Adekwatne, stabilne i bezpieczne systemy emerytalne w Europie (debata)
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie pani poseł Oomen-Ruijten, w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, zatytułowane "Na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie”.
Ria Oomen-Ruijten
sprawozdawczyni - (NL) Pani Przewodnicząca! Pozwolę sobie zacząć tę debatę od złożenia podziękowań moim koleżankom i kolegom za niezmiernie miłą i owocną współpracę. Chciałabym również przekazać te podziękowania doradcom sekretariatów Parlamentu i - oczywiście - mojemu personelowi.
Nie było łatwo poradzić sobie z tak wielką liczbą poprawek. Mimo to uważam, że odnieśliśmy sukces, ponieważ teraz w odpowiedzi na zieloną księgę przedstawiliśmy konkretny dokument. Bezpieczna, stabilna i adekwatna emerytura, która jest właśnie taką gwarancją, jakiej chcą obywatele Europy. Nie jest to jednak takie proste, ponieważ emerytury są i pozostaną w sferze odpowiedzialności państw członkowskich.
Nie oznacza to wszakże, że nie wolno nam wyrazić opinii lub przedstawić pewnych propozycji za pośrednictwem otwartej metody koordynacji, które mogą uwzględniać przegląd.
Stabilność systemów emerytalnych jest zagrożona przy istniejącej tendencji do występowania odwróconej piramidy ludności: teraz mamy więcej ludzi starszych; starsi wiekiem obywatele żyją dłużej i w związku z tym jest mniej osób, które finansują emerytury. Systemy repartycyjne pierwszego filaru stanowią doskonały wyraz solidarności międzypokoleniowej, a w przyszłości również będą odgrywać najważniejszą rolę.
Do obciążeń spoczywających na młodszym pokoleniu dochodzi też niezaprzeczalnie presja na zbiorowe budżety, która z kolei ma wpływ na pakt stabilności - czy tego chcemy, czy nie.
W państwach członkowskich podwyższa się obowiązujący wiek emerytalny. Odrzucam propozycje indeksacji emerytur na szczeblu europejskim stosownie do dłuższego średniego trwania życia. Czynię tak z uwagi na istotne różnice w długości średniego trwania życia w poszczególnych państwach członkowskich oraz dlatego, że nawet gdybyśmy mogli indeksować te dwie wielkości, to moim zdaniem byłoby to posunięcie nieodpowiedzialne społecznie.
Doszliśmy jednak do wniosku, że wszyscy musimy dążyć do podwyższenia wieku emerytalnego i że proces ten musi przebiegać na szczeblu państwa członkowskiego i być prowadzony w porozumieniu z naszymi partnerami społecznymi.
Jest też druga strona medalu - widzę, Elisabeth, że słuchasz mnie uważnie - musimy zapewnić starszym ludziom możliwość dalszej pracy. Oznacza to więc, że powinniśmy włożyć więcej wysiłków w programy elastycznej kariery i elastyczne systemy emerytalne i że musimy polepszać i dostosowywać warunki tak, by ludzie starsi mogli nadal pracować.
W tych państwach członkowskich, w których systemy emerytalne zostały skonstruowane w oparciu o drugi filar, gromadzone są oszczędności - często w ramach systemów działających w oparciu o wspólne składki pracodawców i pracowników i, w kilku przypadkach, w nowych państwach członkowskich, w ramach systemów mieszanych. Te środki odprowadza się do funduszy oszczędnościowych, emerytalnych lub wykazuje w bilansach firm. Systemy oszczędnościowe i systemy gromadzenia środków znajdują się pod mniejszą presją niż finanse publiczne, ale i tu dłuższe średnie trwanie życia stanowi problem.
Sytuację pogorszył tu dodatkowo kryzys finansowy, słabe wyniki na rynkach papierów dłużnych i akcji oraz niskie stopy procentowe, które wywierają presję na gwarancje dotyczące oczekiwanej wysokości emerytur.
Przygotowywana przez Komisję odpowiedź jest następująca: zastosowanie ostrzejszych wymogów dotyczących płynności jest - i powiem to tutaj raz jeszcze - odpowiedzią niewłaściwą. Dobry nadzór - tak! Tym jednak, czego potrzebujemy najpierw, zanim przyjmiemy jakiekolwiek przepisy, jest dogłębna ocena skutków płynności.
W tym kontekście pragnę również zwrócić uwagę na debatę w sprawie instrumentów pochodnych. Nie da się ot tak sobie połączyć instrumentów pochodnych i funduszy emerytalnych. W funduszu emerytalnym instrumenty pochodne stosowane są jako zabezpieczenie przed ryzykiem - a więc nie na potrzeby spekulacji. Więc nawet tu, Komisjo, musisz dobrze się zastanowić.
Teraz o trzecim filarze. Wydaje mi się, że nie powinniśmy tu mieć nierealistycznych oczekiwań. Z możliwości indywidualnego oszczędzania można korzystać tylko wtedy, gdy ma się pieniądze. Nam jednak zależy na zwiększeniu świadomości, a ta może być większa tylko wtedy, gdy ludzie będą otrzymywać informacje o swoich emeryturach; potrzebujemy więc też systemu monitorowania.
Pani Przewodnicząca! Na europejskim rynku wewnętrznym brak jest trzeciego filaru, tak więc musimy coś zrobić także i z tym.
Na zakończenie chciałabym przedstawić dwie uwagi. Jedna dotyczy adekwatności: nie możemy osiągnąć jej na szczeblu europejskim. Muszą zrobić to państwa członkowskie. I odnośnie do transferowalności: moim zdaniem, otwarty rynek pracy może funkcjonować tylko w warunkach swobodniejszego ruchu osób pracujących, w wyniku którego korzystający z tego prawa pracownicy znajdą się w niekorzystnej sytuacji. Tak więc także i tu potrzebujemy transferowalności - owszem, lecz z okresem dostosowawczym. Potrzebujemy więc nowych umów, a następnie badania skutków.
László Andor
komisarz - Pani Przewodnicząca! Zielona księga dotycząca emerytur, którą opublikowaliśmy latem zeszłego roku, zapoczątkowała tak bardzo potrzebną debatę nad przyszłością emerytur w Europie. Efektem jej publikacji było ponad 100 spotkań i konferencji z udziałem zainteresowanych stron; otrzymaliśmy też 1 700 odpowiedzi.
W zielonej księdze znalazł się zarys kluczowych wyzwań w tym obszarze, które stoją przed Unią, a także 14 pytań o to, w jaki sposób prace na szczeblu UE mogą, przy pełnym poszanowaniu zasady pomocniczości, pomóc państwom członkowskim w zapewnieniu, by emerytury były adekwatne, stabilne i bezpieczne. W zielonej księdze zastosowano podejście całościowe, ponieważ moi koledzy komisarze, Rehn i Barnier, a także ja, jesteśmy przekonani, że adekwatne, stabilne i bezpieczne emerytury wymagają skoordynowanej, połączonej polityki w trzech obszarach odpowiedzialności, które należą do nas.
Pozwolę sobie krótko przypomnieć tok rozumowania, który doprowadził do opublikowania przez Komisję w zeszłym roku tej zielonej księgi. Po pierwsze, musimy przezwyciężyć dysproporcje wynikające z powiększającej się rozbieżności pomiędzy średnim trwaniem życia a wiekiem emerytalnym. Po drugie, musimy dostosować europejskie ramy tak, aby odzwierciedlały zmiany, które zaszły w krajowych systemach emerytalnych po dziesięciu latach wdrażania reform emerytalnych. Po trzecie, musimy wyciągnąć wnioski z kryzysu finansowego i gospodarczego. Kryzys silnie uzmysłowił nam potrzebę dokonania przeglądu czynników, na których działanie wystawiony jest rynek finansowy, oraz zaprojektowania naszych systemów emerytalnych w sposób umożliwiający skuteczniejsze łagodzenie zagrożeń i zwiększanie zdolności emerytur zgromadzonych w systemie kapitałowym do amortyzowania wstrząsów. Po czwarte, musimy w pełni przygotować nasze systemy emerytalne na przyśpieszenie procesu starzenia się populacji.
Państwa członkowskie już biorą udział w długotrwałej współpracy, mającej na celu wymianę doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie reformy systemów emerytalnych. Istnieje zgodność co do potrzeby zapewnienia koordynacji na szczeblu UE i ustanowienia unijnych reguł dotyczących kwestii o charakterze transgranicznym. W ciągu minionych 10 lat koordynacja na szczeblu unijnym stanowiła wsparcie dla wysiłków państw członkowskich na rzecz modernizacji ich systemów emerytalnych. Wiele państw członkowskich osiągnęło już znaczące postępy w pracach nad dostosowaniem systemów emerytalnych do zjawiska starzenia się społeczeństw, zmian na rynku pracy i ewoluujących ról płci. Jednak większość państw członkowskich czeka jeszcze długa droga, a niektóre nawet jeszcze nie zaczęły reform swoich systemów emerytalnych.
Z przyjemnością przeczytałem to sprawozdanie, którego gratuluję sprawozdawczyni. Wyraża się w nim zdecydowane poparcie dla przyjętego przez nas holistycznego podejścia. W kilku miejscach zwraca się w nim uwagę na związki pomiędzy adekwatnością, stabilnością a bezpieczeństwem, a także jasno wskazuje się obszary polityki, w których UE może wnieść wartość dodaną. Komisja jest obecnie na końcowych etapach analizy wyników konsultacji, a także końcowej opinii Parlamentu Europejskiego. Z uwagi na presję czasu Komisja już rozpoczęła przygotowania do przedstawienia białej księgi w trzecim kwartale 2011 roku.
Na zakończenie pozwolę sobie powiedzieć, że jednym z wielkich osiągnięć europejskiego modelu społecznego jest zapewnienie, by podeszłego wieku nie utożsamiać z ubóstwem. Jest to obietnica, z której nadal musimy się wywiązywać i pomagać państwom członkowskim w podejmowaniu właściwych decyzji gwarantujących, żeby systemy emerytalne spełniały swe zadanie. Przez ostatnie 12 miesięcy toczyła się ożywiona debata nad reformami systemów emerytalnych, a ten rok zapowiada się równie pracowicie. Bardzo liczę na poparcie Parlamentu w dążeniu do prawdziwych zmian umożliwiających stworzenie takich systemów emerytalnych, które w przyszłości będą zarówno adekwatne, jak i stabilne.
George Sabin Cutaş
Pani Przewodnicząca! To, że dziś omawiamy sprawę emerytur na posiedzeniu plenarnym Parlamentu Europejskiego, jest potwierdzeniem, że są one bardzo ważne dla Europy. Starzenie się ludności, wpływ kryzysu gospodarczego i finansowego oraz późne wchodzenie młodych ludzi na rynek pracy - to problemy wymagające znalezienia wspólnych rozwiązań. Same emerytury należą jednak do kompetencji organów szczebla krajowego, a celem zasady pomocniczości jest ustanowienie granic europejskiej interwencji. Tym niemniej, jeśli państwa członkowskie skuteczniej wdrożą obowiązujące prawodawstwo szczebla unijnego, to będziemy czerpać korzyści z istnienia jednolitego, efektywniej działającego rynku, na którym powstaną warunki do większej mobilności pracowników.
Co więcej, aby zapewnić stabilność publicznych systemów emerytalnych, musimy zagwarantować ludziom możliwość kontynuowania pracy aż do wieku emerytalnego. Wzrost bezrobocia w państwach członkowskich stanowi powód do niepokoju i zagraża zasadzie solidarności międzypokoleniowej. Działania na rzecz reformy systemu emerytalnego muszą iść w parze z promowaniem polityk w dziedzinie zatrudnienia. Podobnie reforma ta nie może być równoznaczna z pozbawieniem bezpiecznego, godziwego przychodu tych grup, które już są takiego dochodu pozbawione. Państwa nie mogą uchylać się od obowiązku zapewnienia adekwatnych emerytur wszystkim obywatelom.
