Jaarlijks wetgevend programma en programma van de wetgevende werkzaamheden voor het jaar 2003
De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het jaarlijks wetgevend programma en het programma van de wetgevende werkzaamheden voor het jaar 2003.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, geachte Parlementsleden, de vergadering van vandaag is de bekroning van twee buitengewone dagen hier in Straatsburg. Gisteren hadden we een discussie over de uitbreiding tijdens een vergadering die - zo moet ik toegeven - mij vervulde met emotie en trots. Vandaag wil ik hier plechtig, samen met het verenigde College van de leden van de Commissie, het wetgevings- en werkprogramma van de Commissie voor het komende jaar voorstellen.
Het werkprogramma van dit jaar is het resultaat van een nieuwe methode. De belangrijkste politieke instellingen van de Unie hebben de voorbije maanden een gestructureerde politieke dialoog in het leven geroepen, volgens de criteria van het akkoord dat wij de afgelopen maand januari bereikt hebben.
Zo is in de afgelopen maanden elk lid van het College in de betrokken parlementaire commissies de discussie aangegaan over de prioriteiten van de Commissie die onder zijn of haar bevoegdheid vallen. 
Ik wil hier herhalen hoeveel waardering de Commissie heeft voor de waardevolle bijdrage die het Parlement aan dit proces heeft geleverd.
Zoals bij elk nieuw systeem is dit proces nog voor verbetering vatbaar. Vanaf volgend jaar al zullen we dankbaar gebruik kunnen maken van de ervaring die we hebben opgedaan. Toch zijn de bereikte resultaten al uitgesproken positief te noemen.
Ik wil hier wijzen op de belangrijkste vernieuwingen die de Commissie dit jaar in haar werkmethoden heeft aangebracht.
Op de eerste plaats heeft dit werkprogramma de ambitie een belangrijke stap voorwaarts te zetten in de richting van een beter geïntegreerde en meer coherente planning voor de hele Europese Unie. Daarom ook heeft de Europese Raad in Sevilla aangegeven aan dit proces te willen bijdragen door een eerste operationeel jaarprogramma van de Raad.
Voor de eerste maal bevat dit programma daarom niet alleen onze nieuwe voorstellen, maar ook de voornaamste voorstellen die de Commissie al heeft aangenomen en die door de Raad nog moeten worden onderzocht. Daardoor kan het Parlement nauwer betrokken worden bij de programmering van dit belangrijke aspect van het wetgevingswerk. De Commissie hoopt hoe dan ook dat vóór het eind van dit jaar de drie belangrijke instellingen tot een akkoord kunnen komen over de interinstitutionele dimensie van de programmering.
Op de tweede plaats is onze nieuwe werkmethode niet alleen gebaseerd op de interinstitutionele dialoog maar ook op een voortdurende uitwisseling van informatie in de operationele fase en op een zo groot mogelijke transparantie voor onze burgers.
In 2003 zal de Commissie aan het Parlement en de Raad maandelijks verslag uitbrengen over de operationele planning. Deze verslagen zullen een open kwartaalprogramma en uitvoerige informatie over de goedgekeurde voorstellen bevatten.
De burgers zullen alle fasen van onze dialoog stap voor stap kunnen volgen, omdat de overgezonden documenten publiek toegankelijk zullen zijn op onze webpagina's.
Mijnheer de Voorzitter, 
betere coördinatie tussen de instellingen, betere planning van het wetgevingswerk en betere informatie aan het brede publiek zijn het tastbare bewijs van onze wil om te zorgen voor meer efficiëntie en een steviger democratisch fundament van de Europese instellingen.
Op die manier zetten we de richtsnoeren uit het Witboek over de governance van vorig jaar om in de praktijk. Het gaat daarbij niet alleen om technische innovaties, maar we zetten ook een stap die van kapitaal belang is voor de ontwikkeling van ons integratieproject.

Geachte Parlementsleden,
zoals ik gisteren al aangaf, is de belangrijkste uitdaging voor het komende jaar nog steeds de uitbreiding. Het spreekt daarom voor zich dat dit onze eerste prioriteit is voor 2003.
De prioriteiten die de Commissie voor haar activiteiten heeft vastgesteld, zijn dan ook:
§ uitbreiding van Europa
§ stabiliteit en veiligheid, en
§ een stabiele en solidaire economie.
Deze prioriteiten kregen ondertussen al de instemming van de Raad en van uw Vergadering. In de rest van mijn betoog wil ik nader ingaan op de manier waarop de Commissie een en ander het komende jaar in de praktijk wil omzetten.

Gisteren hebben we het uitvoerig gehad over de uitbreiding. Het enige wat ik daaraan vandaag nog wil toevoegen, is dat de Commissie met klem verzekert dat alle betrokken partijen in dit proces opgewassen zijn tegen de verantwoordelijkheden die op hen rusten vanaf de dag van de toetreding.
Voor de kandidaat-lidstaten betekent dit dat het communautair acquis in rechte én in feite de nationale wet- en regelgeving moet worden. Dit proces is nu al enige jaren bezig en heeft al buitengewone resultaten opgeleverd, maar toch moeten wij ook aan deze laatste fase bijzondere aandacht besteden.
Wat onszelf aangaat, moet ik herhalen dat de tijd begint te dringen voor een hertekening van de structuur van de Unie om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen die ons in 2004 wachten. De uitbreiding heeft immers een kwalitatieve dimensie die niet kan en niet mag worden onderschat.
Andermaal wil ik hier mijn vertrouwen uitspreken in de wijsheid waarvan de Conventie, die nu nog volop aan het werk is, blijk zal geven. Hetzelfde geldt ook voor de Intergouvernementele Conferentie die de aanwijzingen van de Conventie zal moeten vertalen in een daadwerkelijk constitutioneel document voor onze Unie.

De twee overige prioriteiten van de Commissie voor 2003 houden nauw verband met de uitbreiding.
De doelstelling om stabiliteit en veiligheid te garanderen op het grondgebied van de Unie blijft een van de voornaamste punten van zorg van de Commissie, omdat daarvan de harmonieuze samenleving en de welvaart van onze burgers afhangt.
Deze harmonie kunnen we alleen bereiken door een evenwicht na te streven tussen terrorisme- en misdaadbestrijding en het volledige respect voor de vrijheden en rechten die zo kenmerkend zijn voor ons politieke en maatschappelijke bestel. Alleen zo zullen we de Unie kunnen uitbouwen tot een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
Daarnaast moeten wij ook tot een geïntegreerde bewaking van onze buitengrenzen komen. Deze taak zal bijzondere voorbereidingen vergen van de toekomstige lidstaten die zich voor de taak gesteld zullen zien het grootste deel van de grenzen van de Unie over land te beheren.
Ook moeten we komen tot een consolidering van ons beleid inzake migratiestromen, het asielrecht en de integratie van de burgers die legaal op ons grondgebied aankomen. Een centraal punt in ons immigratiebeleid moet zijn dat legale immigranten geïntegreerd moeten worden in onze samenlevingen. Laten we niet vergeten dat legale immigratie de culturele en economische kracht van Europa kan versterken.
Nu we aangekomen zijn op het punt dat de Unie uitbreidt en haar structuren gaat vernieuwen, is het van cruciaal belang dat wij ons beleid jegens de naaste buren van de Unie nieuw leven inblazen. Dag na dag geraak ik er steeds meer van overtuigd dat wij een algemene strategie moeten uitwerken voor de groep van landen die aan de uitgebreide unie grenzen: van Rusland in het Noorden tot de Middellandse Zee in het Zuiden.
De laatste tijd is er ook een debat op gang gekomen over de vraag waar nu uiteindelijk de grenzen van Europa liggen. In dit verband wil ik opmerken dat wij de logica moeten doorbreken waardoor "binnen" en "buiten" de Unie lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. Ik geef mij er rekenschap van dat dit geen gemakkelijke opdracht zal zijn, maar wij moeten nieuwe vormen van partnerschap bedenken en voorstellen, waarbij wij gebruik moeten maken van alle instrumenten waarover wij beschikken.
We kunnen ons onze grenzen niet voorstellen als een hoge muur. Maar evenmin kunnen we ons die grenzen indenken als een soort golf die zich oneindig kan uitbreiden.
We moeten een meer uitgesproken beleid gaan voeren en een positief antwoord geven op de legitieme verwachtingen van onze buren, daarbij blijk gevend van een geest van samenwerking. Terzelfder tijd moeten wij ook ons politieke project voor Europa verder uitbouwen.
Tenslotte wil de Commissie volop haar rol als protagonist op het internationale toneel blijven spelen. Evenals in het verleden, zullen we ons ook het komende jaar blijven inzetten om de stabiliteit in de Balkan verder te consolideren en zullen we onverdroten blijven zoeken naar nieuwe wegen om eindelijk vrede te brengen in het Midden-Oosten.

De derde grote prioriteit voor het komende jaar betreft het economisch beleid.
In de huidige conjunctuur vragen de burgers zich terecht af wat de Unie gaat doen om de groei en de werkgelegenheid aan te zwengelen.
Laten we immers niet vergeten dat wij de door ons gestelde doeleinden van duurzame economische ontwikkeling en sociale integratie moeten bereiken.
Enkele weken geleden hebben wij in deze zaal gesproken over de coördinatie van het economisch beleid en het Groei- en Stabiliteitspact.
In de komende dagen zullen wij onze voorstellen indienen om de uitvoering van het pact te verbeteren en het begrotingsbeleid binnen de Economische en Monetaire Unie meer te coördineren.
De uiteindelijke doelstelling bestaat erin de openbare financiën steviger en duurzamer te maken. Om de groei en de werkgelegenheid te bevorderen moeten de regels met inzicht en gezag worden toegepast.
Deze voorstellen maken deel uit van een bredere strategie tot verbetering van de coördinatie van het beleid en de economische governance. Hiertoe zullen wij in 2003 de evaluatie- en toezichtwerkzaamheden van de Commissie en haar pro-actieve functie verbeteren.
Wij zullen zo beginnen met een meer flexibele aanpak waardoor al onze procedures in één grote coördinatiecyclus kunnen worden ondergebracht. Op die manier zullen wij het verslag van het voorjaar over de stand van zaken van de strategie van Lissabon beter kunnen integreren in de algemene richtsnoeren voor het economisch beleid en de richtsnoeren inzake de werkgelegenheid.
In 2003 zal de interne markt van de Unie tien jaar oud zijn en zullen wij verslag uitbrengen over de successen hiervan en de voordelen die zij heeft gehad voor de Europese burgers en consumenten. Maar ook al hebben wij reuzenschreden vooruit gezet, wij mogen niet vergeten dat wij onze taak op enkele gebieden nog niet hebben voltooid.
Ik denk daarbij aan de dienstensector en vooral aan de financiële diensten. 2003 is ook de termijn die wij ons hebben gesteld om de risicokapitaalmarkt en de aandelenmarkt te integreren.
Ik vind het belangrijk erop te wijzen dat door deze hervormingen gemakkelijker middelen beschikbaar zullen worden voor innovatie, die de basis vormt voor de groei en de werkgelegenheid in onze economieën. Innovatie en investeringen in mensen en technologie zullen centraal staan in het volgende voorjaarsverslag van de Commissie.
Op buitenlands vlak wordt beoogd het mondialiseringsproces te beheersen en te beheren, en ervoor te zorgen dat de positieve effecten hiervan zoveel mogelijk mensen ter wereld bereiken.
Ons integratieproject wordt algemeen erkend als het enige voorbeeld van democratisch beheer van de mondialisering. Daardoor beschikken wij over een unieke ervaring, die wij de wereld en vooral de armere gebieden niet mogen onthouden.
Volgend jaar is er ook een belangrijke afspraak op de ontwikkelingskalender van Doha. In september zal te Cancún de ministeriële bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie plaatsvinden. Daar en elders zal de Commissie erover waken dat de in Kyoto, Monterrey en Johannesburg aangegane verplichtingen worden nageleefd.
Met andere woorden, wij moeten een concreet antwoord hebben op de grote verwachtingen die de wereld in ons stelt op het gebied van verstandig beheer van de problemen inzake milieu, handel en ontwikkeling.

Uit wat ik totnogtoe heb gezegd blijkt duidelijk dat de economische, sociale en milieuaspecten voortaan innig met elkaar verweven zijn bij het opstellen en uitvoeren van ons beleid.
Deze ontwikkeling van onze filosofie en onze werkwijze werd bevestigd en gestimuleerd door de conclusies van de Europese Raad van Sevilla van juni dit jaar.
Het wetgevings- en werkprogramma dat ik vandaag voorstel, betekent dus ook een stap in de richting van een betere Europese governance.
Vanaf volgend jaar zal de Commissie beginnen met voorafgaande analyses van ongeveer 40 geselecteerde voorstellen met het oog op de subsidiariteit en de proportionaliteit en de effecten op economisch, sociaal en milieugebied. Dergelijke analyses vereenvoudigen en ondersteunen de bestaande instrumenten van de Commissie voor effectbeoordeling.
Het is de bedoeling om op pragmatische en geleidelijke wijze een nieuwe werkmethode te introduceren. Vanaf 2004 zal dat systeem operationeel zijn en worden geïntegreerd in het hele proces van regelgeving, te beginnen met de jaarlijkse beleidsstrategie die wij in september zullen voorleggen en het volgende wetgevings- en werkprogramma.

Geachte Parlementsleden,
met dit werkprogramma wordt beoogd onze beleidsmaatregelen nog meer continuïteit en coherentie te geven door een alsmaar nauwere samenwerking tussen Parlement, Raad en Commissie.
De besprekingen die hieraan voorafgingen, bevestigden dat de communautaire methode goed is en werkelijk kan waarborgen dat het systeem de operationele invloed en het politieke perspectief heeft waaraan de Unie behoefte heeft om al haar ambitieuze doelstellingen te bereiken.
Het Europese integratieproject heeft er ongeveer een halve eeuw opzitten maar historisch gezien is het nog heel jong. Zoals bij ieder groeiend organisme, kan ook het lot van Europa ieder jaar op beslissende wijze worden bepaald.
Wij zijn ons hier allen van bewust, maar toch zal 2003 bijzonder zijn. Als ik aan het komende jaar denk, zie ik een cruciale overgang voor de geschiedenis van Europa.
Wij allen werken en denken samen aan de toekomst van de Unie. Het is bijzonder belangrijk om rekening te houden met alle mogelijkheden van het systeem om te begrijpen welke elementen werkelijk moeten worden veranderd.
Tot slot nodig ik allen uit om, uitgaande van deze overwegingen te komen tot een hoger niveau van gedachtewisseling, harmonie en verantwoordelijkheid.
Ik dank u.
De Voorzitter.
Ik zou de heer Haarder willen bedanken voor zijn aanwezigheid. Dit is de eerste keer dat de Raad daadwerkelijk aanwezig is bij de presentatie van het wetgevend programma.

Grossetête (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter van het Parlement, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren commissarissen, beste collega's. Mijnheer Prodi, u heeft ons gezegd dat we beginnen met een nieuwe procedure waarbij de drie instellingen nauwer met elkaar samenwerken bij het uitwerken van het wetgevende programma en het programma van de wetgevende werkzaamheden van de Commissie voor het jaar 2003. Wij onderstrepen het belang van deze nieuwe procedure. Voor de eerste keer zijn het Parlement, de Raad en de Commissie een constructieve dialoog aangegaan om een wetgevend programma op te stellen. Wij hechten zeer veel waarde aan die samenwerking, en vooral aan de intensieve voorbereidende gesprekken tussen het Parlement en de Commissie. Die dialoog heeft afgelopen voorjaar plaatsgevonden, maar het was moeilijk om een onderscheid te maken tussen het specifieke werk voor het wetgevende programma en de zogenaamde reguliere ontmoetingen die het hele jaar door plaatsvinden tussen parlementaire commissies en bevoegde commissarissen. Het staat buiten kijf dat deze dialoog voortaan beter voorbereid en gestructureerd moet worden. Iedere commissaris zou eerst een oriënterend document moeten voorleggen over elk specifiek wetgevend gebied. Het is gebleken dat de 'Jaarlijkse beleidsstrategie voor 2003", die de Commissie afgelopen februari heeft voorgelegd, niet voldoende is. Dat kan nadelen opleveren omdat het jaar 2003 een zeer belangrijk jaar is vanwege de uitbreiding. Ik heb echter gemerkt, mijnheer de voorzitter, dat u bereid bent maandelijks verslagen voor te leggen aan het Parlement.
Wij staan positief tegenover de drie politieke prioriteiten die de Commissie heeft gesteld, en willen de volgende opmerkingen maken:
Wat betreft het eerste punt "Naar een succesvolle uitbreiding?, zijn wij vooral bezorgd over de juiste toepassing van het communautaire acquis in de hele uitgebreide Unie. Het gemeenschapsrecht moet in een gecodificeerde versie beschikbaar zijn in alle talen van de nieuwe lidstaten. Als we de uitbreiding tot een goede einde willen brengen, moeten we het milieu, de volksgezondheid en de bescherming van de consumenten betrekken bij alle andere beleidsvoornemens en rekening houden met de mensen, zoals u zelf heeft gezegd. We moeten ook innovatief zijn. Bovendien moet de toepassing van de communautaire wetgeving worden gecontroleerd. De toekomstige lidstaten moeten worden geholpen met het zo snel mogelijk implementeren van de juiste structuren.
Wat betreft het tweede punt "Waarborgen van stabiliteit en veiligheid", hangt de dreiging van terrorisme boven de Unie. Wij zijn dan ook ingenomen met de maatregelen die zijn voorgesteld ter bestrijding van dat kwaad. Deze strijd maakt deel uit van een veelomvattend ambitieus plan, namelijk het waarborgen van de veiligheid binnen de Unie. Wij staan ook positief tegenover het voornemen van de Commissie om door te gaan met het creëren van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, waarbinnen de rechten van het individu worden beschermd. En wanneer het gaat om de bescherming van de burgers, om veilig voedsel en veilige bedrijven, transport, energie en ruimtelijke ordening, wordt rekening gehouden met alle aspecten van de volksgezondheid en het milieu. Wat de benoeming van een Europese openbare aanklager betreft, vinden wij het raadzaam om eerst de conclusie van de Conventie af te wachten over dit onderwerp. Het waarborgen van stabiliteit en veiligheid binnen de Unie houdt ook in dat een geïntegreerd systeem voor het beheer van de buitengrenzen moet worden ontwikkeld en ingevoerd, en concrete en gecoördineerde maatregelen moeten worden genomen om illegale immigratie tegen te gaan. Wij willen ook dat de Commissie snel met voorstellen komt voor het immigratie- en asielbeleid, waarbij een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen asielzoekers, mensen die vragen om internationale bescherming en migrerende werknemers. In dit opzicht is onze fractie nog steeds bezorgd over het gebrek aan goede wil dat wij menen te bespeuren bij de Raad. Ook is het belangrijk om te beschikken over periodieke voortgangsverslagen ten aanzien van de activiteiten van de Europese Unie en de lidstaten met betrekking tot het Internationale Strafhof.
Het derde punt: "Ontwikkelen van een duurzame en solidaire economie". Als we willen voorkomen dat de verslechterende economische situatie negatieve effecten heeft op de werkgelegenheid, is het wenselijk dat de Commissie voorstellen doet voor een flexibelere arbeidsmarkt, zodat het aantal arbeidsplaatsen kan toenemen. Wij zijn zeer te spreken over de standvastige houding van de Commissie ten aanzien van het Stabiliteitspact, maar vinden wel dat er nog heel wat lacunes in zitten. Het is jammer dat er in het programma van de Commissie niets wordt gezegd over het fiscale pakket en dat er geen vooruitgang is geboekt op het gebied van de BTW ten aanzien van het herkomstlandbeginsel. Wij roepen de Commissie met name op om door te gaan met de harmonisatie van de belastingen, overal waar dat nodig is voor een goed functionerende interne markt. Zij moet echter geen voorstellen doen die uitsluitend betrekking hebben op de harmonisatie van de tarieven. In ieder geval moet het fiscaal beleid van de Europese Unie gericht zijn op vermindering van de algemene belastingdruk en op vermindering van de administratieve lasten. De economische ontwikkeling is ook gebaat bij een betere infrastructuur, met name op het gebied van transport. En naar aanleiding van het arrest van het Hof van Justitie van 5 november 2002, waarbij acht lidstaten werden veroordeeld omdat zij 'open sky?-overeenkomsten hadden gesloten met de Verenigde Staten, verzoeken wij de Europese Commissie zo snel mogelijk bilaterale overeenkomsten uit te werken op het gebied van luchttransport. Wat betreft het buitenlands beleid van de Unie, roepen wij de Commissie op om een Groenboek te publiceren over de nieuwe buitengrenzen van de uitgebreide Europese Unie. Dat Groenboek dient ideeën te bevatten over de betrekkingen met onze nieuwe buren en onze verschillende partners. Het is jammer dat er in het wetgevende programma van de Commissie niet wordt gesproken over de totstandbrenging van een Euromediterrane vrijhandelsruimte en over de instelling van een Euromediterrane volksvertegenwoordiging. In het kader van de debatten over de follow-up van de Doha-ronde vragen wij de Commissie hoe zij de beloftes van een Europa met vijfentwintig in plaats van vijftien lidstaten denkt te kunnen verwezenlijken. Bovendien moet de transatlantische dialoog versterkt worden in een geest van duurzame en solidaire ontwikkeling en dienen de verplichtingen van Kyoto vanzelfsprekend nagekomen te worden. Wij zijn er tevreden over dat het programma zeven thematische strategieën bevat, zoals aangegeven in het zesde milieuactieprogramma, en voorstellen ten aanzien van het geïntegreerde productbeleid en een nieuwe strategie op het gebied van chemische stoffen.
Mijnheer de Voorzitter, beste collega's. Ter afsluiting wil ik nog zeggen dat het statuut van het personeel herzien, de onafhankelijkheid van het Olaf vergroot en belangrijke financiële mededelingen van de commissarissen en de directoraten-generaal op internet gepubliceerd moeten worden. Ik ben ervan overtuigd, mijnheer de Voorzitter, dat wij erin zullen slagen om een exponentiële toename van voorzieningen, een wildgroei in criteria en overbelasting in verband met de voorbereidingen te voorkomen, zodat de uitgebreide Unie een optimale toekomst tegemoet kan gaan.
Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, waarde collega's, wij komen steeds dichter bij de doelstelling die wij aan het begin van de zittingsperiode hebben geformuleerd, namelijk de opstelling van een jaarlijks politiek programma dat aan het Parlement wordt voorgelegd en waarbij ook de Raad is betrokken. Ik hoop overigens dat minister Haarder hier niet zwijgzaam zal toehoren maar actief zal deelnemen aan de gedachtewisseling, overeenkomstig de beginselen van zichtbaarheid, transparantie en democratische controle. Staat u mij toe, mijnheer de Voorzitter, dat ik in dit verband verwijs naar een zin uit het programma - mijns inziens gaat het hier om een fout van de auteur van de tekst - waarin wordt gezegd dat het programma de bijdrage of input van de Commissie is aan het jaarlijkse uitvoeringsprogramma van de Raad. Kan de Commissievoorzitter ons de betekenis van deze zin nader toelichten? Wij leiden hieruit af dat er geen rekening wordt gehouden met het Parlement en dat de Commissie wordt omgedoopt tot secretaresse van de Raad. Met dit soort voorstellen kunnen wij uiteraard onmogelijk akkoord gaan.
Ik zal mij beperken tot de drie prioritaire aandachtspunten die de voorzitter hier te berde heeft gebracht en mijn collega's zullen nader ingaan op de sectorale aspecten.
De uitbreiding is gisteren reeds aan bod geweest. In het acquis communautaire wordt uitzonderlijk belang gehecht aan de versterking van de sociale dimensie van de kandidaat-landen. Wij zijn van oordeel dat de Commissie daar meer nadruk op moet leggen. Wij moeten niet alleen discussiëren - de eindfase van de onderhandelingen is immers nog niet afgerond - maar ook een en ander in herinnering brengen. Wij maken ons bijvoorbeeld zorgen over het jaarverslag van de Rekenkamer. Daaruit blijkt dat in het kader van het Sapard-programma voor pretoetreding slechts één miljoen euro, ofwel één procent van het budget, is besteed. Wij hebben het hier de hele dag over geldbedragen, maar wij moeten ons ook afvragen hoe die worden besteed en geïnvesteerd. Wij moeten deze kwestie niet alleen met de Commissie bespreken maar ook met onze vrienden uit de kandidaat-landen die, naar ik hoop, spoedig onze buren zullen worden.
Het tweede punt betreft de economie, die uiteraard een prioritaire plaats inneemt. Wij stellen vast dat de Commissie de geest van Lissabon en Göteborg brandend houdt. Desalniettemin is uit recente ontwikkelingen gebleken dat wij geen economische groeipool zijn. Sterker nog, gevreesd wordt dat er onvoldoende inspanningen worden geleverd om het economisch bestuur te versterken. Vraag is of de werkgroep van de Conventie uitkomst zal bieden. Op de lange termijn is een monetaire unie zonder economische unie en politieke unie tot mislukking gedoemd. De geschiedenis spreekt in dit opzicht boekdelen. Als wij vooruitgang willen boeken moeten wij deze factor derhalve goed voor ogen houden.
Ik heb nog een andere opmerking in verband met de sociaal-economische prioriteiten. Naast uw belangstelling voor duurzame ontwikkeling stelt u voor om de in Barcelona vastgestelde kaderrichtlijn inzake diensten van algemeen belang te vervangen door een groenboek. Wij verkiezen echter een kaderrichtlijn.
Wat de stabiliteit en de veiligheid betreft - de absolute prioriteit van het terrorisme daargelaten - heeft het Zweedse voorzitterschap gewag gemaakt van de demografische toekomst van Europa. Ik acht het wenselijk dat deze kwestie met de immigratieproblematiek in verband wordt gebracht. Het verheugt ons - en hiermee richt ik mij vooral tot onze collega's van de rechtervleugel van dit Parlement - te vernemen dat u van oordeel bent dat legale immigratie gunstige gevolgen heeft voor onze welvaartsmaatschappij en onze demografische toekomst. Dat neemt echter niet weg - en nu richt ik mij tot de Raad - dat er behoefte bestaat aan een actievere benadering.
In verband met het debat over de grenzen van Europa hebt u gesproken over de Europese ziel en de Europese geest. Onze ex-collega en Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, mevrouw de Palacio, heeft al te kennen gegeven dat Europa geen club van en voor christenen is. Ik juich die mijns inziens volkomen terechte stelling van harte toe. Hoe het ook zij, het is van wezenlijk belang dat er passende associatievormen in het leven worden geroepen, met name in het kader van de Conventie.
Met uw welnemen zal ik nu kort de leemten van het programma opsommen. In de lijst van prioritaire aandachtspunten ontbreekt het statuut van de politieke partijen. Nu het Verdrag van Nice is geratificeerd moeten wij op dit terrein snel vooruitgang boeken om dit basiselement van de Europese democratie eens en voorgoed te consolideren. De Commissie heeft hiervoor overigens reeds eerder een overgangsvoorstel ingediend. Ten tweede wordt een resolutie over vrijheid van meningsuiting en mediaconcentraties in stemming gebracht en naar ik meen zal deze op een ruime meerderheid van het Parlement kunnen rekenen. Op deze punten verwachten wij van de Commissie meer vastberadenheid.
Mijnheer de voorzitter, ter afsluiting - en hiermee eindig ik mijn uiteenzetting - wil ik uw aandacht vragen voor een kwestie die ons ernstige zorgen baart, namelijk de afspraken van de Raad Algemene Zaken van vorige maandag. Blijkbaar is de voorzitter van de Commissie op zoek naar een einddatum voor het mandaat van deze Commissie. Dat is althans hetgeen wij uit het commentaar en de uitgelekte informatie menen te kunnen afleiden. Ik heb echter steeds gedacht dat u als Commissie vanaf de dag van de verkiezingen zou aanblijven. Het gaat hier hoe dan ook om een constitutionele kwestie. Wij achten het onaanvaardbaar dat de Raad Algemene Zaken, zonder besprekingen met het Parlement en zonder dat u een voorstel heeft gedaan, een unilaterale beslissing neemt die in talloze opzichten in strijd is met de Verdragen. Daarom eisen wij - mijnheer de Voorzitter, en wij vragen u dit verzoek aan de Voorzitter van het Parlement over te brengen - dat de Voorzitter in Kopenhagen een voorstel voor een interinstitutioneel akkoord over deze vitale kwestie op tafel legt. Verder nodig ik de voorzitter van zowel de Commissie als de Raad uit om deze kwestie nader toe te lichten.
Clegg (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de ELDR-Fractie heeft zich in het verleden altijd nogal kritisch uitgelaten over het ietwat onsamenhangende en willekeurige karakter van vorige jaarlijkse programma's. Wij verwachten van deze programma's altijd twee dingen: in de eerste plaats een duidelijke visie op de politieke koers zoals die tot uitdrukking komt in de door de Europese Commissie gekozen strategische keuzes, en in de tweede plaats een politiek debat tussen de instellingen zelf. Op beide punten is dit jaar zeker enige vooruitgang geboekt in vergelijking tot vorige jaren. Wij danken de Commissie voor het feit dat zij zich aan de formule en het tijdschema van de nieuwe afspraken heeft gehouden. Ook dank ik haar voor het feit dat zij hier met zoveel commissarissen aanwezig is. Zoals voorzitter Prodi zelf echter al aangaf, is nog wel het een en ander voor verbetering vatbaar.
De ELDR-Fractie wil speciaal drie terreinen noemen waarop naar onze mening verdere verbetering nodig is. De Europese Commissie heeft de ambitie om een soort regering van de EU te zijn. Goede regeringen maken strategische keuzes. Zij stellen duidelijke politieke prioriteiten. Een heel belangrijk aspect daarvan is dat zij niet alleen vertellen wat zij wel gaan doen, maar ook wat zij niet gaan doen. Onze zorg betreft het feit dat ook in dit verbeterde document de drie prioriteiten zo breed en vaag geformuleerd zijn dat er nauwelijks sprake is van zinvolle politieke keuzes. Dit zien wij terug in de bijlagen. De bijlage over de activiteiten die in het kader van de drie prioriteiten worden ondernomen, beslaat ongeveer veertig pagina's. Nog zorgwekkender is dat de bijlage met de activiteiten die buiten die prioriteiten vallen ongeveer vijftig pagina's beslaat. Met andere woorden, wij worden geconfronteerd met het vooruitzicht dat het merendeel van de initiatieven die op basis van dit jaarlijks programma volgend jaar worden ondernomen, in feite geheel buiten de in het jaarlijks programma gestelde beleidsprioriteiten valt. Dit is domweg niet de juiste werkwijze. Dit programma heeft opnieuw veel weg van een waslijst van nieuwe wetgevingsinitiatieven. Wij als fractie willen dat de Europese Commissie in haar jaarlijks programma veel duidelijker haar koers en haar politieke keuzes voor dat jaar kenbaar maakt.
Het tweede punt betreft de mate van gedetailleerdheid waarmee de verschillende voorgestelde wetgevingsactiviteiten worden beschreven. Op dit punt is er zeker sprake van verbetering ten opzichte van voorgaande jaren, maar dat was ook niet zo moeilijk. Het is echter nog steeds niet voldoende. Ik wil de aandacht van de Commissie vestigen op het feit dat in de Conventie op dit moment voorzichtig wordt gesproken over voorstellen om in de toekomst de nationale parlementen bij deze discussie te betrekken. Deze bijlage is voor de leden van het Europees Parlement al nauwelijks te begrijpen, laat staan voor de leden van de nationale parlementen. De bijlage dient te worden toegelicht in heldere, overtuigende en eenvoudige taal, zodat hij ook te begrijpen is voor mensen in de wereld buiten de instellingen.
Tot slot nog ons derde punt. Wij stellen ons vierkant achter het plan van de Commissie om een evaluatie te maken van de impact van een aantal proefinitiatieven. Naar onze overtuiging zijn dergelijke evaluaties absoluut onmisbaar als wij de kwaliteit van de Europese wetgeving willen verbeteren. Wij zouden echter op twee belangrijke punten nog een stap verder willen gaan. In de eerste plaats mag het naar ons idee op den duur niet zo zijn dat de Commissie zowel rechter als jury is over haar eigen effectbeoordelingen, en dat is zij in feite als zij haar eigen voorstellen beoordeelt. Volgens ons moet dit door een onafhankelijke instantie gebeuren. In de tweede plaats heeft het weinig zin dat de Commissie effectbeoordelingen uitvoert als de amendementen van dit Parlement en de Raad daar helemaal buiten vallen. Daarom pleiten wij voor een interinstitutionele aanpak waarbij in elke fase van het wetgevingsproces effectbeoordelingen worden gemaakt.

Boudjenah (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie. De drie politieke prioriteiten van uw programma kunnen alleen op hun waarde worden geschat wanneer ze in het licht worden geplaatst van de uitdagingen waar de Europese Unie voor staat. Ik moet nu al vaststellen dat de ultraliberale criteria waardoor de vorming van Europa nog steeds wordt bepaald, het onmogelijk maken om die uitdagingen aan te gaan.
De Commissie is bijvoorbeeld van plan, ik citeer, "om de deelname van de burgers aan het Europese project nieuw leven in te blazen". Dat moet ik nog zien. De kloof wordt namelijk alsmaar groter tussen het Europa van vandaag en de wensen van de burgers, die met name tijdens het Europees sociaal forum in Florence tot uitdrukking zijn gebracht. In Florence hebben honderdduizenden mensen deelgenomen aan een grote demonstratie tegen oorlog en voor vrede. In plaats van het voorkómen van conflicten gaat de Unie door met het invoeren van een veiligheids- en defensiebeleid dat is gebaseerd op een militaire optie en het bondgenootschap met de NAVO. In Florence is op tal van vergaderingen, in discussies en tijdens demonstraties gepleit voor het behoud van openbare diensten zodat watervoorziening, gezondheidszorg en onderwijs gemeenschappelijke zaken blijven. 127 Europese en nationale volksvertegenwoordigers hebben al een oproep ondertekend tegen liberalisering van die diensten, zoals voorgesteld door de WTO in het kader van de GATS.
Maar de Commissie voert de conclusies van de Europese Top van Barcelona en Lissabon uit, gaat versneld door met het proces van liberalisering en deregulering, dat leidt tot privatisering in de energie- en transportsector, bij de post enz. Ze houdt vast aan het Stabiliteitspact, het keurslijf van de overheidsuitgaven, hoewel op het hoogste niveau is toegegeven dat het niet zo onaantastbaar is.
Na Florence gaan de Franse spoorwegarbeiders op 26 november de straat op. In Florence hebben jongeren zich uitgesproken voor een Europa van broederschap en solidariteit, voor een Europa dat open staat voor de wereld. De Commissie maakt het fort Europa in haar programma nog ontoegankelijker. Efficiënt beheer van de buitengrenzen is echter een grote hersenschim en brengt het Europa van de solidariteit, waarover u gisterochtend heeft gesproken, mijnheer Prodi, niet dichterbij.
Het gemeenschappelijk beleid op immigratie- en asielgebied mag niet ondergeschikt worden gemaakt aan een strijd tegen het terrorisme waarbij alles wat uit het buitenland komt wordt beschouwd als een potentieel gevaar en alle migranten als criminelen worden behandeld of slechts als een economisch hulpmiddel worden gezien.
Integendeel, de weg naar gelijke rechten kan leiden tot een solidaire en veilige Europese Unie. Onder gelijke rechten versta ik ook economische, sociale en politieke rechten. Commissaris Vitorino heeft in één van de werkgroepen van de Conventie te kennen gegeven dat hij met ingang van de komende Europese verkiezingen in 2004 stemrecht wil verlenen aan buitenlanders. Dat zou een sterk signaal zijn dat Europa open staat voor de wereld, dat Europa broederlijk en niet bekrompen is.
Het is inderdaad de hoogste tijd om de toekomst van Europa te bepalen, maar volgens mij wel op een andere manier dan volgens de ideeën en plannen van de Commissie. Moeten we genoegen nemen met de discrete wensen van de Conventie ten aanzien van de instellingen en met de betoverende uitspraken over de sociale aspecten? Moeten wij helemaal vertrouwen op de Conventie, zoals u zei, meneer Prodi? Pleiten voor deelname van de burgers is niet voldoende. Er moet ook tegemoet worden gekomen aan hun behoeften en wensen, en hun recht op werk, gezondheidszorg, huisvesting, onderwijs en cultuur moet volledig worden erkend. Daarom moet in ieder geval het Verdrag van Maastricht, het dogma van de mededinging en de vrije markt, worden herzien en in zijn kern worden gewijzigd. Ook moet het Stabiliteitspact kritisch worden bekeken en rekening worden gehouden met de nieuwe criteria van groei, werkgelegenheid en onderwijs. De taken van de Europese Centrale Bank moeten worden herzien. Er moet officieel een einde worden gemaakt aan de liberalisering en deregulering. De openbare diensten moeten in het Verdrag worden erkend, en niet alleen als uitzondering op de mededinging.
Meneer Prodi, u heeft gesproken over de grote verwachtingen van het Zuiden. Ook ik ben voor die ambitieuze nieuwe rol van de Europese Unie in de wereld, voor het voorkómen van conflicten, voor vrede en echte veiligheid. De Unie moet bij internationale onderhandelingen, met name in het kader van de WTO, partij kiezen en de zorgen over een echte ontwikkeling van de armste landen tot de hare maken. Het is een teken van zwakte om het te laten bij de schamele verplichtingen van Monterrey of het HIPC-initiatief wanneer het erom gaat alle schulden van de landen in het Zuiden kwijt te schelden.
De Commissie geeft te kennen dat ze wil bijdragen aan een oplossing voor het conflict in het Midden-Oosten. Ik hoop dat het niet bij woorden blijft maar dat er meer politieke initiatieven worden genomen, met name in de geest van de standpunten die de heer Patten regelmatig inneemt.

Frassoni (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, voorzitter Prodi heeft drie fundamentele punten van zijn programma genoemd. Ik moet zeggen ik mij vrij goed kan vinden in zijn algemene aanpak
Als vertegenwoordigster van de groene fractie ben ik evenwel van mening dat wij, als wij een oordeel willen vellen over het wetgevend programma, de aandacht moeten toespitsen op de agenda voor duurzame ontwikkeling in de Europese Unie en daarbuiten. Dat is voor ons namelijk het kernpunt. Helaas is uw programma, voorzitter Prodi, ten aanzien daarvan nogal vaag en misschien zelfs enigszins retorisch. Wij hopen dat het voor de Voorjaarstop geplande verslag van de Commissie over duurzame ontwikkeling niet op de valreep op tafel komt. Wij hopen eveneens dat in het kader van de follow-up van Johannesburg het jaarverslag over de water- en energiepartnerschappen tijdig bekend kan worden gemaakt. Zoals u weet maken die deel uit van de zogenaamde type II-akkoorden van Johannesburg.
In het wetgevingsprogramma wordt erop gewezen hoe belangrijk het is dat de top van Cancún succesvol wordt afgesloten. Ons inziens moet echter het Europees Parlement betrokken worden bij de discussie over hetgeen de Commissie in Cancún zal zeggen en doen. Er moet absoluut worden voorkomen dat wij weer eens in dezelfde onaangename situatie verzeild raken als in Johannesburg, toen wij voor voldongen feiten kwamen te staan omdat de Commissie - of misschien ook de bevoegde commissaris, want dit mysterie is nog steeds niet opgelost - en de Verenigde Staten al een akkoord hadden gesloten over de voorrang van de WTO-regels op internationale milieuovereenkomsten. Deze poging kon gedeeltelijk worden verijdeld in Johannesburg, maar wij vrezen ten zeerste dat men in Cancún hetzelfde trucje zal proberen uit te halen door elk openbaar debat bij voorbaat onmogelijk te maken en in feite te handelen in strijd met de inspanningen die de Commissie zelf doet op milieugebied.
Wat de externe dimensie van de duurzame ontwikkeling betreft wil ik eraan herinneren dat het inderdaad noodzakelijk is in alle internationale overeenkomsten een impact- en duurzaamheidevaluatie op te nemen - dat is een goede zaak, een innovatie waar wij heel tevreden en voldaan over zijn - maar deze verplichting is wel heel moeilijk hard te maken, onder meer omdat er een gebrek aan middelen is, zoals ook blijkt uit het helaas onnauwkeurig en overhaast werk dat is verricht voor de overeenkomst met Chili.
Wij wachten, mijnheer de voorzitter, met spanning op het Groenboek van de Commissie over de diensten van algemeen belang en hopen echt, voorzitter Barón, dat dit ook in dit Parlement zal kunnen worden besproken. Wij hopen eveneens dat het mogelijk zal zijn een richtlijn hierover op te stellen, onder meer omdat wij - zoals ik zojuist al zei - een gebrek aan coherentie vrezen tussen hetgeen de Commissie in de Unie zegt en doet en hetgeen zij daarna in internationale onderhandelingen doet, met name in het kader van de nu overmachtige WTO.
Dan, voorzitter Prodi, is dit het internationale jaar van de bergen, en ik weet hoezeer u van de bergen houdt. Wij vragen u welke maatregelen de Commissie zal nemen om de Alpenovereenkomst, en met name het vervoersprotocol daarvan, concreet ten uitvoer te leggen.
Een ander milieuthema dat wij moeten noemen en dat in het programma nergens meer te bekennen valt, is PVC. Uit niet minder dan vijf meerjarenstudies van de Commissie blijkt dat PVC uiterst gevaarlijk is. Wij dachten eigenlijk dat wij voor de zomer een mededeling zouden krijgen, maar kennelijk is alles geblokkeerd sedert commissaris Liikanen zijn standpunt bekend heeft gemaakt. Ik noem dit ogenschijnlijk bijkomstig detail omdat wij weliswaar op opbouwende wijze onderhandelen over de mogelijke verbetering van het wetgevend programma maar het toch wat steriel is een dialoog te voeren als wij niet weten wat er uiteindelijk terecht zal komen van enkele belangrijke wetgevende voorstellen die de volledige steun hebben van het Parlement, al jarenlang in het programma staan maar telkens weer zomaar ergens verdwijnen.
Tot slot wil ik, mijnheer de voorzitter, uiting geven aan onze grote bezorgdheid over de invloed die de industrielobby's uitoefenen op de besluitvorming van de Commissie als het gaat over de keuze van het legislatief of zelfs paralegislatief instrument. Ik wil eraan herinneren dat dit een specifiek onderwerp is van het interinstitutioneel akkoord dat wij voor de Europese Raad van Kopenhagen samen met de andere collega's van het Parlement proberen rond te krijgen.

Poli Bortone (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, ik wil allereerst voorzitter Prodi mijn verontschuldigingen aanbieden voor het feit dat ik nu voor de vuist weg spreek en slechts enkele korte opmerkingen zal maken over dingen die ik gelezen of gehoord heb.
Het is duidelijk dat men niet van de Commissie mag verlangen dat zij, afgezien van hetgeen zij in het programma voor 2003 heeft opgenomen, alles binnen de kortste keren, en het liefst binnen een jaar, voor mekaar krijgt. Terecht worden echter in het programma oriëntaties aangegeven en deze kunnen denk ik, tenminste algemeen gesproken, onze instemming krijgen.
Ik heb naar uw inleiding geluisterd, voorzitter Prodi, en heb grote waardering voor bepaalde prioriteiten die u met het uw gebruikelijk enthousiasme naar voren hebt gebracht, met name wat de vraagstukken met sociale aspecten betreft. Zo iets kan absoluut geen kwaad nu er sprake is van veiligheid, solidariteit en van maatregelen die eventueel - en waarom ook niet - uitlopen op omschakeling op bijvoorbeeld arbeidsgebied.
Mag ik derhalve de Commissie, en meer algemeen de communautaire instellingen, uitnodigen formeel en informeel na te denken over bepaalde beleidsvormen, die volgens mij van vitaal belang zijn voor de toekomst van Europa, en met name voor de toekomst van een uitgebreid en op daadwerkelijke eenheid gegrondvest Europa?
Welnu, gisteren hebben wij met een groot aantal kandidaat-leden een lang, formeel en informeel debat gevoerd over een, als ik dat zo mag zeggen, standvastige manier om tot Europa toe te treden. Wij hebben uiting gegeven aan onze gemeenschappelijke wil om een echt, inhoudelijk en politiek eengemaakt Europa te verwezenlijken. Om echter politieke eenmaking en coherentie te bewerkstelligen moet Europa zonder dralen problemen van historische draagwijdte aanpakken.
Mijnheer de voorzitter, mijns inziens moet veel dieper worden nagedacht over het vraagstuk van de immigratie. Met enkel en alleen een debat over legale immigratie, of ook over integratie, lossen wij het probleem niet op. Vaak stel ik mijzelf vragen - waar ik zelfs voor mijzelf nog geen antwoord op heb gevonden - over de integratie van immigranten. Ik vraag mij af of integratie niet een nieuwe manier is om andere culturen te overweldigen, culturen die juist vanwege hun anderszijn gerespecteerd dienen te worden.
Zojuist verwees een collega naar het interessante debat dat zowel in Florence als in mijn stand, Lecce, heeft plaatsgevonden. Dit zijn twee steden bij uitstek waarin wij niet hoeven te vrezen voor het contact met of de aanwezigheid van degenen die anders denken dan wij. Ook in dit geval moeten wij het beste uit het debat over de mondialisering, over de nieuwe vormen van armoede, over Noord en Zuid, Oost en West in de wereld, zien te halen. Wij moeten - zoals ik zojuist al zei - vooral ook nadenken over het risico dat wij de volkeren die emigreren of immigreren overweldigen. Ik neem aan dat zij uiteindelijk naar hun land terug willen keren, hun identiteit en culturele wortels willen terugvinden en zeker niet naar een arme economie zullen teruggaan. Als wij dus economische maatregelen treffen moeten wij oppassen dat wij de cultuur van de betrokkenen geen geweld aandoen.
Daarom wil ik de aandacht van de Commissie vestigen op het vraagstuk van de immigratie en het werk, om te vermijden dat het werk in plaats van een element van vereniging een element wordt van nieuwe conflicten tussen de immigranten in onze landen en degenen die moeten omscholen. Denkt u, voorzitter Prodi, eens aan de crisis in de industrie van ons land. Toont deze niet aan dat het hoog tijd is dat aan herscholing wordt gedaan, dat substantiële en efficiënte opleidingsmaatregelen worden getroffen? Ook aan opleiding kleven culturele aspecten en daar moet rekening mee worden gehouden als Europa, naar het zelf zegt, wil blijven groeien.

Blokland (EDD).
Voorzitter, ik spreek namens de Nederlandse delegatie in de EDD. De drie hoofdprioriteiten van de Europese Commissie zijn een logische keuze voor het werkprogramma van 2003. De voorbereiding van de uitbreiding is een topprioriteit die door de Europese Commissie terecht wordt gezien als een opgave om de verscheidenheid aan culturen, bestuurlijke tradities en economische structuren te beheren. Ook stabiliteit en veiligheid als tweede prioriteit heeft van harte mijn steun. Bestrijding van terrorisme, beheer van de nieuwe buitengrenzen en het tegengaan van illegale immigratie zijn van groot belang voor de huidige en de uitgebreide Unie.
Op dit moment wil ik echter wat dieper ingaan op de derde prioriteit: duurzame ontwikkeling. Hoewel ik natuurlijk blij ben dat duurzame ontwikkeling nog steeds een prioriteit is van de Europese Commissie, is hiermee nog niet alles gezegd. Plechtig wordt beloofd dat er speciale aandacht zal worden gegeven aan de gevolgen van nieuwe wetgeving voor het milieu. In bijlage 2 zie ik echter dat de aandacht vooral uitgaat naar de voltooiing van de interne markt. Ik ben natuurlijk wel benieuwd naar de mededeling over de opneming van het milieu in de EU-wetgeving. Tevens maak ik me zorgen over de status van dit stuk. Het gevaar is groot dat dit weer een discussiestuk wordt, dat uitmondt in mooie woorden en voornemens maar niets concreets gaat betekenen in wetgeving. Zeker op het gebied van energie en vervoer is hier juist veel verbetering mogelijk. Ik zie overigens niet veel initiatieven op het gebied van milieuwetgeving. Wellicht is dit niet onverstandig gezien de problemen met de implementatie, uitvoering en handhaving van de huidige milieuwetgeving. Daarnaast zou het wel eens zo kunnen zijn dat we er de komende jaren niet meer in zullen slagen om in een Unie van 25 landen verdergaande wetgeving te ontwikkelen.
Al vaker heb ik aangedrongen op een herzieningsvoorstel inzake de richtlijn batterijen. Ik weet dat al jaren aan deze herziening wordt gewerkt, maar intern niet tot overeenstemming kan worden gekomen. Het wordt hoog tijd dat het wijzigingsvoorstel naar Parlement en Raad gestuurd wordt. Ik wil u graag aan de belofte van maart 2003 houden.

Berthu (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het programma van de wetgevende werkzaamheden van de Commissie voor 2003 wordt beter gepresenteerd dan vroeger. Het is gebaseerd op duidelijke, grote prioriteiten, en dat is een pluspunt. Wat de vorm betreft, is er wel nog sprake van grote ambiguïteit. Dit programma zou een bijdrage moeten zijn aan het operationele programma van de Raad voor het jaar 2003, dat in december moet worden aangenomen, in een tweede poging dus. Maar wat voor status heeft deze bijdrage van de Commissie precies? Moet de Raad het als zodanig aanvaarden of heeft hij het recht het te wijzigen door er nieuwe prioriteiten in op te nemen? Gezien de hiërarchische verhoudingen tussen de instellingen is alleen de tweede hypothese juist. Wij twijfelen er niet aan dat dit probleem in de praktijk wordt opgelost met de dialoog binnen de institutionele driehoek. Maar het blijft een groot principieel probleem.
In wezen geeft het programma van de Commissie de hoogste prioriteit aan de voorbereidingen voor de uitbreiding. Je raakt werkelijk onder de indruk wanneer je leest hoeveel stappen hiervoor genomen moeten worden. De kandidaten moeten heel veel communautair acquis overnemen. Wij begrijpen heel goed dat deze landen lid willen worden van de Unie nadat we gisteren naar hun vertegenwoordigers hebben geluisterd en hun reacties hebben gehoord. Ze willen weer deel uitmaken van de Europese familie en zijn bereid hier heel veel voor te doen. Maar we moeten voorkómen dat we hen ontmoedigen door te veel wetten en macht. Laten we verstandig zijn en hen af en toe volgens hun eigen tempo laten werken door hun de nodige speelruimte te geven.
De tweede prioriteit van dit programma heet "Stabiliteit en veiligheid? en omvat met name maatregelen op het gebied van de immigratie. Ik heb de lijst met belangrijkste initiatieven enkele malen gelezen. Ik moet zeggen dat ik het initiatief met betrekking tot de integratie van legale immigranten wel heb gevonden, maar een initiatief met betrekking tot de terugkeer van illegale immigranten ben ik nog niet tegengekomen. Als dat bestaat, is het goed verstopt. Hieruit blijkt dat de Commissie nog een lange weg te gaan heeft voordat ze in kaart heeft gebracht hoe groot het probleem is dat zich momenteel voordoet.
Ter afsluiting willen wij evenwel onze waardering uitspreken voor het hoofdstuk "De betrekkingen met de buurlanden van de uitgebreide Unie heroverwegen?, waar voorzitter Prodi zojuist de nadruk op heeft gelegd. Die betrekkingen moeten inderdaad opnieuw worden gedefinieerd. In dat opzicht zou het Euromediterrane partnerschap kunnen leiden tot een nieuwe gemeenschap, tot een andere gemeenschap dan de huidige, dat moet gezegd. Turkije zou hier gemakkelijk zijn plek vinden, eerder dan in de Europese Unie zelf.

De Voorzitter.
De heer Prodi moet in verband met de weersomstandigheden vroeg terugkeren naar Brussel. Daarom zal hij nu ingaan op de interventies. Ik heb begrepen dat mevrouw de Palacio de vragen tijdens de catch-the-eye-procedure zal beantwoorden.

