Wsparcie rządów demokratycznych w ramach stosunków zewnętrznych (debata)
Przewodnicząca
Następnym punktem posiedzenia jest pytanie ustne skierowane do Rady przez panią poseł Gabriele Albertini i panią poseł Heidi Hautala w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych oraz przez panią poseł Evę Joly w imieniu Komisji Rozwoju, w sprawie budowania demokracji w stosunkach zewnętrznych (B7-0213/2009).
Heidi Hautala
Pani przewodnicząca! Ogromnie się cieszę, że w okresie sprawowania prezydencji Szwecja uznała wsparcie demokracji w ramach stosunków zewnętrznych za ważną sprawę. Chciałabym podkreślić, że z punktu widzenia Podkomisji Praw Człowieka demokracja i prawa człowieka są nierozłączne. Jest to całkiem oczywiste jeśli przyjrzeć się różnorodnym istniejącym definicjom demokracji i chciałabym zwrócić państwa uwagę na przykład na próbę zdefiniowania demokracji przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 2005 roku. Wspomniana definicja zawiera długi wykaz pozycji, takich jak pluralistyczny system polityczny, praworządność, przejrzystość sprawowania rządów, wolność mediów i tym podobne. Widać wyraźnie, że praw człowieka nie można oddzielić od demokracji.
Gdyby Unia Europejska chciała promować demokrację na świecie, to dysponuje w tym celu bardzo szerokim wachlarzem środków. Mieści się tutaj cała polityka na rzecz rozwoju oraz wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Mamy do dyspozycji dialog z innymi państwami, różne instrumenty finansowe, aktywne działania na forach międzynarodowych i obserwację wyborów, które są dla nas bardzo ważne.
Są również sytuacje w których musimy także myśleć o pewnych środkach negatywnych. Chciałabym zwrócić uwagę pani minister Malmström na fakt, że Rada ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych przygotowuje się do omówienia w przyszłym tygodniu sprawy cofnięcia zakazu eksportu broni do Uzbekistanu. Uważam, że wysyłanie takiego sygnału Uzbekistanowi nie jest dobre, ponieważ kraj ten tak naprawdę nie dostosował się do żądań społeczności międzynarodowej. Społeczność międzynarodowa, w tym także Unia Europejska, żądała przeprowadzenia niezależnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie tragicznych i wstrząsających wydarzeń, jakie miały miejsce wiosną 2005 roku w Andidżanie, gdy skutecznie położono kres demokracji. Chciałabym także usłyszeć, co pani minister Malmström sądzi o tej sytuacji. Jak możemy popierać demokrację, skoro obecnie niektóre państwa członkowskie chcą skończyć z zakazem eksportu broni do Uzbekistanu?
Chciałabym także powiedzieć, że demokracji nie można eksportować. To nie jest produkt nadający się na eksport. Gdy przynosi się ją z zewnątrz, to nie funkcjonuje dobrze i dlatego właśnie chcę podkreślić, że bardzo istotny jest udział społeczeństwa obywatelskiego w procesie demokratyzacji, ponieważ w ten sposób demokracja rozwija się organicznie - oddolnie.
Chciałabym wspomnieć, że Rosja jest partnerem współpracy, który systematycznie odmawia zgody na udział organizacji pozarządowych w dialogach dotyczących praw człowieka prowadzonych pomiędzy tym krajem i Unią. Moim zdaniem w przyszłości nie możemy akceptować takiej sytuacji.
Na koniec chciałabym powiedzieć, że popieranie demokracji powinno zajmować wyższe miejsce na liście priorytetów unijnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz polityki na rzecz rozwoju. Potrzeba też więcej środków. Na przykład europejski instrument na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka na świecie jest bardzo skromnie zaopatrzony i powinniśmy zwiększyć jego finansowanie.
Eva Joly
Pani przewodnicząca, pani urzędująca przewodnicząca Rady, panie komisarzu, panie i panowie! Demokracja i prawa człowieka są ze sobą nierozerwalnie związane. To poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności pozwala ostatecznie uznać dany rząd za demokratyczny.
W związku z tym należy wyrazić zadowolenie, że 19 maja Rada uznała, że Unia Europejska powinna przyjąć bardziej spójne podejście do kwestii demokratycznego sprawowania rządów.