Aby uniknąć tego rodzaju interpretacji na szczeblu krajowym, przedstawiliśmy pomysł polegający na zdefiniowaniu adekwatnej emerytury na szczeblu Unii Europejskiej. Moim zdaniem nie wystarczy żądać od państw członkowskich zagwarantowania, aby emerytury z pierwszego filaru dawały możliwość życia powyżej progu ubóstwa. Rozumiem oczywiście argument dotyczący zróżnicowanych w zależności od państwa warunków oraz niechętnego nastawienia państw do angażowania się Unii Europejskiej w sprawę tak ściśle powiązaną z suwerennością państwa. Myślę jednak, że instytucje UE muszą wykazywać większą troskę o warunki życia obywateli Europy. Niezadowolenie społeczne może wywołać nieoczekiwane skutki. Dwa niedawne wydarzenia spoza Unii Europejskiej można tu podać za przykłady ilustrujące poziom tolerancji w społeczeństwach zmuszanych stale do poświęceń w interesie rządów, które zbyt mało uwagi poświęcały potrzebom swoich obywateli.
Cornelis de Jong
sprawozdawca komisji opiniodawczej Komisji do spraw Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów - (NL) Pani Przewodnicząca! Na początek chciałbym złożyć serdeczne podziękowania mojej koleżance, pani poseł Rii Oomen-Ruijten, za jej dobrą współpracę. Jestem jej wdzięczny za to, że przytoczyła większość opinii, jeśli nie wszystkie, które napisałem dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (IMCO).
W szczególności cieszy mnie zalecenie, zgodnie z którym należy zbudować europejski system pozwalający każdemu na sprawdzenie wysokości środków zgromadzonych na emeryturę, niezależnie od tego, w którym państwie lub państwach członkowskich były one gromadzone.
Mimo to mam jeszcze kilka pytań, zwłaszcza odnośnie do rozbieżności pomiędzy deklaracją, złożoną właśnie teraz przez panią poseł Oomen-Ruijten, a zaleceniem, zgodnie z którym polityka emerytalna miałaby wejść w zakres europejskiego zarządzania gospodarczego. Nie wiemy dokładnie, jaką postać przyjmie ten patronat, lecz istnieją realne obawy, że nie będzie możliwości wyboru. Głosując "za”, nie chcę stwarzać wrażenia, że to na przykład ja przyczyniam się do przenoszenia kompetencji w tej dziedzinie ze szczebla krajowego na unijny.
Co więcej, niepokoi mnie zalecenie, które istotnie znalazło się w sprawozdaniu, a zgodnie z którym należy podnosić wiek emerytalny w związku ze średnią długością trwania życia. Uważam, że jest to Holandii zdecydowanie niepotrzebne i dlatego nie mogę poprzeć tego zalecenia. Chciałbym, aby sprawozdawczyni odniosła się do tej kwestii.
Barbara Matera
Pani Przewodnicząca! Panie i Panowie! Ja również pragnę podziękować pani poseł Oomen-Ruijten.
Brak większego zainteresowania kwestiami płci w zielonej księdze Komisji dotyczącej przyszłych systemów emerytalnych w Europie daje powody do niepokoju: w wyliczeniach wysokości emerytur kobiety są dyskryminowane, ponieważ częściej przerywają kariery zawodowe, aby opiekować się swoimi dziećmi, chorymi krewnymi i osobami starszymi. Dlatego też, aby móc wywiązywać się ze swoich zobowiązań wobec rodziny, kobiety znacznie częściej niż mężczyźni muszą podejmować pracę bez gwarancji zatrudnienia lub w niepełnym wymiarze czasu, czego skutkiem jest różnica płac kobiet i mężczyzn, która w Unii Europejskiej wynosi średnio 18 %.
Prowadzi to do oczywistej dyskryminacji kobiet, które otrzymują wyraźnie niższe emerytury niż mężczyźni. Taka sytuacja przyczynia się do większego zagrożenia ubóstwem starszych kobiet, zwłaszcza gdy weźmiemy pod uwagę, że przeważnie żyją one dłużej niż mężczyźni. Czas, jaki kobiety poświęcają na opiekę nad swoimi dziećmi lub innymi zależnymi członkami rodziny, należy uwzględnić w systemach wyliczeń na takich samych zasadach jak wszelkie inne umowy, od których nalicza się emerytury. W zielonej księdze polecano konsultacje...
Kończąc, mam nadzieję, że w nowej białej księdze większa uwaga zostanie poświęcona delikatnej i budzącej niepokój sprawie różnic w wyliczeniach praw emerytalnych mężczyzn i kobiet w UE.
Csaba Őry
Pani Przewodnicząca! Przede wszystkim wielka liczba wniosków w sprawie poprawek - a było ich niemal 500 - stanowi dobry dowód na ogromne zainteresowanie, jakim cieszy się ten temat, a sprawozdawczymi, pani poseł Ria Oomen-Ruijten, zasługuje jedynie na nasze słowa podziękowania za przekształcenie tak wielu wniosków w sprawie poprawek w sprawozdanie odzwierciedlające aktualną opinię Parlamentu. Mówię: "aktualną opinię”, ponieważ znajdujemy się na początku tej debaty, a ta dotyczy zielonej księgi, po której będzie biała księga, a następnie dodatkowe sprawozdania. To znaczy, że w oczywisty sposób jesteśmy na pewnym etapie dłuższego procesu.
Ogólnie rzecz biorąc, muszę powiedzieć, że zgadzam się z podejściem Komisji, która popiera ideę dywersyfikacji, czyli oparcia systemów emerytalnych na wielu filarach, ale jednocześnie chciałbym zaznaczyć, że w tym kontekście sformułowania w tekście mogłyby być nieco bardziej precyzyjne. Naturalnie, gdy mówimy o drugich filarach, mamy na myśli drugie filary, które uzupełniają pierwsze filary z uwagi na ich słabe strony. To nie to samo co drugi filar, w którym zabiera się coś z pierwszego tylko dlatego, że system jest prowadzony na różne sposoby. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z przywróceniem stabilności, podczas gdy w drugim z jej zagrożeniem.
Musimy zdawać sobie jednak sprawę - już ktoś zapewne to powiedział, ale chcę tylko potwierdzić - że problemy systemu emerytalnego niekoniecznie muszą rozwiązać się same, od wewnątrz; co więcej, jest możliwe, że nie ma takiej możliwości. Potrzeba większej liczby miejsc pracy, silniejszej współpracy gospodarczej, a naszym celem powinno być z całą pewnością natychmiastowe, po przygotowaniu przez Komisję białej księgi, powiązanie w jakiś sposób wspólnego procesu myślowego z celami strategii Europa 2020 i zarządzaniem gospodarczym. To oczywiste, że jeśli tak się stanie, będziemy mogli skuteczniej kontynuować tę debatę.
Frédéric Daerden
Pani Przewodnicząca! W pierwszej kolejności chciałbym podkreślić, jak ważną pracę nad osiągnięciem porozumienia wykonała sprawozdawczyni. Gratulacje, Rio! W trakcie negocjowania tych kompromisowych rozwiązań okazywała ona otwartość na argumenty wysuwane przez moją grupę, co doprowadziło do przegłosowania ogromną większością projektu tego sprawozdania w Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych. Jeżeli ta ogromna większość jutro poprze to sprawozdanie, będzie to silny sygnał dla innych instytucji.
To sprawozdanie dotyczące przyszłości emerytur w Europie jest jak dotąd jedynym europejskim dokumentem instytucjonalnym, w którym sposób myślenia jest odmienny od nurtu rozumowania Komisji - w formie widocznej zwłaszcza w jej Rocznej wizji wzrostu gospodarczego - oraz myślenia duetu Merkel-Sarkozy, znajdującego wyraz w dokumencie dotyczącym paktu na rzecz konkurencyjności. W dokumentach tych zwraca uwagę bardzo bezpośrednie wezwanie do ponownego zastanowienia się nad pierwszym filarem, a także do automatycznego podwyższenia ustawowego wieku emerytalnego w oparciu o średnią długość życia. W zmienionym i przyjętym przez siebie projekcie sprawozdania Parlament wyraża poparcie dla: podstawowej roli pierwszego filaru w odniesieniu do emerytur - co daje lepszą gwarancję solidarności - oraz roli uzupełniającej względem innych filarów, łącznie z upowszechnieniem korzystania z drugiego filaru; poświęcenia większej uwagi podwyższeniu faktycznego wieku emerytalnego i poziomów zatrudnienia, zwłaszcza wśród ludzi starszych, zamiast automatycznego i fatalistycznego podwyższania ustawowego wieku; sformułowanie kryteriów umożliwiających wprowadzenie w państwach członkowskich gwarantowanej minimalnej adekwatnej emerytury; zwiększenia roli, jaką partnerzy społeczni odgrywają w planowaniu i wdrażaniu wszystkich reform systemów emerytalnych w Europie oraz zniesienia dysproporcji pomiędzy mężczyznami i kobietami w kwestii emerytur, związanych z dyskryminacją, o której przypomniała nam poseł Matera.
Mając te elementy, po tym jak uczyniliśmy postęp, a także dysponując innymi atutami, o których mogłem wspomnieć, jestem zadowolony, że Parlament może wysłać naszej pani komisarz wyraźny komunikat, komunikat społeczny i postępowy, i mam nadzieję, że weźmie go ona pod uwagę w kolejnej fazie prac nad białą księgą.
Marian Harkin
w imieniu grupy ALDE - Pani Przewodnicząca! W pierwszym rzędzie chciałabym podziękować sprawozdawczyni za dobrą pracę. Z całą pewnością ułatwiła mi ona życie. Chcę również podziękować Komisji za rozpoczęcie tej dyskusji, która istotnie toczy się we właściwym czasie.
Niektórzy mówią o emerytalnej bombie zegarowej: biorąc pod uwagę niektóre liczby, które widziałam, oszacowując różnicę pomiędzy tym, ile obecnie odkładamy na finansowanie zarówno emerytur ze środków publicznych, jak i prywatnych, a wielkością środków, jakich będziemy potrzebowali dla zapewnienia wypłat adekwatnych emerytur w ciągu następnych czterdziestu lat, stwierdzam, że ta różnica jest ogromna. Tak więc w tym kontekście określenie "emerytalna bomba zegarowa” istotnie jest prawdziwe. W porządku, wszyscy wiemy, co mamy robić z bombą zegarową: musimy ją rozbroić. Myślę, że jesteśmy na początku tego procesu.
Lecz zasadnicze pytanie brzmi: kto jest odpowiedzialny? Myślę, że z naszego sprawozdania jasno wynika, że za zapewnienie obywatelom wypłat adekwatnych emerytur odpowiedzialne są same państwa członkowskie. Zaznaczamy też jednak, że gospodarki państw członkowskich łączy współzależność i dlatego koordynacja polityki emerytalnych za pomocą otwartej metody koordynacji jest z pewnością przydatna. Nie uważamy wszakże, aby UE mogła ustalić odpowiednie poziomy emerytur ani też - co oczywiste - zharmonizować wiek emerytalny.
Niemniej jednak uważamy, że państwa członkowskie powinny ustalić, że warunkiem niezbędnym, aby starsi ludzie mogli żyć godnie, jest adekwatność. Cieszę się, że zwróciliśmy uwagę na kwestię płci i zaapelowaliśmy do państw członkowskich, aby zajęły się sprawą mężczyzn i kobiet, którzy przerwali pracę w celu opiekowania się innymi oraz że poświęciliśmy uwagę mobilności i roli strategii UE 2020.
I wreszcie uznaję, że słusznie uwzględniono zobowiązania emerytalne w ramach paktu na rzecz stabilności i wzrostu. Wiemy, że w obszarze świadczeń emerytalnych otwiera się fiskalna czarna dziura i nie możemy zwyczajnie tego lekceważyć.
Jean Lambert
w imieniu grupy Verts/ALE - Pani Przewodnicząca! Ja również chciałbym przyłączyć się ze swym głosem do innych, którzy dziękowali naszej sprawozdawczyni za bardzo dobrą pracę nad tym sprawozdaniem.
Wszyscy jesteśmy świadomi różnic pomiędzy państwami, a także istniejących wewnątrz naszych własnych grup politycznych, toteż przedstawienie czegokolwiek, co spotyka się ze znacznym poparciem, to już naprawdę coś. Moja grupa wyraża szczególne zadowolenie, że w sprawozdaniu, które tu mamy, dostrzega się istotny charakter emerytur z pierwszego filaru, gotowość do starań o adekwatny poziom, kwestię zdolności do zapewnienia godnego życia. W końcu wszyscy spędziliśmy cały ubiegły rok, 2010, zajmując się zagadnieniami ubóstwa. Nie ulega też wątpliwości, że dla wielu osób jest to stałe źródło dochodu, zasadnicza gwarancja. Podobnie jak inni, my również cieszymy się, że w tym miejscu musimy zająć się kwestią godnej wysokości emerytur dla kobiet.
