinstellingen toegewezen kredieten.
Ik wens tevens te onderstrepen dat het verslag bovendien niets zegt over de belangrijkste problemen. Er is namelijk een duidelijke toename vast te stellen van het aantal niet-gehonoreerde aanvragen om deelneming, onder meer omdat de lid-staten een deel van de voor onderzoek bestemde kredieten hebben teruggeschroefd. Tegen deze achtergrond en om tijd- en geldverlies aan de zijde van de aanvragers te beperken, moet er absoluut een inspanning worden gedaan tot vereenvoudiging van de aanvragen om toegang te krijgen tot de programma's.
Dit is van fundamenteel belang om de toegang van kleine en middelgrote bedrijven, die niet over voldoende middelen beschikken om dergelijke extra uitgaven te doen, mogelijk te maken. Volgens mij mag de communautaire begroting voor onderzoek niet worden ingekrompen. Het is juist het onderzoek- en ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie dat de toekomstige ontwikkeling en het concurrentievermogen van onze bedrijven ten opzichte van onze concurrenten, met name onze natuurlijke concurrenten, de Verenigde Staten en Japan, maar ook de nieuwe industrielanden, die een produktie- en afzetcapaciteit hebben waarmee voortaan rekening moet worden gehouden, mogelijk zal maken.
Anderzijds zal de deelneming van bepaalde laboratoria die zich met fundamenteel onderzoek bezighouden, moeten worden bevorderd. Zij hebben tot dusver weinig geprofiteerd van de door de Commissie voorgestelde programma's. Het fundamenteel onderzoek vergroot niet alleen het terrein van de menselijke kennis, maar maakt het ook mogelijk de toekomst voor te bereiden en drama's, zoals de gekke-koeienziekte, te voorkomen.
Ten slotte zou er een inspanning moeten worden gedaan om de communautaire programma's en de onderzoeksactiviteiten van de lid-staten te coördineren door, bijvoorbeeld, een passende verspreiding van de resultaten.
Ik stem dus in met de conclusies van de rapporteur, die beklemtoont dat er een uniform evaluatieschema moet worden opgesteld. Dit schema moet een vergelijking tussen de uitvoering en de resultaten van de verschillende programma's mogelijk maken. Als men van een dergelijk schema uitgaat, moeten er controleverslagen worden opgesteld door externe deskundigen, die trouwens niet in het jaarverslag zijn opgenomen. Daarzonder zal een evaluatie a posteriori moeilijk zijn. Aldus zal de evaluatie ontbreken die nodig is om de Commissie in staat te stellen zich over de toekomst uit te spreken en ons Parlement in staat te stellen de politieke keuzes te maken waarvoor het verantwoordelijk is.

Plooij-Van Gorsel
Voorzitter, commissaris en collegae, het verbaast mij dat de Commissie keer op keer kans ziet om het Europees Parlement op een dwaalspoor te brengen door met data te goochelen. Neem nu dit verslag. Het betreft niet het jaarverslag over 1995 zoals de titel doet vermoeden, maar het verslag over de onderzoekswerkzaamheden van de Unie uitgevoerd in 1994 en het betreft het derde kaderprogramma. Ik vraag mij af, en dit hebben al eerdere collegae ook gedaan, waarom evaluatieverslagen steeds zo laat naar het Parlement komen. Immers, om goed toekomstgericht onderzoeksbeleid te kunnen maken is inzicht in resultaten van eerdere programma's noodzakelijk. Ik vraag de Commissie dan ook goed nota te nemen van conclusie 12 om in de toekomst jaarverslagen steeds zo vroeg mogelijk in het direct daaropvolgende jaar te overleggen en niet later dan 31 maart.
De fundamentele rol van de Unie op het gebied van onderzoek en ontwikkeling is bevordering van samenwerking en niet de bevordering van projecten en programma's. Coördinatie van onderzoeksbeleid van de lid-staten is alleen mogelijk als er samengewerkt wordt. In de toekomstige jaarverslagen dient de Commissie dan ook een specifiek onderdeel op te nemen over de relatie tussen de onderzoeksactiviteiten van de Unie én die van de afzonderlijke lid-staten. Zo kunnen overlappingen of afwijkende strategieën vermeden worden en kan een optimaal rendement uit de onderzoeksgelden worden behaald.
De voorbereidingen voor het vijfde kaderprogramma zijn al in volle gang. De Commissie heeft zelfs al een document met ontwerp-richtlijnen geproduceerd. Uitstekend. Met het oog op politieke beslissingen hieromtrent is het noodzakelijk dat de afzonderlijke programma's van het vierde kaderprogramma regelmatig, kritisch geanalyseerd worden volgens een uniforme methodiek.
Jaarverslagen, tot slot, evaluaties van de Commissie, zijn geen verplichte nummers maar documenten die medebepalend zijn voor het vaststellen van toekomstig onderzoeksprioriteiten.

Holm
Mijnheer de Voorzitter, eindelijk maar toch is dan dit eerste jaarverslag van de Commissie bij het Parlement aangekomen, en daar ben ik erg blij om. Als lid van het Parlement vind ik het uiterst belangrijk dat wij over zo'n rapport kunnen beschikken, aangezien het tijd is voor een evaluatie van het werk dat de grondslag vormt van onze toekomstige besluiten over verschillende onderzoeksprojecten. Dit is vooral belangrijk met het oog op de enorme financiële bedragen waarom het gaat. Het vierde kaderprogramma gaat over miljarden ecu, verdeeld over 5 jaar, en dus moeten wij weten waar wij deze in investeren.
Tegen deze achtergrond is het te betreuren dat het rapport niet beantwoordt aan de verwachtingen die worden gewekt bij het lezen van artikel 13p van het Verdrag. Het jaarverslag is in louter positieve bewoordingen gesteld, en er wordt niets vermeld over de problemen die zich normaliter bij dit soort werkzaamheden voordoen. Zo mis ik een analyse in het rapport, evenals voorstellen van de Commissie inzake een aanpak van de aanwezige problemen.
Het Zweedse onderzoeksteam voor studies inzake overheidseconomie heeft in februari jl. een rapport gepubliceerd waarin o.a. werd gesteld dat de evaluaties van de EU zelf vaak gebrekkig zijn. Het jaarverslag van de Commissie bevestigt in dit opzicht het Zweedse rapport. Ik hoop dan ook dat het volgend jaarverslag van de Commissie ook een evaluatie van de resultaten bevat, plus de gevolgtrekkingen daaruit. Het Zweedse rapport had ook scherpe kritiek op het onderzoek van de EU, vooral met betrekking tot de verspreiding van de onderzoeksresultaten. In de toekomst moet de EU dit sterk verbeteren.
Ten slotte hoop ik dat de Commissie zich de inhoud aantrekt van het verslag van de heer Lange, dat wij Groenen zullen steunen, en dat de Commissie volgende keer, door ervaring wijs geworden, een beter jaarverslag presenteert.

Cresson
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren parlementsleden, allereerst zou ik de heer Lange willen danken voor de aandacht waarmee hij het jaarverslag 1995 over de onderzoeksactiviteiten van de Unie heeft bestudeerd. De heer Lange is overgegaan tot een diepgaande analyse, die hem ertoe heeft gebracht zeer nuttige aanbevelingen te doen.
Ik voeg daar echter aan toe dat ik een aantal van de in het onderhavige verslag en de bijhorende resolutie ingenomen standpunten misschien een beetje streng vind. Deze strengheid is volgens mij voor een deel te wijten aan een misverstand. Daarom zou ik u vanavond in enkele woorden in herinnering willen brengen wat de aard en de taak van het jaarverslag over de werkzaamheden van de Unie op het gebied van het onderzoek zijn, zou ik dit verslag willen situeren in het geheel van het informatie-, evaluatie- en controlemechanisme waarover wij voor de onderzoeksactiviteiten beschikken en zou ik u ten slotte willen meedelen welke verbeteringen de Commissie voornemens is, in de lijn van de aanbevelingen in uw ontwerp-resolutie, in dit mechanisme aan te brengen.
De voorlegging van een jaarverslag over de onderzoeksactiviteiten van de Unie is een door artikel 130 P van het Verdrag aan de Commissie opgelegde verplichting. Het jaarverslag is geen evaluatieverslag. Het is evenmin de taak van dit verslag een heroriëntatie van de onderzoeksactiviteiten mogelijk te maken of nieuwe prioriteiten vast te stellen. De allereerste taak ervan is informatie te verstrekken. Een uiterst nauwkeurige evaluatie van de onderzoeksprogramma's en de resultaten daarvan is natuurlijk ook noodzakelijk. Maar daarvoor beschikken we over andere instrumenten dan het jaarverslag.
Dit brengt mij bij het tweede punt van mijn uiteenzetting: de mededeling van de Commissie van 22 mei 1996 over de evaluatie en de follow-up van de programma's, waarin heel duidelijk een onderscheid wordt gemaakt tussen twee taken. Ten eerste, de follow-up van de programma's door middel van jaarlijkse voortgangsverslagen van de specifieke programma's en het kaderprogramma. In deze verslagen staan hoofdzakelijk feiten.
Ten tweede, de evaluatie van de programma's. Hier is de doelstelling te beoordelen tot op welke hoogte de programma's de eraan gestelde doeleinden hebben bereikt en aan de bestaande behoeften waren aangepast. In de evaluatie moet ook worden aangegeven op welke punten de actie van de Unie aan heroriëntatie toe is. Daarom worden er door panels van onafhankelijke deskundigen om de vijf jaar evaluatieverslagen over de specifieke programma's en het kaderprogramma opgesteld.
De eerste voortgangsverslagen werden aan het Europees Parlement voorgelegd. De eerste vijfjaarlijkse evaluatieverslagen zijn in voorbereiding en zullen eind van het jaar, ten tijde van het debat over het vijfde kaderprogramma, beschikbaar zijn. Voor het kaderprogramma wordt de met de opstelling van het evaluatieverslag belaste werkgroep voorgezeten door de heer Etienne Davignon. Het jaarverslag, dat net als de voortgangsverslagen hoofdzakelijk over feiten handelt, is dus een extra verslaglegging naast dit dubbele controlemechanisme.
Ten slotte, zoals afgesproken, nog in het kort iets over onze plannen voor de toekomst. Het jaarverslag 1995 is ongetwijfeld voor verbetering vatbaar, maar het is dan ook in een inwerkperiode gemaakt. De volgende feiten spreken voor zichzelf: dit jaarverslag is, ten eerste, het eerste verslag van deze aard; de opstelling ervan viel, ten tweede, samen met de invoering van het nieuwe evaluatie- en controleschema; de opstelling viel, ten derde, ook samen met de bekendmaking van het vierde kaderprogramma, waarover de eerste informatie pas vrij laat op het jaar beschikbaar kwam. Maar ik zou wel heel duidelijk willen stellen dat de Commissie voornemens is zich met de nodige ernst van haar taken op het gebied van evaluatie en follow-up te kwijten.
In de mededeling van morgen, die krachtlijnen voor het vijfde kaderprogramma aangeeft, wordt er uitdrukkelijk gewezen op de noodzaak een soort instrumentenbord te ontwikkelen waarmee de stand van de uitvoering en de resultaten van de programma's kunnen worden gemeten. Er zullen verbeteringen worden aangebracht in het hele informatie-, evaluatie- en controlemechanisme, dat als één geheel moet worden bekeken. Die verbeteringen gaan precies in de richting van de in uw resolutie gedane aanbevelingen. Er zal een geharmoniseerd schema voor de registratie van de informatie over de stand van de uitvoering van de programma's worden ingevoerd.
De elementen die verband houden met de aspecten die nog bezorgdheid wekken, met name de vertraging bij de tenuitvoerlegging en de verdeling van de steun over de categorieën begunstigden of de regio's, zullen duidelijker in het daglicht worden gesteld. Er zullen elementen voor een kwalitatieve beoordeling van de uitvoering van de programma's en de bereikte resultaten worden verstrekt. Voorts zullen er inspanningen worden gedaan om de opstelling van het jaarverslag te versnellen rekening houdend met de tijd die er nodig is om over gekwantificeerde gegevens te beschikken.
Concluderend denk ik dat de leden van het Europees Parlement, maar ook de autoriteiten van de lid-staten met het jaarverslag, de voortgangsverslagen en de evaluatieverslagen over een zeer complex geheel van instrumenten beschikken, waardoor ze in staat zouden moeten zijn zich een nauwkeurig en volledig idee te vormen van de onderzoeksactiviteiten van de Unie en te beoordelen tot op welke hoogte de ermee nagestreefde doelstellingen zijn verwezenlijkt.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de
toegevoegde waarde
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0225/96) van de heer Langen, namens de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(95)0731 - C4-0153/96-95/0362(CNS)) betreffende het gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (minimumtarief voor het normale tarief).

