EU-beleid inzake Arctische aangelegenheden (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, betreffende het EU-beleid inzake Arctische aangelegenheden.
Catherine Ashton
hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben zeer blij dat ik hier met u kan discussiëren over wat naar mijn mening een opkomend Arctisch beleid in de Europese Unie is. Het is een ernstige kwestie van toenemend politiek belang en ik ben van mening dat we het als zodanig moeten behandelen.
In de nasleep van de onderhandelingen voor Kopenhagen besteden we terecht steeds meer aandacht aan dat deel van de wereld dat de meest tastbare gevolgen van de klimaatverandering ondervindt. Wetenschappelijk bewijs toont aan dat de ijskappen in de afgelopen tien jaar meer dan de helft van hun dikte hebben verloren.
Ook andere milieuveranderingen hebben een steeds groter wordend effect op de bevolking, de biodiversiteit en het landschap van de Arctische regio, zowel aan land als op zee. Net als andere internationale actoren worden we steeds actiever met betrekking tot Arctische kwesties. Zoals u weet heeft de Commissie in het najaar van 2008 haar mededeling over de Arctische regio gepubliceerd, die door de Raad werd verwelkomd, en in december 2009 zijn er uitgebreide conclusies over Arctische kwesties gepubliceerd.
Ik ben van mening dat dit een nieuwe stap is in het proces om geleidelijk een coherent, veelomvattend Arctisch beleid vast te stellen. Zoals u weet is de Commissie gevraagd om in juni 2011 een vervolgverslag op te stellen, en dat zal opnieuw een mogelijkheid zijn om het samen denken verder te ontwikkelen. Al dit werk wordt nu uitgevoerd, en daarom kijk ik er vandaag zo naar uit om de meningen van de leden van dit Parlement te horen.
In deze context is de Commissie dankbaar voor uw resolutie van oktober 2008 inzake Arctisch bestuur, die een goede impuls heeft gegeven aan de laatste fasen van het opstellen van de mededeling door de Commissie. We streven naar steun van het Parlement voor onze inspanningen om ervoor te zorgen dat de Europese Unie wordt erkend als een verantwoordelijke en gerespecteerde speler in de Arctische regio. Onze geografische positie en onze doorlopende programma's in de Arctische regio zijn ons uitgangspunt, maar we willen dit verder ontwikkelen.
Ik wil hier zeer kort drie hoofdgebieden voor ons werk noemen. Allereerst willen we bijdragen aan de bescherming van de Arctische regio, met inbegrip van de bevolking ervan. Het Arctisch ecosysteem is zeer fragiel en heeft daarom maximale bescherming en waarborgen nodig. Tegelijkertijd worden de hulpbronnen van de Arctische regio steeds toegankelijker als gevolg van de klimaatverandering. Dat biedt mogelijkheden, maar moet zeer voorzichtig worden aangepakt.
We willen waarborgen dat onze burgers en bedrijven eerlijk worden behandeld, met inbegrip van de gebieden vervoer en natuurlijke hulpbronnen, en dat moet zeer behoedzaam en zorgvuldig gebeuren met passende milieuwaarborgen. Beide doelstellingen kunnen en zouden moeten worden ontwikkeld door EU-instellingen en lidstaten samen, met name de drie Arctische lidstaten. Ze moeten allemaal nauw samen blijven werken met andere Arctische belanghebbenden.
Onze derde doelstelling is een bijdrage te leveren aan de robuuste en uitgebreide bestuurlijke regelingen om de vele uitdagingen aan te pakken waarvoor de Arctische regio staat. Hiertoe behoren de tenuitvoerlegging van bestaande overeenkomsten, kaders en regelingen, inclusief de Arctische Raad, en het volledig respecteren van het VN-zeerechtverdrag. Maar waar dit relevant is moeten we ook voorzichtig bekijken of en hoe we deze regelingen kunnen aanvullen en verder ontwikkelen.
Om geloofwaardig te zijn, moeten we erkennen dat de Arctische regio radicaal verschilt van de Antarctische regio gebied en deze erkenning zou de leidraad van ons responsbeleid moeten zijn. In tegenstelling tot de Antarctische regio, dat een uitgestrekt en onbewoond continent is, en wordt omgeven door een oceaan, is het Arctisch gebied een maritieme ruimte die wordt omgeven door land dat al duizenden jaren wordt bewoond en dat aan soevereine landen toebehoort. Daarom zouden voorstellen om het verdrag inzake Antarctica te kopiëren voor de Arctische regio onrealistisch zijn, en ze zouden waarschijnlijk ook schadelijk zijn voor de proactieve rol die we willen ontwikkelen.
Zoals u weet, is dit ook het standpunt van de Raad. We willen heel graag een nauwe samenwerking met het Europees Parlement handhaven bij het nastreven van onze gemeenschappelijk doelen om geleidelijk een EU-beleid vast te stellen, en we moeten samenwerken met de Arctische landen en de internationale gemeenschap om de meest doelmatige manier te vinden om de Arctische regio te behouden en te beschermen voor toekomstige generaties.
Michael Gahler
namens de PPE-Fractie. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vicevoorzitter, hartelijk dank dat u hier vandaag het debat over deze aangelegenheid heeft geopend, die mijns inziens een belangrijk onderwerp is. Degenen die vandaag aan dit debat deelnemen, zullen dat met mij eens zijn en ik verwacht dat wij vandaag ook een aanzienlijke consensus in het debat kunnen bereiken. Ik ben de rapporteur voor een verslag over deze aangelegenheid dat nog moet worden opgesteld, en ik verheug mij zeer op een nauwe samenwerking met alle betrokkenen.
U hebt een aantal trefwoorden genoemd. Bescherming van het milieu is zeer belangrijk. U hebt de plaatselijke bevolking, de rijkdommen onder de zeespiegel, maar ook de visserij genoemd. Een ander trefwoord was scheepvaart, de scheepvaartroutes die door de klimaatverandering ontstaan: de Noordwestpassage en de Noordoostpassage.
In de buurt van deze passages hebben we, naast onze drie Arctische lidstaten, uiteraard twee wereldspelers - de VS en Rusland - evenals een belangrijke partner, namelijk Canada. Deze landen zijn de onmiddellijk aangrenzende gebieden waarmee we het contact in het kader van dit beleid, dat we nu verder willen ontwikkelen, in elk geval moeten opbouwen en verbeteren.
Met name als het grondstoffen gaat, bestaat er potentieel voor samenwerking - als we dit niet op de juiste wijze aanpakken, bestaat er echter ook gevaar voor conflicten. De EU zal beslist niet haar vlag op de zeebodem planten, zoals Rusland heeft gedaan. Wij moeten echter de dialoog met deze betrokken partijen zoeken om zodoende op bssis van consensus die dingen te bereiken die belangrijk zijn voor de regio waar het gaat omde bescherming van het milieu, de exploitatie van rijkdommen en de rechten van de plaatselijke bevolking.
Liisa Jaakonsaari
Mijnheer de Voorzitter, enige tijd geleden zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, in een interview hoe zwaar haar baan is en dat je daarin van de ene naar de andere crisis gaat. Helaas blijft er dan weinig tijd over voor fundamentele uitdagingen voor de toekomst, zoals de ontwikkeling van de Arctische regio.
Barones Ashton, ik denk dat u nu al dezelfde pijnlijke ervaring heeft en daarom waarderen wij het enorm dat u zo vroeg al een debat over het Arctisch beleid opent en dat u komend weekend naar Lapland gaat, dat deel uitmaakt van de Arctische regio. U zult daar zeker belangrijke informatie krijgen.
De Arctische schatkist die zich opent, zit vol economische mogelijkheden, maar bevat ook veel risico's met betrekking tot het milieu, de veiligheid en het lot van inheemse volken. De opwarming van de aarde opent nieuwe zeeroutes en maakt het mogelijk olie- en gasreserves te winnen op een manier die zeer schadelijk is het voor het milieu. Onder andere het Swedish International Peace Research Institute (SIPRI) heeft al een document gepubliceerd over het Arctisch beleid van China, met de omineuze titel Ice-free Arctic. Daarom moet de Europese Unie beslist actie ondernemen en haar eigen Arctische beleid opstellen.
In de conclusies van de Commissie, die u ons presenteerde, is het zeer goed dat deze regio, met al haar olie, gas en mineralen, niet alleen als een nieuw Eldorado wordt gezien, maar dat er ook veel aandacht uitgaat naar de mensen die daar leven, en dat is zeer belangrijk. De Europese Unie moet constructieve gesprekken met de inheemse volken willen voeren en op die manier kan de Europese Unie een belangrijke rol spelen in het Arctisch beleid. Zo zijn bijvoorbeeld de beperkingen die het Parlement onlangs heeft opgelegd heel slecht gevallen bij de inheemse volken.Het is zeer belangrijk de positie van de Arctische Raad te versterken en daarom moeten wij nu meer invloed uitoefenen op vooral Canada en Rusland om de Europese Unie daarin een grotere rol te laten spelen. Arctisch onderzoek is een belangrijk terrein voor samenwerking. Bijvoorbeeld in de Universiteit van Lapland, waar u heen gaat, is de Arctische Universiteit ondergebracht en ik ben er zeker van dat als het Arctisch Informatiecentrum wordt opgericht, zoals de Commissie van plan is, Rovaniemi daarvoor een geschikte plaats is.