Dotychczasowe wysiłki w tej sprawie były w dużym stopniu niezadowalające. Uderzającym tego przykładem może być konflikt izraelsko-palestyński. Chociaż misja wysłana na obserwację palestyńskich wyborów w 2006 roku uznała ich wynik za legalny, Unia Europejska i jej państwa członkowskie zdecydowały się zbojkotować wybrany rząd, podobnie jak zbojkotowały rząd jedności narodowej sformowany następnie w celu przełamania impasu.
Jak można wierzyć w konsekwencję i wiarygodność Unii Europejskiej, skoro jej decyzje są w takiej sprzeczności z głoszonymi przez nią zasadami? I co można powiedzieć o państwach członkowskich, które odmawiają poparcia sprawozdania Goldstone'a? Wnioski zawarte w tym sprawozdaniu są rzetelne i wyważone, a powszechne dla nich poparcie stanowiłoby krok na drodze ku pokojowi.
Wielkie mocarstwa niszczą tę nadzieję i niszczą ją przez swój brak odwagi i brak lojalności wobec własnych wartości.
Organizowanie misji obserwacji wyborów nie wystarczy, zwłaszcza gdy później odmawia się uznania ich wyników. Musimy być wierni sobie i stosować globalne podejście do tych spraw.
Rada powinna niezwłocznie przyjąć stosowny program działania i stworzyć autentyczną strategię na rzecz ochrony praw człowieka, która obowiązywałaby na wszystkich szczeblach UE. Musimy jasno przedstawić nasze priorytety i oficjalnie włączyć je do wszystkich naszych instrumentów: polityki zagranicznej, polityki na rzecz praw człowieka oraz polityki rozwoju.
Jaki rodzaj monitorowania będziemy prowadzić w tych krajach trzecich, w których Unia Europejska dokonuje obserwacji wyborów, w celu zapewnienia poszanowania politycznego pluralizmu i zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w długofalowej perspektywie?
Jakie są nasze żądania dotyczące utworzenia niezależnego sądownictwa oraz przejrzystych instytucji odpowiedzialnych wobec swoich obywateli?
Stała ogólnikowość w sprawie miejsca praw człowieka w naszej polityce jest naganna i przynosi skutki odwrotne od zamierzonych. Pora to wyjaśnić, jeśli chcemy, aby Unia Europejska i jej najbardziej podstawowe wartości były poważniej traktowane na szczeblu międzynarodowym.
Cecilia Malmström
Pani przewodnicząca, szanowni państwo! W unijnym konsensusie w sprawie rozwoju określenie "ubóstwo” zostało zdefiniowane w kilku wymiarach. Ubóstwo oznacza brak możliwości, szans i bezpieczeństwa. Brak wolności utrudnia rozwój, a brak demokracji ogranicza wolność. Trudno zapewnić pokój przy braku demokracji. W rezultacie nie może być mowy o rozwoju jeśli nie ma pokoju. Obydwa wymagają pełnego poszanowania praw człowieka. Te pojęcia są powiązane i potrzeba nam spójnych całościowych ram umożliwiających lepsze wykorzystanie istniejących polityk i instrumentów wspierających budowanie demokracji.
Chciałabym podziękować Parlamentowi Europejskiemu za wielkie zainteresowanie i poparcie tej pracy. Przez siedem lat byłam posłanką do PE, byłam też członkinią Komisji Spraw Zagranicznych, i doskonale zdaję sobie sprawę z pełnego zaangażowania Parlamentu i rzeczywistego wkładu w budowanie demokracji w kontekście stosunków zewnętrznych UE.
Przedmiotowa inicjatywa, zapoczątkowana przez prezydencję czeską i szwedzką, była tutaj wielokrotnie omawiana, w tym także przez moją koleżankę, panią Carlsson.