Dostrzegamy też, jak ważna jest walka z dyskryminacją starszych pracowników i wykorzystanie innych środków, które pomogą ludziom pozostać w pracy. Także i dla nas kluczową sprawą jest możliwość przenoszenia prawa do świadczeń emerytalnych. Coraz więcej ludzi w ciągu swojego życia zawodowego pracuje dla więcej niż jednej firmy. Pracują oni dla kilku pracodawców i to nie zawsze w tym samym kraju. A my musimy unikać takiej fragmentacji świadczeń emerytalnych - Unia Europejska odgrywa tu więc zasadniczą rolę.
Cieszymy się też, że w tym sprawozdaniu widnieje zobowiązanie dotyczące świadczenia emerytur z drugiego filaru - że powinny być one dostępne bez dyskryminacji ze względu na wiek, płeć i formę zatrudnienia. Zgadzamy się też, że musimy w większej mierze przyjmować podejście uwzględniające przebieg życia, czyli różne rytmy i wzorce współczesnej kariery zawodowej, zarówno te pozytywne, jak i negatywne, i cieszymy się, że to zagadnienie zostało poruszone.
I ponownie uznajemy duże znaczenie solidarności w tym pierwszym filarze - nie tylko w stosunku do osób, których kariery zawodowe wiążą się z pracą o bardziej dorywczym charakterze, kontraktami krótkoterminowymi i tak dalej. Niepokoją nas wszelkie próby propagowania świadczeń emerytalnych w ramach systemów prywatnych trzeciego filaru i zgadzamy się, że najważniejsze jest, aby ludzie mieli odpowiednie i jasne informacje.
Cieszy nas również, że w tym sprawozdaniu przewidziany jest - w razie gdyby miała zaistnieć zmiana w świadczeniu emerytur - odpowiedni okres przystosowawczy, pozwalający ludziom przemyśleć swoją przyszłość finansową.
Julie Girling
w imieniu grupy ECR - Pani Przewodnicząca! Moja grupa wyraża poparcie dla publikacji tej zielonej księgi. Pojawia się ona we właściwym czasie, kiedy we wszystkich państwach członkowskich omawiamy sprawy, o których już tu wspomniano i których nie będę szerzej omawiać, ale wymienię dla przykładu dwie - zmieniające się warunki demograficzne i wyzwanie dotyczące płci.
Autorka sprawozdania dostrzega znaczenie wymiany najlepszych praktyk i informacji pomiędzy państwami członkowskimi, ale też podkreśla, że sprawy dotyczące emerytur pozostają w sferze kompetencji państwa członkowskiego. Przyznaje w nim, że UE nie powinna regulować prawnie kwestii tego, czy wysokości emerytur są adekwatne, ani wieku emerytalnego, ale postuluje, bardzo jasno i dobitnie, aby państwa członkowskie tworzyły prawo stosownie do panującej w nich sytuacji z uwzględnieniem tych kwestii.
Sądzę, że dalsza praca nad możliwością przenoszenia praw emerytalnych ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia jednolitego rynku. Obywatele UE pracujący w całej Europie - a spotkałam ich wielu - nie mogą być w gorszej sytuacji z uwagi na to, że ich pule emerytalne pozostają zamrożone w różnych państwach członkowskich. Zmienia się sytuacja demograficzna i podobnie jest z praktykami roboczymi. Nasze oczekiwania zmieniają się, ale ważne jest, abyśmy nadążali za tymi zmianami w naszym sposobie myślenia i w procesie prowadzenia polityki.
Ilda Figueiredo
Pani Przewodnicząca! W trakcie obecnej debaty nie możemy zapominać, że istnieje wniosek w sprawie tak zwanego paktu na rzecz konkurencyjności, za pomocą którego dyrekcja, pod niemieckim przywództwem, zamierza przypuszczać nowe ataki na powszechny i wzajemny system zabezpieczenia społecznego, podwyższać wiek emerytalny i dewaluować wynagrodzenia, starając się przy tym znieść ich indeksację zgodną z inflacją tylko po to, by dogodzić sektorowi finansowemu, poszukującemu w tych emeryturach nowych źródeł wyższych zysków spekulacyjnych.
Pragniemy ostro sprzeciwić się tej ścieżce ku integracji europejskiej, posadowionej na fundamencie antysocjalnych polityk, które znajdują niestety poparcie w tym sprawozdaniu. Jego autorzy opowiadają się za zieloną księgą Komisji Europejskiej, pozwalają powiązać ustawowy wiek emerytalny ze średnią długością życia, zachęcają ludzi do dłuższego pozostawania na rynku pracy i nie wykluczają wsparcia dla prywatnych systemów emerytalny nawet wtedy, gdy już wiadomo, że wykorzystanie ich do spekulacji przez fundusze i prywatne banki może mieć poważne następstwa, prowadzące do ubóstwa ludzi starszych, a zwłaszcza kobiet.
Dlatego też przedłożyliśmy alternatywną rezolucję, w której dowodzimy, że możliwa jest poprawa w dziedzinie świadczeń i emerytur bez podwyższania ustawowego wieku emerytalnego pod warunkiem, że będzie więcej możliwości zatrudnienia wraz z przysługującymi prawami, szczególnie dla ludzi młodych, lepsze pensje i większy nadzór nad sektorem finansowym i transakcjami finansowymi.
Jesteśmy przeciwni podwyższaniu wieku emerytalnego i bronimy systemu emerytalnego umieszczonego w ramach powszechnego i wzajemnego systemu zabezpieczenia społecznego, w którym podwyższa się wartość niższych świadczeń i emerytur, i któremu przyświeca szacunek dla ludzi starszych. Pozwala on im żyć godnie i w ten sposób przyczynia się do eliminacji ubóstwa. Oto, czego oczekują nasi obywatele, czego wyrazem jest walka, która toczyła się w Portugalii, Francji, Grecji i tak wielu innych miejscach.
Derek Roland Clark
w imieniu grupy EFD- Pani Przewodnicząca! W dniu 22 listopada ubiegłego roku w Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych sprawozdawczyni wyraziła pogląd, że emerytury należą do obszaru wyłącznych kompetencji państw członkowskich. Teraz przybrał on raczej taką formę: państwa członkowskie mają wprawdzie decydujący głos, ale istnieją aspekty, w których koordynacja na szczeblu europejskim jest ważna. W art. 9 rezolucji podkreśla się kompetencje państw członkowskich, lecz też wzywa się je do skoordynowania ich zróżnicowanych polityk emerytalnych. Mamy tu do czynienia z dwojakimi deklaracjami, gdzie unijna kontrola prowadzi do złamania pewnej zasady.
Brytyjskie Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Emerytalnych ostrzega, że w efekcie tego sprawozdania emerytury staną się droższe - zgodnie z oceną kancelarii aktuarialnej Punter Southall o 90 %. Nawet, jeśli jest ona przesadna, to na pewno jest prawdą, że dla zapobieżenia załamaniu się systemu emerytalnego potrzebne będą ogromne dodatkowe sumy, w związku z czym składki potężnie wzrosną. Firmy emerytalne i państwa członkowskie nie potrzebują tego sprawozdania; potrzebują pomocy w utrzymaniu możliwie najniższych składek. W przeciwnym razie to nieprzemyślane sprawozdanie może doprowadzić do zniszczenia tego, co ma w swym zamierzeniu chronić.
Marine Le Pen
(FR) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! W Europie paktu na rzecz stabilności - jutro paktu na rzecz konkurencyjności - reformy systemów emerytalnych znajdują się na linii ognia.
W jakiż to sposób możemy ratować emerytury, gdy Unia Europejska wymaga od państw członkowskich, które mają teraz deficyt, zrównoważenia budżetów do 2013 roku? Wasze rozwiązanie polega na popchnięciu wieku emerytalnego aż do 67 lat i przeprowadzeniu głębokich reform repartycyjnych systemów emerytalnych w celu ograniczenia świadczeń dla osób ubezpieczonych. Co więcej, w sprawozdaniu nie ma w tym miejscu błędu, ponieważ wzywa się w nim do zagwarantowania minimalnej wysokości emerytur. Zmuszacie nas do wypłacania ich przybywającym na nasze wybrzeża cudzoziemcom, którzy nigdy nie płacili składek.
Co więcej, naliczanie bezpośrednich publicznych zobowiązań emerytalnych, które zaleca się w tym sprawozdaniu, doprowadzi do dalszego wzrostu presji na państwa członkowskie i zmusi je do tworzenia funduszy emerytalnych funkcjonujących w oparciu o tworzenie kapitału - a my oczywiście dobrze wiemy o ogromnych zagrożeniach, jakie te fundusze stwarzają.
Systemy emerytalne należą do zakresu odpowiedzialności państw członkowskich. Mimo to, wbrew życzeniom ludzi, wprowadzacie bezprecedensowe rygory budżetowe. Osoby zatrudnione, pracownicy służby cywilnej i emeryci w Europie posłużą za zmienną korekcyjną przy ratowaniu euro oraz waszej ultraliberalnej Europy.
Thomas Mann
(DE) Pani Przewodnicząca! To dobrze, że chociaż raz sprawozdanie z własnej inicjatywy nie zostało ukryte w poniedziałek i omówione w zaledwie kilka minut. Jest to efekt złożenia przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych 463 poprawek oraz 211 poprawek przez zaangażowaną Komisję Gospodarczą i Monetarną.
Bardzo chciałbym widzieć zobowiązanie do utrzymania skutecznych pracowniczych systemów emerytalnych w Niemczech, Luksemburgu, Finlandii i Austrii. Niestety głosami większości podjęto decyzję dotyczącą zalecenia nowych minimalnych standardów i zastosowania do emerytur pracowniczych systemu Solvency II. Będzie się to wiązać z groźbą znacznie wyższych kosztów, co w samych Niemczech może oznaczać wzrost dobrowolnej emerytury pracowniczej o 40 %. Nie wolno nam niszczyć dotychczasowych osiągnięć wypracowanych na podstawie konsensusu pomiędzy związkami a zarządem. Miałem możliwość wnieść swój wkład w kompromisowe rozwiązania, zgodnie z którym w przyszłości wszelkie efekty stosowania minimalnych standardów i systemu Solvency II należy szczegółowo oceniać w drodze dogłębnej oceny skutków. Oznacza to postęp w kierunku kontynuacji emerytur pracowniczych, chociaż w żadnym razie nie jest to gwarancja.
Dobra wiadomość jest taka, że nie mamy ujednoliconej definicji adekwatnych emerytur. Na dodatek odrzucony został projekt wprowadzenia zharmonizowanego wieku emerytalnego dla UE. Kanclerz Merkel i prezydent Sarkozy słusznie są zwolennikami stopniowej konwergencji systemów emerytalnych i wieku emerytalnego. Ponieważ liczba urodzeń i średnia długość trwania życia w różnych krajach są odmienne, każdy krajowy system emerytalny wymaga dostosowania do zmian demograficznych.
Kompromisowe rozwiązania osiągnięto pod silną presją czasu. Mam nadzieję, że wszyscy będziemy mogli przeprowadzić bardziej szczegółową debatę nad białą księgą, w której zostaną uwzględnione praktyczne doświadczenia firm. Kwoty, które wchodzą w grę w kontekście samych tylko dobrowolnych emerytur pracowniczych są wyższe od kwoty obecnego unijnego pakietu naprawy gospodarczej.
(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zgodnie z regułą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu.)
Ria Oomen-Ruijten
Pani Przewodnicząca! Nie chcę, aby w tej sprawie doszło do jakichkolwiek nieporozumień. Dlatego też proszę Pana, Panie Pośle Mann, aby powiedział Pan, gdzie dokładnie w tym sprawozdaniu jest mowa o tym, że system Solvency będzie obowiązkowo stosowany do emerytur drugiego filaru? Osobiście jestem temu przeciwna, ale gdzie jest o tym mowa?