Ook de eigen structuren van de Europese Unie moeten worden versterkt. Het lijkt er helaas echter op dat in de Raad de Noordelijke IJszee wordt ondergesneeuwd door de zuidelijke en oostelijke dimensie en daarom moet het Arctische venster van de noordelijke dimensie nu worden geopend. Barones Ashton, de Commissie moet de rol van elk directoraat-generaal verduidelijken en een persoon aanwijzen die verantwoordelijk is voor Arctische zaken.
Diana Wallis
namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil tegen de hoge vertegenwoordiger zeggen: dank u zeer voor uw verklaring. Ik denk dat velen van ons in dit Parlement erg blij zijn met het feit dat u doorgaat met hetgeen door de Commissie is gestart en ook werd gevolgd door de verklaringen van het voorzitterschap in het afgelopen najaar.
U hebt de fragiele aard en het milieu van de Arctische regio onderstreept. Die fragiele aard is, zoals u erkent, een wereldwijde zorg, niet een zorg die alleen Europa aangaat, of zelfs alleen maar de landen in de Arctische regio.
De Arctische regio biedt ook een unieke mogelijkheid voor multinationale samenwerking. Het is ook voor ons als EU uniek om daar een positieve relatie met Rusland te hebben, via de Noordelijke Dimensie. Dat is iets waar we absoluut op moeten voortbouwen met onze andere partners.
Maar het moet een zinvolle samenwerking in de hele Arctische regio zijn, en het is zorgwekkend - en u hebt dit niet genoemd in uw verklaring - dat we een kern van vijf kuststaten uit de Arctische regio zien ontstaan die buiten de structuur van de Arctische Raad bij elkaar komen. Dit zou een zeer waardevolle samenwerking ernstig kunnen ondermijnen en moet met enige ernst tegemoet worden getreden.
Bovendien hebben wij - de EU - de status van waarnemer niet gekregen. We moeten nog wat onenigheden uit de weg ruimen en we moeten proberen om het vertrouwen te herstellen in hetgeen we willen bereiken in de Arctische regio.
Ik ben van mening dat de oorspronkelijke mededeling van de Commissie een verbazingwekkend document was, gezien de manier waarop het vele sectoroverschrijdende kwesties in een aantal DG's in de Commissie heeft samengebracht. Dit is een goede basis waarop we verder kunnen bouwen. We wachten allemaal met belangstelling op de manier waarop u dit beleid gaat coördineren, zult verdergaan in de nieuwe Commissie en in uw unieke rol waarin u twee petten op hebt. Maar dank u voor het begin.
Satu Hassi
Mijnheer de Voorzitter, in onze houding ten opzichte van de Arctische regio is de schizofrenie van onze cultuur merkbaar. Enerzijds zijn wij bezorgd. Het is duidelijk dat de klimaatverandering sneller plaatsvindt in de Arctische regio dan elders en deze regio is dan ook vergeleken met een kanarie in een mijn.
Sinds 1979 is de gemiddelde jaarlijkse ijskap in de Noordelijke IJszee afgenomen met ongeveer 1,5 miljoen vierkante meter, wat zo groot is als Frankrijk, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk samen. Dit smeltproces versnelt de klimaatverandering, omdat het de reflectie van de aarde, oftewel de albedo, vermindert. Het laat methaan vrij uit de toendra en kan dat ook doen met methaan uit de zeebodem. Methaan versnelt de klimaatverandering nog meer. Het smeltproces zorgt er ook voor dat giftige stoffen die zich jarenlang hebben opgehoopt in het milieu terechtkomen.
Terwijl wij bezorgd zijn, is er in de Arctische regio een ware jacht op de olie- en gasvoorraden begonnen. Landen strijden en onderhandelen over de verdeling van de zeebodem. Daarbij worden de inheemse volken veelal genegeerd.
De Europese Unie moet nu consequent duurzame ontwikkeling bevorderen. Zij zou de dollar- en eurotekens in de ogen van mensen moeten wegnemen en moeten steunen dat de Arctische regio wordt beschermd met een soortgelijke internationale overeenkomst als waarmee Antarctica wordt beschermd. Bovendien moet bij alle besluitvorming inzake deze regio rekening worden gehouden met de inheemse volken. Er zou in ieder geval een moratorium van vijftig jaar moeten komen op het winnen van fossiele grondstoffen in de regio.
Wij moeten beseffen dat de natuur in de regio teer en kwetsbaar is. Daar zijn bijvoorbeeld veel grotere problemen en risico's verbonden aan het boren naar olie dan elders. Ook in de zeevaart moet rekening worden gehouden met de enorme problemen en risico's in de regio. Het helpt niets als wij enkele mooie woorden over het milieu en de inheemse volken toevoegen aan besluiten die wij nemen en tegelijkertijd met concrete daden grote risico's lopen het milieu onherstelbaar te beschadigen en de rechten van de inheemse volken schenden.
Charles Tannock
namens de ECR-Fractie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, toen Denemarken in 1973 toetrad tot de EU, kreeg de EU een Arctische dimensie, door het Deense gebiedsdeel Groenland. In 1985 koos Groenland ervoor om de EU te verlaten, maar toen Zweden en Finland tien jaar later toetraden, werd het belang van de EU in het Arctisch gebied aanzienlijk groter.
Sinds die tijd is de EU een van de vele actoren geworden met een essentieel strategisch belang in de Arctische regio - in het milieu en in de natuurlijke hulpbronnen ervan. Als landen met grondgebied in de Arctische regio verdedigen de Verenigde Staten, Canada, Rusland, Noorwegen en IJsland allemaal hun belangen op vrijmoedige en krachtdadige wijze. De Europese Unie mag nu niet aarzelen om dit eveneens te doen en de Arctische Raad is naar mijn mening het beste platform om dit te doen. De ad-hocstatus van waarnemer die de Europese Unie in de Arctische Raad heeft, is onvoldoende voor dit doel. Ik hoop dat de hoge vertegenwoordiger blijft aandringen op een status als permanente waarnemer voor de EU tijdens de volgende bijeenkomst van ministers in Griekenland in april volgend jaar.
Het is jammer dat Canada de EU blokkeert als vergelding voor het verbod op zeehondenproducten van de EU, en ik hoop dat uiteindelijk het gezond verstand zal zegevieren. Deze benadering heeft weinig zin, gezien het feit dat zes EU-lidstaten, waaronder het Verenigd Koninkrijk - mijn eigen lidstaat - permanente waarnemers zijn. Niettemin is de coördinatie tussen Denemarken, Zweden en Finland betreffende de Arctische Raad voorbeeldig geweest, en deze heeft als platform gediend voor de verspreiding van de bredere belangen van de EU in de regio.
De bijdragen van onze bondgenoot, Noorwegen, en van IJsland, dat het EU-lidmaatschap ambieert, hebben de Europese deelname aan het Arctisch Forum verder op weg geholpen. Dit is essentieel omdat Rusland weinig twijfel heeft laten bestaan over zijn eigen plannen met de Arctische regio, door het vermaarde planten van de Russische vlag op de zeebodem van de Noordpool in 2007. We hebben tot onze schade ondervonden dat Rusland soms zijn eigen wetboek volgt bij internationale kwesties. Alleen door een verenigd front van andere leden en de waarnemers in de Arctische Raad, samenwerkend via het beleid voor de Noordelijke Dimensie van de EU, kan het Kremlin onder controle worden gehouden. We kunnen niet toestaan dat de Arctische regio het nieuwe strijdperk wordt voor de expansionistische neigingen van Rusland.
Søren Bo Søndergaard
namens de GUE/NGL-Fractie. - (DA) Mijnheer de Voorzitter, er zijn vele goede redenen om vandaag over Arctica te debatteren en een aantal van deze redenen zijn reeds genoemd. Er is de kwestie van de klimaatverandering, gezien het feit dat de Arctische regio gebied hard wordt getroffen door de opwarming van de aarde. Er is de kwestie van de natuurlijke hulpbronnen, gezien het feit dat de Arctische regio enorme rijkdommen herbergt. Ook is er de kwestie van de openstelling van de noordelijke zeeroute, wat geheel nieuwe vervoerspatronen met zich mee zou brengen. De cruciale vraag voor mijn fractie is echter vanuit welk gezichtspunt we over Arctica discussiëren. Is ons uitgangspunt alle voordelen die de EU in engere zin uit de Arctische regio kan halen? Of is ons uitgangspunt de vraag hoe de ontwikkeling van het Arctisch gebied van nut kan zijn voor de wereldwijde gemeenschap, waarbij we niet te vergeten ook het zelfbeschikkingsrecht van de Arctische volken volledig respecteren?
Een doorslaggevende test voor deze vraag is ons standpunt ten opzichte van de vraag of we eraan bij moeten dragen dat Arctica een gebied wordt waar een nieuwe wapenwedloop tot bloei kan komen - wat dit betreft heeft Rusland een actieve rol gespeeld en andere landen zijn gevolgd - of dat Arctica, zoals de Zuidpool, een gedemilitariseerd gebied moet worden. Natuurlijke zijn er verschillen tussen de Noordpool en de Zuidpool, tussen Arctica en Antarctica. Niettemin is het interessant dat we erin geslaagd zijn om een verdrag over Antarctica tot stand te brengen, waarin we militaire aanwezigheid hebben uitgesloten en bepaald hebben dat het gebied alleen voor vreedzame doeleinden mag worden gebruikt. Een belangrijke vraag voor de Commissie is derhalve of de Commissie zich zal inspannen om van Arctica een gedemilitariseerd gebied te maken en zo ja, welke concrete initiatieven de Commissie denkt te treffen om dit doel te bereiken.