Langen
Mijnheer de Voorzitter, over het voorstel van de Commissie ter verandering van de richtlijn over het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde werd in de afgelopen maanden uitvoerig gediscussieerd in de verantwoordelijke Commissie economische zaken van het Europees Parlement. In in totaal vier zittingen heeft de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid het Commissievoorstel onderzocht en hebben de leden zich uitgesproken. Op 26 juni 1996 werd de onderhavige wetgevende resolutie goedgekeurd.
Met het onderhavige richtlijnenvoorstel moet de distorsie van de BTW-tarieven en van de belastingstructuren in de lid-staten worden voorkomen. Aangezien de voor 1997 vastgestelde overgang van BTW-heffing naar het land van oorsprong niet meer op tijd kan worden uitgevoerd, probeert de Commissie terecht om met behulp van dit minimumvoorstel verdere distorsies te voorkomen.
Opdat de BTW-tarieven niet verder uiteen gaan lopen, moet naast het reeds geldende minimumtarief van 15 % in de toekomst ook een maximum van 25 % worden vastgesteld. Aangezien alle normale BTW-tarieven - er zijn veel uitzonderingen, niet alleen voor landbouwproducten, maar ook voor andere, zoals bijvoorbeeld boeken - in de lid-staten van de Europese Unie tussen de 15 % in Duitsland en Luxemburg en de 25 % in Denemarken en Zweden liggen, heeft deze bepaling die van 1 januari 1997 tot 31 december 1998, dus twee jaar, moet gelden geen directe gevolgen voor de percentages in de lid-staten.
Desondanks is het voorstel van de Commissie goed, want het voorkomt dat er in een tijd waarin tot nu toe geen beslissing mogelijk was, een verdere distorsie van de tarieven plaatsvindt. Na het Commissievoorstel zal de Raad echter uiterlijk in 1998 een beslissing moeten nemen over het feit of de bandbreedte van de BTW-tarieven in de toekomst moet worden verkleind.
Commissaris Monti heeft daarover in juli een programma voor de interne markt ingediend met een heel precies tijdsverloop, dat zeer ambitieus is en dat wij van onze kant in zijn geheel steunen. Het huidige voorstel van de Commissie dat er in essentie toe leidt dat de stand van de harmonisatie behouden blijft, kan echter niet verdoezelen dat de verantwoordelijke Raad - en niet de Commissie - tot dusverre een verdergaande harmonisatie van het fiscale beleid met behulp van het unanimiteitsbeginsel heeft geblokkeerd en dat dit ook voor de toekomst nog lang niet is uitgesloten.
De harmonisatie van de belastingstelsels in de Unie is zowel met het oog op de derde fase van de economische en monetaire unie als in het kader van een effectief werkgelegenheidsbeleid van doorslaggevend belang. Daarom is een verdere convergentie van de belastingtarieven voor het goed functioneren van de interne markt en ter voorkoming van distorsies dringend noodzakelijk. Alleen door de snelle oprichting van een zo uniform mogelijke Europese fiscale beleidsruimte kunnen talrijke administratieve handelsbeperkingen worden verminderd en duurzame arbeidsplaatsen worden geschapen en gegarandeerd.
Als rapporteur wil ik in dit verband iets zeggen over het ingediende amendement van de Fractie van de Europese Sociaal-democraten die het maximum van 25 % afkeurt. Een soortgelijk amendement heeft in de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid geen meerderheid gekregen en is met meerderheid van stemmen afgekeurd en ik verzoek mijn collega's dat nu ook in de plenaire vergadering te doen.
De Commissie heeft haar huiswerk nu gedaan en ik wil u ertoe oproepen om de huidige overgangsregeling voor een belastingheffing in het land van bestemming echt te veranderen in een belastingheffing in het land van herkomst, want de administratieve rompslomp, de mogelijkheden tot belastingontduiking en de veelvuldige problemen voor kleine en middelgrote ondernemingen mogen niet worden onderschat.
We hebben het aan Commissaris Monti persoonlijk te danken dat hij ondanks een zeer teleurstellende tussentijdse balans het doel van de belastingharmonisatie niet uit het oog verliest en ondanks veelvuldige tegenwerking van de lid-staten de moed om constructieve voorstellen te doen niet heeft opgegeven. Het is nu aan de Raad om bij de harmonisatie van de BTW-belasting eindelijk spijkers met koppen te slaan.

Metten
Voorzitter, ik zal mij concentreren op het amendement dat wij als socialistische fractie hebben ingediend om geen bovengrens aan de BTW-tarieven te stellen. Ik denk dat wij daarvoor als kader moeten schetsen waar de lid-staten zich op dit moment in bevinden, economisch gezien, en dat is de bezuinigingen die de Economische en Monetaire Unie afdwingen. Daarnaast moeten wij kijken naar het Witboek van Delors waar ook commissaris Monti in een mededeling in maart jongstleden naar verwezen heeft, die als doelstelling voor de lid-staten stelt dat de lastendruk van arbeid op andere factoren moet worden overgedragen. Als wij met dat laatste beginnen en als wij kijken waar er sowieso ruimte is om lastendruk te verschuiven dan zien wij dat kapitaal dat op korte termijn zeker niet mogelijk is, kapitaal dat toch de meest mobiele factor is en dat wellicht verhoging van accijnzen maar zeker van BTW, eigenlijk de enige reële mogelijkheid geeft voor de lid-staten om fiscale lasten te verschuiven van arbeid naar die andere factoren. Dat erkent eigenlijk de Commissie in dat werkdocument van maart van dit jaar als zij op een voorzichtige manier voorstelt dat wellicht, als men naar het definitieve systeem toegaat, men zou moeten kiezen voor een percentage dat een paar procent hoger zou liggen dan het gemiddelde om daarmee lastendruk op arbeid te compenseren.
Als je naar die achtergrond kijkt dan is het ten minste weinig consistent wat de Commissie hier doet want de Commissie beperkt hier in feite verder zonder onmiddellijke noodzaak de fiscale beleidsruimte voor de lid-staten. De heer Langen heeft er al op gewezen dat er ten minste twee lid-staten zijn die al aan die 25 %-grens zitten.
Waarom is er geen onmiddellijke urgentie? Omdat de enige reden waarom er een grotere convergentie van de tarieven nodig zou zijn, een overgang naar het definitieve systeem zou zijn. Want bij het huidige systeem, zo heeft ook een onderzoek in opdracht van de Commissie uitgewezen, is er geen fundamentele distorsie van de concurrentie tussen de lid-staten. Met andere woorden, eigenlijk alleen voor het definitieve systeem zou een convergentie van de tarieven nodig zijn. Maar komt dat definitieve systeem er? De Commissie is nog niet eens zo ver om echt een voorstel ingediend te hebben. Zij hebben alleen maar een discussiedocument, dat ik overigens nog niet ontvangen heb, ingediend maar inmiddels is wel duidelijk dat als het er sowieso komt, komt het pas na het jaar 2000. Mijn eigen inschatting is dat, tenzij het huidige systeem zodanige fraude oplevert dat het echt onhoudbaar wordt, dat dan wellicht alle lid-staten er toe overtuigd zouden kunnen worden om naar het definitieve systeem toe te gaan. Maar de berichten die ik tot nu toe heb ontvangen, zijn dat die fraude nu juist niet aantoonbaar is. Tot mijn grote verbazing moet ik zeggen. Ik ben erg benieuwd naar de argumenten die de Commissie heeft te zeggen van ja, het huidige systeem knelt zozeer dat wij over moeten gaan.
Kortom, zeker gezien het feit dat wij nog helemaal geen exacte gegevens hebben over wanneer wij nu werkelijk naar het definitieve systeem toegaan en hoe het er uit gaat zien, denk ik, dat het zeer prematuur is om in deze omstandigheden van Economische en Monetaire Unie waarin alle lid-staten onder enorme fiscale druk staan om de fiscale beleidsmogelijkheden van de lid-staten te beperken en daarom hebben wij als socialistische fractie een amendement ingediend om die bovengrens af te schaffen.

Friedrich
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn collega Langen hartelijk danken voor zijn duidelijk en overtuigend verslag dat natuurlijk onze goedkeuring verdient. We zetten vandaag een belangrijke stap in de richting van een verdere gelijkschakeling van de belastingen in de Europese Unie. Juist omdat we de concurrentie tussen de vestigingsplaatsen en stelsels binnen de Europese Unie nastreven, hebben we gemeenschappelijke spelregels nodig waar iedereen zich aan houdt. Het voorgestelde tarief - met als minimum 15 en als maximum 25 - is volledig in overeenstemming met wat op dit moment noodzakelijk is. De Sociaaldemocraten in Duitsland waren er zelfs tegen dat er een verhoging van 15 % naar 16 % kwam en ze vinden het wegvallen van de maximumtarieven dan zeker helemaal verkeerd. Het is daarom voor mij erg onbegrijpelijk, collega Metten, dat u hier zelfs de 25 % in twijfel trekt, wat immers zou betekenen dat zelfs hogere tarieven dan dit tarief mogelijk zouden zijn.
Zonder de door de Commissie voorgestelde beperkingen en regelingen zou er bij ons geen concurrentie van stelsels plaatsvinden, maar zou er een soort van catch as catch can ontstaan. Dat kunnen en willen we niet, maar ik ben er geheel integendeel van overtuigd dat de Europese Unie in de komende maanden en jaren zelfs nog meer, extra maatregelen moet nemen op fiscaal gebied om een eind te maken aan bijvoorbeeld de belastingvlucht. We kunnen toch niet accepteren dat bijvoorbeeld mensen die veel verdienen alleen door te verhuizen dan in een EU-buurland als buitenlanders minder belasting hoeven te betalen dan thuis.
Als we paal en perk willen stellen aan de belastingvlucht dan hebben we hierbij niet minder maar meer Europese samenwerking nodig. Speciaal bij de belasting op kapitaalopbrengsten is het een groot euvel dat autochtone bewoners slechter worden behandeld dan buitenlanders. Op het moment dat we in de hele Europese Unie bij de belasting op kapitaalopbrengsten autochtonen en allochtonen gelijk behandelen, hebben we de belangrijkste reden voor de belastingvlucht weggenomen en een grote stap in de richting van rechtvaardige belastingheffing gezet.

Svensson
Mijnheer de Voorzitter, harmonisatie van de BTW is zowel principieel verkeerd als feitelijk onuitvoerbaar. De BTW is in de begrotingen van de verschillende landen van een heel verschillend gewicht en dient daar heel verschillende doelstellingen. Harmonisatie veroorzaakt een chaos in de nationale financiën. Een verlaging van het hoogste belastingtarief vormt een verdere bedreiging van de publieke infrastructuren in de landen waar de belasting een inkomstenbron van betekenis is.
Belastingharmonisatie is ook in strijd met een belangrijk beginsel binnen alle democratische grondwetten, namelijk het recht van een volk om zijn eigen belasting vast te stellen. Wij dienen daarom in te zien dat een gemeenschappelijk belastingbeleid politiek niet uitvoerbaar is. Het is evenmin noodzakelijk voor de Europese samenwerking, doch kan die samenwerking juist schaden.