Punktem wyjścia inicjatywy jest to, że budowanie demokracji stanowi kluczowy czynnik nie tylko unijnej współpracy na rzecz rozwoju, ale także wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Nikt tego nie kwestionuje. W zamierzeniu inicjatywa ma jednak pójść o krok dalej. Jako partner na arenie międzynarodowej, mający 27 państw członkowskich oraz Parlament Europejski, UE ma do odegrania kluczową rolę we wspieraniu budowania demokracji w ramach stosunków zewnętrznych. Ma to wymiar symboliczny, ponieważ mamy nadzieję, że nasze wewnętrzne sukcesy zainspirują kraje partnerskie na całym świecie. Chodzi też jednak o to, aby inicjatywa sprawdziła się na poziomie pragmatycznym i operacyjnym. Chodzi o zapewnienie, abyśmy w pełni, w skoordynowany i skuteczny sposób wykorzystali instrumenty będące w naszym posiadaniu w ramach unijnego systemu prawnego i politycznego oraz instytucji europejskich.
Nie zaczynamy od zera. Już osiągnęliśmy bardzo wiele. Mamy doświadczenie we wspieraniu budowania demokracji w ramach stosunków zewnętrznych. To jest priorytetowy obszar w naszych kontaktach z krajami AKP - zapisany w umowie z Kotonu - oraz z innymi regionami, takimi jak Azja, Ameryka Łacińska i Europa Wschodnia. Mamy solidne przepisy w zakresie praw człowieka, obejmujące dialog z krajami trzecimi i siedem wspólnych strategii.
Oczywiście jest jednak wiele miejsca dla ulepszeń. Możemy zrobić więcej. Możemy działać lepiej. Ucieleśnienie demokracji wymaga nowych ram politycznych, a obecny podział pracy między poszczególnymi filarami niekoniecznie jest odpowiedni dla istniejących potrzeb. Różne instrumenty są stosowane równolegle, a czasami niezbyt spójnie. To osłabia skutki naszych działań. Może również negatywnie oddziaływać na naszą widoczność i wiarygodność oraz ograniczać nasze możliwości skutecznej współpracy. Nie chcemy więc wymyślać nowych narzędzi lub modeli, chcemy po prostu doprowadzić do większej koordynacji i spójności sposobu, w jaki działamy na rzecz wspierania demokracji.
Jak możemy to zrobić? Poprzez określenie konkretnych sposobów skuteczniejszego wykorzystania unijnych instrumentów w jednolitych ramach.
Możemy czerpać natchnienie z naszych sukcesów. Jednym z takich przykładów może być nasze zaangażowanie na Bałkanach Zachodnich. Łączą się tutaj instrumenty pierwszego i trzeciego filaru, a poza tym nasze działania są nastawione na wspieranie reform politycznych, w tym także rozwoju instytucjonalnego. Dzięki temu powstają stabilne warunki dla istnienia demokracji. Kilka funkcji, które pełni jednocześnie specjalny przedstawiciel UE pomaga w zapewnieniu lepszej koordynacji i spójności między poszczególnymi unijnymi instrumentami. Musimy jednak być skromni. Na Bałkanach mamy do czynienia z poważnymi wyzwaniami.
Chcę postawić sprawę jasno. Niektórzy - być może nie zaliczają się do nich osoby zgromadzone na tej sali - obawiają się, że przedmiotowa inicjatywa wprowadzi nowe uwarunkowania do pomocy rozwojowej. Oczywiście, jest to delikatna kwestia. Niemniej jednak rozmowy z krajami partnerskimi dotyczące praw człowieka nie powinny nigdy zawierać uwarunkowań.
Co się dzieje w chwili obecnej? Odnośne grupy robocze w oparciu o rozliczne opracowania rozpoczęły dyskusje w sprawie projektów konkluzji Rady. Opieramy się na pracy rozpoczętej przez prezydencję czeską, która zorganizowała specjalną konferencję w sprawie UE i budowania demokracji.
Czytałam również bardzo interesujące sprawozdanie Międzynarodowego Instytutu na Rzecz Demokracji i Wspierania Wyborów, w którym dokonano porównania naszych koncepcji w zakresie działań na rzecz budowania demokracji i sposobu ich postrzegania przez naszych partnerów.
Jest zbyt wcześnie na ocenę tej inicjatywy, ale chcę podkreślić, że proces ten już zaczyna przynosić korzyści. Podmioty odpowiedzialne za sprawy rozwoju i praw człowieka ściślej ze sobą współpracują. Dyskusje w grupach roboczych Rady zajmujących się rozwojem i prawami człowieka odbywają się równolegle lub podczas wspólnych posiedzeń. Samo to już stanowi wartość dodaną i ważny element całej inicjatywy. Dążymy do tego, aby konkluzje Rady zostały przyjęte na listopadowym posiedzeniu Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych.