Prodi
Mijnheer de Voorzitter, ik heb niet zozeer een weersprobleem maar wel een ontmoeting met de heer Erdogan in Brussel. Nu de winnaar van de Turkse verkiezingen op bezoek is in Brussel lijkt het mij opportuun dat ik hem ontmoet, en deze ontmoeting is voor vanmiddag gepland. Mijns inziens moeten wij een diepgaande en rechtstreekse dialoog voeren over deze vraagstukken. Dit zijn de moeilijkste en belangrijkste vraagstukken waarmee wij momenteel zijn geconfronteerd en daarom geloof ik dat daarover diepgaande discussies moeten plaatsvinden, hetgeen vanmiddag in Brussel het geval zal zijn.
Ik zal nu echter antwoorden op de eerste bezwaren, waarbij ik daarna het woord doorgeef aan mijn collega's van de Commissie opdat zij meer gedetailleerd kunnen antwoorden. Bepaalde vraagstukken zijn namelijk van essentieel belang voor onze toekomstige activiteiten.
Mevrouw Grossetête sprak over de activiteiten richting Middellandse Zee. Ik ben het roerend met haar eens. Ik ben zelf herhaaldelijk in verlegenheid gebracht door het unanieme standpunt van alle leiders van de mediterrane landen. Zij zeggen: u geeft de voorkeur aan het Oosten. Dat is een rechtstreeks beschuldiging aan het adres van de Commissie. Mijn antwoord daarop was altijd heel eenvoudig: de geschiedenis dwingt ons die richting uit te gaan, maar wij zijn wel degelijk van plan om het beleid van Barcelona te versterken, dat nog in heel veel opzichten concreet moet worden ingevuld, en ten tweede het nieuwe beleid op poten te zetten dat ik kort heb toegelicht - de ring van de vrienden, alles behalve instellingen - en dat naar ik hoop dankzij de inspanningen van het Grieks en het daaropvolgend Italiaans voorzitterschap van komend jaar - van dus twee opeenvolgende mediterrane voorzitterschappen - nieuw leven in zal worden geblazen, want daar gaat het uiteindelijk om. Ik heb hier reeds met de Grieken over gesproken. Ik heb gezegd dat de Commissie zich van haar taken wenst te kwijten. Ik zal daarna eveneens met de Italianen overleg plegen want dit is echt een heel belangrijk thema. Ik vraag u dan ook van meet af aan onze gemeenschappelijk activiteiten ten aanzien van de Middellandse Zee te steunen.
Dan nu onze werkmethode. Dit is een klassiek thema op het gebied van de interinstitutionele samenwerking, een thema met een enorme draagwijdte en een grote politieke dimensie, dat een hele reeks operationele beslissingen vereist. Wij kunnen ons immers niet beperken tot pincipe-verklaringen. Het mediterraan beleid zal ons dwingen besluiten te nemen die gevolgen zullen hebben voor niet alleen de begroting maar heel onze werkwijze. Daarom geloof ik dat de interinstitutionele planning op dit vlak de absolute voorrang moet hebben.
Mevrouw Grossetête heeft verder nog gewezen op de noodzaak dat elke commissaris een programmaverslag uitbrengt aan de bevoegde parlementaire commissies. Ik heb daar geen enkel bezwaar tegen. Ik geloof zelfs dat dit nuttig zou kunnen zijn, juist omdat dit een nieuw proces is dat verbeterd moet worden. Wij zullen dit voorstel bestuderen en ik denk wel dat wij dit qua strekking kunnen aanvaarden. Ik wil alleen versplintering voorkomen. Natuurlijk moet het een en ander worden uitgediept maar op een gegeven ogenblik moet er een synthese komen en dat gebeurt met het programmavoorstel aan het begin en met het eindbesluit aan het einde van het proces. Ik wil graag dat men daaraan vasthoudt. Het debat zal ongetwijfeld ook over technische en specifieke aspecten gaan - en wij zijn tot een dergelijk debat bereid - maar de synthese aan het begin en het einde gaat ons allen aan, en niet slechts enkelen onder ons.
Mijnheer Barón Crespo, in het voorstel voor het programma van de Commissie weerspiegelen zich normaal gesproken de betrekkingen tussen de Commissie en het Parlement. De dagelijkse praktijk van die betrekkingen is een zeer delicate aangelegenheid. Ik wil hierbij aantekenen dat het programma van de Commissie voor 2003 gaat over nieuwe initiatieven. Het programma van de Raad gaat daarentegen voor het overgrote deel over reeds door de Commissie naar voren gebrachte maar nog niet aangenomen initiatieven. Daarom moet deze band met de Raad er zijn, want er is achterstand bij sommige vraagstukken, waarvoor het Parlement zijn werk al heeft gedaan. Natuurlijk geeft de Commissie volledige steun aan het Europees Parlement - dat doen wij op coherente wijze - want de Raad moet het Parlement bij heel zijn programma betrekken. Bovendien is het de Commissie die de politieke prioriteiten aan de Raad presenteert. Dat hebben wij reeds gedaan op de Raad Algemene Zaken van 18 november. Met het oog daarop zullen wij dan ook nauwe betrekkingen moeten onderhouden met het Grieks voorzitterschap.
De heer Barón Crespo sprak ook over het statuut van de politieke partijen. Wij zullen het nieuwe voorstel presenteren zodra dit is goedgekeurd. Wij zijn het roerend met u eens dat dit zeer belangrijk is. Wij wachten enkel op het moment om het gezamenlijk te bespreken voorstel te presenteren
Wat het vraagstuk van het interinstitutioneel akkoord voor 2004 betreft, is hetgeen de heer Barón Crespo zei mijns inziens zeer belangrijk en ik ben het daar volledig mee eens. De Commissie heeft het voorzitterschap er herhaaldelijk op gewezen dat er oplossingen moeten komen waarmee de goede werking van de instellingen kan worden gewaarborgd. Er is dus duidelijk een akkoord met het Parlement noodzakelijk. Toen deze bottleneck in de wetgeving ontstond heeft de Commissie onmiddellijk duidelijk gemaakt dat de termijnen van het Parlement en die van de Commissie op elkaar moesten worden afgestemd. Wij hebben van meet af aan duidelijk gemaakt dat het nieuwe Parlement en de nieuwe Commissie op gecoördineerde wijze van start moeten gaan. Besluiten daarover zouden zeer nuttig zijn maar er is niet veel tijd meer over tot Kopenhagen. Inhakend op dit voorstel zou ik willen zeggen dat wij hierover een debat kunnen voeren tijdens de komende interinstitutionele top van eind november/begin december en misschien kunnen wij dan nog voor Kopenhagen tot een akkoord komen. Ik wijs met klem op het belang van deze zaak, want wij moeten één ding zien te voorkomen: dat er een nieuw Parlement is en de Commissie nog drie maanden te gaan heeft voordat er een nieuwe Commissie komt, hetgeen allerlei veranderingen met zich mee zal brengen in de verschillende instanties. Dat zou een goede werking allesbehalve ten goede komen en wij maken ons daar dan ook zorgen over.
Ik ben het roerend eens met de zorgen van mevrouw Frassoni over duurzame ontwikkeling. Daarover zal straks commissaris Wallström het woord voeren. Over Johannesburg zal commissaris Nielson spreken en over vervoer vice-voorzitter de Palacio. Ik wil er alleen op wijzen dat wij in Johannesburg een krachtig maar ook weinig comfortabel standpunt hebben verdedigd. Ik schaam mij er niet voor te zeggen dat de landen van de derde wereld, en in dit geval vooral de Afrikaanse landen - Afrika is inderdaad het grote probleem - steeds minder onderscheid lijken te maken tussen Europa en de Verenigde Staten of andere landen. Dat moet voor ons allen reden tot bezorgdheid zijn. Wij hebben in deze jaren met groot verantwoordelijkheidsbesef gewerkt. Ik herinner aan Kyoto, het Everything but arms-initiatief, de unilaterale besluiten tot openstelling van onze markten, de besluiten met betrekking tot het Protocol van Kyoto, de besluiten over talrijke aspecten van de ontwikkelingshulp, aan het feit dat wij ervoor gezorgd hebben dat in Monterrey een afspraak werd gemaakt over buitenlandse hulp, alhoewel die afspraak het absolute minimum was. Toch mogen wij niet verbaasd zijn als een deel van de derde wereld op een bepaalde manier reageert en daarbij iedereen over één kam scheert. Dat is inderdaad reden tot grote bezorgdheid en daar moeten wij allen diep over nadenken. Dat moeten onze standpunten zijn.
Mevrouw Boudjenah heeft een andere zorg naar voren gebracht, een zorg in verband met de interpretatie van de vraagstukken op het gebied van de vrede en de ontwikkeling. Deze houden met elkaar verband en moeten absoluut als een algemeen probleem worden beschouwd. Ook daar ben ik het mee eens. Het gaat hierbij om het pluralisme in de wereld, om het multilateralisme. Hier moeten wij nog sterker het voortouw nemen, want niemand anders is in staat deze vraagstukken open te houden, en wij weten hoe belangrijk dat momenteel is.
Wij moeten echter net zo open en eerlijk zeggen dat wij deze vraagstukken alleen op geloofwaardige wijze kunnen openhouden als er ook financiële inspanningen mee gepaard gaat, en ten aanzien daarvan is de situatie momenteel heel onduidelijk. Mijns inziens moeten wij daarover een diepgaand politiek debat openen want zonder een adequate financiële inspanning zullen wij deze landen eerder voorkomen als zedenprekers dan als mensen die verandering kunnen brengen in de wereldsituatie. Ik herhaal, wij hebben veel gedaan, wij hebben een voorbeeldige rol gespeeld maar wij moeten deze voortzetten en een zowel kwalitatieve als kwantitatieve sprong naar voren maken.
Dit brengt mij tegelijkertijd bij het laatste gedeelte van de opmerkingen van mevrouw Poli Bortone over het vraagstuk van de immigratie. Inderdaad is er niet alleen illegale immigratie en moet over het integratievraagstuk een debat worden gevoerd, maar eerst en vooral moeten wij de vraag: integratie of geen integratie beantwoorden. Ik moet hierbij evenwel aantekenen dat steeds meer immigranten die in Europa aankomen bereid zijn zich in onze Europese landen te integreren, waar zij ook vandaan mogen komen. Soms verloopt de integratie vlot en soms wat minder vlot. Ik ben er echter stellig van overtuigd dat met het oog op de toekomstige cohesie in onze samenlevingen er krachtige integratie-inspanningen moeten worden ondernomen.
Dit is, nogmaals, een vraagstuk dat in Europa grote verschillen vertoont, al naar gelang het land van herkomst en het land van ontvangst. Wij mogen echter niet het risico lopen dat onze samenlevingen versplinterd raken.
Ik heb in de loop der jaren talrijke bezoeken gebracht aan Italiaanse immigrantengemeenschappen in Duitsland en België. Deze bezoeken hebben altijd diepe indruk op mij gemaakt. Telkens wanneer ik volledige integratie zag, besefte ik dat dit de enige manier was om de mensen geluk en gemoedsrust te geven en in staat te stellen op voet van gelijkheid met hun medeburgers te leven. Volledige integratie is volgens mij een belangrijk doel voor een open samenleving. Daarbij moeten alle culturen, alle karakteristieken worden geëerbiedigd, opdat er geen conflicten en spanningen in de samenlevingen ontstaan. Dat betekent evenwel dat wij een immigratiebeleid moeten gaan voeren dat veelzijdiger en beter gestructureerd is dan hetgeen wij tot nu toe hebben voorbereid.

De Voorzitter.
Wij gaan nu over tot de catch-the-eye-procedure.

Karamanou (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Commissie, dames en heren commissarissen, de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen, waarvan ik de eer heb voorzitter te zijn, is verheugd over het initiatief dat de Commissie heeft genomen om de beleidsplanning op een meer samenhangende en sterker geïntegreerde wijze aan te pakken.
De Vrouwencommissie heeft de gelegenheid gehad deel te nemen aan een gestructureerde dialoog met twee commissarissen, met mevrouw Diamantopoulou en de heer Vitorino. Wij hebben een zeer opbouwende discussie met hen kunnen voeren en ten aanzien van talrijke punten waren wij het met elkaar eens. Juist omdat wij zulke goede ervaringen hebben opgedaan was ik stomverbaasd toen ik vaststelde dat er in het programma van de Commissie voor 2003 met geen woord werd gerept over het vraagstuk van de gelijkheid van vrouwen en mannen, en ik vraag mij af waarom. Mevrouw Diamantopoulou had ons tijdens haar ontmoeting met onze commissie begin oktober verzekerd dat het gelijkekansenbeleid een prioriteit was van de Commissie, en wij hebben geen enkele reden daaraan te twijfelen. U weet immers dat de Vrouwencommissie elk jaar het uniek voorrecht geniet om gedurende een halve dag met de voorzitter van de Commissie, de heer Prodi, en tien commissarissen te spreken over het specifieke vraagstuk van de gelijkheid van vrouwen en mannen.
2003 is ook voor de Vrouwencommissie een belangrijk jaar. Eerste prioriteit: de Conventie over de toekomst van Europa. Wij hebben hemel en aarde bewogen om met het nieuwe Verdrag de gelijkheid van vrouwen en mannen bevorderd te krijgen. Tweede prioriteit: de toepassing - hetgeen meer is dan slechts overname - van het communautair acquis op de vrouwen in de toetredingslanden. Derde prioriteit: gender mainstreaming, waar wij natuurlijk ook in ons eigen huis nog heel wat werk te verrichten hebben. Het verheugt mij evenwel dat tijdens de Lentetop onder Grieks voorzitterschap het vraagstuk van het jaarverslag van de Commissie over de ontwikkelingen op het gebied van de gelijkheid van vrouwen en mannen zal worden besproken.
Een andere grote prioriteit is een evenwichtige vertegenwoordiging van beide geslachten tijdens de Europese verkiezingen van 2004. Het Europees Parlement en de Commissie moeten een model zijn voor de andere instellingen. Tot slot moet ik uiting geven aan mijn bezorgdheid over het voortdurend uitstel van het voorstel voor een nieuwe, op artikel 13 van het Verdrag gegrondveste richtlijn betreffende de bestrijding van discriminatie op grond van geslacht. Is er nieuws te melden op dit gebied?

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het streven naar gelijke kansen voor vrouwen neemt in de communautaire beleidsacties altijd een prioritaire plaats in. Kennelijk is de voorzitter van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen van oordeel dat deze doelstelling in de documenten niet duidelijk genoeg tot uiting komt. Dat is best mogelijk, maar u kunt ervan op aan dat dit element stelselmatig aanwezig is, aangezien dat onze plicht en ons aller streefdoel is.
Zij acht het wenselijk dat in de verschillende organen precies hetzelfde aantal mannen als vrouwen vertegenwoordigd is en zij heeft enkele concrete voorstellen in die zin gedaan. Ik onderstreep hier nadrukkelijk dat deze doelstelling geen deel uitmaakt van ons programma. In dit verband herinner ik mevrouw de voorzitter - die bovendien uit Griekenland afkomstig is - aan de beroemde mythe van Procrustes.

Rübig (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik commissaris Bolkestein bedanken omdat hij met het oog op de toekomst de juiste kadervoorwaarden voor Bazel II heeft gecreëerd. Tegelijkertijd zou ik de commissarissen Liikanen en Busquin echter willen vragen wat zij op hun terrein ondernemen om de tenuitvoerlegging van Bazel II te waarborgen zonder dat dit schadelijke gevolgen voor de economie met zich meebrengt. Bij Bazel II draait het immers om de kredietwaardigheid van bedrijven, van het midden- en kleinbedrijf, en om de benodigde zekerheden en transparantie. Als we in dit verband niet op tijd voorzorgsmaatregelen nemen, vrees ik dat we een enorm probleem krijgen met steeds meer faillissementen en een enorme werkloosheid.
De tweede vraag wil ik graag aan commissaris Lamy stellen in verband met de opmerking van Commissievoorzitter Prodi dat de politieke democratisering van de WTO bevorderd dient te worden. In hoeverre wordt in het werkprogramma van de Commissie eigenlijk rekening gehouden met een grotere rol van de Parlementaire Vergadering?

De Voorzitter.
Aangezien veel afgevaardigden het woord vragen, zal de Commissie met het oog op een vlot verloop niet na elke bijdrage reageren maar helemaal aan het einde.

Goebbels (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, beste collega's, het programma van de wetgevende werkzaamheden van de Commissie en zelfs de politieke activiteiten van de Unie als geheel zullen in 2003 in hoge mate worden bepaald door de wereldwijde economische situatie. Momenteel is er geen reden om optimistisch te zijn. Volgens de Commissie blijven de indicatoren wijzen op een lichte toename van de groei, eind 2002. Maar die groei zal niet groter zijn dan 1%. Dat betekent dat, ik citeer, 'een groeipercentage van ongeveer 3% in 2003 onmogelijk lijkt?.
Het gevaar van een crash op de financiële markten, de invloed van het terrorisme en een dreigende oorlog hebben diepe sporen achtergelaten in de wereldeconomie. Je kunt een dogmatische houding aannemen ten opzichte van zo'n situatie en in alle toonaarden bidden om stabiliteit. Je kunt ook een pragmatischer economisch beleid voeren en de groei bevorderen. Dat heeft de Amerikaanse regering gedaan door binnen een jaar meer dan 100 miljard dollar in de economie te pompen. Dat doet de Federal Reserve met haar beleid van renteverlaging.
Voor ons socialisten is stabiliteit belangrijk. Wij moeten opkomen tegen overheidstekorten en voor begrotingsevenwicht. In Duitsland wordt de regering op dit punt aangevallen door de rechtse partijen. Die lijken te vergeten dat de rechtse regeringen in Portugal, Italië en vooral Frankrijk steeds meer afstand nemen van het stabiliteitsbeleid. Maar socialisten pleiten voor een pro-actief beleid ten gunste van groei en werkgelegenheid, omdat bezweringsformules in de politiek nooit resultaat hebben opgeleverd. Het is nu tijd om de Trans-Europese netwerken nieuw leven in te blazen, om alle beschikbare middelen te besteden aan winstgevende investeringen, onderzoek en de kenniseconomie. Het is ronduit schandalig dat de Commissie in 2001 niet in staat is geweest om alle haar ter beschikking staande middelen uit te geven. De begroting van de Unie maakt slechts 1% uit van het communautair bruto binnenlands product, maar 16% van die karige middelen is niet uitgegeven, met andere woorden ze zijn gespaard.
Mijnheer de Voorzitter, tot slot wil ik nog zeggen dat de Unie op de Top van Lissabon heeft gekozen voor een ambitieuze strategie. Laten we ons de middelen geven om die ambities te verwezenlijken.

Bouwman (Verts/ALE).
Voorzitter, Commissie, Raad, namens de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid wil ik toch een wat negatief geluid laten horen over het werkprogramma en de wetgevingsvoorstellen van de Commissie. Wij moeten constateren dat tegen de achtergrond van het Lissabon-proces, tegen de achtergrond van een toenemende vraag om arbeidsparticipatie, tegen de achtergrond van verzoeken om flexibiliteit op de arbeidsmarkt en tegen de achtergrond van mobiliteit van werknemers in Europa, het programma, en met name het wetgevingsprogramma van de Commissie, wat ons betreft niet pretentieus is, en dat vinden wij jammer.
2003 dreigt een verloren jaar te worden in dat opzicht, zeker als we naar de wetgeving kijken. Er zijn maar drie voorstellen die in de goede richting gaan. Die hebben te maken met gelijke behandeling - daar is al iets over gezegd - met de normale richtsnoeren voor werkgelegenheid en met verordening 1408/71 betreffende de sociale zekerheid. Maar dat zijn geen nieuwe wetgevingsvoorstellen, dat zijn veranderingen. Daarnaast constateren we dat er op een aantal gebieden vertraging ontstaat of er zelfs een gebrek is, zoals met betrekking tot de Europese ondernemingsraad, die niet aan de orde komt in het komend jaar of misschien pas aan het eind daarvan. Er is ook een gebrek aan initiatief op het gebied van ouderschapsverlof, de bescherming van vrouwelijke werknemers, gehandicapten en atypisch werk, en zo kan ik wel doorgaan.
Wij als commissie moeten constateren dat het programma aan de wetgevende kant eigenlijk niet voldoet waar het gaat om de eisen die gesteld worden vanuit de maatschappij en die ook sociaal gedragen worden. Wij hebben er in onze commissie en met onze commissaris al enige tijd over gesproken. Wij denken ook dat het probleem niet alleen bij de commissaris zit, maar vooral ook bij de Commissie als zodanig en bij de Raad. Wij verzoeken dan ook met name de Raad om bij de komende tussentijdse herziening van de sociale agenda stappen te ondernemen.
Dat moeten we voorbereiden met de Commissie en ik hoop dat we dan vooruitgang kunnen boeken. Op dit moment zit dat er niet echt in en zijn we tot op zekere hoogte teleurgesteld. Wij hopen er wel op en daarom vragen wij ook dat deze stappen worden gezet.

Fatuzzo (PPE-DE).
Ik wens u, Voorzitter Martin, alle commissarissen en ons allen hier in Europees Parlement een lang leven toe, ook al zitten de Raad en de vijftien regeringsleiders diep in de put omdat de Europese burgers kennelijk steeds langer leven. Vanmorgen las ik in talrijke kranten dat men de formule heeft gevonden voor een pil die ons 150 jaar zal doen leven.
Terwijl ik onderweg was naar het Parlement schoot mij plotseling de vraag te binnen die ik aan de Commissie wilde stellen. Bij mijn weten was het vraagstuk van de pensioenen - waar de Commissie zich vorig jaar terecht mee bezig heeft gehouden en waarvoor de bevoegde commissaris, mevrouw Diamantopoulou, zich mijns inziens met enthousiasme en vernuft voor heeft ingezet - altijd al een bevoegdheid van de nationale overheden, niettegenstaande het feit dat ook Europa zich daar nu mee bezig gaat houden. Ik zie evenwel dat talrijke regeringen - en niet in de laatste plaats de regering die mij, Carlo Fatuzzo, regeert - hun burgers doen voorkomen dat Europa het mes zet in hun pensioenen, dat Europa het loon dat zij als pensioen ontvangen vermindert en dat Europa hen dwingt nieuwe offers te brengen. Het zijn echter de nationale regeringen die deze besluiten moeten nemen, en als zij gedwongen worden de pensioenen te verminderen moeten zij daar tegenover hun burgers open en eerlijk voor uitkomen.
Derhalve vraag ik u, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, wat de Commissie hieraan denkt te doen. De Europese burgers moeten weten dat commissaris Diamantopoulou geen fee of een tovenares is die alle burgers welvaart kan bieden, maar eerder de pineut, degene die de kastanjes uit het vuur moet halen voor de nationale regeringen.

Procacci (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de vice-voorzitter van de Commissie, ik zal mijn aandacht voornamelijk toespitsen op hoofdstuk 1 van de mededeling van de Commissie. Ik stel allereerst vast dat de grote doelstellingen van het begin van het mandaat van de Commissie, dat wil zeggen de uitbreiding en de hervormingen, nu bereikt zijn. Volgens mij mag de Commissie zich in het laatste gedeelte van haar mandaat echter niet beperken tot het beheren en uitvoeren van hetgeen zij heeft verwezenlijkt. De hoofdstukken 'de toekomst van Europa vaststellen? en 'de betrekkingen met de buurlanden van de uitgebreide Unie heroverwegen? tonen duidelijk aan dat het wenselijk is van meet af aan de grondslag te leggen voor de toekomstige politieke vooruitzichten van de Unie.
Na de gewenste toetreding in 2007 van Bulgarije en Roemenië moeten wij met vastberadenheid drie richtingen uitkijken: Oost-Europa, de westelijke Balkan en het Middellandse-Zeegebied. Ik heb waardering voor de opname van de uitdrukking: 'het stabilisatie- en associatieproces opent perspectieven voor toekomstige toetredingen?. Ik ben het eens met hetgeen voorzitter Prodi zei: een ring van bevriende landen, van Rusland tot Marokko, zonder hen evenwel bij voorbaat de mogelijkheid te ontnemen om onder dezelfde voorwaarden als de reeds lid geworden landen toe te treden tot de Unie.
Dat betekent dat zich vooruitzichten aftekenen voor een uitbreiding van ons project tot over de geografische grenzen van ons continent heen. Wij staan nu op het punt de grootste en misschien wel belangrijkste uitbreiding van de Unie te verwezenlijken, en daarom is het noodzakelijk zich rekenschap te geven van deze vooruitzichten. Als ook Rusland - over wie weet hoeveel tijd - toetreedt tot de Unie, kunnen wij niet zeggen dat men zich moet beperken tot het gedeelte tot de Oeral. Dan zullen zich veel veranderingen voltrekken, vooral ook in de manier waarop de Unie zichzelf gewaar wordt.
Daarom moeten wij een Unie voor ogen houden die uit concentrische maar niet waterdichte cirkels bestaat. Dat is de weg die Europa moet volgen als het zijn ziel levendig wil houden. Als Europa op een goede dag zijn aandacht afwendt van de landen aan de overkant van de grens zal het zijn bestaanrecht voor een groot deel verliezen.

van den Berg (PSE).
Voorzitter, enkele concrete vragen aan de Commissie naar aanleiding van het ontwikkelingsbeleid. U hebt gezegd: wij willen snellere bestedingen want nu blijft er veel te veel onbesteed. De praktijk is echter nog steeds dat dat niet lukt. Concrete vraag: welke nieuwe stappen zet u in uw werkprogramma 2003 om dat te bereiken? U hebt vervolgens gezegd: er moet beter besteed worden, we willen verschuiven in de richting van sociale basisuitgaven zoals onderwijs. U hebt een cijfer geaccepteerd van 35%, u zit op een gemiddelde van 28%. Welke concrete stappen gaat u zetten in uw programma 2003 om dat te bereiken?
Derde punt: u hebt in Doha de verplichting op u genomen om vóór maart 2003 met voorstellen te komen voor het afbouwen van de landbouwsubsidies en omzetting daarvan in plattelandssubsidies. Wanneer gaan die concrete voorstellen op het landbouwgebied, als aanvulling op het pakket-Fischler, er komen?
Vier: u hebt toegezegd te komen met een aanvulling van de regulering van het gat tussen structurele hulp en noodhulp. Dat gat, de beroemde grijze zone, levert nu soms een à twee jaar vertraging op. Wanneer kunnen we die concrete regulering tegemoet zien?
Vijf en tot slot: u hebt gezegd dat het in het kader van het migratiebeleid - en de heer Prodi heeft daar ook over gesproken - nodig is tot nieuwe partnerschapsovereenkomsten met ontwikkelingslanden te komen. De concrete vraag is: welke initiatieven zult u op dat gebied naast het Cotonou-verdrag aanbieden om daadwerkelijk iets te doen aan een gereguleerd migratiebeleid waarin ook de relatie met de ontwikkelinglanden - en laten we maar beginnen met Noord-Afrika en een aantal van de leveranciers uit de verschillende regio's - daadwerkelijk wordt betrokken?

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij hebben het Middellandse-Zeegebied en Oost-Europa, maar ik wil de heer Prodi, de Commissie en mijn collega's erop wijzen dat wij ook Noord-Europa en de Noordse dimensie hebben, en ik wil vragen ook daar rekening mee te houden.
Momenteel lijkt het erop dat wij al onze aandacht op de uitbreiding vestigen, maar wij moeten stevig blijven vasthouden aan de doelen van Lissabon. De uitbreiding zet de Europese economie onder druk, waardoor het belang van een mededingingsstrategie alleen maar groter wordt. Daarom moeten wij in staat zijn tegelijkertijd met de uitbreiding ook moeilijke hervormingen door te voeren. Wij moeten onze aandacht vestigen op het vermogen van de kandidaat-landen om de doelen van Lissabon te bereiken. Ook in de oude lidstaten moet de aandacht worden gevestigd op de tenuitvoerlegging van de communautaire regelgeving. Met de uitbreiding moeten vooral concurrentieverstoringen ten gevolge van een onevenwichtige uitvoering van richtlijnen, bijvoorbeeld op het gebied van milieu- en mededingingsbeleid, worden voorkomen. Het liberaliseringsproces in de elektriciteits-, gas-, telecommunicatie- en vervoerssectoren moet aanzienlijk worden versneld.
De situatie is momenteel zo dat de consumenten niet uitgaan van economische groei. Men ziet af van beleggingen en de markt is weinig flexibel. De arbeidskosten zijn hoog en Europa heeft een hoge werkloosheid. Het vertrouwen in het Stabiliteits- en Groeipact neemt af.
Ik wil de Commissie vragen hoe zij het ambitieuze tijdschema voor de uitbreiding gaat combineren met het verbeteren van de economische concurrentiekracht in Europa.

Schmid, Herman (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een vraag voor commissaris Diamantopoulou over het Europese werkgelegenheidsproces en het meest praktische probleem dat daarbij komt kijken, namelijk de uitvoering van het beleid in de lidstaten. De meeste actoren op de arbeidsmarkten in Europa weten namelijk niets van de Europese werkgelegenheidsstrategie af. De Commissie weet dat en zij benadrukt nu het belang van de uitvoering, iets wat ik zeer toejuich. Toen ik mevrouw Diamantopoulou de laatste keer in onze commissie hoorde spreken, zei zij dat men bovendien verder zou nadenken over de manier waarop men zowel het Europees Parlement als de nationale parlementen kan betrekken bij het Europese werkgelegenheidsproces. Dat klinkt prima.
Mijn vraag is nu of de Commissie al vooruitgang heeft geboekt op dit terrein en er duidelijkere ideeën over heeft. Iedere lidstaat heeft een soort nationaal actieplan voor werkgelegenheid, dat wil zeggen dat de betreffende parlementen een begroting hebben aangenomen die bepaalt welke maatregelen in het arbeidsmarktbeleid het komende jaar gefinancierd worden. Omdat er niet twee nationale actieplannen naast elkaar kunnen bestaan, moet het nationale actieplan dat onderdeel is van en gebaseerd is op de richtsnoeren van het Europese werkgelegenheidsproces gecoördineerd worden met de politiek-economische werkzaamheden van het betreffende parlement wat betreft het creëren van een nationaal werkgelegenheidsbeleid. Ik vraag mij daarom af waarom de Commissie niet duidelijker is op dit punt. Ik weet dat men niet voor de lidstaten kan bepalen hoe zij hun besluitvormingsproces moeten voeren, maar men kan natuurlijk wel aanbevelingen doen, met name in het kader van het open werkgelegenheidsproces.
Nu moet dit worden ingevoerd in de kandidaat-landen, die doorgaans een zwakke administratieve capaciteit hebben, en daarom is het des te belangrijker dat de politieke verantwoordelijkheid voor het werkgelegenheidsproces duidelijk in het politieke proces wordt opgenomen en wordt onderstreept dat de nationale parlementen een essentiële verantwoordelijkheid voor en invloed hebben op deze kwestie.

Terrón i Cusí (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de strijd tegen het terrorisme is een van onze prioriteiten - misschien wel de allerbelangrijkste - en dat moet ook in de toekomst zo blijven. Op dit terrein is er met name op het gebied van de strafrechtelijke samenwerking enorme vooruitgang geboekt. Hieruit blijkt dat wij wel degelijk efficiënt kunnen zijn, als er maar voldoende politieke wil aan de dag wordt gelegd.
Denkt u niet dat, vooral nu de strafrechtelijke samenwerking vlotter verloopt, dit het geschikte moment is om verbeteringen aan te brengen in de rechtelijke normen van de Europese Unie en de bescherming van de individuele rechten? Mijn vraag heeft betrekking op zowel de huidige Unie als de uitgebreide Unie.
Ik ben van oordeel - en ik zou graag het standpunt van de Commissie terzake vernemen - dat er ook op politieel gebied coördinerende maatregelen moeten worden genomen om de grijze zones weg te werken die bijzonder moeilijk uit te leggen zijn aan de burgers. Ik denk vooral aan Europol en dergelijke.
Ik ben echter een stuk minder optimistisch over het immigratiebeleid. Het werkprogramma bevat een uitdrukking die werkelijk alles slaat: consolidatie van het immigratie- en asielbeleid. Ik weet maar al te goed dat dit niet de fout van de Europese Commissie is, maar eerlijk gezegd zou ik het al een zeer goede zaak vinden als er een eerste aanzet tot een immigratie- en asielbeleid werd gegeven. Mevrouw Grossetête heeft de Commissie om meer initiatieven verzocht. Ik verzoek de Commissie om minder initiatieven. Zij heeft alle initiatieven gepresenteerd die nodig zijn. Wij beschikken over een pakket met voorstellen voor een coherent en redelijk immigratiebeleid. Nu is het tijd om beslissingen te nemen. Ik denk niet dat wij nog meer voorstellen moeten etaleren. Dat zet de Raad er alleen maar toe aan zich te beperken tot de elementen die hem het beste uitkomen. Nee, wij moeten de nodige politieke wil aan de dag leggen om algemene vorderingen te maken.
Tot slot ben ik ook bijzonder ingenomen met het voorstel voor een integratiebeleid. Met name het voornemen om deze beleidsmaatregelen te coördineren met het sociaal beleid juich ik ten zeerste toe. Als wij van oordeel zijn dat Europa immigranten nodig heeft om het gebrek aan arbeidskrachten op te vullen, moeten wij op beide terreinen efficiënt te werk gaan: wij hebben behoefte aan een goed functionerend immigratiebeleid, een goed functionerende arbeidsmarkt en een sociaal beleid dat rekening houdt met de immigranten. Alleen op die manier kunnen wij een passend antwoord bieden op de plaatselijke problemen waartoe immigratie aanleiding geeft.
Ripoll y Martínez de Bedoya (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, veiligheid op zee is een van de uitdagingen die zijn opgenomen in het werkprogramma van de Commissie voor het jaar 2003. Helaas zijn de kusten van Galicië momenteel het slachtoffer van een rampzalig ongeluk met een olietanker, de Prestige. De huidige situatie toont aan hoe belangrijk dit werkterrein is.
Ik maak van de gelegenheid gebruik om de Commissie, in de persoon van haar vice-voorzitter, te feliciteren met haar snelle reactie en haar bereidheid tot samenwerking met de Spaanse en Galicische autoriteiten in deze dramatische omstandigheden. Tevens dank ik de commissaris voor vervoer en de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme van het Europees Parlement voor de goedkeuring van de pakketten Erika I en Erika II. Als die maatregelen reeds van toepassing waren geweest, had dit ongeval wellicht voorkomen kunnen worden.
In die zin wil ik u erop attenderen dat artikel 20 van de - vooralsnog niet omgezette - richtlijn betreffende de invoering van een controlesysteem voor het zeeverkeer ('Monitoring') een zij het wat vage definitie bevat van het begrip 'vluchthavens'. Het gaat hier om gebieden die schepen in nood opvangen en hen in de gelegenheid stellen hun problemen te verhelpen.
Zo kreeg de Erika van de Franse autoriteiten geen toestemming om in de haven van Saint Nazaire aan te leggen en de Prestige werd niet tot de Galicische havens toegelaten, uiteraard vanwege de hoge ecologische waarde van de Galicische kust. Daarom acht ik het wenselijk dat wij opnieuw nadenken over een voorstel voor de inrichting van vluchtzones op zee die weliswaar binnen het bereik van schepen in nood liggen maar tezelfdertijd voldoende ver van de kust verwijderd zijn om ernstige milieuproblemen te vermijden. Het is uiteraard belangrijk dat in de bedoelde gebieden onmiddellijke reddingsacties kunnen worden uitgevoerd met behulp van de nodige technische middelen, zowel vanuit de lucht als op zee. Mevrouw de vice-voorzitter, als deze maatregel als zodanig in het programma van de Commissie zou worden opgenomen, zou hij onverwijld kunnen worden toegepast, zonder dat wij op de omzetting van de richtlijn hoeven te wachten.

Schörling (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn vragen betreffen ook het milieubeleid. Ik wil de vraag van mevrouw Frassoni over PVC herhalen: wat is er gebeurd met de doelstellingen wat betreft PVC in dit werkprogramma? Zij stonden namelijk wel in het programma van vorig jaar en het jaar ervoor, maar zijn nu verdwenen. Dat is uiterst zorgwekkend omdat het gaat om een zeer gevaarlijke stof die zich in grote hoeveelheden in het milieu bevindt. Verder wordt er ieder jaar niet minder dan 4 miljoen ton PVC-afval geproduceerd. Misschien wil commissaris Liikanen of commissaris Wallström antwoorden op de vraag wat er is gebeurd met de doelstellingen van de Commissie wat betreft PVC.
Mijn tweede vraag betreft de structuurfondsen, het gemeenschappelijke landbouwbeleid en de door de Europese Unie gefinancierde programma's en plannen in het algemeen. In 2003 en 2004 zal de strategische milieueffectrapportage (SEA) in de lidstaten in werking treden. Helaas valt deze strategische milieueffectrapportage nog niet onder de plannen en programma's die door de Europese Unie worden gefinancierd. De Commissie heeft echter toegezegd dat dit zal gebeuren en daar heeft het Parlement zijn steun aan gegeven. Nu wil ik weten of het waar is dat de Commissie is begonnen met het vormen van een interne organisatie die erop moet toezien dat er voldoende capaciteit is voor het uitvoeren van dit soort milieueffectrapportages van door de Europese Unie gefinancierde plannen en programma's.
Mijn laatste vraag betreft Natura 2000. Wij wachten nog steeds op een mededeling van de Commissie. Deze is al een aantal keren uitgesteld. Nu zij is opgenomen in het programma, wil ik het belang benadrukken van het feit dat de mededeling er volgend jaar echt komt, en wel het liefst zo snel mogelijk.

Rovsing (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb mij laten inspireren door de sluiting van de luchthaven van Straatsburg afgelopen maandagavond, die ons immers allemaal een flinke vertraging heeft opgeleverd, en heb een vraag aan de Commissie over het volgende punt. Het zou wenselijk zijn op een centraal punt, bijvoorbeeld bij Eurocontrol, een overzicht van alle vliegtuigen in het Europese luchtruim te hebben. Het spreekt voor zich dat de afzonderlijke landen verantwoordelijk zijn voor de nationale Air Traffic Control-systemen. Maar zou een centraal overzicht van alle actuele en geplande vluchten, ongeacht of het om civiele of militaire vluchten gaat, niet opportuun zijn om zo het luchtruim beter te kunnen benutten, het aantal vertragingen terug te dringen en het milieu minder te belasten?

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, hoewel wij het vandaag gepresenteerde programma toejuichen, ben ik toch ook wel een beetje geschrokken. Op pagina 14, onder 'Voornaamste maatregelen - duurzame op integratie gerichte economie?, vinden wij nu dan toch eindelijk de belofte dat er een groenboek over publieke diensten of diensten van economisch belang komt. Ik vind dit werkelijk ongelofelijk. In de afgelopen jaren heeft dit Parlement de Commissie en de Raad er bij herhaling op gewezen dat er dringend behoefte is aan een richtlijn inzake een kader voor de diensten van algemeen economisch belang.
Als ik mij niet vergis heeft de voorjaarstop de Commissie opgedragen om eind dit jaar een voorstel te presenteren met een kader voor de diensten van algemeen belang. Hier krijgen wij echter een werkprogramma voor het komende jaar voorgeschoteld waarin wordt beloofd dat de Commissie met een groenboek zal komen om een debat aan te zwengelen over de beginselen waarop de diensten van algemeen economisch belang zouden kunnen - let wel: zouden kunnen - worden gebaseerd. Tegelijkertijd lezen wij op pagina 14 ook de belofte dat de maatregelen ter voltooiing van de interne dienstenmarkt, door het wegnemen van de belemmeringen voor het verrichten en gebruik maken van diensten door bedrijven en consumenten, volgend jaar hun beslag zullen krijgen. Ik vind dit onaanvaardbaar. Dit Parlement en de voorjaarstop zijn genegeerd. Alle dringende oproepen die dit Parlement heeft gedaan om universele diensten van algemeen belang voor de burgers van Europa te garanderen, zijn genegeerd, ondanks het feit dat dit een wezenlijk onderdeel vormt van het Europees burgerschap en van het sociale model waar wij in Europa zo trots op zijn.
Ik wil graag een duidelijk antwoord van de Commissie op de vraag waarom zij niet doet wat het Parlement haar heeft gevraagd en wat de Raad haar tijdens zijn voorjaarstop heeft opgedragen, want dit kunnen wij niet accepteren.

Pirker (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag twee vragen stellen. De eerste heeft betrekking op de beveiliging van de buitengrenzen. Ik sta uitermate positief tegenover het programma en de voorstellen, zeker met het oog op de uitbreiding. Ik vind het met name een goede zaak dat u naar uniforme verantwoordelijkheden streeft. Mijn vraag luidt als volgt: wanneer denkt u dat het nieuwe Schengen-handboek beschikbaar is? Er zal sprake zijn van gemeenschappelijke opleidingstrajecten. Wanneer zal dit gemeenschappelijke opleidingssysteem volgens u operationeel zijn?
Ik zou ook willen verzoeken om overleg te plegen over de compatibiliteit van de gebruikte technologie. Daarnaast dienen we de voorgestelde risicoanalyse zo snel mogelijk door Europol te laten uitvoeren. Wanneer denkt u dat dit systeem in de praktijk zal functioneren?
Mijn tweede vraag heeft betrekking op migratie. Onze doelstelling op dit gebied - en hier zijn we het allemaal over eens - is het ontwikkelen van een goed functionerend toetredingsmechanisme en het voorkomen van alle illegale immigratie. Het probleem dat zich daarbij echter voordoet, ligt op het terrein van het asiel. De Commissie heeft in dat verband weliswaar voorstellen ingediend, maar op alle onderdelen moeten nog definitieve besluiten worden genomen. Wij hebben op dit vlak echter snelle besluiten nodig zodat degenen die daadwerkelijk de vluchtelingenstatus zouden moeten krijgen - dat betreft ongeveer 10% van de asielaanvragen - ook daadwerkelijk op korte termijn geholpen kunnen worden en dat voor de resterende 90%, waarvan de aanvraag afgewezen wordt, een snelle repatriëring georganiseerd kan worden. Op welke manier wilt u, commissaris Vitorino, ervoor zorgen dat een dergelijk systeem nu eindelijk adequaat in de praktijk gaat functioneren en dat we daarvoor de goedkeuring van de Raad krijgen?

Roth-Behrendt (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijn dank gaat uit naar de leden van de Commissie die uit respect voor het Parlement en het debat over het werkprogramma één keer per jaar twee uur hier willen doorbrengen. Ik bewonder mevrouw de Palacio voor het feit dat zij bereid is de vragen op alle gebieden te beantwoorden, ook op de beleidsterreinen van collega's die andere prioriteiten moesten stellen. Ik heb in ieder geval hierbij mijn waardering willen uitspreken voor de commissarissen die wel aanwezig zijn.
Mevrouw de Palacio, geachte collega's van de Commissie, ik heb het werkprogramma aandachtig gelezen. Het is beter dan de voorstellen die u doorgaans overlegt. Op mijn terrein ziet het er in ieder geval beter uit. U heeft het thema 'duurzaamheid' op alle gebieden geïntegreerd en dat is iets waar wij steeds om verzocht hebben. De indruk bestaat dat u dit keer uw huiswerk heeft gemaakt. U heeft de stof begrepen en u heeft in ieder geval de presentatie naar behoren vorm gegeven.
'Presentatie? en 'inhoud? zijn echter twee verschillende dingen. Mijn vragen hebben met name op die inhoud betrekking. Wanneer we naar de zogenaamde left overs kijken - dat wil zeggen de kwesties die u uit 2002 meeneemt - dan zijn dat bijvoorbeeld een aantal dingen die mevrouw Schörling, mevrouw Frassoni en ook anderen aan de orde hebben gesteld en die op mijn werkterrein - het milieubeleid - liggen. Ik doel daarmee onder meer op het beleid op het gebied van chemische producten en PVC, en de batterijrichtlijn.
Als ik me afvraag wat hier de oorzaak van is, dan lijkt een van de belangrijkste conflictpunten dat u hierover intern geen overeenstemming heeft kunnen bereiken. Er is sprake van een conflict tussen het milieu-, industrie- en handelsbeleid, en vaak ook nog tussen het beleid voor consumentenbescherming en het handelsbeleid.
Als u deze conflicten niet intern oplost, als u er zogezegd niet in slaagt om leiding te geven en te zeggen: 'O.K., degene die hiervoor verantwoordelijk is, heeft bij wijze van spreken ook de zeggenschap over de procedures tussen de diensten?, dan zullen we steeds weer met die zogenaamde left overs geconfronteerd worden.
Daarom zou ik u willen vragen, mevrouw de Palacio, hoe u in de toekomst conflicten binnen de Commissie op wilt lossen en of u bereid bent om een meer open en transparanter inzicht in deze conflicten te verschaffen? Wij kunnen altijd alleen maar raden waarom wij bepaalde voorstellen niet krijgen. Uit de speculaties en geruchten kunnen we dat al afleiden. Meestal kunnen we het op het terrein van de heer Liikanen zoeken, veelal - in ieder geval vaak genoeg - ook op de beleidsterreinen van de heer Lamy en soms ook bij de heer Bolkestein. Ik betitel deze drie even als de stoute jongens. Voor de arme mevrouw Wallström en de heer Byrne die altijd hun uiterste best doen, maar vaak toch het onderspit moeten delven, maak ik een uitzondering. Ik verwacht dat de voorstellen die u zo fraai heeft gepresenteerd, ook inhoudelijk gerealiseerd worden. Dat betekent dat u de voorstellen die u nu heeft ingediend, in de toekomst snel een praktisch vervolg dient te geven.

Brunetta (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde eigenlijk enkele vragen stellen aan commissaris Solbes maar ik zie dat hij niet in de zaal is. Misschien kan vice-voorzitter de Palacio of commissaris Diamantopoulou antwoorden.
Ik heb allereerst een verzoek: maakt u alstublieft geen misbruik van het woord 'duurzaam?. Dat doet mij denken aan slechte restaurants waar men overal room of peterselie in stopt en uiteindelijk elk gerecht ruïneert. Duurzame economie zegt absoluut niets, vice-voorzitter de Palacio, commissaris Diamantopoulou. Men smeert daarmee alleen de groenen stroop om de mond, net zoals men doet met 'solidair? naar links en met 'economie? naar rechts. Een enigszins correcter taalgebruik kan geen kwaad.
Laten wij nu echter overgaan tot de iets serieuzere zaken waar ik met waardering naar geluisterd heb. Voorzitter Prodi heeft gesproken over een enkele coördinatiecyclus wat de economische beleidsvormen betreft. Ik heb het over punt 2.3 letter b. Er is inderdaad maar een cyclus nodig omdat de in het Stabiliteitspact en de globale richtsnoeren voor het economisch beleid opgenomen doelstellingen moeten stroken met die van de reële economie, dat wil zeggen met de arbeidsmarkt en met name de verzorgingsstaat. U weet dat arbeidsmarkt en verzorgingsstaat twee zijden zijn van dezelfde medaille. Welnu, voor de arbeidsmarkt bestaat impliciet al een coördinatieproces - het proces van Luxemburg - en dat wordt nu al zes à zeven jaar succesvol toegepast. Hetzelfde kan echter niet gezegd worden van het meest recente proces van Laken - als ik dat zo mag noemen - dat voorziet in coördinatie van de verzorgingsstaat maar waarmee nog geen begin is gemaakt.
Er is geen evenwicht tussen beide systemen. Er is veel gedaan voor de open coördinatie van de arbeidsmarkt maar er is niets gedaan voor de verzorgingsstaat. Daarom dring ik aan op maximale synchronisatie van de twee coördinatieprocessen. Daarmee zullen wij namelijk niet alleen Lissabon maar ook het Stabiliteitspact kunnen verwezenlijken.

Titley (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals te verwachten was, staat ons wat het werkprogramma van de Commissie op het gebied van de uitbreiding betreft voor de komende twaalf maanden een zeer uitvoerig en zelfs indrukwekkend programma te wachten. De Commissie moet actie ondernemen op een groot aantal terreinen, met name op dat van het toezicht op de vorderingen van de kandidaat-landen.
Kunnen wij er zeker van zijn dat er, ook wanneer de verdragen zijn ondertekend, geen sprake zal zijn van inkrimping van het DG Uitbreiding? Alleen dan kan worden gegarandeerd dat wij voldoende personeel hebben om dat toezicht ook uit te voeren. Dit blijft immers belangrijk tot aan het moment van toetreding.
In de tweede plaats is het, zoals de Commissie in haar programma zegt, onvermijdelijk dat de aandacht zal verschuiven naar de stabiliteit van onze grenzen. Zij zegt echter niet welke nieuwe maatregelen wij nu precies zullen nemen. Wij spreken bijvoorbeeld over de betrekkingen met Moldavië. Moldavië kan bijna als een mislukte staat worden beschouwd. Hoe gaan we daar in de toekomst mee om? Datzelfde geldt ook voor Oekraïne, waarmee wij nog steeds betrekkingen proberen aan te knopen. En hoe gaan wij om met Bosnië en Kosovo? Gaan wij gewoon op de oude voet verder, of gaan we ook bekijken of wij ons werk daar kunnen intensiveren teneinde onze grenzen beter te kunnen beveiligen?
Tot slot hebben wij ons bij de voorbereiding van de rol van de Commissie op dit gebied vooral gericht op het GBVB. De defensieaankopen en de veiligstelling van de toekomst van de Europese defensie-industrieën zijn echter ook belangrijk. In het verleden hebben wij actieplannen van de Commissie gekregen waarin sprake was van de wijze waarop zij haar instrumenten kon inzetten voor de ondersteuning van dat proces. Commissaris Liikanen belooft mij steeds weer dat hij met een nieuw actieplan zal komen, maar ik zie daar in dit jaarlijks programma geen enkele aanwijzing voor. Kunnen wij een actieplan voor de toekomst van de defensie-industrieën en voor de defensieaankopen tegemoet zien, en zal de Commissie de instrumenten die zij tot haar beschikking heeft ook inderdaad gebruiken?

De Voorzitter.
Hiermee is de catch-the-eye-procedure beëindigd.

Daul (PPE-DE).
Mijnheer de Commissievoorzitter, mijnheer de Raadsvoorzitter, commissaris, mijnheer de Voorzitter, beste collega's, de presentatie van het wetgevend programma en het programma van de wetgevende werkzaamheden van de Commissie voor het jaar 2003 is een belangrijke stap voor de betrekkingen tussen onze twee instellingen. Vandaag wordt een interinstitutioneel tijdschema verwezenlijkt dat onze instellingen in januari 2002 hebben afgesproken.
Dit programma is de eerste in zijn soort. Daarom ligt het voor de hand dat voor de volgende keer een aantal punten verbeterd kan worden. Aan het eind van mijn interventie zal ik hierop terugkomen.
De Commissie heeft in februari 2002 aan het Parlement de beleidsstrategie voor het jaar 2003 voorgelegd. Op basis van dit stuk heeft van april tot juli een ware interinstitutionele dialoog plaatsgevonden tussen de commissies van het Parlement en de verantwoordelijke commissarissen over de reikwijdte en de uitvoering van de politieke prioriteiten op elk van de specifieke gebieden waarop zij bevoegd zijn. Afgelopen juli hebben we op de Conferentie van de commissievoorzitters het programma van het lopend jaar geëvalueerd met de vice-voorzitter van de Commissie, mevrouw Loyola de Palacio. In september heeft de Conferentie van de commissievoorzitters, weer samen met mevrouw de Palacio, de verschillende wetgevingsvoorstellen geïnventariseerd die de Commissie wilde opnemen in haar wetgevende programma en haar programma van wetgevende werkzaamheden voor volgend jaar. Zodoende is het stuk dat voorzitter Prodi zojuist heeft gepresenteerd, grotendeels het resultaat van deze dialoog, die het hele jaar door heeft plaatsgevonden.
Als afsluiting van deze procedure zal het Parlement op 5 december stemmen over een ontwerpresolutie. In dit verband laat ik u weten dat de commissies van het Parlement tijdens hun vergadering van eergisteren hebben besloten om eenieder op het gebied van haar bevoegdheid een bijdrage te leveren aan die ontwerpresolutie.
Mijnheer de Voorzitter, graag wil ik de Europese Commissie en het hele Parlement laten weten dat ik positief sta tegenover het interinstitutionele tijdschema dat voor de eerste keer is verwezenlijkt. Iedereen zal zich nog wel herinneren dat de Commissie ongeveer een jaar geleden een praktisch afwijzend standpunt had ingenomen. Het opstellen van dit tijdschema heeft veel moeite gekost, vooral van het Parlement. In dit verband wil ik wijzen op het lovenswaardige werk van onze collega, mevrouw Malmström, tijdens de onderhandelingen met de Commissie. Het tijdschema kon worden opgesteld dankzij het wederzijdse vertrouwen dat tussen onze instellingen is ontstaan ten aanzien van het wetgevende programma. Het spreekt vanzelf dat de verschillende fases volgend jaar beter begrepen en uitgevoerd kunnen worden, dankzij de ervaring die dit jaar is opgedaan. Tussen de Europese instellingen is zich een ware plannings- en programmeringscultuur aan het ontwikkelen. Dit komt zonder twijfel tegemoet aan de verwachtingen van de burgers binnen de Unie.
Aan het einde van mijn interventie wil ik er nog op wijzen dat de Europese Raad tijdens de Top van Sevilla op 21 en 22 juli heeft besloten dat de Raad een werkprogramma gaat opstellen. Hopelijk is de resolutie waar het Parlement op 5 december over gaat stemmen, ook gericht aan de Raad en zal deze jaarlijks een eigen programma gaan opstellen.
Tot slot wil ik benadrukken hoe belangrijk de dialoog met de Raad is. Ik wil met name de heer Haarder bedanken die er altijd was wanneer we hem nodig hadden. Ik vind dat dit gezegd moet worden, meneer Haarder, want het is goed om af en toe ook eens complimenten te ontvangen.
Een efficiënt wetgevend programma betekent in wezen twee dingen: ten eerste transparantie wat betreft de kennis en de toegang van de burgers tot de wetgevende werkzaamheden die de Europese Unie het komend jaar wil uitvoeren, en ten tweede meer efficiency bij het uitvoeren van de wetgevende werkzaamheden, waarbij niet vergeten mag worden dat het Parlement, de Raad en de Commissie dankzij een betere planning de nationale parlementen en de burgers kunnen informeren over de werkzaamheden van de wetgever en er de volledige verantwoordelijkheid voor kunnen nemen.
Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, geachte leden van de Commissie, mevrouw de vice-voorzitter, sta mij toe om eerst enkele opmerkingen te maken over de inhoudelijke zwaartepunten. Het eerste zwaartepunt is een uitgebreider Europa. Er is al vaker aan de orde gesteld dat de signalen die aangeven welke richting de Commissie op dit vlak in zou willen slaan, te zwak zijn. Neem bijvoorbeeld de Balkan-regio. Juist deze regio voelt zich tegenwoordig nogal in de steek gelaten - de beschikbare financiële middelen worden immers beperkt. Dat mag op zich dan wel te rechtvaardigen zijn, maar dan moeten tegelijkertijd ook de politieke signalen sterker worden om deze landen daadwerkelijk een alternatief te bieden om ofwel in een later stadium de richting van een toekomstig lidmaatschap in te slaan, ofwel een andere weg te kiezen.
Wij krijgen straks de Top van Zagreb. Ik weet niet wat de Raad van plan is, maar ik zou graag willen weten, mevrouw de vice-voorzitter, wat de Commissie zal voorstellen over wat er op de top van Zagreb, dat wil zeggen Zagreb II, met de Balkan-regio moet gaan gebeuren. Is er na het afsluiten van de eerste uitbreidingsronde nu wel of niet sprake van een toetredingsregio?
Ten tweede de kwestie van de stabiliteit en veiligheid. Juist onze veiligheid - en daar wordt weliswaar op gewezen, maar ik vind dat daar meer nadruk op gelegd kan worden - is sterk afhankelijk van het feit dat wij andere, aangrenzende regio's - van de Balkan tot de Kaukasus - als partnerregio's beschouwen waarmee we overeenkomsten hebben afgesloten en met wie wij, waar mogelijk, de samenwerking moeten uitbreiden tegen grensoverschrijdende criminaliteit en illegale, massale immigratie.
Er zijn echter ook positieve ontwikkelingen, bijvoorbeeld wat de energie betreft. Ik denk dat we het daarover eens kunnen zijn, mevrouw de commissaris. U heeft een reeks beleidsvoorstellen op energiegebied overlegd, onder meer voor het veiligheidsbeleid inzake kerncentrales. Wij zijn nu in staat om over de details te discussiëren en dat zal in de toekomst ook zeker gebeuren. Ik ben echter van mening dat het tijd wordt om een samenhangende strategische koppeling tussen het energiebeleid en het buitenlands beleid tot stand te brengen.
Met welke regio's zou Europa een sterkere band moeten krijgen, met name met het oog op een veiliger energiebeleid? De Kaukasus-regio bijvoorbeeld, of laten we het aan de Amerikanen over om daar activiteiten te ondernemen? Het gaat daarbij zeker ook om de Balkan, gezien de diverse pijpleidingen die daar aangelegd en beveiligd dienen te worden. Daarom zou er veel meer nadruk gelegd moeten worden op een gecombineerde strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid, inclusief de energieveiligheid.
Ten derde de duurzame en geïntegreerde economie. Ik mis hier een beetje een verklaring over de samenwerking bij het economische beleid, met name ook met de Europese Centrale Bank. Het is voor ons nog niet duidelijk hoe deze samenwerking in de praktijk zou moeten functioneren. Ik constateer in ieder geval dat de overwegingen van voorzitter Prodi over een grotere flexibiliteit van het Stabiliteitspact in ieder geval niet rechtstreeks in het werkprogramma tot uiting komen. Ik weet weliswaar niet waarom hij dan op dat onderwerp is ingegaan, maar het zij zo. De kwestie om gezamenlijk met de Centrale Bank een economisch beleid te voeren en om uiteraard ook een grotere gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het arbeidsmarktbeleid te nemen, zou nu echter juist veel meer onderstreept moeten worden.
Op pagina 14 staat een alinea over de openbare diensten van algemeen belang. Het verbaast mij dat de Commissie wederom opmerkt dat zij hierover een debat wil initiëren. Dat debat, dat helaas niet echt door de Commissie gestimuleerd wordt, vindt namelijk al plaats en dat is ook hoog tijd. Wij moeten de opmerkingen van de heer Prodi ook echt serieus nemen willen we op dit gebied vooruitgang boeken. De openbare diensten van algemeen belang zijn namelijk een belangrijk element, niet alleen in Frankrijk, maar ook in veel andere lidstaten en wij hebben op dit vlak een duidelijke beleidslijn nodig.
Tot slot zou ik nog graag een algemene opmerking willen maken over de wetgevingsvoorstellen. U weet immers, mevrouw de vice-voorzitter, dat u ons aanspreekpunt bent in het debat over de alternatieve vormen van regelgeving. Dit Parlement heeft wel degelijk belang bij een snellere besluitvorming over wetgeving en bij een flexibelere toepassing van het wetgevingsproces, maar daarbij hebben we natuurlijk wel de medewerking van de Commissie en de Raad nodig. Ik zal daar zo meteen nog even op terugkomen.
De Commissie stelt zich bij veel kwesties hulpvaardig op. Zij is echter een beetje te bang dat wij haar het initiatiefrecht willen ontnemen. Dat willen we niet en dat kunnen we ook niet. Al zouden we het willen, dan zouden we dat initiatiefrecht nog niet kunnen afnemen. Dat heeft er echter niet toe geleid dat u een productievere dialoog met ons aangaat. Het heeft er ook niet toe geleid dat wij met name op die gebieden waar wij onze wetgevingsbevoegdheden delegeren, over een call-back-mogelijkheid, een terugroepingsrecht, beschikken. Wij staan immers een deel van onze bevoegdheden af en daar willen wij ook iets voor terugkrijgen.
Dat is volledig onbegrijpelijk, het spijt me dat ik dat moet zeggen. Geachte collega Haarder, mijn complimenten dat u hier al urenlang als toehoorder aanwezig bent, dat is echt geweldig. Ik ben echter zeer teleurgesteld over het standpunt van de Raad, van het Coreper, over kwesties die te maken hebben met alternatieve wetgevingsvormen. Een dergelijke restrictieve houding, een dergelijke blik naar het verleden heb ik nog zelden meegemaakt. U kunt toch niet van het Parlement verwachten dat wij wetgevende bevoegdheden afstaan, terwijl u zelf niet bereid bent om ons ook maar een beetje tegemoet te komen! U heeft de comitologie meteen heilig verklaard en u doet alsof die comitologie uw hoogste prioriteit zou moeten hebben! Dat is voor ons niet acceptabel. Wij moeten er toch voor zorgen dat het Parlement en de Raad tot op zekere hoogte gelijk worden behandeld. Wij willen geen inbreuk maken op uw rechten, maar dan moet u ook onze rechten respecteren!
Wallis (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, dit was zonder twijfel een goed debat tussen de instellingen. Het jaar 2003 zal een belangrijk jaar worden en vooral in het teken staan van de uitbreiding. Wij moeten er in het belang van haar huidige en toekomstige burgers voor zorgen dat de Unie goed functioneert. Dat geldt in het bijzonder voor de manier waarop wij wetten maken, de manier waarop wij die wetten uitvoeren en de manier waarop wij die wetten handhaven. Het debat over dit proces is wat dat betreft heel breed geweest. Toen ik naar de vele gedetailleerde vragen zat te luisteren, kon ik mij echter niet aan de indruk onttrekken dat veel van wat wij vandaag hebben besproken wellicht beter in een eerder stadium in de commissies behandeld had kunnen worden. Dan hadden wij hier vandaag waarschijnlijk een meer strategisch debat kunnen voeren.
Namens mijn fractie verheug ik mij over het accent dat is gelegd op effectbeoordeling en transparantie en op de betrokkenheid van de burgers. Dat moet inderdaad onze werkwijze zijn. Met het oog op de komende uitbreiding ben ik enigszins bezorgd over de bevoegdheden van de Commissie betreffende de naleving door middel van de toepassing van inbreukprocedures. Wij moeten ervoor zorgen dat hiervoor voldoende geld en maatregelen beschikbaar zijn.
Datzelfde geldt voor het Hof. Het Hof moet voldoende middelen krijgen om in de moeilijke tijden die voor ons liggen zijn taken naar behoren te kunnen vervullen. Wij hebben een goed debat gehad en wij hebben goed van gedachten gewisseld. Ik vraag mij echter nog steeds af of dit nu het strategische debat was waarbij dit hele Parlement en alle burgers daarbuiten betrokken moesten zijn. Wij hebben het niet slecht gedaan, maar het kan nog veel beter.