Wibe
Mijnheer de Voorzitter, ik behoor tot degenen die kritisch staan tegenover dit verslag in zijn huidige vorm, en wel om verscheidene redenen. Ten eerste vind ik niet dat onderlinge verschillen in BTW een handelsbelemmering van betekenis vormen. Economische handelsbelemmeringen die de vrije mededinging bemoeilijken, ontstaan wanneer goederen van een bepaald land of gebied worden gediscrimineerd, bijvoorbeeld door dat men invoerrechten jegens een ander land of tegenover de hele buitenwereld hanteert. In dat geval worden de goederen uit andere landen achtergesteld bij de goederen uit het eigen land, en komen de relatieve voordelen van handel de consumenten niet ten goede. Wanneer het gaat om verschillende belastingen op de toegevoegde waarde, is er geen sprake van deze discriminatie. Als een land hoge belastingtarieven heeft, is dit gericht tegen de gehele productie en niet alleen tegen een bepaald gebied. Verschillen in BTW houden derhalve niet in, mijnheer de Voorzitter, dat de vrije mededinging geweld wordt aangedaan.
Ieder land dient volgens de regels van de democratie over zijn eigen belastingen te mogen beslissen. Er zijn verschillende politieke opvattingen in de verschillende landen van de Unie, bijvoorbeeld over de vraag hoe groot de overheidssector of hoe veelomvattend de sociale-verzekeringsstelsels moeten zijn. Deze verschillen in opvattingen dienen tot uitdrukking te komen in belastingverschillen.
Verder ben ik het volkomen eens met het amendement dat is ingediend door collega Metten. Wij kennen op dit moment grote begrotingstekorten in onze lid-staten. Deze tekorten probeert men nu op vele manieren op te lossen door te bezuinigen op de overheidssector. Men kan echter niet alleen een begroting verbeteren door te bezuinigen, maar ook door de inkomsten te vermeerderen. De lid-staten moeten dan ook het recht hebben om, als zij dat nodig vinden, de BTW te mogen verhogen boven de voorgestelde grens van 25 %. Hieraan een bovengrens stellen staat gelijk aan het stellen van een bovengrens aan de overheidssector.
Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, vind ik het voorstel inzake een gemeenschappelijk BTW-stelsel verkeerd om de eenvoudige reden dat ieder land een eigen optimale combinatie van belastingen (inkomstenbelastingen, BTW etc.) nodig heeft om economisch effectief te kunnen optreden. Ik vind het voorstel inzake een gemeenschappelijk BTW-stelsel economisch ineffectief in plaats van effectief.

Monti
Mijnheer de Voorzitter, waarde afgevaardigden, allereerst feliciteer ik de rapporteur, de heer Langen. Zoals u weet heeft de huidige ontwerp-richtlijn tot doel om het minimumtarief en het maximumtarief van het normale BTW-tarief voor de periode 1 januari 1997-31 december 1998 vast te stellen op respectievelijk 15 en 25 procent. In de huidige situatie moeten de lid-staten tot 31 december een normaal tarief toepassen dat in het kader van de overgangsregeling niet lager is dan 15 procent, terwijl een maximumtarief niet is vastgesteld. In de praktijk passen de lid-staten normale BTW-tarieven toe die tussen de 15 en 25 procent liggen.
De communautaire BTW-wetgeving bepaalt dat de Commissie een voorstel indient om de situatie na 31 december 1996 te regelen. De richtlijn die wij voorstellen verplicht geen enkele lid-staat ertoe om het huidige van kracht zijnde normale BTW-tarief te wijzigen. Het voorstel beperkt er zich toe om de handhaving van de harmonisatie van de BTW-tarieven die tot dusverre werd bereikt te garanderen, waardoor ervoor wordt gezorgd dat de overgangsregeling correct kan blijven functioneren, of met andere woorden, dat deze niet slechter gaat functioneren. Op basis van een zeer nauwkeurig onderzoek van de situatie zijn wij tot de conclusie gekomen dat dit de meest geschikte oplossing is. Als de BTW-tarieven nog verder uiteen zouden gaan lopen, dan zou dat een structureel onevenwicht kunnen veroorzaken en de concurrentie in bepaalde delen van de economie kunnen vervalsen. Het zou bovendien niet verstandig zijn om een grotere verwijdering tussen de normale BTW-tarieven die gelden in de lid-staten toe te staan, op het moment waarop men zich voorbereidt om een nieuw, op het land van herkomst gebaseerd gemeenschappelijk BTW-stelsel in te voeren op de interne markt. Zo'n gemeenschappelijk stelsel zal alleen kunnen functioneren als de BTW-tarieven veel dichter bijeen komen te liggen. Het voorstel dat wij u hebben voorgelegd legt de marge vast waartussen het normale BTW-tarief moet liggen en zulks voor een periode van slechts twee jaar: 1997 en 1998.
Wij vonden het niet juist om ter zake een definitieve beslissing te nemen, aangezien de huidige regeling een overgangsregeling is en omdat de kwestie van het minimum- en maximumniveau van het normale tarief moet worden aangepakt als het nieuwe BTW-stelsel wordt opgesteld. In verband hiermee wil ik de leden van het Europees Parlement verzekeren dat de Commissie zeker de nodige voorstellen zal doen voor een definitieve BTW-regeling op grond van heffing door het land van herkomst en het strategische programma dat de Commissie heeft ingediend en dat voor de zomer is goedgekeurd bevat deze verbintenis. Alleen een dergelijke regeling is verenigbaar met een echte interne markt - een onderwerp waarbij ook de heer Friedrich heeft stilgestaan - en het is een regeling die het de ondernemingen gemakkelijker kan maken, de kosten kan verlagen en de werkgelegenheid een structurele duw in de rug kan geven. En dit is precies wat wij naartoe willen.
Ook wil ik beklemtonen dat wij met dit voorstel tegemoetkomen aan een duidelijke bepaling van de zesde BTWrichtlijn, maar tegelijkertijd zetten we de eerste stap voor de verwezenlijking van het overgangsprogramma naar het nieuwe gemeenschappelijke stelsel. Als wij willen dat er echt sprake is van een interne markt die inderdaad al die positieve effecten inzake groei en werkgelegenheid oplevert, dan moeten wij op fiscaal vlak het werk afmaken en dat is een aspect dat diverse leden van deze Vergadering benadrukt hebben.
De goedkeuring van de richtlijn die vandaag voor u ligt is een belangrijk politiek signaal van de vastberadenheid van de Gemeenschap om de ondernemingen en de burgers het leven gemakkelijker te maken. Daarom kan de Commissie geen goedkeuring hechten aan het amendement van de heer Donnelly, waarin wordt voorgesteld om het maximumtarief van het normale BTW-tarief af te schaffen. Ik zou hier een aantal woorden aan willen wijden. De redenering van de heren Metten en Wibe in dit verband heb ik op prijs gesteld, maar ik zou willen opmerken dat het aan u voorgelegde Commissievoorstel perfect aansluit bij de analyse en de voorstellen die vervat zijn in het document van maart voor de informele Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën in Verona, waaraan hier ook gerefereerd is, namelijk om de fiscale lasten over te hevelen naar andere elementen, weg van arbeid. Wij hebben nauwkeurig de situatie onderzocht met betrekking tot de diverse lid-staten, diegene die er theoretisch het meeste belang bij hebben als er een maximumtarief van 25 procent wordt vastgesteld. Die lidstaten hebben overigens de belastingheffing reeds met succes verschoven van de sociale lasten naar indirecte belastingen. Het huidige voorstel kan voor hen dus moeilijk een effectieve belemmering inhouden ten aanzien van de speelruimte die zij voor een groot stuk al hebben gebruikt. Wat hier belangrijk is dat er geen grotere hindernissen worden opgeworpen voor het functioneren van de interne markt.
Daarom hebben wij de toepassing van dit voorstel beperkt tot twee jaar. Laat ons deze periode gebruiken om de besprekingen die in Verona begonnen zijn een vervolg te geven, zodat wij een eindevaluatie kunnen opstellen betreffende de toekomstige rol van de BTW in de begroting van de lid-staten. Dit voorstel dient uitsluitend te worden gezien als een tijdelijke beschermingsmaatregel die het niveau van de BTW-tarieven die nodig zijn voor het gemeenschappelijke BTW-stelsel niet aantast. Ik zou hier aan toe willen voegen - ten overstaan van hypotheses die je wel eens hoort over grote verhogingen van de BTW-tarieven - dat de BTW normaliter beschouwd wordt als een regressieve belasting en dat dus een excessieve verhoging zorgwekkende sociale gevolgen kan hebben.
Ik rond af met nog eens de waardering van de Commissie tot uiting te brengen voor de vruchtbare samenwerking waarvan tot dusverre sprake is geweest bij de besprekingen met het Parlement en die geleid heeft tot de goedkeuring van een gunstig verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en ik wil met name nogmaals mijn dank te kennen geven aan de heer Langen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Rijbewijs
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0206/96) van de heer Farassino, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(96)0055 - C4-0207/96-96/0040(SYN)) houdende wijziging van richtlijn 91/439/EEG betreffende het rijbewijs.

Farassino
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, met dit verslag wordt voorgesteld om richtlijn 91/439 te wijzigen teneinde een geharmoniseerde basiscodificatie aan te nemen voor de extra vermeldingen op het rijbewijs en de beginselen voor de werking ervan, overeenkomstig de bepalingen van de richtlijn (artikel 1); instelling van een comité dat de Commissie adviseert over alle kwesties die ter sprake komen in de bijlagen bij richtlijn 91/439 en voortvloeien uit de wetenschappelijke en technische vooruitgang (artikel 2); wijziging van artikel 3, lid 3, derde streepje van richtlijn 91/439 om deze bepaling meer in overeenstemming te brengen met de commerciële aanduiding, alsook vermindering van de door de constructie bepaalde maximumsnelheid van 50 tot 45 km/u.
Als rapporteur sta ik positief tegen het voorstel van de Commissie om het codificatiestelsel voor de formulering van de voorwaarden waarop het rijbewijs wordt afgegeven die op het rijbewijs moeten worden vermeld, te harmoniseren. Dit zal zeker bijdragen tot het vrije personenverkeer in de Gemeenschap - met name voor gehandicapten - en tot de veiligheid op de weg, omdat de nodige controle op het rijbewijs in een groot deel van Europa makkelijker wordt gemaakt, los van de staat die het rijbewijs heeft afgegeven of de nationaliteit van de controlerende of beherende instantie. Het geharmoniseerde codificatiestelsel zal worden toegepast in alle landen van de Europese Economische Ruimte.
Met de amendementen die ik als rapporteur aan de Commissie vervoer en toerisme heb voorgelegd en die ik nu aan het Parlement voorleg, heb ik getracht tegemoet te komen aan de eisen en verlangens van enkele lid-staten.
Ten eerste zou het wenselijk zijn dat de Commissie op vrij korte termijn niet alleen codes voor de vermeldingen voorstelt, maar ook subcodes, met name voor de codes 04 (medisch attest), 05 (beperkingen om gezondheidsredenen), 44 (aanpassingen van het motorrijwiel) een 55 (gecombineerde aanpassingen van het voertuig), die de Commissie in bijeenkomsten met deskundigen van de lid-staten reeds heeft vastgesteld.
Ten tweede zou er een nieuwe universele code 00 vastgesteld moeten worden voor bijzondere gevallen, zoals de heer Muscardini bijvoorbeeld heeft voorgesteld met amendement 8.
Bovendien komen de gevraagde toevoegingen aan de codes 70 en 71 betreffende de vermelding van het onderscheidingsteken van het derde land volgens de geharmoniseerde lijst van de EG/VN ten goede aan een beter begrip als het rijbewijs wordt ingewisseld door een houder die het heeft verkregen in een derde land. De toevoeging van een code 79 is bedoeld om tegemoet te komen aan de eisen van bepaalde lid-staten. Op deze wijze zou rekening worden gehouden met gevallen van gelijkwaardigheid tussen categorieën rijbewijzen die zijn afgegeven vóór 1 juli 1996 en categorieën die worden omschreven in artikel 3 van richtlijn 91/439. Code 79 zou alleen worden aangewend om de verworven rechten van houders van een rijbewijs dat is verkregen vóór 1 juli 1996 te handhaven. De overige - in amendement 5 vervatte - wijzigingen van de codes 02 (gehoorprotheses) en 03 (prothese/orthese) zijn bedoeld als verduidelijking daarvan.
Hoewel richtlijn 91/439 alleen betrekking heeft op de afgifte van het rijbewijs, moet men zich op Europees niveau ook bezighouden met de harmonisatie van de intrekking van het rijbewijs in geval van overtreding in een andere lid-staat dan die waarin het rijbewijs is afgegeven; deze problemen hangen nauw samen met het door het Europees Parlement herhaaldelijk uitgesproken verlangen om een Europees systeem voor een puntenrijbewijs in te voeren.
Te dien einde wordt in amendement 3 een uiterste datum vastgesteld, namelijk 31 december 1996, voor de afronding van de werkzaamheden van de werkgroep die zich moet buigen over de praktische invoering van een dergelijk systeem. Aan de hand van de conclusies van deze werkgroep zou de Commissie vóór 31 maart 1997 een wetsvoorstel kunnen indienen.
De amendementen 2 en 6 tenslotte zijn bedoeld om het beheerscomité (type II a) voor de aanpassing aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang van de bijlagen I en IA (modellen voor het rijbewijs), II (eisen bij rijexamens) en III (lichamelijke geschiktheid) van richtlijn 91/439 betreffende het rijbewijs te vervangen door een lichter technisch raadgevend comité, zoals voorgesteld door de Conferentie van voorzitters voor de toepassing van de modus vivendi op de comitologie.