Jedną z omawianych propozycji jest potrzeba stosowania podejścia właściwego dla danego kraju, opartego na dogłębnej analizie jego sytuacji i dostosowanego do budowania demokracji na poziomie UE, mającego wpływ na wybór stosownego instrumentu.
Inny wniosek dotyczy potrzeby prawdziwego partnerstwa, opartego na dialogu i konsultacjach, w ramach którego wspieranie demokracji traktowane jest jako oddzielny temat, a poszczególne dialogi są bardziej spójne i skoordynowane.
Wsparcie UE dla procesów wyborczych na całym świecie jest istotne. Rada i Parlament Europejski mają w tej kwestii niemal takie samo zdanie. Podzielamy troskę wyrażaną czasem przez Parlament w odniesieniu do konieczności zajmowania się nie tylko wyborami. Wsparcie wyborów musi stać się częścią ciągłego procesu uwzględniającego śledzenie wydarzeń politycznych w długoterminowej perspektywie. Oznacza to, że w celu zapewnienia skutecznych mechanizmów wymagających odpowiedzialności musimy skoncentrować się na tym, co dzieje się w okresie poprzedzającym wybory, podczas wyborów oraz w okresie pomiędzy wyborami.
Muszę stale podkreślać niezwykle ważną rolę, jaką nasze parlamenty - czyli Parlament Europejski i parlamenty krajowe - mają do spełnienia w procesie budowania demokracji. Muszą one w pełni uczestniczyć w działaniach UE.
Mam nadzieję, że w najbliższej przyszłości wejdzie w życie traktat lizboński. Te nowe reguły gry dla Unii Europejskiej przyczynią się do istnienia bardziej demokratycznej i skuteczniejszej UE. Traktat pomoże też uczynić Europę silniejszym podmiotem na arenie międzynarodowej dzięki utworzeniu Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych. Chodzi tutaj o to, aby polityka zewnętrzna UE była bardziej harmonijna oraz o zlikwidowanie luki między pracami Komisji i Rady, aby polityki podążały w tym samym kierunku. Wraz z powstaniem Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych zostaną ulepszone polityczne ramy wspierania budowania demokracji, a zatem UE będzie mogła zapewnić jeszcze lepsze wsparcie wydarzeń w różnych częściach świata.
Unijne wsparcie dla budowania demokracji jest niezwykle istotne. Jeśli demokratyczne państwo nie będzie w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich obywateli oraz pobudzać rozwoju gospodarczego i społecznego, spowoduje to niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania demokracji. W takiej sytuacji rządowi grozi zarówno utrata legitymacji, jak i poparcia politycznego.
Chciałabym podziękować posłom do Parlamentu Europejskiego za forsowanie tej sprawy. Wnoszą państwo ogromny wkład poprzez swoje zaangażowanie, poprzez uchwalane prawodawstwo, poprzez swoje kontakty z parlamentami całego świata oraz poprzez udział w unijnych misjach obserwacji wyborów. Dlatego właśnie stanowią państwo kluczową siłę w budowaniu demokracji i mam nadzieję, że Parlament Europejski będzie nadal przez wiele kolejnych lat spełniał tę rolę.
Véronique De Keyser
Pani przewodnicząca! Jak można przynieść narodowi demokrację? Cóż, polegając na społeczeństwie obywatelskim i umacniając je, walcząc z ubóstwem i wykluczeniem oraz wyzwalając kobiety.
Europa nie jest na tyle naiwna, aby wierzyć, że może wprowadzić demokrację przy pomocy czołgów i bomb, chociaż być może niektóre państwa członkowskie tkwią w tym błędzie. Europa musi zatem przyjąć na siebie rolę "łagodnej siły”. Jest to niewdzięczna i trudna rola. Dysponujemy europejskim instrumentem na rzecz demokracji i praw człowieka, który dziś przypomina nowonarodzone dziecko. Jest delikatny, ale obiecujący, jeśli zostanie otoczony czułą opieką. Organizacje pozarządowe mogą tutaj składać wnioski bez poparcia swego rządu i to jest istotne.