Timo Soini
Mijnheer de Voorzitter, de Arctische zaak is belangrijk en wordt nu ook door ons behandeld. Wij in Finland kennen de Arctische omstandigheden, want wij wonen daar. Als barones Ashton naar Lapland gaat, dan ontmoet zij daar veel mensen die ten noorden van de poolcirkel wonen en werken. Als ik daar op zondag zelf heen ga, dan tref ik daar veel mensen die vooral bezorgd zijn over hun werk en inkomen, want in een echte democratie kunnen mensen zelf bepalen waar zij willen wonen. Zij kunnen ook in de Arctische regio wonen als zij dat willen.
Vanuit het oogpunt van financiën en onderzoek is de Universiteit van Lapland in Rovaniemi de beste plaats dit onderzoek uit te voeren. Diana Wallis heeft zich hierover positief uitgelaten in de Finse krant Kaleva en nu ik mij een keer kan aansluiten bij een liberale mening, doe ik dat graag.
In het belang van de toekomst moeten wij met drie zaken rekening houden: natuur, dieren en mensen. Als deze drie in harmonie kunnen samenleven in alle Arctische gebieden, dan bereiken wij een duurzaam Arctisch beleid en kunnen wij ook de logistiek en economie daar benutten, maar alleen door de natuur, de mensen en de dieren te respecteren.
Diane Dodds
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik maak graag van de gelegenheid gebruik om vandaag aan dit debat deel te nemen, en ik wil het over een zeer specifieke kwestie hebben waarover al is gesproken door enkele collega's waar ik naar heb geluisterd.
Ongetwijfeld zijn de leefomstandigheden in de prachtige Arctische regio zwaar, maar er bestaat ook geen enkele twijfel over het feit dat het gebied met nieuwe technologieën en vooruitgang uiteindelijk zal worden geopend voor een grotere exploitatie van zijn natuurlijke hulpbronnen, en de visserij is hiervan een uitstekend voorbeeld.
In de mededeling van de Commissie uit 2008 wordt de huidige omvang van de visserij onderzocht, evenals de mogelijkheid dat er nieuwe gebieden kunnen worden geopend. Inderdaad moet hier enige systematische benadering voor komen. Duurzaam vissen beschermt de visstand en biedt de visserijgemeenschap een toekomst. In hetzelfde document wordt ook zeer terecht melding gedaan van de noodzaak om inheemse volkeren en lokale bevolkingsgroepen te beschermen, waarbij het statistische gegeven wordt gebruikt dat ongeveer een derde van de vier miljoen mensen die in het gebied wonen, inheems zijn - wederom een zeer prijzenswaardige doelstelling. Maar - en hier wil ik de Commissie waarschuwen - ik zie nog steeds het bewijs, in beide documenten, dat de Commissie niet haar les heeft geleerd uit de ramp van het gemeenschappelijk visserijbeleid, dat in Noord-Ierland verantwoordelijk is geweest voor de vernietiging van de visserijsector.
De top-downbenadering van het altijd beheren en vaststellen van beleidsdoelen en -methoden vanuit Brussel is een rampzalige mislukking geweest, en toch kan uit het document uit 2008 en uit de Raad voor Buitenlandse zaken van december 2009 worden geconcludeerd dat de EU dezelfde benadering zal gebruiken in de Arctische regio. Ik dring er bij de hoge vertegenwoordiger op aan, omdat zij blijft onderzoeken hoe het beleid in dit gebied kan worden gecoördineerd, om deze specifieke kwestie in gedachten te houden.
Jarosław Leszek Wałęsa
(PL) Mijnheer de Voorzitter, samen met de ontwikkeling van de moderne wereld begint het beleid inzake Arctische aangelegenheden, dat lange tijd met extreme klimaatomstandigheden, ijsberen en onmetelijke ijsvlakten werd geassocieerd, een nieuwe dimensie te krijgen. De ontwikkeling van de internationale handel en de toegenomen vraag naar natuurlijke hulpbronnen heeft tot meer belangstelling voor deze regio geleid. Door het snelle smelten van het noordpoolijs zijn er nieuwe mogelijkheden ontstaan voor de exploitatie van het gebied. De Arctische regioverandert van een buitenpost in een regio die in het middelpunt van de belangstelling staat van landen die op zoek zijn naar nieuwe zeeroutes, onuitputtelijke natuurlijke rijkdommen en visbestanden. Dit is echter niets nieuws.
De centrale vraag luidt als volgt: Hoe moet de Unie reageren op de nerveuze maatregelen die al geruime tijd door Rusland, de Verenigde Staten, Canada en Noorwegen worden getroffen ter voorbereiding van een soort invasie in de Arctische regio? Er moet in de eerste plaats een oplossing worden gevonden voor de niet-gereguleerde juridische status van het Arctische gebied. Het tot dusver gevoerde beleid op basis van diplomatieke middelen zou aan de basis moeten liggen van een internationale overeenkomst die een eerlijke verdeling van potentiële territoriale aanwinsten garandeert. Door het ontbreken van wettelijke regelgeving kan de regio verworden tot een bron van conflicten met een globaal karakter. Er is bijgevolg behoefte aan een systematisch en gecoördineerd optreden dat een antwoord kan bieden op de uitdagingen die in een snel tempo de kop opsteken. Onderzoeksinfrastructuur, de ontwikkeling van een veelzijdig beheer van het Arctische gebied op basis van het VN-verdrag en de betrokkenheid van de lokale bevolking van het noordpoolgebied zijn slechts enkele elementen die onderdeel moeten zijn van de toekomstige EU-strategie voor het Arctische gebied. Deze strategie dient gericht te zijn op het behoud van het evenwicht tussen de bescherming van het milieu enerzijds en een duurzaam gebruik van de natuurlijke hulpbronnen anderzijds.
Kriton Arsenis
(EL) Welkom hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken!
De Arctische regio is de plek op aarde waar de klimaatverandering het duidelijkst te zien is. De opwarming van de aarde heeft er geleid tot een aanzienlijke daling van de ijsmassa. Een mijlpaal in die ontwikkeling was het jaar 2007, waarbij een vermindering van het ijs van 34% werd opgetekend ten opzicht van de periode 1970-2000.
Het smelten van het ijs van de Arctische regio heeft echter zeer vele en dramatische gevolgen, het veroorzaakt een versnelling van de klimaatverandering. Tot vandaag weerkaatste het witte ijsoppervlak van de Arctische regio 80 procent van de zonnestralen die op dat gebied vielen. Dat beïnvloedt zowel de temperatuur van de hele wereld als de plaatselijke temperatuur. Die weerkaatsing wordt echter steeds kleiner, waardoor de temperatuur van de aarde stijgt, maar ook een uitgestrekt gebied rond de pool warmer wordt. Het gaat daarbij om een zone van 1500 meter in Canada, Rusland en Alaska. In 2007 werd meer bepaald een temperatuursstijging van 2° opgetekend in de periode van augustus tot oktober.
Het smelten van het ijs veroorzaakt onvoorspelbare veranderingen van zeestromingen. Het heeft een negatieve invloed op de ecosystemen, de visvangst, maar vermindert ook de absorptiecapaciteit van kooldioxide in de zee, omdat het plankton en andere organismen erdoor worden beïnvloed. Ook gaat het peil van de zeespiegel erdoor omhoog.
Om die reden, hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken, zijn de Europese burgers droevig gestemd over de veelbesproken deelname van de Europese Unie in de escalerende concurrentie om op de geopolitieke scène profijt te halen uit deze milieuramp in de Arctische regio.
De rol van de Europese Unie zou niet moeten zijn als overwinnaar te voorschijn te komen uit die internationale geopolitieke wedloop voor ruwe olie en zeeroutes in de Arctische regio. Onze rol zou moeten zijn het respect voor onze beginselen zeker te stellen: het respect voor de ecologische integriteit van die streek, het zegevieren van algemene beginselen zoals internationale samenwerking, respect voor de instellingen van de VN, wat er ook moge geworden van de Arctische regio ten gevolge van de enorme vernieling van het milieu die zich daar voltrekt.
Pat the Cope Gallagher
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om barones Ashton het beste te wensen tijdens haar ambtstermijn, en ik ben blij met haar inzet om de nauwe samenwerking met het Parlement te handhaven bij de ontwikkeling van wat zij een coherenter EU-beleid inzake de Arctische regio.
De Europese Unie moet natuurlijk een centrale rol spelen in het Arctisch beleid. Twee Arctische landen, IJsland en Noorwegen, zijn leden van de EER. EU-beleid op gebieden als milieu, klimaatverandering, energie, onderzoek, vervoer en visserij is rechtstreeks van invloed in de Arctische regio.