Caudron (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren commissarissen, beste collega's, ook ik zie niet in hoe men zich zou kunnen verzetten tegen de prioriteiten van de Commissie. De uitbreiding tot een goed einde brengen, stabiliteit en veiligheid waarborgen, het herstel van de economie en de werkgelegenheid sterk ondersteunen, de globalisering in de hand houden en garanderen dat zoveel mogelijk mensen profiteren van de voordelen die eruit voortvloeien, rekening houdend met Kyoto, Monterrey en Johannesburg, zonder de kennismaatschappij, ontwikkeling van onderzoek met meer middelen en een beter samenspel tussen wetenschap en samenleving te verwaarlozen: wie kan tegen die doelen zijn? Ik moet wel toegeven dat ik bezorgd ben over de alsmaar groter wordende kloof tussen de gestelde doelen en de middelen die beschikbaar worden gesteld om ze te bereiken, en dus de resultaten die eruit voortvloeien. Hierdoor wordt trouwens vaak de Europese gedachte zelf niet levend gehouden bij de Europese burger.
Hoe kan de uitbreiding tot een goed einde worden gebracht als geen rekening wordt gehouden met de verschillen tussen de kandidaten - en dus meer aandacht wordt geschonken aan de verschillen tussen de huidige lidstaten - als onvoldoende rekening wordt gehouden met hun problemen en wensen, maar tegelijkertijd wel van hen wordt geëist dat ze meteen doen wat sommige van de vijftien zelfs nu nog niet kunnen? Hoe kan de veiligheid en de strijd tegen de criminaliteit worden gewaarborgd als men genoegen neemt met een strategie van het type 'Chinese muur? of 'Berlijnse muur?, dat wil zeggen wanneer men de regels met betrekking tot opvang en immigratie niet op een realistische maar menselijke wijze geheel communautariseert binnen de hele Unie ? Hoe moet de werkgelegenheid worden hersteld wanneer de openbare diensten nadeel ondervinden van de vrije mededinging en de vrije markt, wanneer arbeidsplaatsen nog steeds worden beschouwd als een variabele ten gunste van het bedrijfsleven, en wanneer meer belang wordt gehecht aan financiële, boekhoudkundige en monetaire aspecten dan aan de economie en de werkgelegenheid? Hoe moet men ten slotte de globalisering in de hand houden wanneer de VS de wereld op politiek en militair gebied overheersen en wanneer de grote industriële en financiële concerns zich bezighouden met de rest, meestal onder toezicht van de VS en de grote beurzen op de wereld? Ik weet niet wat de toekomst in petto heeft voor de resultaten van Johannesburg, maar ik weet alles over de manier hoe sommigen zijn omgesprongen met die van Kyoto.
Voordat ik afsluit, stel ik de vraag die ik had willen stellen toen er werd gesproken over onderzoek: de Raad heeft ons een moratorium opgelegd ten aanzien van embryocellen. Wat gebeurt er eind 2003 als de Raad geen overeenstemming bereikt over de ethische kwesties betreffende die honderden miljoenen aan middelen?
Ik herhaal dat ik het eens ben met de doelen van de Commissie. Maar ik kan niet geloven dat ze in 2003 beter bereikt kunnen worden dan in 2002 of 2001, omdat de noodzakelijke financiële en politieke middelen er niet voor worden gebruikt. De kwaliteit van de Commissie en van de commissarissen staat niet ter discussie, het probleem zit dieper. Het gaat om het Europese en mondiale kader, om de plaats van het sociale, het menselijke en van de burgers. Op dit punt verschillen wij van mening.

Maes (Verts/ALE).
Voorzitter, mevrouw de commissaris, mijnheer de Raadsvoorzitter, collega's, mijnheer Caudron heeft daarnet de waslijst van goede intenties gegeven en ik ga ze niet herhalen. Ik wil alleen zeggen dat ik daar wel blij mee ben, maar dat ik toch liever een meer strategisch debat had gehad. Ik denk, evenals mevrouw Wallis, dat we prioriteiten moeten stellen en dat Europa zijn plaats en zijn rol in de wereld en in de toekomst van de wereld moet bepalen. Dat is eigenlijk voor mij en voor ons de hoofdprioriteit. Om te beginnen moeten we onze eigen instellingen daaraan aanpassen en ons de vraag stellen of ons eigen huis daarvoor in orde is. Ik wil nog eens aandacht vragen voor de plaats van de regio's, dat wordt een pregnante vraag. Nu zoveel kleine staten de Europese Unie zullen vervoegen met alles wat dat meebrengt, inclusief hun eigen taal, hun eigen plaats in de Raad, in het Parlement en in de Commissie. De constitutionele regio's, ook de andere regio's, de regio's met een eigen taal, een eigen cultuur, zelfs met wetgevende en eigen uitvoerende instellingen, blijven van dit alles verstoken en blijven achter met lege handen. Ik stel u de vraag of zij dan staat moeten worden om in de Europese Unie een respectabele plaats te krijgen? Dat is een aansporing tot separatisme.
Ten tweede: wij wensen de volledige integratie van de landen die met ons de Europese Unie zullen worden. Maar moeten wij dan niet meer doen opdat de bevolking van die landen daadwerkelijk zou betrokken worden? Ik krijg bijvoorbeeld de klacht dat heel veel mensen de documenten van de Europese Unie niet in hun eigen taal beschikbaar vinden. Maar ik wil meer aandacht besteden, want dat was het debat van gisteren, aan de kringen van partnerlanden die wij moeten uitbouwen. Ik denk dat dit debat over die uitbouw van die tweede kring van essentieel belang is willen wij op een positieve manier het debat over de grenzen van de Unie kunnen voeren. Persoonlijk geloof ik niet dat Europa moet reiken tot aan de grens met Irak, Iran en Syrië, maar dan moeten wij wel aan Turkije een aantrekkelijk partnerschap kunnen aanbieden. Op dit ogenblik spreken wij daar eigenlijk te weinig over.
Dan is er onze rol in de wereld. De vrede en de ontwikkeling behelzen op dit ogenblik meer dan alleen maar de follow-up van Johannesburg. Zolang Europa meer deel is van het probleem van de armoede dan deel van de oplossing, zijn bij al onze goede dingen, die wij ongetwijfeld doen, mijnheer Nielsen, een groot vraagteken te plaatsen. Want wij weten dat wij zolang wij landbouw bedrijven, zolang wij handel drijven zoals we nu doen, meer deel zijn van het probleem.

Bonde (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, als je het wetgevend programma van de Commissie grondig leest, dan stuit je plotseling op een Europees leger, de snelle reactiemacht. Dat moet tot stand komen conform de zogenaamde passerelle, het beroemde artikel 235, nu artikel 308, dat ongewijzigd is gebleven in het Verdrag van Nice. Dat toont aan dat de inmenging van de EU in de lidstaten geen grenzen kent. Nu er volgend jaar een groot aantal nieuwe landen lid wordt van de EU zou het beter zijn voor ons allemaal de nadruk op consolideren en vereenvoudigen van de bestaande wetgeving te leggen in plaats van de Brusselse wetgevende piramide alsmaar hoger te bouwen. Dat zou op de volgende manier gerealiseerd kunnen worden: de Commissie zou slechts nieuwe voorstellen mogen indienen op voorwaarde dat men daarbij de corresponderende oude wetgeving intrekt. Alle nieuwe voorstellen moeten in hun juridische samenhang gepresenteerd worden, zodat nieuwe wetsvoorstellen vergeleken kunnen worden met de bestaande wetgeving. Er mogen geen nieuwe voorstellen worden ingediend tenzij deze vergezeld gaan van voorstellen voor de manier waarop consolidering van de huidige wetgeving op het betreffende terrein wordt gerealiseerd. Een dergelijke procedure zal het mogelijk maken het geldende EU-recht van meer dan 85.000 pagina's tot wellicht 25.000 pagina's te reduceren.
Na realisering hiervan moeten we ons best doen bindende wetgeving te vereenvoudigen tot niet-bindende aanbevelingen, verordeningen kunnen worden gewijzigd in raamwetgeving, richtlijnen die gericht zijn op volledige harmonisatie in minimumharmonisatie en uniforme regels in vrijwillige regels. Pogingen tot het creëren van een federale staat met een voortdurend toenemende hoeveelheid wetgeving zouden vervangen kunnen worden voor een gedecentraliseerd verbond van staten, dat de lidstaten veel meer vrijheden toestaat. Dat is onze visie op de wijze waarop het wetgevend programma van de Commissie vormgegeven dient te worden. Wij wensen een Europa van democratieën gebaseerd op diversiteit, want wij denken dat mensen gelukkiger worden als ze zelf zoveel mogelijk kunnen bepalen, zonder inmenging en vrij van gedetailleerde regels, die door bureaucraten en lobbyisten in Brussel zijn uitgewerkt.

Gollnisch (NI).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, zoals ieder jaar heeft ook nu weer de lezing van het jaarlijks wetgevend programma van de Commissie voor 2003 een duizelingwekkend effect, in de eerste plaats omdat wij daaruit kunnen aflezen hoe uitgestrekt het werkgebied van de Europese Unie is. We zien hierin dat met de herzieningen en hervormingen van de Verdragen de lidstaten afstand hebben gedaan van hun meest legitieme voorrechten en ze nu alleen nog maar de functie van lagere overheden vervullen voor de toekomstige Europese superstaat. De invoering op papier van het subsidiariteitsbeginsel, waarmee u na tien jaar eindelijk rekening wenst te houden, kan de honger van de Unie naar wetgeving in geen enkel opzicht stillen. Voor de rest kunnen we slechts instemmen met de legitieme doelstellingen. Zo heeft men kenbaar gemaakt over te willen gaan tot effectbeoordelingen van de communautaire wetgeving en tot codificatie van de bestaande wetgeving. We zouden ons zelfs kunnen afvragen waarom dat al niet veel eerder is gedaan.
Uit het verslag blijkt ook dat de Europese Unie zich op de uitbreiding wil voorbereiden, en niet alleen op institutioneel vlak. Afgezien van de moeilijke besluiten voor de landbouw en de financiën, die nog lang niet in kannen en kruiken zijn, dienen nog zeer veel zogenaamd technische aanpassingen doorgevoerd te worden en dient het beleid in zijn algemeenheid nog op zeer veel punten herzien te worden, hetgeen pas na de toetredingsonderhandelingen zal plaatsvinden.
We plaatsen onze vraagtekens bij de doelstelling de vrede in het Midden-Oosten te bevorderen, aangezien we eergisteren hebben vernomen dat Groot-Brittannië op eigen houtje de Verenigde Staten heeft bijgestaan in - de zoveelste - luchtaanval op Irak, en wel juist op de dag waarop dit land de inspecteurs ontving overeenkomstig resolutie 1441. Ik geef graag toe dat de Commissie niet verantwoordelijk is voor deze situatie.
Tot slot laat het document in zijn geheel een vaag gevoel van onbehagen achter. Het programma voor het jaar 2003 laat zien hoe onderdanig de Europese Unie op internationaal vlak is. Daar komt bij dat de Unie zich in haar geheel wil openstellen voor de gedecreteerde immigratie die, naar men zegt, "een bron van culturele rijkdom en economische kracht" is, hetgeen helaas op geen enkele wijze wordt gestaafd door feiten. Europa heeft geen enkele reden tot bestaan indien zijn unie de leden niet sterker maakt. Het Europa dat vandaag de dag wordt opgebouwd op grondwettelijk en wetgevend gebied draagt hier helaas op geen enkele manier aan bij.

de Palacio
Mijnheer de Voorzitter, ik zal het kort maken zodat ook andere collega's nader kunnen ingaan op de kwesties die onder hun verantwoordelijkheid vallen.
Ten eerste moet ik onze voldoening uitspreken over het feit dat wij hier dit debat kunnen voeren. Deze gedachtewisseling is het resultaat van de werkzaamheden die de diverse commissarissen in de bevoegde commissies hebben verricht. Ik meen te mogen besluiten dat de eindbalans gezien mag worden. In die zin wil ik u namens alle commissarissen van harte danken voor de bijdragen - de zogenaamde input - die stelselmatig uit de debatten en discussies in de verschillende commissies naar voren zijn gekomen en ons in de gelegenheid hebben gesteld ons programma te verfijnen. Op onze eerste voorstellen kregen wij onmiddellijk reacties vanuit de bevoegde commissies van het Parlement. Daarom wil ik u mijn oprechte dank betuigen voor het verrichte werk. Het ging hier om een eerste test die niet overal hetzelfde resultaat heeft opgeleverd. Ik hoop echter dat deze formule volgend jaar in alle commissies perfect zal functioneren.
Mijn tweede opmerking heeft betrekking op de uitbreiding. Mijns inziens heeft voorzitter Prodi klare taal gesproken. Het lijdt geen twijfel dat 2003 onze absolute prioriteit blijft. Enerzijds moeten de onderhandelingen met de landen uit de tweede fase worden voortgezet en anderzijds moeten wij ons ervan vergewissen dat alle hervormingen en aanpassingen waartoe de in 2004 toetredende kandidaat-landen zich hebben verplicht ook daadwerkelijk in de praktijk worden gebracht. Dit vergt niet alleen enorme inspanningen van de kandidaat-landen maar ook van de Commissie, die met hen moet samenwerken om deze taak tot een goed einde te brengen en erop moet toezien dat de verbintenissen strikt worden nagekomen. Als het streefdoel niet gehaald wordt, zullen er mechanismen op gang moeten worden gebracht om de ontwikkelingsachterstand weg te werken.
Wat staat er in het licht van de huidige vooruitzichten na de uitbreiding te gebeuren? De voorzitter heeft nadrukkelijk onderstreept dat wij een beslissing zullen moeten nemen ten aanzien van de landen van het voormalige Joegoslavië en de groep landen waarmee wij bijzondere betrekkingen onderhouden. Mijns inziens is dat de voornaamste uitdaging die ons te wachten staat. Wij zullen over deze kwestie moeten nadenken en discussiëren en wij zullen concrete voorstellen moeten uitwerken. Maar vooralsnog - laten wij dat goed voor ogen houden - moet al onze aandacht uitgaan naar de prioriteit die nu op tafel ligt: de landen die in 2004 zullen toetreden en de landen - in principe Bulgarije en Roemenië - die in 2007 hun intrede zullen doen. Wat Turkije betreft, bevinden wij ons in stand-by, in wachtstand, eenvoudigweg omdat dit land nog niet voldoet aan alle politieke voorwaarden om tot de Unie te worden toegelaten.
Op economisch gebied zal de Commissie nieuwe structurele hervormingen vaststellen om het project van Lissabon te bevorderen. Zoals de voorzitter ook al zei, is dat onze derde prioriteit. Dankzij haar hoge, op kennis gebaseerde ontwikkelingsgraad en haar streven naar volledige werkgelegenheid zal de Europese Unie in 2010 de meest concurrerende samenleving zijn. Met dat doel voor ogen zetten wij onze inspanningen onvermoeibaar voort. Met betrekking tot het Stabiliteitspact wil ik u erop attenderen dat de Verdragen op dit punt geen twijfel laten bestaan. In het bijbehorende protocol worden overigens concrete cijfers genoemd: een deficit van 3 procent en een staatsschuld van 60 procent. Tijdens de Raad van Barcelona heeft men ons inderdaad opgedragen de nodige maatregelen te nemen om de economische coördinatie te verbeteren. Deze kwestie is hier overigens reeds ter sprake gebracht, onder meer door de heer Barón.
De bevoegde commissaris, de heer Solbes, heeft ons ingelicht over de algemene benadering en het tijdschema en weldra zullen er concrete documenten worden voorgelegd.
Wat de overige aspecten betreft, zal ik kort ingaan op de vraagstukken die onder mijn verantwoordelijkheid vallen. Geachte afgevaardigden, er is hier gesproken over de wetgevingsproblemen en de problemen met de comitologie. Zoals u weet, wordt er momenteel in het kader van de groep op hoog niveau voor de interinstitutionele samenwerking met de Raad onderhandeld over een reeks akkoorden. Op dit punt bestaan er nog geen daadwerkelijke afspraken. Daarom proberen wij nu tot een compromis te komen.
Desalniettemin is er mijns inziens ook op dit vlak vooruitgang geboekt, met name tijdens het afgelopen jaar. Wij moeten zo doorgaan. Het ziet ernaar uit dat de situatie aanzienlijk zal verbeteren. In die zin kunt u ervan op aan dat de Commissie zal blijven samenwerken met het Parlement en uiteraard ook met de Raad. Op die manier zullen wij erin slagen vorderingen te maken.
Het volgende punt betreft de middelen en ambities. Geachte afgevaardigden, uit de resultaten die voortvloeien uit de ontwikkeling en eenwording van de Europese Unie blijkt duidelijk dat wij zeer hoge ambities koesteren en dat wij er desondanks in slagen deze doelstellingen te verwezenlijken. Uiteraard zou de Commissie om meer personele middelen kunnen verzoeken en zij heeft dat met het oog op de uitbreiding ook gedaan. Er is echter overeengekomen dat het aantal middelen tot het noodzakelijke minimum beperkt moet worden. Wij hadden natuurlijk liever wat meer speelruimte gehad. Aan degenen die van deze kwestie een punt maken, kan ik alleen maar zeggen dat wij met minimale middelen goede resultaten halen.
Dan zal ik het nu hebben over de hier besproken specifieke kwesties die rechtstreeks onder mijn portefeuille vallen, namelijk de totstandkoming van één Europees luchtruim en de verantwoordelijkheid van Eurocontrol. Geachte afgevaardigden, één Europees luchtruim betekent niet dat de vliegroutes vanuit de Commissie worden vastgesteld. Eurocontrol blijft verantwoordelijk voor de vliegroutes op Europees niveau, niet alleen voor de Vijftien, maar voor alle leden van Eurocontrol, waarvan reeds meer dan dertig landen deel uitmaken. Het gaat hier om twee verschillende dingen. Het initiatief inzake de totstandkoming van een gemeenschappelijk luchtruim houdt een reeks andere voorwaarden in, waaronder de harmonisatie van de beheersnormen binnen de Europese Unie en de verenigbaarheid van de interoperationele systemen en de beheerssystemen, die in een netwerk moeten worden geïntegreerd. De concrete uitvoering blijft evenwel in handen van de lidstaten en Eurocontrol blijft verantwoordelijk voor de algemene coördinatie.
De tragedie met de Prestige is voor ons allen en in de eerste plaats voor de Commissie een reden tot droefheid. Aan de heer Ripoll kan ik alleen maar zeggen dat dit ongeval aantoont dat wij wel degelijk gelijk hadden. Wij hadden gelijk toen wij aandrongen op meer spoed bij de goedkeuring van de maatregelen en op meer spoed bij de toepassing van de voorgestelde maatregelen. Helaas lieten de Raad, het Parlement en de slotakkoorden het af weten. Er deden zich meer problemen voor dan verwacht en het dossier werd op de lange baan geschoven. Ten gevolge van deze vertraging hebben wij het ongeval met de Prestige helaas niet kunnen voorkomen. Ik hoop dat de vervroegde toepassing van het Erika I-pakket - ik heb de ministers verzocht de maatregelen vóór eind juni van volgend jaar in werking te laten treden - en het Erika II-pakket, in februari 2004, ervoor zal zorgen dat ongelukken, zoals die met de Prestige en de Erika drie jaar geleden, in de toekomst vermeden kunnen worden.
Wat het probleem van de vluchthavens betreft, bevatten de pakketten Erika I en Erika II een reeks voorstellen waarin de verschillende landen worden verzocht havens aan te wijzen en op te geven waar schepen in nood terechtkunnen.
Wij mogen echter niet vergeten dat Galicië deel uitmaakt van 'Natura 2002'. Het is immers van wezenlijk belang dat wij bij dit soort kwesties geen enkel aspect uit het oog verliezen, om nog maar te zwijgen van het feit dat de havens aan deze kust - die ik beter ken dan vele andere - vaak moeilijk toegankelijk zijn.
Mijnheer de Voorzitter, ik verzoek u nu het woord te verlenen aan mevrouw Diamantopoulou, de heer Nielson en de heer Vitorino, aangezien talloze afgevaardigden hen om opheldering hebben verzocht.
Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik reageren op de vele opmerkingen die zijn gemaakt over de aanwezigheid van de Commissie bij dit bijzonder interessante debat. Ik wil op mijn beurt graag de leden van dit Parlement bedanken die het geduld hebben opgebracht om te blijven en duidelijke antwoorden te geven op specifieke vragen.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een aanvulling geven op de antwoorden van voorzitter Prodi. Ik wil de aandacht van het Parlement vestigen op het feit dat momenteel in het kader van het terugkeerbeleid, dankzij de inzet van het Deense voorzitterschap, bijzonder veel werk wordt verzet voor het programma voor de terugkeer van vluchtelingen naar Afghanistan. In 2003 zal de Commissie met een richtlijn komen met minimumnormen voor het terugkeerbeleid. De bedoeling hiervan is vooral te komen tot onderlinge erkenning door de lidstaten van de verwijderingsbesluiten van de andere lidstaten. Dergelijke besluiten moeten door de andere lidstaten automatisch worden erkend en uitgevoerd.
De Commissie heeft kort geleden een voorstel gepresenteerd voor een Europees terugkeerprogramma. Dit voorstel wordt reeds besproken in de speciale werkgroepen van de Raad.
Wat het integratiebeleid betreft, hebben wij voorgesteld om tussen 2003 en 2005 een aantal proefprojecten op te starten teneinde de uitwisseling van beste praktijken op het gebied van het integratiebeleid te bevorderen. Wij moeten ons er echter wel van bewust zijn dat het Verdrag niet voorziet in een expliciete rechtsgrondslag voor een integratiebeleid op Europees niveau. Wij moeten daarom eerst de vraag beantwoorden of een pan-Europese aanpak van het integratiebeleid inderdaad een meerwaarde heeft.
In de derde plaats kan ik wat het immigratie- en asielbeleid betreft herhalen dat de Commissie alle door de Europese Raad van Tampere en de Raad van Laken gevraagde voorstellen inderdaad heeft ingediend. Het is nu aan de Raad om besluiten te nemen.
De enige twee nieuwe elementen die wij voor het asielbeleid overwegen, zijn twee voorstellen die ook in ons programma voor 2003 zijn opgenomen. Het eerste betreft het hervestigingsbeleid en het tweede de bescherming in de regio, oftewel de mogelijkheid om asiel aan te vragen buiten het grondgebied van de Europese Unie. Met deze twee voorstellen sluiten wij nauw aan bij het overlegproces dat door de Hoge Commissaris voor de vluchtelingen van de Verenigde Naties op gang is gebracht.
In de derde plaats de conclusies van Sevilla. Ik wil uw aandacht vestigen op het feit dat de Commissie al een voorstel bij de Raad heeft ingediend over mandaten voor nieuwe overnameovereenkomsten met de Volksrepubliek China, Albanië, Algerije en Turkije. Zoals in ons programma staat aangegeven, is het de bedoeling dat wij in juni 2003 het verslag over de verdeling van de lasten in verband met de controle van de buitengrenzen zullen presenteren. Wij werken momenteel aan een verslag over de financiële toewijzingen voor partnerschappen met derde landen met het doel de illegale immigratie terug te dringen. Het verslag is bedoeld om voorbeelden aan te wijzen van doeltreffende toewijzingen van financiële instrumenten en van eventuele tekortkomingen, en kwetsbare punten te beschrijven die in de toekomst moeten worden weggenomen.
Wat de buitengrenzen betreft, kan ik bevestigen dat de Commissie voornemens is in maart 2003 een herziening te presenteren van het gemeenschappelijk handboek buitengrenzen. Alle andere activiteiten waartoe de Raad ons in Sevilla heeft aangespoord, zoals gezamenlijke opleidingen en samenwerking bij de controle van de buitengrenzen, worden al uitgewerkt door de desbetreffende werkgroep van de Raad. Deze activiteiten zullen worden gefinancierd uit het ARGO-programma van de Commissie.
Tot slot, wij beschouwen de strijd tegen het terrorisme als een prioriteit voor 2003. Wat onze wetgevingsactiviteiten betreft moet voorrang worden gegeven aan de strijd tegen de financieringsbronnen van het terrorisme. Verschillende van de in ons programma opgenomen voorstellen zijn daarop gericht.
Zoals mevrouw Terrón i Cusí al heeft gezegd, zijn wij voornemens met voorstellen te komen voor gemeenschappelijke procedurele garanties voor strafrechtelijke procedures. Wij hebben een raadplegingsprocedure op gang gebracht en de resultaten daarvan willen wij verwerken in een groenboek. Daarom zullen wij eind volgend jaar met een voorstel komen voor gemeenschappelijke minimumnormen voor garanties voor de strafrechtelijke procedures in de vijftien lidstaten.
Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag reageren op de meer specifieke vragen die mij zijn gesteld door mevrouw Frassoni en de heer van den Berg. Mevrouw Frassoni had het over de resultaten van de Top van Johannesburg. Ik wil daarover om te beginnen zeggen dat de Commissie de bezorgdheid over het feit dat sommige van de daar genomen besluiten erg vrijblijvend zijn, in veel opzichten deelt. Hier is echter al genoeg over gezegd.
Wat de vraag over de verhouding tussen de internationale milieuovereenkomsten en het WTO-kader betreft, ben ik van mening dat Johannesburg helemaal niets heeft opgeleverd. Er is niets nieuws gebeurd. Er is niets toegevoegd aan de WTO en er is ook niets afgehaald. Johannesburg was een poging van beide partijen om het bestaande evenwicht te veranderen. Dat bleek niet mogelijk. Daarom was niet iedereen gelukkig, maar het verdriet bleef beperkt.
De tweede vraag van mevrouw Frassoni betrof de type-II-initiatieven die te slap en te onduidelijk zijn. Ik ben het met haar eens dat het risico bestaat dat deze zwakke initiatieven niets substantieels opleveren. De belangrijkste activiteiten die de Europese Unie in de follow-up op Johannesburg moet gaan ondernemen, zijn onze initiatieven op het gebied van water en energie. Deze initiatieven zullen zeker niet zwak of onduidelijk zijn. Wij beschouwen ze als omvangrijk en belangrijk. Zij staan al op de agenda voor de komende voorjaarsconferentie van de Europese Raad. Ook voeren wij al gesprekken met de lidstaten om deze initiatieven toe te lichten.
Ik ben het met de heer van den Berg eens dat wij ons geld sneller moeten besteden, in het bijzonder op het gebied van de activiteiten van het EOF. De situatie gaat iets vooruit en is nu iets beter dan zij geweest is, maar wij zitten nog steeds met onopgeloste personeels- en structuurproblemen. Dit gevecht gaat nog door.
Wij treffen momenteel voorbereidingen om belangrijkere dingen te doen in het kader van het global health fund in de HIPC-landen, zoals onderwijs voor iedereen. Dit hangt helemaal af van de vraag wanneer het negende EOF beschikbaar is. Ik zou de heer van den Berg dringend willen vragen om er bij zijn terugkeer in Nederland voor te zorgen dat ook het laatste land in de rij de nodige maatregelen neemt, zodat wij het geld van het negende EOF kunnen gaan gebruiken.
Wat het landbouwprofiel van Europa in deze mondiale onderhandelingen betreft, dit staat weer op de rails. Wij zijn er in Johannesburg in geslaagd de formuleringen die hierover verankerd lagen in de taal van Doha overeind te houden, en wij slagen daar nog steeds in. Wij beschouwen de externe acties daar nog steeds als een onderdeel van het noodzakelijke aanpassingsproces. Dit proces moeten wij in Europa heel serieus nemen. De taal van Doha wordt voortdurend bevestigd in alle vergaderingen. Gisteren was dit weer het geval in de Raad Algemene Zaken en Buitenlandse Betrekkingen. Wij zijn op de goede weg.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Titley bedanken voor de belangstelling en vasthoudendheid waarmee hij de ontwikkelingen op het gebied van de Europese defensie-industrieën steeds blijft volgen. De Commissie heeft hier veel in geïnvesteerd. Wij hebben in juli een vergadering gehad van de commissarissen die verantwoordelijk zijn voor de buitenlandse betrekkingen na de uitbreiding. Hier zijn enkele opties voor de mededeling van de Commissie besproken. Sinds die tijd hebben de diensten van de heer Patten en mijzelf dit onderwerp samen verder uitgewerkt. In december zal er weer een vergadering van de Relex-commissarissen plaatsvinden, met het doel een visie van de Commissie te formuleren met betrekking tot een optimaal bewapeningsbeleid voor de Europese Unie. Wij moeten ervoor zorgen dat de defensiegerelateerde industrie in de EU concurrerend is en ook in staat is de voor het GBVB vereiste capaciteit te leveren. Ik hoop dat ik de volgende keer als dit onderwerp op de agenda komt, specifieke documenten kan presenteren.

De Voorzitter.
De laatste spreker is nu de fungerend voorzitter van de Raad. Hij is gedurende de gehele vergadering aanwezig geweest en heeft daarmee het Parlement eer bewezen. Geachte afgevaardigden, aan het einde van dit debat is de heer Haarder aan het woord. Luistert u alstublieft vol aandacht. Ik verzoek u nu om stilte.
Haarder
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissarissen, dames en heren afgevaardigden, het was mij een groot genoegen om aan deze dialoog, de eerste in zijn soort, deel te nemen. En ik kan het weten, want toen de Commissie een jaar geleden haar wetgevend programma indiende, maakte ik deel uit van het Parlement en de werkwijze was toen geheel anders. Overigens waren er destijds vanuit het Parlement kritische opmerkingen te beluisteren die vandaag absoluut ontbraken. Dat getuigt van de grote vooruitgang die in de dialoog tussen de Raad en het Parlement is geboekt, en het doet mij genoegen ook nu aanwezig te zijn en een bijdrage van enige minuten aan de dialoog te mogen leveren zonder dat daardoor vertraging van de stemming, die om precies 12.00 uur moet beginnen, te veroorzaken.
Het voorzitterschap is zeer verheugd over de voorstellen van de Commissie. Wij hebben nota genomen van de prioriteiten in het wetgevend programma en het programma van de wetgevende werkzaamheden en namens de Raad kan ik u zeggen dat wij positief staan tegenover het doel van de Commissie om effectbeoordelingen op de essentiële wetgevingsinitiatieven toe te passen. Dat was een punt waarop de heer Clegg doelde en waarover naar ik meen ook mevrouw Frassoni heeft gesproken. In dat verband wil ik graag tegen zowel mevrouw Frassoni als de heer Swoboda zeggen dat ook ik graag meer vooruitgang had gezien bij het interinstitutioneel akkoord voor betere wetgeving. Op 1 oktober hebben we in Brussel een uitstekend overleg gehad, waaraan zowel mevrouw Frassoni als de heer Swoboda hebben deelgenomen, en ik had het gevoel dat we op een hele reeks punten zeer dicht bij een concreet akkoord waren. Maar de tijd verstrijkt wel natuurlijk, dus zou ik willen voorstellen om nu, als we tenminste voor het eind van dit jaar resultaat willen boeken, een aantal realistische doelen te stellen, de punten waarover we het eens kunnen worden op papier te zetten en ook enige mate van flexibiliteit te betrachten. De Raad kan op een aantal punten tegemoetkomingen doen. Dat geldt bijvoorbeeld de alternatieve ofwel zwakke vormen van regelgeving waarover mevrouw Frassoni gesproken heeft. Ik denk dat we daar wel uit zullen komen. Dan is er een aantal andere onderwerpen waarbij het wat lastiger ligt. Comitologie bijvoorbeeld, waarvoor zoals bekend de verschillende landen verschillende tradities hebben, maar laten we nu proberen het over zoveel mogelijk dingen eens te worden. Ik ben bereid de dialoog, die zich geruime tijd heeft voortgesleept en vervolgens is afgebroken, voort te zetten. Laten we de dialoog hervatten en onze ambtenaren vragen een concept aan te leveren dat we op korte termijn kunnen bespreken.
Nu is het aan het Griekse en Italiaanse voorzitterschap een gemeenschappelijk programma van de wetgevende werkzaamheden voor de Raad voor volgend jaar uit te werken. Het nieuwe programma van de wetgevende werkzaamheden zal de Raad in december worden voorgelegd, naar alle waarschijnlijkheid op 9-10 december. Ik heb begrepen dat de stemming hier in het Parlement over het programma van de Commissie reeds op 5 december plaatsvindt. Ik ben ervan overtuigd dat de komende voorzitterschappen op gepaste wijze rekening zullen houden met zowel het programma van de wetgevende werkzaamheden van de Commissie als met de opvattingen daarover die door het Parlement naar voren gebracht zijn en de komende dagen nog naar voren gebracht zullen worden.
Ik wil de heer Vitorino dankzeggen voor wat hij over asiel en immigratie gezegd heeft. Daar ik toevallig voorzitter ben van de Raad die deze zaken behandelt, wil ik graag alles bevestigen wat door de heer Vitorino is opgemerkt. Wij streven naar de totstandkoming van nieuwe regelgevingskaders voor de opname van asielzoekers, de definitie van vluchteling alsmede de vraag welke staat verantwoordelijk is voor de beoordeling van een asielaanvraag.
Tegen de heer Titley, die een beleid inzake onze nieuwe buren na de uitbreiding verlangde, wil ik opmerken dat de Raad Algemene Zaken eergisteren in Brussel een strategie voor de langere termijn heeft vastgesteld, een strategie die moet worden uitgevoerd met de kandidaat-lidstaten en moet garanderen dat deze nieuwe grenzen in het oosten samenwerkingsgrenzen en geen nieuw ijzeren gordijn worden.
Tenslotte wil ik mij richten tot de heer Barón Crespo, die geïnformeerd heeft naar de situatie inzake de Commissie als daarin commissarissen uit de nieuwe lidstaten zitten, en naar de wijze waarop de overgang zal verlopen. Zoals ik gisteren al heb gezegd, heeft de Raad Algemene Zaken eergisteren op de vergadering in Brussel aanbevolen dat toetreding zal plaatsvinden op 1 mei en dat de nieuwe Commissie, met de commissarissen uit de nieuwe lidstaten, op 1 november in functie treedt, zodat het nieuwe parlement ruimschoots de tijd heeft voor de goedkeuring van de nieuwe commissarissen. Op die manier zijn er in de tussenliggende periode, van 1 mei tot 1 november, commissarissen uit de nieuwe lidstaten zonder portefeuille, die derhalve niet door het Parlement goedgekeurd hoeven te worden. Maar dit alles is slechts een aanbeveling. Ik heb hierover gisteren gesproken omdat uitvoering hiervan alleen in samenwerking met het Parlement mogelijk is, en het was in de geest van onze plezierige samenwerking dat ik de gedachten van de Raad heb geopenbaard. In dit opzicht staan wij geheel open voor de ideeën van het Parlement.
De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Haarder.
Op 5 december 2002 wordt in Brussel over de ontwerpresoluties over deze punten gestemd.

Barón Crespo (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de Raad en minister Haarder gezegd dat zij een unilaterale beslissing hebben genomen over een constitutionele aangelegenheid die rechtstreeks met de Unie te maken heeft, zonder overleg te plegen met het Parlement en zonder deze kwestie ter sprake te brengen. Voorzitter Prodi heeft dit beaamd en hij acht het wenselijk dat dit vraagstuk wordt behandeld op de interinstitutionele top die eind deze maand zal plaatsvinden. De Voorzitter van het Parlement heb ik reeds aangeschreven, en nu zou ik graag vernemen of het voorzitterschap van de Raad bereid is met het Parlement van gedachten te wisselen over een unilaterale beslissing die - zoals door de Raad zelf wordt erkend - absurde gevolgen heeft.

De Voorzitter.
De heer Haarder knikt bevestigend.
Het debat is gesloten.
Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, gisterochtend heeft het debat met de collega's van de kandidaat-landen plaatsgevonden. Het betrof weliswaar geen officieel debat, maar het was wel een van de interessantste debatten die ooit in dit Parlement zijn gehouden. In dat verband betreur ik het dat er van het debat van gistermiddag wel een volledig verslag is gemaakt, maar van het historische debat van gisterochtend niet. Is het mogelijk om daar alsnog voor te zorgen?

De Voorzitter.
Ik zal deze kwestie aan de administratie doorgeven, mijnheer Posselt.

De Voorzitter.
Collega's, gisterenochtend heb ik in deze vergaderzaal opgemerkt dat het komend jaar, wat de uitbreiding van de Europese Unie betreft, een jaar van parlementen en parlementariërs zal zijn. Ik verwijs hiermee naar het werk dat ons te doen staat en naar het werk dat gedaan moet worden in de parlementen van de lidstaten en de kandidaat-landen. Ofschoon het een centrale prioriteit is de uitbreiding tot een succes te maken, mogen wij onze parlementaire betrekkingen met de rest van de wereld niet vergeten. Sterker nog, wij moeten onze betrekkingen met gekozen vertegenwoordigers, en niet in de laatste plaats met het Congres van de Verenigde Staten, voortzetten en verder ontwikkelen.
Ik ben dan ook zeer verheugd dat ik vandaag vier Congresleden mag begroeten die hebben plaatsgenomen op de officiële tribune: de heer Capuano, de heer Dooley, de heer Kind en de heer Moran. Wij heten u van harte welkom in Straatsburg en wensen u een vruchtbaar bezoek.

Tevens wil ik erop wijzen dat enkele parlementsleden van de delegaties van de kandidaat-lidstaten eveneens op de officiële tribune hebben plaatsgenomen om onze belangrijke stemming bij te wonen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de stemming.
Verslag (A5-0371/2002) van de heer Brok, namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid, over de toetreding: voortgangsverslag (COM(2002) 700 - C5-0474/2002 - 2002/2160(INI)) 
Vóór de stemming:

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar zeggen dat er in de Spaanse versie enkele ernstige fouten zijn geslopen. Ik zou het dan ook zeer op prijs stellen als u mij vóór de stemming over de punten 9, 30 en 146 het woord verleende zodat ik deze gebreken in de mate van het mogelijke kan goedmaken.

De Voorzitter.
Ik kan u verzekeren dat wij na de stemming alle taalversies systematisch zullen controleren om te zorgen dat alle teksten met elkaar in overeenstemming zijn, maar geeft u alstublieft aan wanneer u denkt het woord te moeten voeren.
Vóór de stemming over paragraaf 3:

Brok (PPE-DE)
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de Raad heeft maandag besloten om de toetredingsdatum op uiterlijk 1 mei te bepalen. Ik ben van mening dat we nu niet moeten gaan redetwisten over een maand meer of minder en stel voor om ons verslag dienovereenkomstig aan te passen en de datum van 1 mei over te nemen. Om te zorgen dat dit niet nadelig is voor het Parlement bij de toekomstige voordracht van de leden van de nieuwe Commissie, zouden we nu al in het belang van het Parlement de volgende bepaling achter de bedoelde datum moeten toevoegen: '? en roept de Raad op om samen met het Parlement de voordracht en benoeming van de nieuwe Commissie pas na de Europese verkiezingen ter hand te nemen, alsmede om tot die tijd een voorlopige tussenoplossing voor de toetredingslanden te zoeken.? Mijns inziens moeten wij voorkomen dat de rechten van het Parlement beperkt worden door de voordracht vóór de Europese verkiezingen te laten plaatsvinden.

Napolitano (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde u alleen mededelen dat de coördinatoren van de fracties in de Commissie constitutionele zaken besloten hebben - en dit besluit zal nog bekrachtigd worden door de commissie zelf - tijdens de komende vergaderperiode een mondelinge vraag in te dienen over het feit dat de Raad Buitenlandse Zaken besluiten heeft genomen over heel delicate institutionele vraagstukken zonder het Europees Parlement te raadplegen.

De Voorzitter.
Ik neem nota van uw opmerkingen.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, kunt u uitleggen wat er procedureel gezien met paragraaf 3 is gebeurd?

De Voorzitter.
De oorspronkelijke tekst zal deel uitmaken van de stemming over paragraaf 3.

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik hoop dat de rapporteur het ermee eens is, maar wij zouden in ieder geval de datum moeten wijzigen. In ons verslag is namelijk nog steeds sprake van 1 maart. De kwestie van de toegevoegde tekst dient eerst in de Commissie constitutionele zaken besproken te worden. Ik vind echter wel dat de datum aangepast moet worden.

Brok (PPE-DE)
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik vind het voorstel van de heer Swoboda een zeer verstandig voorstel!

De Voorzitter.
Er is nu dus een nieuw mondeling amendement op paragraaf 3 ingediend.
De Voorzitter stelt vast dat geen bezwaar wordt gemaakt tegen het mondeling amendement
Vóór de stemming over paragraaf 9:

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, onder paragraaf 9 van de Spaanse versie van de tekst wordt in verband met de omzetting van het acquis communautaire gezegd dat de kandidaat-lidstaten ertoe worden opgeroepen 'dit probleem zo spoedig mogelijk toe te passen': apliquen este problema. Mijns inziens wordt hier bedoeld dat het probleem zo spoedig mogelijk moet worden opgelost. Het gaat duidelijk om een taalfout. Ik wil dat hier nadrukkelijk onderstrepen. Hetzelfde geldt voor de twee andere fragmenten, die echter ernstigere fouten bevatten.

De Voorzitter.
Zoals ik al zei zullen de taalversies gecontroleerd worden.
Vóór de stemming over amendement 51:

Brok (PPE-DE)
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, als de indiener van het amendement ermee instemt, zou ik graag een wijziging willen voorstellen en het woord 'verwelkomt? willen vervangen door 'neemt kennis van?. De reden hiervoor is eenvoudig. De Litouwse regering en het Litouwse parlement hebben hun goedkeuring namelijk nog niet gegeven. Ik ben echter van mening dat het voor het Europees Parlement belangrijk is dat de Litouwers ook akkoord gaan met deze overeenkomst. Daarom zouden wij de woorden 'neemt kennis van? moeten gebruiken. Ik hoop dat dit voor de indiener van het amendement aanvaardbaar is. Daarnaast zou ik willen voorstellen om van het aanvankelijk ingetrokken amendement 52 van de sociaal-democraten de eerste zin over te nemen en in te voegen onder punt 18. Dan zijn we de technische details kwijt, maar is de essentie van de boodschap overgenomen. Ik zou het op prijs stellen als de geachte collega's van de fractie van de Europese Sociaal-democraten hiermee zouden kunnen instemmen.

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, onder paragraaf 30 van de Spaanse versie staat dat 'wij niet op de publieke instemming in de kandidaat-landen hoeven te rekenen': no se debe contar de antemano con la aprobación de la opinión pública en los Países candidatos. Dat slaat natuurlijk nergens op, zeker niet na wat onze collega's hier gisteren hebben gezegd. Bedoeld wordt uiteraard dat 'de publieke instemming in de kandidaat-landen niet als vanzelfsprekend mag worden aangenomen': no se debe dar por descontada la aprobación de la opinión pública de antemano..
Ik denk dat het de moeite loont deze belangrijke nuance te corrigeren.

De Voorzitter.
Nogmaals, zoals reeds eerder gezegd zullen wij na de stemming alle taalversies controleren.
Vóór de stemming over amendement 42:

Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag een mondeling amendement op paragraaf 34 willen voorstellen. Ik stel in wezen geen fundamentele wijziging voor maar wil alleen samenhang aanbrengen tussen een bepaald aantal amendementen waarin rekening wordt gehouden met het nieuwe feit dat zich na indiening van het verslag heeft voorgedaan, namelijk met de vredesvoorstellen van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties.
Ik stel voor paragraaf 34 in het verslag ongemoeid te laten en hieraan amendement 42 toe te voegen, door eenvoudigweg de zinsnede "is in deze context ingenomen met" op te nemen. De rest van amendement 42 blijft ongewijzigd. Omwille van het verband wordt dus de zinsnede "in deze context" toegevoegd. Vervolgens zouden we het tweede deel van amendement 9 van de PPE-DE-Fractie kunnen overnemen bij wijze van aanvulling, alsmede het tweede deel van amendement 12 van de groenen, eveneens als aanvulling. Deze amendementen zijn verenigbaar.

Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik moet constateren dat degenen die tegen hebben gestemd, er niets van begrepen hebben?

? want het enige wat ze hebben bereikt is dat ze de invoeging van de zinsnede "in deze context" hebben tegengehouden, aangezien er zal worden gestemd over alle andere delen.

De Voorzitter.
Bij wijze van uitzondering zal ik een korte opmerking toestaan, maar er zal hierover niet gediscussieerd worden.

Duff (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik kan de heer Poos verzekeren dat wij heel goed begrijpen wat hij hier voorstelt, namelijk dat het tweede deel van amendement 9, waartegen wij specifiek bezwaar maken, wel wordt opgenomen.

De Voorzitter.
Daarom stemmen wij. Zo kunnen wij onze standpunten kenbaar maken.
Vóór de stemming over amendement 10:

Swoboda (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, om een lang verhaal kort te maken: wij hebben met vertegenwoordigers van de Fractie van de Europese Volkspartij (christen-democraten) een aantal compromissen gesloten, onder andere wat paragraaf 1 over de Bene?-decreten betreft. Nu zijn er nieuwe wijzigingen op amendement 6. Om een zo breed mogelijk draagvlak hiervoor te creëren, zullen wij amendement 6 steunen. Dat doen wij met name uit respect voor de zeer geslaagde inspanningen van de heer Schröder om een verstandige koers te volgen wat de Bene?-decreten betreft.

De Voorzitter.
Dank u voor deze voortijdige stemverklaring.
Vóór de stemming over paragraaf 71:

Schroedter (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben de rapporteur voor dit gedeelte en ik zou er graag op willen wijzen dat de originele tekst in het Engels is opgesteld. De Duitse vertaling klopt echter helemaal niet met de Engelse versie. Dat is ongetwijfeld ook de reden dat er nu getracht wordt om een aparte stemming plaats te laten vinden. Ik wil er nog één keer op wijzen dat de Engelse versie de juiste versie is.

De Voorzitter.
Ik neem er nota van dat de Engelse versie de juiste is, en zoals ik al eerder heb gezegd zullen wij na afloop van de stemming ervoor zorgen dat alle taalversies correct zijn.
Vóór de stemming over paragraaf 102:

Gawronski (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag een zin toevoegen waarin de jongste ontwikkelingen in de mediasector tot uiting komen. In deze sector proberen de regeringen hun invloed te laten gelden en druk uit te oefenen op de pers. Deze zin luidt: 'Wijst echter met klem op de noodzaak om de situatie in de mediasector kritisch te blijven volgen, zodat de onafhankelijkheid en de pluriformiteit van deze sector volledig worden bewaard en Polen kan voldoen aan de criteria die in de lidstaten gelden.?

Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
In dit geval wil ik u niet attenderen op een interpretatie- of vertaalfout, maar enkel signaleren dat de tekst 'overeenkomstig de desbetreffende resoluties van de VN-Veiligheidsraad' in de Spaanse versie op mysterieuze wijze is verdwenen. Ik acht het onontbeerlijk dat deze belangrijke verwijzing in de Spaanse tekst wordt opgenomen.
Mijnheer de Voorzitter, nu ik toch het woord heb maak ik van de gelegenheid gebruik om u mee te delen dat mijn stemkaart aan het begin van de stemming wellicht op even mysterieuze wijze in rook is opgegaan. Ik heb derhalve niet kunnen deelnemen aan de eerste drie hoofdelijke stemmingen. Uiteraard is deze kwestie niet van invloed op de uitkomst van de stemming, maar aangezien ik in de zaal aanwezig was, zal ik de diensten van het Parlement van mijn probleem in kennis stellen.

De Voorzitter.
Dank u voor het vleugje mysterie dat u toevoegt aan een overigens boeiende stemming.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Verslag (A5-0372/2002) van de heer MacCormick, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het verzoek om opheffing van de immuniteit van de heer Florenz (2002/2200(IMM)) 
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Verslag (A5-0335/2002) van de heer Caveri, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende financiële bijdragen van de Gemeenschap aan het Internationaal Fonds voor Ierland (2003-2004) (COM(2002) 472 - C5-0426/2002 - 2002/0210(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0376/2002) van de heer Caveri, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende een verbod op organische tinverbindingen op schepen (COM(2002) 396 - C5-0347/2002 - 2002/0149(COD))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0377/2002) van mevrouw Sudre, namens de Commissie regionaal beleid, vervoer en toerisme, over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot wijziging van Beschikking 89/688/EEG van de Raad van 22 december 1989 inzake de regeling voor de heffing, in de Franse overzeese departementen, op over zee aangevoerde goederen (" octroi de mer ") (COM(2002) 473 - C5-0416/2002 - 2002/0209(CNS))
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0382/2002) van de heer Rutelli, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van het Koninkrijk Denemarken met het oog op de aanneming van een kaderbesluit inzake de bestrijding van corruptie in de privé-sector (10698/2002 - C5-0376/2002 - 2002/0817(CNS)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0374/2002) van de heer Ribeiro e Castro, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het initiatief van het Koninkrijk Denemarken met het oog op de aanneming van een besluit van de Raad betreffende het gezamenlijk gebruik van verbindingsofficieren die gedetacheerd zijn door de rechtshandhavende autoriteiten van de lidstaten (10507/2002 - C5-0357/2002 - 2002/0815(CNS)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0385/2002) van mevrouw Banotti, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid, tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1347/2000 en tot wijziging, wat betreft onderhoudsverplichtingen, van Verordening (EG) nr. 44/2001 (COM(2002) 222 - C5-0234/2002 - 2002/0110(CNS)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-00366/2002) van mevrouw Randzio-Plath, namens de Economische en Monetaire Commissie, over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 77/388/EEG ter verlenging van de termijn tijdens welke de lidstaten kunnen worden gemachtigd een verlaagd BTW-tarief toe te passen op arbeidsintensieve diensten (COM(2002) 525 - C5-0470/2002 - 2002/0230(CNS)) 
Vóór de stemming:

Randzio-Plath (PSE)
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil alleen maar benadrukken dat het Europees Parlement akkoord gaat met het voorstel van de Commissie om dit experiment voor een verlaagd BTW-tarief toe te passen op arbeidsintensieve diensten. Desalniettemin zijn wij erg teleurgesteld dat de negen lidstaten die van deze mogelijkheid gebruik gemaakt hebben, niet in staat zijn gebleken om het afgesproken verslag over dit experiment te overleggen. Dat betekent dat de Commissie geen basis heeft waarop zij vervolgens een eigen wetsvoorstel kan ontwikkelen.
Ik doe met nadruk een beroep op die lidstaten om dat verslag in het volgende jaar te overleggen, zodat wij nog vóór het verstrijken van deze legislatuur over een wetsvoorstel betreffende het verlaagde BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten kunnen beschikken.
Lulling (PPE-DE)
 - (DE) Mijnheer de Voorzitter, ik ben mij ervan bewust dat statistieken droog en saai zijn en velen vinden zelfs dat statistieken de meest ingenieuze manier van liegen is. Hoe het ook zij, statistieken zijn belangrijk om besluitvormers in staat te stellen hopelijk goed geïnformeerd te zijn en de juiste besluiten te nemen. De onderhavige aanbeveling voor de tweede lezing betreft het communautair statistisch programma voor de komende vijf jaar van 2003 tot en met 2007.
Tijdens de eerste lezing heeft het Europees Parlement met name aangedrongen op een stevige verhoging van de financiële middelen, wat zonder meer voor de hand ligt gezien het voorliggende takenpakket en de eisen die de uitbreiding aan ons stelt. De Raad en de Commissie hebben al onze amendementen overgenomen, met uitzondering van dit amendement. Ik kan deze kortzichtigheid alleen maar diep betreuren. Het belang van Europese statistieken neemt niet alleen steeds meer toe in onze voortdurend complexer wordende wereld, maar ook op de steeds meer naar elkaar toegroeiende interne markt. Met name de Commissie en de Raad zouden zich daar rekenschap van moeten geven. Als er vandaag geen besluit wordt genomen, heeft Eurostat geen financiële middelen om op 1 januari 2003 met dit programma te beginnen. Desalniettemin wil ik dit Parlement aanbevelen om het gemeenschappelijk standpunt goed te keuren. Dat doe ik uiteraard in de hoop dat de Raad binnenkort verstandiger wordt en een open oor zal hebben voor onze weloverwogen besluiten!
(Levendig applaus en interrupties)

De Voorzitter.
Dank u voor deze belangrijke toelichting. Ik wijs het Parlement erop dat de rapporteur op grond van artikel 110 bis, lid 4 van het Reglement volkomen gerechtigd is twee minuten het woord te voeren. Zij heeft minder lang gesproken, dus wij moeten dat recht eerbiedigen.
(Gelach en luid applaus)
(De Voorzitter verklaart dat het gemeenschappelijk standpunt is goedgekeurd)

Corbett (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik heb een motie van orde. Dit valt niet onder artikel 110a. Dit is een tweede lezing.
De Voorzitter.
De procedure viel onder lid 4, mijnheer Corbett. De diensten kunnen u uitleg geven over het artikel dat u ons enige maanden geleden gelukkig verschaft heeft.


Verslag (A5-0344/2002) van de heer Medina Ortega, namens de Commissie juridische zaken en interne markt, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad, betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de reclame en sponsoring voor tabaksproducten (COM(2001) 283 - C5-0274/2001 - 2001/0119(COD)) 
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Verslag (A5-0357/2002) van mevrouw McNally, namens de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie, over het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: Programma "Intelligente energie voor Europa" (2003-2006) (2003-2006) (COM(2002)162 - C5-0179/2002 - 2002/0082(COD)) 
Vóór de stemming over amendement 32:

McNally (PSE)
 rapporteur. (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag de volgende woorden toevoegen: 'het financiële referentiebedrag moet in overeenstemming zijn met de plafonds van rubriek 3 van de financiële vooruitzichten?.

McNally (PSE)
 - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag onder de tabel een vijfde voetnoot toevoegen, die luidt: 'het financiële referentiebedrag moet in overeenstemming zijn met de plafonds van rubriek 3 van de financiële vooruitzichten?.

Costa, Paolo (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik wilde u erop wijzen dat de Italiaanse tekst gecorrigeerd moet worden. U weet dat over deze resolutie in het Engels is onderhandeld. Onder punt 5 staat 'notably a directive? (met name een richtlijn) en dit is in het Italiaans vertaald met 'ad esempio una direttiva? (bijvoorbeeld een richtlijn), hetgeen mijns inziens gecorrigeerd moet worden.

De Voorzitter.
Wij zullen de vertalingen na de stemming laten corrigeren.
(Het Parlement verwerpt de ontwerpresolutie)

Gezamenlijke ontwerpresolutie 1

MacCormick (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, om dit te verduidelijken stel ik voor om na 'de lidstaten? de woorden 'en hun constitutionele regio's? op te nemen. Dit is iets waarover men zich in vele delen van Europa, met inbegrip van Schotland, grote zorgen maakt.

Stevenson (PPE-DE)
 - (EN) Mijnheer de Voorzitter, om dit te verduidelijken, stel ik het Parlement voor om aan dit amendement de woorden 'indien wettelijk mogelijk? toe te voegen. Het volledige amendement zou dan luiden: 'Is van mening dat de 6- of 12-mijlszones in de kustgebieden als onderdeel van het gemeenschappelijk visserijbeleid moeten worden gehandhaafd en ingesteld, indien wettelijk mogelijk, voor een onbeperkte periode?.

Stevenson (PPE-DE)
 - (EN) Mijnheer de Voorzitter, kunnen wij ook in overeenstemming met het zojuist ingediende mondeling amendement de intrekking van dit amendement ongedaan maken en voor de duidelijkheid de woorden 'indien wettelijk mogelijk? toevoegen? Daarmee komt het overeen met ons besluit over het vorige amendement.