Jednak z bardzo ograniczonego budżetu przeznaczonego na ten instrument finansowane są także misje obserwacji wyborów. Są to kluczowe misje, które w okresie około 10 lat potwierdziły swoją wartość i Parlament już zażądał przeznaczenia na nie większych środków i większej liczby dalszych działań - dziękuję, pani Malmström - ale także większej konsekwencji politycznej w sposobie monitorowania ich legitymacji. W pełni popieram to, co powiedziała pani poseł Joly na temat niektórych naszych misji. To nie jest normalne, jeśli kraj wkraczający na drogę demokratycznego procesu wyborczego nie jest wspierany w jego umacnianiu.
Ci, którzy patrzą krótkowzrocznie, bez wątpienia uważają, że demokracja jest kosztowna. Jest mniej kosztowna niż wojna i służba działań zewnętrznych z pewnością weźmie ten czynnik pod uwagę w swoich działaniach.
Charles Goerens
Panie przewodniczący! Czy może istnieć demokracja bez wolności? Nie. Czy może istnieć wolność bez praw człowieka? Oczywiście, że nie. To sprawia, że w tej debacie wracamy do pojęcia praw człowieka.
Joseph Ki-Zerbo, wielki burkiński uczony, udzielił takiej oto odpowiedzi na to pytanie: "Ktoś, kto żyje w całkowitym ubóstwie nie jest wolny, ponieważ nie może wybierać między kilkoma możliwościami". Ubóstwo jest zatem równoznaczne z brakiem wolności. Istnieje zatem ścisły związek między wolnością, demokracją i prawami człowieka.
Nie może być więc zaskoczeniem, że w podstawowych dokumentach regulujących stosunki pomiędzy Unią Europejską i krajami trzecimi - poczynając od umowy z Kotonu, która zawiera w szczególności klauzulę dotyczącą praw człowieka i demokracji w kontekście dialogu politycznego z krajami AKP - znalazło się tyle odniesień do tej kwestii. Promowanie demokracji rodzi zatem podstawowe problemy powiązane z inteligentnym określaniem warunków.
Na podstawie tych kilku uwag doszliśmy do wniosku, że demokracja nie leży u podstaw rozwoju, ale bardzo często stanowi jego wynik. W umowach o partnerstwie między Unią Europejską i krajami trzecimi nie można nie uwzględniać tego faktu. Nie dokonamy postępu, jeśli nie będziemy zdeterminowani, ale nie dokonamy go również jeśli nie będziemy cierpliwi. Dziś wiele krajów wstępuje na drogę procesu demokratyzacji. Europie można przypisać zasługę w postaci poparcia tych procesów dzięki strategii obejmującej nakaz walki z ubóstwem, kodyfikację praw człowieka oraz promowanie zasad demokratycznych i praworządności. Pomimo wszelkich uwag krytycznych pod adresem tej polityki - które podzielam - jestem jednak przekonany, że w naszych przyszłych działaniach powinniśmy się także kierować tym, co okazało się skuteczne w przeszłości.
Richard Howitt
Panie przewodniczący! Demokratyzacja pomaga w pokojowym prowadzeniu polityki, dokonywaniu zmian politycznych oraz w zarządzaniu władzą w społeczeństwie, a także w poszanowaniu praw człowieka. Wspieranie demokracji umacnia cele naszej polityki zagranicznej w postaci zapobiegania konfliktom i zmniejszania ubóstwa. Dlatego właśnie cieszyłem sie mogąc złożyć parlamentarną poprawkę zawierającą apel dotyczący konsensu w sprawie demokratyzacji i chciałbym pogratulować szwedzkiej prezydencji jej inicjatywy w tym względzie.
Jestem głęboko przekonany, że demokratyzacja powinna leżeć u podłoża wszystkich polityk Unii Europejskiej wobec krajów trzecich. Muszę powiedzieć, że potępiam stanowisko grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów, którzy byli przeciw ust. 10 naszego tekstu i zdawali się sugerować, że Europa może mówić jedno o demokracji, a robić co innego w sprawie niedemokratycznych krajów, gdy jest to dla niej wygodne. Nie.