Thomas Mann
(DE) Pani Przewodnicząca! Mamy dwa sprawozdania od dwóch komisji, w których zaleca się zastosowanie systemu Solvency II do systemów emerytur pracowniczych. Moim zdaniem to zwyczajnie nie zadziała. Doświadczenia z tym związane ma na przykład Francja, ale inne państwa członkowskie Unii Europejskiej - nie. Powinniśmy zbadać tę sprawę szczegółowo. W trakcie rozważań nad białą księgą i szczegółowego jej omawiania będziemy mieć szansę, aby przekonać o tym wszystkich, ponieważ wiele osób nie ma odpowiedniego doświadczenia i dotychczas nie spotkało się z tym w swoich państwach. Jest to dla nas dobra sposobność, by przeprowadzić prace przygotowawcze.
Pervenche Berès
- (FR) Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu! Uczestniczymy tu w debacie orientacyjnej i Parlament Europejski chciałby skłonić Panią do przekazania jakiegoś komunikatu. Tymczasem jednak świat idzie naprzód, a o kwestii emerytur jest mowa dodatkowo. Chcę naturalnie wspomnieć tu o odniesieniu do znormalizowanego systemu emerytalnego na szczeblu europejskim, przewidzianym w projekcie paktu na rzecz konkurencyjności. Wyraźnie widać, że jeżeli od tego rozpoczniemy budowę socjalnej Europy, to będziemy budować ją wbrew ludziom, a tego nie chcemy.
W sprawozdaniu pani poseł Oomen-Ruijten w wielu miejscach wspominamy o innych punktach widzenia. Chciałabym więc prosić Panią w imieniu Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, aby wzięła Pani pod uwagę w trakcie prac nad stanowiskiem Komisji na białą księgą kwestię dotyczącą płci, której nie uwzględniła Pani w dostatecznym stopniu.
Wspominamy też o założeniu, zgodnie z którym najlepszym sposobem decydowania o kwestii emerytury jest wspieranie zatrudnienia, a także, że zamiast skupiać się na ustawowym wieku emerytalnym musimy uwzględniać realny wiek. Jednakże zdaniem francuskich socjalistów sprawozdanie pani poseł Oomen-Ruijten zawiera wskazówkę, która stanowi pewien problem i z którą nie będziemy mogli się zgodzić. Rozumieją Państwo, że dla nasz pomysł, zgodnie z którym dłuższe średnie trwanie życia musi automatycznie powodować indeksację ustawowego wieku emerytalnego, stanowi krok wstecz w dziedzinie praw socjalnych - taki, którego nie możemy poprzeć.
Na koniec pozwolę sobie powiedzieć Państwu ostatnią rzecz, że bez dialogu społecznego i udziału partnerów społecznych w trakcie całych tych negocjacji, poniesiemy klęskę.
Dirk Sterckx
- (NL) Pani Przewodnicząca! Mam wrażenie, że z pomocą sprawozdawczyni udało się nam udzielić wielu bardzo wyważonych odpowiedzi na postawione przez Komisję pytanie. Są dwa aspekty, w przypadku których moim zdaniem Unia Europejska istotnie wnosi wartość dodaną.
Jeśli uznamy istotny charakter pierwszego filaru, co ma sens, to będziemy musieli przy tym również przyznać, że równie ważna jest stabilność naszych finansów publicznych, ponieważ to stabilne finanse publiczne są podstawą pierwszego filaru. W następnej kolejności muszą Państwo dostrzegać długoterminowe obciążenie, jakim emerytury są dla rządu i powiedzieć to bardzo jasno. Myślę, że Komisja i Unia Europejska są odpowiedzialne za uświadomienie tego każdemu państwu członkowskiemu tak, by wszyscy wiedzieli, jakie są źródła zagrożeń i trudności.
Moja druga uwaga jest taka, że Unia Europejska odgrywa szczególną rolę także w odniesieniu do drugiego filaru. W tym kontekście wskazywali Państwo na istotny charakter systemu Solvency II. Prosimy więc, aby Komisja sprawdziła, jakie są zagrożenia w dłuższej perspektywie i, poprzez sformułowane przez siebie zasady, udzieliła jasnych zaleceń, jak należy się przed nimi zabezpieczyć. Myślę, że w tym kontekście muszą Państwo w szczególny sposób rozważyć całokształt zagrożeń dotyczących systemów emerytalnych: nie tylko jednego rodzaju, ale wszystkich systemów emerytalnych w ramach drugiego filaru. Jest więc zadanie, które trzeba wykonać.
Gdy patrzę na liczby, podobnie jak czyniła to pani poseł Harkin, to obawiam się, że nie zabezpieczyliśmy się przed wszystkimi zagrożeniami dotyczącymi wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej.
Tadeusz Cymański
Pani Przewodnicząca! Projekt rezolucji Parlamentu, omawiany w ramach konsultacji prowadzonych przez Komisję Europejską, zasługuje na poparcie. Rezolucja rekomenduje zacieśnienie wzajemnej międzypaństwowej koordynacji i wymiany najlepszych praktyk bez jednoczesnej ingerencji w kompetencje państw członkowskich w tej niezwykle ważnej i bardzo wrażliwej dziedzinie jaką stanowią systemy emerytalne.
W ramach debaty prowadzonej w Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych podkreślałem znaczenie zjawisk demograficznych dla bezpieczeństwa i przyszłego kształtu systemów emerytalnych. Dlatego niezwykle ważnym jest podejmowanie wszelkich działań mających na celu przezwyciężenie kryzysu demograficznego w Europie. Uważam również, że - oceniając systemy emerytalne i formułując wnioski - należy brać pod uwagę znaczne zróżnicowanie poszczególnych państw członkowskich tak w zakresie możliwości finansowych, jak również istniejących już obecnie publicznych zakładowych i kapitałowych systemów emerytalnych.
Thomas Händel
(DE) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Dobrobyt kraju tworzy praca jego mieszkańców. W przyszłości pracownicy sektora społecznego muszą być lepiej opłacani. Na starość ludzie chcą konkretnych, bezpiecznych emerytur.
Jeden z wyraźnych wniosków wypływających z kryzysu jest taki, że tylko emerytury publiczne i państwowe są wiarygodne i stabilne. Dla odmiany pracownicze i prywatne fundusze emerytalne straciły na giełdach miliony euro. Skupianie się w większej mierze na prywatnych, kapitałowych systemach emerytalnych w staraniach na rzecz zapewnienia ludziom emerytury jest niedorzeczne. Sektor publiczny sfinansował pakiety ratunkowe dla wielkich banków. Ludzie płacą za twardą politykę oszczędności, która jest pod kontrolą Unii Europejskiej. Teraz oczekuje się od nich, aby zatroszczyli się o budżety państw, zgadzając się na cięcia emerytur i na podniesienie wieku emerytalnego. Już wcześniejsze reformy systemów emerytalnych prowadziły do rosnącego ubóstwa ludzi starszych. Jedynym rozwiązaniem jest wzmocnienie wiarygodnych publicznych systemów emerytalnych.
Franz Obermayr
(DE) Pani Przewodnicząca! Piramida ludności UE wkrótce zostanie odwrócona i grupa osób w wieku powyżej 55 lat będzie stanowić największą część populacji. Średnie trwanie życia będzie nadal wzrastać, a liczba urodzeń pozostanie niska. Młodzi ludzie będą rozpoczynać pracę coraz później. Wszyscy jesteśmy świadomi następstw takiego stanu rzeczy: starzejące się społeczeństwo i coraz więcej trudności z finansowaniem emerytur.
W Europie potrzebna jest nam polityka przyjazna rodzinie, polegająca na przykład na wprowadzeniu podziału podatku płaconego przez rodzinę na podatek dochodowy lub równoważne środki socjalne uwzględniające wkład, jaki rodzina wnosi w umowę międzypokoleniową, poprzez zmniejszenie obciążenia rodzin podatkami. Dodatkowo musimy stworzyć zachęty dla utrzymywania starszych wiekiem osób w zatrudnieniu przez możliwie najdłuższy czas.
Chciałbym przekazać komisarzowi Andorowi wyraźny komunikat. Tak bardzo popularna polityka masowej imigracji to zły sposób na zabezpieczenie naszych emerytur; zagrozi ona w końcu ładowi społecznemu w Europie.
Danuta Jazłowiecka
Pani Przewodnicząca! Zmiany demograficzne, dłuższe życie i malejąca liczba urodzeń, różnego rodzaju przywileje w systemach emerytalnych oraz kryzys gospodarczy poddał ogromnej presji finanse publiczne państw członkowskich. Coraz częściej zastanawiamy się, na ile obecnie obowiązujące systemy emerytalne są stabilne i bezpieczne i na ile zapewniają godziwe dochody na emeryturze. Dochodzimy do wniosku, że niezbędne są w Europie reformy systemów emerytalnych będące w kompetencji poszczególnych krajów członkowskich. Są to bardzo długotrwałe i kosztowne procesy. Aby rządy zdecydowały się na takie kroki, konieczne jest zapewnienie ze strony Rady i Komisji Europejskiej, że koszty tych reform będą na stałe brane pod uwagę podczas wdrożenia procedury nadmiernego deficytu. Każde inne rozwiązanie może doprowadzić do sytuacji, w której kraje w obawie przed obciążeniami finansowymi z reform zrezygnują.
Mówiąc o niezbędnych reformach chciałabym odnieść się do dwóch kluczowych aspektów. Po pierwsze, aby zapewnić bezpieczeństwo systemów emerytalnych musimy zdywersyfikować źródła dochodów i tworzyć systemy oparte m.in. o finansowanie publiczne pochodzące z rynków kapitałowych oraz z pracowniczych programów emerytalnych. Po drugie, aby zapewnić stabilność systemów należy zapewnić wysoką aktywność na rynku pracy. Państwa członkowskie powinny dążyć do zrównania faktycznego wieku przejścia na emeryturę z wiekiem statutowym oraz tam, gdzie jest to konieczne, zastanowić się nad wydłużeniem statutowego wieku emerytalnego, co jest naturalną konsekwencją tego, że Europejczycy żyją coraz dłużej. Wydłużenie aktywności zawodowej powinno jednak wiązać się z odpowiednimi reformami na rynku pracy, zapewnieniem m.in. odpowiednich szkoleń oraz opieki zdrowotnej dla pracowników.
Gratuluję i dziękuję pani sprawozdawczyni za pomoc i za doskonałą współpracę przy pracy nad sprawozdaniem.
Sergio Gutiérrez Prieto
(ES) Pani Przewodnicząca! Już była mowa o tym, że podstawą konstrukcji systemów emerytalnych w Europie jest i nadal musi być system publiczny, ponieważ jest to jedyny system, który gwarantuje spójność i ponadto zmniejsza ryzyko ubóstwa w naszym społeczeństwie.
Niemniej jednak uderzające jest to, że w krajach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju źródłem najbardziej wyrównanych poziomów dochodów są emerytury albo to, że w następstwie kryzysu tylko w 2008 roku prywatne emerytury utraciły 20 % swej wartości, a obecnie są wciąż dalekie od osiągnięcia wymaganych poziomów płynności.
To wszystko stanowi wskazówkę, że w czasach nieuchronnych reform działania na rzecz zapewnienia stabilności naszych emerytur muszą mieć charakter przekrojowy i należy w nich uwzględniać, oprócz innych czynników, ambitną politykę dotyczącą liczby urodzeń i kwestię równowagi pomiędzy pracą a życiem rodzinnym, a także ambitną politykę mającą zapewnić ludziom możliwość podjęcia pracy i pozostania w zatrudnieniu, a nawet politykę imigracyjną opartą na integracji - one bowiem również z demograficznego punktu widzenia gwarantują stabilność naszych emerytur.
Na koniec, uważam za godne ubolewania, że w tym tekście nie wyznaczono żadnych granic nadużywaniu pojęcia stypendiów w przedsiębiorstwach, ponieważ zgodnie z ogólną zasadą są one zwolnione z wszelkich płatności socjalnych. Moim zdaniem ma to zasadnicze znaczenie dla całego nowego pokolenia pracowników, ponieważ jeśli wymaga się od nich większych starań na rzecz otrzymania godnej emerytury, to nie mogą oni także ponosić zbyt dużych wyrzeczeń, aby dostać godną pracę.
Elizabeth Lynne
Pani Przewodnicząca! Chciałabym podziękować pani poseł Rii Oomen-Ruijten za jej wytężoną pracę nad tym zagadnieniem. Myślę, że wykonała bardzo dobrą robotę.