Farthofer
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, beste dames en heren, als politicus ben ik altijd tevreden als we wetsvoorstellen besluiten die ambtenaren uiteindelijk relatief probleemloos kunnen uitvoeren. De harmonisatie van de codes op rijbewijzen kan er zeker toe bijdragen dat echt iedere veiligheidsambtenaar in de Europese Unie bij chauffeurs uit alle lid-staten de toepasselijke rijbewijsbepalingen in één oogopslag kan uitvoeren en controleren.
Het geharmoniseerde Euro-rijbewijs, dat kan niet vaak genoeg worden herhaald, draagt bij tot de mobiliteit van de burgers in de Unie en garandeert tegelijkertijd een bijdrage aan de verkeersveiligheid. De praktische uitvoering van de richtlijn 91/339 zet me echter aan het denken. Vanaf 1 juli 1996 moesten alle lid-staten de bepalingen van het Euro-rijbewijs implementeren. Nu pas echter beslissen we in eerste lezing over een niet onbelangrijk onderdeel van dit rijbewijs, namelijk geharmoniseerde codes.
Wanneer de lid-staten dus niet elk jaar nieuwe rijbewijzen willen uitgeven dan kunnen ze de richtlijn onmogelijk implementeren. Van de Commissie zou ik daarom verwachten dat ze eindelijk consistente voorstellen voor richtlijnen indient en niet elk half jaar nieuwe hapsnap regelingen voorlegt. Uiteindelijk zijn wij politici het immers die dat moeten uitleggen aan de burgers van de EU en het van tijd tot tijd ook moeten verdedigen.
De rapporteur wil ik bedanken omdat hij het puntenrijbewijs als sinds een lange reeks van jaren bestaande eis van dit Huis opnieuw ter sprake heeft gebracht. Uit talloze discussies in mijn geboorteland Oostenrijk weet ik hoeveel argumenten daartegen worden aangevoerd, ook door organisaties van automobilisten die doen alsof ze de belangen van de automobilist willen beschermen, maar hun meest urgente belang, de verkeersveiligheid, uit het oog verliezen.
Het voorbeeld van Frankrijk heeft op een indrukwekkende manier bewezen dat in niet meer dan een half jaar het aantal verkeersongelukken met 10 % kon worden verminderd. Elk procent minder verkeersdoden zou een aansporing moeten zijn. Daarom wil ik de Commissie verzoeken de eisen van dit verslag te steunen. Van de kant van de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten wordt dit verslag goedgekeurd. Alleen bij artikel 8 zijn er problemen.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, laat ik beginnen met de Heer Farassino te bedanken voor het uitstekende stuk werk dat hij heeft verricht op het gebied van de harmonisatie van de bepalingen betreffende rijbewijzen in de EU.
Al in het Verdrag van Rome zijn de voorwaarden geschapen voor het vrije verkeer. Daarmee ontstond ook de behoefte om geleidelijk aan de bepalingen van de verschillende lid-staten op een groot aantal verschillende terreinen te harmoniseren, vooral met betrekking tot kwesties op het gebied van verkeer en vervoer. Zo'n terrein was de behoefte aan gemeenschappelijke bepalingen voor rijbewijzen. Daar is ook al in een uitspraak van 1978 door het Hof van Justitie op gewezen. De motivering van het Hof hield in dat de verschillende bepalingen voor de nationale rijbewijzen een directe of indirecte beperking van het vrij verkeer van personen konden inhouden. Daarna is er een aantal initiatieven ontplooid om het vrije verkeer te vergemakkelijken voor personen die zich in een andere lid-staat vestigen dan de staat waar ze hun rijbewijs hebben gehaald. Alle initiatieven die dit mogelijk maken, zijn vanzelfsprekend positief.
De Commissie doet nu nog meer voorstellen in deze richting. Er is alle reden om positief te staan tegenover de voorstellen om het codificatiestelsel van de op het rijbewijs te vermelden gegevens te harmoniseren, evenals de voorwaarden waaronder rijbewijzen worden uitgevaardigd. Om vele uiteenlopende redenen is dit een goede zaak, vooral omdat het het vrije verkeer van personen zal vergemakkelijken, met name voor gehandicapte bestuurders, wanneer duidelijk uit het rijbewijs blijkt onder welke voorwaarden dit is uitgevaardigd. De harmonisatie zal ook de verkeersveiligheid vergroten, omdat de controle op het rijbewijs makkelijker wordt gemaakt, ongeacht welke staat dit bewijs heeft afgegeven. In mijn visie wordt dat nog meer vergemakkelijkt, nu het geharmoniseerde codificatiestelsel ook zal worden toegepast in de EER-landen.
Ik wil ook graag wijzen op de mogelijkheden die in het verlengde van dit codificatiestelsel zouden kunnen worden toegepast. Mensen die wellicht aan een zeldzame ziekte lijden of die door een ernstig ongeluk worden getroffen in een ander land, hebben vaak moeite om te communiceren met het personeel van het ziekenhuis waar ze terechtkomen. Het kan ook gaan om een persoon die ogenblikkelijk een speciale medicatie nodig heeft en die dat niet duidelijk kan maken aan het ziekenhuispersoneel. Dit soort gegevens kunnen in de toekomst ook in een internationaal, geharmoniseerd codificatiestelsel worden opgenomen, door in zo'n stelsel gecodeerd te vermelden aan welke ziekte een bepaald persoon lijdt of van welke medicatie deze volstrekt afhankelijk is. Dit zou geweldig veel mensenlevens kunnen sparen.
Ik vind het verslag waarover wij ons standpunt moeten bepalen, in grote lijnen buitengewoon positief. Wij zullen echter van de kant van de PPE-fractie stemmen tegen enkele van de ingediende amendementen. Dat betreft de amendement 3, 4 en 7. De uitkomst van de stemmingen daarover zal vervolgens bepalen of wij voor het verslag in zijn geheel kunnen stemmen.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, sinds 1980 zijn diverse stappen gezet om te komen tot een communautair rijbewijs, alle gericht op het bevorderen van de verkeersveiligheid en het vrije personenverkeer binnen de Unie. Met de recente wijziging van juni dit jaar sprak het Parlement zich uit voor de introductie van een alternatief model in de vorm van een betaalkaart naast het papieren rijbewijs. Het voorstel dat nu aan de orde is bevat een nadere omschrijving van de voorwaarden waaronder de houder een voertuig mag besturen.
De rapporteur heeft een aantal goede amendementen ingediend waarmee wij kunnen instemmen. Wij maken echter een uitzondering voor de nummers 4 en 7. De rapporteur stelt daarin voor het mogelijk te maken de rechtsgevolgen van een overtreding in een bepaalde lid-staat over te brengen naar de lid-staat waar het rijbewijs is afgegeven. Hoewel hiervoor goede argumenten zijn aan te voeren dient deze juridische problematiek in het overleg binnen de derde pijler en niet in deze richtlijn voor de afgifte van rijbewijzen aan de orde te komen. Mijn dank aan de rapporteur voor het werkstuk dat hij ons heeft voorgelegd.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, mag ik allereerst de rapporteur, de heer Farassino, danken voor zijn verslag en, in het bijzonder, voor de zeer duidelijke wijze waarop hij de onmiskenbare voordelen van dit Commissievoorstel heeft geanalyseerd. Het gaat om een voorstel tot harmonisatie van het codificatiestelsel voor de op rijbewijzen te vermelden informatie inzake de voorwaarden waaronder het rijbewijs wordt afgegeven. Ook ik geloof dat dit voorstel zal bijdragen tot het vrije personenverkeer in de Gemeenschap, met name voor gehandicapten, alsmede tot de veiligheid op de weg, omdat de nodige controle op het rijbewijs in een groot deel van Europa er gemakkelijker door wordt gemaakt.
Vanavond zou ik evenwel de nadruk willen leggen op de amendementen 4 en 7, die de wederzijdse erkenning van de intrekking van het rijbewijs tot doel hebben. Momenteel zijn rijverboden wegens gevaarlijk rijden alleen maar uitvoerbaar in de lid-staat waar de overtreding werd begaan en niet elders in de Europese Unie. Dit betekent dat, bijvoorbeeld, een niet-Britse burger wiens rijbewijs tijdens een vakantie in het Verenigd Koninkrijk wegens een ernstige overtreding wordt ingetrokken, na die vakantie zijn rijbewijs terugkrijgt en overal elders in de Europese Unie vrij kan rijden. Hetzelfde geldt ook voor Britse chauffeurs die tijdens een vakantie op het vasteland een ernstige overtreding begaan. Zij kunnen het verbod naast zich neerleggen, terug naar huis gaan om daar, vrees ik, weer dezelfde overtreding begaan. Dit is een ernstige zaak en de door de Commissie vervoer en toerisme ingediende amendementen hebben tot doel deze achterpoort te vergrendelen.
Wij moeten wetgeving maken met het oog op de wederzijdse erkenning van rijbewijzen in de hele Unie en wij mogen de serieuze hinderpalen die wij daarbij op onze weg zullen vinden geenszins onderschatten. Wij moeten ook proberen ervoor te zorgen dat als deze rijbewijzen in één lid-staat worden ingetrokken, het rijverbod in alle lid-staten van toepassing is.
Ik zou ook iets willen zeggen over een amendement waaraan mijn fractie haar steun niet zal kunnen geven, namelijk amendement 8 van mevrouw Muscardini en 28 andere leden. Wij staan weliswaar positief tegenover de noodzaak duidelijkheid te scheppen in de situatie van bestuurders met diabetes, maar wij vinden dat dan nog talrijke andere aandoeningen in aanmerking komen om uitdrukkelijk te worden genoemd. Wij vrezen bovendien dat de formulering zoals ze daar nu staat eigenlijk niet geschikt is om het doel te bereiken dat de indieners van het amendement, daar ben ik zeker van, nastreven.
Ten slotte hopen wij dat de Commissie de nodige aandacht zal besteden aan de opmerkingen die onze commissie vanavond heeft gemaakt, en met name aan het serieuze probleem van de intrekking van de rijbevoegdheid, en ons zal zeggen of zij ja dan neen vindt dat er voorstellen kunnen worden gedaan om die achterpoort te sluiten.

Ferber
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, beste collega's, eigenlijk gaat het bij het debat van vandaag over het rijbewijs om niets bijzonders. We definiëren de codenummers voor het rijbewijs dat in de toekomst in de hele Gemeenschap geldig moet zijn. Niets bijzonders dus, maar het venijn zit hem zoals altijd weer in het detail en we moeten er wel goed over nadenken, beste collega's Farthofer en Watts, wat we willen. Er waren hier immers ooit collega's in dit Huis die een rijbewijs met een tijdelijk karakter wilden. Er waren collega's die een rijbewijs als universeel document wilden, liefst nog een dat ook als creditcard zou kunnen worden gebruikt. Dat hebben we gelukkig allemaal kunnen voorkomen.
Nu hebben we weer met twee heel speciale wensen te maken. Enerzijds moet er een Europees systeem voor een puntenrijbewijs worden ingevoerd. Daartegen kan ik u slechts waarschuwen. Een centrale plaats voor heel Europa waar alle overtredingen die leiden tot opname in het puntenregister centraal worden verzameld, hebben we niet nodig! Waarom laten we dat niet over aan de lid-staten, zoals het hoort! We hebben ten tweede niet de kans nodig dat je rijbewijs voor heel Europa kan worden ingetrokken. Ook hier moeten we de kerk in het midden laten. Ik heb het nu nog niet eens over verkeer dat links en verkeer dat rechts rijdt. Wat moet een vakantieganger uit GrootBrittannië dan als hij de eerste dag een keer op de verkeerde weghelft rijdt en daardoor een overtreding begaat? Dan mag hij in Groot-Brittannië ook niet meer rijden. Dus als de Engelsen hier zo enthousiast over zijn, dan zouden zij ook het rechts rijden moeten invoeren!
Zolang we hier geen uniforme bekeuringscatalogi hebben, kunnen we ook niet uniform voor heel Europa het rijbewijs intrekken, omdat juist op vakantie overtredingen worden begaan die misschien in het vakantieland leiden tot het innemen van het rijbewijs, maar thuis niet. Hierover zullen de burgers echt niet enthousiast zijn. Ik dank de rapporteur voor zijn werk en ik wil mijn collega's alleen maar ertoe oproepen om de amendementen 3, 4 en 7 af te keuren.