In mijn hoedanigheid als voorzitter van de delegatie van het Parlement naar Zwitserland, IJsland, Noorwegen en de EER, ben ik dan ook de vertegenwoordiger van het Parlement bij de permanente commissie van parlementariërs van Arctische landen.
In deze hoedanigheid wil ik het Parlement informeren dat het Parlement in Brussel in september van dit jaar gastheer zal zijn van de tweejaarlijkse bijeenkomst van de parlementariërs van Arctische landen.
(GA) Volgende week zal in Washington een voorbereidende vergadering worden gehouden, gevolgd door andere in Oslo op een datum die dichter bij die van de vergadering ligt. Ik denk dat het voor het Europees Parlement en zelfs de Europese Unie van cruciaal belang zal zijn om als gastheer op te treden.
De Voorzitter
Het spijt mij zeer, maar tijdens het laatste deel van uw toespraak was er geen vertolking beschikbaar.
Pat the Cope Gallagher
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ongetwijfeld heeft iedereen in het Parlement begrepen wat ik heb gezegd!
Ik zei tot slot dat wij gastheer zouden zijn van de bijeenkomst, en ik hoop dat u, als het u dan schikt natuurlijk, barones Ashton, mijn uitnodiging zult overwegen om een gedeelte van de bijeenkomst bij te wonen. Het is naar mijn mening een ideale basis om een groter begrip voor de betreffende kwesties te ontwikkelen, en het stelt parlementariërs in dit hele uitgebreide gebied in staat om banden te smeden en te versterken.
Reinhard Bütikofer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij met dit debat en het doet mij deugd dat barones Ashton hieraan deelneemt. U gaf aan dat het hierbij om de bescherming van de regio en de plaatselijke bevolking gaat. Dat is zonder meer waar. Met name voor de inheemse volkeren gaat het echter om meer dan bescherming alleen die wij van buitenaf bieden; het gaat om respect voor hun zelfbeschikkingrecht. Dat moet een heel wezenlijk beginsel binnen het Arctisch beleid zijn.
Wat betreft de bescherming van de natuur in deze regio wil ik erop wijzen dat hier uiteraard bijzonder veel kwetsbare gebieden zijn. Ik ben me ervan bewust dat velen van u die aan dit debat deelnemen het idee van een moratorium van de hand wijzen. Wellicht speelde dat ook wel door uw hoofd, barones Ashton, toen u opmerkte dat "de Arctische regio compleet anders is dan Antarctica", maar zelfs als u een moratorium afwijst, moet de vraag beantwoord worden - en wel in praktische en niet alleen lyrische zin - hoe de bijzonder kwetsbare gebieden in deze regio op doeltreffende wijze kunnen worden beschermd volgens het voorzorgsbeginsel. Wij mogen niet toestaan dat we uiteindelijk een punt bereiken waarop we allemaal schreeuwen om gas en vis en daar alle voorzorgsbeginselen uit kortzichtige economische belangen voor opzij zetten.
Tot slot wil ik inhaken op de woorden van de heer Gahler. Mijnheer Gahler, u sprak van het potentieel tot conflicten. Dat is ongetwijfeld waar. Wij kunnen nu ook al zien dat deze discussies internationaal niet alleen worden gekenmerkt door de wil om een gemeenschappelijk uitgangspunt te vinden, want anders zouden Canada en Rusland bijvoorbeeld nooit een poging hebben gedaan om de status van waarnemer voor de EU in de Arctische Raad tegen te houden. Nu is de Arctische Raad zelf een soft law-organisatie zonder vast budget en zonder vaste medewerkers. Dat is onvoldoende voor een governance-structuur. Als wij echter over nieuwe governance-structuren nadenken - en ik heb begrepen dat dit uw standpunt was, hoge vertegenwoordiger - dan moeten wij ervoor zorgen dat wij andere organisaties daarbij betrekken en erkennen dat deze organisaties daarbij betrokken willen worden.
Anna Rosbach
(DA) Mevrouw de Voorzitter, ik merk dat zowel de Commissie als de hoge vertegenwoordiger van mening is dat de EU een beleid inzake Arctische aangelegenheden moet vaststellen. Ik heb uiteraard sympathie voor het idee om het milieu in het Arctisch gebied te beschermen en als Deense ben ik mij zeer bewust van de geopolitieke situatie. Ook ben ik bekend met de problemen van de lokale bevolking en we moeten hun manier van leven natuurlijk eerbiedigen. Dit gezegd hebbende ben ik in feite van mening dat de EU geen beleid inzake dit gebied zou moeten hebben en ook dat de EU geen bestuursrol in het Arctisch gebied op zich zou moeten nemen. Ik ben van mening dat dit noch voor de Unie noch voor de Arctische regiozinvol zou zijn.
Daarentegen ben ik van mening dat dit aan de landen moet worden overgelaten die direct bij het gebied betrokken zijn. Het kan en mag niet de taak van de EU zijn om voor alle gebieden een beleid te hebben, en al helemaal niet in het Arctisch gebied, waarmee we traditioneel goed samenwerken en waar slechts twee (en niet drie, zoals werd gezegd) van de betrokken landen lidstaten van de EU zijn. De Verenigde Staten, Canada, Groenland en Rusland hebben geen van alle de wens geuit om toe te treden tot de EU. Men zou haast vermoeden dat de plotselinge belangstelling voor het gebied uitsluitend draait om de mogelijkheid van toegang tot de eventuele grondstoffen in plaats van om iets anders. Met andere woorden, het beste beleid inzake Arctische aangelegenheden zou zijn dat de EU er alleen vanaf de zijlijn bij betrokken is.
Nick Griffin
(EN) Mevrouw de Voorzitter, er bestaat een Engelse sage over koning Knut, die door de vloed te bevelen om weg te blijven en niet zijn voeten nat te spoelen, zijn hovelingen bewees dat zelfs koningen niet aan de realiteit kunnen ontkomen. Door dit te doen werd hij een synoniem voor arrogante dwaasheid.
Koning Knut leeft voort in de Raad van de Europese Unie, die zijn conclusie over Arctische zaken begint en eindigt met het vermeende belang van de opwarming van de aarde. Dit is een weigering om de wetenschappelijke realiteit te aanvaarden. Volgens het nationale centrum voor sneeuw- en ijsgegevens van de Verenigde Staten is het Arctisch zomerijs sinds 2007 met 409 000 vierkante mijl, ofwel 26 procent aangegroeid. Dit is precies wat er werd voorspeld door wetenschappers die zich ervan bewust waren dat de eerdere afname van het zomerijs, ten onrechte gebruikt als bewijs voor de opwarming van de aarde, in feite niets meer was dan een momentopname van een eeuwenoude natuurlijke, cyclische puls van groei, krimp en groei.
Het Arctisch zomerijs zal dus niet vanaf 2013 verdwijnen en de ijsberen zijn niet verdronken, en zullen niet verdrinken vanwege de opwarming van de aarde. Maar miljoenen hardwerkende stemmers verdrinken in een zee van schuld en belastingen en zij worden zeer ongeduldig over het feit dat de politieke klasse het bedrog over de opwarming van de aarde gebruikt om ondemocratisch internationaal bestuur en zogenaamde groene belastingen op te leggen.
De VN heeft nu een herziening van de onbetrouwbare dossiers en vervalste statistieken van het IPCC aangekondigd. Namens de belastingbetalers van Groot-Brittannië vraag ik dit Parlement om hetzelfde te doen en te stoppen met geld verspillen aan de duurste grote leugen in de geschiedenis van de mens.
Anna Ibrisagic
(SV) Mevrouw de Voorzitter, de Arctische regio is een uniek gebied dat, door het smelten van het ijs en de nieuwe mogelijkheden die dat met zich meebrengt, steeds vaker het onderwerp van debatten vormt. Dat is een goede zaak want we zouden niet alleen meer moeten bespreken wat het smelten van het ijs betekent voor het benutten van de natuurlijke hulpbronnen die plotseling toegankelijk worden, maar ook welke verantwoordelijkheden dat met zich meebrengt en hoe we de Arctische regio het best in stand kunnen houden en de toekomstige gevolgen kunnen beoordelen van onze aanwezigheid en activiteiten in dat gevoelige natuurgebied.
Voor we een besluit nemen over het gemeenschappelijk EU-beleid ten aanzien van de Arctische regio, zouden we echter meer tijd moeten besteden aan het evalueren van de huidige toestand van het Arctisch ecosysteem, want anders wordt het moeilijk om adequate maatregelen te nemen. Denken dat we alle natuurlijke hulpbronnen daar gewoon kunnen laten liggen, is volgens mij naïef en onrealistisch. In plaats daarvan moeten wij ons erop toespitsen om te verzekeren dat de winning van de hulpbronnen, het transport, het toerisme en andere economische activiteiten op een optimale manier gebeuren zodat de natuur beschermd en in stand gehouden wordt. Dat moet natuurlijk in overleg en samenwerking met de lokale bevolking gebeuren en met de feitelijke situatie en de huidige omstandigheden als uitgangspunt.