Jest tam bardzo wyraźnie zaznaczone, że emerytury należą w pierwszym rzędzie do sfery odpowiedzialności państw członkowskich. Na całe szczęście odrzuciliśmy wszelkie apele o wprowadzenie minimalnej emerytury na szczeblu UE, a także o zastosowanie do emerytur uregulowań w rodzaju Solvency II. W traktacie lizbońskim widnieje bardzo wyraźny zapis, że za świadczenie emerytur są odpowiedzialne państwa członkowskie, a nie UE. My jednak możemy zajmować się wymianą najlepszych praktyk i doświadczeń. Cieszę się, że uwzględniona została także moja poprawka zawierająca wezwanie do wdrożenia dyrektywy w sprawie zatrudnienia z 2000 roku, która pozwoli na uznanie dyskryminacji z uwagi na wiek za bezprawną.
Jeśli chodzi o wiek emerytalny, zawsze wyraźnie powtarzałam, że musimy utrzymywać ustalanie wieku emerytalnego - takiego, w którym nabywa się prawo do ubiegania się o emeryturę - na szczeblu państwa członkowskiego, a równocześnie znieść przymusowy wiek emerytalny, w którym ludzie są zmuszani do zaprzestania pracy, nawet pomimo chęci pozostania w zatrudnieniu. Ubolewam, że nie znalazło się to w tym sprawozdaniu.
Milan Cabrnoch
(CS) Pani Przewodnicząca! Chciałbym pogratulować sprawozdawczyni, która wykonała wspaniałą pracę polegającą na przetworzeniu setek złożonych poprawek. Wprawdzie sprawozdanie to nie jest legislacyjne, ale ma wielkie znaczenie dla przyszłości systemów socjalnych w państwach członkowskich UE. Główne wnioski, które popieramy, są następujące:
decyzje dotyczące systemów emerytalnych są decyzjami politycznymi, a państwa członkowskie są za nie odpowiedzialne w sposób całkowity i wyłączny;
podniesienie wieku emerytalnego ma zasadnicze znaczenie;
w najbliższych latach jedynym źródłem wzrostu w UE będzie wzrost produktywności pracy;
do kluczowych zadań należy wspieranie zatrudnienia starszych pracowników, szczególnie poprzez większą elastyczność stosunków na mocy prawa pracy oraz właściwe dostosowanie systemów emerytalnych;
koordynowanie systemów emerytalnych i ich reformy na szczeblu UE nie jest właściwe;
nie popieramy idei ujednolicenia wieku emerytalnego w całej UE ani powiązania go ze średnim trwaniem życia;
nie popieramy żadnych wysiłków w kierunku ujednolicenia definicji na szczeblu Wspólnoty, na przykład definicji adekwatnej emerytury.
Kartika Tamara Liotard
(NL) Pani Przewodnicząca! Pomocniczość, jako sprawa dla poszczególnych państw członkowskich i solidarność - te dwie rzeczy stale podkreślała sprawozdawczyni w kontekście polityki emerytalnej. Dlatego też myślałam, że zieloną księgę wraz z zawartymi w niej postulatami dotyczącymi cięcia wydatków wyrzuci ona do kosza na śmieci. Omal nie spadłam z krzesła, gdy sprawozdawczyni naprawdę potraktowała zieloną księgę pozytywnie.
Podczas gdy z jednej strony sprawozdawczyni cały czas mówi o pomocniczości, to z drugiej przedstawia niezliczone propozycje dotyczące zwiększenia wpływu UE. UE powinna ustalać kryteria dotyczące minimalnej emerytury. UE powinna skłonić państwa członkowskie do podwyższenia wieku emerytalnego. UE powinna wspierać konkurencję pomiędzy europejskimi funduszami emerytalnymi a dalszą prywatyzacją. Pomocniczość? Jaka pomocniczość?
Jeśli to wszystko miałoby doprowadzić do stworzenia bardziej odpowiedzialnych społecznie systemów emerytalnych, to być może w tym kontekście dałoby się usprawiedliwić wpływ UE. Niestety Komisja i sprawozdawczyni dają pierwszeństwo rynkowi wewnętrznemu i zmierzają tylko do pogłębienia podziałów pomiędzy bogatymi a biednymi.
David Casa
(MT) Pani Przewodnicząca! Chciałbym zacząć od złożenia mojej koleżance, pani poseł Oomen-Ruijten, gratulacji za jej nadzwyczajną pracę nad tym sprawozdaniem. W sprawozdaniu tym dostrzega się, że w czasie, w którym obywatele Unii Europejskiej są szczególnie narażeni na różne ryzyka, ogromne znaczenie ma zapewnienie przez państwa członkowskie wyższych i bardziej wiarygodnych środków ochrony socjalnej, a w szczególności emerytur, co gwarantuje spokój stale starzejącej się ludności i zapewnia jej ekonomiczną niezależność.
Chciałbym w tym miejscu podkreślić, jak bardzo istotną rolę odgrywa to, że państwa członkowskie określają niezbędne kryteria służące zapewnieniu godziwych warunków życia starszym obywatelom. Wyznacznikiem do sformułowania tych kryteriów muszą być szczególne warunki, właściwe każdemu krajowi; dlatego też należy przestrzegać zasady pomocniczości.
Z zadowoleniem przyjmuję jednakże skierowane do Komisji zaproszenie do sformułowania wytycznych i stwarzania zachęt dla wymiany najlepszych praktyk. W ten sposób podejmowane decyzje będą służyć interesom osób, na które będą mieć bezpośredni wpływ. Dla wielu państw członkowskich reforma systemu emerytalnego ma zasadnicze znaczenie w kontekście realizacji celów, o których mowa w zielonej księdze, czyli stworzenia wiarygodnych, adekwatnych i stabilnych systemów emerytalnych.
Reforma ta może być trudna do wdrożenia, szczególnie w tych trudnych czasach. Dlatego też wydatki związane z reformą należy uwzględniać także w kontekście zarządzania gospodarczego.
Kinga Göncz
(HU) Pani Przewodnicząca! Podobnie jak kilku przedmówców uważam za szczególnie istotne, aby obszar emerytur był w możliwie największym stopniu koordynowany na szczeblu europejskim. Jeden z powodów jest taki, że w związku z kryzysem pojawiła się kwestia stabilności makroekonomicznej oraz sposobu zapewnienia bezpieczeństwa i godnego życia na starość. To oczywiste, że w państwach członkowskich zachodzą różne zmiany. Niektóre z nich wchodzą na drogę reformy i wzmacniają lub tworzą filar prywatnych funduszy emerytalnych, podczas gdy inne próbują zamiast tego odwrócić bieg czasu. Niezależnie od charakteru zmian jest bardzo ważne, aby z wiarygodności i stabilności emerytur oraz godnego życia na starość uczynić główne priorytety.
Wszelkie zmiany należy konsultować z partnerami społecznymi, a na przemiany trzeba przeznaczyć odpowiednią ilość czasu. Ludzie, obywatele, muszą otrzymywać informacje o planowanych zmianach i o tym, co dla nich te zmiany oznaczają. Pozwoli to im podejmować we wszystkich przypadkach świadome decyzje, przy czym wszystkie zmiany należy wprowadzać w sposób przyjazny dla obywatela.
Vicky Ford
Pani Przewodnicząca! Gdy w 1899 roku kanclerz Bismarck wprowadzał państwową emeryturę, średnia długość życia wynosiła zaledwie 45 lat. Dziś żyjemy dłużej, ale stykamy się z wyzwaniem, jak osiągnąć rozsądny dochód na emeryturze. Tradycje gospodarcze, demograficzne i związane z rynkiem pracy są zróżnicowane. Poszczególne państwa powinny ponosić odpowiedzialność za własną politykę i reformy. Warunkiem stabilności emerytur państwowych są stabilne finanse publiczne, ale w tym sprawozdaniu Parlament prezentuje wyraźne stanowisko: nie może być zharmonizowanego wieku emerytalnego dla UE ani minimalnego poziomu dochodów.
Powinna istnieć możliwość przenoszenia systemów zakładowych i indywidualnych oszczędności od jednego pracodawcy do drugiego oraz pomiędzy państwami. Oszczędzający zasługują na przejrzyste informacje - dostępne i łatwe do zrozumienia. Tak, potrzebujemy bezpiecznych systemów oszczędzania, jednak zasady dotyczące kapitału muszą być mądrze skonstruowane. Ryzyko dotyczące emerytur nie jest takie samo jak w przypadku firm ubezpieczeniowych lub banków. Koszty regulacji obciążają konsumenta, a w tym przypadku starszego wiekiem emeryta.
Elisabeth Morin-Chartier
(FR) Pani Przewodnicząca! Najpierw chciałabym powiedzieć, że kryzys i sytuacja demograficzna zbiegły się w taki sposób, by postawić nas przed tym problemem, który dotyczy emerytur we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.
W pierwszej kolejności chciałabym wyrazić zadowolenie z postępu, jaki oznacza praca konsultacyjna, której pani komisarz - jak nam powiedziała - przewodniczyła w trakcie przygotowywania tej zielonej księgi oraz praca włożona przez panią poseł Oomen-Ruijten w powstanie tego sprawozdania, zasadzająca się na konsultacjach, zasadzie otwartości i kompromisu.
Chciałabym zwrócić uwagę na trzy kwestie, które musimy bezwzględnie wziąć pod uwagę, jeśli chcemy rozwiązać problem wypłacalności systemów emerytalnych.
Pierwszą jest nierówność, która dotyka kobiety w wieku emerytalnym, ponieważ nierówności w zatrudnieniu prowadzą do ubóstwa w wieku emerytalnym.
Drugą, Pani Poseł Oomen-Ruijten, jest to, że chciałabym mieć pewność, iż nadal zostaną utrzymane emerytury dla wdów. Wciąż żyje całe pokolenie ubogich kobiet, które w latach, kiedy mogły rozwijać karierę zawodową nie pracowały i dla których wdowie emerytury są jedynym sposobem uzyskania minimalnej emerytury.
Trzecia sprawa to wejście na rynek pracy młodszego pokolenia. Musi ono nie tylko stawić czoła kryzysowi, ale także udźwignąć ciężar kilku pokoleń: ich dzieci, ich rodziców i ich dziadków.
W końcu to stanowi problem starszych obywateli - problem, z którym w naszej pracy musimy sobie szybciej poradzić.
Jutta Steinruck
- (DE) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Emerytury w całej Europie muszą przynosić dość pieniędzy, aby ludzie mogli się z nich utrzymać. Jeden ważny wymóg jest taki, aby ludzie mieli godną pracę, ponieważ nisko płatne miejsca pracy skutkują biedą na starość i świadczeniami emerytalnymi w niewystarczającej wysokości. Gdy słyszę innych posłów tego Parlamentu, którzy mówią, że ludzie na starość powinni po prostu pobierać dodatkową emeryturę prywatną, to odpowiadam, że wielu ludziom ich zarobki z trudem wystarczają na przeżycie, a co dopiero mówić o płaceniu składek na dodatkową emeryturę prywatną. Oto, dlaczego pierwszy filar systemu emerytalnego jest szczególnie ważny. System repartycyjny funkcjonujący w oparciu o zasadę solidarności musi stanowić podstawę europejskich systemów emerytalnych i przynosić ludziom dochody wystarczające do życia. Nie możemy zwyczajnie mówić, że jest to sprawa dla państw członkowskich. Musimy wysłać wyraźny sygnał, że potrzebne są takie emerytury, które dają ludziom dość pieniędzy i zapewniają im rozsądny poziom życia.
Pan poseł Mann opisał szczegółowo niemiecki system emerytur pracowniczych. Ja także chciałabym o nim wspomnieć, lecz nie tak szczegółowo. Oceniając zieloną księgę, doszłam do tego samego wniosku, dlatego też razem pracowaliśmy nad poprawkami w komisji. Dlatego apeluję do Komisji, aby zapewniła, by we wszystkim, co będziemy robić w przyszłości, charakterystyczne cechy każdego z państw - to, co naprawdę dobrze działa i jest nieodzowne do przetrwania systemów emerytalnych w państwach członkowskich - nie były lekceważone.
Theodor Dumitru Stolojan
- (RO) Pani Przewodnicząca! Uważam, że musimy być realistami i przyjąć do wiadomości, że obecne publiczne systemy emerytalne, funkcjonujące w oparciu o międzypokoleniowy transfer zasobów, znany też jako zasada repartycji, nie mają już ekonomicznej racji bytu i jako takie, do przetrwania potrzebują subsydiów z budżetu publicznego.