Koch
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, beste dames en heren, het communautaire model voor de nationaal uitgegeven blijvende rijbewijzen wordt nu eindelijk afgemaakt. Enkele weken geleden hebben we de eerste aanvullende regeling voor de rijbewijsrichtlijn van 1991 houdende de uitvoering van geplastificeerde rijbewijzen van betaalkaartformaat goedgekeurd en nu gaat het om een tweede aanvullende regeling. Deze betreft aanvullende, maar niet minder noodzakelijke gegevens op rijbewijzen betreffende de gebruiksvoorwaarden voor automobilisten en voertuigen. Deze gegevens moeten in een uniforme, gecodificeerde vorm worden uitgevoerd. Dat is goed, want wanneer in de door de afzonderlijke lid-staten uitgegeven rijbewijzen verschillende coderingen voor de gegevens blijven bestaan, blijven er tussen de landen onderling ook praktische problemen voor automobilisten, ondernemingen, autoriteiten en voor de politie bestaan.
Ik juich daarom het maken van internationaal uniforme codes toe, waarbij de tweedeling zinvol is waarin het erom gaat dat ten eerste de codes tot en met 99 geharmoniseerde codes van de Gemeenschap zijn en ten tweede overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel de codes 100 en hoger alleen gelden als de codes van de afzonderlijke landen.
Deze codering leidt ongetwijfeld zowel tot meer vrij verkeer en mobiliteit van personen, met name van gehandicapten in de EU, als tot meer verkeersveiligheid en rechtszekerheid. En juist dat merken onze burgers meteen, want het komt hun direct ten goede.
Zo zijn ze bijvoorbeeld niet meer overgeleverd aan willekeurige beslissingen van politie-ambtenaren. De vereenvoudigingen op het gebied van controle, onderzoek en beheer leiden tegelijkertijd tot meer transparantie en betrokkenheid op de burgers. Dat moet niet weer teniet worden gedaan door de vergemeenschappelijking van procedures ter intrekking van een rijbewijs of in verband met de invoering van een puntenrijbewijs in heel Europa.
Ik ben van mening dat hiervoor uitsluitend het land dat het rijbewijs heeft toegekend verantwoordelijk moet blijven.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, ik heb het Parlement nog niet kunnen toespreken sinds het betreurde overlijden van Ken Stewart, die lid was van dit Parlement, van de Commissie vervoer en toerisme en van de partij die ik ooit het voorrecht had te leiden. Ik zou de nagedachtenis van Ken Stewart willen eren. Hij zal bij zijn talrijke vrienden en collega's, niet alleen hier in het Parlement, maar ook in het Verenigd Koninkrijk, met name in de Labour-beweging en het meest van al in zijn geliefde Liverpool, een pijnlijk gevoel van gemis nalaten.
Mijnheer de Voorzitter, zoals het Parlement wel zal weten, is de richtlijn betreffende het rijbewijs op 1 juli jongstleden in werking getreden. Toen de Commissie haar voorstel deed, was ze er zich zeer goed van bewust dat zo'n regeling in enkele praktische moeilijkheden voor de lid-staten zou resulteren. Daarom stelden wij voor elke toevoeging of beperking in codevorm in plaats van in woorden op het rijbewijs aan te brengen, zodat de Griekse politie, bijvoorbeeld, ook iets zou kunnen aanvangen met een Deens rijbewijs, niet alleen voor toeristen maar ook voor personen die zich in Griekenland vestigen.
De lijst van de codes werd zowel in het Parlement als in de Raad grondig besproken en ik stel met genoegen vast dat er grote overeenstemming bestaat, zoals trouwens weer is gebleken uit de bijdragen in dit debat, over de formulering van de basistekst. Het nieuwe, voor deze richtlijn ingestelde comité zal deze codelijst, indien nodig, aanpassen en zal zich ook nuttig kunnen maken bij het oplossen van mogelijke problemen, zoals bijvoorbeeld de problemen die zich zouden kunnen voordoen ingevolge ontwikkelingen op het gebied van medische normen voor bestuurders.
Aangezien verschillende van de op het voorstel ingediende amendementen aan deze doelstellingen beantwoorden, verheugt het mij het Parlement te kunnen meedelen dat de Commissie met deze amendementen kan instemmen. Amendement 1 en het merendeel van de in amendement 5 voorgestelde wijzigingen worden dan ook aanvaard. Geen steun kunnen wij evenwel verlenen aan een universele code 00, die van die aard is dat ze niet zou worden begrepen. Wij kunnen evenmin instemmen met een tijdslimiet voor een verdere onderverdeling van de codes door het comité. Ik ben het ermee eens dat het comité zo spoedig mogelijk tot een onderverdeling van de codes moet overgaan, maar ik besef tevens dat verdere onderverdelingen na een tijd nodig kunnen blijken.
En dan zijn er de overige amendementen. Amendement 2 is een overbodige toevoeging, aangezien de Commissie zich vanzelfsprekend aan de overeenkomst over de gedragscode zal houden. Amendement 6 is niet in overeenstemming met besluit 87/373 over de comitologie en kan derhalve niet worden overgenomen. Amendement 3 is niet geschikt voor opneming in deze tekst. De Commissie zal niettemin verder nadenken over vraagstukken in verband met strafpunten, en wel in het kader van de groep deskundigen die zal worden ingesteld om de implicaties van het aanbrengen van een microchip in het rijbewijs van het type "betaalkaart" te onderzoeken.
Ik wens nogmaals te beklemtonen dat het Parlement in het kader van de samenwerkingsprocedure de gelegenheid zal krijgen zijn advies te geven over een dergelijke ontwikkeling. Ik en mijn collega's staan duidelijk positief tegenover de argumenten voor ontwikkelingen zoals bedoeld in amendement 3 en voorgesteld in de loop van dit debat. De amendementen 4 en 7 vallen buiten het toepassingsgebied van het voorstel. De gevolgen van het intrekken van de rijbevoegdheid worden, als de lid-staat waar de bestuurder is gevestigd de rijbevoegdheid heeft ingetrokken, door Richtlijn 91/439 al doeltreffend tot de hele grondgebied van de EU uitgebreid door hetzij schorsing hetzij intrekking van het rijbewijs.
Wederzijdse erkenning van intrekking van de rijbevoegdheid door een andere lid-staat dan de lid-staat waar de betrokkene normaal verblijft, is - zoals sommige sprekers vanavond hebben gezegd - juridisch een ingewikkelde zaak waar soms ook grondwettelijke problemen bij komen kijken. Er wordt momenteel niettemin over gediscussieerd in de derde pijler met de bedoeling tot een overeenkomst inzake gerechtelijke samenwerking te komen. Het is duidelijk dat we dit het best niet uit dat kader halen. En ik moet zeggen dat ik hoop dat het daar positieve resultaten zal opleveren, aangezien ik wel wat voel voor het soort argumenten dat hier vanavond, bijvoorbeeld door de heer Watts, naar voren is geschoven.
Ik geef toe dat er iets te zeggen valt tegen centralisatie. Ik besef ook dat er veel te zeggen valt tegen recidiverende overtreders van snelheidsbeperkingen of dronkaards achter het stuur van een auto. Voor mij doet het weinig ter zake waar ze hun eerste overtreding hebben begaan. Ik zou willen dat de opschorting van hun rijbevoegdheid in de hele Gemeenschap van toepassing is. Ik hoop dan ook dat de discussies in het kader van de derde pijler ertoe zullen leiden dat onze wegen beter worden beveiligd tegen degenen die ernstige overtredingen hebben begaan. Mocht er beweging komen in het standpunt ter zake, dan zal het comité waarin artikel 2 voorziet de bevoegdheid krijgen de nodige wijzigingen aan te brengen.
Tot slot zou ik de Commissie vervoer en toerisme en met name de rapporteur, de heer Farassino, willen danken voor de snelle en zeer zorgvuldige wijze waarop zij zich over het onderhavige voorstel hebben gebogen.

De Voorzitter
Ik dank u, commissaris, ook voor uw woorden ter herdenking van onze collega, de heer Stewart, die door onze Voorzitter herdacht werd toen deze vanmiddag de vergadering opende.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Veiligheidsnormen voor passagiersschepen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0230/96) van de heer Stenmarck, namens de Commissie vervoer en toerisme, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad (COM(96)0061 - C4-0208/96-96/0041(SYN)) inzake veiligheidsvoorschriften en -normen voor passagiersschepen.

Stenmarck
Mijnheer de Voorzitter, gedurende vele jaren heeft het Europees Parlement allerlei initiatieven genomen ter verbetering van de veiligheid van passagiers op veerboten. Dit is natuurlijk in allerlei opzichten het gevolg van een aantal zeer tragische ongelukken die veel mensen het leven gekost hebben. Vooral in verband met de ramp met de Estonia enige jaren geleden heeft het Europees Parlement op een buitengewoon duidelijke manier gereageerd, en geëist dat er voorstellen en maatregelen van de Commissie zouden komen. Ik denk dat velen hier vandaag de dag dankbaar voor zijn.
Wij kunnen natuurlijk van mening verschillen over hoe veel macht en invloed het Europees Parlement moet hebben. Maar als het erom gaat, pressie uit te oefenen en eisen te stellen, vooral om de veiligheid op verschillende terreinen te verbeteren, is dit Parlement vermoedelijk tamelijk onverslaanbaar. Ik vind dat wij deze machtspositie eigenlijk veel meer zouden moeten uitbuiten om ook de veiligheidseisen op andere gebieden aan te scherpen.
Wat de eisen voor grotere veiligheid op passagiersschepen betreft, is de doelstelling duidelijk. Het vaarwater rond de lid-staten van de EU moet het veiligste ter wereld zijn. Met dit als uitgangspunt moeten wij vervolgens ook gaan werken aan verbeteringen op andere plaatsen. De passagiers moeten met vertrouwen en een gevoel van veiligheid durven reizen met de veerboten die binnen de EU varen. Ouders moeten zonder ongerustheid al hun kinderen op deze veerboten durven laten reizen. Met in het achterhoofd de gedachte dat het erom ging zo snel mogelijk een functionerende regelgeving te krijgen, heb ik ernaar gestreefd om deze opdracht zo snel mogelijk uit te voeren, met de bedoeling om te wijzen op het belang van veilig vaarwater en veilige passagiersschepen.
Het verslag dat wij hier behandelen, gaat over zogenaamde "non-SOLAS-schepen" , d.w.z. schepen die hoofdzakelijk in nationale wateren varen. Daardoor valt dit verkeer niet onder het door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) aangenomen SOLAS-Verdrag. Op dit gebied is er vandaag de dag enkel nationale wetgeving, met wetten die onderling zeer in kwaliteit verschillen. Het is het doel van het voorstel van de Commissie om het uitgebreide internationale veiligheidsverdrag ook op het nationale passagiersschepenverkeer toe te passen. Ik vind dit een buitengewoon goede zaak, en de Commissie vervoer en toerisme steunt het streven. Het resultaat van ons werk is dan ook dat wij ons in grote lijnen aansluiten bij het voorstel van de Commissie. Ik wil graag in het kort enige onderdelen noemen waar wij met betrekking tot veiligheidseisen verder gaan dan de Commissie. Ik hoop dat het Parlement ons daarin zal steunen.
1.Wanneer de veiligheidsregels worden geharmoniseerd, bestaat het gevaar dat het veiligheidsniveau in een land verlaagd wordt. Wij vinden dat dit niet mag gebeuren. Wij stellen daarom dat een land dat in enig opzicht al een hoger veiligheidsniveau heeft, de mogelijkheid moet krijgen dit te handhaven.2.Als een schakel in het streven naar veiligheidsverbetering is het van wezenlijk belang dat de opleiding van de mensen die aan boord werken, doelmatig is. Dit wordt in grote lijnen in ander verband geregeld; in het verslag hebben wij er daarom voor gekozen om hiernaar te verwijzen.3.Het milieu is in dit verband belangrijk, vooral omdat grotere veiligheid ook uit milieu-oogpunt goed is. Dit wordt echter ook in een ander verband geregeld, namelijk in het MARPOL-Verdrag, dat de vraagstukken inzake het zeemilieu regelt. Wij hebben er daarom ook op dit punt voor gekozen om te verwijzen naar het verdrag in kwestie.4.Wij gaan verder dan de Commissie wat betreft de vereiste documentatie inzake het veiligheidsniveau van de passagiersschepen. Wij stellen namelijk voor dat er een veiligheidscertificaat voor passagiersschepen komt.5.Wij willen ook regels stellen voor reddingsmaterieel aan boord van schepen in vaarwater waar de temperatuur vaak onder een bepaald niveau komt. Ik denk dat ik namens velen spreek als ik stel dat de Commissie met voorstellen hierover dient te komen.Tot slot, mijnheer de Voorzitter: gedurende een aantal jaren is er een groot aantal ongevallen gebeurd in de wateren rond de lid-staten van de EU. Veel mensen hebben dat met de dood moeten bekopen. Het is onze plicht tegenover al deze mensen en al hun nabestaanden om alles te doen wat in onze macht ligt om te voorkomen dat zulke ongelukken ooit nog gebeuren. Ik wil dan ook graag de volgende vraag stellen aan de Commissaris die hier vanavond aanwezig is: welke verdere initiatieven zal de Commissie nemen om de veiligheid van het vervoer met passagiersschepen te vergroten?
Ik wil daarmee ook, mijnheer de Voorzitter, mijn dank uitspreken jegens iedereen die heeft meegewerkt aan dit verslag, alsmede jegens de Commissie voor de bijzonder opbouwende dialoog.