Het verslag van de Commissie over de Arctische regio is een goede eerste stap in de richting van een coherent Arctisch beleid. Tijdens het Zweedse voorzitterschap steunde Zweden het besluit van de Commissie om de status van permanente waarnemer in de Arctische Raad aan te vragen. Ik ben echter van mening dat in het verslag van de Commissie en het debat tot dusver te veel aandacht is geschonken aan het water en te weinig aan de gebieden op het land. Bepaalde landen, zoals Zweden en Finland, doen op aanzienlijke schaal aan rendierhouderij, mijnbouw en land- en bosbouw in de Arctische regio, en het is erg belangrijk dat daar rekening mee wordt gehouden.
Een andere dimensie van het debat die vaak onvermeld blijft maar niet genoeg benadrukt kan worden, zijn de strategische doelen en geostrategische belangen van de EU in de Arctische regio en de gevolgen die de veranderde omstandigheden in de regio kunnen hebben voor de internationale stabiliteit.
Sommige lidstaten van de EU liggen in het Arctische gebied. Andere delen van het gebied vormen het onmiddellijke nabuurschap van de EU in het Noorden. Het zou daarom niet moeilijk mogen zijn om de gemeenschappelijke strategische doelen in te vullen en daar de steun van alle lidstaten voor te krijgen. Gezien de toenemende concurrentie tussen de verschillende landen en een aantal onopgeloste conflicten, heeft de EU er alle belang bij om te verzekeren dat er met betrekking tot veiligheid in de Arctische regio geen spanningen ontstaan.
Zigmantas Balčytis
(LT) Vandaag bespreken we een zeer belangrijke kwestie. Door de klimaatverandering verandert de situatie in de Arctische regio fundamenteel. Een van de gevolgen van de opwarming van de aarde is dat in het Arctisch gebied nieuwe zeeroutes bevaarbaar zijn geworden, waardoor het mogelijk is om olie, gas en andere natuurlijke hulpbronnen te vervoeren, maar tezelfdertijd wordt het gebied erg kwetsbaar ten gevolge van milieuproblemen en de verdeling van de hulpbronnen tussen landen, wat negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor de internationale stabiliteit en Europese veiligheidsbelangen. Wanneer wij de gevolgen van het milieu en de klimaatverandering voor deze regio bespreken, moeten het beperken van de negatieve gevolgen van de klimaatverandering en het helpen van de regio om zich aan onvermijdbare verandering aan te passen één van de belangrijkste doelen zijn. Tot dusver is geen enkele regeling toegepast op het Arctisch gebied. Het Europees Parlement heeft bij meer dan een gelegenheid het belang onderstreept van het bestuur van het Arctisch gebied. Ik denk dat, nu de situatie veranderd is, we geleidelijk een autonoom EU-beleid moeten beginnen op te stellen en dat de Europese Commissie op haar beurt een actieve rol zou moeten spelen in deze kwestie. De situatie in dit gebied heeft al heel lang tot spanning geleid tussen de landen van het Arctisch gebied en die spanning zal nog toenemen nu het gebied steeds toegankelijker wordt. Ik denk dat de Europese Unie een uitgebreide dialoog met de andere landen op gang moet brengen waardoor de deur op een kier zou worden gezet voor nieuwe samenwerkingsmogelijkheden. Ik denk ook dat het tijd is om te gaan nadenken over een internationaal verdrag voor het bestuur van deze regio.
Kristiina Ojuland
- (ET) Mevrouw de Voorzitter, barones Ashton, net als met de grote veranderingen in het natuurlijk milieu, moeten wij ook rekening houden met het feit dat het versneld smelten van de Noordelijke IJszee de mogelijkheid heeft geopend tot een strijd om nieuwe natuurlijke hulpbronnen. Dat kan echter een potentieel veiligheidsgevaar vormen in de betrekkingen tussen de Europese Unie en derde landen. Daarom wil ik uw aandacht vestigen op het gedrag van Rusland, dat niets te maken heeft met visserij, toerisme of vindplaatsen van mineralen, maar wel met de laatste onontgonnen gas- en olievoorraden.
Ondanks het uit de Arctische strategie van de Europese Commissie afkomstige idee om nauw samen te werken met de buurlanden over vraagstukken met betrekking tot nieuwe territoria, heeft Rusland sinds de millenniumwisseling geen enkele bereidheid getoond om op onze wensen in te gaan. Vorig jaar zond de Russische nationale veiligheidsstrategie de dreigende boodschap naar het westen uit dat Rusland zo nodig bereid is militair geweld te gebruiken om nieuwe hulpbronnen in de Arctische regio te verkrijgen. Ik denk dat wij doelbewust beleid richting Rusland moeten voeren om een wedstrijd te voorkomen.
Indrek Tarand
- (ET) Mevrouw de Voorzitter, barones Ashton, ik wil u bedanken voor het feit dat u zich meteen aan het begin van uw drukke termijn met dit zeer belangrijke onderwerp bezighoudt. De Arctische regio is naar mijn mening het allerbelangrijkst. U zei zeer treffend dat Arctica niet hetzelfde is als Antarctica en dat het onrealistisch is om de overeenkomst over Antarctica te kopiëren voor de Noordelijke IJszee.
Ik denk dat als er één instantie in de wereld is die zich in moet zetten voor idealisme, dat beslist de Europese Commissie moet zijn. En waarom zou de Europese Commissie niet het idealistische voorstel aan haar partners doen dat wij, voor wij een nieuwe gold rush in de Noordelijke IJszee beginnen, ons enkele decennia aan een moratorium houden en geen proces beginnen dat de mogelijkheid schept van een wapenwedloop en andere bedreigingen?
Ik wil enkele woorden wijden aan de rechten van de inheemse volken in de Arctische regio. Naar mijn mening moet in de dialoog tussen de Europese Unie en Rusland over mensenrechten de vraag worden gesteld of de inheemse Arctische volken in de Russische Federatie voldoende worden betrokken bij het werk van de Arctische Raad. Ja, Antarctica is geen Arctica, maar de vele stappen die tijdens de Koude Oorlog voor een oplossing zorgden in het zuiden, zouden voor regelingen in het noorden niet zomaar mogen worden herhaald om de eenvoudige reden dat er in de Commissie geen idealisme bestaat.
Ik kom uit het land van waaruit Zuidpoolreiziger Bellingshausen vertrok. Hij ging en ontdekte dingen, omdat hij een idealist was. Ik wens u ook idealisme in uw werk.
William
(EN) Mevrouw de Voorzitter, de Europese Unie wil een veelomvattend Arctisch beleid. Dit voorstel is volstrekt bizar. Cyprus en Griekenland hebben bijvoorbeeld historische culturen, maar kijk naar de geografie. Het is echt nogal moeilijk te begrijpen waarom een land aan de Egeïsche Zee wil dat er een EU-beleid inzake de Arctische regio komt.
Maar een EU-beleid voor de Arctische regio is wellicht niet zo bizar als de benoeming van de hoogst ongekwalificeerde barones Ashton, de Sarah Palin van het Links van voormalige studenten, als hoge vertegenwoordiger. Tijdens de hoorzittingen werd duidelijk dat de hoge vertegenwoordiger niets heeft vergeten en niets heeft geleerd. En overigens...
(Spreker wordt door de Voorzitter onderbroken)
De Voorzitter
Het spijt me, maar dergelijke persoonlijke opmerkingen horen niet thuis in het Parlement.
(Een interruptie uit de zaal)
Uw spreektijd is verstreken. Dergelijke persoonlijke opmerkingen worden niet getolereerd.
(Een interruptie uit de zaal)
We gaan nu verder met de volgende spreker.
Sari Essayah
- (FI) Mevrouw de Voorzitter, laten we teruggaan naar de kern van de zaak. Zoals veel van onze collega's hier hebben gezegd, is de wedloop om de natuurlijke hulpbronnen en het beheer van de Arctische regio in volle gang.
De Arctische regio heeft echter een alomvattende benadering nodig, zoals de hoge vertegenwoordiger hier al zei. Daarin moet rekening worden gehouden met de uiterst kwetsbare Arctische natuur, de langetermijneffecten van het smeltende ijs en bovenal de rechten van de inheemse volken in de regio en de andere volken die daar leven.
Tot nu toe waren het VN-Verdrag inzake het recht van de zee en de VN-visbestandenovereenkomst toereikend om het ontrekken van natuurlijke hulpbronnen aan het Arctische zeegebied en de zeebodem te reguleren. De Arctische Raad richt zich op samenwerking op het gebied van milieu en onderzoek, maar met de overeenkomsten betreffende het gebruik van natuurlijke hulpbronnen is een toenemende behoefte ontstaan om internationale beheerstrategieën te ontwikkelen en daarbij kan ook de Europese Unie een rol spelen. Bovendien is voor het Arctisch beleid van de Europese Unie een eigen strategie en gemeenschappelijke coördinatie nodig.
Een goede manier voor de Europese Unie om deel te nemen aan activiteiten in de Arctische regio is de oprichting van een Arctisch Centrum. De eerste keer werd deze behoefte aan een Arctisch Informatiecentrum van de Europese Unie al in het najaar van 2008 genoemd in de mededeling van de Commissie over de Europese Unie en de Arctische regio. De Commissie begon op verzoek van de Raad de mogelijkheid te onderzoeken van het oprichten van een dergelijk centrum in de Europese Unie.