I wreszcie, jak powiedziała pani przewodnicząca Malmström, w budowaniu demokracji chodzi o coś więcej niż o wybory: chodzi o budowanie pluralistycznego społeczeństwa obywatelskiego. Dlatego właśnie Europa powinna finansować organizacje pozarządowe, które zwiększają aktywność obywateli, wspierają integrację grup zepchniętych na margines, zapewniają szkolenia dla prawników, propagują wolność słowa i zrzeszania się oraz umacniają partie polityczne w parlamencie. Oznacza to wspieranie ruchów obywatelskich.
Laima Liucija Andrikien
Panie przewodniczący! Chciałabym zająć się sprawą budowania demokracji w odniesieniu do naszych wschodnich sąsiadów. W ostatnich latach w tej dziedzinie panuje stagnacja, a niektórych przypadkach nawet pogorszenie się demokratycznych standardów w tych krajach. Największe obawy budzą wydarzenia w Gruzji i Mołdawii.
U wszystkich naszych wschodnich sąsiadów brakuje w zasadzie czegoś, co jest podstawą każdego demokratycznego ustroju: dobrze funkcjonującego - podkreślam tutaj słowo "dobrze” - społeczeństwa obywatelskiego. Chciałabym pogratulować Szwecji, obecnie sprawującej prezydencję Unii, że jest jednym z inicjatorów polityki partnerstwa wschodniego. Ta polityka ma potencjał przyciągnięcia naszych wschodnich sąsiadów bliżej do UE. Jednak pod wieloma względami partnerstwo wschodnie dostarcza tym krajom naprawdę przekonujących bodźców skłaniających do wejścia na drogę bolesnych i długotrwałych reform.
Moje dodatkowe pytanie brzmi: jakie jest stanowisko Rady w tym względzie? Innymi słowy, co Rada przygotowuje? Czy zamierzamy działać bardziej dynamicznie, aby zapewnić umocnienie demokracji w tym i w innych targanych konfliktami i łatwo mogących ulec załamaniu obszarach?
Heidi Hautala
(FI) Panie przewodniczący! Chciałabym wreszcie powiedzieć pani minister Malmström, że moim zdaniem Unia ma dwie słabe strony jeśli chodzi o próby propagowania demokracji i praw człowieka na całym świecie. Państwa członkowskie często mają bardzo sprzeczne i różnorodne aspiracje. Przykładem tego wydaje się właśnie zakaz eksportu broni do Uzbekistanu: nie wszystkie państwa członkowskie są tego samego zdania. Jak w tej sytuacji możemy realizować wspólną politykę?
Po drugie, chcę powiedzieć, że Uzbekistan jest także dobrym przykładem kraju, który mówi nam, że Unia Europejska nie może go niczego uczyć w dziedzinie demokracji i praw człowieka, ponieważ sama ma mankamenty i problemy. Jak możemy się pozbyć podwójnych standardów? Mamy zwyczaj pouczania innych, ale niekoniecznie stosujemy się do głoszonych przez siebie prawd. Sądzę też, że wspomniana przez panią koncepcja sprawozdania dotyczącego demokratycznego funkcjonowania danej instytucji zwróciła uwagę na stosowanie tej podwójnej miary.
Cecilia Malmström
Panie przewodniczący! Chciałabym podziękować posłom do PE za zaangażowanie w tę sprawę. Całkowicie zgadzamy się z koniecznością umacniania demokracji w ramach polityki zagranicznej UE. Obecnie, w dobie kryzysu gospodarczego jest szczególnie ważne, aby nie pomijać tego wymiaru. Wiemy, że wiele krajów rozwijających się kryzys dotknął bardzo mocno. Recesja powoduje niezadowolenie i niepokoje społeczne. W takiej sytuacji, przy braku sprawnie funkcjonujących instytucji demokratycznych, sprawy mogą pójść za daleko. Dlatego właśnie istotne jest istnienie niezawodnych instytucji demokratycznych i silnego społeczeństwa obywatelskiego zdolnego sobie poradzić z takim kryzysem.