Miller
Mijnheer de Voorzitter, ik feliciteer de heer Stenmarck met zijn verslag. Ik wens mij aan te sluiten bij de woorden van de heer Kinnock en hulde te brengen aan mijn kameraad Ken Stewart. Het lot wil dat wij vanavond over veiligheid op zee discussiëren. Zoals velen hier weten, was dat het onderwerp waarnaar Kens belangstelling in het Europees Parlement het meest uitging. Hij heeft zich jarenlang met de veiligheidsaspecten van zeeschepen beziggehouden. Was Ken nog in leven geweest, dan zou hij in plaats van mij vanavond dit debat hebben gevoerd. Maar als hij dan zoals ik had gedacht, zou het ook hem hebben verheugd - daar ben ik zeker van - iemand rechts in de zaal zich serieus over de veiligheidsvoorschriften en -normen voor passagiersschepen te zien buigen.
Wij zijn de laatste jaren getuige geweest van een aantal tragische ongevallen op zee. Zoals de heer Stenmarck heeft gezegd, hebben we de Estonia gehad. Er was ook de Herald of Free Enterprise . Dit zijn twee ongevallen waar iedereen onmiddellijk aan denkt. Maar er gebeuren iedere dag tal van ongevallen op zee, die niet worden gemeld, hetzij omdat er geen mensenlevens bij verloren gaan, hetzij omdat de betrokken vaartuigen zo klein zijn dat ze geen vermelding in de pers waardig worden geacht.
Veiligheid van mensenlevens op zee moet evenwel onze prioriteit zijn. Zoals terecht in het verslag wordt beklemtoond, is het aan de veroudering van veel zeeschepen en de snelle achteruitgang van de onderhoudsnormen te wijten dat de veiligheidsnormen alsmaar moeilijker te handhaven zijn. Als je bovendien weet dat veel schepen worden opgenomen in de registers van goedkope vlaggestaten, die een zeer slechte reputatie op veiligheidsgebied hebben, dan begrijp je dat er tegenwoordig meer mensenlevens op zee verloren gaan in plaats van, zoals je zou verwachten, minder.
In het verslag wordt duidelijk gemaakt dat de veiligheid van zeeschepen niet alleen de verantwoordelijkheid van de staten is. Dat klopt. Maar de handhaving van de veiligheidsnormen en de implementatie van die normen zijn de verantwoordelijkheid van de staten en dat is een verantwoordelijkheid die zij niet uit de weg mogen gaan. Hoewel de staat de verschillende veiligheidsvoorschriften kan handhaven, ligt het grootste deel van de verantwoordelijkheid toch bij de scheepseigenaars, particulieren of bedrijven. Het is op hen dat wij met alle mogelijke middelen grotere druk moeten gaan uitoefenen. Te veel bedrijven negeren de internationale veiligheidsnormen zonder dat zij daarvoor worden vervolgd. Hoewel wij de plicht hebben dit probleem binnen de communautaire wateren aan te pakken, is het uiteindelijk een probleem waarvoor een internationaal optreden is vereist.
Ik kom thans tot de amendementen die de Commissie vervoer en toerisme heeft ingediend. De Socialistische Fractie zal al de amendementen, met uitzondering van amendement 16, steunen. Wij stellen de verbintenis inzake een minimumopleidingsniveau voor zeevaartberoepen en de invoering van overlevingskledij voor passagiers en bemanning op passagiersschepen die opereren in water met een lage temperatuur van minder dan 15º C op prijs.
Het enige amendement waarmee wij het wat moeilijk hebben, is amendement 16. Ik heb in het begin van mijn uiteenzetting verwezen naar de ongevallen die dagelijks op zee gebeuren, maar waar in veel gevallen geen melding van wordt gemaakt, omdat veel van de betrokken vaartuigen zo klein zijn dat dat niet nodig wordt geoordeeld. Daarom hebben wij ons tegen amendement 16 van de Commissie vervoer en toerisme verzet. Wij vinden de tekst van de Commissie veel sterker, omdat hij op alle vaartuigen slaat en niemand eraan kan ontsnappen. Wij zullen ons dan ook tegen amendement 16 verzetten, maar al de overige amendementen steunen.

Jarzembowski
Mijnheer de Voorzitter, ik wil me graag aansluiten bij de woorden van de Commissaris en de vorige spreker. Ik heb Ken Stewart steeds zeer gewaardeerd. We waren het erover eens dat de mens in de scheepvaart een heel bijzondere rol speelt en dat hij moet worden beschermd, of hij nu passagier is of zeeman. Ik denk dat we steeds zullen blijven denken aan Ken Stewart en het is heel belangrijk dat we zulke mensen in ons midden hadden, dat we ze in herinnering houden en hopelijk weer opvolgers krijgen met eenzelfde, grote geest.
Dan komen we helaas bij het treurige onderwerp van de passagiersschepen. Ik vind het goed wat de Commissie heeft voorgesteld. Ik vind het goed dat we ook voor passagiersschepen op de binnenvaart uniforme veiligheidsnormen willen, want het is voor de burger onbegrijpelijk dat er binnen een Gemeenschap van 15 landen verschillende normen gelden.
Mijnheer de Commissaris, waar we niet zo blij mee zijn, is dat er lange overgangsvoorschriften zijn, in de afzonderlijke details overgangsvoorschriften tot het jaar 2010. Ik hoop dat u en wij in het Huis het erover eens zijn dat de lid-staten ertoe worden opgeroepen om geen misbruik te maken van deze overgangsvoorschriften, ongeacht in welk deel van de Unie, want we zijn van mening dat er minimale veiligheidsnormen moeten zijn en dat deze in alle delen van de Gemeenschap moeten gelden omdat de burgers en toeristen in alle delen van de Gemeenschap evenveel recht op veiligheid hebben als ze gebruik maken van een passagiersschip. Misschien kunt u daar nog iets over zeggen, mijnheer de Commissaris.
Ten tweede wil ik natuurlijk graag de uitstekende rapporteur, onze collega Per Stenmarck, bedanken voor zijn verslag en de Commissie vragen om een bijzonder amendement van hem aan te nemen en te steunen tegenover de Raad, want de formulering van een bijzonder amendement waar de socialisten ook achter staan, luidt als volgt: de gemeenschappelijke normen mogen afbreuk mogen doen aan de tenuitvoerlegging van bestaande hogere veiligheidsnormen in lid-staten. We zijn het er allemaal over eens dat deze richtlijn door geen enkele lid-staat zou moeten worden gebruikt om reeds bestaande hogere veiligheidsnormen te verlagen en ook wat dat betreft, mijnheer de Commissaris, zou ik u dankbaar zijn als u uw standpunt dienaangaande zou bepalen.

Lindqvist
Mijnheer de Voorzitter, niemand wil een nieuwe Estonia-ramp en niemand wil überhaupt nog meer ongevallen met schepen. Toch vergaan er gemiddeld 230 schepen per jaar, wat duizenden levens kost. Wij, als gekozen vertegenwoordigers, moeten alles doen wat in onze macht ligt om in de toekomst scheepsrampen te voorkomen. Dit verslag draagt daartoe bij. Het is een goed verslag, en de liberale fractie steunt het, evenals het voorstel voor een richtlijn.
Naast de in het verslag behandelde verbeteringen van de normen voor schepen, moeten ook de kansen op menselijke fouten worden geminimaliseerd. Voorbeelden hiervan zijn een betere opleiding, beter reddingsmaterieel en betere arbeidsomstandigheden, gereglementeerde inspecties, controles en veiligheidsoefeningen. Ten slotte, mijnheer de Voorzitter, moet de richtlijn vanzelfsprekend zo worden opgesteld dat gemeenschappelijke normen, zoals de rapporteur al vermeldde, de bestaande normen niet verslechteren of nieuwe voorwaarden tegenhouden. Dit betekent dat wij amendement nr. 1 steunen.

Van der Waal
Mijnheer de Voorzitter, door de Commissie zijn de laatste tijd diverse voorstellen gepresenteerd ter verbetering van de veiligheid op zee. Het huidige voorstel betreffende de veiligheidsvoorschriften en normen voor passagiersschepen is een verdere bijdrage aan deze doelstelling. Voor zeeschepen worden de meeste voorschriften opgesteld in IMO-verband, maar desondanks bestaan er tussen de lid-staten nog belangrijke verschillen. Het is daarom een vereiste dat de internationale IMO-voorschriften door alle aangesloten landen consequent worden toegepast. Maar de eisen van het SOLAS-verdrag gelden niet voor passagiersschepen die buiten het internationale toepassingsgebied op binnenlandse reizen worden ingezet.
Het is daarom te verwelkomen dat de Commissie met de onderhavige richtlijn deze lacune zal dichten. Dat mag naar onze mening echter niet tot gevolg hebben dat lid-staten die al een nationale wetgeving hebben die voorziet in strengere veiligheidseisen dan de voorliggende richtlijn, hun normen zouden moeten verlagen.
Wij ondersteunen daarom de amendementen van de rapporteur die beogen de lid-staten toe te staan aan deze hogere veiligheidsnormen vast te houden. Ook met de overige amendementen van het uitstekende verslag van collega Stenmarck kan ik instemmen. Deze waardering geldt ook de aandacht die hij vestigt op het belang van regelingen inzake werk- en rusttijden, arbeidsomstandigheden, opleiding en training, veiligheidsinspectie door classificatiebureaus enzovoort. Terwille van de veiligheid moeten uiteindelijk alle maatregelen een samenhangend geheel vormen.