Het Arctisch Centrum van de Universiteit van Lapland in Rovaniemi, op de poolcirkel in Finland, heeft aangegeven als Arctisch Informatiecentrum van de Europese Unie te willen fungeren. Finland heeft geen territoriale eisen met betrekking tot natuurlijke hulpbronnen en daarom is dat land als neutrale actor geschikt om het centrum te leiden, zoals ook mevrouw Wallis heeft gepropageerd.
Ik wil daarom hoge vertegenwoordiger Ashton aansporen een besluit te nemen over de vorm, locatie en taken van het Arctisch Centrum van de Europese Unie en op die manier het profiel van de Europese Unie in het Arctisch beleid te verhogen. Ik wens u een goede reis naar Lapland.
Herbert Reul
(DE) Mevrouw de Voorzitter, in verband met het debat over klimaatverandering is er nu een intensiever debat over de Arctische regio als scheepvaartroute met de mogelijkheid om handelsroutes wellicht korter te maken en zodoende het brandstofverbruik te verminderen - dat is immers ook een kant van de medaille - waarbij eveneens wordt gekeken naar de vraag of en in welke vorm rijkdommen van olie tot gas aanwezig en beschikbaar zijn en hoe deze kunnen worden geëxploiteerd. Ook visserij is ter sprake gekomen. Uiteraard had en heeft dit debat nog steeds een zeer symbolische waarde, die duidelijk werd toen Rusland zijn vlag op de zeebodem geplant heeft - "gehesen” is in dit verband niet echt het juiste woord. Ook de andere landen beginnen hun aanspraken nu sterker uit te spreken. In die zin ben ik de hoge vertegenwoordiger bijzonder dankbaar dat ze dit onderwerp oppakt en hier prioriteit aan geeft.
Mijns inziens is hetgeen tot dusver is besproken in het Europees Parlement maar ook in de Commissie, zoals in haar voorstel van 2008, waar eveneens naar is verwezen, veel te defensief. Deze kwestie moet naar mijn mening offensief worden benaderd en wel in beide opzichten. Dat wil zeggen zowel wat betreft de kwestie die vele leden hier ter sprake hebben gebracht, namelijk bescherming van het milieu en van de lokale bevolking, als wat betreft het feit dat we heel voorzichtig moeten gaan kijken of er in dit opzicht wellicht ook kansen zijn waar we eerlijk over moeten discussiëren. In het kader van een verslag inzake olie in 2008 hebben we deze kwestie al uiterst behoedzaam aangekaart en een eerste koers uitgezet. We zeggen voortdurend dat we diversifiëring en nieuwe bronnen nodig hebben, ook wat betreft rijkdommen en energievoorziening, maar dan moeten we ook praten over de vraag of er een mogelijkheid bestaat om deze bronnen te exploiteren zonder het milieu en de natuur in gevaar te brengen. Dit debat moet in ieder geval worden gevoerd - we moeten deze kans benutten. We bevinden ons vandaag de dag in een andere technologische situatie en de technologische prestaties die nu worden geleverd zijn overigens ook Europese prestaties. Als we praten over een verdere ontwikkeling van de technologie, dan moeten we naar alle gebieden kijken. Ik ben blij dat dit debat wordt gevoerd en ik hoop dat dit op een objectieve en open wijze gebeurt.
Andrzej Grzyb
(PL) Mevrouw de Voorzitter, wie zal de controle over het Arctische gebied verwerven? Dat is de titel van een krantenartikel dat ik gevonden heb bij het zoeken naar informatie over dit onderwerp. Deze krantenkop vat de huidige situatie van de race om het Arctische gebied bondig, maar tegelijkertijd ook zeer treffend samen. Met het oog hierop lijkt de door mevrouw Ashton gestelde vraag volkomen terecht: Hoe kan de Europese Unie een verantwoordelijke speler zijn in de context van de problemen in verband met het Arctische gebied? Ik leg de nadruk op "verantwoordelijk”. Daarom is dit debat in het Europees Parlement naar mijn mening in ieder opzicht nuttig en goed, aangezien het hier voor de tweede keer wordt gehouden, naar aanleiding van de eerste en de huidige mededeling van de Raad aan het Parlement en van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement.
De Arctische regio gebied is een regio die niet wordt beheerd op basis van het internationaal recht. De enorme belangstelling voor deze regio is enerzijds - zoals al eerder is benadrukt - het gevolg van de klimaatverandering. Anderzijds wordt dit gebied steeds uitdrukkelijker gezien en zonder scrupules gebruikt als een potentiële bron van rijkdommen, in het bijzonder van energiebronnen en gas, maar ook van natuurlijke hulpbronnen zoals vis. Het spreekt voor zich dat hier risico's aan verbonden zijn, niet alleen voor het milieu als gevolg van het gebruik van de aanwezige grondstoffen en de visserij, maar ook voor de inheemse bevolking. Dat is iets waar we ons terdege bewust van moeten zijn.
Daarenboven heeft de opening van een route, een vaarroute, ten gevolge van de veranderingen in het gebied, een enorme impact op de manier waarop door mensen naar de Arctische regio wordt gekeken. Hetzelfde geldt voor de pogingen om het grondgebied feitelijk op te delen op basis van een aantal voldongen feiten, zoals het symbolisch planten van vlaggen. Naar mijn mening mag niet uit het oog worden verloren dat de vijf Arctische landen weinig belangstelling hebben voor wettelijke regelgeving. Desalniettemin zou de Unie in dit deel van de wereld een belangrijke rol moeten vervullen, niet alleen door haar aanwezigheid, maar ook en vooral door haar betrokkenheid en kennis. Het is van vitaal belang om wederzijds vertrouwen tot stand te brengen. Dit vertrouwen kan tot stand worden gebracht door middel van een initiatief op het gebied van regelgeving, zoals het Arctisch Handvest.
Cristian Dan Preda
(RO) Graag zou ik, in mijn hoedanigheid van rapporteur voor IJsland bij dit Parlement, het woord willen nemen
Op dit moment is IJsland voor zover ik weet in afwachting van het moment waarop de Raad bevestigt dat de toetredingsonderhandelingen kunnen beginnen. Indien IJsland, zoals wenselijk wordt geacht, een lidstaat van de Unie wordt, zal dat de enige lidstaat zijn die geheel in het poolgebied is gelegen. Samen met Finland, Denemarken en Zweden zou IJsland het aantal landen van de Europese Unie dat in de Arctische Raad zitting heeft op vier brengen, met als overige leden de Verenigde Staten, Rusland, Canada en Noorwegen.
Naar mijn mening is dit gegeven van des te meer belang daar de Europese Unie binnen dit forum helaas niet de status van waarnemer heeft verkregen.
Bovendien ben ik van mening dat de toetreding van IJsland ten eerste kan bijdragen tot diversificatie van de enegriebronnen in Europa, en ten tweede tot een multilateraal beheer in dit gebied waar steeds grotere belangen spelen en dat, zoals ik reeds in eerdere interventies heb gezegd, de inzet van conflicten zou kunnen vormen. En tenslotte, maar zeker niet minder belangrijk, zal de toetreding van IJsland tot een coherent en effectief beleid in deze regio kunnen leiden.
Tot besluit: het is mijn overtuiging dat Europese Unie op het moment dat IJsland tot de Unie toetreedt een belangrijkere rol in dit strategische gebied zal gaan spelen.
Ik dank u voor uw aandacht.
Zuzana Roithová
(CS) Het is de hoogste tijd dat we een coherent Europees arctisch beleid vormgeven dat onder meer een oplossing biedt voor de slepende territoriale aanspraken op nieuwe gebieden. Als gevolg van het smelten van de ijskap wordt het potentieel aan nieuw, tot tweehonderd meter onder het oppervlakte te exploiteren grondgebied almaar groter. Miljoenen vierkante kilometers zijn in het spel. De conflicten tussen Rusland, Noorwegen, de Verenigde Staten en Canada hebben echter ook een geopolitieke dimensie. De ijskap is reeds met de helft geslonken. Het belangrijkste is echter het water te beschermen tegen vervuiling. Het nucleaire afval in het Russische deel van de Arctische regio vormt daarbij een belangrijk punt van zorg.
Mevrouw de hoge vertegenwoordiger, ik ben afkomstig uit een land dat zo op het eerste gezicht helemaal niets van doen heeft met het poolgebied. Ik kan u echter verzekeren dat talrijke burgers in de Tsjechische Republiek zeer geïnteresseerd zijn te zien wat voor een positie de EU zich verwerft op het gebied van het buitenlands beleid, met inbegrip van haar invloed op de toekomst van de Arctische regio. Het gaat hier om duurzame winning van grondstoffen, duurzaam transport, de voorwaarden voor wetenschappelijk onderzoek, bescherming van de natuur en niet in de allerlaatste plaats om de rechten van de oorspronkelijke bewoners.
Met zorg volg ik de twisten over nieuwe en historische territoriale aanspraken. Ik vrees dat dit een nieuwe bron van ernstige conflicten kan vormen. Denk daarbij aan mogelijke conflicten over de strategische noordelijke doorvaart tussen Azië en Amerika. Mevrouw de commissaris, ik verzoek u met klem om alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat deze doorvaart blijft uitmaken van de internationale wateren, alsook dat de poolgebieden permanent gedemilitariseerde zones blijven. Ik wil u vragen om in al deze kwesties met betrekking tot de poolgebieden een actieve, coördinerende rol op u te nemen. De EU mag niet passief toekijken, maar moet juist actief het heft in handen nemen en aldus een escalatie van de conflicten en schade aan natuur en milieu helpen voorkomen.