Martin, David (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mediaconcentratie is een belangrijk vraagstuk, niet alleen op Europees en nationaal niveau, maar ook op het niveau daaronder. In Schotland zit men met een groot probleem. Er zijn in Midden-Schotland twee kwaliteitskranten, The Herald en The Scotsman. The Herald is kortgeleden door de Schotse Mediagroep te koop aangeboden. Er gaan geruchten dat de huidige eigenaars van The Scotsman, de Barclay Brothers, proberen The Herald in handen te krijgen. Dit zou ertoe leiden dat er in Midden-Schotland een monopolie ontstaat op het gebied van de serieuze berichtgeving door de media. Bij ons onderzoek naar de mediaconcentratie moeten wij dan ook kijken naar de gevolgen daarvan op alle niveaus. Ik hoop dat de autoriteiten in het Verenigd Koninkrijk naar het advies van dit Parlement zullen luisteren en ervoor zullen zorgen dat de Barclay Brothers geen toestemming krijgen The Scotsman over te nemen.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
De situatie in met name de elektronische media wordt steeds slechter. Eenzijdige informatie, uitsluiting en verdraaiing van de overheersende klasse niet welgevallige meningen en berichten, presentatie van cultureel minderwaardige producten en schending van de rechten van de werknemers: dat is schering en inslag in de meeste media.
De belangrijkste oorzaak is dat de informatie in de handen van een klein aantal grooteigenaren is geconcentreerd, die tegelijkertijd machtige ondernemers zijn. Hun doel is controle over de informatie te verkrijgen en aldus een bepaalde ideologie en levenswijze en bepaalde consumptiegewoonten op te leggen. Hierbij moet tevens gewag worden gemaakt van de agressieve penetratie van het kapitaal in sectoren die ooit tot de overheid behoorden, met de zegen wel te verstaan van de overheid zelf.
Daarom kan men hoogstens proberen de situatie wat te verbeteren met een aantal maatregelen, zoals:
het onverenigbaar maken van de hoedanigheid van eigenaar (ook met slechts een aandeel) van media en de hoedanigheid van aandeelhouder in een onderneming die openbare werken of overheidsopdrachten uitvoert; het invoeren van nominatieve aandelen van bovengenoemde ondernemingsactiviteiten; eisen dat niemand meer dan één medium van hetzelfde soort mag bezitten en het debat heropenen over een openbare omroep die onder constante en efficiënte controle van het volk staat.
De onderhavige resolutie maakt duidelijk dat men de kop in het zand steekt voor deze gevaarlijke situatie. Hierin staan alleen algemene uitspraken over pluraliteit en vrijheid van meningsuiting en onbegrijpelijke (waarschijnlijk omdat het compromissen zijn) voorstellen voor de vraag of en de manier waarop de EU moet reglementeren. Daarom hebben de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen gestemd.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
De auteurs van de resoluties gaan uit van de constatering dat de concentratie in de media een hoge vlucht heeft genomen. Iedereen zoekt de steen der wijzen waarmee we de pluriformiteit zouden kunnen behouden en klopt aan bij de Europese Commissie.
Volgens sommigen zouden we een "breed opgezet overlegproces met beroepsorganisaties" op gang moeten brengen. Anderen zijn van mening dat we ons zouden moeten "buigen over de politieke, economische en juridische gevolgen van een Europees regelgevingskader of andere mogelijke vormen van regelgeving om de vrijheid van meningsuiting en de pluriformiteit van de media veilig te stellen". Weer anderen menen dat we "een richtlijn zouden moeten opstellen om de grenzen van het eigendom van de media vast te stellen" of "grenzen zouden moeten voorstellen aan het gepaste gebruik van reclamemiddelen teneinde de vrije concurrentie te kunnen waarborgen". Dit zijn allemaal bespottelijke voorstellen waarmee slechts een doel wordt beoogd, namelijk ons doen geloven dat het Europees Parlement democratie hoog in het vaandel heeft staan.
De meeste kranten en bepaalde televisiezenders behoren tot persconglomeraten die zelf weer behoren tot trusts die eigendom zijn van ondernemingen die opereren op een heel ander gebied, zoals we zien bij Vivendi, Lagardère en Bouygues en tientallen anderen die een bepalende economische en sociale rol vervullen, machtiger zijn dan de staat en veel meer invloed uitoefenen dan de kiezers.
Het enige wat de regeringen en de Europese autoriteiten ten aanzien van deze bonzen doen, is naar hun pijpen dansen, toezien op hun winsten uit speculaties op de beurs en de vertrouwelijkheid van de raden van bestuur ongemoeid laten.

Figueiredo (GUE/NGL)
De beste wijze om de strijd aan te binden tegen de concentratie binnen het mediawezen bestaat in het niet creëren van een interne Europese markt. De toenemende concentratie en de overheersende positie van grote economische groepen in deze sector is één van de gevolgen van het feit dat de overheid, door de media te liberaliseren en te privatiseren, alle verantwoordelijkheid voor die media uit handen heeft gegeven. De huidige toestand in Portugal is daarvan een voorbeeld.
Ik betreur het dat er in de resolutie geen specifieke melding wordt gemaakt van het belang van openbare diensten en de noodzaak om met openbare middelen gefinancierde televisiekanalen in stand te houden. De fractie waartoe ik behoor had een voorstel in die richting gedaan.
De beste manier om democratie en pluralisme te verzekeren bestaat in een sterke, moderne en gediversifieerde openbare sector. De media moeten dus openbaar eigendom zijn, voorzien van instrumenten en mechanismen voor doeltreffende democratische controle. Het gaat hier immers om een strategische sector die ook voor het garanderen van de nationale soevereiniteit van enorm belang is.

MacCormick (Verts/ALE)
 - (EN) Ik heb een mondeling amendement op deze resolutie voorgesteld. Daarmee wilde ik de aandacht vestigen op het feit dat de burgers in landen als Schotland en andere zogenoemde 'constitutionele regio's? moeten worden beschermd tegen eigendomsconcentraties bij de media. Die vormen immers een bedreiging voor een eerlijk en pluriform maatschappelijk debat. Op dit moment bestaat in Schotland een reëel gevaar dat de eigenaars van het dagblad The Scotsman hun voornaamste rivaal, The Herald, zullen kopen. In andere vergelijkbare regio's heeft men soortgelijke problemen, zoals in Catalonië, Baskenland en Wales. De Britse conservatieven hebben, samen met hun bondgenoten van de EVP, de rijen gesloten en mijn mondelinge amendement tegengehouden. Met dat amendement zou dit aspect van de persvrijheid veel aandacht hebben gekregen. De Britse conservatieven dragen hiervoor de volle verantwoordelijkheid. Ook zonder het mondelinge amendement wordt met deze resolutie echter een heel duidelijk verband gelegd tussen vrije media en werkelijke democratie. Daarom heb ik ervoor gestemd.

Fatuzzo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als lid van de Gemengde Parlementaire Commissie Europese Unie - Bulgarije kan ik mijn voldoening tot uiting brengen over de aanneming van het verslag-Brok.
Ik wil met name wijzen op het belang van de paragrafen 121 en 122 waarin nota wordt genomen van de intentie van de Commissie om een voorstel in te dienen voor de verhoging van de bijdragen en de financiële hulp voor pretoetreding van de landen die na 2004 nog kandidaten zullen zijn, te weten Bulgarije en Roemenië.
Ik hoop dat er een flink bedrag zal worden uitgetrokken voor deze steun, dat met andere woorden deze middelen niet in slechts bescheiden mate zullen worden verhoogd. Beide landen, Bulgarije en Roemenië, hebben namelijk nog niet dezelfde economische welvaart bereikt als de andere, reeds toegelaten landen. Juist daarom hebben zij extra behoefte aan steun, want hun economieën, die tijdens de jaren van de Sovjetoverheersing zwaar te lijden hebben gehad, moeten de kans krijgen zich te herstellen.

Raschhofer (NI).
Mijnheer de Voorzitter, hoewel amendement 6 inhoudelijk een verbetering is ten opzichte van het oorspronkelijke Bene?-compromis, wordt daarin niet gesproken over de noodzaak van optreden in verband met de amnestiewet, voordat de Tsjechische Republiek toetreedt. Een dergelijke wet hoort niet thuis in een Europese gemeenschap van waarden en normen die zich inzet voor de bescherming van de grondrechten. Wij hebben dit amendement dan ook verworpen.
Een nieuw herenigd Europa mag een collectieve, gedwongen uitzetting niet legitimeren. In die zin kunnen wij overweging O in het verslag als een belangrijk signaal op dat gebied ten volle ondersteunen. Hoewel wij in principe positief ten opzichte van de paragrafen 46 en 47 staan, ontbreken in het verslag concrete eisen in verband met de zorgwekkende veiligheidsgebreken van de kerncentrale van Temelin en een eventuele nulvariant. Wij steunen alle amendementen en paragrafen die zich sterk maken voor het buiten bedrijf stellen van niet-moderniseerbare kerncentrales en voor een zo hoog mogelijk niveau van atomaire veiligheid. In het verslag ontbreken ook bindende voorstellen over onderwerpen als Bene? en Temelin, maar daar staat tegenover dat er op veel plaatsen duidelijk stelling wordt genomen tegen fraude, corruptie en discriminatie. Wij staan in beginsel positief tegenover expliciete voorwaarden om de problemen op dit gebied vóór de toetreding op te lossen.
Wat Turkije betreft, heeft onze fractie zich achter de aanbeveling in amendement 7 geschaard over het creëren van een speciaal partnerschap tussen de EU en Turkije. Wij zijn van mening dat de integratie van Turkije in de EU niet in het belang van heel Europa kan zijn. Aan de andere kant dient een tactiek om Turkije aan het lijntje te houden door een mogelijke startdatum voor de toetredingsonderhandelingen in het vooruitzicht te stellen, nadrukkelijk afgewezen te worden.
Tot slot zou ik willen opmerken dat wij ons uitspreken voor een gemeenschappelijk vredesproject voor Europa en voor de historische noodzaak van de aanstaande uitbreiding. Omdat de kwaliteit van het uitbreidingsproces nu en in de toekomst van wezenlijk belang zal zijn, heeft onze fractie zich bij de eindstemming onthouden.

Alavanos (GUE/NGL)
Ik heb voor het verslag-Brok over de uitbreiding gestemd omdat volgens mij de voltallige vergadering van het Europees Parlement positief moet reageren op het verzoek van de tien landen om toe te treden tot de EU. Wel hebben ik enkele serieuze bezwaren tegen bepaalde aspecten van de resolutie. Mijns inziens moet het Europees Parlement verder gaan dan de huidige begrotingslimieten en aandringen op een wezenlijke verhoging van de communautaire begroting. Gegarandeerd moet namelijk worden dat de cohesielanden structurele steun kunnen blijven ontvangen en de nieuwe lidstaten financieel niet als tweederangs lidstaten worden bejegend. Ik ben verder ook van mening dat grote delen van de samenleving in de Europese landen ondersteund moeten worden en deze steunverlening een hoofdprioriteit moet zijn. Zij hebben namelijk zwaar te lijden onder het neoliberale beleid, de uitverkoop van het overheidsbezit en de herstructurering van de socialezekerheidsstelsels.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
De Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland hadden, zoals ik gisteren al zei, geen enkele andere mogelijkheid dan tegen het verslag-Brok te stemmen. Ons besluit wordt nog versterkt door het feit dat tijdens de stemming van vandaag met grote meerderheid een aantal, door ons ingediende amendementen is verworpen. Het gaat hierbij om:
1. de amendementen inzake Cyprus. Daarin was sprake van een toevoeging waarin stond dat de politieke oplossing 'moet voorzien in de totstandkoming van een uit twee gebieden en twee gemeenschappen bestaande federale staat met één soevereiniteit, één internationale persoonlijkheid en één nationaliteit?, van een uitdrukkelijk verzoek om de vluchtelingen in staat te stellen naar hun huizen terug te keren en van de vervanging van de uitdrukking 'Noord-Cyprische leiding? door de uitdrukking 'Turks-Cyprische leiding. Verder heeft het Europees Parlement een amendement aangenomen waarin beide partijen worden opgeroepen voor Kopenhagen een kaderakkoord te ondertekenen, waarmee echter het Cyprisch volk aan ondraaglijke druk wordt blootgesteld. Het is duidelijk dat het Europees Parlement na de indiening van het plan-Annan openlijk het kader van de VN-resolutie naast zich neer legt en zelfs de vluchtelingen het recht op terugkeer ontneemt.
2. de amendementen waarin werd aangedrongen op opheffing van de verboden voor de communistische partijen, verboden die in veel kandidaat-landen van kracht zijn, en op de erkenning van volledige politieke rechten aan de Russische minderheid in Letland. Deze uitslag toont eens te meer aan hoe hypocriet de pompeuze verklaringen van het Europees Parlement en meer in het algemeen de EU zijn, wanneer het gaat om de eerbiediging en de bescherming van de mensenrechten, en hoe volksonvriendelijk en ondemocratisch de uitbreiding is.

Berthu (NI)
 - (FR) Sinds de Raad van Helsinki veinst de Europese Unie Turkije te beschouwen als een "normale" kandidaat, van dezelfde soort als de andere, en sluit zij de ogen voor de fundamentele problemen die deze kandidatuur opwerpt. In het verslag-Brok worden hier nog een aantal dubbelzinnigheden aan toegevoegd, aangezien na de verwerping van een amendement waarin de status van Turkije als volwaardige kandidaat zou zijn bevestigd, de Europese Raad toch wordt verzocht "het toetredingsproces te doen vorderen",
Wij zijn van mening dat het volstrekt voorbarig zou zijn op de Raad van Kopenhagen een datum vast te stellen voor de opening van de toetredingsonderhandelingen met Turkije. Wij zijn van mening dat het al even voorbarig zou zijn om nu al een datum vast te stellen voor een toekomstige vergadering waarop de startdatum voor de onderhandelingen zal worden vastgesteld. We moeten niet in de val trappen van de vooraf vastgestelde tijdschema's waarin de eurocraten zo bedreven zijn door te profiteren van de zwakte van de lidstaten.
De Raad van Helsinki heeft in 1999 een ernstige fout begaan door Turkije te erkennen als "Europese" staat die zou kunnen toetreden tot de Unie. In werkelijkheid voldoet Turkije niet aan de voorschriften voor toetreding in artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Daarentegen zou Turkije volledig op zijn plaats zijn in het kader van een groot, vernieuwd Euromediterraan partnerschap.

Cederschiöld (PPE-DE)
De Europese Unie is gebaseerd op vier vrijheden. Het Zweedse referendum over de toetreding werd gewonnen door de voorstanders vanwege het optimisme dat de burgers hadden ten aanzien van de vier vrijheden. Na de uitbreiding is het voor de burgers in de nieuwe lidstaten een tijd lang verboden om werk te zoeken in de verschillende lidstaten.
Door de huidige lidstaten te laten bepalen wie er mag beschikken over deze vrijheid heeft men een van de meest fundamentele rechten van de Unie aan de lidstaten gedelegeerd. De ruimhartigheid zal variëren. Het nationaliseren van de huidige fundamentele rechten van de Unie is in strijd met de geest van het Verdrag van Rome en zou niet plaats moeten vinden. Niemand wil een interne grensbescherming in de Unie. Afwijkende constructies zoals deze dreigen de fundamentele vrijheden af te zwakken.

Ducarme (ELDR)
 - (FR) De aanneming van de resolutie van het Europees Parlement over het verslag van de Europese Commissie betreffende de uitbreiding - voortgangsverslag - is een krachtig en positief signaal voor Europa en geeft op actieve wijze gevolg aan de conclusies van de Europese Raad van Laken van december 2001.
Deze resolutie geeft een evenwichtige visie op de gevolgen van de uitbreiding voor de landbouw en het midden- en kleinbedrijf.
Tijdens de stemming konden tevens de amendementen verworpen worden waarin Turkije werd uitgesloten van de normale toetredingsprocedure. We kunnen verheugd zijn over de stemresultaten aangezien de kansen van Turkije om toe te treden tot de Europese Unie zijn behouden.

Eriksson, Frahm, Herman Schmid en Sjöstedt (GUE/NGL)
Het verslag-Brok bevat een groot aantal aanwijzingen voor de aanstaande lidstaten. Men moet zich evenwel afvragen of de EU zich daar echt mee moet bemoeien. Het verslag steunt ook de plannen van de NAVO om nieuwe landen op te nemen, en dat is een streven waarmee wij het volstrekt oneens zijn.
Het verslag bevat een aantal zeer positieve zaken. Allereerst geeft het duidelijk blijk van steun voor het hele project, en benadrukt het dat ook Turkije serieus moet worden genomen als kandidaat-lidstaat. Dit land moet natuurlijk voldoen aan de eisen inzake mensenrechten en democratie voordat er sprake kan zijn van echte toelatingsonderhandelingen, maar wij zijn tegenstanders van de reactionaire lijn die van de EU een blanke, christelijke - we zijn bijna geneigd te zeggen: arische - club wil maken.
Kortom, al is het verslag op een aantal punten federalistisch van aard, toch moeten wij de uiteindelijke aanneming ervan steunen.

Figueiredo (GUE/NGL)
Dit verslag volgt dezelfde lijn als voorgaande verslagen, terwijl we hier toch met een nieuwe situatie te maken hebben, aangezien de voorwaarden die de buitengewone Raad van Brussel op 25 oktober aan de kandidaat-landen uit hoofde van het Frans-Duitse akkoord heeft opgelegd discriminerend en dus onaanvaardbaar zijn. De in Agenda 2000 vastgelegde financiële middelen hadden betrekking op zes kandidaat-landen, en niet op tien. Toch worden er geen extra middelen vrijgemaakt. Daar komt bij dat de Raad de 25 miljard euro die het Commissievoorstel voor het structuurbeleid wilde bestemmen heeft teruggebracht tot 23 miljard, en dat terwijl de voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid beschikbare middelen nu over 25 landen verdeeld moet worden in plaats van over 15. Verder is er niets gedaan aan de bestaande, onrechtvaardige verdeling van die fondsen: voor het eerste jaar is slechts 25 procent van de rechtstreeks steun beschikbaar. Kleine landbouwbedrijven worden daarvan uitgesloten, en dat wijzen wij af.
De voorstellen van de Raad komen niet aan de gewekte verwachtingen tegemoet. Er bestaat daarom een gerede kans dat deze voorstellen de burgers tegen de plannen van de Europese Unie in het harnas zullen jagen. En dat terwijl er volgend jaar al referenda zullen worden gehouden in de kandidaat-landen. Dan zullen we zien wat de volkeren werkelijk willen.
We zullen ons blijven inzetten voor een daadwerkelijke economische en sociale cohesie. De omstandigheden waaronder de toetreding nu gestalte krijgt kunnen die cohesie niet garanderen. Daarom zijn we tegen al deze discriminerende voorstellen. We maken ons dus sterk voor de rechten en belangen van Portugal, die naar alle waarschijnlijkheid ernstig geschaad zullen worden als we deze voorstellen niet herzien.

Grossetête (PPE-DE)
In dit verslag komt naar voren hoe hard de democratische Cypriotische autoriteiten hebben gewerkt om het communautair acquis in dit land over te nemen en aldus hun verplichtingen na te komen.
Een politieke en vreedzame regeling blijft echter een prioriteit, ook al wordt de hereniging van het eiland niet gezien als een voorwaarde voor toetreding tot de Europese Unie, waar ik verheugd over ben.
Turkije dient dan ook de pogingen te steunen om zo snel mogelijk te komen tot een alomvattende regeling, overeenkomstig de resoluties van de VN-Veiligheidsraad. De Europese Unie dient al haar invloed op dit gebied aan te wenden.
Wat de mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie betreft dienen we met name in herinnering te roepen dat de echte vraag over de grenzen van Europa nog open blijft.
De Europese Unie zou dan ook ruimte moeten creëren voor een bevoorrechte relatie met onze naaste buren, namelijk Turkije, Rusland en de Maghreb-landen.

Krivine en Vachetta (GUE/NGL)
. (FR) Achter de overwegingen gaan volstrekt rampzalige gevolgen schuil. Alle betrokken landen zullen te maken krijgen met een toename van de sociale en regionale verschillen en een massale groei van de armoede en de werkloosheid. Alleen op dit laatste punt wordt gewezen. Deze gevolgen en hun oorzaken zijn volledig verdoezeld, aangezien men de indruk wil geven dat de enige problemen die men is tegengekomen veroorzaakt zijn door het oude bewind of door de slechte toepassing van liberale oplossingen. Maar het gaat allereerst om de aard zelf van het beleid dat door de EU is opgelegd. Wij verwerpen eveneens het besluit tot uitbreiding van de NAVO. De uitbreiding van de EU wordt aldus gepresenteerd als een hypocriete "institutionele vooruitgang" zonder sociale rechten, zonder ontwikkeling van openbare, gemeenschappelijke goederen en zonder echte democratische keuzes. Dit besluit betreft echter de gehele Europese Unie. De verklaringen over het "historische" karakter van de gewijzigde samenstelling van het continent stroken geenszins met de begroting en de democratische procedures waarmee op continentaal niveau de levensstandaard en de rechten daadwerkelijk zouden kunnen worden verbeterd.
Wij zijn van mening dat de bevolking van de Oost-Europese landen zelf zou moeten bepalen of de verslechtering van hun situatie beter zou kunnen worden bestreden door buiten de Unie te blijven of door toe te treden.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Meijer (GUE/NGL)
. Toen 13 jaar geleden het IJzeren Gordijn verdween dacht iedereen in het Westen dat de grote veranderingen in het Oosten vooral zouden bestaan uit meer vrijheid van meningsuiting en meer vrijheid voor de kiezers om politici van hun eigen keuze aan te wijzen. Die veranderingen zijn inmiddels overschaduwd door andere. We zien nu een groeiend verschil tussen rijk en arm, instorting van een groot deel van de werkgelegenheid, verschraling van de publieke dienstverlening, onbeheersbaar veel auto's, groeiprojecten die botsen met de bescherming van het milieu en toenemende afhankelijkheid van dure importen en buitenlandse ondernemingen. De mensen in die landen hebben opofferingen, verschraling en chaos aanvaard in de hoop dat zij zouden worden beloond met het binnenstromen van veel geld uit de EU vanaf het moment van hun toetreding. Daarom komt naar hun mening 2004 te laat en zijn de subsidies voor landbouw en regionale ontwikkeling veel te laag. Politici in het westen van Europa die die nieuwkomers nu nog afwijzen of op hun toetreding willen bezuinigen, wekken de indruk dat zij alleen geïnteresseerd zijn in voordelen voor hun eigen land en de daar gevestigde ondernemingen. Als Oost-Europeaan zou ik aansluiting bij de EU misschien afwijzen, maar als West-Europeaan voel ik me verplicht tot solidariteit met die volkeren als zij zelf willen toetreden.

Queiró (UEN)
Ik heb voor het verslag-Brok gestemd. Ik heb echter tegen paragraaf 31 gestemd, en wel om de volgende twee redenen.
1. Portugal heeft niet deelgenomen aan de Tweede Wereldoorlog. Het ondertekenen van een in bovenvermelde paragraaf opgenomen gemeenschappelijke 'Europese Verklaring? door mijn land heeft dus geen zin. We kunnen geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor gruwelijkheden of misdaden tegen de mensheid die we - gelukkig - niet hebben begaan (of mede mogelijk hebben gemaakt).
2. Er wordt nergens melding gemaakt van de gruwelen en misdaden zoals die door de het Sovjet-communisme - of, na de Tweede Wereldoorlog, door vele kandidaat-landen - zijn begaan, datzelfde communisme dus waarvan deze landen met de huidige uitbreiding definitief verlost worden. De Geschiedenis mag niet met twee maten meten als het gaat om feiten die we op ethische gronden op precies dezelfde wijze moeten afwijzen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ook al ben ik het met een aantal details niet eens, heb ik toch voor het verslag-Brok gestemd, en volg daarmee de lijn van de CDS/PP die de uitbreiding van de Europese Unie altijd gesteund heeft. We hebben er overigens al meerdere malen op gewezen dat bij de keuze tussen uitbreiding en 'uitdieping? van de EU altijd voorrang moet worden gegeven aan uitbreiding. Wij geloven daarom dat vooral in Maastricht een historische vergissing is begaan. Ofschoon de Berlijnse Muur al een aantal jaren eerder gevallen was, ontbrak het de Europese leiders aan politieke visie. Ze zagen niet in dat uitbreiding voorrang moest krijgen boven de EMU of de Politieke Unie. Veel problemen waarmee we nu in het kader van de uitbreiding te maken krijgen zijn het gevolg van deze gebrekkige timing. Ik betreur het in dit verband dan ook dat het verslag-Brok geen bevestiging inhoudt van een essentiële belofte ten aanzien van de nieuwe lidstaten. De laatste wijziging van de Verdragen is het product van de Raad van Nice. Er zal nu geen enkele wijziging van de Verdragen meer plaatsvinden voordat alle nieuwe lidstaten in een voor zulke doeleinden doel bijeengekomen Raad volwaardig kunnen participeren, met voldoende bedenktijd om tot een afgewogen oordeel te kunnen komen.

Souchet (NI)
 - (FR) Ik heb vóór het gewijzigde verslag-Brok gestemd, ondanks de dubbelzinnigheden hierin over de kwestie Turkije. Het historische belang van de hereniging van het Europese continent wordt namelijk duidelijk ter sprake gebracht, ook al heeft deze onder de naam uitbreiding te laat en onder zeer onvolledige voorwaarden plaatsgevonden.
Wat Turkije betreft wil de heer Brok dat de Europese Unie een grotere coherentie laat zien. Het is namelijk de hoogste tijd te erkennen dat de betreurenswaardige beslissing op de Europese top in Helsinki, waarbij Turkije dezelfde status van kandidaat-lidstaat heeft gekregen als bijvoorbeeld Polen of Hongarije, geen enkele geografische, historische, culturele of juridische grondslag heeft.
Op de top van Kopenhagen kunnen wij ons ontdoen van een dubbelzinnigheid die, indien deze niet wordt opgeheven, de betrekkingen tussen de lidstaten en Turkije langdurig en diepgaand zal verstoren.
In plaats van direct dan wel indirect een datum vast te stellen voor toetredingsonderhandelingen die geen zin hebben, zouden we onze betrekkingen met Turkije duidelijk in het kader van een Europees-mediterraan partnerschap moeten plaatsen. Dit partnerschap zouden wij een daadwerkelijke politieke inhoud kunnen geven, in plaats van het te beperken tot een eenvoudig platform ter bevordering van de vrijhandel.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In de toelichting doet de rapporteur het voorkomen alsof een verlenging van de regeling voor de octroi de mer onmisbaar is voor de vier Franse ultraperifere regio's, die onder een bijzonder zware werkloosheid gebukt gaan. Aangezien de octroi de mer echter al anderhalve eeuw bestaat, moeten we wel aannemen dat hij werknemers geen bescherming biedt tegen werkloosheid.
In werkelijkheid hebben we hier te maken met een extra heffing op consumptie, hetgeen ten laste komt van de allerarmsten.
Verder wordt niet vermeld dat de ontvangsten uit de octroi de mer dienen om diverse sociale hulpfondsen te financieren. Het is aan de overheid om voldoende sociale bescherming te bieden. In plaats van de armsten te dwingen via de belastingen fondsen te spijzen die hen juist zouden moeten ondersteunen, en de werkgevers in deze regio's met aanzienlijke bedragen te subsidiëren, onder meer voor de bouw van plezierjachten voor de rijken, zou de overheid dit geld moeten gebruiken om nuttige banen te scheppen in de openbare sector.
Wij hebben tegen dit verslag gestemd.

Marques (PPE-DE)
Ik wil mevrouw Sudre graag gelukwensen met het verslag dat ze ons voorlegt. Het gaat over de voortzetting van het systeem van vrijstelling van havenrechten, volgens hetwelk de in de Franse overzeese gebiedsdelen vervaardigde producten geheel of gedeeltelijk van dit type belasting vrijgesteld kunnen worden.
Zoals ik steeds heb volgehouden - in interventies in dit Parlement, maar ook in stemverklaringen - kan en mag het nut van het behoud van instrumenten voor steun aan de ultraperifere regio's ex artikel 299, lid 2 van het EG-Verdrag niet in twijfel worden getrokken.
Ik geef dan ook mijn onvoorwaardelijke steun aan dit voorstel om de geldigheidsduur van de thans besproken maatregel tot 31 december 2003 te verlengen. Deze verlenging wordt gerechtvaardigd door het feit dat de handicaps waarmee deze regio's te maken hebben gewoon voortbestaan. Er moeten dus maatregelen worden genomen om te compenseren voor de gevolgen van die handicaps.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Dit verslag is bedoeld om corruptie te helpen bestrijden, maar legt vooral uw onmacht op dit gebied bloot. Wat valt er ook anders te verwachten? U heeft het industriële, het handels- en het bankgeheim tot hoogste wet verheven zodat duizend-en-een gevallen van verduistering, corruptie, oplichterij en andere onfrisse praktijken met de mantel der liefde kunnen worden bedekt, de winst kan worden gemaximaliseerd, ja, zelfs de verspilling waarmee uw economisch stelsel de gemeenschap bezwaart schielijk aan het oog kan worden onttrokken.
Het handelsgeheim willen verzoenen met de strijd tegen corruptie is de kwadratuur van de cirkel.
Trouwens, hoe kunt u corruptie bestrijden in een economie die alles tot koopwaar herleidt, waarin alles te koop is, van spierkracht tot hersenen tot geweten?
Door ons van stemming over dit verslag te onthouden willen wij onderstrepen hoe hol het is.

Coelho (PPE-DE)
Diverse factoren dragen bij tot corruptie als grensoverschrijdend probleem. Er moeten snel een geïntegreerde, flexibele gemeenschappelijke strategie worden ontwikkeld, voor meer transparantie, minder bureaucratie, eenvoudiger regels, doeltreffende controlemechanismen. Er moet worden verhinderd dat er geschikte omstandigheden ontstaan voor de verspreiding van corruptie. Er moeten meer mogelijkheden komen voor opsporing en bestraffing. Corruptiebestrijding is belangrijk in de openbare sector (gevaar voor het functioneren van het democratisch systeem en het vertrouwen van de burgers in de integriteit van de democratische rechtstaat), maar ook in particuliere sector (verstoring concurrentie en obstakel voor gezonde economische ontwikkeling).
Ik vind het daarom jammer dat dit voorstel voor een kaderbesluit uitsluitend regels beoogt te scheppen voor de particuliere sector, en dus niet voor de openbare sector. Dat is vooral jammer als je bedenkt dat de nationale wetgevingen nog niet geharmoniseerd zijn (vier lidstaten hebben de EU-Conventie over corruptie in de openbare sector nog niet geratificeerd). Dat kan leiden tot rechtsonzekerheid.
Als we voor de corruptie in de particuliere sector (het onderwerp van dit kaderbesluit) een andere aanpak volgen en andere regels scheppen dan voor de corruptie in de openbare sector (onderwerp van de EU-conventie van 1997) kan dat ertoe leiden dat er moeilijkheden ontstaan bij de toepassing van het kaderbesluit aangaande het Europese aanhoudingsbevel.
Ik dring er bij de Commissie daarom op aan dat ze een voorstel doet waarin beide categorieën delicten aan de orde komen.

Kirkhope (PPE-DE)
Over dit verslag is gestemd volgens de procedure van artikel 110a van het Reglement. Dit betekent dat het Parlement er niet over kon discussiëren en dat er geen amendementen konden worden ingediend. De Britse delegatie in de christen-democratische fractie heeft in het verleden altijd getracht op verslagen die zij niet kon steunen amendementen in te dienen. Het nieuwe artikel laat ons echter geen andere keus dan tegen bepaalde verslagen te stemmen.
Hoewel de conservatieve leden van dit Parlement zeker voor corruptiebestrijding zijn, menen wij toch dat wetgeving inzake deze kwestie niet op Europees niveau, maar op dat van de lidstaten moet worden geregeld. Wij willen best met de autoriteiten in de andere lidstaten samenwerken, maar wij voelen niets voor geharmoniseerde maximumstraffen.

Queiró (UEN)
Onze stemgedrag over deze materie is bepaald door het - volgens ons goed onderbouwd - standpunt van de Commissie juridische zaken en interne markt. We moeten inderdaad wetgeving scheppen voor deze twee categorieën delicten (corruptie in de openbare, en corruptie in de particuliere sector), maar dit onderwerp dient dan wel eerst aan een diepgaander onderzoek te worden onderworpen. Op die wijze verhinderen we dat er vage en onduidelijk omschreven begrippen worden gebruikt. We moeten bovendien het subsidiariteitsbeginsel respecteren en vermijden dat de fundamentele vrijheden beknot worden of de mededinging verstoord geraakt. Tot slot moeten we ervoor zorgen dat voor de twee categorieën delicten dezelfde benadering gevolgd wordt.
Dat zijn, in het kort, de redenen waarom ik tegen gestemd heb.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik begrijp de bezorgdheid van de rapporteur en kan het op vrijwel alle punten met hem eens zijn. Ik heb echter gemeend tegen te moeten stemmen, omdat ik net als de commissie juridische zaken van mening ben dat deze tekst een schending van het subsidiariteitsbeginsel inhoudt. In het kader van de Conventie wordt nu een debat over deze materie gevoerd, en ik geloof dat de Europese instellingen, inzonderheid dit Parlement, op een moment dat de Conventie probeert vast te stellen hoe de bevoegdheden in de toekomst precies verdeeld moeten worden, het volste respect voor dit basisbeginsel dienen te tonen. Daarnaast geloof ik, net als de commissie juridische zaken, dat we wetgeving moeten opstellen voor deze twee categorieën delicten - corruptie in de openbare dan wel de particuliere sector - om zo een samenhangender en doeltreffender wetgevend kader te kunnen scheppen. De Europese Commissie werkt op dit moment aan een initiatief over dit onderwerp, en ze hoopt die mededeling spoedig aan ons voor te leggen. Ik geloof dat dit verslag wel degelijk een aantal goede ideeën bevat, die dan verder uitgewerkt kunnen worden. In de tekst wordt gewezen op het feit dat de Europese instanties die de lidstaten moeten aanzetten tot de bestrijding van corruptie in de openbare dan wel particuliere sfeer (Eurojust, Europol, Olaf en het Europees justitieel netwerk) hun optreden moeten coördineren. Samenwerking tussen deze instanties zou het optreden van de nationale politiekorpsen versterken en het transnationaal opsporingsonderzoek vergemakkelijken, door uitwisseling van informatie tussen de lidstaten.

Rutelli (ELDR)
Mijnheer de Voorzitter, namens mijn fractie wil ik uiting geven aan ons genoegen over het feit dat het Parlement vandaag op krachtige wijze uitdrukking heeft gegeven aan zijn eensgezindheid ten aanzien van een zo belangrijk thema als de strijd tegen corruptie. Het Parlement heeft de burgers, die bijna elk vertrouwen in de transparantie van de markt en talrijke instellingen hebben verloren, een duidelijk antwoord gegeven.
Het Europees referentiekader voor de strijd tegen corruptie is nog versplinterd. Dit is niet bindend en vereist een moedige stap vooruit. Het Deens initiatief met betrekking tot de corruptie in de particuliere sector is een eerste maatregel die de juiste kant uitgaat, maar men moet verder gaan, onder meer gezien de uitbreiding. Het Parlement heeft de lidstaten gevraagd het Europees verdrag en het verdrag van de Raad van Europa inzake corruptie in de overheidssector te ratificeren, zo zij dit nog niet hebben gedaan. Als dit niet gebeurt, moet volgens het Parlement de Raad een nieuw kaderbesluit indienen over corruptie in de overheidssector. Dit is het hoofdpunt van het verslag. Enkele landen lopen vooruit op de toepassing van het Europees arrestatiebevel, zoals het Verenigd Koninkrijk dat als eerste met de extradition bill het arrestatiebevel in het nationaal recht heeft omgezet.
(Stemverklaring ingekort overeenkomstig artikel 137, lid 1 van het Reglement)

Coelho (PPE-DE)
We hebben hier opnieuw te maken met een initiatief van een lidstaat dat niet voldoende ambitieus en gedurfd is en niet zal leiden tot een verandering van de rechtsregels op dit gebied. En dat moet nu juist hoognodig gebeuren. De door rapporteur Ribeiro Castro aangebrachte wijzigingen verbeteren het oorspronkelijk voorstel.
De efficiënte bestrijding van de grensoverschrijdende misdaad moet bijzondere aandacht krijgen: versterking van de samenwerking op dit gebied, inzet van verbindingsagenten in derde landen en internationale organisaties. Er wordt reeds samengewerkt met het oog op preventie, lokalisering en onderzoek naar misdaad, maar versterking van bepaalde aspecten van deze samenwerking tussen verbindingsagenten is essentieel voor een optimaal gebruik van de middelen van de lidstaten. Zij kunnen zo een groter deel van de wereld bestrijken.
De bestrijding van de internationale misdaad moet een gemeenschappelijke strijd zijn, gebaseerd op de grootst mogelijke samenwerking en op wederzijds vertrouwen tussen lidstaten. Essentieel dat er op communautair niveau bindende instrumenten zijn die algemeen aanvaarde regels vastleggen voor de bevoegdheden van verbindingsagenten en voor gegevensbescherming. Er moeten ook voorschriften zijn voor gerechtelijk toezicht op de uitwisseling van informatie. Het feit dat er een groot aantal verschillende regels bestaat leidt tot enorme moeilijkheden en verhindert een efficiënte samenwerking tussen de nationale verbindingsagenten en Europol. Het bemoeilijkt bovendien de justitiële samenwerking.
Vandaar dit voorstel voor een besluit, om zo de samenwerking op dit gebied te verbeteren en te actualiseren, en de lidstaten rechtens te binden (zulks in tegenstelling tot hetgeen gebeurd is met de Gemeenschappelijke Actie van 1996).

Figueiredo (GUE/NGL)
Het voorstel van de Europese Commissie heeft bij ons reeds verzet opgeroepen. We zullen ons daarom nog sterker verzetten tegen dit verslag van de heer Ribeiro e Castro, aangezien dit verslag de negatieve aspecten van het oorspronkelijke voorstel nog eens accentueert. We geven hier de volgende voorbeelden:
het idee dat er 'in de lidstaten verbindingselementen worden aangewezen?. Dat zou een heel gevaarlijke situatie opleveren, aangezien die 'verbindingselementen? niet onder het toezicht van de politieautoriteiten vallen;
met 'samenwerking? wordt niet alleen de uitwisseling van informatie over - voornamelijk - misdaad bedoeld. Onder samenwerking wordt ook begrepen de preventie van en het onderzoek naar wetsovertredingen. Dat is onaanvaardbaar.
Het is beslist noodzakelijk dat de politie binnen de Europese Unie beter samenwerkt om zo iets te kunnen ondernemen tegen de multinationals van de misdaad, maar die samenwerking moet wel gestalte krijgen binnen de bestaande justitiële en strafrechtelijke instellingen, en zonder de nationale soevereiniteit aan te tasten.
Het zou dus verstandiger zijn als de Europese instellingen eens goed keken naar het functioneren van het bestaande wirwar van politiële organisaties die na Maastricht en Schengen in het leven zijn geroepen. Op deze organisaties wordt geen enkele democratische controle uitgeoefend. Ze vertegenwoordigen dus een ernstige aanslag op de rechten en vrijheden van de burgers en de soevereiniteit van de lidstaten zelf.

Queiró (UEN)
We hebben kunnen vaststellen dat dit verslag in het algemeen goed onthaald is door leden van alle politieke fracties. Al de door de rapporteur voorgestelde wijzigingen zijn aanvaard, en dat geldt ook voor de wijzigingen die, ofschoon niet van zijn hand, toch zijn goedkeuring konden wegdragen. Er is slechts één nieuwe overweging voorgesteld, en wel door mevrouw Buitenweg. In die overweging wordt gepleit voor instrumenten die op communautair niveau bindend zijn, teneinde de regels in deze materie te harmoniseren. Dit amendement is aangenomen, zonder evenwel de steun van de rapporteur te hebben. Het verslag staat gunstig tegenover het weloverwogen Deense initiatief, dat het bestaande wettelijke kader respecteert. Wij geloven daarom dat we dit initiatief moeten steunen. Ik wil de rapporteur, mijn collega Ribeiro e Castro, bij deze gelukwensen.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb uiteraard voor mijn eigen verslag gestemd. Dit Deense initiatief is heel positief en komt op het juiste moment. Het is bovendien een heel evenwichtig initiatief dat de bevoegdheden van de lidstaten en de status quo binnen de institutionele ontwikkeling respecteert. De bedoeling is dat we nu een rechtens bindend instrument krijgen. Er worden samenwerkingswijzen voorgesteld teneinde het potentieel van de diverse verbindingsagenten die door autoriteiten van de lidstaten in derde landen zijn aangesteld zo goed mogelijk te benutten. Zij zullen daar allemaal van profiteren. Deze specifieke politiesamenwerking is vooral van belang als het gaat om informatie. Dit instrument zal dus vooral worden ingezet tegen de georganiseerde misdaad die immers een steeds sterker internationaal karakter krijgt. De amendementen die ik met steun van de vakcommissie heb aanbevolen zijn alle bedoeld om de samenwerkingsmechanismen efficiënter te maken. Alle verbindingsagenten kunnen hiervan gebruik maken. Daarnaast is geprobeerd een aantal lacunes op te vullen, en dan vooral op de volgende gebieden: het garanderen van de grondrechten als het gaat om de bescherming van persoonlijke gegevens; het nauwkeurig in de gaten houden van het systeem van verbindingsagenten, door jaarverslagen en beoordelingen; gelijke behandeling als die welke geldt voor Europol-agenten, en tot slot financiering.

Kirkhope (PPE-DE)
Over dit verslag is gestemd volgens de procedure van artikel 110a van het Reglement. Dit betekent dat het Parlement er niet over kon discussiëren en dat er geen amendementen konden worden ingediend. De Britse delegatie in de christen-democratische fractie heeft in het verleden altijd getracht op verslagen die zij niet kon steunen amendementen in te dienen. Het nieuwe artikel laat ons echter geen andere keus dan tegen bepaalde verslagen te stemmen.
Dit is een heel gevoelig beleidsterrein. De delegatie van de Britse conservatieven vindt het bijzonder belangrijk dat kinderen en hun rechten worden beschermd. De criteria die hiervoor in het Verenigd Koninkrijk gelden, zijn in het algemeen bijzonder hoog. Wij zijn derhalve van mening dat op het gebied van het verbeteren van de criteria en het beschermen van kinderen zeker beste praktijken moeten worden uitgewisseld. Wij menen echter dat er een gerede kans is dat de invoering van een verordening als deze het proces van algemene verbetering van de aanpak van dit probleem zal vertragen.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Een BTW-verlaging voor bepaalde goederen kan een voordeel voor de consument betekenen. Niettemin gaat achter de formulering "arbeidsintensieve diensten" een nauwelijks verholen subsidie aan de werkgevers uit bepaalde sectoren schuil, terwijl het in veel gevallen nog maar valt af te wachten of de consument er zelfs maar een klein voordeel bij heeft, wat men ons ook wil doen geloven.
Wij willen een afschaffing van de BTW zonder meer, omdat het een onrechtvaardige belasting op de consumptie betreft die zelfs weegt op lonen en pensioenen die te laag zijn om te worden belast. Het is een bijzonder onevenredige belasting, omdat het percentage gelijk is voor rijk en arm, hoewel de rijken maar een heel klein deel van hun inkomen aan consumptie besteden, terwijl de armen zo weinig inkomen hebben dat ze er nauwelijks hun consumptiebehoeften mee kunnen dekken.
Wij hebben ons van stemming over dit verslag onthouden.

Ducarme (ELDR)
Toen de Raad in 1999 een richtlijn aannam over verlaagde BTW-tarieven voor bepaalde arbeidsintensieve diensten was de afspraak dat het hier om een experiment ging dat op 31 december 2002 zou aflopen.
In het licht van de omstandigheden is de beslissing deze maatregel tot eind 2003 te verlengen positief, zoals de rapporteur ook vermeldt. Wat we namelijk moeten vermijden, is een juridisch vacuüm dat schadelijk zou zijn voor de betrokken bedrijven, in hoofdzaak zelfstandigen, heel kleine, kleine en middelgrote ondernemingen. 
De horeca moet, gezien de enorm hoge sociale en fiscale lasten die deze sector in het algemeen moet dragen, een voorkeurstarief kunnen hanteren voor de BTW. Aangezien het werk zeer arbeidsintensief is, hebben restaurants niet alleen moeite om hun investeringen te financieren, maar vooral ook om extra personeel in te huren.
De sector is terecht van mening dat een verlaging van de BTW zou leiden tot het aantrekken van een aanzienlijk aantal werknemers. Een lagere BTW zou heel wat horecabedrijven ook in staat stellen hun arbeidstijd beter te spreiden. Tot slot zou deze maatregel tot een rechtvaardiger belastingheffing leiden.

Piscarreta (PPE-DE)
Het communautair visserijbeleid is voor Portugal een zaak van het hoogste belang. De nu doorgevoerde hervorming heeft vertrekkende gevolgen voor mijn land en - binnen dat land - de Algarve.
Implementering van de hervorming zoals die er nu uitziet zou de Portugese vissers en de Portugese industrie ernstige schade toebrengen, zowel in economisch als sociaal opzicht. Desondanks geloof ik dat iedereen het erover eens is dat illegale visvangst strenger bestreden moet worden, aangezien het clandestien vissen een duurzaam en efficiënt beheer van de vispopulaties in de weg staat. Ik steun daarom het verslag-Busk en sta achter alle maatregelen ter bestrijding van illegale visvangst.
Ik ben het in dat verband eens met het idee om de Europese havens te sluiten voor schepen die onder een gelegenheidsvlag varen of zich schuldig maken aan illegale visvangst. Op die wijze verhinderen we dat deze producten op de Europese markten gebracht worden. We leggen onze vissers strenge vangstquota's op, en we kunnen dan niet werkeloos toekijken als we zien dat er illegaal gevist wordt.
Ik ben daarom voorstander van de nieuwe maatregelen voor toezicht op communautair niveau. De controle moet vooral geschieden via:
betere markering en identificatie van schepen,
naleving van de regels, waarbij het toezicht moet worden toevertrouwd aan regionale organisaties,
uniforme ontmoedigende sancties.
De Commissie moet voor dit doel voldoende middelen beschikbaar stellen.

Alyssandrakis (GUE/NGL)
De omverwerping van het socialisme in Midden- en Oost-Europa heeft catastrofale gevolgen gehad voor alle sociale verworvenheden van het socialistisch tijdperk, en met name het onderzoek. De financiering daarvan is tot een minimum teruggebracht, onderzoeksinstituten zijn gesloten, onderzoekers zijn uit het onderzoek gestapt, er zijn geen stimulansen voor jonge onderzoekers en, het ergst van alles, er is een emigratiegolf van de meest ervaren onderzoekers naar het Westen op gang gekomen. De voormalige socialistische landen hadden een hoog niveau van onderzoek bereikt maar moeten nu het hoofd boven water zien te houden met de weinige financiële middelen uit het buitenland en de EU.
In het onderhavig verslag wordt de deelneming van de kandidaat-landen aan het kaderprogramma van de EU voor onderzoek min of meer als een tovermiddel gepresenteerd. Tegelijkertijd wordt daarmee echter voorgesteld het onderzoek te onderwerpen aan de industrie en een gunstig ondernemingsklimaat te scheppen. Met andere woorden, men wil deze landen dwingen het EU-model over te nemen waarmee ook het onderzoek wordt onderworpen aan de marktwetten. Ofschoon niemand bezwaar kan hebben tegen internationale samenwerking op wetenschappelijk gebied onder voor iedereen gelijke voorwaarden, kunnen wij absoluut niet instemmen met de onderwerping van het onderzoek aan de grote economische belangen.
Daarom hebben de Europese afgevaardigden van de Communistische Partij van Griekenland tegen het verslag gestemd.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Uit het verslag komt naar voren hoezeer de toestand in de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) verslechterd is tijdens hun "pijnlijk aanpassingsproces". Hoewel het hier enkel gaat over onderzoek, gaat deze vaststelling evenzeer op voor de toestand in het algemeen. Onderzoek stort ineen, de financiering die er ooit voor heeft bestaan eveneens, de lonen voor onderzoekers zijn verwaarloosbaar, en het gevolg is een "hersenvlucht", zowel naar het buitenland als intern, naar activiteiten gericht op de eigen overleving. Dit zijn de verworvenheden van de "overgang naar de markteconomie" waarvoor de Europese autoriteiten zich zo op de borst kloppen.
Er wordt ons verteld dat de Europese programma's die zogenaamd voor deze landen bedoeld zijn deze achteruitgang een halt kunnen toeroepen. Maar de rapporteur geloofd hier zelf niet echt in, want hij ziet een stabilisatie alleen op lange termijn.
Ondertussen kunnen West-Europese bedrijven zakendoen. Zij profiteren van gekwalificeerde onderzoekers die nog slechter betaald worden dan in het Westen en die toch niet veel keus hebben. Dit op zich spreekt al boekdelen over de aard en het reële sociale gehalte van de "uitbreiding". De enige reden dat wij niet tegen dit verslag stemmen, is dat een aantal programma's en financieringen misschien een paar Oost-Europese onderzoekers een klein beetje vooruit zullen helpen, ook al zijn ze vooral bedoeld om West-Europese industriëlen te steunen.

Dehousse (PSE).
Ik kijk met lede ogen toe hoe de Europese instellingen - de Commissie, de Raad en helaas ook het Parlement - zich belachelijk maken door enerzijds te stemmen voor het aan banden leggen van tabaksreclame en anderzijds subsidies in stand houden voor de producenten. Zolang deze schizofrene toestand voortduurt, is het hypocriet om dit soort moraliserende resoluties te steunen. Ik doe er dan ook niet aan mee.

Konrad (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de principiële inspanningen om de bescherming van de gezondheid in de Europese Unie te verbeteren, verdienen onze steun.
De richtlijn inzake reclame voor tabaksproducten wijs ik op principiële gronden echter af. Ten eerste omdat er geen rechtsgrondslag voor is en ten tweede omdat tabak nog steeds een legaal genotmiddel is. Als we de logica van de Commissie volgen dan moeten we ons morgen over de rol van zoetigheid, snelle auto's en ook alcohol in de reclame buigen. Ten derde is een beleid dat aan de ene kant tabak subsidieert en aan de andere kant tegelijkertijd een reclameverbod oplegt niet logisch en onbegrijpelijk, en zo'n beleid kan dan ook niet serieus worden genomen. Het gaat naar mijn mening om een principiële kwestie die dan ook een principieel antwoord verdient.

Beysen (ELDR).
Voorzitter, is het echt niet naïef te denken dat deze richtlijn het wondermiddel is om de nadelige gevolgen van het roken te verhelpen? Gelooft de Europese Commissie echt dat een volledige reclamestop voor tabaksproducten het roken gaat doen stoppen?
Ik ben de mening toegedaan dat het hier gaat om wishful thinking. Ik ben bovendien de mening toegedaan dat men de vrijheid moet hebben om over producten te informeren zolang het niet over verboden producten gaat. Ik denk voorts dat er adequatere manieren bestaan om dit probleem aan te pakken, bijvoorbeeld door het opstellen van Europese richtsnoeren die normen opleggen voor tabakswaren.
Ten slotte, zou ik uw aandacht er nog op willen vestigen dat het hier gaat om een contradictie in se. We gaan nu wel tabaksreclame verbieden, maar jaarlijks vloeien er voor miljoenen Europese subsidies naar tabakskwekers. Begrijpe wie kan.

Alavanos (GUE/NGL)
Ik heb voor het gewijzigd voorstel met betrekking tot het verbod van reclame voor tabaksproducten gestemd omdat alle amendementen van de Commissie juridische zaken zijn verworpen. Met deze amendementen zouden ten eerste de in het voorstel opgenomen beperkingen aanzienlijk worden afgezwakt, ten tweede de reclamebureaus mogelijkheden tot omzeiling van deze beperkingen worden geboden en ten derde vragen zijn gerezen over de rechtsgrondslag, zeer zeker nu het eerste voorstel door het Europees Hof van Justitie is verworpen. Toch werpt ook het tweede voorstel van de Commissie talrijke vragen op. Dit is namelijk gegrondvest op de 'interne markt? en niet op de 'bescherming van de volksgezondheid?.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Karlsson en Theorin (PSE)
Wij Zweedse sociaal-democraten die deze stemverklaring steunen, willen uiteenzetten waarom wij tegen amendement 17, artikel 2 b hebben gestemd. De definitie van reclame is namelijk niet in overeenstemming met de Zweedse wetgeving.
De definitie van reclame als ?commerciële mededeling? is niet verenigbaar met de vrijheid van meningsuiting die is vastgelegd in de Zweedse grondwet. Wij geven de voorkeur aan het gebruik van de term ?commerciële advertentie?, omdat daarmee tabaksreclame buiten het recht op vrijheid van meningsuiting gehouden kan worden zonder dat de grondwet gewijzigd hoeft te worden. Aangezien het begrip ?commerciële mededeling? breder is en ook productplaatsing behelst, is het in strijd met de Zweedse grondwet.
Onder het begrip ?commerciële advertentie? vallen geen redactionele teksten, opiniereclame, productplaatsing, kunstuitingen en alle andere vormen van marketing die niet onder de definitie ?advertentie? vallen. Daardoor is het onmogelijk om in de Zweedse wet tabaksreclame te verbieden als ?commerciële mededeling? of ?commerciële uiting? zonder eerst de grondwet te wijzigen.
Verder vinden wij dat het volksgezondheidsperspectief binnen de regels van de interne markt een duidelijkere en sterkere rol moet krijgen. Als je concurrentie moet afwegen tegen volksgezondheid, vinden wij dat gezondheid voorrang moet krijgen voor economische belangen.

Bernié (EDD)
. (FR) Het onderwerp tabaksreclame leidt net als natuurbescherming en dierenwelzijn steevast tot heftige polemische debatten. Ik complimenteer de rapporteur om het gehalte van zijn amendementen en zijn poging de gemoederen tot bedaren te brengen. Het verslag probeert meerdere belangen met elkaar te verzoenen, en dit geniet onze steun. Zo is het voorkomen van tabaksverslaving vanuit het oogpunt van volksgezondheid een prioriteit, een standpunt dat ook de Wereldgezondheidsorganisatie verkondigt. Tegelijkertijd moeten de lidstaten hun bepalingen inzake reclame kunnen handhaven zonder de werking van de interne markt in het gedrang te brengen. Tot slot is er de tabaksteelt, die tegen een onzekere toekomst aankijkt. Deze sector moet nog enig perspectief kunnen behouden, omdat daarmee het voortbestaan van vele kleine landbouwbedrijfjes gemoeid is.
Vijfhonderd Europese producenten zijn hier in Straatsburg van 5 tot 7 november bijeengekomen om hun bezorgdheid te uiten over de toekomst van de gemeenschappelijke marktordening van 1999, maar ook om onder de aandacht te brengen welke vooruitgang zij hebben geboekt.
Ze hebben zich namelijk ernstig ingespand om de kwaliteit van hun teelt, die hoogstens 6% van de wereldproductie vertegenwoordigt, op te voeren door de hoeveelheid teer in hun planten te verminderen (merk op dat Virginiatabak, die meer en meer gekweekt wordt, zo goed als geen nitraten afscheiden). De inspanningen van de tabakstelers verdienen onze steun!

Grossetête (PPE-DE)
Elke dag komen er meer tabaksdoden bij en elk jaar sterven er meer dan 500.000 Europeanen omdat zij gerookt hebben of te veel rook van anderen hebben moeten inademen.
We moeten alle maatregelen nemen die nodig zijn om deze plaag te bestrijden, met name een drastische inperking van elke vorm van reclame of sponsoring. Wij weten dat deze vormen van communicatie bijdragen tot een verhoging van de tabaksconsumptie, vooral onder de allerjongsten.
Een geharmoniseerde regelgeving die gepaard gaat met een adequate coördinatie tussen lidstaten met verantwoordelijkheidszin kan dan ook een rem zetten op deze groei in de sigarettenverkoop en het aantal levens dat door roken verwoest wordt.
De amendementen die het Parlement op tafel legt, blijven echter erg dubbelzinnig en nemen geen stelling voor de volksgezondheid, integendeel. Onder het mom van in deze context oneigenlijke argumenten, met name bescherming van de vrijheid van meningsuiting, laten de parlementaire voorstellen te veel ruimte voor interpretatie en bevatten zij geen krachtige bepalingen om de Europese burger te beschermen. Laten we toch eens ophouden met die huichelarij.
De mededeling over tabak zou meer gericht moeten zijn op de gevaren die tabaksgebruik met zich meebrengen. Het gaat hier om een product dat bijzonder schadelijk is voor de mens en de samenleving met grote kosten opzadelt.

Inglewood (PPE-DE)
Dit is ongetwijfeld de eerste stap in een volgende serie rechtzaken in het Europese Hof van Justitie.

Lang (NI)
Tabak is dodelijk. Tabak eist 5 miljoen doden per jaar, waarvan 550.000 in Europa. Dat moet afgelopen zijn! De Vijftien zijn een wetgeving aan het opstellen die elke vorm van tabaksreclame verbiedt. Wij zijn voorstanders van dit initiatief. Het moet in de eerste plaats de volksgezondheid beschermen. Het spervuur aan tabaksreclame en de agressieve verkoopstechnieken zijn vooral op onze kinderen gericht. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is 80% van de 1,2 miljard rokers ter wereld voor hun achttiende begonnen. Het moet dus afgelopen zijn met het rechtstreeks of onrechtstreeks aanzetten tot roken, omdat dit leidt tot verslaving, ziekte en dood. Dit voorstel voor een richtlijn gaat in de juiste richting, afgezien van twee weglatingen.
Ten eerste bevat het geen veroordeling van de onrechtstreekse reclame, met andere woorden, geen reclame voor tabaksartikelen maar voor het tabaksmerk. Uiteraard heeft reclame voor een merk dat symbool staat voor de tabaksindustrie hetzelfde effect op de consumptie als rechtstreekse reclame voor een pakje sigaretten. Ten tweede roept dit voorstel voor een richtlijn een maximumlimiet in het leven voor verbodsbepalingen inzake tabaksreclame, en geen minimumvereiste, zoals wij dat hadden willen zien. Nationale wetgeving moet in dit domein restrictiever kunnen worden. Er moet dus een vrijwaringsclausule komen.
Wij stemmen alleen voor de tekst als deze twee manco's worden opgeheven.

Meijer (GUE/NGL)
Aan de productie en verkoop van tabak wordt geld verdiend, maar het verkort het leven van veel mensen en maakt hen minder gezond. Reclame om te beginnen met de consumptie van tabaksproducten of om er meer van te gaan gebruiken is uiterst schadelijk. In richtlijn 98/43/EG werd terecht geprobeerd om op Europees niveau reclame en sponsoring onmogelijk te maken. Volgens het Hof van Justitie mag dat niet omdat artikel 152, lid 4, van het Verdrag de harmonisatie van wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten ter bescherming en verbetering van de menselijke gezondheid uitsluit. Dat bewijst nog eens dat de EU wel gaat over vrije concurrentie en economische groei, maar niet over de bescherming van het menselijk welzijn. Ondertussen gaat de EU ook nog steeds door met subsidies voor Griekse tabaksboeren. De nu voorgestelde oplossing om tabaksreclame slechts selectief te verbieden, zal ertoe leiden dat de belanghebbende ondernemingen de gaten in de wetgeving opzoeken om te kunnen doorgaan met hun reclame. Advocaten en rechters zullen veel werk hebben aan het aftasten van de grenzen van die gaten, met name om vast te stellen wat wel of niet valt onder grensoverschrijdende reclame. Ik steun daarom de bezwaren van de organisaties die bezwaar maken tegen dit sterk afgezwakte voorstel.