Watts
Mijnheer de Voorzitter, elk jaar gebruiken miljoenen Europeanen passagiersschepen. Mijn fractie is van oordeel dat alle passagiersschepen een hoog veiligheidsniveau moeten halen. Voor passagiersschepen die voor binnenlandse reizen worden gebruikt, geldt echter niet hetzelfde hoge veiligheidsniveau als voor tussen lid-staten reizende passagiersschepen is vereist. Voor twee soortgelijke schepen die soms in hetzelfde zeegebied varen, kunnen bijgevolg heel verschillende veiligheidsvoorschriften gelden, hoewel de resultaten van onderzoeken naar recente tragische gebeurtenissen op zee bevestigen dat de schepen die worden gebruikt voor binnenlandse reizen aan dezelfde risico's blootstaan als soortgelijke schepen op internationale routes. Dat is trouwens niet verbazingwekkend.
Bovendien kunnen schepen op internationale reizen in bepaalde omstandigheden ook worden vrijgesteld van veiligheidsvoorschriften en zijn nieuwe types van hogesnelheidsvaartuigen in de diverse lid-staten aan ontoereikende en enorm uiteenlopende voorschriften onderworpen. Het resultaat van dit alles is een verwarrend en gecompliceerd twee- of zelfs drietrappensysteem. Ik juich het dan ook van harte toe dat de Commissie dit initiatief heeft genomen om een hoog veiligheidsniveau te waarborgen voor alle passagiersschepen, inclusief hogesnelheidsvaartuigen die naar of uit havens van een lid-staat van de EU varen, ongeacht of ze binnenlandse dan wel internationale reizen maken.
Ik zou ook de rapporteur, de heer Stenmarck, willen feliciteren met zijn uitvoerige verslag, waarin hij de voorstellen van de Commissie niet alleen uitdrukkelijk steunt, maar er ook op constructieve wijze op probeert voort te bouwen. Voorts zou ik van deze gelegenheid gebruik willen maken om hulde te brengen aan onze collega Ken Stewart, die eerder op de week overleed. De heer Stewart heeft altijd met veel enthousiasme - en terecht - geijverd voor veiligheid op zee en voor een vermindering van de verschrikkelijke tol van meer dan 200 schepen en ontelbare mensenlevens die telkenjare nodeloos verloren gaan. In zijn verslag over veiligheid op zee werd de aandacht gevestigd op de noodzaak dat er maatregelen worden genomen op gebieden, zoals dat waarover wij vandaag beraadslagen. Zijn verslag zal, volgens mij en volgens velen in het Europees Parlement, nog vele jaren een referentiepunt blijven aan de hand waarvan wij de vooruitgang in deze sector zullen beoordelen.
Tot slot zou ik mijn steun willen toezeggen aan het verslag van de heer Stenmarck, dat tot een hoger veiligheidsniveau zowel voor zeevarenden als voor passagiers bij zal dragen. Zoals uitgelegd door de heer Miller, verdient het met uitzondering van amendement 16 de volle steun van het Parlement.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij zeer te kunnen vaststellen dat iedereen het eens is over dit voorstel, dat de belangrijkste doelstelling ervan - de harmonisatie van de veiligheidsnormen voor passagiersschepen op binnenlandse reizen - steun heeft gekregen en dat iedere spreker in dit debat dat ook heel duidelijk heeft gezegd.
Ik ben er zeker van dat wij allen het door de heer Stenmarck en anderen ingenomen standpunt delen dat deze maatregel, als hij eenmaal ten uitvoer is gelegd, de inspanningen kracht zal bijzetten die wij leveren om een hoog en uniform beschermingsniveau voor mensenlevens in de communautaire wateren te waarborgen en om de concurrentieverstoring te voorkomen die zou ontstaan door de regels voor veiligheid op zee opzij te schuiven.
De heer Stenmarck heeft gevraagd welke verdere stappen de Commissie voornemens is te doen om de lijst van eerdere initiatieven tot verbetering van de veiligheidsnormen aan te vullen. Ik zou hem daar gewoon op willen antwoorden dat onze voorstellen inzake het vergunningenstelsel voor ro-ro-passagiersschepen vóór het eind van het jaar aan de Commissie zullen worden voorgelegd en dat we vervolgens aan de procedure beginnen waarbij het Parlement uiteraard betrokken zal zijn. Over een paar weken zullen wij de Commissie bovendien onze voorstellen inzake de registratie van passagiers op passagiersschepen voorleggen. Daarnaast zullen er werkzaamheden plaatsvinden als gevolg van de zeer belangrijke - eerder op het jaar gesloten - Overeenkomst van Stockholm, waarbij de Commissie zeer actief betrokken was.
Het verheugt mij te kunnen zeggen dat een aantal van de door uw commissie aangenomen amendementen in de lijn liggen van de uitgangspunten van het Commissievoorstel en voor toegevoegde waarde zorgen, omdat ze een aantal bepalingen van het voorstel verduidelijken. De Commissie is dan ook in staat de amendementen 14, 15, 20 en 16 te aanvaarden. Omdat amendement 16 in sommige delen van het Parlement, om redenen die ik heel goed begrijp, aanleiding tot enige bezorgdheid heeft gegeven, zou ik willen zeggen dat de Commissie vindt dat het amendement een aanvaardbare verduidelijking in verband met de 24-meterlimiet omvat, maar dat wij geen enkel voorstel aanvaarden waardoor schepen van de klassen C en D van het vereiste inzake stabiliteit in onbeschadigde toestand worden uitgesloten. Ik hoop dan ook dat de socialistische fractie bij nader inzien haar standpunt zal heroverwegen en zal kunnen concluderen dat het door de Commissie in antwoord op dat amendement ingenomen standpunt bevredigend is.
Voorts kan de Commissie amendement 17 overnemen, waardoor de tenuitvoerlegging van een aantal van de eisen in de technische bijlage van 1 oktober 1997 tot 1 oktober 2000 wordt uitgesteld. In verband met het uitstel, de afwijkingen en de lange termijn voor de volledige tenuitvoerlegging, waar de heer Jarzembowski het om begrijpelijke redenen over heeft gehad, moet ik zeggen dat wij het standpunt van de heer Jarzembowski, zoals in eerdere gevallen, niet ongenegen zijn. Maar de termijn voor de volledige tenuitvoerlegging is in dit geval om een heel praktische reden zo lang: om aan de eisen van deze wet te voldoen, zullen er in veel gevallen ongetwijfeld belangrijke structurele wijzigingen in bestaande schepen nodig zijn. Omdat dat waarschijnlijk met aanzienlijke kosten gepaard zal gaan, is een betrekkelijk lange overgangsperiode niet onrealistisch noch ongerechtvaardigd.
Ten tweede, het in deze maatregel vervatte tijdschema ligt volledig in de lijn van het tijdschema in het Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee. Door een soortgelijke overgangsperiode in te voeren, is er bijgevolg geen gevaar voor distorsies tussen internationale en nationale belangen. Natuurlijk deel ik de hoop van de heer Jarzembowski dat de beginselen van deze wetgeving, onafhankelijk van de bepalingen van deze maatregel, zo spoedig mogelijk ten uitvoer zullen worden gelegd door degenen die met vaartuigen in binnenlandse wateren opereren.
De Commissie begrijpt ook de fundamentele bezorgdheid die aan amendement 18 ten grondslag ligt. Wij zijn het ermee eens dat goed moet worden overwogen of de technische eisen van dit voorstel wel geschikt zijn om op kleinere schepen te worden toegepast. Om aan die bezorgdheid tegemoet te komen, stelt de Commissie, zoals eerder gezegd, voor de bestaande schepen die minder dan 24 meter lang zijn buiten het toepassingsgebied van het voorstel te houden.
Ten tweede, de Commissie is bereid te vragen dat het voor deze richtlijn ingestelde comité de technische bijlage bekijkt en wijzigt met het oog op de toepassing op nieuwe schepen van beperkte omvang. Een amendement op artikel 8 zal nodig zijn om het comité te machtigen de technische bijlage te herzien.
De Commissie is bijzonder ingenomen met amendement 12 en het tweede deel van amendement 11, dat voorziet in een actievere rol voor het gastland als bestaande schepen van klasse C en D die onder de vlag van een andere lid-staat varen, voor binnenlandse reizen in het gastland worden ingezet. De Commissie denkt dat deze aanpak veel beter is dan het verzoek dit voorstel in een richtlijn met alleen maar minimumnormen te veranderen.
Vervolgens zijn er een aantal amendementen die de Commissie niet kan aanvaarden. Ik hoop dat het Parlement zal begrijpen waarom. Wij kunnen niet instemmen met amendement 1, het eerste deel van amendement 11 en de woorden "ten minste" in de amendementen 6 en 8. Wij vinden dat deze amendementen het voorstel zouden afzwakken en nadelig zouden zijn voor de voorgenomen harmonisatie van de veiligheidsnormen op het hoogste niveau. Bijkomende veiligheidseisen kunnen alleen maar worden opgelegd als ze door plaatselijke omstandigheden gerechtvaardigd zijn en volgens de procedure van artikel 7, lid 1, aan het comité voor een nauwkeurig onderzoek worden voorgelegd. Alleen op die manier zal een billijke toepassing van bijkomende veiligheidsmaatregelen in de Gemeenschap op alle schepen die in dezelfde omstandigheden opereren gewaarborgd zijn. Als deze aanpak de steun krijgt van het Parlement, kan de Commissie het beginsel van amendement 8 aanvaarden, op voorwaarde dat het van paragraaf 1 naar paragraaf 2 van artikel 5 wordt verplaatst. Ik hoop dat het het Parlement duidelijk is wat ik voorstel.
In dezelfde context kan ik niet instemmen met amendement 19, dat de uitrusting met overlevingskledij voor passagiers en bemanning verplicht wil stellen voor schepen die opereren in wateren met lage temperatuur van minder dan 15º Celsius. Dit is een duidelijk voorbeeld van een extra veiligheidsmaatregel die door plaatselijke omstandigheden gerechtvaardigd zou kunnen zijn en waarvoor er dan een beroep op artikel 7, lid 1, moet worden gedaan. Er is een voorziening die tegemoetkomt aan de desbetreffende verzuchting van de heer Miller.
Wij vinden de amendementen waarin wordt aangedrongen op extra verwijzingen naar andere communautaire wetten overbodig en kunnen derhalve de amendementen 4, 9 en 13 niet aanvaarden. Wat betreft het verzoek in amendement 5 om milieubescherming als een van de doelstellingen van de richtlijn te vermelden, moet ik de aandacht van het Parlement vestigen op het feit dat voorkoming van verontreiniging door schepen door het internationale MARPOL-Verdrag wordt geregeld, dat ook van toepassing is op passagiersschepen die binnenlandse reizen maken. Ik zie dus niet in waarom wij deze internationale milieuverplichtingen opnieuw in onze voorstellen zouden opnemen en ik stel dan ook voor het amendement in te trekken.
Dezelfde redenering is van toepassing op amendement 3, dat tot doel heeft hogesnelheidsvaartuigen te verplichten behalve aan de richtlijn ook aan speciale regels te voldoen. Er zij op gewezen dat deze speciale regels al duidelijk zijn vastgesteld in deze richtlijn en dat er ook duidelijk naar wordt verwezen, zodat het amendement alleen voor verwarring zou zorgen.
Met betrekking tot de invoering van zeegebieden vinden wij de voorgestelde verwijzing naar de dichtstbijzijnde aanlegplaats in amendement 7 te vaag. De Commissie kan dit amendement dus niet steunen. Voorts zie ik de noodzaak niet in van de in amendement 10 voorgestelde aanvulling, aangezien de zeegebieden duidelijk zijn omschreven en er uitdrukkelijk naar wordt verwezen met het oog op de toepassing van iedere in dit voorstel gestelde eis.
Samenvattend kan de Commissie de amendementen 12, 14, 15, 16, 17, 20 en het tweede deel van amendement 11 aanvaarden en kan ze in beginsel instemmen met de amendementen 8 en 18, op voorwaarde dat deze rekening houdend met de door mij gedane voorstellen worden geherformuleerd.
Ik besluit met het Parlement te danken, omdat het de spoedige aanneming heeft vergemakkelijkt van een gemeenschappelijk standpunt over deze belangrijke maatregelen, die een rechtstreekse en aanzienlijke invloed zullen hebben op de veiligheidsvoorschriften voor onze in de communautaire wateren reizende medeburgers. Sta mij toe een bijzonder woord van dank te richten tot de Commissie vervoer en toerisme, en met name tot de rapporteur, de heer Stenmarck, voor het uitstekende verslag over dit zeer uitvoerige voorstel. De uitvoerigheid van het voorstel is inderdaad het enige excuus dat ik kan aanvoeren voor het feit dat ik zolang beslag heb gelegd op de tijd van het Parlement.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.

Citrusvruchten, fruit en groenten
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0233/96) van de heer Colino Salamanca, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over een steunregeling voor telers van bepaalde citrussoorten en over de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit.