Bendt Bendtsen
(DA) Mevrouw de Voorzitter, het is belangrijk dat de EU zich mengt in het debat over Arctica en het is ook goed dat de EU betrokkenheid bij het gebied toont, waar zoveel belangen en standpunten een rol spelen. Het belangrijkste naar mijn mening is dat de maatregelen van de EU in overeenstemming zijn met de aandacht en het respect voor de wensen en behoeften van de oorspronkelijke bevolking. De EU moet verantwoordelijkheid nemen als het gaat om de opwarming van de aarde, die zo duidelijk tot uiting komt in de vorm van temperatuurstijgingen. In dit verband moeten we er ons bewust van zijn wat dit betekent voor de leefomstandigheden van de bevolking. Daarnaast weten we dat we door de klimaatverandering ook gemakkelijker toegang krijgen tot hulpbronnen zoals bijvoorbeeld olie en gas en tot nieuwe vervoersroutes van Europa naar Azië. Dit kan enerzijds positief zijn, maar anderzijds moeten we er voor zorgen dat we veiligheidsmaatregelen treffen die ten volle rekening houden met het zeer bijzondere klimaat en het kwetsbare milieu in de Arctische regio.
Met de groeiende economische belangen in de Arctische regio is het ook belangrijk dat de EU een standpunt heeft over het optreden van verschillende landen in het gebied. Het mag niet onopgemerkt blijven, wanneer landen zich niet houden aan de internationale spelregels die hier gelden. Een flagrant voorbeeld hiervan zien we op dit moment, in de zin dat Canada vanaf juli 2010 een verplicht scheepsregister wil instellen voor alle grotere schepen die de Noordwestelijke Doorvaart passeren. Ik wil graag benadrukken dat het gaat om een internationaal vaarwater en dat de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lene Espersen, ook uitdrukkelijk heeft verklaard dat dit onacceptabel is. Dit standpunt zou ik graag gesteund zien door de EU en de hoge vertegenwoordiger.
Thomas Ulmer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, waar het om gaat is dat wij als Europese Unie een duidelijke strategie volgen en een goud- of edelsteenkoorts voorkomen. Europa moet zich hier actief mee gaan bemoeien. Europa kan hierin zijn kracht als partner tonen door met één stem te spreken. Dit gaat om scheepvaart op en onder water, om visserij, om rijkdommen in de vorm van primaire energiebronnen en grondstoffen.
We hebben in dit verband solide en betrouwbare overeenkomsten met de andere partners nodig. We hebben samenwerking nodig in plaats van conflicten. We hebben een dialoog nodig op het gebied van milieubescherming teneinde de natuurlijke rijkdommen en de natuur te behouden. We hebben een dialoog nodig op het gebied van dierenbescherming teneinde de biodiversiteit te behouden en we hebben bescherming en respect nodig voor de plaatselijke bevolking en hun mensenrechten.
Als wij samen met onze partners in de Arctische regio een positief beheer van hulpbronnen doorvoeren, hebben we de mogelijkheid om nieuwe politieke wegen te behandelen en dat zal tevens de eerste lakmoestest voor ons gemeenschappelijk buitenlands beleid zijn waarbij wij kunnen aantonen dat wij als Europeanen inderdaad gemeenschappelijke doelen kunnen nastreven.
De Voorzitter
We gaan nu over tot de "catch-the-eye”-procedure. Voor we dat doen, wil ik eerst duidelijk stellen dat indien ik, als Voorzitter van het debat, van mening ben dat een toespraak het proces in het Parlement verstoort, ik volledig bevoegd ben de bewuste persoon het woord te ontnemen.
Riikka Manner
- (FI) Mevrouw de Voorzitter, ten eerste wil ik mijn hartelijke dank uitspreken voor het feit dat u, hoge vertegenwoordiger Ashton, dit belangrijke onderwerp al in zo'n vroege fase op de agenda hebt gezet. Ik hoop echt dat de Commissie en de hele Europese Unie een grote rol zullen spelen in het Arctisch beleid en dat de Europese Unie haar eigen Arctische strategie ontwikkelt.
Een gemeenschappelijk Arctisch beleid biedt enorme mogelijkheden voor de hele Europese Unie met betrekking tot haar veiligheid, milieu, energie, verkeer en inheemse volken. Als wij als Europese Unie buiten dit debat en buiten dit beleid blijven, dan zullen wij zeer veel verliezen.
Ik wil nog twee andere punten naar voren brengen. Ten eerste hoop ik dat de Arctische Raad als bestuurlijk orgaan verder versterkt wordt en dat de Europese Unie daarin een belangrijke rol gaat spelen. Ten tweede hoop ik dat de plannen voor een Arctisch Informatiecentrum worden gerealiseerd. Het zal naar mijn mening de dialoog tussen de Arctische gebieden bevorderen. En, zoals al eerder is gezegd, is een goede en geschikte plaats voor dat centrum beslist Fins Lapland en dan vooral Rovaniemi, dat al een lange traditie kent op het gebied van Arctische aangelegenheden.
Gerard Batten
(EN) Mevrouw de Voorzitter, het Arctisch debat heeft zeker wat stof doen opwaaien vanmiddag! In wat voor Parlement wordt de leden het spreken belet waneer het het niet eens is met wat er gezegd wordt? Maar we moeten daar niet verbaasd over zijn als onze nieuwe hoge commissaris voor buitenlands beleid ooit door MI5 werd beschreven als sympathisant van communisten en dat, toen ze nog de penningmeester van de CND was, deze geld aannam van het Sovjetblok om het defensiebeleid van haar eigen land te ondermijnen.
Het gaat hier elke dag steeds meer op de Sovjet-Unie lijken.
Andreas Mölzer
(DE) Mevrouw de Voorzitter, als methaan, dat een aanzienlijk hoger opwarmingsvermogen heeft dan CO2, in de toekomst in grotere hoeveelheden wordt uitgestoten door de Noordelijke IJszee als gevolg van het smelten van de zeebodem, krijgen we te maken met een uiterst gevaarlijke nieuwe variabele in het kwetsbare klimaatsysteem - een variabele die dringend nader onderzocht moet worden.
De Arctische regio baart ons echter niet alleen wat betreft het klimaat ernstige zorgen, er is ook enige kans dat ze tot conflicten leidt. Het feit dat zelfs China vermoedelijk al is begonnen met de bouw van ijsbrekers geeft al aan hoe belangrijk een handelsroute via de noordwestelijke doorvaart wordt als het ijs smelt. Dit potentiële vreedzame doeleinde is echter veruit minder problematisch dan bijvoorbeeld de sterker geworden wens van de VS om militaire waarschuwingssystemen in de Arctische regio te stationeren.
De voorwaarden voor enige denkbare economische exploitatie van de minerale rijkdommen in verband met het smelten van het ijs zouden eveneens vooraf duidelijk moeten worden vastgesteld. Ten slotte zouden de aardolie- en gasvoorraden die daar vermoedelijk aanwezig zijn de energieonafhankelijkheid van Europa kunnen veiligstellen.
Birgit Schnieber-Jastram
(DE) Mevrouw de Voorzitter, hoge vertegenwoordiger, ik wil nogmaals zeer duidelijk benadrukken dat afgezien van de aspecten die zonder meer belangrijk zijn, zoals milieu- en energiekwesties, ook de kwestie van scheepvaartroutes een buitengewoon belangrijke rol speelt. Nu schepen op de traditionele scheepvaartroutes worden gekaapt en het leven van kapiteins en bemanningen hierdoor in gevaar wordt gebracht, nu deze routes werkelijk onveilig zijn, zoeken reders naar nieuwe routes. In Hamburg, waar ik vandaan kom, speelt deze discussie een heel belangrijke rol. Ik wil er bij u op aandringen om op deze weg verder te gaan in dit debat over het EU-beleid inzake Arctische aangelegenheden.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Net als Antarctica is de Arctische regio bijzonder gevoelig voor klimaatveranderingen. Bovendien is het gehele mondiale klimaatsysteem van de stabiliteit van dit gebied afhankelijk. Als een van de initiatiefnemers in de strijd tegen klimaatverandering dient de Europese Unie ten aanzien van de Arctische regio een duidelijk standpunt in te nemen.
De Europese Unie moet niet alleen matiging betrachten waar het gaat om de off-shore winning van grondstoffen, maar ook bij het doorvoer daarvan via de Arctische regio. Op langere termijn zullen deze activiteiten slechts leiden tot een nog verdere fragmentering van het drijfijs en het weinige wat er nog van de poolkap over is, waardoor de ecosystemen in het gebied en de bevolking die daar woont onherstelbare schade dreigen op te lopen.
De bescherming van het drijfijs en de poolkap tegen een ongecontroleerde menselijke invloed is een dringende noodzaak. De Europese Unie dient nauw samen te werken met de Verenigde Staten, Canada, Noorwegen en Rusland, en via SEIS, Eionet en SAON voortdurend informatie uit te wisselen.