Moreira da Silva (PPE-DE)
Ik begrijp veel van de door de rapporteur genoemde doelstellingen: de richtlijn moet juridisch gezien inderdaad veel robuuster geformuleerd worden om te verhinderen dat rechtbanken de tenuitvoerlegging ervan verhinderen. Ik vind echter wel dat de rapporteur uiteindelijk concessies heeft gedaan aan de op de volksgezondheid betrekking hebbende doelstellingen van de richtlijn. En dat lijkt mij onaanvaardbaar. Ik geef daarom de voorkeur aan het oorspronkelijke standpunt van de Europese Commissie boven dat van de commissie juridische zaken. Ik steun amendement 26 dat bedoeld is om te vermijden dat de bescherming van de volksgezondheid op deze wijze afgezwakt wordt.

Ribeiro e Castro (UEN)
Zoals bekend heeft het Hof van Justitie richtlijn 98/43/EG nietig verklaard, aangezien deze richtlijn gebaseerd was op een Verdragsregel die zich verzet tegen harmonisatie van de normen voor de bescherming van de volksgezondheid. Het optreden van de Unie moet beperkt blijven tot het aanvullen van de door de lidstaten ondernomen actie. Het in de richtlijn opgenomen algemeen verbod op tabaksreclame en -sponsoring gaat inderdaad verder dan de bevoegdheden zoals die door het Verdrag worden toegekend. Het vertegenwoordigt bovendien een schending van de voorschriften voor het vrij verkeer, en dat zijn de voorschriften waarop de interne markt gebaseerd is. Het nieuwe voorstel voor een richtlijn gaat dus uit van een minder restrictief kader met nieuwe doelstellingen voor de bescherming van de volksgezondheid, één en ander in overeenstemming met het EG-Verdrag. Het is onbetwist waar dat tabak gevaarlijk is voor de gezondheid, en het is dus van belang dat we het gebruik ervan, inzonderheid door jongeren, ontmoedigen, en met inachtneming van de regels voor de mededinging en de interne markt tabaksreclame in de media zoveel mogelijk tegengaan. Dat is de reden waarom ik dit verslag steun.

Sacrédeus (PPE-DE)
Ik heb tijdens de eindstemming voor het verslag gestemd en tegen alle 25 amendementen van de Commissie juridische zaken en interne markt.
Als Zweeds christen-democraat steun ik zonder meer de restrictieve beleidslijn in het Europees Parlement, dat gewonnen heeft met 311 stemmen voor, 202 stemmen tegen en 39 onthoudingen.
De richtlijn betekent een verbod op reclame voor tabaksproducten in kranten, radioprogramma's en op internet. Ook wordt sponsoring van tabaksproducten verboden. De lidstaten behouden het recht om, wat de niet onder de richtlijn vallende reclame betreft, de maatregelen te nemen die zij noodzakelijk achten voor de bescherming van de volksgezondheid. Het is een grote steun in de rug dat alle Europese artsenorganisaties achter dit beleid staan.

Caudron (GUE/NGL)
. (FR) Het voorstel van de Commissie voor een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied voor de periode 2003-2006 is erop gericht de communautaire steun te vergroten aan die vormen van energie die bijdragen tot een duurzame ontwikkeling. Dit programma komt in de plaats van de programma's ALTENER, SAVE en, voor een deel, SYNERGIE, en neemt hun activiteiten over. Hierdoor zal het om vier thema's draaien: verbetering van de energie-efficiëntie en van het beheer van de vraag, in het bijzonder in de bouw- en industriesector (SAVE); bevordering van nieuwe en duurzame energiebronnen voor zowel gecentraliseerde als gedecentraliseerde energieproductie, alsmede de integratie ervan in het stedelijk milieu (ALTENER); energieaspecten van het vervoer, diversificatie van brandstoffen alsmede bevordering van duurzame brandstoffen en energie-efficiëntie in het vervoer (STEER); en tot slot bevordering van duurzame energiebronnen en energie-efficiëntie in ontwikkelingslanden (COOPENER).
Aangezien het thema energie binnen de Unie aanleiding geeft tot ernstige bezorgdheid, doet het mij genoegen dat al deze vormen van actie in een enkel programma worden gebundeld. Het valt te verwachten dat het beheer en de uitvoering efficiënter zullen gaan verlopen.
Voor het overige geloof ik met de rapporteur dat er meer middelen moeten worden vrijgemaakt om deze ambities waar te kunnen maken!

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Zoals de rapporteur zelf vermeldt, praten de Europese instellingen al meer dan twintig jaar over het bestrijden van de georganiseerde misdaad (witwaspraktijken, drugshandel, wapenhandel, mensenhandel...), maar de maatregelen - voor zover genomen - stuiten op een gebrek aan medewerking van de lidstaten of leiden in de praktijk niet tot enig resultaat, als zij al geen dode letter blijven. Het heeft er alle schijn van dat het Deense initiatief geen uitzondering op deze regel zal vormen.
Daar is ook alle reden toe. Het kapitalistisch systeem is onlosmakelijk verbonden met de georganiseerde misdaad, zelfs in de betekenis die de bourgeoisjustitie hanteert. U heeft het over drugsgeld? Hoeveel zogenaamd respectabele fortuinen in Frankrijk en Groot-Brittannië zijn er niet aan te danken dat oorlogsschepen van deze twee landen China ooit dwongen zijn markt open te stellen voor opium uit de Britse en Franse koloniën?
Tot op de dag van vandaag halen de banken kolossale winsten uit de handel in drugs, wapens en mensen.
Hierbij vallen de "maatregeltjes" waarover het gaat in het niet. Het zijn slechts lachwekkende pogingen een systeem de les te lezen dat in hart en nieren amoreel en onmenselijk is. Wij onthouden ons van stemming.

Coelho (PPE-DE)
Ik feliciteer collega Di Lello met de kwaliteit van zijn verslag.
De burgers van de Europese Unie hebben het recht te verlangen dat de Unie efficiënt optreedt tegen de groeiende bedreiging van de criminaliteit, die geen grenzen kent, die een aanslag vertegenwoordigt op hun vrijheid en rechten. Er moet snel gemeenschappelijke en gerichte actie worden ondernomen, met efficiënte coördinatie van alle middelen om criminaliteit te voorkomen en te bestrijden op heel het grondgebied van de Unie.
Eén van de meest doeltreffende instrumenten voor het bestrijden van de georganiseerde misdaad is inbeslagname, confiscatie van de opbrengsten van misdaad. Er doen zich dan problemen voor die het gevolg zijn van verschillen tussen de wetgevingen van de lidstaten. De Unie moet zich inspanning getroosten om strafrecht en strafvordering over witwassen kapitaal en confiscatie goederen dichter bij elkaar te brengen.
De goedkeuring van het kaderbesluit over witwassen van kapitaal heeft voortgang mogelijk gemaakt, maar is onvoldoende gebleken. Er is een ruime marge waar men straffeloos activiteiten kan ontwikkelen (er waren alleen sancties opgenomen voor ernstige delicten). Deze materie is vervolgens in twee documenten van uiteenlopende juridische status geregeld (gemeenschappelijk optreden 1998 niet herroepen). Het huidig voorstel kaderbesluit is stap voorwaarts, aangezien het verzekert dat alle lidstaten doeltreffende wetgeving uitvaardigen, met confiscatie indien het delict strafbaar is met een vrijheidsstraf van langer dan één jaar.
Ik ben het eens met het standpunt van de rapporteur aangaande de voorstellen van het Deens voorzitterschap over de mogelijkheid van uitgebreide confiscatie en de omkering van de bewijslast. Elk wetgevingsinitiatief moet vrijheden en grondrechten burgers respecteren.

Kirkhope (PPE-DE)
De Britse conservatieven steunen alles wat kan leiden tot een betere samenwerking tussen de instanties voor de wetshandhaving in de lidstaten. Dwingende Europese maatregelen zoals die in dit verslag worden voorgesteld, kunnen wij echter niet steunen. Dergelijke zaken moeten intern door de afzonderlijke lidstaten worden geregeld.

Ribeiro e Castro (UEN)
Zoals de rapporteur al aangeeft behoren inbeslagname en confiscatie van de opbrengsten van illegale activiteiten tot de belangrijkste instrumenten in de strijd tegen de georganiseerde misdaad, vooral als het de bedoeling is deze opbrengsten wit te wassen. Het feit dat de structuren voor de misdaadbestrijding niet op elkaar zijn afgestemd kan degenen die de misdaad begaan alleen maar in de kaart spelen. Het is dus van belang de wederzijdse bijstand bij het opsporen van de opbrengsten van georganiseerde misdaad te verbeteren. Deze initiatieven en de bijdrage van de rapporteur zijn erop gericht het toepassingsgebied van de kaderbesluiten zodanig te beperken dat de nationale autoriteiten de nodige onafhankelijkheid kunnen behouden als het gaat om incidenten die zich binnen het eigen grondgebied hebben voorgedaan. Daarnaast worden er voorstellen gedaan voor gemeenschappelijke regelmechanismen om gevolg te geven aan de in de conclusie van de Raad van Tampere gedane belofte de georganiseerde misdaad in al haar vormen te bestrijden. De rapporteur is heel voorzichtig geweest en stelt dat bij het vaststellen van de onrechtmatige herkomst van eigendommen de bewijslast alleen omgekeerd mag worden als het OM erin slaagt aan te tonen dat er een wanverhouding bestaat tussen de waarde van goederen in het bezit van de verdachte en de (beroeps)activiteit die deze opgeeft. Als dat het geval blijkt te zijn dient de verdachte te bewijzen dat hij deze goederen rechtmatig heeft verkregen. Ik heb daarom voor gestemd.

Sacrédeus (PPE-DE)
De rechtszekerheid wordt onvoldoende gegarandeerd in het voorstel van Denemarken. Het is onaanvaardbaar dat de lidstaten voorwerpen kunnen confisqueren van de veroordeelde of van zijn of haar familieleden die niets met het misdrijf te maken hebben, zolang de veroordeelde niet kan bewijzen dat het voorwerp op een wettelijke manier verkregen is. Dit is even revolutionair als het omkeren van de bewijslast.
De amendementen van de commissie zijn zonder meer goed, omdat zij de omgekeerde bewijslast afkeuren. Toch verschaft dit niet genoeg duidelijkheid. Een bevredigende wetstekst moet duidelijk vaststellen dat alleen voorwerpen van bewezen misdrijven of de overeenkomstige waarde geconfisqueerd kunnen worden. Wij Zweedse christen-democraten zijn van mening dat de formulering van het kaderbesluit verder besproken moet worden, zodat er geen overhaaste inperking van de rechtszekerheid plaatsvindt.
Hoewel ik vind dat een geharmoniseerde Europese wetgeving de strijd tegen de criminaliteit in hoge mate vereenvoudigt, heb ik met het oog op het aspect van de rechtszekerheid mij moeten onthouden van stemming over deze kwestie.

Stihler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag mijn steun uitspreken voor wat u hebt gezegd over The Scotsman en The Herald.
Voordat ik iets over het verslag-Stevenson en het verslag-Souchet zeg, moet mij eerst iets anders van het hart. Ik vind het een schande dat collega's in dit Parlement weigeren in te zien dat jaarlijks een half miljoen burgers in de EU sterven als gevolg van het gebruik van tabak. Een verbod op tabaksadvertenties zou een uiterst adequate maatregel zijn om te proberen de volksgezondheid te verbeteren en levens te redden.
Met betrekking tot het verslag-Stevenson wil ik u erop wijzen dat wij voor de handhaving van de 6- of 12-mijlszones hebben gestemd teneinde de historische visrechten en de uitzonderingen betreffende de 'boxen? in de Noordzee te kunnen behouden. Ook zijn wij van mening dat bij de vaststelling van de visserijquota rekening moet worden gehouden met de voordelen die uit de visserijovereenkomsten voortvloeien en dat de uitbanning van de armoede een hoofddoelstelling van de visserijovereenkomsten is. Wij voelen er niets voor om via een amendement de overweging waarin wordt geconstateerd dat gemengde vennootschappen kunnen worden gebruikt om de cijfers voor de vermindering van visserijvloten te manipuleren, te schrappen.
Met betrekking tot het verslag-Souchet kan ik zeggen dat wij tegen de amendementen 10 en 11 en de overwegingen H en I hebben gestemd uit overwegingen van duurzaamheid. Om soortgelijke redenen, namelijk de aantasting van het milieu en onze overtuiging dat duurzame ontwikkeling een centrale plaats in het beleid moet innemen, hebben wij ons bij de eindstemming van stemming onthouden.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals bekend was ik aanvankelijk rapporteur voor dit verslag. Dit document is in de Visserijcommissie volledig kapot gemaakt en ik heb me daarom verplicht gevoeld mijn positie als rapporteur op te geven. Daarop is de voorzitter van de commissie, de heer Stevenson, rapporteur geworden. Ik behoor tot een minderheid, maar ik wil wel graag kwijt dat het verslag dat zojuist is goedgekeurd geen aandacht heeft voor de kern van de zaak. Dat is de voornaamste aanleiding voor mijn besluit geweest. De hervorming van het visserijbeleid in 2002 is namelijk heel eenvoudig het gevolg - meer niet - van het gegeven dat de overgangsperiode van 16 jaar zoals die voor Spanje en Portugal gold nu afgelopen is. Ze zijn nu niet langer indringers in de communautaire wateren en krijgen nu gelijke rechten als de ander lidstaten.
Ik kan het niet eens zijn met de huidige toestand. Natuurlijk ben ook ik voorstander van het behoud van de visstand. Ik heb daar niets tegen, integendeel! De commissie en het verslag houden echter niet voldoende rekening met de economische en sociale gevolgen van de hervorming, en dringen er ook niet op aan dat voor een zo belangrijke hervorming een adequaat budget wordt vastgelegd. Bovendien wordt vastgehouden aan het principe van relatieve stabiliteit, en dat principe werkt tegenwoordig discriminerend. Het geeft bepaalde partijen privileges, aangezien het is bedacht toen de Europese Unie nog maar zes of negen lidstaten had. Daar komt bij dat in het verslag weinig respect wordt getoond voor de internationale visserij. Ik verstout mij daarom te zeggen dat er binnenkort een heuse hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid zal moeten worden doorgevoerd, opdat dit beleid werkelijk gemeenschappelijk wordt. Het beleid van nu is minder gemeenschappelijk dan het tot nu toe was!

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
In dit verslag maakt men zich ogenschijnlijk zorgen over drie aspecten van de visvangst: de weerslag op het milieu, de sociale implicaties en de economische implicaties, zowel binnen de Europese Unie als in haar betrekkingen met landen buiten haar grenzen, met name in de derde wereld. De rapporteur wil de huidige problemen van de visserij aanpakken met technische oplossingen die, zo zegt hij, bedoeld zijn om de gevolgen van de "liberalisering" in dit domein op te vangen.
Wij hebben voor die onderdelen van dit verslag gestemd die ons in het voordeel leken te zijn van de kleine visser, de consument of het maritieme milieu, maar wij hebben ons onthouden van stemming over het verslag als geheel. Hoewel het namelijk op een aantal punten naar voren brengt hoe het evenwicht tussen mens en natuur in gevaar is en hoe ook bevolkingsgroepen in gevaar zijn die volledig op de zee zijn aangewezen, verzuimt het volledig een maatschappelijk stelsel ter discussie te stellen dat producenten, werkenden, en trouwens ook de natuur, steevast offert op het altaar van de kapitalistische winst.

Andersson, Färm, Hedkvist Petersen, Hulthén, Karlsson en Theorin (PSE)
Wij Zweedse sociaal-democraten hebben besloten ons te onthouden van stemming tijdens de eindstemming over dit verslag. Dit hebben wij besloten omdat wij vinden dat het verslag, hoewel daarin het belang wordt benadrukt van een duurzame ontwikkeling van de visserij, van de integratie van de milieukwesties in de hervorming van het gemeenschappelijke visserijbeleid en de behoefte de milieugevolgen van de industriële visserij duidelijker te maken wordt onderstreept, veel signalen en uitspraken bevat die wij niet kunnen steunen.
Hoewel er hoogst waarschijnlijk veel aan de veiligheid van sommige vissersvaartuigen mankeert, zijn wij bijvoorbeeld tegen overheidssteun ten behoeve van een vissersvloot die nu al te groot is in verhouding tot het visbestand. Het is beter om deze vaartuigen te verschroten dan op te knappen, omdat ze dan alleen maar bijdragen aan het verder leegvissen van de zee. Het doel van de visserij voor de lange termijn moet duurzame ontwikkeling zijn. Daarom moet de vangstcapaciteit omlaag gebracht worden, zodat deze in balans is met de huidige visbestanden. Hier kan geen twijfel over bestaan. Duurzame visserij is geen vijand van de visserij, maar haar grootste vriend.
Verder zetten wij grote vraagtekens bij de opmerking in het verslag dat tot nu toe geen enkele milieueffectrapportage heeft aangetoond dat een verdere afname van de vangstcapaciteit gunstig zou zijn voor het milieu. Met name omdat wij op dit moment erg weinig weten over welke invloed verschillende ecosystemen op elkaar hebben. Hoewel vaststaat dat meer investeringen in onderzoek naar het mariene milieu in de toekomst duidelijkere conclusies op dit gebied kunnen verschaffen, is volgens het voorzorgsbeginsel een afname van de vangstcapaciteit in ieder geval een noodzakelijke, maar niet toereikende, maatregel.

Bordes, Cauquil en Laguiller (GUE/NGL)
Onder het mom van milieubescherming wil de Commissie de vissersvloot inperken en het gebruik van zo grootschalig mogelijke uitrusting aanmoedigen, dit ten koste van al de rest. Dit komt erop neer dat het aantal kleinschalige vissers wordt ingeperkt.
Is het werkelijk noodzakelijk dat we de vangsten, en dus de visserij beperken om het mariene milieu te redden? De voorgestelde maatregelen zullen de industriële roofvisserij op geen enkele manier schaden. Wat let ons om de inkomsten van de kleinschalige visser, die geen enkele andere bron van inkomsten heeft, op peil te houden of zelfs te verhogen? De rapporteur staat hier geen seconde bij stil, maar het zou de enige manier zijn om zowel het milieu als hen die op zee hun boterham verdienen in hun waarde te laten. In plaats daarvan stelt de rapporteur onder meer voor dat zij zich omscholen tot vuilnismannen ter zee die hun schepen gebruiken om olievlekken op te dweilen. En het ergste is helaas nog dat voor dergelijk werk een grootse toekomst is weggelegd, gezien de manier waarop de grote olieconcerns, de reders en hun aandeelhouders zich gedragen en het feit dat de Europese en nationale overheden niet in staat blijken het algemeen belang te laten primeren boven de egoïstische vernielzucht van de kapitalisten. Wij geven onze stem dus aan een aantal punten in het verslag die de belangen van de vissers en het milieu dienen, maar we onthouden ons van stemming over het verslag als geheel.

Figueiredo (GUE/NGL)
Het verslag-Souchet is heel positief en verdient daarom onze steun. Aan de ene kant omdat het aan de vissers en hun beroepsorganisaties een belangrijke rol toekent bij de informatievergaring en het onderzoek naar de visstand. De vissers hebben immers belang bij de bescherming van het milieu. Als het milieu verslechtert zijn zij de eerste slachtoffers. Ik ben het verder met de rapporteur eens als hij zegt dat we de door de visserij op de visstand uitgeoefende druk niet als uniform mogen beschouwen. We moeten rekening houden met de karakteristieken van de verschillende visgronden en het feit dat de toestand niet voor elke vissoort dezelfde is.
Het verslag verwerpt rigide instrumenten als het uit de vaart nemen van schepen. Dat heeft namelijk ernstige en onomkeerbare socio-economische gevolgen. Er wordt daarom een voorkeur uitgesproken voor de inzet van flexibeler instrumenten voor het beheer van de hulpmiddelen. Ik steun de voortzetting van de openbare steun voor de modernisering van de vissersvloot. Dat heeft rechtstreekse gevolgen voor de arbeidsomstandigheden, de veiligheid en de kwaliteit van de producten. Ik verzet me dus tegen de filosofie die onder het mom van natuurbescherming de steun wil afschaffen - we kunnen dat een soort vals groen liberalisme noemen.

Korakas (GUE/NGL)
Wij geven steun aan de resolutie over de milieubescherming in het gemeenschappelijk visserijbeleid. Dit is een goede resolutie.
Terecht wordt hierin erop gewezen dat het Europees Parlement tegen de horizontale toepassing van restrictieve maatregelen is, ongeacht het gebied en de vissoorten. Aldus maakt het EP op indirecte wijze duidelijk dat het tegen het fundamentele besluit tot herziening van het gemeenschappelijk visserijbeleid is, hetgeen een beëindiging zou inhouden van de steun aan de modernisering van de visserijvloot. Eveneens wordt terecht gewezen op de gevaren voor de economie van de kustgebieden, die het gelag voor deze maatregelen zouden moeten betalen.
Verder wordt duidelijk gemaakt dat de argumenten die de Commissie gebruikt voor de toepassing van restrictieve maatregelen niet gegrondvest zijn op wetenschappelijke gegevens en het noodzakelijk is specifieke studies te laten verrichten om de daadwerkelijke toestand van de visbestanden aan te tonen.
In de resolutie wordt weliswaar aangedrongen op studies, maar tegelijkertijd wil men dat de beperkingen worden gehandhaafd waarmee wordt voorzien in de toepassing van totaal toegestane vangsthoeveelheden, oftewel contingenten. Wij willen wijzen op de tegenstrijdigheid van dergelijke voorstellen waar geen studies aan zijn voorafgegaan. Wij verzetten eveneens tegen een verdere versterking van de rol van de Commissie daar dit een bijdrage zou zijn tot een verdere integratie.

Ribeiro e Castro (UEN)
Ik heb voor dit verslag gestemd, omdat ik vind dat het probleem van de bescherming van het mariene milieu hier op de juiste wijze benaderd wordt. Besluiten over het beheer van de visserij moeten inderdaad - zoals de rapporteur aangeeft - genomen worden in overleg met de vissers (de eerste belanghebbenden) en mensen die de problematiek van nabij kennen. Als er schade wordt aangericht aan het mariene milieu zijn zij de eerste slachtoffers, en dat betekent dat zij zich zullen laten leiden door één allesoverheersend motief: het verlangen hun activiteiten ook in de toekomst voort te kunnen zetten. De benadering van de Europese Commissie bestaat erin om de druk die door de visserij op de visstand wordt uitgeoefend te verminderen via vangstreducties over de gehele breedte. Die benadering houdt dus geen rekening met de verschillen tussen de soorten en het specifieke karakter van de verschillende visgronden. Het is echter veel beter om de ideeën van de Europese Raad van Santa Maria da Feira te volgen, waarin gepleit wordt voor een duurzaam evenwicht tussen visserij en visstand. Er zij verder op gewezen dat de visserijsector erg gevoelig is voor de gevolgen van vervuiling. De schade van zulke vervuiling kan vaak enorm hoog uitvallen, vooral als het gaat om scheepsrampen met gevaarlijke producten, zoals onlangs het geval is geweest met de ramp van de Prestige voor de Galicische kust, een dramatisch vervolg op de ramp met de Erika.

De Voorzitter.
Hiermee zijn de stemverklaringen beëindigd.
(De vergadering wordt om 13.37 uur onderbroken en om 15.03 uur hervat)

De Voorzitter.
In zijn vergadering van 24 oktober 2002 heeft het Parlement zich uitgesproken over ontwerpamendement 654 op begrotingslijn B3-300, 'Algemene acties op het gebied van voorlichting over de Europese Unie?. De stemming is als volgt verlopen:
Stemming in onderdelen over ontwerpamendement 654:
1. de tekst in zijn geheel met uitzondering van het voor Euronews bestemd bedrag en reserves: dit onderdeel werd aangenomen;
2. voor Euronews bestemd bedrag van drie miljoen euro bij hoofdelijke stemming: ook dit onderdeel werd aangenomen;
3. reserve voor Euronews: dit onderdeel werd verworpen;
4. algemene reserve: dit onderdeel werd aangenomen.
De uitslag van de stemming is als volgt: handhaving van het voor Euronews bestemd bedrag van drie miljoen euro; schrapping van de reserve voor Euronews (het krediet is op de begrotingslijn opgenomen); en handhaving van de algemene reserve. Amendement 736, dat in de bijlage bij de 'Aangenomen teksten? van de vergadering van 24 oktober 2002 is gepubliceerd, gaf niet de uitslag van de stemming ter plenaire vergadering weer, aangezien de laatste twee onderdelen zijn verwisseld. De bevoegde diensten hebben de noodzakelijke wijziging derhalve aangebracht.

Wynn (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik geloof direct dat dat in de aantekeningen van de Voorzitter staat. Een van de redenen waarom ik moeite heb om daarmee akkoord te gaan, is echter dat in mijn eigen aantekeningen en ook in die van andere leden en van de algemene rapporteur iets anders staat. Het probleem is dat mijn aantekeningen in Brussel liggen en niet hier in Straatsburg. Toen ik dit dan ook in de notulen zag staan, heb ik u gevraagd dit punt aan de orde te stellen. Is het mogelijk dat wij de geluids- of videobanden van die stemming controleren en op basis daarvan vaststellen hoe er nu werkelijk is gestemd? Ik ben er uiteraard van overtuigd dat wat ik zeg juist is, maar als echt kan worden aangetoond dat ik mij vergis, zal ik dat uiteraard graag aanvaarden.

De Voorzitter.
Prima, mijnheer Wynn, we zullen die banden uiteraard controleren, zoals u vraagt. Dan weten we honderd procent zeker wat de uitslag is.

De Voorzitter.
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de resultaten van de Top EU-Rusland.
Ik geef het woord aan de heer Haarder, die zal spreken namens de Raad.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, de tiende topconferentie tussen de EU en Rusland, die op 11 november in Brussel is gehouden, heeft tot een bevredigend resultaat geleid.
De Top weerspiegelde de intensiteit en de diepgang van de samenwerking tussen de EU en Rusland. Uit de Top is gebleken dat de samenwerking thans een nieuwe fase ingaat: het kader voor het strategisch partnerschap is vastgelegd en moet nu worden ingevuld door concreet handelen.
Zoals bekend was er een groot probleem, dat vele malen door het Parlement is behandeld, namelijk de kwestie-Kaliningrad. Er is overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijke verklaring betreffende het transitverkeer tussen Kaliningrad en het overige Rusland. De overeenkomst geeft blijk van een evenwicht tussen de belangen van Rusland en de EU. Het feit dat dit probleem kon worden opgelost, bevestigt hoe krachtig de samenwerking tussen de EU en Rusland is. Tegelijkertijd heeft de EU bevestigd dat de soevereiniteit van de kandidaat-landen en een effectieve grenscontrole aan de buitengrenzen van de EU voor ons van cruciaal belang zijn. Wij hebben vastgehouden aan het beginsel dat Litouwen een soeverein land is en dat Litouwen hetzelfde recht heeft om toe te treden tot de Schengen-samenwerking als alle andere kandidaat-landen. Dat is een beginsel dat gerespecteerd is, ook door president Poetin. Er is overeenstemming bereikt, en ik kan hier nog aan toevoegen dat ook president Adamkus van Litouwen de bereikte overeenkomst heeft aanvaard.
Er is ook overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijke verklaring over terrorismebestrijding. Dit thema was voor beide partijen van essentieel belang. De Top heeft het terrorisme in al zijn vormen veroordeeld. De verklaring en het daaraan gekoppelde samenwerkingsplan laten zien dat de desbetreffende samenwerking tussen de EU en Rusland zich van het uitwisselen van informatie beweegt in de richting van concrete samenwerking.
Tot slot is er overeenstemming bereikt over een verklaring inzake de situatie in het Midden-Oosten, die de op dit punt reeds bestaande consensus tussen de EU en Rusland nog eens bevestigt.
Er is openhartig gedebatteerd over de situatie in Tsjetsjenië. Men was het erover eens dat het conflict niet alleen als een terrorismeprobleem kan worden opgevat en behandeld, en dat een politieke oplossing de enige weg naar een duurzame vrede is. Ik weet dat commissaris Patten bij een eerdere gelegenheid reeds heeft gesproken over het buitengewoon openhartige debat dat wij hebben gevoerd.
De Europese Unie zal de ontwikkelingen op de voet volgen. Beide partijen moeten de mensenrechten respecteren, en de Unie moet eisen dat degenen die dat niet doen, gerechtelijk worden vervolgd. De Unie zal verder eisen dat de internationale gemeenschap de gelegenheid krijgt om de dringend noodzakelijke humanitaire bijstand aan Tsjetsjenië te verlenen.
Ook regionale conflicten, en speciaal het conflict in Moldavië, zijn aan de orde geweest. Het is belangrijk dat wij eraan vasthouden dat de politieke dialoog tussen de EU en Rusland niet aan geografische restricties gebonden is.
De Europese Unie heeft met nadruk erop gewezen dat vorderingen moeten worden gemaakt met de economische en juridische hervormingen in Rusland, om het Russische lidmaatschap van de WTO veilig te kunnen stellen. Verder is gewezen op de noodzaak dat Rusland het Protocol van Kyoto en het Energiehandvest ratificeert.
Ter afsluiting kan ik zeggen dat er sprake was van een geslaagde Top. Er is een constructieve dialoog gevoerd op alle gebieden. De samenwerking tussen de EU en Rusland is een nieuwe fase ingegaan, waarin over elk onderwerp kan worden gesproken, en dat zal beide partijen tot voordeel strekken.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, tijdens de Top van de Europese Unie en de Russische Federatie die op 11 november jongstleden in Brussel heeft plaatsgevonden, is men er zoals u weet in geslaagd tot overeenstemming te komen over de transitregeling voor reizen tussen Kaliningrad en de rest van Rusland.
U weet ook dat, dankzij de gesprekken die tijdens de Top in mei in Moskou hebben plaatsgevonden, de EU had toegezegd de zaak nog eens te onderzoeken. In dit onderzoek zou ook worden gekeken naar de zorgen van Rusland over de mogelijkheid van de Russische burgers om ongehinderd door het hele grondgebied van de Russische Federatie, met inbegrip van Kaliningrad, te kunnen reizen.
In de relatief korte periode tussen deze twee topontmoetingen heeft de Unie een breed opgezet onderzoek naar de situatie afgerond. In overeenstemming met een mededeling van de Commissie in september heeft de Commissie in dit onderzoek een nieuw standpunt geformuleerd over de doorreisproblematiek rond Kaliningrad. Dit standpunt is in oktober door de Europese Raad in Brussel aangenomen.
Tijdens de gelijktijdig gehouden gesprekken met zowel Rusland als Litouwen zijn het voorzitterschap en de Commissie erin geslaagd wegen en middelen te vinden om ervoor te zorgen dat met de belangen van alle betrokken partijen rekening zou worden gehouden. De EU was zich er heel goed van bewust dat er bij alle afspraken die nader moesten worden uitgewerkt niet alleen rekening moest worden gehouden met de legitieme belangen van Rusland, maar dat ook de soevereiniteit van Litouwen, een toekomstig lid van de Unie, niet mocht worden aangetast en dat de komende volledige toetreding van Litouwen tot het Schengen-gebied niet nadelig mocht worden beïnvloed.
Bovendien moet de Europese Unie natuurlijk te allen tijde haar grenzen goed beschermen. Daarvoor is het van essentieel belang dat het acquis van Schengen wordt nageleefd.
De Europese Commissie vertrouwt erop dat met het tijdens de Top van Brussel bereikte akkoord het juiste evenwicht tussen deze verschillende belangen is gevonden, zodat het transitprobleem rond Kaliningrad op een voor alle betrokken partijen acceptabele wijze kan worden opgelost.
De Commissie is al begonnen met de voorbereidende werkzaamheden voor de uitvoering van het tijdens de Top bereikte akkoord. De beschikbare tijd is kort en wij realiseren ons ten volle dat wij, om de tijdslimiet van 1 juli 2003 te kunnen halen, onverwijld met de voorbereidingen moeten beginnen. Op die datum zal Litouwen immers de nieuwe regeling voor Russische treinreizigers die over Litouws grondgebied reizen, invoeren. Wij vertrouwen erop dat tegen die tijd aan de voorwaarden om de invoering van vereenvoudigde reisdocumenten mogelijk te maken, is voldaan.
Ik wil daaraan toevoegen dat wij, als het probleem-Kaliningrad is opgelost, onze samenwerking met de Russische Federatie op een aantal belangrijke terreinen aanzienlijk kunnen verdiepen en versnellen. Van deze terreinen beschouwt de Europese Commissie vooral justitie en binnenlandse zaken als zeer belangrijk. De samenwerking met Rusland op gebieden als bijvoorbeeld de strijd tegen de georganiseerde misdaad, illegale migratie, drugshandel, vrouwenhandel en kinderporno is zelfs van cruciaal belang.
Ten aanzien van deze zaak heeft Rusland tijdens de Top bevestigd dat het akkoord tussen Europol en Rusland snel zal worden geregeld.
Bovendien zullen Rusland en de Europese Unie onmiddellijk onderhandelingen beginnen zodat zo spoedig mogelijk een overnameovereenkomst kan worden gesloten.
In dit verband is tijdens de Top ook een gezamenlijke verklaring uitgegeven waarin terreinen zijn omschreven waarop in het kader van de bestrijding van het terrorisme meer zal worden samengewerkt. Dit heeft voor beide partijen duidelijk prioriteit. Wij zijn van plan op een aantal belangrijke terreinen meer informatie uit te wisselen. Ook zullen wij meer gaan samenwerken bij de strijd tegen het terrorisme in multilaterale instanties en bij het verlenen van steun op dit gebied aan derde landen.
Er zijn tijdens de Top nog meer belangrijke onderwerpen besproken. Een belangrijk onderwerp op de agenda was het slepende conflict in Tsjetsjenië. De Europese Unie heeft haar ernstige bezorgdheid geuit over Tsjetsjenië. Ik kan u verzekeren dat de Unie haar duidelijke standpunt over deze zaak in niet mis te verstane bewoordingen aan president Poetin heeft overgebracht. De Unie heeft Rusland weliswaar haar steun betuigd in de strijd tegen het terrorisme in al zijn verschijningsvormen, maar zij heeft ook expliciet verklaard dat de strijd tegen het terrorisme niet ten koste mag gaan van de elementaire mensenrechten. Dat geldt ook voor Tsjetsjenië.
De Unie heeft opnieuw het probleem van de ongehinderde en veilige toegang voor humanitaire hulpverleners in Tsjetsjenië aan de orde gesteld.
Daarnaast heeft de EU de Russen met klem verzocht om onverwijld stappen te ondernemen ter bevordering van een politieke oplossing die bijdraagt aan een kader voor blijvende vrede, stabiliteit en wederopbouw in Tsjetsjenië.
Wij hebben op de Top ook een goede discussie gehad over een aantal internationale kwesties, waaronder het Midden-Oosten. Hierover hebben wij een gezamenlijke verklaring uitgegeven.
Wij hebben ons gebogen over de situatie in Afghanistan en wij hebben gesproken over de noodzaak voor Irak om volledig mee te werken aan de uitvoering van resolutie 1441 van de VN-Veiligheidsraad. Wij hebben ook met elkaar gesproken over de vraag hoe wij de dreiging van de verspreiding van atoomwapens op het Koreaans schiereiland beoordelen.
Tot slot hebben wij gesproken over de situatie in Moldavië en Wit-Rusland. Rusland heeft al toegezegd dat het zijn wapens en munitie uit het afgescheiden gebied Transnistrië zal terugtrekken en vernietigen.
De EU heeft aangegeven dat het van essentieel belang is dat dit snel gebeurt, zodat een oplossing van het conflict in zicht komt. Dit conflict vormt nog steeds een belangrijke belemmering voor de ontwikkeling van Moldavië dat momenteel het armste land van Europa is.
Wij hebben ook heel duidelijk gezegd dat wij van Rusland verwachten dat het zijn invloed aanwendt bij de regering van Wit-Rusland om ervoor te zorgen dat dit land zich positiever opstelt tegenover democratisering en de eerbiediging van de mensenrechten.
In economisch opzicht is er minder vooruitgang geboekt. Wel zijn de antidumpingregelingen van de EU zodanig gewijzigd dat aan Rusland de status van markteconomie is verleend. Daarnaast hebben de deelnemers aan de Top hun goedkeuring gehecht aan de tussentijdse rapportages over de energiediscussies en over het idee van een gemeenschappelijke Europese economische ruimte.
De EU heeft ook een aantal zorgen van commerciële aard aan de orde gesteld, waaronder de discriminerende heffingen die Rusland oplegt aan Europese vliegtuigen die over Siberië vliegen.
De EU heeft er bij Rusland op aangedrongen dat het de verwachting van een snelle ratificering door Rusland van het Kyoto-protocol zal waarmaken, en dat Rusland zich nu echt zal gaan inzetten voor een akkoord over de opruiming van atoomafval in het noordwesten van Rusland, het multilateraal milieuprogramma voor atoomafval in de Russische Federatie (MNEPR). Dit akkoord had er al lang moeten zijn.
Ik neem aan dat u al weet dat de elfde top EU-Rusland zal plaatsvinden in Sint-Petersburg, ter ere van het 300-jarig bestaan van die stad. Rusland heeft ter gelegenheid hiervan alle EU-leiders voor deze speciale topontmoeting uitgenodigd. Dit zal zeker bijdragen tot een nog betere bilaterale samenwerking met Rusland.

Poettering (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, geachte collega's, onze fractie is voorstander van een sterk strategisch partnerschap tussen de Europese Unie en Rusland, omdat wij ervan overtuigd zijn dat de vrede op ons continent grotendeels afhankelijk is van een slagvaardige, sterke Europese Unie en een slagvaardig, democratisch Rusland. Wij zijn ons bewust van de vooruitgang die Rusland de afgelopen jaren heeft geboekt om de erfenis van het communisme te boven te komen. Wij zijn echter ook verbaasd over enkele bijkomende omstandigheden rond de Top in Brussel. Deze negatieve indruk moet hier ook eens een keer tot uiting worden gebracht. Het gaat daarbij zowel om Tsjetsjenië als om de kwestie-Kaliningrad.
Wat Tsjetsjenië betreft zou ik graag willen opmerken dat wij rechtstaten zijn en dat ook Denemarken een rechtsstaat is. Als de Tsjetsjenen een vreedzaam congres in Kopenhagen willen houden, is het hun onbetwistbaar recht dat te doen. Ik wil geen kritiek leveren op het voorzitterschap van de Raad vanwege het feit dat de Top uiteindelijk in Brussel heeft plaatsgevonden. Ik zou echter wel willen verzoeken om in de toekomst meer moed te tonen en niet meteen aan elke pressie toe te geven als onze gesprekspartners iets van ons verlangen. Wij moeten veel resoluter optreden.
Wij zijn voorstander van een daadkrachtige bestrijding van terrorisme, omdat terrorisme een vreedzaam samenleven van volkeren belemmert en de mensen daardoor niet in vrede kunnen leven. Wij vinden dat elke vorm van terrorisme vastberaden bestreden moet worden. Wij vinden echter ook dat de legitimiteit van terreurbestrijding niet ten koste mag gaan van de mensenrechten. Daarom verlangen wij dat terreurbestrijding gecombineerd wordt met een wereldwijde ethiek op basis van het respect voor de mensenrechten. Concreet betekent dat dat de mensenrechten van het Tsjetsjeense volk niet opgeofferd mogen worden aan de noodzakelijke bestrijding van terreur.
Het was hogelijk verbaasd toen ik in de Frankfurter Allgemeine Zeitung van 13 november las dat de Russische president Poetin als reactie op een opmerking van journalisten gezegd zou hebben: 'Als u echter van plan bent om islamitische radicalen te worden en u te laten besnijden, nodig ik u uit om naar Moskou te komen. Ons land kent vele geloofsovertuigingen en wij beschikken over goede artsen. Wij raden u aan om de operatie dusdanig te laten uitvoeren dat er nooit meer iets aangroeit.? Dat is de houding op basis waarvan de mensenrechten in Tsjetsjenië worden geschonden. Het zou mij deugd doen, mijnheer de voorzitter van de Raad, als in de toekomst in de communiqués over deze topontmoetingen ook de kwestie Tsjetsjenië een keer schriftelijk wordt vastgelegd. Ik heb daar geen woord over aangetroffen ook al hebben enkele rapporteurs - en ook commissaris Patten in de Commissie ontwikkelingssamenwerking - verteld dat fungerend voorzitter Rasmussen zich hiervoor sterk gemaakt heeft. Dat moet dan echter ook in het standpunt van een dergelijke top verwoord worden.
Dan de kwestie Kaliningrad. Ik heb vandaag in mijn eigen krant, de Neue Osnabrücker Zeitung, een interessant artikel gevonden met de kop 'Niets te zoeken in Rusland. De mensen in Kaliningrad verwachten veel van de EU, maar weinig van Moskou.? Natuurlijk is het toe te juichen dat de vervelende visumkwestie opgelost is. Maar de mensen in Oblast, in de regio Kaliningrad, kijken veel meer naar het Westen dan naar Rusland. Dat is ook de kern van het probleem. Igor Roednikov, hoofdredacteur van de moedige krant 'Nowyje Koljosa? (dat betekent 'nieuwe wielen?) heeft gezegd dat de retoriek en de drukte van de kant van de federale machtshebbers rond de kwestie Kaliningrad alleen maar negatieve gevolgen heeft gehad. De mensen kijken naar de Europese hoofdsteden, zij kijken naar Parijs, zij kijken naar Warschau, zij kijken naar Berlijn. Het cruciale punt is eigenlijk dat de ontwikkeling van de regio Kaliningrad bevorderd moet worden. Die regio mag niet uitgroeien tot het niemandsland van Europa, maar zou in het Europese ontwikkelingsbeleid geïntegreerd moet worden als onderdeel van de as die zich uitstrekt van Polen tot aan de Baltische landen. Het zou Rusland tot eer strekken als hiernaar gestreefd zou worden zodat het probleem op het niveau van de mensen die daar wonen, wordt opgelost.
Ik zou u, mijnheer de voorzitter van de Raad, evenals de Commissie willen stimuleren om tegen deze achtergrond actie te ondernemen. Dan kunt u daarbij ook op onze steun rekenen.
Paasilinna (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, waarde collega's, mijn fractie acht het van belang dat wij een uitgebreid en omvattend programma voor samenwerking met Rusland hebben. Nu beginnen wij de vruchten te plukken van het verdwijnen van het IJzeren Gordijn. Nu zijn ook de omstandigheden in Rusland zich aan het stabiliseren, uitgezonderd enkele aspecten waar ik straks op terugkom. Zodoende steunen wij de oprichting van een gezamenlijke Europese economische ruimte. Dat is een belangrijke stap op weg naar normale betrekkingen met Rusland. De Unie heeft immers vastgesteld dat Rusland een normale markteconomie is. Dat is misschien te veel gezegd, maar Rusland is wel op de goede weg en zodoende is ook dit een stap op weg naar het WTO-lidmaatschap van Rusland.
Wij moeten beseffen dat door de uitbreiding de grens tussen Rusland en de Unie langer wordt, en ook dat betekent veel. Rusland verliest in zekere mate zijn markten in de landen die lid worden van de Europese Unie, en ook dat is iets waarmee wij enigszins rekening mee moeten houden.
Ik ben tevreden over het feit dat op de Top een oplossing is gevonden voor de op de spits gedreven kwestie Kaliningrad. Naar mijn mening was dit misschien niet zo'n groot probleem als uit het debat hierover soms bleek. Ook wij hebben verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van Kaliningrad en ik ben het met de heer Poettering eens dat wij zodanig moeten kunnen helpen en samenwerken dat de omstandigheden voor de bewoners van Kaliningrad verbeteren.
Wij zijn van mening dat de oorlog in Tsjetsjenië een probleem is voor Rusland, voor ons en voor de Tsjetsjenen zelf die het doelwit zijn van de oorlog. Wij zijn van mening dat onder het mom van terrorismebestrijding geen mensenrechten geschonden mogen worden. Dat heeft betrekking op Rusland, maar ook op andere landen die wij hier veel hebben geprezen of die misschien oude bondgenoten van ons zijn. De strijd tegen het terrorisme is een excuus geworden voor gewelddadigheden van landen tegen de eigen of andere burgers. Dat mag niet gebeuren.
De kwestie Tsjetsjenië is ter sprake gekomen omdat daarheen binnenkort een delegatie vertrekt, waarvan ik de voorzitter ben. Er is enige vooruitgang geboekt, want ik heb vandaag na langdurige onderhandelingen een brief van Dimitri Ragozin van de Doema gekregen. Hij heeft ons een uitnodiging gestuurd om op 20 januari naar de Doema te komen. Ons was aanvankelijk voorgesteld eind december te komen, maar dan is het kerst en daarom hadden wij gevraagd het bezoek naar een beter tijdstip te verschuiven. Zodoende lijkt januari mij - als de leden van de delegatie daarmee instemmen, dit is zo'n recent bericht - een goede tijd.
Rusland is een grote partner van ons, onze wederzijdse handel bedraagt zo'n 25 miljard dollar per jaar, terwijl die naar de Verenigde Staten slecht 3 en die naar de voormalige republieken van de Sovjetunie slechts ruim 10 miljard dollar bedragen. Wij zijn dus een zeer belangrijke handelspartner van Rusland.
Ik wil de commissaris vragen hoe het met de energiedialoog staat, omdat Gazprom plotseling het besluit heeft genomen een gasleiding aan te leggen. Daarbij is ons wederzijdse energiedialoog niet erg zichtbaar geweest. Wij zijn de grootste energieregio ter wereld en daarom is het energievraagstuk zeer belangrijk.
Ik wil verder nog de situatie noemen van de pers in Karelië en ook elders in Rusland waar onaanvaardbare pressie plaatsvindt.

Väyrynen (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, Rusland is voor ons een interessante partner die uitdagingen biedt. Om een of andere reden onderstrepen wij in onze eigen standpunten vaak vooral de verschillende problemen in Rusland, in plaats van dat wij ons richten op de positieve resultaten en de mogelijkheden van toekomstige samenwerking. Veel zaken zijn natuurlijk in de Unie beter, maar ook wij hebben problemen waar Russische parlementsleden zich mee kunnen bemoeien als zij dat zouden willen. Het siert hen dat zij dat niet doen. Ik bedoel niet dat wij moeten zwijgen over bijvoorbeeld milieuproblemen, het gebrek aan democratie of het schenden van de mensenrechten in Rusland. Het gaat om het afwegen van zaken en de manier waarop wij zaken behandelen.
Juist nu is het belangrijk dat wij praten over de gevolgen van de uitbreiding van de Europese Unie voor de samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland. Problemen rondom de status van Kaliningrad konden worden opgelost, maar er moet nog veel werk worden verricht. In dit verband ligt de bal op de helft van Moskou. Daar moet men onbevooroordeeld zijn bij het hervormen van de omstandigheden in Kaliningrad, zodat daar investeringen komen van elders in Rusland en uit het buitenland. Nu de grens tussen de Europese Unie en Rusland langer wordt, moet er nieuw elan komen in de ontwikkeling van Noord-West-Rusland en de samenwerking in de grensregio's. De Unie moet zich meer inzetten voor de samenwerking in het gebied van de Barentsz-zee en de Oostzee en ook substantiële financiële steun aan die regio's geven.
Een ander belangrijke actuele kwestie is de ontwikkeling van de samenwerking op het gebied van energie. Daarmee kunnen wij enerzijds Rusland helpen zijn energie-economie te ontwikkelen en zijn milieu te beschermen en anderzijds onze eigen energie-economie veilig stellen. Op die manier moet er op het gebied van samenwerking vooruitgang worden geboekt.

Seppänen (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie stelt met tevredenheid vast dat er een akkoord is bereikt over het garanderen van vervoersverbindingen van en naar Kaliningrad, na de toetreding van Litouwen en Polen tot de Unie. In de Europese Unie moeten wij vooral aandacht besteden aan het onderhoud van de spoorrails in Litouwen. Daarvoor moet voldoende financiële steun worden verleend.
In de Europese Unie wordt aangenomen dat de behoefte aan energie met een procent per jaar toeneemt. Men is van plan aan die extra behoefte tegemoet te komen door meer aardgas te gebruiken. Rusland is voor de Europese Unie een belangrijke partner, want de gasreserves in de Noordzee en in Noord-Afrika zullen in een paar decennia op zijn. De behoefte aan gas in de Europese Unie moet worden bevredigd met export uit het Oosten.
De samenwerking op het gebied van energie verloopt niet naar tevredenheid. De beste vorm van samenwerking zou zijn als er gezamenlijke gasleidingen van Rusland naar de Europese Unie zouden worden aangelegd. Als de leidingen via Polen, Wit-Rusland en Oekraïne lopen, ontstaat er nodeloze verspilling.
Zoals de heer Paasilinna al zei, deelde Gazprom begin deze week mee dat het zelfstandig een gasleiding aanlegt van het gasveld Sjtokmanovsk in de Barentsz-zee naar Midden-Europa. Dat is goed nieuws, omdat op die manier de extra behoefte aan energie in de EU-landen wordt veiliggesteld. Het is slecht nieuws als dit vanuit het oogpunt van samenwerking wordt bekeken. Nu is de Europese Unie hierin geen partner en dat zal in de toekomst geld kosten.
Het vertrouwen in de marktwerking in de Europese Unie lost de problemen van de energiemarkt niet op. Liberalisering van de markt maakt het in de praktijk onmogelijk nieuwe investeringen in energie te financieren met langlopende leveringscontracten. Als degenen die gas nodig hebben zouden deelnemen aan de kosten voor de marktvoorziening, zou dat de voorzieningszekerheid verbeteren, en over een periode van twintig jaar is dat het allerbelangrijkst.
Met Rusland moeten wij spreken over factoren die ons binden. Een factor die ons scheidt is de burgeroorlog in Tsjetsjenië. Wij hopen allemaal op een vreedzame oplossing voor de oorlog. Tegelijkertijd wijzen wij erop dat op de Top van de leiders van de Europese Unie en Rusland de Europese Unie niet heeft geëist dat Tsjetsjenië staatkundig onafhankelijk moet worden. De regio wordt dus beschouwd als onderdeel van de Russische Federatie. Terrorisme mag niet als excuus worden gebruikt om de mensenrechten te schenden, noch in Rusland noch in de Verenigde Staten.

Staes (Verts/ALE).
Voorzitter, collega's, vier zaken: eerst Kaliningrad. Ik geloof dat er de voorbije maanden ongelofelijke inspanningen ter zake zijn geleverd. Er waren bijeenkomsten van de Commissie en de Raad met Rogosin, de presidentiële gezant, en met minister Rasov. Dit werd op initiatief van onze voorzitter, Pat Cox, ook parlementair begeleid in twee vergaderingen met de Poolse, de Litouwse en de Russische collega's. Ik geloof dat wij hierover tevreden kunnen zijn en mijn fractie is tevreden met het behaalde resultaat.
Twee, Tsjetsjenië. Ja, de gebeurtenissen in het Dubrovska-theater moeten natuurlijk veroordeeld worden, dat is duidelijk, en ik heb dat als voorzitter van de Rusland-delegatie ook direct gemeld aan mijn collega Loekin. We kunnen dat veroordelen en we willen natuurlijk ook uitleg over het gas dat daar gebruikt is, over de omstandigheden waarin daar is opgetreden en over hoe de ordestrijdkrachten zijn opgetreden. Ik geloof dat daarover toch nog enige duidelijkheid moet worden verstrekt. We stellen ook vast dat er sprake is van een hardere houding van de Russen met betrekking tot Tsjetsjenië. Nochtans heeft het Europees Parlement in dit debat de jongste maanden het voortouw genomen. Wij hebben gezegd: wij zijn voor onderhandelingen, wij zijn voor gesprekken, want een militaire oplossing biedt geen resultaat. Ik stel vast dat onze Russische vrienden, president Poetin niet in het minst, nu een zeer strakke houding innemen en sinds 11 september de hele strijd in Tsjetsjenië in het teken zetten van de strijd tegen het internationale terrorisme. Ik geloof dat dat een aberratie is. Alleen onderhandelen, alleen het voeren van gesprekken, ook met de mensen rond Mascadov, zal leiden tot een echte oplossing.
Ten derde wil ik hier mijn bezorgdheid uiten over de algemene toestand van de mensenrechten in Tsjetsjenië. Er is onlangs nog een rapport van Amnesty International verschenen over de persvrijheid, over de religieuze onvrijheid en over de algemene mensenrechtensituatie in Rusland. Ik geloof dat we daar aandacht aan moeten besteden.
Ten slotte, collega's, vraag ik uw aandacht voor een milieuprobleem. Mijn delegatie was begin oktober op bezoek in Moermansk. Wij hebben daar de nucleaire erfenis van de Sovjet-Unie bestudeerd. Alle mensen ter plaatse en alle autoriteiten ter plaatse vragen om een multilateraal nucleair leefmilieuprogramma. Ik zou de Commissie en de Raad heel duidelijk willen vragen hoe het staat met de onderhandelingen over dat verdrag? Het is absoluut noodzakelijk dat dat er komt, anders kan niemand de verantwoordelijkheid nemen voor het op een nette manier opruimen van de nucleaire erfenis van de Sovjet-Unie. Graag geef ik die vraag aan u door mijnheer de Commissaris en aan u mijnheer de minister, waarvoor mijn hartelijke dank.

Marchiani (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, het was geen goed idee van die Tsjetsjeense terroristen om dat theater in Moskou als doelwit te nemen. Allereerst omdat de menselijke tol buitengewoon zwaar is geweest. Mijn fractie eert vanzelfsprekend de nagedachtenis van alle slachtoffers, wat ook hun achtergrond moge zijn. Maar deze gijzelingsactie heeft het beeld voor ons Parlement enigszins vertroebeld. Voor 11 september was de situatie duidelijk: aan de ene kant had je een volk dat vocht voor zijn vrijheid en zijn recht op zelfbeschikking - de Tsjetsjenen - en aan de andere kant het tyrannieke Russische regime. Tot slot had je nog de Amerikanen die zich uit eigenbelang inzetten voor de zaak van de Tjsetjseense moslims.
Inmiddels blijkt echter uit het onderzoek dat naar aanleiding van deze actie is gevoerd dat er meer dan nauwe banden bestaan tussen de Tsjetsjeense beweging en het internationaal islamitisch terrorisme. Tsjetsjenië is een steunpunt geworden van het internationaal terrorisme, van wapenhandel en drugshandel.
Waarde collega's, ik vraag u niet in dezelfde fout te vervallen als ten tijde van de oorlog in Kosovo, toen wij ons bij de hand hebben laten nemen door de media en de Amerikaanse communiqués en hebben toegejuicht dat Servische christenen, die de dappere moslims van Kosovo belaagden, werden gebombardeerd. Sindsdien zijn we gaan inzien, vooral ook in Frankrijk, dat Kosovo niet alleen een doorgangsroute is geworden, maar zelfs een uitvalsbasis voor terroristische moslimfundamentalisten die actief zijn in West-Europa, met name in Frankrijk en in Duitsland. Een en ander blijkt ook uit de arrestaties die in Frankrijk, Duitsland en recent ook in België zijn uitgevoerd. Ik vraag u dus niet in dezelfde fout te vervallen met de Tsjetsjeense beweging en solidair te blijven tegen het fundamentalistische moslimterrorisme. Mijn fractie staat, laat dit duidelijk zijn, achter de toetreding van Rusland tot de Europese Unie. Het gaat hier immers om een land met een christelijke traditie en cultuur. Met zijn geschiedenis, geografie, tradities en gewoonten past Rusland volledig binnen de Unie. Het zou de Unie veel te bieden hebben en bijdragen tot haar vernieuwing. Ik vind dat we Rusland zouden moeten steunen in zijn streven democratie en mensenrechten meer en meer te eerbiedigen.

Belder (EDD).
Voorzitter, het partnerschap met de Russische Federatie geeft de EU zware verantwoordelijkheden. Hoe om te gaan met de tweeslachtigheid van Moskous beleid? Deze tweeslachtigheid openbaart zich in openheid naar buiten toe en toenemende geslotenheid binnenslands.
Poetins paradox laat zich, schrijnend genoeg, treffend illustreren aan de Tsjetsjeense tragedie. De terechte strijd tegen terroristen paart zich hier aan de gruwelijke ontrechting van een hele bevolkingsgroep, inclusief het muilkorven van de eigen media hierover.
Wat kan de EU tegen dit wederzijdse voortdurende bloedvergieten op Russisch grondgebied ondernemen? Weinig meer, maar ook beslist niet minder dan het steevast agenderen van de kwestie-Tsjetsjenië in het overleg met Rusland. Met instemming begroet ik derhalve de verklaring van commissaris Patten van dinsdag 12 november. Het Deense voorzitterschap heeft naar zijn zeggen op de top met Rusland de situatie in Tsjetsjenië uitvoerig én krachtig aan de orde gesteld. In dit kader vraag ik Raad en Commissie de OVSE-missie in Tsjetsjenië politieke ruggesteun te bieden.
Ik wens Raad en Commissie volharding toe in het streven naar een schier onmogelijk politiek vergelijk tussen Russen en Tsjetsjenen. Tegelijk dient de EU andere kwalijke uitingen van Poetins politieke systeem van een 'geleide democratie' onbeschroomd naar voren te brengen tegenover het Kremlin. Het lijstje van Russische taboethema´s van parlementariër Jawlinsk kan hierbij goede diensten bewijzen. Denk bijvoorbeeld aan de pogingen van hogerhand om welgevallige politici en andere burgers monddood te maken of aan corruptie in de hoogste machtsregionen.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, wens ik op te komen voor een volledige respectering van EU-zijde van de soevereiniteit van Litouwen in de getroffen transitregeling voor Kaliningrad en de Russische Federatie. Daarover zijn aan Litouwse zijde ernstige twijfels gerezen. Vorige week vertoefde ik met een EP-delegatie in de Verenigde Staten. Ik heb me laten informeren in de pers en daar klonken erg veel zorgen vanuit Litouwen over dit vergelijk. Raad en Commissie, zijn deze ernstige twijfels van Litouwse zijde terecht?