Partnerstwo wschodnie jest bardzo ważnym instrumentem, szczególnie jeśli chodzi o umacnianie demokracji. Intensywnie nad nim pracujemy. W grudniu odbędzie się posiedzenie ministrów spraw zagranicznych i mamy nadzieję, że z początkiem 2010 roku będziemy mogli uruchomić wiele konkretnych środków. Partnerstwo wschodnie jest ważnym instrumentem umacniania demokracji u naszych najbliższych sąsiadów.
Pani poseł Hautala poruszyła problem Uzbekistanu. Jest to bardzo poważna sprawa. Sytuacja w zakresie praw człowieka w tym kraju nie jest bynajmniej zadowalająca. Pani poseł oczywiście zdaje sobie sprawę, że rozszerzenie sankcji wymaga uzyskania jednomyślności w Radzie. Obecnie w Radzie nie ma jednomyślności. Jesteśmy jednak zgodni co do celu, jakim jest umacnianie demokracji i praw człowieka w Uzbekistanie. Mamy nadzieję, że uda się to osiągnąć dzięki większemu zaangażowaniu. Mamy nadzieję znaleźć alternatywne sposoby umacniania demokracji dzięki stałej ocenie sytuacji w zakresie praw człowieka i zastanowieniu się, jaki rodzaj relacji powinniśmy utrzymywać z Uzbekistanem. Istnieją także inne sposoby oddziaływania, które mogą być nawet skuteczniejsze niż embargo na broń. Bardzo niewiele krajów sprzedaje broń Uzbekistanowi, a zatem embargo na broń może być raczej tylko symbolicznym gestem. Być może będziemy w stanie znaleźć inne sposoby. Jak już wspomniałam najpierw potrzebna jest jednak jednomyślność w Radzie, a w chwili obecnej jej nie ma.
Jeśli UE ma być wiarygodna w stosunkach ze światem zewnętrznym w dziedzinie praw człowieka i demokracji, musimy także być silni na obszarze UE. Istnieją niedostatki. Być może nie są one porównywalne ze straszną niesprawiedliwością występującą w innych krajach, ale są to wewnętrzne niedostatki UE. Musimy być czujni w tej kwestii przez cały czas, jeśli chcemy być wiarygodni w naszych kontaktach z resztą świata.
Na koniec chciałabym podziękować państwu za tę debatę, jak również za znakomitą rezolucję, którą Parlament przedłożył. Nie udało mi się jeszcze zapoznać ze wszystkimi poprawkami, ale uważam, że przedłożona rezolucja jest bardzo dobra. Zgadza się całkowicie z aspiracjami szwedzkiej prezydencji. Jak już wspomniałam mamy nadzieję, że konkluzje Rady będą mogły zostać przyjęte na listopadowym posiedzeniu Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych. Wówczas będziemy oczekiwać na dalszą dyskusję z Parlamentem w tej sprawie.
Przewodniczący
Zamykam debatę.
Głosowanie odbędzie się w czwartek 22 października o godz. 11.00.
Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)
Proinsias De Rossa  
na piśmie. - Całkowicie popieram ten apel o stworzenie bardziej spójnych i skutecznych ram wspierania przez UE budowania demokracji, propagowania wartości demokratycznych i poszanowania praw człowieka na świecie. Unia Europejska sama opiera się na wartościach demokratycznych i prawach człowieka. Kryteria kopenhaskie określające warunki przystąpienia do UE wymagają od krajów kandydujących "stabilnych instytucji gwarantujących demokrację, praworządności, poszanowania praw człowieka oraz praw mniejszości”. Ponadto traktat lizboński zwiększa zaangażowanie UE w kontynuowanie działań zewnętrznych zgodnie z jej podstawowymi zasadami. Kluczowym celem wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa jest umacnianie demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka. Nalegam na szybkie utworzenie Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (EEAS) nie tylko jako pomocy w budowaniu demokracji, ale także jako służby demokratycznie odpowiedzialnej przed Parlamentem Europejskim. Demokracja jest wartością powszechną. Demokratyzacja i dobre sprawowanie rządów są nie tylko celem samym w sobie, ale są niezwykle istotne dla ograniczenia ubóstwa, trwałego rozwoju, pokoju i stabilności. Demokracja, rozwój i poszanowanie praw człowieka, w tym praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych są ze sobą powiązane i wzajemnie się uzupełniają.