John Bufton
(EN) Mevrouw de Voorzitter, ik wil tegen Lady Ashton zeggen: dit is voor mij de eerste gelegenheid om commentaar te geven op uw nieuwe rol. Ik kom net zoals u uit het Verenigd Koninkrijk. Het enige verschil is dat ik ben gekozen, en u niet.
Wat de kwestie van de Arctische regio betreft, wordt dit een race om de hulpbronnen met Rusland, Amerika en Canada, om de visstand en een kwart van de wereldvoorraad aan olie en gas? U hebt tijdens de Koude Oorlog de wapenwedloop uit de eerste hand meegemaakt. Voert u ons nu naar een ijsoorlog? Acties in de Arctische regio zullen de buitenlandse betrekkingen in Europa waarschijnlijk verslechteren, en Europa zou niet eens een buitenlands beleid in de Arctische regio moeten hebben, en zeker geen beleid dat door u wordt geleid.
U hebt al aangetoond dat u niet geschikt bent voor dit werk. Ik twijfel er niet aan dat we ons onder uw leiderschap allemaal op gevaarlijk ijs zullen begeven. Als u een schoolrapport zou krijgen over uw eerste 100 dagen, zou er op staan: moet beter, maar de realiteit is dat als u al 100 jaar op deze plek zat, het nog steeds niet goed zou zijn. Houd alstublieft de eer aan uzelf en zeg deze baan op.
Catherine Ashton
hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben van mening dat dit een zeer interessant debat is geweest en ik ben erg blij dat de aandacht gericht is geweest op een belangrijke regio van de wereld. De passie waarmee sommigen hebben gesproken over het belang van wat we met betrekking tot beleid doen voor de Arctische regio is uiterst belangrijk voor mij, wanneer ik verder ga met hetgeen we naar mijn mening in de toekomst zouden moeten doen.
Ik wil de leden van het Parlement verzekeren dat het in stand houden van het milieu en de dialoog met de relevante bevolkingsgroepen - inheems en niet-inheems - van het allergrootste belang zijn voor de door ons gewenste benadering. We willen in alle internationale discussies duidelijk maken dat de hulpbronnen van de Arctische regio alleen maar toegankelijk kunnen zijn en geëxploiteerd kunnen worden als we de hoogste milieu- en veiligheidsnormen hebben kunnen vaststellen en wanneer deze volledig worden nageleefd.
We moeten blijven onderstrepen dat de Europese Unie samen wil werken met alle betrokken belanghebbenden in de Arctische regio om er zeker van te zijn dat we de uitdagingen op de juiste manier aanpakken. Daartoe behoort in deze context ook de extractie van koolwaterstof.
Van mijn kant denk ik dat we veel kunnen bijdragen, van onze diplomatie inzake het milieu tot ons beleid inzake klimaatverandering, en van onze uitgebreide Arctische onderzoeksprogramma's tot ons beleid ter ondersteuning van inheems beleid in de hele wereld. Ik ben ook van mening dat de Arctische Raad veel kan bijdragen. Vanwege het werk dat in deze Raad wordt uitgevoerd, vooral door ervoor te zorgen dat inheemse bevolkingsgroepen volledig participeren - het is in feite de enige organisatie waarbij ze naast soevereine landen mogen zitten - willen we permanente waarnemers worden, hetgeen door een aantal geachte leden als zeer nuttig werd bestempeld.
Ik denk dat het mogelijk is om het juiste evenwicht te vinden tussen bescherming en behoud van de Arctische regio enerzijds, en het duurzaam gebruik van de hulpbronnen anderzijds, en we moeten ervoor zorgen dat we dit goed doen.
Het samenbrengen van zeven vertegenwoordigers van verschillende delen van de Commissie - dat hebt u me geloof ik gisteren verteld, mevrouw de Voorzitter - om het verslag samen te stellen is een goed voorbeeld van de toekomst die ons voor ogen staat met betrekking tot de samenwerking en effectieve werkwijze die zichtbaar wordt in het werk dat we in de hele wereld in de praktijk uitvoeren.
Tot slot, ik zie erg uit naar mijn reis naar Lapland dit weekend. Het wordt mijn derde reis naar dit gebied. Er is een grote bijeenkomst waar kwesties met sommige ministers van Buitenlandse zaken worden besproken. Wat Rovaniemi en de mogelijkheid van een centrum betreft, zijn er twee mogelijkheden: ofwel een apart centrum, ofwel een netwerk met verschillende centra, en we moeten dat zeker ook onderzoeken.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 149)
Elena Oana Antonescu  
schriftelijk. - (RO) De verschillende aspecten van de Arctische regio - van de effecten van de mondiale opwarming tot de exploitatie van hulpbronnen en de scheepvaart in het gebied - zijn de laatste tijd steeds meer in de belangstelling komen te staan. We moeten ons realiseren dat de toekomst van onze planeet ten nauwste samenhangt met de toekomst van dit gebied. Het afsmelten van de gletsjers in de poolstreken, de toenemende behoefte aan grondstoffen en de recente vorderingen op technologisch gebied - het zijn maar een paar van de redenen waarom het poolgebied voor ons allemaal van groot belang is. Ik ben van mening dat de Europese strategie in de poolgebieden zich dient te concentreren op de bescherming en het behoud daarvan, waarbij een duurzame exploitatie van de grondstoffen binnen de context van een multilateraal beheer van de regio wordt bevorderd en - wat van groot belang is - de bevolking van het betreffende gebied wordt betrokken bij alle acties die er worden onernomen.
Het verschijnen van nieuwe vaarroutes noodzaakt ons veel striktere normen op het gebied van veiligheid en milieu op te stellen. Elk zeegebied vraagt om een eigen benadering, maar Europa kan teruggrijpen op de ervaring die in andere maritieme regio's is opgedaan, met name in en rond de Oostzee en in het Middellandse-Zeegebied, zodat het op dit terrein voorbeelden van een goede praktijk kan geven.
Joanna Senyszyn  
schriftelijk. - (PL) Er waart een spook over de Arctische regio - het spook van de opwarming van de aarde. Het smeltende ijs heeft een cruciale invloed, niet alleen op de natuur, maar ook op de sociale betrekkingen, de economie en het politieke leven. Op deze oceanische ijsmassa, die - afgezien van de gebieden die nu al worden gebruikt - een oppervlakte heeft die groter is dan die van Duitsland, Italië en Frankrijk samen, bevinden zich natuurlijke rijkdommen als gas en aardolie. De ijslagen die ieder jaar dunner worden, kunnen de gas- en olievelden niet meer tegen proefboringen beschermen. Er is een meedogenloze race op til. Er is sprake van een krankzinnige rush die te vergelijken is met de negentiende-eeuwse goudkoorts. De Europese Unie moet een duidelijk standpunt innemen over deze kwestie. Dat is van fundamenteel belang met het oog op de totstandkoming van een gemeenschappelijk EU-beleid voor het Arctische gebied, met name wat betreft het gebruik van nieuwe mogelijkheden met het oog op de exploitatie van natuurlijke voorraden, de risico's voor het milieu en nieuwe mogelijkheden voor de scheepvaart.
De Arctische regio strekt zich uit over het grondgebied van drie EU-landen - Denemarken, Finland en Zweden - en van een land dat lid wil worden van de Unie, IJsland. We mogen niet vergeten dat dit een volkomen nieuwe situatie is, zowel voor de mensen uit het hoge Noorden, als voor de fauna en flora. De inwoners van de Arctische regio gebied zijn zich bewust van de toenemende invloed van externe sociale, economische en politieke factoren op hun leven. Het is de taak van de Europese Unie om de lokale gemeenschappen te helpen zich te verzoenen met de nieuwe omstandigheden waarmee ze worden geconfronteerd en om hun cultuur en hun taal te beschermen. Net zoals de Europese burgers een centrale plaats innemen in het beleid van de Unie, moet voor de inwoners van het Arctische gebied een sleutelrol zijn weggelegd in de plannen inzake het beheer van de Arctische regio.
Rafał Trzaskowski  
schriftelijk. - (EN) DeArctische regio heeft heel lang niet op de agenda gestaan, maar nu trekt het weer de aandacht van politici en wetenschappers. De toenemende zorg over het gebied is een gevolg van de klimaatverandering die het smelten van de Arctische ijskap veroorzaakt. Ik zal me niet mengen in het geschil over de snelheid en omvang van dit proces, maar in brede kringen wordt aangenomen dat dit uiteindelijk nieuwe mogelijkheden opent voor de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen en voor nieuwe zeeroutes. We zijn het er allemaal over eens dat de milieugevolgen van dit proces vergaand zullen zijn, maar waar ik de aandacht van dit Parlement en de hele EU op wil vestigen is de politieke dimensie en vooral de veiligheidsdimensie ervan. De Koude Oorlog heeft ons laten zien wat voor strategisch belang de Arctische regio heeft. We zijn in deze regio getuige geweest van economische, politieke en militaire rivaliteit. Voor een positieve toekomst van dit gebied is er duidelijk behoefte aan een gezamenlijke, internationale inspanning, waarbij de EU een actieve rol moet spelen. We moeten een evenwicht vinden tussen de economische exploitatie van het gebied en het ecosysteem ervan, maar we moeten eveneens onder andere het bestaande rechtsstelsel beschermen dat het bestuur van de Arctische regio vormt, om maar eens één kwestie te noemen.