Dupuis (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, waarde collega's, we hebben het veel over stabiliteit, maar wat voor stabiliteit willen we eigenlijk? Willen wij het soort stabiliteit uit 1956 in Boedapest, of die uit 1968 in Praag? Wij hebben de heer Marchiani over vertroebeling bezig gehoord. Zijn kleine discours is doordrongen van christelijk fundamentalisme, van racisme in zijn zuiverste vorm. Wat wij moeten doen, is juist het tegenovergestelde van wat hij zegt. Het probleem waar Rusland momenteel mee te kampen heeft, heet democratie. De Tsjetsjeense kwestie wordt gebruikt door de Russische oligarchie om haar machtspositie te versterken en om nu juist te voorkomen dat die democratie in hun land wortel schiet.
Dat is het probleem dat wij niet willen aanpakken, het probleem dat wij niet hebben willen aanpakken in Kaliningrad. Alles in acht genomen hadden we veel gewaagder oplossingen kunnen uitwerken. We hadden ja kunnen zeggen toen de heer Poetin een gemeenschappelijke markt voorstelde, niet alleen een gemeenschappelijke markt van financiën en goederen, maar ook een gemeenschappelijke markt van personen. We hadden hem kunnen zeggen: 'Goed, mijnheer Poetin, op voorwaarde dat u de Tsjetsjeense kwestie oplost, op voorwaarde dat u de nucleaire kwestie oplost, op voorwaarde dat u de kwestie van de persvrijheid in Rusland oplost?. Dat was heel goed haalbaar, maar wij lieten ons liever meeslepen in discussies over oliepijpleidingen en discussies met technocraten, terwijl Tsjetsjenië, en daarmee de Russische ziel, redden de eigenlijke opgave was. Op dit moment gaan we precies de andere kant op.
Ik zou de heer Paasilinna willen vragen of hij nog een klein plaatsje extra vrij heeft in zijn vliegtuig om commissaris Nielson mee te nemen naar Tsjetsjenië, als hij daar op 20 januari naartoe gaat. Samen met vriend Posselt en anderen vraag ik commissaris Nielson nu onderhand immers al twee jaar naar Tsjetsjenië te gaan. Ik zou de voorzitter van de Raad ook willen vragen hoe het nu staat met de zaak van de Tsjetsjeense vice-premier, die nog altijd vastzit in Denemarken. De informatie-uitwisseling rond het terrorisme was toch verbeterd? De Russische beschuldigingen lijken in ieder geval flinterdun en volkomen ongefundeerd.

Oostlander (PPE-DE).
Voorzitter, steeds meer worden wij ons ervan bewust - en we gedragen ons er ook naar - dat er in Rusland fundamentele veranderingen zijn opgetreden. Wij praten nu gelukkig over constructieve samenwerking. Wij noemen daarbij de noordelijke dimensie en allerlei zaken die in wederzijds belang zijn. Met name van onze Finse collega's is daarover heel wat te horen. Terecht. Er wordt ook gesproken over het streven naar een gemeenschappelijk Europees economisch gebied. Ik denk dat dat een prima zaak is, omdat wij nu bij de uitbreiding van de Europese Unie met zoveel Centraal-Europese landen ook moeten kijken naar wat er aan onze grenzen gebeurt. Hebben wij een duidelijk beleid ten aanzien van aangrenzende gebieden, met name Rusland, Oekraïne, Moldavië? Aan die zijde zullen wij toch enige aandacht moeten besteden, zodat van een regelmatige samenwerking sprake kan blijven.
De problemen van Rusland staan ons meestal heel goed voor ogen. Wij hebben ons uiterste best gedaan om het probleem-Kaliningrad mede tot een oplossing te brengen. Met name de Litouwse regering was daarin natuurlijk in hoge mate geïnteresseerd. Ik ben dan ook erg blij dat Raadsvoorzitter Haarder - we hadden ook niet anders verwacht - met name de soevereiniteit van Litouwen heeft onderstreept. Toch zou ik ook wel graag willen weten hoe het nu verder gaat met de ontwikkeling van het oplossen van het Kaliningrad-probleem? Als ik het goed gezien heb, zijn daar enorm veel technische kwesties mee verbonden. Op een gegeven moment komt Schengen eraan en we moeten eigenlijk op elk moment weten of de regelingen met Rusland niet een belemmering vormen voor Litouwen. Ik denk dat we daaraan voorrang moeten geven. Rusland is groot genoeg, dat zorgt wel voor zichzelf. Voor een klein land moet je opkomen, met name als het een geschiedenis met Rusland heeft die zo tragisch is als die van Litouwen. Ik zou willen dat de richtlijnen die blijven gelden uiteindelijk voortdurend de soevereiniteit en de belangen van Litouwen vooropstellen - in alle redelijkheid.
Daarnaast zou ik het probleem van de grenzen willen aankaarten. De grenzen met Rusland en bijvoorbeeld Letland. Op dit punt laat ratificatie nog steeds op zich wachten. De reden waarom is onduidelijk en in delegatievergaderingen in Moskou wordt ons verteld dat het geen prioriteit heeft. Dat vind ik weer zo'n grote-landenstrategie van: "de kleintjes moeten maar wachten". Ik denk dat wij als Europese Gemeenschap allang over dat soort denken heen zijn en dat wij Rusland duidelijk moeten maken dat die autoritaire benadering, ook naar buiten toe, - intern bestaat die al veel te veel - bij ons zeer slecht in de smaak valt. Als wij Rusland helpen met allerlei problemen, dan zal Rusland zelf ook constructief moeten zijn en moeten zeggen: OK, een probleem met deze kandidaat-lidstaat gaan wij ook meteen oplossen, we ratificeren. Feitelijk hoeft er verder niet eens iets te gebeuren.
Dan het probleem met Tsjetsjenië. Het is heel duidelijk dat men ook in de Russische politiek zeer met deze zaak in de maag zit. Het is inderdaad verworden tot hoofdzakelijk een strijd tegen het terrorisme, maar de schade voor de burgerbevolking is zo buiten alle proporties dat wij dat onmogelijk over onze kant kunnen laten gaan. Ik denk dat het heel belangrijk is om daarover ook tussen militairen, eventueel van de NAVO en Rusland, te praten - te vragen waarom doen jullie dat, kan dat niet anders - en er met name op te blijven hameren dat een politieke oplossing uiteindelijk het enige is wat definitieve rust kan brengen.

Lalumière (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, mijnheer de commissaris, ik verheug mij met alle anderen die het woord hebben gevoerd over de uitkomst van de jongste topontmoeting tussen de Europese Unie en Rusland.
Het schenkt grote voldoening dat de kwestie-Kaliningrad voor zowel de Europese Unie als Rusland op een aanvaardbare manier is opgelost. Ik hoop dat de gevonden oplossing ook voor Litouwen aanvaardbaar is, want zonder dat land is natuurlijk geen enkel akkoord in deze geldig.
Ik zou graag willen stilstaan bij de economische, sociale en politieke toekomst van Kaliningrad. Binnen het akkoord heeft de Unie zich onder meer geëngageerd de Russen technisch en financieel te helpen de economische ontwikkeling van hun enclave te stimuleren. Dat engagement is heel belangrijk. We moeten namelijk beducht zijn voor het destabiliserende effect dat de enclave op de hele regio krijgt als zij onderontwikkeld blijft. Op dit ogenblik verkeren de scheepswerf van Kaliningrad en alle activiteiten die verband houden met de marinebasis aldaar in een bijzonder ernstige crisis. Hierdoor bestaat het risico dat de enclave een broeinest wordt van allerhande smokkel en dat de bevolking opstandig wordt. Mijnheer de commissaris, ik pleit ervoor dat de Unie alles in het werk stelt om de regio Kaliningrad uit dit moeras te halen, want anders lopen de problemen over naar Polen en de Baltische landen.
Voor het overige sta ook ik vierkant achter ons partnerschap met Rusland. Dit engagement mag er natuurlijk niet toe leiden dat we de ogen of de mond sluiten over de Tsjetsjeense kwestie. Openlijke kritiek is ook een teken van vriendschap, en Europa staat sterk als het het Kremlin aan Sacharov herinnert.
Los van deze moeilijke en pijnlijke kwestie kunnen we natuurlijk heel veel met Rusland doen, ook op het vlak van het buitenlands beleid en het Europees veiligheids- en defensiebeleid. Ik kan mij niet, zoals de heer Marchiani, voorstellen dat Rusland zich ooit bij de Europese Unie aansluit. Dat is ook niet waar het om draait. Maar wat betreft veiligheid en defensie, we zijn weliswaar veel bezig met de betrekkingen tussen Rusland en de NAVO, maar we moeten ook eens gaan nadenken over de relatie tussen Rusland en ons Europees veiligheids- en defensiebeleid.

Thors (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, commissaris, Rusland weigert het multilaterale nucleaire milieuprogramma in de Russische Federatie, de MNEPR-overeenkomst, te ondertekenen, die de mogelijkheid zou openen voor uitgebreide steun van het westen bij het opruimen van atoomafval in Rusland, iets wat commissaris Nielson ook aankaartte.
Rusland weigert tevens de overeenkomst over 190 miljoen euro te tekenen, wat grotendeels een schenking is, voor de bouw van een waterzuiveringsinstallatie in het zuidwesten van St. Petersburg, die de waterkwaliteit van de Finse Golf zou verbeteren.
Ook wijst niets erop dat Rusland van plan is het Verdrag van Stockholm te ratificeren over persistente organische verontreinigingen. Het betreft verontreiniging die de mensen en dieren in Noord-Rusland bedreigt.
Over het Verdrag van Espoo inzake milieueffectrapportages in grensoverschrijdend verband is ook niets nieuws te melden. Wij hebben alle redenen om aan te nemen dat Russische belangen onderdeel waren van het ongeluk met de Prestige. Is Crown Resources een Russisch bedrijf? Van welk Russisch bedrijf is de 50.000 ton olie in het schip afkomstig dat in St. Petersburg geladen is?
Dames en heren, ik wil aan de Raad en de Commissie vragen of de tactiek die wij momenteel hanteren de juiste is, dat wil zeggen de positie van Rusland als markteconomie waarborgen en het land steunen voor de WTO? Dat lokkertje heeft blijkbaar niet gewerkt en het is tijd om naar krachtigere middelen te grijpen. Ik hoop oprecht dat men wat betreft de economische samenwerking rekening houdt met het milieuaspect. Wij doen ons uiterste best, maar de milieudimensie mag niet uit het oog verloren worden. Ik hoop dat de voorbeelden die ik heb gegeven u ervan overtuigen dat onze inspanningen tevergeefs zijn geweest.

Gahrton (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de grove uitbarsting van president Poetin tijdens de EU-top kwam niet onverwacht. Hij is wanhopig omdat de situatie van Rusland wanhopig is. Landen die in een crisis verkeren, zoeken graag een zondebok. In het geval van Rusland zijn dat de Tsjetsjenen. Natuurlijk moeten wij het Russische bloedbad in Tsjetsjenië veroordelen, maar wij mogen niet vergeten dat wij medeverantwoordelijk zijn voor de tragedie in Rusland.
Na de val van de Sovjet-Unie trokken de westerse experts in groten getale naar Moskou, waaronder de Zweed Anders Åslund, die shocktherapie aanraadde. In 500 dagen moest Rusland doen waar China 25 jaar over had gedaan. Het resultaat was natuurlijk massale armoede, productieafname, een lagere gemiddelde levensverwachting en maffiaheerschappij
Wij moeten toegeven dat wij medeverantwoordelijk zijn voor de crisis en de chaos in Rusland. Daarom moeten wij op dezelfde manier met Rusland omgaan als wij met andere landen doen, zoals Turkije bijvoorbeeld. Wij moeten duidelijk maken dat als het land wil en aan alle criteria voldoet het op dezelfde voorwaarden als andere Europese landen recht heeft op een volledig lidmaatschap van de Europese Unie.

Souchet (NI).
Mijnheer de Voorzitter, het is nog al simplistisch om de veelzijdige betrekkingen die we met Rusland in een hele reeks strategische domeinen actief dienen te ontwikkelen, van de strijd tegen het terrorisme tot de toestand in het Midden-Oosten, van energie tot ruimtevaart, uitsluitend te laten bepalen door de manier waarop de Russische regering de moeilijke Tsjetsjeense kwestie aanpakt.
De methodes die de Russische autoriteiten gebruiken zijn gewelddadig buiten alle proporties, en wij stellen die terecht aan de kaak. Maar onze boodschap zou veel beter overkomen als wij wat meer oog hadden voor de eigenlijke beweegredenen van Moskou, die het Russische kader overstijgen. Rusland beroept zich op het recht op zelfverdediging binnen zijn eigen grenzen. Het staat oog in oog met krachten die eerst het Tsjetsjeense separatisme hebben aangewakkerd, en dat separatisme nu voor de kar willen spannen van een radicaal islamisme dat het terrorisme tot in het hart van Moskou heeft gebracht. Wie durft er trouwens nog te ontkennen dat Tsjetsjenië na het Afghanistan van de Taliban een vooraanstaand trainingskamp is geworden van een terroristische internationale die ons allen bedreigt? Wie deze werkelijkheid ontkent of relativeert leidt ons naar een impasse. Mijnheer de Voorzitter, we moeten ons tegen zulke mensen verzetten en verantwoordelijkheidszin aan de dag leggen.

Posselt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, als christen schaam ik mij voor datgene wat de heer Marchiana hier heeft gezegd, waarbij hij misbruik maakte van het woord christendom. Ik beschouw het vermoorden van moslims niet als een christenplicht. Ik ben van mening dat er ook in andere landen, ook in lidstaten, sprake is van terrorisme, wapenhandel en drugshandel. Desondanks vindt niemand dat deze lidstaten, waaronder het land van de heer Marchiani, dan maar gewoon even gebombardeerd moeten worden. Er moet heel duidelijk in het oog worden gehouden dat emoties hier een grote rol spelen. Er is namelijk helemaal geen sprake van een strijd tegen het terrorisme, maar van het creëren van een voedingsbodem voor terreur.
De Tsjetsjenen worden al 150 jaar kolonialistisch onderdrukt. De Tsjetsjenen zijn door Stalin gedeporteerd. Zij zijn in ons tijdperk twee keer vanwege de aardoliebelangen door wrede oorlogen geteisterd. Die tweede oorlog is nog steeds aan de gang en is door toedoen van de heer Poetin, met het oog op de verkiezingen, in heftigheid alleen nog maar toegenomen.
Daarom moet ook eens gezegd worden dat het geen strijd tegen het terrorisme betreft. Op die manier wordt het terrorisme juist gestimuleerd! Ook op dat gebied hebben wij een verantwoordelijkheid! En wat is onze reactie? De mooie stad Kopenhagen wordt door de heer Poetin geboycot terwijl de Denen alleen maar hun democratische plicht hebben vervuld door de meningsvrijheid en vrijheid van vergadering te respecteren.
Waarom kiest de Raad dan voor Brussel? Commissaris Nielson, die bij ons voor humanitaire aangelegenheden verantwoordelijk is, kondigt niet een reis naar Tsjetsjenië aan, maar een bezoek aan een banket van de regeringsleiders en staatshoofden in Sint Petersburg. Ik wil hier onomwonden zeggen dat ik misselijk wordt van een Europa dat in Sint Petersburg onder het genot van een glaasje sekt uit de Krim bijeenkomt, terwijl in Tsjetsjenië mensen op straat doodbloeden.
Ik ben van mening dat het de voornaamste taak van de Europeanen is om de vrijheid en de mensenrechten te verdedigen. Gisteren hebben we gevierd dat onze Baltische collega's voor de eerste keer bij ons waren. Deze Baltische collega's danken hun vrijheid mede aan een Tsjetsjeen, generaal Doedajev, die toentertijd geweigerd heeft het bevel dat hij als sovjetofficier gekregen had, uit te voeren, namelijk het bloedig onderdrukken van de Baltische vrijheidsbeweging.
Poos (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de balans van de top tussen de Europese Unie en Rusland is wel erg mager als het gaat over de mensenrechten. De Deense eerste minister Rasmussen heeft weliswaar de moed gehad Vladimir Poetin eraan te herinneren dat het Tsjetsjeense conflict meer is dan een terroristisch probleem en dat er een politieke oplossing gevonden moet worden, maar Vladimir Poetin heeft daar ijzig op gereageerd, en dat was het dan. Na de voorbarige en misplaatste Europese felicitaties voor de vergassing van de gijzelaars en gijzelnemers met verboden chemische wapens, was dit niet het moment voor verdere vermaningen. De voorzitter van de Europese Raad zal trouwens aan handen en voeten gebonden zijn geweest door zijn collega's.
Dus geen opmerkingen meer over eventuele sancties, hoewel die op de top van 1999 met Boris Jeltsin nog aan de orde waren. Sindsdien is de toestand in Tsjetsjenië dramatisch verslechterd, de burgerbevolking lijdt meer ontbering dan ooit door de afpersing van de elitetroepen. Martelingen, verkrachtingen, standrechtelijke executies en verdwijningen zijn dagelijkse kost. De daders van deze mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden gaan volkomen vrijuit. Waarom heeft u, mijnheer de voorzitter van de Raad, niet samen met onze Hoge Vertegenwoordiger van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en de Commissie op zijn minst gevolg gegeven aan het uitdrukkelijke verzoek van Amnesty International om onder dreiging van sancties toegang tot Tsjetsjenië te eisen voor humanitaire organisaties? Waarom heeft u geen vrije toegang voor het Rode Kruis geëist tot de mensen die in gevangenissen en filteringskampen worden vastgehouden, de goelagkampen van deze moderne tijd? Al onze partnerschappen bevatten een mensenrechtenclausule. Waarom moet het internationaal humanitair recht hier opnieuw en op spectaculaire wijze wijken voor machtsvertoon en nationaal belang?

Mayol i Raynal (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, deze overeenkomst lijkt me toch erg problematisch in het licht van het lopende conflict in Tsjetsjenië.
Wat is de toestand in Tsjetsjenië? Aan de ene kant hebben we een volk dat vecht voor zijn vrijheid, aan de andere kant hebben we een koloniale mogendheid die de Tsjetsjenen met alle mogelijke middelen en waar zij maar kan onderdrukt. Uit het artikel dat hier zojuist is voorgelezen komt de geestesgesteldheid van de Russische machthebbers duidelijk naar voren. De Raad en de Commissie beweren dat er over de mensenrechten in Tsjetsjenië gesproken is, maar volgens mij is dat amper gebeurd. Laten we het beestje bij de naam noemen: wat er momenteel in Tsjetsjenië gebeurt is genocide. Onderhandelingen voeren met de Russen terwijl er een genocide aan de gang is, zoiets roept vragen op, ook al staan er in de Baltische landen en elders legitieme belangen op het spel. De bewerking dat er een overeenkomst is over de strijd tegen het terrorisme is eveneens twijfelachtig. Het terrorisme van de Tsjetsjenië strijders wordt ingegeven door wanhoop en valt in het niet bij het staatsterrorisme dat Rusland bedrijft. Daarom vormt deze overeenkomst een echt probleem.

Kronberger (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik geloof dat het lot van de gehele Europese Unie aanzienlijker nauwer met dat van Rusland verbonden is dan wij ons op dit moment überhaupt kunnen voorstellen.
Na zeventig jaar sovjetsysteem is de toekomstige ontwikkeling van Rusland uiteraard problematisch omdat dit land opgebouwd is uit een combinatie van diep gewortelde structuren en een nieuw systeem. Naar mijn mening kan de Europese Unie dit omvangrijke herstructureringsproces alleen maar op een actieve manier ondersteunen. In de komende decennia zal Rusland namelijk de belangrijkste partner van Europa zijn op het gebied van de energievoorziening.
Zelfs tijdens het sovjettijdperk is Rusland altijd een cruciale stabiliteitsfactor voor de wereldvrede geweest. Dat betekent niet dat we de ogen moeten sluiten voor de problemen in Tsjetsjenië, want die problemen zijn er ontegenzeggelijk. We moeten er echter wel voor zorgen dat we het totaalbeeld blijven zien. Daarnaast heeft Europa niet het recht om Rusland anders te behandelen dan andere landen die ook de mensenrechten schenden. Om misverstanden te voorkomen, wil ik nogmaals benadrukken dat de situatie in Tsjetsjenië hierdoor op geen enkele manier gerechtvaardigd wordt. Wat we echter nodig hebben is een nauwkeurige analyse van deze regio.
Europa dient er vanuit te gaan dat een succesvol resultaat op de lange termijn alleen maar mogelijk is door een rechtvaardig, open en gelijkwaardig partnerschap. De belangrijkste stappen die genomen moeten worden, zijn systematische maatregelen voor het opbouwen van wederzijds vertrouwen, voor het creëren van eerlijke handelsbetrekkingen, voor het bevorderen van de economische ontwikkeling van Rusland en voor het verlenen van alle vormen van ondersteuning die bijdragen aan de ontwikkeling van de democratie, een proces dat na twaalf of dertien jaar nog steeds niet is voltooid. Wij moeten ons er heel goed van bewust zijn dat de wereldvrede zonder een stabiel, democratisch en sterk Rusland een nog groter risico loopt dan nu al het geval is.

Gahler (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, vorige week hebben we in de Gemengde Parlementaire Commissie van de EU en Litouwen een diepgaande en kritische discussie gevoerd over de oplossing die voor Kaliningrad is gevonden. De heer Haarder betitelde die oplossing als 'evenwichtig', maar ik vind deze eigelijk alleen maar evenwichtig voor Rusland - dat haar gezicht heeft kunnen redden - en voor onze Schengen-puristen.
De commissaris heeft ons gezegd dat de Europese Unie altijd en overal over veilige grenzen moet beschikken. Dat is een opmerking die van Erich Honecker afkomstig had kunnen zijn want de doorreis door Litouwen zal voor reizigers nog veel moeilijker zijn dan de doorreis vroeger vanuit West-Duitsland via West-Berlijn naar Oost-Duitsland. Naar mijn mening zou de Europese Unie zich diep moeten schamen dat zij hiermee dertien jaar na de val van de muur akkoord is gegaan.
De praktische problemen worden hiermee afgewenteld op de Litouwse grensautoriteiten en de reizigers zelf. Rusland zal ook op andere manieren van deze situatie kunnen profiteren vanwege de enorme kans op technische problemen en de te verwachten klachten van de betrokkenen.
Heeft u zich eigenlijk ooit gerealiseerd dat deze reis aan de oostzijde helemaal niet in Rusland eindigt, maar in Wit-Rusland? Dat land is in de hele discussie absoluut niet ter sprake gekomen. Wat zou het gevolg zijn als de betrekkingen tussen Rusland en de heer Loekasjenko zodanig verslechteren dat de heer Loekasjenko besluit om deze situatie uit te gaan buiten? De hele regeling zou dan niet eens meer het papier waard zijn waarop zij geschreven is.
Het is ook niet moeilijk om voor te stellen wat er in de praktijk zal gebeuren bij het indienen van een aanvraag voor een facilitated rail travel document. In extreme gevallen zou dan iemand uit Khabarovsk, in het oosten van Rusland, zijn adres bij het kopen van zijn treinkaartje moeten vermelden in de hoop dat alles doorgestuurd wordt naar een centraal Russisch kantoor. Dat kantoor zou het geheel vervolgens door moet sturen naar de Litouwse autoriteiten, die op hun beurt alles op tijd moeten verwerken zodat de Litouwse grensbeambte hopelijk in het bezit is van de transitvergunning voor de reiziger wanneer deze bij de grens arriveert. Gezien de administratieve capaciteit van de Russische autoriteiten kan ik mij levendig voorstellen hoe dit systeem in de praktijk functioneert. Ik verzoek u dan ook dringend om deze problematiek in de gaten te houden en er niet vanuit te gaan dat dit probleem nu opgelost is.

Haarder
Dit was echt een levendig debat. Ik zag mijzelf bijna als een van die parlementsleden die verlangden dat het voorzitterschap dít zou doen en dát zou doen, en de Raad erop wezen dat ze van alles verzuimd hadden. Zo moet het ook, en ik wil het Parlement oproepen om de Raad te blijven houden aan de democratische idealen waarop het Parlement gebouwd is.
En nu ga ik niet verder met het woord 'maar?; ik ga verder met het woord 'en', want ik heb onze gemeenschappelijke houding altijd zo opgevat dat we ook goede buren moeten zijn, dat wij gemeenschappelijke problemen moeten kunnen oplossen, dat we zoveel contact moeten hebben dat een dialoog mogelijk is waarin we kunnen zeggen wat er gezegd moet worden. Ik wil tegen de heer Posselt het volgende zeggen: als wij Rusland de juiste kant op willen hebben op het gebied van de mensenrechten, dan is daarvoor een plek nodig waar wij een dialoog met Rusland kunnen voeren. Zo'n plek hadden we een week geleden met Brussel, maar het maakt niet uit of het Kopenhagen of Brussel is. We hebben een dialoog gevoerd, alle noodzakelijke opmerkingen zijn gemaakt en commissaris Patten was getuige. De heer Nielson heeft dat vandaag bevestigd. De Raad heeft tegen Rusland precies gezegd wat er gezegd moest worden, ook inzake Tsjetsjenië.
Wat betreft de heer Zakajev, die in Denemarken in voorlopige hechtenis is genomen, wil ik graag tegen de heer Dupuis zeggen dat de behandeling van de zaak-Zakajev volledig in overeenstemming is met de door ons vastgelegde rechtsstaatbeginselen, met de Europese uitleveringsregels en het beleid inzake terrorismebestrijding. Er is met betrekking tot de heer Zakajev geen enkel politiek besluit genomen. Alles is volgens de regels verlopen. We hebben ons in alle opzichten aan de democratische beginselen gehouden. Hetzelfde geldt voor de conferentie die de oorzaak was van het conflict tussen Denemarken en Rusland. Die conferentie werd gehouden omdat het een democratisch recht is om conferenties te houden. Dat kunnen wij niet verhinderen, en daar houden wij ook aan vast, net zoals wij in alle andere opzichten aan onze democratische idealen vasthouden. Ik ben het volledig eens met hetgeen de heer Poettering en vele anderen naar voren hebben gebracht, namelijk dat wij de mensenrechten niet moeten offeren op het altaar van de terrorismebestrijding. Natuurlijk moeten wij dat niet doen. En dat was nu juist waar de dialoog met Rusland tijdens de Top op gericht was. We zijn het eens over de terrorismebestrijding, maar we zijn het niet eens in onze waardering van wat er is gebeurd en nog steeds gebeurt in Tsjetsjenië, en dat is zeer, zeer duidelijk gezegd.
Het is gelukt om een oplossing te vinden voor de kwestie-Kaliningrad. Daarbij is de soevereiniteit van Litouwen geëerbiedigd, evenals het recht van Litouwen om tot Schengen toe te treden. Met het oog op de uitbreiding is het zeer belangrijk dat we op deze manier een probleem in een aangrenzend gebied hebben opgelost. Overigens kan ik inzake het nog niet geratificeerde grensverdrag tussen Rusland en Litouwen meedelen dat het voorzitterschap in de onderhandelingen tijdens de Top in duidelijke bewoordingen aan Rusland te kennen heeft gegeven dat wij ervan uitgaan dat het grensverdrag tussen Litouwen en Rusland thans wordt ondertekend. Dus we hebben niets vergeten. We hoeven ons nergens over te schamen. Alles is volgens democratische beginselen verlopen. Gelukkig heeft men vastgehouden aan een dialoog, en de problemen die tijdens de Top moesten worden opgelost, zijn inderdaad opgelost.
Ik wil echter afsluiten met te benadrukken dat het Parlement aan zijn idealen moet blijven vasthouden en de Raad ter verantwoording moet roepen als het gevaar dreigt dat wij dat niet doen. Gaat u daar vooral mee door. Ik vind echter dat er geen reden is om de Raad of het voorzitterschap enig verwijt te maken inzake de wijze waarop zij de zojuist afgesloten, zeer moeilijke Top hebben aangepakt.

Nielson
Mijnheer de Voorzitter, ik wil om te beginnen heel duidelijk zeggen dat ik volledig kan instemmen met de verklaring die de heer Haarder zojuist heeft afgelegd. Hij heeft de situatie heel goed en duidelijk beschreven. Ook heeft hij ons nog eens herinnerd aan wat de Unie moet doen en hoe zij dat moet doen.
Ik heb heel goed naar alle bijdragen aan dit debat geluisterd. Ik zal nog eens herhalen wat ik al eerder in het Parlement heb gezegd tijdens onze discussies over het probleem-Tsjetsjenië. De verdeling van de verantwoordelijkheden binnen de Commissie is heel belangrijk. Als wij de taken en verantwoordelijkheden van de commissaris voor humanitaire hulpverlening niet heel nauwkeurig zouden omschrijven, zou dat tot grote onduidelijkheid over deze kwestie leiden, in het bijzonder wat de toelating van humanitaire hulpverlening betreft.
Daarom wil ik mijn verantwoordelijkheden als commissaris voor humanitaire hulpverlening heel zorgvuldig en helder omschrijven. Als ik mij zou laten verleiden tot een politieke discussie over dit onderwerp, zou dat afbreuk doen aan de legitimiteit en doelmatigheid van mijn inspanningen om de toegang van humanitaire hulpverleners in gebieden zoals Tsjetsjenië te beschermen. Daarom weiger ik mij te laten betrekken in politieke manoeuvres of politieke projecten, ook al sta ik er misschien wel sympathiek tegenover. Dat is de verantwoordelijkheid van de commissaris voor buitenlandse betrekkingen. Juist in dit geval is het van groot belang dat wij heel zorgvuldig omgaan met de instrumenten en commissarissen die wij hebben. Als ik mij, met mijn verantwoordelijkheden, zou laten verleiden tot politisering, zou dat het effect van onze pogingen en krachtige inspanningen om toegang te verkrijgen, verzwakken. Anderzijds heb ik op dit punt wel openlijk kritiek geuit op de Russen, en ik doe dat regelmatig. Ik breng dit soort onderwerpen op iedere topontmoeting met Rusland naar voren.
Helaas zien wij nog geen vooruitgang. Ik noem de bekende kwesties als de werkgunningen voor humanitaire hulpverleners, de mogelijkheid om gebruik te maken van het VHF-radiosysteem van de VN, hetgeen van belang is voor de veiligheid van de mensen die in het gebied werken, en de situatie van de vluchtelingen en ontheemden in de kampen. Al deze vraagstukken worden steeds opnieuw aan de orde gesteld. Ik doe nogmaals een beroep op het Parlement om de commissaris voor humanitaire hulpverlening te beschouwen als iemand die zich moet houden aan een betrekkelijk strak gedefinieerde taakstelling, en dat is wat ik doe.
Anderen houden zich bezig met de politieke kant van deze discussie. Dit is niet alleen belangrijk in het geval van Tsjetsjenië, maar het geldt ook voor veel andere plaatsen. U zult dezelfde aanpak tegenkomen als wij het hebben over de toegang tot de slachtoffers van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Hoewel de politiek mij in het bloed zit, zal ik mij toch niet mengen in een inhoudelijke politieke discussie over de aard van het conflict en deze andere vraagstukken, hoe verleidelijk dat misschien ook is.
De heer Paasilinna en enkele anderen hebben een vraag gesteld over de energiedialoog met Rusland, en in het bijzonder over de samenwerking op aardgasgebied. Bij de onderhandelingen hierover speelt in de praktijk ook de vraag mee wie commerciële belangen heeft en wie niet. Daarom is het moeilijk om snel tot conclusies te komen. Het vraagstuk van de onderhandelingen over een pijplijn is een zaak van lange termijn. Er bestaat een risico van tegenstrijdige belangen: enerzijds de wens om dit soort zeer lange-termijnafspraken goed te regelen en anderzijds de liberalisering van de gasmarkt binnen de Unie, waaraan wij prioriteit zouden willen geven. Tegen die achtergrond is het niet bepaald eenvoudig om te voldoen aan de wens van de andere partij om deze zaak te regelen op basis van een stabiel contract voor de zeer lange termijn.
Hoe dan ook, het is niet onze taak, maar die van de bedrijven en de markt om een dergelijk contract af te sluiten. Dat is ook een reden waarom dit niet eenvoudig is. Verder krijgen wij de komende jaren ook te maken met andere interessante strategische vraagstukken met betrekking tot de geopolitieke aspecten van de energievoorraad in Europa. Hieronder vallen ook de vraagstukken betreffende het aardgas. Het zal dan ook niemand verbazen dat dit een ingewikkeld en moeilijk vraagstuk is. Om tactische redenen wil ik er bij de leden van dit Parlement op aandringen om dit vraagstuk met enige voorzichtigheid te behandelen. Het mag dan nuttig en belangrijk zijn om de samenwerking met en de voorraden uit Rusland voor de lange termijn veilig te stellen, maar het is ook belangrijk dat wij niet te snel aan onderhandelingen beginnen die uiteindelijk zullen leiden tot een deal die niet zo goed is als wij met zijn allen noodzakelijk vonden. Daarom pleit ik voor voorzichtigheid.
Tot slot nog een reactie op de duidelijke vraag van de heer Oostlander of Litouwen na dit akkoord over Kaliningrad nog mee kan doen aan Schengen. Dit is steeds een van de uitgangspunten van onze aanpak bij de onderhandelingen geweest. Daarom zijn wij tevreden over de oplossing, die immers geen complicaties van die aard met zich meebrengt.
Ik wil ter afsluiting mijn waardering uitspreken voor de samenwerking op dit punt tussen de Raad en de Commissie. Dit is een van de terreinen waarop wij heel succesvol zijn geweest. Ook Litouwen heeft dit duidelijk opgemerkt. Dit is voor de andere kandidaat-landen zeker een duidelijk bewijs voor het feit dat wij hun situatie serieus nemen.

Bethell (PPE-DE)
. (EN) Mevrouw de Voorzitter, dit vraagstuk heeft toch wel een politieke dimensie. De heer Haarder noemde die al. Ik doel op de arrestatie van de Tsjetsjeense afgezant, de heer Zakajev. Waarom zit hij al zolang in de gevangenis zonder dat er bewijzen tegen hem zijn ingebracht? Dit is een heel zorgelijke situatie.

Dupuis (NI).
Mevrouw de Voorzitter, wat ik wou zeggen, is dat het nu al jaren hetzelfde liedje is. Tsjetsjenië is nu al drie jaar ondergedompeld in een tragedie. Ofwel zegt Poul Nielson, die is benoemd tot commissaris voor humanitaire hulp, wie hem belet zijn taak te vervullen, ofwel treedt hij af. Het is het een of het ander. Dit sleept nu al drie jaar aan, we vragen hem al drie jaar om naar Tsjetsjenië te gaan, en al die tijd geeft hij niet thuis. Dat kan gewoon niet! Ofwel treedt hij af, ofwel zegt hij wie hem dwarsboomt.

Nielson
Ik ben daar twee jaar geleden geweest. Er is geen sprake van dat mijn taakgebied wordt verwaarloosd. Wij werken constant aan dit probleem, ook met het oog op het VN-initiatief en als grootste verschaffer van humanitaire hulp aan Tsjetsjenië. Wij zijn in feite de enigen die nog steeds geld en hulp blijven bieden in Tsjetsjenië.
Ik wil mijn reisschema hier niet ter discussie stellen. Om de redenen die ik al heb genoemd, blijf ik vastbesloten om mijn eerste taak niet te vermengen met algemene politieke activiteiten in dit opzicht.

Nogueira Román (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, in aansluiting op het debat wil ik uw aandacht vestigen op het volgende feit. Naar aanleiding van de terreuraanslag van de Tsjetsjeense rebellen hebben niet alleen 120 gijzelaars maar ook 50 terroristen het leven verloren. Ik wil hier nadrukkelijk onderstrepen dat een buitenrechtelijke executie zoals die welke door de Russische troepen is uitgevoerd - wellicht terwijl deze mensen in een diepe slaap waren - onder geen enkele omstandigheid gerechtvaardigd is, zelfs niet als er terroristen mee gemoeid zijn.
Ik maak u erop attent dat de media met geen woord gerept hebben van deze ernstige misstap - dat het hierbij om terroristen ging, is van geen belang - die een regelrechte aanslag op de democratische en menselijke coëxistentie betekent. Sterker nog, zelfs in dit Parlement is deze ongehoorde gruweldaad eenvoudigweg doodgezwegen.

Haarder
Ik wil aan het adres van Lord Bethell alleen maar even herhalen dat er in Denemarken geen enkel politiek besluit is genomen over de voorlopige hechtenis van de heer Zakajev. Er zijn aanklachten ingediend en deze zijn door de Deense politie onderzocht. Een rechter heeft besloten dat de heer Zakajev nog een tijd in voorlopige hechtenis moet blijven, maar als blijkt dat de aanklachten ongegrond zijn, zal hij uiteraard weer worden vrijgelaten. Zo werkt het Deense rechtsstelsel, en Lord Bethell kan er zeker van zijn dat de werking van dit rechtsstelsel in overeenstemming is met alle beginselen die wij in onze Unie huldigen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank voor dit verhelderende antwoord.
In verband met dit debat heb ik zes ontwerpresoluties overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement ontvangen.

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van Raad en Commissie over de impact van de verkiezingen in Pakistan op de sluiting van het handels- en samenwerkingsakkoord.

Haarder
Mevrouw de Voorzitter, geachte commissaris, geachte afgevaardigden, iets meer dan drie jaar geleden heeft generaal Musharraf met een militaire coup de macht in Pakistan overgenomen. Dat gaf aanleiding tot grote bezorgdheid in de democratische wereld, en de coup werd door velen veroordeeld. De machtsovername werd later goedgekeurd door de Pakistaanse Hoge Raad, op voorwaarde dat Pakistan de democratie binnen drie jaar na de militaire coup zou herstellen, dat wil zeggen voor 12 oktober van dit jaar.
Op 14 augustus vorig jaar maakte Musharraf zijn zogenaamde 'Road Map to Democracy? bekend. Daarin werd beschreven hoe hij het besluit van de Pakistaanse Hoge Raad en de herinvoering van de democratie in Pakistan wilde uitvoeren. Zijn plan bestond uit vier delen: 1) instelling van democratisch gekozen plaatselijke raden (geëffectueerd in augustus 2001), 2) voorbereiding van provinciale en federale verkiezingen, met de oprichting van een verkiezingscommissie, voorbereiding van kieslijsten, identiteitskaarten enzovoort, en de uitvoering van een aantal grondwetswijzigingen, 3) het houden van de feitelijke verkiezingen, en 4) overdracht van de regeringsmacht aan civiele, democratisch gekozen provinciale volksvergaderingen, verkiezing van de voorzitters van deze vergaderingen, enzovoort. Dit zou plaatsvinden in oktober/november van dit jaar.
Bij de verkiezingen op 10 oktober van dit jaar waren waarnemers aanwezig, speciaal uit de EU. Ik wil graag van de gelegenheid gebruikmaken om het EP-lid de heer Cushnahan te bedanken voor de grote inzet die hij en de overige leden van de missie hebben getoond. Alleen al om veiligheidsredenen was het uitvoeren van de verkiezingswaarneming uiterst moeilijk, maar desondanks hebben de heer Cushnahan en zijn team de hun opgelegde taak volbracht.

Zoals de heer Cushnahan in zijn verslag over de verkiezingswaarneming heeft opgemerkt, liet een aantal zaken rond de verkiezingen in Pakistan te wensen over. Wij hebben speciaal nota genomen van de in het verslag geuite kritiek op de gebeurtenissen die aan de eigenlijke verkiezingen voorafgingen, en wel vooral op de grondwetswijzigingen die president Musharraf deze zomer heeft doorgevoerd. Niet iedereen had dezelfde mogelijkheid om een verkiezingscampagne te voeren, niet iedereen had dezelfde geldmiddelen ter beschikking en niet iedereen had dezelfde toegang tot de media. Bovendien werd melding gemaakt van manipulatie in verband met de verkiezingen. Dit alles was reden tot bezorgdheid.
Desondanks is de Raad van mening dat het houden van deze verkiezingen een belangrijke stap is op weg naar het herstel van de democratie in Pakistan. Gedurende het hele proces heeft de EU een permanente dialoog met Pakistan gevoerd over de herinvoering van de democratie, en daardoor was zij ook permanent in de gelegenheid om kritiek te uiten op verkeerde ontwikkelingen.
Het resultaat van de verkiezingen op 10 oktober heeft ertoe geleid dat er een coalitieregering zal worden gevormd. De onderhandelingen daarover zijn nog niet afgesloten. De overdracht van de uitvoerende macht aan de komende minister-president zal naar verwachting deze maand plaatsvinden.
In verband met de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Pakistan, op 24 november vorig jaar in Islamabad, hebben de EU en Pakistan een gemeenschappelijke verklaring afgelegd. In het licht van de actuele situatie bevestigden de EU en Pakistan daarin het belang van de internationale strijd tegen terrorisme. In dezelfde verklaring bevestigde Pakistan ook zijn verplichtingen inzake het herstel van de democratie conform de genoemde 'Road Map?, hetgeen de EU toejuichte.
We kunnen vaststellen dat president Musharraf zich gehouden heeft aan zijn belofte om de beloofde 'Road Map? te implementeren. De voorwaarden voor een verdere uitvoering van de overeenkomst zijn dus aanwezig. Positief is ook dat de president een aantal hervormingen heeft doorgevoerd teneinde de economie nieuw leven in te blazen en de corruptie te bestrijden.
Het is van cruciaal belang om vast te stellen dat de tenuitvoerlegging van de samenwerkingsovereenkomst geen automatische goedkeuring van de Pakistaanse democratie inhoudt. Zoals gezegd is er veel dat te wensen overlaat. Dat valt immers ook te lezen in het verslag van de heer Cushnahan. In de eerste paragraaf van de overeenkomst bevestigen de partijen dat zij de mensenrechten eerbiedigen. Ik vind dat wij met deze overeenkomst in onze hand een beter gereedschap dan voorheen hebben om met Pakistan over democratie en mensenrechten te onderhandelen. De Raad zal met het oog op de versterking van de Pakistaanse democratie de dialoog met Pakistan voortzetten en uitbreiden.
Dit gezegd zijnde wil ik de heer Cushnahan nogmaals danken voor zijn uitstekende werk en voor het feit dat hij de grondslag heeft gelegd voor een beoordeling van de democratie in Pakistan.

Nielson
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie is het met het voorzitterschap eens dat de nationale en provinciale parlementsverkiezingen die op 10 oktober in Pakistan hebben plaatsgevonden, moeten worden beschouwd als een eerste stap in de geleidelijke overgang van een militair naar een civiel bestuur met permanente en goed functionerende democratische instellingen.
De verkiezingen hebben geleid tot een zeer verdeeld parlement en als gevolg daarvan tot uitstel van de openingszitting van het nationaal parlement. Deze openingszitting heeft uiteindelijk op 16 november plaatsgevonden. De uitvoerige onderhandelingen tussen de politieke partijen tonen aan dat het democratisch proces na de verkiezingen een nieuwe impuls heeft gekregen. Wij verwachten dat de nieuwe regering volledige bestuurlijke bevoegdheden zal krijgen. De Commissie zal zich gedurende het hele overgangsproces voor Pakistan blijven inzetten.
De Commissie wil de deelnemers aan de waarnemingsmissie, die onder leiding van de heer Cushnahan de verkiezingen hebben bijgewoond, gelukwensen met het uitstekende werk dat zij in zeer moeilijke en vooral ook gevaarlijke omstandigheden hebben verzet. De toewijding van de heer Cushnahan ging aanzienlijk verder dan wat van een hoofd van een verkiezingswaarnemingsmissie mag worden verwacht.
De Commissie is blij met het feit dat de missie haar taak heeft kunnen uitvoeren in volledige overstemming met de internationaal aanvaarde criteria die voor de waarneming bij verkiezingen gelden.
Ik wil ook graag van de gelegenheid gebruik maken om uiting te geven aan de tevredenheid van de Commissie over de samenwerking die wij met het Europees Parlement hebben gehad bij de verkiezingswaarneming in Pakistan. In het bijzonder wil ik de leden van de delegatie van het Europees Parlement onder leiding van mevrouw Grönfeldt Bergman bedanken voor hun bijzonder waardevolle werk.
Nog belangrijker is dat deze activiteit niet op zichzelf staat. De Commissie en het Parlement hebben een bijzonder goede werkrelatie ontwikkeld op het terrein van verkiezingswaarneming in het algemeen.
De Commissie is van mening dat de aanwezigheid van de verkiezingswaarnemingsmissie van de EU heeft bijgedragen tot een verbetering van het democratisch proces in Pakistan. Bovendien zullen de aanbevelingen van deze missie over de manier waarop dit proces verder kan worden versterkt en het verkiezingskader kan worden verbeterd, zeker aan de orde komen tijdens de dialoog met de Pakistaanse regering. De Commissie is ook bereid mogelijke vervolgactiviteiten op basis van dit verslag te bestuderen. De Commissie is het eens met de EU-verkiezingswaarnemingsmissie dat algemene verkiezingen op zichzelf geen garantie vormen voor de invoering van een democratisch bestel en dat degenen die voor het herstel van de democratie pleiten, moeten samenwerken om dat doel te realiseren.
Wat de methodes betreft die wij bij de verkiezingswaarneming in Pakistan hebben gebruikt, wil de Commissie benadrukken dat wij onze standaardwerkwijze hebben gevolgd. Het gaat bij verkiezingen niet om een eendaagse activiteit. Wij moeten het hele proces, met inbegrip van de periode voorafgaand aan de verkiezingen, beoordelen. De kritiek die in Pakistan is geuit over het feit dat de missie haar mandaat te buiten ging, omdat zij te vroeg arriveerde en zich met de binnenlandse aangelegenheden van het land bemoeide door het algemene verkiezingskader te onderzoeken, is dan ook ongegrond.
Wat de nieuwe samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Pakistan betreft, wil de Commissie u eraan herinneren dat de uitzonderlijke omstandigheden in de regio vroegen om een reactie die in overeenstemming was met het risico dat president Musharraf had genomen door in de kwestie-Afghanistan de zijde van de internationale gemeenschap te kiezen. Het doel van de overeenkomst is om ons substantieel en zichtbaar in te zetten voor Pakistan, in zowel politieke als economische zin, en Pakistan te stimuleren zich te houden aan de uitvoering van het scenario voor de terugkeer naar een democratisch bestel.
Het is voor de EU en de Commissie van groot belang dat zij Pakistan betrekken bij een versterkte politieke dialoog. De redenen daarvoor zijn bekend. Die betreffen onder andere de bestrijding van het terrorisme, de moeizame betrekkingen van Pakistan met India, de noodzaak van stabiliteit in het buurland Afghanistan, de diepgewortelde economische en sociale problemen in Pakistan en vooral ook het overgangsproces naar een democratisch bestel.
Belangrijke onderwerpen die in deze dialoog aan de orde moeten komen, zijn het basisonderwijs, waar wij met name het seculiere onderwijssysteem willen versterken, de stimulering van handelscontacten en contacten tussen bedrijven en de verbetering van de situatie op het gebied van de mensenrechten. Deze onderwerpen vormen een essentieel onderdeel van de nieuwe overeenkomst. In dit verband wijs ik u erop dat Pakistan in het kader van het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten als concentratieland is aangewezen.
De Commissie is zich ervan bewust dat de voortdurende onzekerheid over de rol en het functioneren van de politieke instellingen in Pakistan betekent dat wij in de komende weken en maanden de ontwikkelingen daar heel nauwkeurig moeten volgen om te zien of er werkelijk sprake is van vorderingen op het punt van de overdracht van bevoegdheden aan het gekozen parlement. Zodra de nieuwe samenwerkingsovereenkomst is geratificeerd, kunnen wij de volledige samenwerkingsdialoog met de nieuwe regering opnieuw starten.
Cushnahan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik mijn grote waardering uitspreken voor allen die aan de recente verkiezingswaarnemingsmissie naar Pakistan hebben deelgenomen, in het bijzonder de leden van mijn kernteam en ook de delegatie van het Europees Parlement onder leiding van mevrouw Grönfeldt Bergman.
In de tweede plaats wil ik de medewerkers van de Europese Commissie die bij de verkiezingswaarneming betrokken waren, bedanken.
In de derde plaats wil ik mijn erkentelijkheid betuigen voor de morele steun en de politieke solidariteit die wij van commissaris Patten hebben mogen ontvangen.
Helaas kan ik de namen van de Raad en het voorzitterschap niet toevoegen aan het lijstje van degenen die ik wil bedanken. De reden is dat ik zeer boos ben over de verklaring die het voorzitterschap over de verkiezingen heeft uitgegeven. Ook vandaag zijn weer dezelfde opvattingen geuit. Ik betreur dat. Ik wil graag opheldering over enkele aspecten van die verklaring. Hoe kan het voorzitterschap de Pakistaanse autoriteiten prijzen voor hun samenwerking met de missie, terwijl het heel goed wist dat wij nooit een officiële uitnodiging van de autoriteiten hebben ontvangen en dat zij ook hebben geweigerd een memorandum of understanding te ondertekenen waarin onder andere werd toegezegd dat onze veiligheid zou worden gegarandeerd.
Deze informatie is zes weken na onze aankomst in Pakistan nog eens officieel bevestigd via een demarche bij het Deense voorzitterschap. Het voorzitterschap had toch ook op de hoogte moeten zijn van de aanvallen die verschillende ministers van de Pakistaanse regering in het openbaar hebben gedaan op de Europese waarnemingsmissie. Zij gebruikten daarbij opruiende taal, zoals 'deze westerse blanken zijn helemaal niet geïnteresseerd in vrede in Pakistan, zij komen uit ons ongunstig gezinde landen en hebben vijandige bedoelingen; deze missie bemoeit zich met de binnenlandse aangelegenheden van Pakistan?. Hoe kunt u dat als samenwerking beschouwen?
Uiteindelijk hebben wij inderdaad gedurende de tweede helft van onze missie beveiliging gekregen, maar deze kwam van de provinciale bestuurders en niet van de federale autoriteiten.
Verder geeft het voorzitterschap in zijn verklaring uiting aan 'bezorgdheid? over meldingen van manipulaties. Dit is wel erg mild uitgedrukt. U vraagt de verkiezingscommissie aan deze klachten gehoor te geven.
Hebt u ons verslag eigenlijk wel gelezen? U kent toch zeker wel onze ernstige kritiek op de verkiezingscommissie en het gebrek aan onafhankelijkheid daarvan. Dat u de verkiezingscommissie vraagt onderzoek te doen naar verkiezingsfraude is net zoiets als Saddam Hoessein vragen het wapeninspectieteam van de VN in Irak te leiden.
Ik wil de Raad eraan herinneren dat de missie die ik heb geleid, geen missie was van het Parlement, maar een EU-missie die bestond uit 88 toegewijde mensen die hun taak op professionele wijze en in overeenstemming met de internationaal aanvaarde criteria voor verkiezingswaarneming hebben uitgevoerd. Zoals u en de commissaris al zeiden, moesten zij hun werk doen in een bijzonder gevoelige politieke en veiligheidssituatie en stonden zij bloot aan grote persoonlijke risico's voor zichzelf. Toch hebt u zich binnen vier dagen na de publicatie van ons voorlopige verslag in Islamabad in feite gedistantieerd van onze conclusies dat bij dit verkiezingsproces ernstige fouten zijn gemaakt.
U deed dat ondanks het feit dat de lidstaten wekelijks volledige rapporten over onze waarnemingen hebben ontvangen. Ook hebben de leden van mijn kernteam en ik de missiehoofden in Islamabad wekelijks van onze bevindingen op de hoogte gesteld.
Niemand heeft echter ooit vraagtekens geplaatst bij ons lopend onderzoek. Zelfs bij de afsluitende debriefing met de missiehoofden in Islamabad is weinig of geen kritiek geuit op ons onderzoek.
Ter vergelijking is het bepaald ironisch dat het voorzitterschap scherpe kritiek heeft geuit op de verkiezingen in Togo op 27 oktober, waar helemaal geen EU-waarnemingsmissie aanwezig was, terwijl het de conclusie van de missie naar Pakistan, die nota bene tweeënhalve maand ter plaatse heeft gewerkt, verkoos te negeren.
Waarom is de eerste versie van uw reactie op de verkiezingen afgezwakt? Wie heeft u beïnvloed? Wie heeft druk op u uitgeoefend?
Uw verklaring wordt nu door Pakistaanse ambassades in de hele wereld gebruikt om ons verslag te ondermijnen. Daarmee hebt u de EU-missie, die u zelf naar het gebied hebt gestuurd, verraden. Namens hen zeg ik: u moest zich schamen!
Ik wil ook graag van de gelegenheid gebruik maken om de onterechte beschuldiging van de Pakistaanse ambassadeur in Washington te weerleggen. Hij heeft gezegd dat de EU-EOM een tussentijds verslag heeft laten uitlekken. Dit verslag is in werkelijkheid uitgelekt door toedoen van een diplomaat van de regering van een lidstaat, die gestationeerd was in Islamabad maar zich op dat moment in Europa bevond. Door het verslag te laten uitlekken, wilde hij het werk van de EU-EOM ondermijnen.
Ik komt terug op uw reactie. Daarmee pleegt u niet alleen verraad tegenover de EU-EOM, maar ook tegenover de belangen van het volk van Pakistan, in het bijzonder van degenen die zich met veel moed inzetten voor het herstel van de democratie.
Door uw weigering de conclusies van de EU-EOM en andere waarnemersorganisaties, zoals ANFREL, NDI en het Britse Gemenebest, te onderschrijven, overtreft u de fout van uw voorganger, die indertijd naliet de schijnvertoning van het presidentiële referendum te bekritiseren. Op die manier moedigt u het gedrag van de regering van Pakistan in feite aan en u draagt daar ook rechtstreeks verantwoordelijkheid voor.
Behalve uw verraad tegenover de EU-EOM en de gewone Pakistanen, verraadt u echter ook de idealen van uw eigen voorzitterschap.
Ik wil u eraan herinneren dat u zichzelf in het programma voor uw eigen voorzitterschap twee taken hebt gesteld, namelijk 'grotere doeltreffendheid en grotere openheid op het gebied van de mensenrechten?. Uit uw verklaring over de verkiezingen in Pakistan bleek hier wel heel weinig van.
Het allerergste is echter nog het feit dat u uw reactie hebt aangepast om redenen van geopolitieke aard. Dat betekent een totaal verraad van de beginselen die ten grondslag liggen aan de waarneming bij verkiezingen. Die is immers bedoeld om de democratisering en de mensenrechten te versterken.

Carrilho (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, staat u mij toe meteen ter zake te komen. Bij het debat van vandaag moeten we ons concentreren op de onlangs in Pakistan gehouden verkiezingen, maar het is natuurlijk duidelijk dat we nu ook de wijze kunnen beoordelen waarop dit uiterst belangrijke Zuid-Aziatische land de overgang naar de democratie maakt.
Het is eveneens duidelijk dat de internationale betrekkingen op de verschillende niveaus - en dus ook de economische en handelsbetrekkingen - nu meer dan ooit gekoppeld moeten worden aan het nakomen van gedane beloften. We moeten dus goed opletten welke verwachtingen we wekken. We zijn allemaal ingenomen met het feit dat de Pakistaanse president zich inzet voor de bestrijding van het terrorisme. Dat heeft ertoe bijgedragen dat het erg negatieve beeld van dit land, dat was ontstaan na de militaire machtsgreep die de door Nasual Sharif geleide gekozen regering opzij heeft gezet, enigszins werd bijgesteld. We weten dat van een geconsolideerde democratie geen sprake kan zijn zolang militairen meespelen in de politieke arena. We weten echter uit ervaring met landen in Zuid-Europa en Latijns-Amerika ook dat het mogelijk is dit proces, de overgang naar de democratie, te beginnen met een pact met burgerpolitici. Van belang is dat de verschillende modaliteiten en fasen die men overeengekomen is ook werkelijk aangehouden worden. De eerbiediging van gemaakte afspraken verleent de voortzetting van de politieke rol van de militairen tijdens de overgangsperiode enige legitimiteit, ook al is die natuurlijk onvoldoende.
En dat is nu net waar we ons zorgen over maken. De president van Pakistan heeft in augustus 2001 aangekondigd dat het land zich in de richting van de democratie zou gaan bewegen. Voor dat doel zijn op 10 oktober jongstleden verkiezingen gehouden, een historisch moment. We hebben helaas wel moeten vaststellen dat men deze gelegenheid goeddeels ongebruikt voorbij heeft laten gaan. We willen ons geen oordeel aanmatigen over de wijze waarop Pakistan de overgang naar de democratie maakt, maar we moeten toch vaststellen dat dit niet de beste wijze is om dat te doen. We hopen nu dat de gekozen leden voldoende verstandig en moedig zijn om de politieke voorwaarden voor de overgang naar een werkelijke democratisch politiek bestel te scheppen.