Tendencja polegająca na starzeniu się społeczeństw i coraz większa mobilność siły roboczej przyczyniają się tylko do pogłębienia nierówności w systemach emerytalnych, podczas gdy proponowane rozwiązania - czy to w postaci podwyższenia wieku emerytalnego, czy też zwiększenia składek - mają ograniczony charakter i będą podlegać coraz większym ograniczeniom, także wskutek oporu społecznego wobec tego rodzaju działań. W końcu będziemy musieli przyznać, że rozwiązaniem jest przejście na takie systemy emerytalne, w ramach których ludzie będą powiększać własny fundusz emerytalny w czasie trwania kariery zawodowej.
Ádám Kósa
- (HU) Pani Przewodnicząca! Unia Europejska zajmowała się bardzo wieloma sprawami, które dotyczą osób z niepełnosprawnością. Niestety to właśnie tej grupy społecznej systemy emerytalne państw członkowskich wydają się nie obejmować, a to jest nie do przyjęcia. Oprócz ludzi, którzy zostali zmuszeni do udziału w systemach rent inwalidzkich nie z własnej winy, jest ogromna liczba takich, którzy znaleźli się w systemie, nadużywając luk w przepisach. Problem ten dotyczy w pierwszym rzędzie systemów rentowych krajów Europy Środkowej i Wschodniej, w których takich przypadków jest bardzo wiele. Ich liczba jest tak wielka, że zagrażają one podstawom samego systemu rentowego. Ta sytuacja jest sprzeczna ze strategią UE 2020. Ludzie ci zamiast prawdziwej pomocy otrzymują bezosobowe świadczenia, gdy tymczasem mogliby samodzielnie utrzymać się na rynku pracy i być zdolni do pracy. Zgodnie z bieżącymi prognozami liczba takich osób zależnych w Europie wkrótce się podwoi. Tymczasem liczba osób w wieku produkcyjnym spada o milion rocznie. Ogólnie oznacza to, że obecnie nie ma żadnego stabilnego systemu świadczeń - zwłaszcza, gdy brak jest aktywnych osób niepełnosprawnych. Całkowicie popieram pomysł sprawozdawczyni: w UE, która jest domem dla 50 milionów osób z niepełnosprawnością, tylko nieco ponad 40 % tych osób pracuje. Gdzie jest pozostałe sześćdziesiąt kilka procent? Wniosek jest taki, że oni także powinni pracować.
Konstantinos Poupakis
(EL) Pani Przewodnicząca! Chciałbym pogratulować sprawozdawczyni pracy na rzecz uzyskania niezbędnej równowagi pomiędzy wykonalnością ekonomiczną a społeczną adekwatnością systemów emerytalnych, zwłaszcza że w czasach wysokiego bezrobocia, deregulacji rynku pracy, cięć wynagrodzeń i poważnych wyzwań demograficznych stworzenie i umocnienie adekwatnych, sprawiedliwych społecznie i wykonalnych ekonomicznie systemów emerytalnych jest ogromnym wyzwaniem dla każdego państwa członkowskiego.
Systemy te muszą jednak opierać się na pierwszym filarze - filarze publicznym, redystrybucyjnym, który jest jedyną podstawową gwarancją adekwatnych świadczeń. Filar ten powinien być uzupełniany, a nie wspierany drugim filarem, który powinien funkcjonować równolegle, po zapewnieniu nie tylko powszechnego dostępu do niego, ale też jego bezpieczeństwa poprzez ustanowienie odpowiednich ram zarządzania.
Co więcej, powiązanie wyższego wieku emerytalnego ze średnią długością życia w żaden sposób nie skutkuje automatycznymi dostosowaniami. Oczywiście należy uwzględnić inne parametry, takie jak lokalizacja, rodzaj pracy, zawody bardzo szkodliwe dla zdrowia, jakość życia i zdrowie. Wreszcie, wszelkie zachęty do pozostania w pracy powinny w charakterze warunku wstępnego obejmować rozwiązania pełniące funkcję "zaworów bezpieczeństwa” pozwalających przezwyciężyć wszelkie bariery, które mogłyby przeszkadzać ludziom młodym w dostępie do rynku pracy, zwłaszcza w czasie, gdy bezrobocie urosło niestety do niebotycznych rozmiarów.
(Oklaski)
Elżbieta Katarzyna Łukacijewska
Pani Przewodnicząca! Dyskusje, jakie odbywają się w niektórych krajach Unii Europejskiej na temat systemów emerytalnych, i emocje społeczne, jakie towarzyszą tym dyskusjom, pokazują, jak ważna, a zarazem trudna jest to materia. Nie da się przyjąć jednego modelu emerytalnego, który obowiązywałby we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Jednak w dobie kryzysu ekonomicznego i zmian demograficznych nieuniknione stają się reformy krajowych systemów emerytalnych. Już dzisiaj wiele krajów ma problemy z rosnącymi kosztami emerytur, a to może zachwiać zasadą solidarności pokoleniowej. Jednak musimy pamiętać, że emerytury muszą być pewne, bezpieczne i uwzględniające nasze wynagrodzenie. I w tym kontekście chciałabym, abyśmy większą uwagę zwrócili na nierówność płacową pomiędzy kobietami i mężczyznami, gdyż niższe zarobki kobiet skutkują mniejszymi świadczeniami emerytalnymi.
Rovana Plumb
(RO) Pani Przewodnicząca! Chciałabym przypomnieć, że nawet na początku tej debaty pani komisarz mówiła o sukcesach europejskiego modelu społecznego. Jednym z nich jest także osiągnięcie etapu, na którym szanse dla kobiet i mężczyzn są równe. Mam nadzieję, że to sprawozdanie będzie stanowić wyraźny sygnał oznaczający włączenie równości płci do realizacji założenia uczciwego systemu emerytalnego.
Dlatego też chcę - jeśli mogę - zwrócić uwagę na trzy zagadnienia. Po pierwsze, ocena wpływu narzędzi umożliwiających uznanie pracy wykonywanej w domu, w tym użycie kalkulacji kosztu tej pracy dla potrzeb emerytury, na społeczeństwo i zatrudnienie kobiet. Apeluję do Komisji, aby wszczęła procedurę mającą na celu skreślenie art. 5 ust. 2 dyrektywy 2004/113/WE, zgodnie z którym dopuszczalna jest dyskryminacja kobiet w przypadku produktów emerytalnych.
Izaskun Bilbao Barandica
(ES) Pani Przewodnicząca! System emerytalny jest podstawowym elementem europejskiego modelu społecznego, który należy zachować. Odpowiedzialność za ten system ponoszą państwa członkowskie, lecz aby zagwarantować jego przetrwanie, musimy podjąć działania w możliwie najszerszym porozumieniu z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim. Działania te muszą skupiać się na ustanowieniu europejskiej normy, która gwarantowałaby wypłacalność wszystkich systemów poprzez podporządkowanie ich kryteriom nadzoru w celu ograniczenia deficytu finansów publicznych w państwach członkowskich oraz poprzez rozszerzenie gwarancji, których będzie się żądać od firm ubezpieczeniowych, począwszy od 2013 roku, na towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych zarządzające tymi systemami w niektórych państwach członkowskich.
Tę normę należy ustanowić po to, by nadać tej debacie racjonalny kształt, ponieważ rozwiązanie tego problemu oznacza więcej niż ustanowienie wieku emerytalnego w przepisach prawa. Musimy uwzględnić czas trwania zatrudnienia danej osoby i wysokość składek oraz uwzględnić czynniki związane z pragnieniami ludzi na emeryturze. Przedłużenie czyjejś pracy musi mieć przełożenie na lepszą emeryturę.
Norma ta powinna też wybiegać w przyszłość. Mobilność pracowników będzie wymagać łatwego przenoszenia pasywnych praw z jednego kraju do drugiego. Przenosząc się z kraju do kraju, Europejczycy muszą mieć możliwość dostępu do swojej historii zatrudnienia we wszystkich państwach członkowskich, w których płacili składki.
Ja również uważam, że musimy poświęcić szczególną uwagę kwestiom płci i niepełnosprawności.
Elisabeth Schroedter
Pani Przewodnicząca, Panie Komisarzu Andor! Chciałabym spytać, czy jest sens odpowiadać na tę debatę i sprawozdanie białą księgą? Czy zamiast tego nie powinniśmy podjąć próby rozwiązania naprawdę pilnych problemów? Moim zdaniem są dwie sprawy. Jedna to ogromna różnica pomiędzy faktycznym wiekiem emerytalnym a wiekiem emerytalnym ustalanym przez państwo. A zatem naprawdę należy wprowadzić w życie środki przeciw dyskryminacji w postaci działania lub monitorowania sytuacji przez Komisję, tak by uzyskać jej poprawę, ponieważ dzięki temu emerytury będą stabilne.
I druga sprawa: rzecz w tym, że to sprawozdanie zawiera wyraźne wezwanie do szybkiego podjęcia działań kontekście związku z możliwością przenoszenia emerytur pracowniczych, co oznacza, że trzeba będzie zastanowić się nad nową dyrektywą. Jest to znacznie pilniejsze, ponieważ ci pracownicy, którzy przenoszą się z jednej firmy do drugiej, tracą dużo pieniędzy na swoich emeryturach, a one mają przecież zapewnić im bezpieczeństwo na stare lata. Dlatego też musimy podjąć kroki w tym obszarze. Pracując nad białą księgą, zwyczajnie marnujemy czas.
Alfreds Rubiks
(LV) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Wskutek kryzysu gospodarczego i starzenia się społeczeństw wysokość składek wpływających do budżetów systemów zabezpieczenia społecznego spada. To jest powszechnie uznawany fakt. Liczba emerytów rośnie. Stwarza to zagrożenie dla stabilności systemu emerytalnego. Dostosowanie systemu zabezpieczenia społecznego i systemu emerytalnego do wyzwań współczesności ma zasadnicze znaczenie. Zgadzam się z panem komisarzem, gdy mówi, że przygotowanie tego dokumentu będzie wymagało wiele wzmożonej pracy. Niemniej jednak uważam, że musimy ustanowić fundusz społeczny na skalę ogólnounijną, na wzór Funduszu Spójności, którego celem będzie świadczenie pomocy emerytom w krajach o stosunkowo niskich przychodach. Z budżetów krajowych nie sposób zapewnić godnej starości. Zdążyliśmy się już o tym przekonać. W zeszłym roku walczyliśmy z ubóstwem, a wynik jest taki, że mamy więcej biednych ludzi niż przedtem.
László Andor
komisarz - Pani Przewodnicząca! Chciałbym ponownie pogratulować wszystkim komisjom, które uczestniczyły w tej dyskusji, a także w przygotowaniu sprawozdań.
Zdaję sobie sprawę, że trudno jest pogodzić ze sobą stanowiska tak wielu krajów i grup politycznych, ale głosowania w zaangażowanych w prace komisjach świadczą o tym, że sprawozdania spotkały się z szerokim poparciem. Jest to dla Komisji wyraźny sygnał dotyczący dalszych działań po publikacji zielonej księgi. Oczekuję, że na początku przyszłego miesiąca opublikujemy podsumowanie wraz z opinią Parlamentu. Później, w drugiej połowie 2011 roku, wydamy białą księgę, o której wspomniałem w poprzednim wystąpieniu i której będzie towarzyszyć odpowiednia ocena skutków. Będzie to kolejna szansa dla wszystkich zainteresowanych stron do dalszego udziału w tej debacie.
Grupa komisarzy do spraw emerytur już w zeszłym tygodniu omówiła możliwe rozwiązania polityczne dotyczące sposobu aktualizacji i ulepszenia europejskich ram dla emerytur. Byliśmy zgodni, że powinniśmy kontynuować całościowe podejście do reform systemów emerytalnych.
W jego ramach musimy nadal prowadzić dialog z najważniejszymi zainteresowanymi stronami w sprawie nowych inicjatyw regulacyjnych w takich dziedzinach, jak możliwość przenoszenia, systemy emerytur pracowniczych i ochrona przed utratą płynności oraz innych, bardziej miękkich form regulacji, na przykład kodeksów dobrych praktyk. Zdecydowaliśmy też, że szczegółowo zajmiemy się wymiarem dotyczącym płci i w białej księdze poświęcimy mu więcej miejsca niż w zielonej księdze.