Colino Salamanca
Mijnheer de Voorzitter, ondanks de kleine verschillen die tot uiting komen in de amendementen, zou ik toch allereerst de Commissie willen gelukwensen met de voorstellen die zij ons heeft voorgelegd. Ik vind het uitermate belangrijk dat de steunregeling voor de verwerking van citrusvruchten gescheiden is van de gemeenschappelijke marktordening voor verse produkten, omdat dit de sector verantwoordelijk maakt voor de afzet van de produkten en omdat het ten goede zal komen aan het concurrentievermogen en het zoeken naar goede afzetmogelijkheden. Bovendien kan dit de aanzet geven voor een diversifiëring van de industrie van de Europese Unie in de richting van produkten als verse of gepasteuriseerde sappen, op welk gebied wij zeker beter kunnen concurreren dan de derde landen.
Ook positief zijn het verdwijnen van de minimumprijs en het versterken van de rol van de telersverenigingen. Het feit dat de telersverenigingen degenen zijn die contracten afsluiten met de industrie, met een bonificatieregeling voor meerjarige contracten, moet leiden tot een concentratie van het aanbod, een systeem dat voor satsumas overigens reeds bestaat.
Een laatste goed bericht is dat clementines in partjes worden opgenomen in de steunregeling voor de verwerking, iets dat door de producenten reeds geruime tijd werd geëist.
Maar het voorstel van de Commissie bevat ook een aantal aspecten die verbetering behoeven en te dien einde heeft de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling enkele amendementen goedgekeurd. Ten eerste gaan wij akkoord met de geleidelijke vermindering over 5 jaar van de steun voor de verwerking zodat deze komt te liggen op het niveau dat overeenkomt met de steunbedragen voor clementines in het seizoen 2000-2001. Maar wij vinden wel dat deze steunbedragen in verhouding moeten blijven met de ophoudvergoeding voor verse produkten, alleen maar om verwerking aantrekkelijker te maken dan het uit de markt nemen of vernietiging.
Ten tweede, voor wat de voorgestelde drempels betreft, met name voor kleine citrusvruchten - 265.000 ton - lijkt de door de Commissie voorgestelde drempel te laag te zijn - rekening gehouden met het feit dat het gemiddelde van de laatste vijf seizoenen in de buurt van de 264.000 ton lag -, en vandaar dat de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling het noodzakelijk heeft geacht om de drempel te verhogen tot 365.000 ton.
Het derde punt heeft betrekking op het feit dat er een zekere limiet moet worden bepaald voor de door de Commissie voorgestelde boetes. Wij accepteren - en zo is de huidige regeling - 1 % korting op de steun per 1 % overschrijding van de drempels, maar de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling stelt voor om de korting op de steun nooit meer te laten bedragen dan 20 %. Als dit cijfer wordt overschreden dan wordt de steunregeling naar onze mening onuitvoerbaar en anderzijds zou daarmee een regeling bevestigd worden die nu reeds bestaat om een limiet van 20 % te hanteren voor de boetes bij overschrijding van de drempels.
Tot slot wil ik nog opmerken dat de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling alle amendementen heeft overgenomen van de Begrotingscommissie betreffende de controlesystemen en de toepassing ervan en deze zijn dan ook in het verslag van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling betreffende dit onderwerp opgenomen.
Wij zijn van mening dat de Commissie deze amendementen moet overnemen omdat zij ons inziens de Commissietekst verbeteren en - gezien de risico's waaraan deze sector momenteel het hoofd moet bieden - de toekomst van de sector voor de verwerking van citrusvruchten veilig kan stellen. Enerzijds, de openstelling van de communautaire markt voor de invoer uit derde landen als gevolg van de GATT-overeenkomst en van de bilaterale akkoorden, en ten tweede, en dat is belangrijk, als gevolg van de onlangs goedgekeurde hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor verse groenten en fruit, wat de uit de markt genomen hoeveelheden en de hoogte van de financiering hiervan aanzienlijk heeft beperkt. Daarom vind ik dat de Commissie rekening moet houden met de inbreng van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling in deze sector.
Tot slot wil ik zeggen dat het aantrekkelijk maken van verwerking altijd te verkiezen is boven het uit de markt nemen of vernietigen van produkten en wij zijn het dan ook volkomen eens met de voorstellen van de Commissie.

Redondo Jiménez
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, dit is een debat waarin wij het, een aantal kleinigheden daargelaten die ik zo meteen uiteen zal zetten, eens zijn met het voorstel van de Commissie. In de sector citrusvruchten zijn er variëteiten waarvan overschotten geproduceerd worden. Hoewel de consumptie van verse produkten op de eerste plaats komt, worden die overschotten ofwel verwerkt ofwel worden ze uit de markt genomen.
Wij zijn van oordeel dat de steunregeling voldoende ruim en aantrekkelijk moet zijn om het uit de markt nemen te voorkomen. Vernietiging leidt tot schadelijke gevolgen op economisch niveau en voor het milieu en het doet het sociaal imago ook geen goed. Wij vinden dat de steunregeling voor verwerking gestimuleerd moet worden. Er ontstaat daardoor een toegevoegde waarde en het bevordert het op de markt brengen van nieuwe en concurrentiële produkten, zowel op de markt van de Europese Unie als op die van derde landen, zoals verse vruchtesappen, gepasteuriseerde sappen of clementines in partjes, wat door onze sector al vele jaren wordt geëist.
Zoals reeds is voorgesteld in ons amendement 10, verzoeken wij de Commissie om de drempels voor de verwerkte hoeveelheden te verhogen tot 190.000 ton voor sinaasappelen, 64.000 ton voor citroenen en 110.000 ton voor mandarijnen, clementines en satsunas. De Commissie zou niet zo krenterig mogen zijn bij het vaststellen van de prijs. Men heeft namelijk de prijs van clementines genomen, en dat is de laagste van allemaal. Ook betreuren wij het dat de steun in 5 jaar met 10 miljoen ecu wordt verminderd, tot het jaar 2001, hetgeen in andere sectoren niet het geval is. Wel zijn wij het eens met hetgeen is voorgesteld in verband met de communautaire ophoudvergoedingen en steunen wij het amendement van de rapporteur om deze communautaire ophoudvergoedingen aan te passen of te verhogen op basis van het niveau dat door de Raad is vastgesteld voor verse produkten.

Santini
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Kinnock heeft oprecht applaus gekregen voor dit voorstel en het is inderdaad onmiskenbaar dat het positieve aspecten bevat. Het gebeurt niet zo vaak dat wij het allemaal eens zijn over een doelgericht, objectief maar vooral belangrijk voorstel omdat het een grote stap vooruit is die voor deze sector erg belangrijk is. De rapporteur heeft deze aspecten op een uitstekende manier naar voren gebracht en om niet nog eens woordelijk te herhalen wat hij gezegd heeft en waar ook collega Redondo het over gehad heeft, zal ik hier alleen een aantal punten toelichten die van bijzonder belang zijn.
Ten eerste, de mogelijkheid om de communautaire steun rechtstreeks terecht te doen komen bij de produktie via de telersverenigingen. De agro-industriële verhoudingen zullen hierdoor versterkt worden via een verlaging van de arbeidskosten; en voorts de differentiatie van de steun in functie van het soort contract: een jaarcontract, een meerjarig contract of een contract met individuele producenten. Een ander belangrijk punt is de sterkere rol van de telersverenigingen, waarvan bepaald is dat zij degenen zijn die contracten afsluiten met de verwerkende industrie, en verder is het interessant dat de overgangsperiode van vijf jaar, waarna men overgaat tot een enkele steunregeling voor alle citrusvruchten, redelijk is. Bovendien dient nadruk te worden gelegd op de aanpassing van drempels voor de verwerking, met name voor sinaasappels, citroenen en kleine vruchten.
De hoogte van de steun, verdeeld in drie niveaus, is om een aantal redenen zelf ook deelbaar. De belangrijkste daarvan zijn: een referentieniveau voor contracten die afgesloten zijn door de telersverenigingen, een toeslag van 15 procent voor de meerjarige contracten die zijn afgesloten door deze organisaties en een vermindering van 10 procent voor de contracten die zijn afgesloten door individuele producenten. Er dient wel opgemerkt te worden dat om de verhouding in evenwicht te brengen met de produktiekosten van de derde landen, het geheel van de steun van het referentieniveau verhoogd moet worden tot minstens 80 % van de prijs voor het uit de markt halen van de verse produkten. Belangrijk is de doelstelling die de Commissie nastreeft, om de rol te versterken van de telersverenigingen, zoals reeds gezegd is, door hen rechtstreeks te betrekken bij de onderhandelingen, bij het afsluiten van contracten en vooral bij het betalen van de communautaire steun.
Het systeem - en ook dit punt dient benadrukt te worden, want anders krijgt het teveel weg van een lofzang - zou nog perfecter kunnen worden als men de lid-staten de taak zou geven om rechtstreeks te beslissen over de betalingsmodaliteiten.
Waar wij ons niet in kunnen vinden - en dat is dus iets wat niet positief is - is het voornemen van de Commissie om de komende vijf seizoenen de steun te verminderen.
Tot slot moet de communautaire drempel worden onderverdeeld in nationale drempels en bij overschrijding daarvan moet men overgaan tot compensaties tussen de lid-staten. In geval van overschotten zal het voldoende zijn om het mechanisme van de prijsstabilisatoren toe te passen, dat er is voor het normale uit de markt nemen van verse groenten en fruit.

Kinnock, Neil
Mijnheer de Voorzitter, zoals het Parlement weet, is het ontwerp voor de herziening van de communautaire steunregeling voor telers die citrusvruchten ter verwerking aanbieden de laatste fase van de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor de sector groenten en fruit. Zoals het Parlement ook wel zal weten, de Landbouwraad op 23 en 24 juli jongstleden een politiek akkoord heeft bereikt over de ontwerpen betreffende verse groenten en fruit en verwerkte produkten. Het Parlement buigt zich nu over twee ontwerp-verordeningen die de Commissie in mei jongstleden heeft voorgelegd als sluitstuk van de volledige hervorming van de sector.
Eén voorstel heeft betrekking op een nieuwe steunregeling voor producenten van bepaalde citrusvruchten, het tweede wijzigt het voorstel voor een verordening voor de sector groenten en fruit dienovereenkomstig. Deze beide voorstellen moeten door de Raad tegelijkertijd worden onderzocht.
Voordat het Parlement een besluit over de voorgestelde amendementen neemt, zou ik willen zeggen welk standpunt de Commissie tegenover deze amendementen inneemt. De eerste twee amendementen hebben betrekking op de inleidende overwegingen. De bedoeling ervan is algemene beginselen aan te geven, ten eerste betreffende de toezeggingen van de Raad van september 1993 inzake financiële solidariteit en communautaire preferentie, ten tweede betreffende de noodzaak dat de Europese verwerkende industrie zich op de vervaardiging van nieuwe produkten richt. De Commissie heeft twee opmerkingen op deze amendementen.
Eerst en vooral zal de definitieve tekst van de overwegingen pas worden opgesteld, als de laatste hand is gelegd aan de tekst van de verordeningen zelf. Het zou het best zijn dat er in dat stadium rekening wordt gehouden met de voorstellen in deze amendementen.
Anderzijds zal het Parlement echter ook weten dat in de overwegingen alleen maar rekening mag worden gehouden met wat juridisch nodig is. De Commissie is dan ook van oordeel dat de vermelding van beginselen of doelstellingen die juridisch niet noodzakelijk zijn, niet in overwegingen thuishoren.
In verband met de ontwerp-amendementen op de tekst van de verordening zelf heb ik het volgende te zeggen. Amendement 3 heeft betrekking op de automatische goedkeuring van steun, zoals aangegeven in de bijlage bij de huidige verordening, op het niveau van de communautaire ophoudvergoeding voor verse produkten. Een dergelijke wijziging van de in de verordening opgenomen regelingen lijkt overbodig, maar de Commissie zal niettemin proberen ervoor te zorgen dat er in het definitieve besluit van de Raad over de bedragen in de bijlage rekening wordt gehouden met het besluit dat de Raad op 23 en 24 juli jongstleden over de communautaire ophoudvergoeding heeft genomen.
Amendement 4, waarin wordt voorgesteld de drempel voor mandarijnen, clementines en satsuma's met 100.000 ton te verhogen, kan niet worden aanvaard, omdat het strijdig is met het bij de vaststelling van de drempel van andere citrusvruchten toegepaste beginsel, dat op de doorgaans verwerkte hoeveelheden is gebaseerd.
Amendement 5 heeft tot doel de korting op de steun in geval van overschrijding van de drempel te beperken. De Commisie kan dit niet aanvaarden, omdat elke beperking van de reductie van de steun de doeltreffendheid van het drempelsysteem schaadt en op de koop toe tot overschrijdingen van de begroting zou kunnen leiden.
Amendement 6 is al in het huidige voorstel vervat, aangezien de steun bij overschrijding van de drempel wordt gereduceerd en we bijgevolg altijd binnen de grenzen van de beschikbare kredieten zullen blijven. Voorts wordt gevraagd het Parlement op de hoogte te brengen van de uitvoeringsregelingen. Aan die wens wordt, zoals de leden zullen weten, al overeenkomstig de bestaande institutionele procedures voldaan.
De amendementen 7 en 8 zijn overbodig, omdat ze al in artikel 6 van het voorstel zijn vervat.
Tot slot geef ik uiting aan de wens van de Commissie dat deze hervorming de communautaire sector citrusvruchten in staat moge stellen de ontwikkeling van de markt het hoofd te bieden door een verdere toename van zijn creativiteit, doeltreffendheid en concurrentievermogen tot wederzijds voordeel van producenten, verwerkers, handelaren en, uiteraard, klanten. De beide voorstellen aan het Parlement aanbevelend, geef ik uiting aan mijn waardering voor het werk van de heer Salamanca en, natuurlijk, voor de inspanningen van de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling in haar geheel. Ik spreek ook mijn waardering uit voor mijn geachte collega de heer Fischler, die vanavond elders verplichtingen had, waardoor mij de grote eer te beurt is gevallen een bijdrage aan een landbouwdebat te kunnen leveren.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen te 11.00 uur plaats.
(De vergadering wordt te 23.05 uur gesloten)