Lynne (ELDR).
Mevrouw de Voorzitter, laat ik duidelijk zijn: ik spreek niet namens de ELDR-Fractie en steun deze resolutie niet.
Bepaalde zorgen van de opstellers van de resolutie kan ik wel begrijpen, met name over de aanloop tot de verkiezingen in Pakistan en dan weer in het bijzonder over de regel dat iedereen die zich verkiesbaar stelt, een universitaire graad moet hebben. Ik ben het echter niet met hen eens.
Het is waar dat president Musharraf door middel van een staatsgreep aan de macht is gekomen. Dit ging echter niet gepaard met bloedvergieten, politieke partijen werden niet verboden en de media kregen geen beperkingen opgelegd. Ja, de president heeft opnieuw het Legal Framework Order ingevoerd waarmee hij het parlement naar huis kan sturen. Bij mijn weten bestaat dit recht echter ook in sommige EU-landen. Zo kan de Franse president het parlement ontbinden. Volgens mij bekijken we de zaak te veel vanuit een Europees gezichtspunt. Al honderden jaren wordt er gesproken over corruptie in Pakistan.
Deze verkiezingen zijn een stap in de goede richting. Dat blijkt alleen al uit het feit dat vele tegenstanders van president Musharraf zijn gekozen. Alle partijen in Pakistan waren blij met deze verkiezingen. Men heeft zojuist een parlementsvoorzitter gekozen en zeer binnenkort wordt er een minister-president gekozen. Zoals de Raad al zei, heeft president Musharraf zich aan zijn belofte gehouden om deze verkiezingen uit te schrijven. Laten we nu vooruitblikken in plaats van achteromkijken.

Morgantini (GUE/NGL).
Mevrouw de Voorzitter, mijns inziens moeten wij altijd goed oppassen welke houding wij aannemen en welke politieke praktijken wij toepassen jegens de landen waarmee wij betrekkingen onderhouden en samenwerkings- en hulpprogramma's hebben gesloten.
Er zijn momenten waarop wij door al onze zekerheden of ons democratiemodel vergeten in welke historische en politieke context wij fungeren. Dan ontstaat het risico dat het oud kolonialisme weer de kop op steekt, gehuld in een nieuwe kledij, waardoor wantrouwen en gevoelens van gekwetste waardigheid of zelfs gekwetste soevereiniteit ontstaan.
Wij weten dat de democratie niet alleen gemeten wordt op de dag van de stemming. De echte maatstaf wordt gevormd door de daadwerkelijke opkomst, de burgervrijheden, de gelijke kansen, de rechtspraak en de ontwikkeling. Dit betekent echter absoluut niet dat ik van plan ben af te zien van het - ook op internationaal vlak - algemeen aanvaard standpunt dat de mensenrechten universele rechten zijn. Daarom ook kan geen enkele context ooit een rechtvaardiging betekenen voor de doodstraf, noch in Pakistan noch in de Verenigde Staten.
Ik heb deelgenomen aan de verkiezingsmissie naar Pakistan, die werd geleid door de heer Cushnahan, die wij allen dankbaar moeten zijn - ik ben hem tenminste dankbaar - voor zijn strikt en serieus werk. Ik ben het eens met het verslag van de EU en de daarin vervatte kritiek. Deze heeft niet alleen betrekking op de dag van de verkiezingen zelf, die voor zover ik heb kunnen vaststellen correct verlopen zijn - wij zijn trouwens heel goed ontvangen door de bevolking en de verkiezingsvertegenwoordigers: ik denk bijvoorbeeld aan Peshawar een gebied waarin de islamitische partij de overhand heeft - maar vooral ook op heel het verkiezingsproces, met al zijn beperkingen en de absurde voorwaarde dat alleen afgestudeerden zich kandidaat mogen stellen.
Mijns inziens is de overgang van een militair bewind naar een democratisch gekozen, politieke vertegenwoordiging geen gemakkelijke zaak. De democratie legt een moeizame weg af in Pakistan en het lijdt geen twijfel dat de militairen haar proberen tegen te houden. Bovendien ben ik van mening dat het ook heel moeilijk is corruptie en armoede uit te roeien. Het een gaat trouwens hand in hand met de overwinning van het ander. Ik zeg dit omdat ikzelf uit een land kom dat niet arm is maar waar corruptie wel degelijk alom verspreid is.
Mijns inziens ligt een belangrijke taak voor ons weggelegd wat de samenwerking en de handelsbetrekkingen betreft. Ook zijn er politieke analyses op het gebied van de ontwikkeling en het onderwijs nodig en moet gestreden worden voor de eerbiediging van de mensenrechten. De mensenrechten gelden voor allen, ook voor hen die van terrorisme worden beschuldigd. Daarom vragen wij de regering van Pakistan om toe te treden tot de internationale verdragen.

Messner (Verts/ALE).
Mevrouw de Voorzitter, ik zou willen beginnen met de opmerking dat ik het eens ben met de verklaringen die hier door de Commissie en de Raad zijn afgelegd, maar ik wil wel graag nog een aantal belangrijke punten benadrukken. Op dit moment is Pakistan een nucleaire mogendheid die zich zelfs - als we Noord-Korea meetellen - bezighoudt met de handel in nucleaire technologie.
De oorlog in Afghanistan was als het ware een vuurproef voor Pakistan. Naar mijn idee is het alleen aan het huidige regime, het regime-Musharraf, te danken dat de antiterreurcoalitie in Pakistan überhaupt tot stand is gekomen. Het Kasjmir-probleem is niet verdwenen; het is zelfs een van de grootse conflictbronnen in Azië. Helaas is de antiterreurstrategie, net als in veel andere landen, ten koste gegaan van de mensenrechten en het democratiseringsproces in Pakistan.
Het Musharraf-regime zelf - en ik wil hiermee alleen de situatie beschrijven zonder een oordeel uit te spreken - is in wezen een gevolg van het feit dat Pakistan daarvóór een aantal corrupte regeringen achter elkaar heeft gehad.
Ik deel de mening die hier al eerder naar voren is gebracht: Pakistan is al vele generaties geleid door corrupte regeringen die geen enkele verantwoordelijkheid voor het welzijn van het land hebben getoond. Dat heeft ertoe geleid dat er voortdurend militaire regeringen aan de macht kwamen. Deze regeringen spiegelden het Westen steeds weer een democratiseringproces voor, terwijl ze tegelijkertijd de extremisten in hun land tevreden moesten stellen. Dat heeft altijd spanningen veroorzaakt. Dan nog kort iets over de verkiezingen. Wij weten dat om uiteenlopende redenen slechts ongeveer 30% van de Pakistanen heeft gestemd. In Baluchistan en in het noordwesten van het land zijn de verkiezingen door religieuze fundamentalisten gewonnen. Dat is een probleem, omdat het land hierdoor weer minder stabiel wordt. De MMA, een verzamelpartij van diverse fundamentalistische stromingen, zal voor de nodige problemen voor Musharraf en de te vormen regering zorgen.

Collins (UEN).
Mevrouw de Voorzitter, we hebben vanmiddag drie belangrijke verklaringen gehoord over de zaak waar het in dit debat om draait: een van de Raad, een van de Commissie en een van de leider van de waarnemingsmissie van de Europese Unie, die tijdens de verkiezingen als officiële vertegenwoordiger van de drie instellingen optrad.
Ik ben bijzonder blij en gelukkig met de verklaring van de Commissie. Ik wil vooral wijzen op de evenwichtige benadering en de degelijke inhoud daarvan, en de vertegenwoordiger van de Commissie hier vanmiddag zeggen dat deze verklaring, gezien de ontstane situatie, van uitzonderlijk groot belang is.
Ik wil de Raad zeggen dat ik van hem meer had verwacht. Ik verwachtte eerlijkheid en ik verwachtte dat er feiten op tafel zouden komen. Ik wil de voorzitter van de Raad zeggen dat deze verklaring gevoelens van onbehagen bij mij oproept en als dat voor mij geldt, moet dat ook zeker gelden voor onze collega, de heer Haarder, die wij sinds zijn optreden in dit Parlement allemaal kennen en respecteren als een beginselvaste en integere man. Zijn verklaring doet totaal geen recht aan de situatie zoals die op dit moment werkelijk is. We hebben het verslag gehoord van onze collega, de heer Cushnahan, over zijn missie die grote persoonlijke risico's met zich meebracht. Hij heeft in alle eerlijkheid en op principiële wijze verteld over de situatie die hij aantrof. Voordat zijn verklaring echter op haar juiste waarde kon worden geschat, werd deze volledig door de Raad ontkracht.
Namens zijn collega's in de Raad vertelde de heer Haarder ons niet waarop het oordeel van de Raad was gebaseerd. Hij had het over 'naar oordeel van de Raad? en de verklaring was 'het oordeel van de Raad?. Het is uitermate spijtig dat de Raad in deze termen over de situatie spreekt. We willen allemaal dat de democratie in Pakistan wordt hersteld.
De generaal is aan de macht gekomen via een staatsgreep. Of dit nu met of zonder bloedvergieten gebeurt, het is en blijft een staatsgreep. Wij in dit Parlement hebben besloten onze parlementaire betrekkingen met Pakistan te beëindigen. Nu wordt de leider van de waarnemingsmissie van de Europese Unie in zijn hemd gezet door een verklaring van de Raad waarin heel knap om de hete brij wordt heen gedraaid. Ernstige misstanden in de verkiezingstijd worden verzwegen. Meldingen van manipulatie worden slechts even genoemd, zonder verder commentaar. Elders prijst het voorzitterschap de Pakistaanse autoriteiten omdat zij zo goed met de waarnemingsmissie hebben samengewerkt en ervoor hebben gezorgd dat de verkiezingen in vrijheid en veiligheid konden plaatsvinden.
Kortom, ik juich de verklaringen van de Commissie en de heer Cushnahan toe, maar de uitspraken van de Raad zijn helaas een slag in het gezicht van dit Parlement. We worden behandeld als een stelletje dommeriken en de Raad toont minachting voor hetgeen wij voorstaan.
Salafranca Sánchez-Neyra (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat wij in dit debat twee dingen moeten onderscheiden. De vertegenwoordiger van de Commissie zei het ook al.
Ten eerste moeten wij rekening houden met de uitzonderlijke omstandigheden waarin Pakistan momenteel verkeert en met de strategische rol die voor dit land is weggelegd bij de stabilisering van Afghanistan, de instandhouding van de internationale coalitie tegen het terrorisme en de stabilisering van de rest van de landen in Centraal-Azië. Anderzijds ben ik van oordeel dat dit alles niets heeft uit te staan met de interne situatie in Pakistan, met de toename van het islamfundamentalisme, de aanslagen op belangen en personen in Afghanistan, waarvan onze bondgenoten het slachtoffer zijn, en de situatie van de mensenrechten in het land. Er zijn genoeg huiveringwekkende gevallen bekend. Denkt u maar aan de ontvoering, afpersing en gevangenhouding van kinderen die als jockeys worden gebruikt. Natuurlijk laat ook de evaluatie van de verkiezingen sterk te wensen over.
Mijnheer Haarder, u weet dat ik sinds onze samenwerking in de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid veel sympathie en waardering voor u heb. Ik vraag mij echter af wat voor zin het heeft een waarnemersmissie van de Europese Unie naar de verkiezingen in Pakistan te sturen - een missie die uitstekend werk verricht, zeer hoge risico's loopt en een oordeel velt dat door andere internationale missies wordt bekrachtigd, met name door het Britse Gemenebest en ANFREL - als diezelfde beoordeling naderhand door de vertegenwoordiger van het fungerend voorzitterschap van de Raad wordt ontkend. Heerst er al niet voldoende onenigheid in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, de Raad Algemene Zaken en de verschillende Europese Raden? Is het werkelijk nodig om ook op dit vlak blijk te geven van onenigheid en verdeeldheid?
Mevrouw de Voorzitter, ik denk dat wij van deze houding nota moeten nemen. Wij moeten de handen in elkaar slaan om te voorkomen dat deze situatie zich herhaalt, want dit absolute gebrek aan eenstemmigheid geeft het imago en het prestige van de Europese Unie in derde landen een flinke deuk.

Grönfeldt Bergman (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, Pakistan, het op zeven na grootste land ter wereld met 140 miljoen inwoners, wordt sinds 12 oktober 1999 geregeerd door een militair regime onder leiding van generaal Musharraf. Sinds de generaal heeft toegezegd om binnen drie jaar na de militaire coupe verkiezingen uit te roepen om de democratie in het land te herstellen en het land een burgerregering te geven, zijn alle ogen in de wereld natuurlijk op Pakistan gericht. Een heel klein deel van deze belofte werd ingelost: er kwamen verkiezingen. Maar verkiezingen alleen zijn geen garantie voor democratie. Net zo belangrijk zijn de omstandigheden waarin zij plaatsvinden. Ten eerste zijn er voorafgaand aan de verkiezingen wetswijzigingen doorgevoerd om het militaire regime meer macht en mogelijkheden te geven tot ontbinding van het parlement en afzetting van de regering; er zijn regels veranderd om de verkiesbaarheid van 4% van de bevolking te beperken, en de mogelijkheid tot het voeren van verkiezingscampagnes werd verkleind.
Ten tweede is er tijdens de verkiezingen druk uitgeoefend op individuele politici, golden er verschillende regels voor verschillende kandidaten van verschillenden partijen, zijn er onregelmatigheden vastgesteld bij het verkiezingsproces en de mogelijkheid van mensen om te stemmen werd beperkt.
Ten derde was er na de verkiezing een duidelijke weerzin om de macht over te dragen aan de winnaar van de verkiezingen. Alles bij elkaar genomen moeten wij nu helaas constateren dat het een gemiste kans is geweest om de democratie in Pakistan te herstellen.
De consequenties voor de Pakistaanse bevolking kunnen niet duidelijk genoeg worden benadrukt. De werkloosheid, de armoede en het analfabetisme nemen toe. De enige manier om de bevolking van Pakistan een betere levensstandaard te bieden, is het herstellen van de democratie, het overstappen van een militair naar een burgerlijk bewind en een democratisch gekozen regering die hervormingen uitvoert op het gebied van onderwijs en arbeid.
Ik beschouw het als onze plicht om de omstandigheden rond de verkiezingen, die wij hebben kunnen observeren via een EU-delegatie ter plekke, duidelijk en waarheidsgetrouw in het Europees Parlement uiteen te zetten. Ook moet benadrukt worden hoe belangrijk het is dat wij ons blijven inspannen voor het herstel van de democratie in Pakistan. Daarom steun ik de verklaring van de heer Cushnahan van vandaag. De regering van Pakistan moet dringend verzocht worden om koers te zetten naar een democratie en de Europese Unie moet de ontwikkelingen in Pakistan kritisch blijven volgen.

Haarder
Mevrouw de voorzitter, als ik de heer Cushnahan en de heer Collins hoor spreken, voel ik mij genoodzaakt mijn manuscript bij te halen om te zien of het echt zo verschrikkelijk was wat ik gezegd heb, of het echt waar is dat ik de kritiek van de heer Cushnahan helemaal niet genoemd heb. Als ik dan in mijn tekst kijk, zie ik dat ik de heer Cushnahan wel degelijk heb geprezen en vijf zeer ernstige punten van kritiek heb genoemd: ten eerste de voorafgaande grondwetswijzigingen, ten tweede de ongelijke mogelijkheden om een verkiezingscampagne te voeren, ten derde de verschillen in de middelen die de politieke partijen ter beschikking hadden, ten vierde de verschillen in toegang tot de media, en ten vijfde de gerapporteerde verkiezingsmanipulatie.
Ik wil graag nogmaals mijn dank jegens de heer Cushnahan betuigen voor het feit dat hij zo duidelijk heeft gewezen op deze fundamentele feilen van het democratisch proces. Maar wat hem en de heer Collins zo boos heeft gemaakt, was misschien de zin waarin ik het volgende zei, en ik citeer: 'Desondanks is de Raad van mening dat het houden van deze verkiezingen een belangrijke stap is op weg naar het herstel van de democratie in Pakistan?. Deze zin is niet geformuleerd met het oog op het verleden, maar geeft juist aan dat er ondanks alles sprake is van een stap op de weg van een zuivere dictatuur naar een minder zuivere dictatuur, dus naar iets wat ook een democratisch element bevat, wat voor kritiek men daar overigens ook op kan hebben.
Men kan zich natuurlijk met de heer Cushnahan afvragen waarom de Raad überhaupt een verklaring moest afleggen. Maar ik vind het belangrijk om nog eens vast te stellen, ook voor toekomstige verkiezingswaarnemers, dat de waarnemers van de EU volledig onafhankelijk van de Raad optreden. Daarmee is een verklaring van deze waarnemers eveneens volledig onafhankelijk. Dat spreekt vanzelf, en dat betekent dat de verkiezingswaarnemers heel goed iets anders kunnen zeggen dan de Raad eventueel heeft gezegd. Ongeacht wat de verkiezingswaarnemers van hun kant gezegd hebben, kan de Raad besluiten om daar veel of weinig van aan te halen en om achteruit dan wel vooruit te kijken. De twee partijen zijn onafhankelijk van elkaar, en ik vind dat dat zo moet blijven.
Dat de Raad het nodig vond om in deze kwestie met een verklaring te komen, had uiteraard te maken met het volgende. Sinds de jaarwisseling was de veiligheidssituatie in de regio sterk verslechterd, met omvangrijke troepenconcentraties in zowel India als Pakistan. Er was sprake van een zo acute situatie dat er oorlog dreigde. Beide landen bezitten bovendien kernwapens. De Raad was te nauwste betrokken bij de internationale inspanningen om de situatie te deëscaleren, en in dat verband zag de Raad het houden van verkiezingen in Pakistan en van de verkiezingen in de Indiase deelstaat Jammu-Kasjmir als wezenlijke stappen op de weg naar een verbetering van de situatie. De verklaring van de Raad bevat immers ook een oproep aan India en Pakistan om van de mogelijkheden na de verkiezingen gebruik te maken om de bilaterale verhoudingen te verbeteren.
De verklaring van de Raad moet in het licht van deze hoop op de toekomst gezien worden. De verklaring reduceert de kritiek van de heer Cushnahan niet, absoluut niet. Ik verzoek de heer Cushnahan mij te geloven en zich te troosten met de gedachte dat zijn kritiek geenszins verzacht is door de uitlatingen van de Raad. De Raad verwijst immers naar de kritiek, en ik heb er eveneens naar verwezen. Dus laten wij nu allebei erkennen dat er verkiezingswaarnemers nodig zijn, dat er onafhankelijke verslagen nodig zijn, die moeten wijzen op alles wat niet is zoals het hoort. Ik heb hier vijf ernstige punten van kritiek aangehaald, maar tegelijkertijd is het nodig dat de Raad in een regio met zoveel crises naar mogelijkheden zoekt om kleine vorderingen te maken, zodat er hoop op vrede ontstaat of in elk geval hoop dat een oorlog vermeden kan worden.
Volgens mij kan men heel goed aan beide doelen werken, dat wil zeggen zowel aan volledige democratie als aan pragmatische pogingen om de kans op vrede te verbeteren.

Nielson
Allereerst wil ik meer in het algemeen iets zeggen over het waarnemen van verkiezingen, en ik zal daarbij één zin uit mijn verklaring herhalen: de Commissie wil graag benadrukken dat wij onze standaardmethoden hebben gebruikt om onze waarnemerstaak tijdens de verkiezingen in Pakistan te vervullen. Dat is een belangrijk gegeven. Het laat onze professionele houding op dit terrein zien, wat ook geldt voor de manier waarop we met het Europees Parlement samenwerken. Over het algemeen hebben we in de loop der jaren wereldwijd de reputatie opgebouwd dat we over een kwalitatief hoogstaand verkiezingswaarnemingsteam beschikken. Wat we in Pakistan bereikt en bijgedragen hebben, kan die reputatie alleen maar versterken.
Het is echter van belang verkiezingswaarneming niet te verwarren met onderlinge betrekkingen in het algemeen, oftewel met onze totale agenda voor het land in kwestie.
Ik waardeer wat mevrouw Lynne over dit onderwerp zei. Vlak nadat vorig jaar november de samenwerkingsovereenkomst was ondertekend en de heer Verhofstadt en voorzitter Prodi een bezoek hadden gebracht aan president Musharraf, heb ik hem bezocht op mijn terugreis vanuit Afghanistan. Dat was in de eerste week van december. Ik heb toen heel lang en openhartig met hem gesproken. Ook ik ben van mening dat hij voor het huidige Pakistan per saldo meer een deel van de oplossing dan een deel van het probleem is.
We mogen de zaak niet al te eenvoudig voorstellen. Het gaat eerder om democratisering dan om democratie. Het is beter constructief en consistent te werken aan de situatie als geheel dan je blind te staren op de zuivere en volmaakte beginselen van de democratie. Op deze manier proberen we ook in Afrika en elders iets te bereiken.
Ik wil nog graag één opmerking maken over de samenwerkingsovereenkomst. Met deze overeenkomst trachten we een bijdrage te leveren aan het democratiseringsproces en aan de economische ontwikkeling en vooruitgang. Ik roep het Parlement met klem op deze samenwerkingsovereenkomst te beschouwen als een positieve Europese bijdrage aan de stabiliteit in de regio en de dialoog met president Musharraf en de nieuwe democratische leiders in Pakistan te bevorderen, om zo de voortgang van het proces te versnellen. Dat is de gedachte achter de samenwerkingsovereenkomst en ik hoop dat het Parlement dat ook zo ziet.

De Voorzitter.
Ik geef het woord aan de heer Cushnahan voor een opheldering. Ik wil hiermee evenwel geen precedent scheppen want het debat wordt niet voortgezet.

Cushnahan (PPE-DE).
Mevrouw de Voorzitter, mag ik de heer Haarder vragen of hij de verklaring van de 12de nog eens heel zorgvuldig doorleest? Misschien dat hij dan begrijpt waarom ik kwaad ben. Zegt het niet genoeg dat in de hele wereld Pakistaanse ambassades met deze verklaring in de hand ons verslag afkraken?
Ik ben het met hem eens dat Pakistan in de regio een strategisch belangrijke positie inneemt, vooral op dit kritieke moment. Mijn vraag is: vindt hij ook dat juist zaken als het uiteenvallen van staten door burgeroorlogen, schendingen van mensenrechten en verkrachting van de democratie een voedingsbodem voor terrorisme vormen? De beste manier om het terrorisme uit te roeien, is de democratie te herstellen in plaats van een militair regime de hand boven het hoofd te houden dat de democratie aan zijn laars lapt en de macht niet aan een burgerlijk regering wil overdragen.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, dat ben ik met u eens, maar ik ben het ook eens met de laatste zin in de samenvatting van uw verslag, de zogenaamde voorlopige verklaring van 12 oktober. U sluit af met de volgende woorden: 'de EU-waarnemingsmissie hoopt dat na de verkiezingen alle partijen zullen samenwerken om in Pakistan goed bestuur te bewerkstelligen.? Dat is naar mijn mening onze gemeenschappelijke hoop. Volgens mij zijn beide perspectieven nodig gezien de situatie in Pakistan, te weten uw kritische houding en mijn opmerking over het strategische belang van Pakistan.

De Voorzitter.
Ik heb vijf ontwerpresoluties

De Voorzitter.
Aan de orde is de verklaring van de Raad over de tripartiete sociale top.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, de Raad heeft het verzoek gekregen om een verklaring af te leggen over de sociale dialoog en de tripartiete sociale top. De Raad is het volkomen met het Parlement eens dat de Europese sociale dialoog van grote betekenis is, en neemt nota van de goede vorderingen en de verheugende resultaten die tot nu toe zijn bereikt tijdens de informele topontmoetingen, ondanks het gebrek aan een formeel institutioneel kader voor deze ontmoetingen.
Nauwe contacten gebaseerd op wederzijds vertrouwen tussen de overheden en de sociale partners op Europees, nationaal en plaatselijk niveau, zijn van cruciale betekenis voor betere economische resultaten en meer welvaart en sociale integratie in Europa. De betrokken partijen hebben in de verklaring van de Europese Raad van Laken uiteengezet dat het Permanent Comité voor werkgelegenheid zijn doelstellingen niet heeft waargemaakt, en dat zij dit comité graag vervangen zouden zien door een vaste procedure voor het houden van tripartiete sociale topontmoetingen. De Europese Raad van Laken en de Europese Raad van Barcelona hebben geconcludeerd dat er voorafgaand aan elke voorjaarstop een dergelijke sociale top zal worden gehouden. De Commissie heeft op 26 juni van dit jaar een voorstel aan de Raad voorgelegd inzake het instellen van een tripartiete sociale top en de gelijktijdige opheffing van het Permanent Comité voor werkgelegenheid. Het Deense voorzitterschap heeft dit voorstel hoge prioriteit gegeven en zich ingespannen voor een snelle aanneming ervan. Bij het voorbereidend werk in de Raad bleek echter dat het voorstel een aantal vragen en juridische en institutionele problemen opriep die niet onmiddellijk op te lossen waren. Het voorzitterschap probeert de Raad tijdens zijn bijeenkomst op 3 december een besluit te laten nemen over de wijze waarop het streven naar het instellen van een sociale top kan worden voortgezet. Als men beslist om verder te gaan met een voorstel voor een formeel besluit zal de nadere uitwerking daarvan pas tijdens het Grieks voorzitterschap kunnen plaatsvinden. Er is echter geen enkel bezwaar tegen dat de sociale topconferenties, volgens de tot op heden gevolgde praktijk, op informele basis worden gehouden, zonder dat er een besluit aan ten grondslag ligt.
Ik hoop dat ik met deze uiteenzetting antwoord heb gegeven op de vraag wat voor plannen de Raad heeft inzake het instellen van de sociale top. De vraag of en hoe het Parlement gehoord moet worden is nog niet door de Raad behandeld. Als de Raad een besluit genomen heeft over de details van het instellen van de sociale top, is er een grondslag voor een discussie over de vraag hoe het Parlement bij het geheel kan worden betrokken.
Ter afsluiting wil ik het Parlement graag bedanken voor het feit dat het de kwestie van de sociale dialoog en de tripartiete sociale top aan de orde heeft gesteld. Dat is namelijk een goede aanleiding om verschillende aspecten van deze belangrijke kwestie te bespreken. Ik hoop op een vruchtbare discussie en kan u verzekeren dat het Deense voorzitterschap bij zijn verdere overwegingen goede nota zal nemen van de vandaag naar voren gebrachte standpunten.

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, zoals de fungerend voorzitter reeds heeft gezegd, heeft de Commissie een voorstel ingediend om deze tripartiete sociale top over groei en werkgelegenheid middels een besluit van de Raad te organiseren. Het betreft geen op zichzelf staand voorstel. Dit werd gedaan omdat de Europese sociale dialoog verandering en modernisering behoeft.
Het doel van dit voorstel is een officieel karakter te geven aan de top over de sociale dialoog die in Stockholm in maart 2001 en in Barcelona in maart 2002 heeft plaatsgevonden. Niets belet ons om nog een informele bijeenkomst te beleggen, maar zoals de fungerend voorzitter reeds heeft gezegd, is het erg belangrijk aan deze tripartiete sociale top een officieel karakter te geven, omdat de sociale partners op de Europese Top van Laken daartoe hebben besloten. In ieder geval zal de top over groei en werkgelegenheid gaan en deze zal het bestaande Permanent Comité voor werkgelegenheid vervangen.
Dit forum gaat een heel belangrijke rol spelen in de tenuitvoerlegging van het proces van Lissabon. Voor de sociale partners is het namelijk het geëigende forum om hun voorstellen in te dienen en hun gemeenschappelijke agenda voor de uitvoering van de strategie van Lissabon aan de orde te stellen.
De Commissie heeft artikel 202 als rechtsgrondslag voor de tripartiete sociale top gekozen, omdat dat ook de rechtsgrondslag was voor het Permanent Comité voor werkgelegenheid.
Hoewel op grond van dat artikel het Europees Parlement niet hoeft te worden geraadpleegd, heeft de Commissie in haar voorstel reeds duidelijk gemaakt dat met het Parlement over de organisatie van een tripartiete sociale top zou moeten worden overlegd, omdat het een zeer gevoelig en belangrijk onderwerp betreft.
De Raad is vrij om deze suggestie op te volgen of te negeren. De Commissie acht het echter van fundamenteel belang dat het voorstel snel wordt aangenomen. Zoals ik reeds heb gezegd, wordt dit standpunt krachtig ondersteund door de Europese interprofessionele sociale partners. Het zal zorgen voor een grotere samenhang tussen de verschillende dialogen waarbij de sociale partners zijn betrokken.
We hebben in de Raad informele besprekingen gevoerd en veruit de meeste lidstaten waren het over dit onderwerp eens. We menen enkele van de - al dan niet juridische - problemen in bepaalde lidstaten te kunnen oplossen. Ik hoop dat dit voorstel op 3 december in de Raad Sociale Zaken politieke steun zal krijgen, zodat het in de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 9 en 10 december kan worden goedgekeurd. In dat geval kunnen we tijdens het Griekse voorzitterschap een officiële tripartiete sociale top houden.

Pronk (PPE-DE).
Voorzitter, we hebben hier te maken met een beetje moeilijke discussie. Ik ben erg blij dat er zo geantwoord is, maar de beantwoording is een beetje onbevredigend moet ik zeggen. Er ligt een voorstel waarover, wat de doelstelling betreft, eigenlijk iedereen het waarschijnlijk eens is. Die doelstelling is uiteraard het tot stand komen van zo'n tripartiete conferentie. Maar dan beginnen alle problemen.
De Commissie beroept zich op artikel 202, de Raad is het daar kennelijk niet mee eens, want die is daarover aan het delibereren. In afwachting van het resultaat daarvan is het zo dat men geen advies wil vragen aan het Europees Parlement. Met name het advies dat wordt voorbereid door de heer Ettl. Wij achten dit een totaal onaanvaardbare situatie. Wij hebben er als coördinatoren van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid ook over gesproken en zijn van mening dat wij, als dit zo doorgaat, ernstig moeten overwegen naar het Europees Hof van Justitie te stappen, omdat de rechten van het Europees Parlement op deze wijze geschonden worden. Ik vind ook, mevrouw de commissaris dat u, zelfs als men uitgaat van artikel 202, dit artikel niet goed toepast. U moet het tweede gedeelte van 202 lezen, waar staat dat er weliswaar in bepaalde gevallen niet wordt gevraagd om een advies van het Europees Parlement, maar dat de zaak dan wel vooraf en met advies van het Europees Parlement moet zijn vastgesteld, of dat er een soort mandaat moet zijn gegeven. Nu, bij ons weten is hier geen mandaat gegeven. In ieder geval zou dat allemaal uitgebreid moeten worden nagegaan.
Ik moet zeggen dat men zich, en dat geldt ook voor de Raad, veel moeite zou hebben bespaard als men het Europees Parlement wel om een advies zou hebben gevraagd. Als men dat niet doet, dan geeft dat een zekere sinistere bijwerking aan dit hele advies. Wij zijn zelf op dit moment bezig de juridische dienst van het Parlement over deze zaak te raadplegen. Het is natuurlijk mogelijk een andere rechtsgrond te nemen, maar ik ben ervan overtuigd dat het voor de Raad en de Commissie buitengewoon moeilijk zal zijn om een rechtsgrond te vinden waarbij geen advies van het Europees Parlement vereist is. Want daar gaat het hier om en wij staan op onze rechten. De rechten van het Parlement zijn toch al betrekkelijk beperkt zodra het over dit soort zaken gaat. Dat is misschien gedeeltelijk terecht, gedeeltelijk vloeit het ook voort uit het Verdrag zelf, maar we kunnen in ieder geval niet aanvaarden dat de toch al beperkte rechten van het Parlement op deze wijze nog verder worden uitgehold. Dat zou ik de Raad en de Commissie willen meegeven bij hun verdere beraadslagingen.
Ten slotte, Voorzitter, heb ik nog een vraag. Als u inderdaad op grond van artikel 202 gaat handelen, zouden de kosten van deze operatie dan niet uit de begroting van de Raad moeten komen in plaats van uit de begroting van de Commissie, zoals tot nu toe het geval was? Wellicht is het mogelijk om ook daar een antwoord op te geven.

Ettl (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats de heer Pronk bedanken dat hij ons erop heeft gewezen dat artikel 202 in de verste verte geen zachte wetgevende optie is en dat Raad noch Commissie hier veel plezier aan zullen beleven. Ik wil ook de commissaris bedanken voor haar duidelijke verklaring omtrent de organisatie van de tripartiete sociale top. Tot slot wil ik ook het Deense voorzitterschap bedanken voor alle inspanningen om ons tegemoet te komen.
Wat ik als rapporteur echter niet begrijp, is dat wij tijd verspillen op een moment dat wij het werkgelegenheidsbeleid en de groei op een actieve manier willen aanpakken. De bedoeling was om nog voor de voorjaarstop een begin te maken met de organisatie van deze permanente tripartiete sociale top, zodat de sociale partners meteen met hun werkzaamheden zouden kunnen beginnen. Door de gekozen procedure verliezen we nog meer tijd, misschien zelfs wel een heel jaar, en dat op een moment waarop we de werkgelegenheidskwesties actief willen aanpakken. De Commissie werkgelegenheid en sociale zaken is vrijwel buitenspel gezet. Wij beschikken in dit verband niet over een passend instrument. Dat betekent dat de sociale dialoog in feite niet als basisinstrument voor de sociale partners gebruikt kan worden om praktijkgerichte en ook noodzakelijke acties uit te kunnen voeren.
Wij zijn bezig tijd te verspillen, en dit juist op het moment dat iedereen de mond vol heeft van de term 'sociale dimensie' (en dus ook van alle instrumenten die betrekking hebben op, met name, de sociale dialoog) en eindelijk gepraat wordt over de manier waarop we meer aandacht aan de sociale kwesties in Europa kunnen besteden. Dat kan ik gewoonweg niet begrijpen.
Ik heb nog een ander punt: wij staan nu op de drempel van de uitbreiding van de Europese Unie. Ik heb daarover met veel partnerlanden gepraat en zij willen allemaal een goed functionerend instrument op dit gebied, en wel een instrument dat ook positieve gevolgen voor de nieuwe lidstaten heeft. Als het instrument echter niet operationeel wordt tijdens het Grieks voorzitterschap, zullen die zaken pas na de toetreding van de nieuwe lidstaten kunnen worden geregeld en dat zal het er naar mijn idee niet eenvoudiger op maken. Het kan dan alleen nog maar moeilijker worden omdat de bestaande sociale partnerschappen - dat wil zeggen de verhoudingen tussen werkgevers en werknemers - nog niet zo sterk zijn. Dat is het probleem waar we mee geconfronteerd worden.
Ik hoef mijn spreektijd niet eens vol te maken. Ik heb mijn verontwaardiging al laten blijken over het feit dat er continu naar artikel 202 wordt verwezen als zijnde een zachte optie. De juridische dienst van het Parlement zal ons volgende week zijn advies daarover geven en ik hoop dat we daar een beetje verder mee komen.
Ik wil het Deense voorzitterschap en commissaris Diamantopoulou graag nogmaals bedanken voor hun steun. Ik hoop dat 3 december een productieve dag voor dit onderwerp zal worden.

Attwooll (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, de ELDR-Fractie is het er volledig mee eens dat het Parlement moet worden gehoord. Net als de heer Ettl vind ik echter dat er deze week ook iets gezegd moet worden over de noodzaak de toekomstige nieuwe leden vroegtijdig bij de tripartiete sociale top te betrekken, en over de dialoog binnen deze landen. De wijze waarop vakbonden en werkgeversorganisaties zijn georganiseerd, verschilt aanzienlijk per land en dit geldt ook voor de procedures en de omvang van de collectieve onderhandelingen. Werkgeversorganisaties bestaan er nog maar sinds kort. Bovendien is hun aantal klein en zijn hun activiteiten niet altijd goed gecoördineerd. Eventuele federaties van vakbonden en werkgeversorganisaties nemen in verschillende mate deel aan soortgelijke Europese verbanden. Er moet dus nog veel worden gedaan om een basis voor de sociale dialoog te leggen. Ik weet dat de Commissie reeds begonnen is om met het oog op deze kwestie allerhande maatregelen te treffen. Het werk van de Commissie is van groot belang omdat samenwerking tussen overheden, vakbonden en werkgeversorganisaties essentieel is voor de economische en sociale ontwikkeling en dus voor de groei van de werkgelegenheid.
Zoals het Deense voorzitterschap onlangs heeft gezegd, moeten de tripartiete samenwerking en de sociale dialoog worden versterkt, als we willen dat de nieuwe lidstaten op gelijke voet met alle andere lidstaten in de werkzaamheden kunnen participeren.
We moeten erop toezien dat hun en onze stem luid en duidelijk worden gehoord.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag erop wijzen dat het standpunt van de Raad met betrekking tot de sociale dialoog een tegenstrijdigheid bevat. Aan de ene kant beweert de Raad in zo'n dialoog geïnteresseerd te zijn maar aan de andere kant staat hij de verwezenlijking ervan in de weg. Dat blijkt nu wel heel duidelijk met het uitstel van de formele instelling van de tripartiete sociale top. U, mevrouw de commissaris, heeft ons nu de gegevens verschaft om tot die conclusie te geraken, waarvoor mijn dank. Het gaat hier om belangrijke zaken. Dit is - helaas - een teken dat de regeringen van de meeste lidstaten niet veel belangstelling hebben voor sociale aangelegenheden. Ik noem dan in de eerste plaats Portugal, aangezien ik Portugese ben en dat land het beste ken.
Mijn collega's hebben reeds vragen gesteld over de betrokkenheid van het Parlement en de betekenis van het uitstel van de tripartiete sociale top. Nu zou ik de fungerend Voorzitter van de Raad graag het volgende willen vragen: welke maatregelen denkt u in ieder geval te nemen om de deelname van vrouwen aan de sociale dialoog te verbeteren, of dat nu op het niveau van de besluitvormingsorganen is of aan de basis, dan wel betrekking heeft op de onderwerpen die in het kader van deze dialoog aan de orde komen? Welke maatregelen denkt u te nemen om te verzekeren dat sociale doelstellingen prioriteit krijgen, vooral als het gaat om zaken als werkgelegenheid, sociale insluiting, gelijke kansen en rechten en - meer algemeen - de nakoming van de sociale agenda? Welke maatregelen denkt u te nemen om de sociale rechten en de rechten van werknemers te beschermen en de naleving ervan in de praktijk af te dwingen?

Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, de antwoorden van de Raad op onze vragen vanmiddag waren duidelijk, hoewel niet zo volledig als velen van ons hadden gewenst. We weten heel goed dat in Denemarken zelf veel belang wordt gehecht aan het werk van de sociale partners, aangezien voor 80% van de Deense werknemers een collectieve overeenkomst is gesloten. We weten echter ook - en dat hebben we zojuist gehoord - dat daar in sommige lidstaten anders over wordt gedacht.
Het Parlement begint te beseffen dat het nu de hoogste tijd is om meer samenhang in het werk van de sociale partners te brengen. Zoals gezegd is dit van wezenlijk belang met het oog op de uitbreiding. We zouden graag horen hoe en wanneer de sociale partners van de toetredingslanden erbij betrokken worden.
We weten ook dat er vele gebieden zijn waarvoor een dergelijk overleg reeds wordt aanbevolen, bijvoorbeeld in de richtlijn betreffende uitzendwerk, en verder gezinsvriendelijke arbeid, de kwaliteit en de modernisering van het werk, de organisatie, het beleid inzake actief ouder worden, enzovoort. We hopen dus ook dat met deze nieuwe aanpak kan worden gekeken naar de kwalitatieve aspecten van groei en werkgelegenheid, die maar al te vaak worden vergeten, en naar de sociale gevolgen als geheel. Veel van wat mevrouw Figueiredo reeds heeft gezegd, zou ik kunnen herhalen.
Wat betreft de herkomst van de financiële middelen ben ik het met de heer Pronk eens. Ook hierbij moet in het bijzonder rekening worden gehouden met de uitbreiding.
Als Parlement ontdekken we steeds meer vormen en gebieden van samenwerking waarbij we niet volledig betrokken worden. Een van de gebieden waarvan ons nog steeds niet duidelijk is verteld welke rol het Parlement in het geheel speelt, is open coördinatie.
We weten ook dat bepaalde regeringen niet willen dat de bevoegdheden van het Parlement met betrekking tot het sluiten van overeenkomsten worden uitgebreid. Sommige lijken zich al in een vroeg stadium te richten op zaken als de tripartiete top en de betrokkenheid van het Parlement daarbij. Op dit moment houden we ons bezig met de rechtsgrond, maar ook op andere punten rijst de vraag naar de betrokkenheid van het Parlement. Ik denk aan de coördinatie van de sociale zekerheid voor onderdanen uit derde landen. We zien uit naar het juridische advies en naar een grotere betrokkenheid van het Parlement, zodat dit in de toekomst geen punt van discussie meer zal zijn.

Haarder
Mijnheer de Voorzitter, wij hoeven er geen geheim van te maken dat er een zekere onenigheid bestaat over de rechtsgrondslag van deze activiteiten. Maar allereerst wil ik graag benadrukken dat niemand zich heeft uitgesproken tegen het idee om tripartiete topconferenties te houden. Achter dat idee heeft immers iedereen zich zowel in Laken als in Barcelona geschaard, dus daarover heerst geen onenigheid. Er zijn echter bepaalde juridische problemen, die tamelijk ingewikkeld zijn. Ik kan u in dat verband zeggen dat de Commissie voorstelt om artikel 202 als rechtsgrondslag te hanteren. De juridische dienst van de Raad is echter van mening dat deze bepaling niet kan worden toegepast, omdat ze de Raad geen onbeperkte beslissingsbevoegdheid toekent. Ze verwijst slechts naar de Verdragsartikelen die preciseren welke maatregelen de Raad kan nemen. En volgens de juridische dienst van de Raad vormt dat geen juridische grondslag.
Wat betreft het voorstel van de Commissie om de top te laten bestaan uit het voorzitterschap van de Raad op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders, stelt de juridische dienst dat de Raad (werkgelegenheid, sociale zaken, volksgezondheid en consumentenbeleid) geen beslissing kan nemen over het instellen van een top op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders. Hiervoor is met enige goede wil misschien de een of andere oplossing te vinden. De juridische dienst van de Raad is het ook niet eens met het Commissievoorstel om de resultaten van de bijeenkomst op de dag vóór de Europese Raad in de vorm van een verslag aan de Europese Raad voor te leggen. De juridische dienst wijst erop dat dat in strijd is met artikel 2 van het reglement van de Raad, waarmee de Raad wordt belast met de voorbereiding van de bijeenkomsten van de Europese Raad en de noodzakelijke coördinatie van alle voorbereidende werkzaamheden. Bovendien zijn in artikel 2 termijnen vastgelegd voor de opstelling van de voorlopige agenda van de Europese Raad en voor de toezending van onderhandelingsbijdragen. Deze termijnen worden in het voorstel niet in acht genomen. Met betrekking tot deze kwestie wil ik echter graag opmerken dat deze met enige goede wil waarschijnlijk wel kan worden opgelost. Er moet alleen even nader over gediscussieerd worden.
Ik geloof dat het eerst door mij genoemde probleem, de toepassing van artikel 202 als rechtsgrondslag, het grootste is. Laten we echter kijken of we er verder mee komen. Nu heb ik eerlijk en openlijk uiteengezet waarover onenigheid bestaat. Soms zou je de juristen willen vragen het eerst onderling eens te worden voordat ze ons politici hun reactie sturen, maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Misschien is de Verdragsgrondslag niet altijd even duidelijk, en dan moeten we natuurlijk een politieke oplossing zien te vinden om te doen wat we willen, zonder dat ons niet-naleving van de aan ons werk ten grondslag liggende regels kan worden verweten.
Er waren een paar vragen. Ik kan de heer Ettl verzekeren dat wij geen tijd verspillen. In afwachting van een correcte formele oplossing kunnen we misschien verder gaan met informele bijeenkomsten, dat wil zeggen met de informele procedure.
Ik wil mevrouw Figueiredo graag zeggen dat ik mij volledig bewust ben van hetgeen zij heeft gezegd over de representativiteit van de betrokken partijen, maar dat is nog niet tot in de details besproken.
Ik wil hier in het Parlement geen uitvoerig juridisch debat aanzwengelen. Ik had alleen het gevoel dat ik moest uiteenzetten waarom de Raad nog niet klaar is om de gewenste formele dialoog aan te gaan. Wij zijn echter bereid om de meer informele dialoog voort te zetten totdat er een oplossing gevonden is.

Pronk (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, de Raad klonk erg overtuigend. De vraag is nu waarom de Commissie dit voorstel heeft gedaan. Ik wil de commissaris vragen of de Commissie een andere rechtsgrond kan voorstellen. In artikel 308 bijvoorbeeld, dat heel vaak in soortgelijke situaties wordt toegepast, wordt het Parlement het directe recht verleend om advies uit te brengen. Heeft de Commissie misschien daarom artikel 308 niet genoemd?

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie heeft voor artikel 202 gekozen omdat dit artikel als grondslag wordt gebruikt voor het Permanent Comité voor werkgelegenheid. Dat heeft vele jaren goed gewerkt. Enkele van de juridische aspecten van het voorstel zijn hier reeds vermeld. We geloven dat we daar een oplossing voor kunnen vinden wanneer de Raden met elkaar samenwerken, als wij via de Raad Werkgelegenheid naar de Raad Algemene Zaken gaan en in de conclusies van deze laatstgenoemde Raad een slotparagraaf daaromtrent wordt opgenomen. Ik ben het er volkomen mee eens dat we deze problemen uit de weg kunnen ruimen als de politieke wil daartoe aanwezig is.
De Raad is verantwoordelijk voor de begroting, maar de beschikbare middelen zijn erg schaars. Het geld mag namelijk slechts worden gebruikt om acht tot tien vertegenwoordigers van de sociale partners uit te nodigen. Nu ik daartoe in de gelegenheid ben, wil ik graag iets zeggen over de participatie van de kandidaat-landen. Uiteraard zullen deze landen lid worden van het EVV en het UNICE en ze zullen via hun Europese instellingen en organisaties aan de sociale top deelnemen. In ieder geval werken we nauw samen met de regeringen en sociale partners in alle kandidaat-landen, omdat sommige alles van de grond af moeten opbouwen en de sociale dialoog zeer problematisch verloopt.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.

De Voorzitter.
Aan de orde is de gecombineerde behandeling van:
de verklaringen van de Raad en de Commissie over de uitbreiding van het proces Lamfalussy tot de gehele financiële dienstensector (met het oog op de Europese Raad van Kopenhagen)
het verslag (A5-0370/2002) van mevrouw van den Burg, namens de Economische en Monetaire Commissie, over de regels inzake bedrijfseconomisch toezicht in de Europese Unie (2002/2061(INI)).

Pedersen
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, dames en heren, tot mijn groot genoegen wordt mij vandaag de gelegenheid geboden om de uitbreiding van de Lamfalussy-procedure tot de hele financiële sector te bespreken. Ik stel het zeer op prijs dat ik het Europees Parlement het voorstel van de Raad mag uiteenzetten en hoop dat er een constructieve en open dialoog tussen de Raad en het Europees Parlement kan ontstaan.
De Economische en Monetaire Commissie van het Europees Parlement heeft enkele kwesties aan de orde gesteld in verband met de geherstructureerde werkgroep voor het beleid inzake financiële dienstverlening (de FSPG) en de deelname van het Europees Parlement aan de onderhandelingen op financieel gebied. Ik hoop dat deze kwesties kunnen worden opgelost voordat het verslag op 3 december door de Ecofin-Raad wordt aangenomen.
De financiële markten spelen een steeds belangrijkere rol in de Europese economie.
Zij zijn een belangrijke factor voor de groei en de werkgelegenheid. Bovendien zullen de financiële integratie in de EU en de verwezenlijking van een interne markt voor financiële diensten een wezenlijke bijdrage aan de welvaartsgroei leveren. Zo toont een vorige week door de Commissie gepubliceerd verslag aan dat een volledige financiële integratie in de EU op de lange termijn het BNP van de EU met 1,1% zal doen stijgen.
De toegenomen financiële integratie dwingt ons echter ook tot een betere samenwerking bij het financieel toezicht in de EU en tot meer aandacht voor de financiële stabiliteit. De ontwikkelingen op de financiële markten van het afgelopen jaar hebben deze noodzaak nog eens benadrukt.
De Ecofin-Raad wil daarom dat de structuur met betrekking tot de financiële wetgeving, het toezicht op en de stabiliteit van de effectenmarkt, waarover het Europees Parlement, de Raad en de Commissie het in februari van dit jaar eens geworden zijn, wordt uitgebreid tot de hele financiële sector. De interinstitutionele akkoorden met betrekking tot de effectenmarkten zullen uiteraard ook in de uitgebreide structuur van kracht zijn. Tevens wordt de bewaking van de financiële stabiliteit in de EU versterkt.
Het is om verschillende redenen van dringend belang dat deze nieuwe structuur ook voor het bankwezen en de verzekeringssector wordt gebruikt.
Ten eerste zal de nieuwe structuur bijdragen tot financiële stabiliteit en een effectieve harmonisatie van financiële regelgeving, doordat er een kader voor effectieve samenwerking en convergentie tussen de financiële toezichtautoriteiten wordt geschapen. De toenemende integratie en wederzijdse beïnvloeding van de financiële markten in de EU maken dit noodzakelijk, en dat proces mag niet worden uitgesteld.
Ten tweede zijn de omstandigheden die aanleiding gaven tot de Lamfalussy-procedure voor de effectensector ook aanwezig in het bankwezen en de verzekeringssector. Op dit moment hebben wij te maken met een trage en zware regelgevingsprocedure, en ik ben mij er volledig van bewust dat ook de Raad in de huidige procedure een vertragende factor kan zijn. We hebben bovendien te maken met een uiteenlopende implementatie van de verschillende regels in de lidstaten. De financiële sector als geheel ontwikkelt zich snel, en een snelle en effectieve samenwerking bij de wetgeving en het toezicht is even noodzakelijk voor de andere sectoren als voor de effectenmarkten. Er moet sneller gereageerd kunnen worden dan de huidige structuur toelaat.
Initiatieven voor nieuwe richtlijnen, zoals de tenuitvoerlegging van regels inzake kapitaalvereisten op bancair gebied en van de Solventie II-regels op verzekeringsgebied, vereisen een aantal gedetailleerde technische regels, en het is daarom op zijn plaats om een effectievere wetgevingsprocedure op dit gebied te gebruiken, zoals die voor de effectenmarkt. Met de nieuwe structuur wordt het mogelijk een beter onderscheid te maken tussen de kern, dat wil zeggen het politiek centrale element, en hetgeen apart kan worden geregeld in nadere uitvoeringsbepalingen die permanent kunnen worden aangepast aan veranderde marktomstandigheden.
Hoewel de Commissie haar voorstel inzake Basel II naar verwachting pas in 2004 zal presenteren, is het nuttig dat de structuur tijdig aanwezig is.
Ten derde is de nieuwe structuur noodzakelijk om te zorgen voor efficiëntie in verband met de komende uitbreiding van de EU. De nieuwe structuur zal pas echt tot zijn recht komen en efficiënt zijn in een EU met 25 lidstaten. Het Banking Advisory Committee, dat momenteel taken op zowel niveau 2 als niveau 3 uitvoert, heeft 3 leden uit elk land (dat wil zeggen één van het ministerie, één van de toezichthouder en één van de centrale bank). Na de uitbreiding zal het bestaan uit 75 leden plus een aantal waarnemers.
De coördinatie en de convergentie van de Europese toezichtpraktijken kunnen het beste worden bevorderd door het vastleggen van een uniforme structuur voor alle sectoren. De structuur van de effectenmarkt vormt in dit verband een geschikt model. In de nieuwe toezichtstructuur wordt ervoor gezorgd dat de praktische toezichtuitoefening een nationale aangelegenheid blijft, en er wordt een transparanter comitéstructuur geschapen, zonder gemengde mandaten, zoals we die op dit moment op bank- en verzekeringsgebied aantreffen. Er wordt een vaste en heldere structuur geschapen voor samenwerking buiten de verschillende toezichtcomités en 'niveau-2-comités? om. Zo ontstaat er een goede, dwars door de sectoren heenlopende samenwerking op het gebied van het toezicht en de verantwoordelijkheden worden duidelijk en goed verdeeld.
Samenvattend kunnen we dus het volgende zeggen over de betekenis van de nieuwe structuur.
De aandacht wordt meer toegespitst op de politieke onderwerpen, en daarmee op de overkoepelende beginselen van de regels.
De politieke en technische onderhandelingen geschieden in eerste instantie in verschillende fora, en het proces verloopt sneller doordat er op technisch niveau parallel kan worden gewerkt.
Er ontstaat een grotere openheid en betrokkenheid met betrekking tot de financiële branches in veel landen, en de tenuitvoerlegging van de regels in de afzonderlijke richtlijnen wordt uniformer, waardoor een uniformer toezicht mogelijk wordt.
Tot slot wordt door dit alles meer samenhang geschapen tussen de regels in de afzonderlijke delen van de financiële sector.
Het is nodig een goede structuur te vinden voor de rol van het Europees Parlement bij de uitwerking van allesomvattende richtsnoeren voor het beleid op financieel gebied, en ik ben ervan overtuigd dat dat ook mogelijk zal zijn. Daarbij ga ik uit van regelmatige bijeenkomsten van de voorzitter van de geherstructureerde FSPG, de Commissie en het Europees Parlement, waarmee de dialoog over de hoofdrichtsnoeren voor het beleid op financieel gebied kan worden versterkt. Man kan zich echter ook voorstellen dat de 2005-groep nieuw leven wordt ingeblazen, als dat de voorkeur heeft. Dat wordt immers genoemd in het desbetreffend besluit van het Europees Parlement.
Met betrekking tot de geherstructureerde FSPG en zijn rol bij het opstellen van het beleid op financieel gebied zullen wij rekening houden met de bezorgdheid van het Europees Parlement. De rol van de geherstructureerde FSPG zal niet worden omschreven als het opstellen van beleid op financieel gebied ('policy-shaping?), zoals dat in de tekst genoemd wordt. Daarentegen zal de geherstructureerde FSPG een overzicht geven en de Raad en de Commissie adviseren. Dat zal blijken uit het definitieve verslag dat op 3 december wordt aangenomen.
De Raad neemt er nota van dat het volgens het Europees Parlement van cruciaal belang is dat de nieuwe structuur in werking kan treden, dat het wetgevingssysteem van de EU zodanig wordt gewijzigd dat er een duidelijk verschil wordt gemaakt tussen primaire en secundaire wetgevingsbesluiten en dat er de nodige call back-clausules zijn.
De Raad is ervan op de hoogte dat de Commissie van plan is om de Conventie voor te stellen artikel 202 van het Verdrag in die zin te wijzigen dat het de bevoegdheden van de wetgevende instellingen - het Europees Parlement en de Raad - weerspiegelt.
Zoals bekend kan de Raad als instelling geen beslissingen nemen die de Conventie of de komende Intergouvernementele Conferentie verplichtingen opleggen. Dat is uitsluitend een bevoegdheid van de lidstaten, die hun eigen standpunt in de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie zullen bepalen. Als voorzitter van de Ecofin-Raad kan ik u verzekeren dat ik mijn collega's kan en zal aanmoedigen om hun staatshoofden en regeringsleiders te wijzen op het belang van dit onderwerp, en ze tevens zal oproepen om dit onderwerp te bestuderen en te behandelen tijdens de voorbereiding van de Intergouvernementele Conferentie. Als Raad zijn wij ons ervan bewust dat de rol van het Europees Parlement gerespecteerd moet worden.
Het is zeer belangrijk dat de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie de invoering overwegen van een wetgevingssysteem dat het wetgevingsproces efficiënter maakt en het subsidiariteitsbeginsel en de bevoegdheden van de betrokken instellingen eerbiedigt.
Het is nodig dat er een oplossing wordt gevonden voor zowel de uitdagingen voor de financiële sector als de uitdagingen voor de Gemeenschap in haar geheel.
We moeten ons er echter van bewust zijn dat het hier gaat om een zeer brede kwestie die niet alleen de financiële wetgeving betreft.
Tot slot wil ik de hoop uitspreken dat in het definitieve standpunt van het Europees Parlement rekening wordt gehouden met de feitelijke mogelijkheden van de Raad en met de verzekering die ik vandaag aan het Parlement gegeven heb, namelijk dat de Raad van goede wil is.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, dit debat gaat zowel over de door mevrouw Randzio-Plath ingediende resolutie als over het verslag van mevrouw van den Burg. Met uw toestemming zal ik eerst de resolutie bespreken en vervolgens ingaan op het verslag van mevrouw van den Burg.
Zoals u wellicht weet, heeft de Ecofin-Raad in beginsel zijn goedkeuring gegeven aan de EFC-rapporten over de uitbreiding van de Lamfalussy-procedure tot het bank- en verzekeringswezen en financiële conglomeraten. Op verzoek van de Raad en het voorzitterschap heeft de Commissie een publieke overlegronde georganiseerd die vorige week werd afgesloten. Over het geheel genomen hebben de marktdeelnemers, de consumenten en de andere belanghebbenden positief gereageerd. Binnenkort zullen we deze reacties op onze website zetten, overeenkomstig de open en transparante aanpak die het Parlement graag voor het gehele Lamfalussy-proces gehanteerd wil zien.
De Commissie steunt de Raad in de uitbreiding van de Lamfalussy-procedure en respecteert daarbij volledig onze afspraken met de nationale parlementen en ons akkoord met dit Parlement. Ik geloof dat dit op den duur gunstig zal uitwerken omdat het opstellen van wetgeving sneller, flexibeler en transparanter zal verlopen. Laten we goed beseffen wat ons streven is: wij willen tot een meer uniforme regelgeving komen. Wat betreft de effectenmarkt begint dit reeds vorm te krijgen. We zijn er vast van overtuigd dat dit in de andere sectoren ook moet gebeuren.
Ik begrijp uw zorgen over het gebrek aan ervaring met de Lamfalussy-aanpak tot nu toe. Hier geldt de stelregel dat je al doende leert. We moeten alle tekortkomingen onderzoeken, een taak die specifiek is toegewezen aan de interinstitutionele controlegroep. Eerst dienen we er echter voor te zorgen dat we op tijd klaar zijn voor de beslissingen die genomen moeten worden, niet in het minst omdat we tijd nodig hebben om het kader en de structuren voor de uitbreiding van het Lamfalussy-proces tot stand te brengen. Of we dat proces al dan niet uitbreiden, heeft ook invloed op het type richtlijnen dat we gaan uitwerken met betrekking tot het bank- en verzekeringswezen en conglomeraten. We moeten ook rekening houden met de noodzaak om vóór de uitbreiding van de EU doeltreffende besluitvormingsstructuren te bewerkstelligen. We moeten dus niet wachten tot het jaar 2006 of nog later.
Ik begrijp heel goed dat het Parlement aandringt op de noodzaak van adequate democratische normen en waarborgen, waarvan verantwoording en rekenschap kan worden afgelegd. Mijn diensten hebben een belangrijke inbreng in de voorstellen van het EFC gehad. Met name worden in de voorstellen de bestaande interinstitutionele, politieke en juridische akkoorden en de voorrechten van dit Parlement gerespecteerd. Wij hebben daar voortdurend op aangedrongen en bovendien met klem verzocht om een openbaar overleg over het voorstel.
Overigens sta ik niet toe dat de rol van de Commissie wordt verzwakt doordat het voorzitterschap van de werkgroep voor het beleid inzake financiële dienstverlening (FSPG) aan een lidstaat wordt overgedragen. De FSPG zal prognoses opstellen en een strategische rol spelen, maar mag geen afbreuk doen aan het initiatiefrecht van de Commissie en haar rol in de comitologieprocedure. Dat staat expliciet in het EFC-rapport.
Ik heb gemerkt dat het Parlement nog steeds bij de FSPG betrokken wil worden. Het is evenwel de taak van de FSPG de Raad en de Commissie te adviseren. Het is geen interinstitutionele groep. We hebben echter ook de Groep-2005 - waarop de voorzitter van de Raad reeds doelde - waarbinnen de drie instellingen geregeld over strategische kwesties kunnen discussiëren.
Ik heb ook nota genomen van de oproep van het Parlement tot een duidelijke en ondubbelzinnige toezegging om artikel 202 van het Verdrag te wijzigen. Zoals u weet, heeft de Commissie herhaaldelijk aangegeven dat zij voorstandster is van een wijziging van dit artikel. Voorzitter Prodi heeft dat op 5 februari 2002 in dit Parlement gezegd, toen we samen met het Parlement de democratische waarborgen hebben afgesproken die moesten garanderen dat het Lamfalussy-proces kon worden voortgezet.
Dit staat ook in het Witboek van de Commissie over governance, evenals in de mededeling van de Commissie over de verbetering van de regelgeving en in de als bijdrage aan de Conventie bedoelde mededeling van de Commissie van 22 mei, getiteld 'Een ontwerp van de Europese Unie?. In al deze documenten vindt u dezelfde mening verwoord, namelijk dat wij net als het Parlement artikel 202 van het Verdrag willen wijzigen. Binnenkort - waarschijnlijk op 4 december - zal de Commissie haar mededeling over de institutionele structuur presenteren. De inhoud daarvan staat nog niet helemaal vast, maar ik kan wel zeggen dat wij geloven dat de beide takken van de wetgevende macht - de Raad en het Parlement - in de toekomst dezelfde bevoegdheden moeten krijgen als het gaat om het toezicht op de Commissie en het gehele comitologieproces. Dat is duidelijk.
Wat ik zou willen afraden - en hier wil ik mijn commentaar op de door mevrouw Randzio-Plath ingediende resolutie beëindigen - is dat er vandaag een resolutie wordt aangenomen waarvan men van tevoren weet dat zij voor de lidstaten politiek onhaalbaar is. Zij kunnen geen goedkeuring verlenen voordat er een intergouvernementele conferentie heeft plaatsgevonden en dat zal pas in 2004 zijn. Zij kunnen geen goedkeuring verlenen aan een specifieke uitkomst. Het is uiteraard het beste ervoor te zorgen dat deze belangrijke vraagstukken hoog op de IGC-agenda komen te staan, voordat de conferentie begint.
Wat betreft het verslag-van den Burg kan ik zeggen dat de Commissie in het algemeen zeer ingenomen is met dit verslag. Graag wil ik mevrouw van den Burg bedanken. Zij heeft precies op het juiste moment een verslag geproduceerd, gezien het huidige debat over de uitbreiding van het Lamfalussy-proces. Dit debat wordt gevoerd in het Parlement en de Raad maar via het openbaar overleg worden hierbij ook allerlei belangengroepen betrokken.
Naar mijn mening gaat het om een zeer kernachtig verslag. Het concentreert zich op de belangrijkste ontwikkelingen in de financiële sector, zoals het toezicht op conglomeraten, de mondialisering van de financiële kwesties en de reacties op de tekortkomingen in de Amerikaanse regelgeving. Het is een realistisch verslag waarin de verschillende toezichtmethoden van de lidstaten worden beschreven. De Commissie wordt opgeroepen op een aantal terreinen in actie te komen. Met sommige van die suggesties wordt al iets gedaan, andere wachten nog op toepassing. Laat ik er vier noemen: ten eerste een dialoog met de organisaties die de financiële sector en de consument vertegenwoordigen; ten tweede een dialoog met de Verenigde Staten; ten derde solide beginselen voor regelgeving en toezicht door de desbetreffende instanties in de kandidaat-landen, en ten vierde een effectbeoordeling van de nieuwe wetgevingsvoorstellen.
Het is mogelijk dat de Commissie besluit niet alle suggesties in het verslag op te volgen, maar we zullen deze wel nauwkeurig bestuderen. Het doet mij goed dat in het verslag op een aantal punten steun voor de Commissie wordt uitgesproken. Zo wordt de Commissie gevraagd opnieuw een leidende rol te vervullen bij de formulering van wetgeving. In het Verdrag wordt dit het initiatiefrecht genoemd en het betreft hier een alleenrecht. Ook lees ik in het verslag dat de Commissie wordt gesteund in haar rol van onpartijdige machtsfactor. Er wordt aandacht besteed aan het belangrijke werk dat de diensten van de Commissie verrichten om een geïntegreerde financiële markt te creëren die, zoals de heer Pedersen zojuist heeft gezegd, van vitaal belang is voor de verwezenlijking van het middellangetermijndoel van de Europese Unie, namelijk de totstandbrenging in 2010 van de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie.