Równocześnie chciałbym mieć pewność, że zielona księga i biała księga nie zostaną pomylone z innymi "obiektami” pojawiającymi się na europejskim firmamencie. Komisja nie ma absolutnie nic wspólnego z podejściami, w ramach których zakłada się, że w Unii Europejskiej może zostać wprowadzony jednolity wiek emerytalny. Kluczową cechą UE jest jej różnorodność, także różnorodność realiów demograficznych; ten aspekt musimy teraz analizować bardziej drobiazgowo niż dawniej.
Powinniśmy również dostrzec, że z realizowanymi obecnie reformami wiążą się nowe zagrożenia, ponieważ w ich efekcie przyszłe emerytury stają się znacznie silniej uzależnione od długofalowego rozwoju sytuacji na rynku pracy i rynkach finansowych. Oznacza to, że musimy stwarzać możliwości zatrudnienia także ludziom z niepełnosprawnością oraz działać na rzecz poprawy stabilności systemów finansowych.
Cieszę się, że będziemy nadal pracować wspólnie z Parlamentem i jego komisjami nad tym bardzo ważnym tematem.
Ria Oomen-Ruijten
sprawozdawczyni - (NL) Pani Przewodnicząca! Chciałabym skorzystać z tej okazji i złożyć wyrazy uznania koleżankom i kolegom posłom, którzy pracowali ze mną nad tym sprawozdaniem: George'owi Cutaşowi, Barbarze Materze i Cornelisowi de Jongowi. Nie wiem, gdzie jest poseł de Jong. O, jest - tam, z tyłu. Poczynił on kilka uwag, których nie rozumiem, na przykład, że chcemy znaleźć europejskie rozwiązania dla wszystkiego. To nie jest prawda. Przyświeca nam zasada pomocniczości.
Pozwolę sobie wyjaśnić wypowiedź, w której poseł de Jong miał problem z zarządzaniem gospodarką: chcemy takiego zarządzania gospodarką, które zagwarantuje, by każdy, kto dokłada największych starań, został zwycięzcą. Oto, czego chcemy, bo nie karania kilku państw członkowskich - tych dziesięciu, które wystosowały do nas pismo - za stworzenie dobrych przepisów dotyczących przyszłości emerytur. Mam nadzieję, że to Pana zadowoli, Panie Pośle de Jong.
Kartika Liotard jest tu nieobecna, ale uderzyło mnie, że jak się zdaje, nie przeczytała tego sprawozdania, a mimo to przedstawia takie uwagi, jakby się z nim zapoznała.
Pani Przewodnicząca! Podziękowałam już moim koleżankom i kolegom posłom, panu Cutaşowi, pani Materze i panu de Jongowi, ale chciałabym też podziękować Frédéricowi Daerdenowi, Marianne Harkin, Julie Girling i Jeanowi Lambertowi, którzy mówili w imieniu swoich grup, a także pani poseł Danucie Jazłowieckiej, kontrsprawozdawczyni z mojej partii, grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów), za ich wkład w obecny kształt sprawozdania. Myślę, że przedstawiliśmy solidną analizę tego, co należy robić.
Wiem również, że w sprawozdaniu jest wciąż kilka bardzo delikatnych kwestii, które dotyczą poszczególnych państw członkowskich. Niemniej jednak mam nadzieję, że my, komisja Parlamentu i Pan, Komisarzu Andor, pomogliśmy nadać sprawom właściwy bieg, że będziemy mogli wspierać prace nad białą księgą, a także, że wszyscy w tym Parlamencie zagłosują za przyjęciem tego sprawozdania. To był trudny dokument, ale mam nadzieję, że jutro będziemy mogli powiedzieć: "wszystko dobre, co się dobrze kończy”.
Przewodnicząca
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się jutro w południe (środa, 16 lutego 2011 r.).
Przypomnę tylko tym z Państwa, którzy nie mieli okazji wystąpić, że jeśli sobie tego życzą, mogą przedłożyć pisemne oświadczenie o długości nie przekraczającej 200 słów, które zostanie załączone do pełnego sprawozdania z prac - jeżeli chcą sobie Państwo zachować zapis tego, co chcieli powiedzieć, gdyby mieli taką możliwość.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Corina Creţu
Najsilniej narażonym na zagrożenia systemem emerytalnym w UE jest system publiczny działający w oparciu o solidarność międzypokoleniową. Jednakże emerytura jest prawem nabytym i rządy nie mogą tego prawa łamać, niezależnie od tego, czy jest kryzys czy nie, nawet jeśli niektóre rządy, takie jak rząd Rumunii, czują się uprawnione, by robić wszystko, co tylko chcą z wysokością emerytur i z metodami ich naliczania. Sytuacja demograficzna też nie jest korzystna. Dlatego też zapewnienie stabilności systemu jest pilnym problemem. Lecz publiczne systemy emerytalne nie są finansowane przez rządy, ale przez tych, którzy wpłacają do nich składki: partnerów społecznych, pracowników i pracodawców, niezależnie od ich charakteru. Poważny wpływ na te systemy mają dwa czynniki: nielegalne zatrudnienie i niezdolność europejskich gospodarek do stworzenia nowych miejsc pracy z godziwym wynagrodzeniem przez rozsądny okres. Tworzenie słabo płatnych, niepewnych miejsc pracy pod pretekstem zwiększenia elastyczności rynku pracy, prowadzi do tego, że systemy publiczne będą stale tkwić w kryzysie. Uważam za pokrzepiające, że Parlament Europejski w swej rezolucji dotyczącej systemów emerytalnych zwraca uwagę na dyskryminację kobiet pod względem wysokości emerytury nawet wtedy, gdy wiek i okres opłacania składek jest prawie taki sam jak w przypadku mężczyzn. To pierwszy krok w kierunku naprawienia niesprawiedliwego traktowania, po którym muszą nastąpić dalsze działania.
Vilija Blinkevičiūt
Zielona księga Komisji Europejskiej zawiera przekonujące argumenty dotyczące powodów, dla których musimy doskonalić obecne systemy emerytalne. Nie wolno nam jednak zapominać, że większość proponowanych rozwiązań jest pod względem społecznym bardzo delikatna.
Dlatego też musimy uważnie oceniać nie tylko płynące z tych rozwiązań korzyści, ale też potencjalne zagrożenia szczególnie, gdy mówimy o podwyższaniu wieku emerytalnego lub utracie wpływu państw członkowskich na politykę emerytalną. Chociaż Komisja uważa podwyższenie wieku emerytalnego za jeden z mniej bolesnych sposobów na dostosowanie się do coraz dłuższego średniego trwania życia, to nie przedstawia konkretnych propozycji dotyczących zatrudniania na rynku pracy osób starszych. W związku z perspektywą oddalenia się momentu przejścia na emeryturę wielu bezrobotnych w wieku niższym od emerytalnego może znaleźć się w pułapce ubóstwa. Niewystarczającą uwagę poświęcono też kwestii tego, jak dalece zdrowie ludzi pozwoli im dłużej pracować. Musimy ponadto uwzględnić fakt, że kobiety częściej niż mężczyźni podejmują pracę gorzej płatną lub w niepełnym wymiarze czasu i że z powodu narodzin dzieci, macierzyństwa, opieki nad dziećmi i niepełnosprawnymi członkami rodzin tracą gwarancje ubezpieczeniowe i w rezultacie otrzymują niższe emerytury. Uważam, że musimy w większym stopniu skupić się na innych sposobach poprawy jakości systemów emerytalnych, takich jak wiek, w którym rozpoczyna się karierę zawodową, skuteczniejsze godzenie pracy z życiem rodzinnym, "elastyczna” ocena wieku emerytalnego, wprowadzenie minimalnych standardów dotyczących emerytur itp.
W każdym razie uważam zieloną księgę za istotny krok w kierunku zapewnienia normalnych warunków życia obecnym i przyszłym emerytom.
Alajos Mészáros
Zmieniające się wskaźniki demograficzne i dłuższe średnie trwanie życia to dla nas pilny sygnał do opracowania nowej strategii odnośnie do naszych systemów emerytalnych. Musimy ponownie zdefiniować kwestie dotyczące przyszłości ludzi młodych i starych, co pozwoli nam zapewnić stabilne, bezpieczne i odpowiednie wypłaty emerytur. Pomiędzy państwami członkowskimi UE istnieją zasadnicze różnice, jeśli chodzi o systemy emerytalne. Podczas gdy kraje Europy Zachodniej zmagają się z problemem rosnących kosztów bieżących i przyszłych, nowe państwa członkowskie próbują stworzyć systemy zdywersyfikowane. Podczas gdy w 2008 roku na utrzymanie jednego emeryta składało się czterech pracowników, w 2020 roku będzie ich pięciu. Wśród przyczyn tego stanu rzeczy należy wymienić bardziej długotrwałą i wszechstronną naukę, a w związku z tym wchodzenie młodzieży europejskiej na rynek pracy w późniejszym wieku i to, że, stosunki pracy osób zatrudnionych nie trwają aż do czasu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego.
Musimy ustanowić taki system, który będzie zrównoważony i będzie gwarantować emerytury z uwzględnieniem sytuacji państw członkowskich. Musimy też rozważyć możliwość swobodnego poruszania się wewnątrz UE. Musimy zacząć z założeniem, że skuteczny i sprawny rynek pracy nowej generacji wymagać będzie także mobilności. Dla przyszłej reformy systemów emerytalnych zasadnicze znaczenie będzie mieć powiązanie pierwszego i drugiego filaru, które w różnych państwach członkowskich już teraz częściowo się pokrywają. Te filary muszą być również ściśle powiązane z trzecim filarem. Musimy też dążyć do wyeliminowania nielegalnego zatrudnienia, co jest niemal tak samo ważne dla zachowania naszych systemów emerytalnych.
Vasilica Viorica Dăncilă
Panująca w Europie w ostatnich latach tendencja do starzenia się ludności powoduje znaczące zmiany w dziedzinie medycyny i przyzwyczajeń konsumpcyjnych, a także w strukturze populacji i systemie zabezpieczenia społecznego. W takich okolicznościach zapewnienie wypłacalności systemów emerytalnych w przyszłości jest ściśle zależne od tego, jak długo obywatele UE są faktycznie aktywni na rynku pracy. Uważam za korzystne, że w ramach strategii UE 2020 wspiera się celową i aktywizującą politykę rynku pracy, która umożliwi zwiększenie zatrudnienia wśród starszych pracowników, kobiet, członków mniejszości i osób długotrwale bezrobotnych. Wierzę, że po tym, jak Europa osiągnie ten cel, zwiększy się liczba osób pracujących, czego efektem będzie szybszy wzrost gospodarczy, a to będzie mieć pozytywny wpływ na płynność finansową systemów emerytalnych na szczeblu UE.
Jarosław Kalinowski
na piśmie - Wszyscy wiemy, że nie ma idealnego modelu systemu emerytalnego. Każdy kraj wypracował własne rozwiązania i dopasowane do nich plany przyszłych reform. Pomimo istotnych różnic między poszczególnymi systemami, uważam, że Unia Europejska powinna wyznaczać wspólny kierunek zmian dla wszystkich krajów członkowskich. Jak wielokrotnie podkreślano w komisjach, kryzys finansowy i gospodarczy z ostatnich lat, uwydatnił naglący charakter potrzeby przeprowadzenia reform systemów emerytalnych. Zasady solidarności i subsydiarności zobowiązują nas, aby zacieśnić na tym polu współpracę między państwami członkowskimi. Korzystanie z wzajemnych doświadczeń pozwoli nam uniknąć marnowania czasu na powielanie rozwiązań, które poniosły już porażkę w innym kraju, a wymiana informacji o najlepszych praktykach umożliwi sprawne opracowanie najlepszych strategii.
Pamiętajmy, że reformy nie mogą ograniczać się jedynie do podnoszenia wysokości składek czy wydłużania okresu składkowego. Stabilność budżetowa, transgraniczna koordynacja emerytur, wypracowanie minimalnych gwarancji, czy równouprawnienie kobiet i mężczyzn to tylko część kwestii, które powinno się poddać rozważaniom w każdym państwie członkowskim. W całej Europie należy wypracować zrównoważony system oparty na wzajemnie zależnych i uzupełniających się filarach, które obejmą elementy: publiczny, pracowniczy i prywatny, a także kapitałowy i niekapitałowy. Wierzę, że rozwiązanie to zagwarantuje powstanie stabilnych i sprawiedliwych systemów emerytalnych, które jednocześnie zachowają elastyczność w dopasowywaniu się do postępujących zmian społecznych i ekonomicznych.
Zuzana Roithová
na piśmie - (CS) Niemal wszystkie kraje świata, stojąc w obliczu problemu starzenia się swoich społeczeństw, muszą znaleźć odpowiedź na pytanie, jak mają sfinansować systemy emerytalne, które w przyszłości opierać się będą głównie na elastycznych formach finansowania. Z zadowoleniem przyjmuję doskonałe sprawozdanie pani poseł Oomen-Ruijten, dzięki któremu otwierają się możliwe rozwiązania, przy równoczesnym przestrzeganiu zasady pomocniczości. Chciałabym wspomnieć o rozwiązaniu, które przez wiele lat propagowała w Republice Czeskiej Unia Chrześcijańska i Demokratyczna - Czechosłowacka Partia Ludowa (KDU-ČSL). Pracujące zarobkowo dzieci powinny mieć możliwość przekierowania części swoich składek obowiązkowo przekazywanych do elastycznego systemu na konta emerytalne swoich rodziców i częściowo zrekompensować koszty poniesione na opiekę nad nimi w dzieciństwie poprzez taki wkład w wyższą emeryturę swoich rodziców. Taka zindywidualizowana solidarność międzypokoleniowa byłaby z jednej strony bardziej uczciwa w stosunku do obecnych emerytów, którzy wywiązali się ze szlachetnego zadania, jakim jest wychowanie nowego pokolenia, podczas gdy z drugiej strony z całą pewnością pomogłaby w uzdrowieniu postaw społecznych wobec rodzin wielodzietnych. Posiadanie dzieci powinno być opłacalne, a nie tylko wiązać się z kosztami. To jest klucz do trwałego rozwiązania zarówno w przypadku następstw, jaki i głównej przyczyny naszego problemu z emeryturami.
Jaromír Kohlíček
Dziesięć lat pracy nad zieloną księgą, błędnie zatytułowaną "Na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie” zaowocowało niczym więcej, niż tylko przypadkowym zbiorem nonsensownych stwierdzeń. Nie wiem, jak to wygląda w innych krajach, ale na przykład w Republice Czeskiej prognoza liczby urodzeń, sporządzona przez specjalistów 10 lat temu, tak drastycznie różni się od obecnego stanu rzeczy, że zawarte w zielonej księdze twierdzenia odnoszące się do lat 2040-2060 są moim zdaniem bezsensowne. Skoro eksperci nie potrafią przewidzieć, jak będzie się kształtować liczba urodzeń nawet w ciągu najbliższych 5-7 lat, to jak ich prognozy dotyczące okresu odległego o ponad 30 lat mogą mieć jakąkolwiek wartość? Cała zielona księga opiera się na błędnym założeniu, że dopóki będzie się nakładać na podatnika prawny obowiązek inwestowania części środków przeznaczonych na system emerytalny w fundusz, który nie jest gwarantowany przez państwo, dopóty będzie on otrzymywał wyższą emeryturę, niż gdyby pobierał ją tylko z pierwszego filaru. Odpowiedzialny trybunał konstytucyjny z całą pewnością opisałby takie prawo jako niekonstytucyjne. Nawet w krajach, w których w przeszłości został wprowadzony drugi filar, wyraźnie nie przyniósł on oczekiwanych rezultatów. Dla przykładu w latach siedemdziesiątych w Chile, po obaleniu Pinocheta, uczestnictwo w prywatnych funduszach nieposiadających poręczenia państwa stało się obowiązkowe dla obywateli nienależących do armii i policji. Dlaczego tak się stało? Dlaczego obecny, konserwatywny rząd na Węgrzech również demontuje nieefektywny drugi filar systemu emerytalnego? Takie są główne przyczyny, dla których grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej/Nordyckiej Zielonej Lewicy nie może głosować za przyjęciem sprawozdania pani poseł Oomen-Ruijten. Nie możemy popierać tej planowanej zbrodni stulecia!
Louis Grech
na piśmie - UE i państwa członkowskie stoją przed jednym z największych wyzwań dotyczących zapewnienia, by europejskie systemy emerytalne były adekwatne i stabilne. Biorąc pod uwagę, że ogromny odsetek obywateli jest w znacznym stopniu uzależniony od swoich systemów emerytalnych, jako od głównego źródła środków do życia, chciałbym podkreślić znaczenie finansowanych przez państwo systemów emerytalnych opierających się na zasadzie solidarności.
Nie da się zastosować uniwersalnego rozwiązania, mając do czynienia ze złożonymi sytuacjami, nacechowanymi przez różne tradycje i rodzaje systemów emerytalnych oraz zważywszy że zasadnicza część odpowiedzialności za reformę systemów emerytalnych spoczywa na państwach członkowskich. UE może jednak wnieść wartość dodaną, zapewniając koordynację pomiędzy różnymi systemami emerytalnymi i rozpowszechniając najlepsze praktyki.
Wszelkie rewizje systemów emerytalnych należy prowadzić w przejrzysty sposób, z dbałością o potrzeby konsumentów i informując obywateli o ich prawach dotyczących różnorodnych systemów emerytalnych i występującym ryzyku, zwłaszcza związanym z mobilnością w wymiarze transgranicznym. Systemy emerytalne powinny być zdolne wytrzymać każdą potencjalną budżetową i demograficzną presję na państwa członkowskie, bez potrzeby wywierania nadmiernej presji na zwykłych obywateli.
To wszystko wymaga podejścia przez pryzmat wyzwań demograficznych i społeczno-gospodarczych, które niesie przyszłość - takich jak rozwój nietypowych form zatrudnienia, wzrost potencjału kobiet jako pracowników, zmiany w strukturze rodzin i bezrobocie wśród młodzieży.
Angelika Werthmann
Niektóre z tematów widniejących w inicjatywie Komisji dotyczącej tej zielonej księgi wydają się mi szczególnie ważne. Uważam, że naszym obowiązkiem jest niedopuszczenie do tego, aby zwłaszcza starsi obywatele, którzy w czasach swej kariery zawodowej uczestniczyli w budowie obecnego poziomu dobrobytu, na starość znaleźli się w trudnej sytuacji. Jednocześnie zasada pomocniczości została uwzględniona w tym sprawozdaniu w należyty sposób. Komisja powinna bardziej zdecydowanie apelować o równość kobiet i mężczyzn. Kobiety znacznie częściej niż mężczyźni zawierają nietypowe umowy o pracę. Ich emerytury są często niższe i dlatego to kobiety są bardziej zagrożone ubóstwem na starość. Adekwatne i bezpieczne systemy emerytalne są równoznaczne z długoterminową umową międzypokoleniową. Dlatego też chciałabym zachęcić Komisję, aby wykorzystała zieloną księgę do uruchomienia inicjatyw służących do poszerzania publicznej świadomości odnośnie do solidarności międzypokoleniowej w kontekście świadczeń emerytalnych.
Elena Băsescu
Myślę, że UE powinna stworzyć otwarty, unitarny system emerytalny, który uwzględniałby tendencje demograficzne i kwestię mobilności. Pozwolę sobie przedstawić przykład mojego kraju. W Rumunii roczne wydatki na emerytury stanowią największą pozycję w wydatkach budżetowych. Od 2006 roku w budżecie państwowego systemu zabezpieczenia społecznego corocznie odnotowuje się deficyt, który w 2009 roku wyniósł 1,5 miliarda euro. Zgodnie z szacunkami Banku Światowego, gdyby stary system został utrzymany, w 2050 roku deficyt wynikający z wydatków emerytalnych osiągnąłby około 12 % PKB. Dlatego też, przyjmując ustawę nr 263/2010, Rumunia wprowadziła wiele poważnych reform, które zapewnią stabilność publicznego systemu emerytalnego w perspektywie średnio- i długoterminowej. Reformy te obejmują: - środki zniechęcające do przedwczesnego przechodzenia na emeryturę i przechodzenia na emeryturę z uwagi na niepełnosprawność o nieuzasadnionym podłożu medycznym; - zwiększenie liczby osób płacących składki na rzecz jednolitego publicznego systemu emerytalnego; - stopniowe podwyższanie zwykłego wieku emerytalnego mężczyzn i kobiet: do 65 dla mężczyzn - do 2015 roku i do 63 dla kobiet - do 2030 roku.
Ville Itälä
Obecnie wszystkie emerytury należą do zakresu odpowiedzialności poszczególnych państw członkowskich, ale UE również będzie odgrywać ważną rolę w polityce emerytalnej. Abyśmy mogli osiągnąć nasz cel, którym jest prawdziwa swoboda przepływu osób i siły roboczej, musimy odpowiednio zharmonizować systemy emerytalne. Zagwarantować należy także minimalną wysokość emerytur tak, aby rodziny mogły naprawdę przemieszczać się całkowicie swobodnie. Tak więc musimy zmierzać ku stworzeniu zharmonizowanego systemu - i im prędzej, tym lepiej. W przeciwnym razie system emerytalny, który nie będzie powszechny, naprawdę zacznie być przeszkodą dla swobodnego poruszania się wewnątrz UE.
Joanna Katarzyna Skrzydlewska
na piśmie - Z satysfakcją przyjmuję fakt umieszczenia w dzisiejszym porządku obrad sprawozdania w sprawie zielonej księgi Komisji na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie. Kwestia przyszłych emerytur, ich bezpieczeństwa i wysokości jest obecnie jednym z ważniejszych społecznych problemów. Chociaż za kształtowanie systemów emerytalnych odpowiadają państwa członkowskie i w zasadzie Unia Europejska nie jest upoważniona do działania w tej dziedzinie, to jednak na poziomie ogólnoeuropejskim należy wypracować pewne rozwiązania prawne powiązane z systemami emerytalnymi. Dla ekonomicznego bezpieczeństwa emerytów bardzo ważnym jest kierowany do Komisji postulat opracowania wytycznych dla rządów państw członkowskich, by te określiły minimalne poziomy wysokości emerytur, czy też takie kryteria obliczania świadczeń emerytalnych, które zniosłyby nieadekwatność wysokości świadczeń emerytalnych pomiędzy kobietami i mężczyznami. Kobiety w porównaniu z mężczyznami, ze względu na różnice w wysokości wynagradzania za tę samą pracę, czy też konieczność jej przerwania ze względu na sprawowanie opieki nad dziećmi i co się z tym wiąże odprowadzone niższe składki za cały okres świadczenia pracy, w sposób od siebie niezawiniony skazane są na niższe emerytury. Dlatego w obliczu zagrożeń stabilności systemów emerytalnych, Komisja nie powinna zapominać, by dążyć do wprowadzania takich rozwiązań prawnych, które wewnątrz całej Unii zapewniłyby równe traktowanie kobiet i mężczyzn w zakresie wysokości przyszłych emerytur.
Mara Bizzotto
Po tym, jak w 2011 roku liczba bezrobotnych osiągnęła przerażający poziom 23 milionów, Europa pobiła wszelkie negatywne rekordy w dziedzinie polityki zatrudnienia, w ten sposób oficjalnie potwierdzając jej nieskuteczność. Ten kryzys daje bardziej niż wystarczające podstawy do przyjęcia tekstu, w którym apel o zastosowanie zasady pomocniczości do obszaru emerytur stanowi dowód na to, że eurokraci raz jeszcze zaczęli wykazywać więcej rozsądku, rewidując europejski model społeczny, który w oczywisty sposób zawodzi. Po dekadzie spychania rządów na boczny tor, rządy zaczynają działać i stają się głównymi uczestnikami odbudowy socjalnej Europy. To jednak nie wszystko: tylko odważna decyzja na rzecz oddolnej demokracji, opierającej się na takich reformach zatrudnienia, dzięki którym praca będzie bardziej atrakcyjna, oraz na federalizmie odcinków płacowych uwzględniającym zróżnicowane koszty życia w poszczególnych regionach Europy, względem których ustalano by wysokość zarówno wynagrodzeń, jak i emerytur, będzie stanowić prawdziwą zmianę kierunku w stronę odnowy. Obniżenie kosztów pracy poprzez obniżkę podatków i stworzenie naszym małym przedsiębiorstwom szansy na dalszą pracę i inwestowanie w regionie to zasadnicze posunięcia służące wyrównaniu składek dla starszych pokoleń i zapewnieniu młodym pokoleniom pewnej przyszłości i wysokiej jakości życia.