van den Burg (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, eind vorige week kondigde ook de Nederlandse minister van Financiën maatregelen aan om het vertrouwen in de financiële markten te herstellen. Goed zo, dacht ik, beter laat dan nooit en ik zie om mij heen dat ook in veel andere lidstaten dat soort stappen genomen wordt.
Het lijkt er echter wel op alsof iedere lidstaat probeert zelf het wiel uit te vinden. Terwijl we in EU-verband druk bezig zijn om onder de bezielende leiding van commissaris Bolkestein de financiële markten te integreren, zien de hoofdsteden mijns inziens toch over het hoofd dat heel veel van wat er gebeurt op de financiële markt over de grenzen van lidstaten en ook over de grenzen van sectoren heengaat.
Wij zijn in het Parlement al voor de zomer begonnen met het bespreken van de mogelijkheden om de effectiviteit van toezicht en Europese samenwerking te vergroten. Er zijn hoorzittingen gehouden met kopstukken uit de toezichtswereld en het verslag dat voor u ligt, is een weerslag van de discussies die we gevoerd hebben. Toezichthouders en marktpartijen zelf dringen aan op meer Europese samenwerking en integratie. Dat is mij opgevallen in dat debat en ik denk dat wij als politici de plicht hebben om ook adequaat te reageren op de nieuwe risico's die zich voordoen.
Ik heb in mijn verslag gekozen voor een pragmatische opstelling, de heer Bolkestein heeft dat ook al gezegd, en een groot aantal praktische maatregelen voorgesteld waarop ik nu niet in detail zal ingaan, maar de bedoeling is om langs de weg van de geleidelijkheid inderdaad te werken aan betere samenwerking en integratie. Ik heb er bewust voor gekozen om niet een blauwdruk te geven van wat een ideale situatie zou kunnen zijn, die dan top-down opgelegd zou moeten worden, maar vooral vanuit de huidige praktijk te werken om de nadruk niet op het interinstitutionele debat te leggen, maar juist op de kwaliteit en de effectiviteit van de uitvoering van toezicht op dit moment. Ik denk dat dat een belangrijk uitgangspunt is voor het debat dat we verder moeten gaan voeren. Zo kunnen we stapsgewijs toewerken naar een verdere Europese integratie.
Wat me opgevallen is, is dat het debat in Brussel, en dan doel ik met name op het EFC-rapport en de discussie in de Ecofin-raad, gegaan is over de institutionele setting en de onderlinge machtsverhoudingen in plaats van over versterking van structurele samenwerking en coördinatie op Europees niveau. Er worden daar machtsstrijden uitgevochten over voorzittersposities en secretariaatsfuncties met wellicht ook al wel vestigingsplaatsen in het achterhoofd. Ik denk dat dat niet verstandig is. In mijn verslag heb ik geprobeerd verre te blijven van dat soort machtsspelletjes en me vooral geconcentreerd op de inhoudelijke argumenten.
De heer Bolkestein heeft het al gezegd, voor mij staat buiten kijf dat we een sterke Europese Commissie nodig hebben, die werkt vanuit het perspectief van een geïntegreerde markt en daar de rol vervult van onafhankelijke broker, die aanbieders en afnemers van financiële diensten bijeen kan brengen. De Raad gaat naar mijn smaak nog een beetje te veel uit van alleen het nationale niveau en ik ben bang dat dat er toe zal leiden dat grote lidstaten vooral de dienst uitmaken en daarbij andere belangen zwaarder laten wegen dan het belang van betere samenwerking en effectiever toezicht.
Een ander kritiekpunt is dat de discussie binnen de Raad en binnen het EFC vooral achter gesloten deuren heeft plaatsgevonden, zonder enige nationale parlementaire betrokkenheid. Ik denk dat het goed geweest is dat wij door het debat in de economische commissie van het Parlement deze situatie opengebroken hebben en ook transparanter gemaakt hebben.
Nou, die discussie is wat ons betreft nog lang niet voltooid. We roepen de ministers van Financiën op om een bredere discussie op gang te brengen. Daarvoor worden een aantal ideeën opgeworpen, maar, zoals ik al zei, in de resolutie worden nog geen definitieve keuzes gemaakt. Daar is juist dat bredere debat voor nodig.
Waar ik wel heel erg de nadruk op wil leggen en ook in dit debat op wil aandringen, is de "enabling clause" die we in het verslag hebben opgenomen om alvast een juridische basis te regelen voor de mogelijkheid van de uitvoering van Europees toezicht ook op Europees niveau. Wellicht kan hierover in de IGC en wellicht ook door de Conventie gesproken worden. Dat is op dit moment nog niet in het Verdrag geregeld, noch voor de ECB, noch voor andere mogelijke toezichthouders die men zich op Europees niveau zou kunnen voorstellen.
Daarbij laten wij volstrekt open hoe en wanneer dat eventueel aan de orde zou zijn, maar we denken wel dat het van belang is om dat nu alvast te regelen, als conditie voor zo'n ontwikkeling. Blijkbaar is de heer Bolkestein nogal overvallen door dat voorstel toen we het bespraken in de commissie. Ik hoop dat hij daar inmiddels meer over nagedacht heeft en er nu wat positiever over kan zijn, want dat is precies wat we met de Lamfalussy-procedure gemist hebben, namelijk dat dat van tevoren bedacht is en dat je daar ook condities voor moet maken.
Nog even over dat laatste, over die Lamfalussy-procedure. Ik moet zeggen dat ik zelf geen tegenstander ben van deze uitbreiding naar banken, de verzekeringssector en de conglomeraten en pensioenfondsen. Dat staat ook duidelijk in de resolutie, maar ik denk dat het zeer wezenlijk is dat we ingaan op de voorwaarden die geschapen moeten worden om het Parlement daarin een volledige rol te laten vervullen. Daar zullen we echter in de rest van het debat nog verder op ingaan.

Karas (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, geachte dames en heren, sta mij toe om eerst iets te zeggen over mijn eigen opvattingen en die van mijn fractie ten aanzien van de Lamfalussy-procedure en het verslag-van den Burg. Ten eerste zijn wij een groot voorstander van een snellere, flexibelere en transparantere procedure. Dat is ook de reden dat wij voorstander zijn van de doelstellingen van de Lamfalussy-procedure. Hier moet echter ook opgemerkt worden dat er geen problemen met het tempo en de inhoud van de resultaten zouden bestaan als de Raad net zo snel en net zo communautair gericht zou werken als het Europees Parlement. Neem bijvoorbeeld de richtlijn betreffende pensioenfondsen voor bedrijfspensioenregelingen. Het Parlement kwam binnen negen maanden met zijn verslag, maar de Raad had daar 26 maanden voor nodig.
Mijn tweede punt is dat de medebeslissingsprocedure van het Europees Parlement voor alle dossiers geldt waarop de Lamfalussy-procedure van toepassing is. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de regelingen voor de technische details vaak eveneens een politieke invalshoek hebben. Desalniettemin zijn wij blij met de Lamfalussy-procedure - laat daar geen twijfel over bestaan. Daarnaast hebben wij ook geen fundamentele bezwaren tegen een uitbreiding van de procedure. Ik hoop echter dat u begrijpt dat wij in dat verband geen onbeperkte volmachten willen geven.
Bovendien zou ik u in overweging willen geven dat de Lamfalussy/von-Wogau-procedure aanvankelijk slechts als een tijdelijke maatregel was bedoeld, als interim-oplossing dus en niet als eindproduct. Het eindproduct, het definitieve resultaat, dient de gelijkschakeling van het Europees Parlement en de Raad te zijn. Dat definitieve resultaat hebben we nog niet bereikt. Wij zijn dan ook verheugd over de amendementen die de heer von Wogau in de Commissie institutionele zaken heeft ingediend op het verslag-Bourlanges. Wij steunen de ontwerpresolutie die de Economische en Monetaire Commissie heeft goedgekeurd. Gezien de verklaringen van voorzitter Prodi en commissaris Bolkestein gaan wij er vanuit dat de Commissie bij het opstellen van het 'boodschappenlijstje' voor de Conventie rekening zal houden met die ontwerpresolutie. Wij doen ook een beroep op de regeringsleiders en staatshoofden om tijdens de Top van Kopenhagen een intentieverklaring af te leggen.
Ik zou willen voorstellen om een gemeenschappelijke hoorzitting te organiseren tussen enerzijds de Europese Commissie en de Economische en Monetaire Commissie en anderzijds vertegenwoordigers van de CESR en het marktdeelnemerscomité over de ervaringen met de Lamfalussy-procedure bij marktmisbruik en prospectussen. Op die manier kunnen deze ervaringen, die overigens niet allemaal positief zijn, ook bij de voorbereiding van de volgende fasen betrokken worden.
Wij zijn ook verheugd over het verslag-van den Burg en niet alleen omdat daarin een aantal van mijn eigen amendementen is opgenomen! Dit verslag zal door een meerderheid van onze fractie worden gesteund. Ik zou er graag op willen wijzen dat wij van mening zijn dat de tijd nog niet rijp is voor het vaststellen van het optimale formaat voor een pan-Europees financieel toezicht. Daarom zijn wij er voorstander om de ministers van Financiën en de nationale toezichthoudende instanties op financieel gebied op te roepen om een uitgebreide dialoog over een geïntegreerd Europees systeem voor toezicht te organiseren met alle relevante betrokken partijen. In die dialoog dient rekening gehouden te worden met de rol van de nationale toezichthoudende organen en de verantwoordelijkheden van de ECB. Met het oog op de Conventie ben ik ook voorstander van een machtigingsclausule, omdat we niet met handen en voeten gebonden willen zijn als er een problematisch politiek resultaat uit de bus komt. Het draait hierbij niet om de tegenstelling tussen Europa en de lidstaten, maar om een geïntegreerd systeem voor toezicht dat berekend is op een nieuwe interne markt voor financiële producten.

Randzio-Plath (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag willen benadrukken dat het verslag-van den Burg precies op het juiste moment aan het Parlement wordt voorgelegd, omdat het de hoogste tijd is dat een debat over toezicht in Europa wordt gevoerd. In dat verband is het echter belangrijker dan ooit om een duidelijk onderscheid te maken tussen toezicht en regulering.
Ik ben het eens met de zeer open benadering die mevrouw van den Burg in haar verslag heeft gekozen. Ik ben het ook eens met de manier waarop ze de verschillende modellen die in Europa voor dat toezicht worden gebruikt, heeft onderzocht zonder daarbij een definitief model voor te schrijven. Wij moeten namelijk een gemeenschappelijke aanpak ontwikkelen en wij moeten van onze ervaringen leren. Wij moeten echter met name proberen om dit debat niet te vertroebelen door dogmatische of ideologische opvattingen vanuit één enkel standpunt. Daarom ben ik van mening dat dit verslag een goede basis vormt voor de dialoog met de andere instellingen.
Ik zou me nu graag willen richten op de problemen die ons te wachten staan in verband met de uitbreiding van de Lamfalussy-procedure, omdat het centrale thema namelijk hoofdzakelijk betrekking heeft op regulering. U had helemaal gelijk, mijnheer de fungerend voorzitter, met uw opmerking dat de noodzaak voor financiële integratie groot is, maar dat we tegelijkertijd ook financiële stabiliteit nodig hebben. Op dit gebied zal het Parlement zich noch door de Raad noch door de Commissie laten aftroeven, omdat wij van mening zijn dat financiële marktstabiliteit een goede zaak is voor de burgers en wij als afgevaardigden van dit Parlement die stabiliteit ook dienen te waarborgen.
Wij moeten ons echter wel voortdurend afvragen of het gekozen proces een bijdrage aan die stabiliteit levert. Als ik bedenk dat het pas negen maanden geleden is dat ik - met de nodige buikpijn - steun heb gegeven aan een overeenkomst om de Lamfalussy-procedure voor de effectenregulering in te voeren, lijkt het nogal prematuur om nu al over 'de geboorte van de Lamfalussy-drieling' te gaan debatteren, en dan heb ik nog helemaal niet over het goedkeuren ervan. Met die drieling doel ik op de uitbreiding van de Lamfalussy-procedure naar de drie nieuwe gebieden van het bankwezen, de verzekeringen en de financiële conglomeraten.
Naar mijn idee gaat het daarbij niet alleen om het feit dat we op dat gebied nog geen enkele ervaring hebben. U weet net zo goed als ik dat de eerste Lamfalussy-richtlijn - over marktmisbruik - zich nog lang niet in de omzettingfase bevindt en dat er voor de tweede richtlijn nog steeds geen gemeenschappelijk standpunt is. Waar het hier om draait, is dat de Commissie heel duidelijk heeft toegegeven dat we nog steeds geen idee hebben met welke dringende wetgevingsvoorstellen wij geconfronteerd zullen worden. Daarom is het zo belangrijk dat wij van de Commissie en de Raad de verzekering krijgen dat het elfde gebod, transparantie, ook bij een eventuele uitbreiding van de Lamfalussy-procedure in acht zal worden genomen.
Naar mijn mening - en ik zeg dit uitdrukkelijk namens dit Parlement - hebben wij op dit terrein successen geboekt. Transparantie is zonder meer van cruciale betekenis voor een goed functionerende democratie.
Wij hebben echter niet alleen te maken met de institutionalisering van nieuwe transparantiemechanismen. Het gaat er namelijk ook om op welke manier wij vooruitgang kunnen boeken op wetgevingsgebied. Ik vind dat we nog steeds geen institutioneel evenwicht in de wetgevingsprocedure tot stand hebben gebracht en dat we daarom een wijziging van artikel 202 nodig hebben.
De heer Bolkestein heeft ons er herhaaldelijk op gewezen dat het Parlement altijd de mogelijkheid heeft om een nieuwe richtlijn via de medebeslissingsprocedure te blokkeren. Voor ons draait het echter niet om het tegenhouden van het een of het ander. Voor ons is een constructieve wederzijdse samenwerking van belang. Daarom verwacht ik ook, mijnheer de fungerend voorzitter, dat de Raad van ministers van Financiën én de Europese Raad in Kopenhagen overeenstemming bereiken over een politieke verklaring over de noodzaak van een Verdragswijziging, niet alleen met betrekking tot de secundaire wetgeving, maar ook gezien de wens van het Parlement voor de machtigingsclausule en met betrekking tot de rol van het call back-recht. Ik ga er vanuit dat zij zich daarvoor zullen inzetten, waarbij tegelijkertijd rekening dient te worden gehouden met alle wettelijke implicaties die daar noodzakelijkerwijs uit voortvloeien. In de medebeslissingprocedure moeten de Raad en het Parlement op gelijke voet staan. Dat is van essentiële betekenis voor de toekomst van onze parlementaire democratie waar we uiteindelijk allemaal, via de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie van 2004, naar streven.

Huhne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie is in grote lijnen tevreden over de inspanningen die mevrouw van den Burg met betrekking tot haar verslag heeft geleverd. Met haar welnemen zal ik me daarom concentreren op de uitbreiding van de Lamfalussy-procedure. Mijn fractie is er voorstander van de Lamfalussy-procedure tot het bank- en verzekeringswezen uit te breiden. Bestudering van de besluiten die in Bazel met betrekking tot de kapitaaldekking van banken zijn genomen, is voldoende om te beseffen dat het absurd zou zijn deze besluiten in de primaire wetgeving op te nemen. Onze Amerikaanse collega's hebben al het groene licht gegeven voor de invoering van alle besluiten via secundaire wetgeving en als wij deze stap onnodig uitstellen, zullen de Europese banken wat hun concurrentiepositie betreft op achterstand worden gezet.
Soms lijkt het echter wel of de Raad van ministers twee belangrijke dingen vergeet. Ten eerste lijkt hij te zijn vergeten dat het Parlement zich intensief bezighoudt met het democratische toezicht op de comités die uitvoeringswetgeving opstellen. Ten tweede lijkt hij te zijn vergeten dat de afspraak over het gebruik van Lamfalussy-comités voor de effectenmarkt een strikt tijdelijke maatregel was. Daarom heeft de Raad in de prospectus- en marktmisbruikrichtlijn ook vervalclausules ('sunset clauses?) goedgekeurd op grond waarvan de comités na vier jaar ophouden te bestaan. Tijdelijk betekent tijdelijk. Wil onze democratische controletaak effectief zijn, dan moeten wij op grond van artikel 202 van het Verdrag medebeslissingsrecht krijgen als het gaat om de uitvoeringscomités. Anders zal het Parlement altijd afwijzend blijven staan tegenover delegatie van bevoegdheden, ofschoon die nodig is om enkele uiterst technische kwesties te kunnen afhandelen.
Omwille van goed bestuur en democratisch toezicht moeten de lidstaten zich - via een verklaring van de Raad of op andere wijze - sterk maken voor een herziening van artikel 202. Daarbij moeten het Parlement en de Raad soortgelijke bevoegdheden krijgen en moet eveneens worden gewaarborgd dat zij hun toezichthoudende functie naar behoren kunnen uitoefenen. Vervolgens kunnen we het Lamfalussy-proces uitbreiden, wat ook dan een tijdelijke maatregel moet zijn.

Herzog (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, na het instorten en de slechte werking van de internationale financiële markten moeten we nu echt werk gaan maken van betere Europese regels en een gemeenschappelijk Europees bedrijfseconomisch toezicht. Is de Lamfalussy-methode op haar plaats? Moet zij worden uitgebreid? Zij is gebaseerd op een onderscheid tussen kaderwetgeving en secundaire wetgeving. Dit is een valabel uitgangspunt, maar het brengt wel een fundamenteel probleem met zich mee voor het functioneren van de democratie. Het Parlement moet immers als medewetgever op strikte voet van gelijkheid staan met de Raad, en moet om die reden over een call-back-bevoegdheid beschikken. Daarom eis ik, net als mijn collega's, een herziening van artikel 202 van de Verdragen. Ik stel het engagement van de Commissie op prijs. Ik heb gehoord wat de heer Pedersen heeft verklaard, en ik wacht op een bevestiging van de Raad.
Een ander probleem met de democratische controle is de kwaliteit van de raadpleging. De wetgevende agenda is nog altijd geen significant onderwerp van debat. Naar beroepsmensen wordt beter geluisterd dan voorheen, maar voor de overige geledingen van het maatschappelijk middenveld is nog heel wat werk aan de winkel, en dit alles gebeurt ook bepaald niet binnen bevredigende termijnen.
Alles in acht genomen zie ik de zin in van de Lamfalussy-methode, maar zou ik willen dat deze verbeterd werd voordat we over een bredere toepassing praten.
Ik meen te hebben begrepen dat de Raad de keuze van de Ecofin-Raad al heeft overgenomen. Kortom, de teerling is geworpen en raadpleging verandert daar verder niets aan. Dit lijkt me een ontkenning van de democratie.
Wat de grond van de zaak betreft, heb ik Lamfalussy trouwens zijn zorgen horen opsommen. Die draaien rond het grote verschil tussen de banken en verzekeraars enerzijds, en de markt anderzijds, alsook rond de onmisbaarheid van bedrijfseconomisch toezicht. Zoals wij allen weten, verschillen de nationale reguleringsstelsels niet alleen van elkaar, ze zijn zelfs met elkaar in strijd. Dit gezegd zijnde verbaast het mij zeer dat de heer Pedersen een lans breekt voor een enkele oplossing, naar het voorbeeld van de Financial Services Authority, voordat hierover zelfs maar enig overleg is geweest.
Mevrouw van den Burg is heel wat wijzer in haar verslag. Zij pleit voor een daadwerkelijke coördinatie en een besluit over de plaats die de Europese Centrale Bank in dit alles moet innemen. De Bank speelt immers een essentiële rol als geldschieter in laatste instantie.
Tot slot wil ik het graag hebben over een van de problemen met de regelgeving, een probleem dat samenhangt met onze neiging ons altijd naar de Verenigde Staten te schikken en in de richting van een geïntegreerde transatlantische markt te gaan. Dit is een cruciale politieke kwestie waarover wij het nog niet gehad hebben. Ik ben voorstander van convergentie, maar dan wel een convergentie waarbij we onze eigen modellen uitbouwen. De kwestie van de boekhoudkundige normen is al openlijk en op moedige wijze door de Europese banksector aan de orde gesteld. Die verzet zich tegen de onzekerheid waarin zijzelf en hun rekeninghouders terecht zouden komen als de marktwaarde als algemeen ijkpunt gebruikt zou gaan worden voor het opstellen van hun balansen. Het moet mij van het hart dat de Raad niet zoveel verantwoordelijkheidszin aan de dag heeft gelegd toen hij de IAS Board zijn volmacht verleende. Als het gaat om regels en normen die fundamenteel zijn voor het algemeen belang van de Europeanen, moeten we veel meer eisen stellen aan de democratische controle.

Blokland (EDD).
Deze week staat de plenaire vergadering voor een groot deel in het teken van de uitbreiding van de Europese Unie. Het debat over de uitbreiding en de gevolgen die dat heeft voor bestaande en nieuwe wetgeving maakt ons bewust van de verschillen die er, naast veel overeenkomsten, zijn tussen de lidstaten en de kandidaat-lidstaten. Een belangrijk verschil is gelegen in het vraagstuk van de sociale markteconomie en het onafhankelijk toezicht op het functioneren daarvan.
Een goed werkende sociale markteconomie is één van de voorwaarden voor toetreding van de kandidaat-lidstaten tot de Unie. Wat een goed werkende sociale markteconomie is, wordt niet precies beschreven. Wel is gebleken dat onze eigen markteconomie nog niet optimaal functioneert. Er is immers een verslag onder leiding van de heer Lamfalussy geschreven met aanbevelingen ter verbetering van de financiële markten.
Een belangrijke doel in het Lamfalussy-proces is het verbeteren van de controle en het toezicht op de financiële markten. Ik maak mij echter grote zorgen over de ontwikkelingen met betrekking tot het onafhankelijke toezicht in de toetredingslanden. Het stellen van kaders waarbinnen de financiële markten kunnen functioneren, is mijns inziens een taak van de overheid. Gezien de ontwikkeling van de markten naar een mondiale omvang en een wereldwijd werkterrein, is het van groot belang dat het toezicht en de handhaving op een effectieve wijze wordt georganiseerd. Zo kan de burger worden beschermd en is het mogelijk ongewenste uitwassen te bestrijden.
Het is duidelijk dat de ontwikkelingen op de financiële markten niet voorbijgaan aan de landen die de komende jaren zullen toetreden tot de Europese Unie. Ik wil dan ook graag van commissaris Bolkestein vernemen hoe hij denkt op een adequate wijze te komen tot een onafhankelijk toezicht in de toetredingslanden. Verwacht u dat de kandidaat-lidstaten in staat zullen zijn om op korte termijn op eenzelfde niveau als de huidige lidstaten te voldoen aan de richtlijnen die het terrein van de financiële markten bestrijken?
Ik verontschuldig mij op voorhand dat ik de beantwoording niet kan afwachten, maar ik zal deze zorgvuldig nalezen.

Della Vedova (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil uiting geven aan mijn waardering voor het werk van mevrouw van den Burg. Haar verslag gaat over bedrijfseconomisch toezicht, een heel uitgebreid, complex en bovendien slecht afgebakend thema, onder meer omdat wordt gerefereerd aan een opkomend - en voorlopig denkbeeldig - bedrijfseconomisch toezicht op Europees vlak. In het verslag wordt herhaaldelijk verwezen naar bepaalde gebeurtenissen - Enron, Worldcom, en om andere redenen, Vivendi, en anderen - die ons met het oog op de belangen van de consumenten, de gebruikers en de Europese investeerders dwingen na te denken over de efficiëntie van de systemen voor de belangenbescherming van spaarders en, meer in het algemeen, marktdeelnemers.
Mijns inziens moet met het verslag worden verduidelijkt dat er geen enkel bewijs is voor de immuniteit van Europa voor dergelijke dramatische crises. Het is maar goed dat er een Enron-schandaal is geweest, niet zozeer omdat naar aanleiding daarvan nieuwe wetten zijn - en zullen worden - uitgevaardigd, maar omdat de investeerders en de pensioenfondsen zich sterker bewust zijn geworden van de noodzaak van toezicht.
Voordat wij het Amerikaans systeem verdoemen moeten wij evenwel beseffen dat de Dow Jones Index in de loop van dit jaar in totaal 16 percent heeft verloren. In de eurozone zijn de beursindexen met 34 percent achteruit gegaan. In Europa hebben de spaarders dus een veel groter waardeverlies geleden dan de Amerikanen in deze annus horribilis. In Duitsland was er zelfs een verlies van 40%.
Mijns inziens moet men eveneens twee keer nadenken - en ten aanzien daarvan is het verslag heel evenwichtig - voordat men aandringt op nieuwe reglementeringen en doet alsof deze het tovermiddel zijn voor alle kwalen en moeilijkheden van de markten, zeer zeker als men dan ook nog vraagt om overheidsoptreden.
Tot slot wil ik nog een specifiek punt noemen in verband met de integratie van de financiële markten. Mijns inziens rijzen er steeds meer twijfels over de noodzaak het bedrijfseconomisch toezicht en het toezicht op de kredietinstellingen op nationaal niveau te houden, dat wil zeggen bij de centrale banken, zeer zeker wanneer - zoals in Italië - een enkele instelling, de centrale bank, belast is met zowel het bedrijfseconomisch toezicht als de antitrust op de kredietmarkt. Daardoor ontstaan belangenconflicten die de efficiëntie van de markten allesbehalve ten goede komen.

Villiers (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, in beginsel steun ik de uitbreiding van het Lamfalussy-proces. Ik hoop ook dat de interinstitutionele moeilijkheden zo snel mogelijk kunnen worden opgelost zodat we verder kunnen gaan met de modernisering van de besluitvormingsstructuren voor het bank- en verzekeringswezen en financiële conglomeraten. Om dit mogelijk te maken moeten alle instellingen samenwerken, en ik hoop in het bijzonder dat de Raad een verklaring kan afleggen waarin hij aangeeft dat hij bereid is artikel 202 in 2004 te herzien.
Voor een belangrijk deel staan wij achter het verslag-van den Burg vanwege de nadruk die gelegd wordt op een betere handhaving, de oproep om toezichthouders enige vrijheid van handelen te geven en ze de mogelijkheid te bieden hun gezonde verstand te gebruiken in plaats van onbuigzaam en onnadenkend regeltjes toe te passen en kruisjes te zetten. We steunen ook de roep om een kosten-batenanalyse van de regelgeving door de Commissie en, als het gaat om zijn eigen amendementen, door het Parlement. We zijn het ermee eens dat nationale toezichthouders meer met elkaar moeten samenwerken en dat de contacten en de dialoog met de VS moeten worden versterkt.
Wat betreft het punt van één pan-Europese toezichthouder bestaat er verschil van mening binnen onze fractie. We zijn het met elkaar eens dat het verkeerd zou zijn nu, of op de middellange termijn, een pan-Europese toezichthouder aan te stellen. Enkele Britse conservatieven hebben principiële bezwaren, anderen binnen de PPE-DE-Fractie staan er niet afwijzend tegenover, maar zien pas op de zeer lange termijn ruimte voor een dergelijke functionaris. Ik persoonlijk ben tegen een pan-Europese toezichthouder omdat deze te veel macht zou krijgen. De machtsconcentratie in bijvoorbeeld de Financial Services Authority van het Verenigd Koninkrijk is daarvan een onthutsend voorbeeld. Zijn Europese tegenhanger zou een logge bureaucraat worden die de dynamiek en de innovatie van de financiële markten niet zou kunnen bijbenen. Een pan-Europese regelgever heeft onvoldoende kennis van de uiteenlopende markten en transacties als de Londense derivatenmarkt en de vele duizenden kleine Duitse spaar- en overheidsbanken. Wil een regelgever effectief kunnen werken, dan moet hij voeling hebben met de markten die hij reguleert.
Een Europese handhavingsinstantie zou een onmogelijke taak te wachten staan, gezien de vele verschillende regels en rechtsstelsels in de EU. Financiële regelgevers spelen een belangrijke rol bij vervolging en strafrechtelijke aangelegenheden. Dergelijke aangelegenheden moeten tot de bevoegdheid van de lidstaten blijven behoren. Er moeten nog zoveel andere dingen worden gedaan om een interne markt op het gebied van financiële diensten tot stand te brengen en de vruchten te plukken die in het verslag van de Commissie van enkele dagen geleden werden genoemd. De besluitvormers in de EU moeten accepteren dat een gecentraliseerde oplossing niet altijd de beste oplossing is.

Radwan (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, er bestaat steun genoeg voor een geïntegreerde financiële markt in Europa. Om dat doel te verwezenlijken moeten we snel, in overeenstemming met de belangen van de markt, adequate regelgeving ontwikkelen en deze in het Parlement ten uitvoer leggen. Daarom heeft het Comité van Wijzen de Lamfalussy-procedure gecreëerd, om tot een snellere en betere wetgeving te komen. Dat was de oorspronkelijke bedoeling en dat was ook de reden waarom de heer Lamfalussy dit proces begonnen is, een proces dat later werd aangevuld met het verslag-von Wogau. In beginsel steunen wij dit proces. Wij moeten echter het gehele proces wel toetsen aan de vraag of de doelstellingen gerealiseerd zijn. Dat doel is, zoals eerder gezegd, een snellere en betere wetgeving. Het is niet voornamelijk aan het Europees Parlement te wijten dat de wetgeving niet zo snel is verlopen als gehoopt. De Raad dient in dit verband zeker ook zijn eigen rol aan een nader onderzoek te onderwerpen.
Voordat we ons gaan richten op de kwestie van de tenuitvoerlegging van de uitgebreide CESR-Lamfalussy-procedure in andere sectoren, zoals het bankwezen, de verzekeringen en de financiële conglomeraten, moeten we ons eerst de volgende cruciale vraag stellen: hoe functioneert het Comité van Europese effectenregelgevers (CESR) op dit moment? Is het CESR effectief op die gebieden waar het actief is? Uit uiteenlopende marktsectoren worden nog steeds vele vragen en uitgesproken kritische geluiden gehoord. Naar mijn mening is de transparantie de eerste kwestie die we hier aan de orde moeten stellen, waarbij we ons moeten afvragen of het zinvol is dat het CESR nu al, parallel aan de ontwerprichtlijnen, met zijn activiteiten begint. De vraag is of we bereid zijn om dit in deze vorm te accepteren. Ik hink wat dat betreft op twee gedachten: aan de ene kant ben ik er fundamenteel op tegen dat het CESR parallel aan een ontwerprichtlijn aan de slag gaat. We zitten op dit moment in een dergelijke situatie wat de prospectusrichtlijn betreft. In dat verband zou het CESR moeten wachten op een besluit van het Parlement en de Raad voordat het met zijn werkzaamheden begint.
Aan de andere kant vind ik het eigenlijk wel een goede zaak dat het CESR parallel aan de ontwikkeling van de richtlijn werkt, omdat wij er op die manier op tijd achter kunnen komen wat er in het 'hoofd' van het CESR omgaat, zodat wij indien noodzakelijk gedurende het wetgevingsproces de teugels kunnen aanhalen. In dit verband zal ongetwijfeld ook de kwestie van de technische invulling aan de orde komen. Ik krijg bijna de indruk dat onder technische invulling vrijwel alles wordt begrepen wat een gemiddelde afgevaardigde, vanuit het perspectief van de Commissie, waarschijnlijk niet begrijpt, en dat zou meteen een hele hoop onderwerpen bestrijken.
Met betrekking tot de technische invulling - en er is al eerder naar Bazel II verwezen - moeten we echter niet over het hoofd zien dat er uiteraard ook potentiële conflicten bestaan, potentiële conflicten die overigens pas in de loop der tijd aan de oppervlakte zullen komen.
Daarom is ook niet voldoende om artikel 202 te evalueren. Dat artikel moet gewijzigd worden. Ik had vandaag graag moediger woorden van het voorzitterschap gehoord. Die moedige woorden moeten in ieder geval uiterlijk in Kopenhagen klinken. Wij hebben duidelijke taal nodig om een duidelijk signaal te geven dat de Raad en het Parlement op gelijke voet staan. Het Parlement wordt er voortdurend aan herinnerd dat de belangen van de markt een snelle wetgeving vereisen. Daar is iedereen het over eens, maar ik dring er bij de Raad op aan om de argumenten van het Parlement serieus te nemen. Er zullen discussies en serieuze meningverschillen volgen en wij willen niet dat iemand hier de zwartepiet toegespeeld krijgt. Daarom biedt Kopenhagen een goede gelegenheid om een duidelijk signaal over artikel 202 te geven.
Datzelfde geldt ook voor de toekomstige rol van de Commissie, en wat dat betreft ben ik het met commissaris Bolkestein eens. De Commissie dient haar centrale rol te behouden omdat zij de instelling is die de belangen van Europa als geheel behartigt en toezicht houdt op de tenuitvoerlegging van de betreffende maatregelen.
Staat u mij toe om tot slot nog een paar woorden te zeggen over het geïntegreerd financieel toezicht in Europa. Wij moeten ervoor zorgen dat er ook rekening wordt gehouden met de regionale aspecten. Daarom ben ik het in grote lijnen met de opmerkingen van mijn collega, mevrouw Villiers, eens dat we op dit moment nog geen geïntegreerd financieel regelgevend orgaan nodig hebben. Wij moeten onze gedachten uiteraard laten gaan over de manier waarop grote Europese ondernemingen op dit gebied in de toekomst zullen functioneren. Op dat vlak vind ik dat de richtlijn betreffende financiële conglomeraten positieve voorbeelden bevat waar we op voort kunnen bouwen.

Medina Ortega (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon buitenstaanders de twee onderwerpen die hier vanmiddag behandeld worden wellicht als uitermate esoterisch en technisch ervaren, gaat het hier, zoals reeds door diverse sprekers is onderstreept, om twee aangelegenheden die rechtstreeks op het dagelijkse leven van de burgers betrekking hebben en op dit moment, naar aanleiding van de grote internationale schandalen, ook de consument problemen berokkenen.
Er is hier gesproken over het geval-Enron in de Verenigde Staten, maar bijvoorbeeld ook in mijn land, in Spanje, is er een omvangrijk financieel schandaal aan het licht gekomen. De zaak Gescartera heeft reeds verschillende hoge regeringsambtenaren tot ontslag gedwongen en er zullen wellicht nog meer slachtoffers vallen. De situatie wordt op dit moment onderzocht door het Spaanse parlement. Het debat over financiële dienstverlening heeft hoe dan ook te maken met het dagelijkse leven van de gewone burgers. Het heeft immers gevolgen voor hun pensioenen en hun spaargeld.
Wij streven momenteel naar de totstandkoming van grensoverschrijdende pan-Europese financiële diensten. Uiteraard willen wij onze financiële instellingen binnen Europa zoveel mogelijk vrijheid en armslag geven, maar als wij fraudepraktijken en schandalen, zoals die welke zich thans op nationaal vlak voordoen, op Europees niveau willen voorkomen, zullen wij een pan-Europees controlesysteem in het leven moeten roepen om toezicht uit te oefenen op het reilen en zeilen van deze ondernemingen. Ik geloof dat de liberalisering van de financiële diensten op Europees niveau geen kans van slagen heeft als er geen communautair controlesysteem voor financiële activiteiten wordt opgezet.
Wij zijn het er alleen over eens dat deze kwestie een democratische aanpak vergt. Democratie betekent 'regering door het volk'. Dat is slechts mogelijk via een parlementaire vertegenwoordiging, naar het voorbeeld van de vroegere directe Griekse democratie, waar alle burgers op de agora bijeenkwamen. Elke poging om de democratie te vervangen door een volksraadpleging zonder stembusgang, bijvoorbeeld via de computer of referenda - zoals commissaris Bolkestein voorstelt - is puur bedrog. De enige raadpleging die telt, is de op verkiezingen en legitiem gekozen vertegenwoordigers gebaseerde volksraadpleging.
Zo wordt bijvoorbeeld de mogelijkheid overwogen om een procedure in te voeren op grond waarvan de Commissievoorstellen geblokkeerd kunnen worden indien de geraadpleegde bedrijfssectoren dat wenselijk achten. Door a priori gesprekspartners aan te wijzen die als democratische vertegenwoordigers moeten optreden, verwijderen wij ons mijns inziens meer dan ooit van de democratie.
Hiermee ben ik bij het eindpunt aangekomen: de voorstellen van Randzio-Plath. Medebeslissing houdt geen willekeur in. Het is een procedure die garanties biedt voor de deelname van het Parlement en het resultaat is van een politiek proces. De procedure bestaat uit een uitvoeringsfase en een delegatiefase en men kan zich inderdaad afvragen of het Parlement wel recht van spreken heeft in de uitvoeringsfase, die onder de verantwoordelijkheid van de regeringen van de lidstaten ressorteert en buiten de eigenlijke controleactiviteit valt. Ik denk echter dat de Lamfalussy-procedure op wetgevend gebied, bijvoorbeeld in verband met de delegatie van regelgevingen, niet haalbaar is zonder de actieve deelname van het Parlement op basis van de zogenaamde call back-maatregelen. Anders gezegd, de parlementaire instelling, de op legitieme wijze gekozen vertegenwoordigster van het volk, heeft het recht en de plicht om deel te nemen aan het toezicht op het wetgevingsproces.
Zoals mevrouw Randzio-Plath ook al heeft onderstreept, hebben wij de Lamfalussy-procedure pas onlangs aangenomen, en ofschoon wij nog helemaal niet weten of het systeem werkt, willen wij de mogelijke samenwerking van het Parlement verder aan banden leggen zonder af te wachten of de procedure het gewenste effect sorteert. Laten wij eerst nagaan of deze formule functioneert. Laten wij onderzoeken of zij garanties biedt voor de bescherming van de democratische waarden. Indien blijkt dat aan deze voorwaarden wordt voldaan, kunt u ervan op aan, mijnheer de commissaris en mijnheer de fungerend voorzitter van de Raad, dat dit Parlement zijn volle medewerking zal verlenen.
Democratie mag echter niet berusten op de deelname van - bijvoorbeeld - ondernemingen die in willekeurige gespreksfora geraadpleegd worden over specifieke kwesties. De wil van het volk kan door geen enkel comité vervangen worden. Deze wil komt slechts tot uiting in verkiezingen, in de parlementen en de parlementaire vertegenwoordigingen. Wij kunnen maatregelen nemen om te waarborgen dat dit Parlement beter functioneert en wij kunnen de parlementaire structuren wijzigen in de nieuwe grondwet, maar zodra onze wetgeving niet meer wordt aangenomen in het kader van een door het volk gekozen instrument, op grond van een normale verkiezingsprocedure, is er sprake van bedrog. Op die manier lopen wij immers het risico belangrijke beslissingen over te laten aan personen die naderhand wellicht alleen maar uit zijn op eigenbelang, ten nadele van de consument.
Ik ben van oordeel dat wij onze controleprocedure moeten versterken en de beschikbare instrumenten moeten aanscherpen en zo flexibel mogelijk moeten maken. Daarom is het belangrijk dat het Parlement deelneemt aan de gehele wetgevingsprocedure, van boven tot onder.

Kauppi (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, zoals vele van mijn collega's ben ik blij te vernemen dat de aanbevelingen in het verslag van baron Lamfalussy zijn opgevolgd. Zij moeten beslist worden uitgebreid tot andere financiële sectoren en daartoe moeten de nodige bepalingen in het Verdrag worden opgenomen. Eerst moeten de maatregelen echter geëvalueerd worden nadat daar enige tijd ervaring mee is opgedaan.
De kwestie van de secundaire wetgeving werd ook besproken in de werkgroep economisch bestuur van de Conventie, waarvan ik lid was. In de Hänsch-werkgroep en later in de plenaire vergadering van de Conventie werd opgemerkt dat daarbij horizontale vraagstukken op het gebied van de comitologie aan de orde komen, zoals de rol van het Europees Parlement, vraagstukken die buiten het takengebied van de Hänsch-werkgroep vallen en daarom door andere groepen behandeld moeten worden. We verwachten dat de Conventie in de nabije toekomst naar deze kwestie zal kijken.
In de Hänsch-werkgroep hebben enkele Parlementsleden, waaronder mevrouw Berès en ik, getracht consensus te bereiken over een zodanige wijziging van het Verdrag dat het Parlement binnen het kader van deze procedure een formeel call back-recht krijgt. Ik ben het niet eens met de stelling van de heer Bolkestein dat het voor de Raad onmogelijk is ons een politieke toezegging te doen. Als de Raad voldoende politieke wil toont, is alles mogelijk. Het is onzin dat het Verdrag uitsluitend door de IGC kan worden gewijzigd. Dat is juridische kletskoek. Als de politieke wil in de Raad aanwezig is, is het mogelijk. Ik vind nog steeds dat de heer Pedersen wat meer details had kunnen vermelden.
Ook bij de nationale ontwikkeling van de sector financiële diensten moet rekening worden gehouden met de Lamfalussy-procedure. Tevens moeten we wat de wetgeving betreft de transatlantische dialoog versterken. Dat is erg belangrijk. Daarnaast wil ik nog het belang van overleg benadrukken. Zoals de heer Herzog heeft gezegd, moet het overleg worden geformaliseerd en zo transparant mogelijk worden gemaakt.
Ik sta achter de opmerkingen van onze rapporteur over de machtigingsclausule ('enabling clause?). Mochten we besluiten dat er een supranationale, financiële toezichthoudende instantie moet komen, dan moet daartoe na de Conventie op de volgende IGC een bepaling in het Verdrag worden opgenomen.

Katiforis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, mevrouw van den Burg feliciteren met haar uitstekende verslag over de toekomst van de financiële regelgeving in Europa, een behoorlijk ingewikkeld en controversieel onderwerp.
Ik wil graag benadrukken dat er na de wereldwijde economische teruggang, die begon met het ineenstorten van de nieuwe-technologiemarkt, een gevaar opdoemde dat verbijsterend genoeg in de Verenigde Staten realiteit werd: een laisser-faireregelgeving voor een snelgroeiende markt. Hadden de boekhoudschandalen plaatsgevonden wanneer de regelgeving zo uitgebreid was geweest als nu? Ik durf te wedden van niet. Natuurlijk kan hier de tegenvraag worden gesteld of het mogelijk zou zijn geweest dergelijke strenge regels voor een snelgroeiende markt in te voeren. In de praktijk blijkt dat men op een snelgroeiende markt sterk geneigd is het niet zo nauw te nemen met de wet en zelfs niet met de eerlijkheid. Misschien leidt de huidige marktcrisis toch nog tot iets positiefs wanneer we de gelegenheid te baat nemen om regelgeving in te voeren die ons van pas komt zodra er weer een euforiestemming op de financiële markten ontstaat. Die euforie zal er namelijk zeker weer komen.
Men kan zich afvragen of de teruggang zo sterk was geweest als we niet de ene onthulling na de andere hadden gehad over het gebrek aan interne controles en extern toezicht. Ook hier is het antwoord 'nee?, maar het is nu tijd om de regels met het oog op betere tijden aan te scherpen. In feite hebben we te maken met een omkering van het verhaal van de vette en magere koeien.
Ik pleit niet voor logge regelgeving en evenmin voor regels die tegen de geest van de interne markt of het actieplan voor financiële diensten indruisen. Ik ben er vrij zeker van dat de overgrote meerderheid van de Parlementsleden op het gebied van de financiële dienstverlening een interne markt in Europa tot stand wil brengen. Dat is wel gebleken uit de standpunten die we de afgelopen paar jaar over de wetgeving inzake het actieplan voor financiële diensten hebben ingenomen. Ik deel niet de bezwaren die sommige van mijn collega's tegen een Europese regelgever hebben. Volgens mij heeft de Securities and Exchange Commission in de Verenigde Staten geen schade aangericht.
Er is veel bewijs, waaronder het verslag van de heer Gyllenhammar, waaruit blijkt dat een eengemaakte financiële markt voordelen biedt en dat de integratie van de markt voor financiële diensten in Europa tot een aanzienlijke verbetering van de economische situatie zal leiden. Dat is gewoon een kwestie van tijd. Elke investeringsprikkel moet wel winst op het financiële vlak betekenen, omdat we het wat dit betreft zo slecht doen. Volgens het verslag moet de economie per jaar ten minste met circa een half procent kunnen groeien. We kunnen ook wijzen op de resultaten van het nieuwe onderzoek dat vorige week door de Commissie werd gepubliceerd. Daarin wordt betoogd dat de werkgelegenheid in geheel Europa de komende tien jaar met een half procent kan toenemen wanneer er integratie van de financiële markten plaatsvindt.
We moeten accepteren dat meer integratie betekent dat de verantwoordelijkheden van de Europese instellingen op de volgende punten toenemen: nagaan wat de beste vorm van regelgeving is, zo intensief mogelijk overleg voeren en zo consistent mogelijk wetgeving uitvoeren en interpreteren. Ook moet in geval van problemen een flexibele houding aan de dag worden gelegd. Ik vrees dat tot dusver de nieuwe Lamfalussy-procedures er niet voor hebben gezorgd dat de Commissie deze overlegprincipes heeft gehanteerd. Dat er aan het begin geen overleg over de ontwerprichtlijn inzake marktmisbruik heeft plaatsgevonden en dat de richtlijn inzake beleggingsdiensten op het laatste moment is gewijzigd, voorspelt niet veel goeds. Daarom vind ik dat we erg voorzichtig moeten zijn als het gaat om de uitbreiding van de Lamfalussy-procedures tot andere gebieden van financiële dienstverlening. We moeten de tijd nemen om te analyseren hoe alles precies in zijn werk gaat. De interinstitutionele controlegroep heeft zijn eerste verslag nog niet geschreven. Onder deze omstandigheden ben ik tegen een overhaaste uitbreiding van de Lamfalussy-procedure.

Pedersen
Mijnheer de Voorzitter, ik moet zeggen dat de goede standpunten en overwegingen die ik net heb gehoord, mij ervan overtuigd hebben dat het Europees Parlement en de Raad een gemeenschappelijk belang hebben om een oplossing te vinden voor de kwestie van de uitbreiding van de Lamfalussy-procedure. Voor zover ik begrijp, zijn wij het eens over de kern van het probleem dat wij proberen op te lossen. We zijn het erover eens dat er behoefte is aan financiële stabiliteit, aan een effectieve harmonisatie van de wetgeving op dit gebied en aan een effectieve samenwerking en convergentie tussen de financiële toezichthouders. Ik heb ook begrepen dat men nota genomen heeft van het verslag van de Commissie over de groeimogelijkheden op financieel terrein ten gevolge van de invoering van de nieuwe structuren, dat wil zeggen dat wij een bijdrage kunnen leveren aan groei en werkgelegenheid. De Raad en het Parlement hebben een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid ten aanzien van de grote problemen die wij op dit gebied in de lidstaten vaststellen.
Verder heb ik een paar afzonderlijke opmerkingen, vooral aan het adres van de heer Herzog, volgens wie ik gezegd heb, of heb laten blijken, dat ik voorstander was van een gecentraliseerd toezicht. Op dat punt moet ik mij onduidelijk hebben uitgedrukt, want ik ben juist helemaal niet voor een centraal toezicht. Wij zijn voorstander van een nationaal toezicht, dus voor een nationale aanpak waarbij binnen de EU wordt samengewerkt. Er is dus geen sprake van een centraal toezicht.
Mevrouw van den Burg kan ik zeggen dat ik haar opmerkingen over de inhoud begrijp. Wat betreft de opmerking dat de Raad meer naar een marktstructuur zou moeten kijken, kan ik zeggen dat wij graag een oplossing zouden willen vinden voor het dilemma waarmee wij werden geconfronteerd bij eerdere pogingen om problemen op te lossen en tegelijkertijd over marktstructuren te discussiëren. Wij willen namelijk duidelijk laten zien dat wij het Parlement en zijn rol in dezen respecteren. Wij wijzen hier speciaal op, om daarmee een eind te maken aan de eeuwige machtsstrijd tussen het Parlement en de Raad. We hebben beide onze eigen speciale verantwoordelijkheid, of we nu leden van het Europees Parlement zijn of nationale parlementsleden of regeringsleden. Ik begrijp de verschillende wensen van het Parlement heel goed. Die zou ik ook hebben als ik hier als Parlementslid zat. Ik vind ze volstrekt legitiem. Het probleem is alleen dat men soms onjuiste beweringen doet, zoals mevrouw Kauppi die zegt dat de Ecofin-Raad eenvoudigweg kan besluiten om het Verdrag te wijzigen. Het zou wel een heel slechte zaak zijn als de Ecofin-Raad die bevoegdheid had. Ik moet er dus op wijzen dat Verdragswijzigingen een zaak zijn voor de Conventie en vervolgens voor de Intergouvernementele Conferentie. Wat ik kan aanbieden, is dat wij een en ander serieus zullen nemen en dat wij in de Ecofin-Raad ons uiterste best zullen doen, maar dat wij ook onze regeringsleiders heel duidelijk vertellen welke standpunten het Europees Parlement inneemt, want de Ecofin-Raad heeft geen stem in de Conventie, maar onze regeringsleiders en lidstaten hebben die wel, en van die mogelijkheid moeten wij gebruikmaken.
Dit brengt mij ertoe om de heer Blokland te zeggen dat het Europees Parlement invloed kan uitoefenen op de verwezenlijking van onze wens om de richtlijnen te voorzien van dezelfde 'sunset clause? als wij kennen van de effectenmarkt. Dat wil zeggen dat er een evaluatie moet plaatsvinden in 2004. Als men het dan niet eens is met de conclusies van de Conventie of van de regeringen op de Intergouvernementele Conferentie, vervallen deze richtlijnen uiteraard. Het Parlement kan hier invloed uitoefenen. Ik wil u eenvoudigweg oproepen om bij uw standpuntbepaling rekening te houden met hetgeen de Ecofin-Raad kan doen en leveren, en een beroep doen op onze verantwoordelijkheid om de kapitaalmarkten effectief te laten fungeren, zodat elk van ons een bijdrage levert aan de groei en de werkgelegenheid in Europa.
Ik dank u van harte voor het debat, en voor uw opmerkingen, die ik door zal geven.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, uit de verschillende interventies vanmiddag over dit onderwerp maak ik op dat iedereen voorstander is van de uitbreiding van het Lamfalussy-proces tot nieuwe gebieden als banken, verzekeringsmaatschappijen en conglomeraten. Er bestaat verschil van mening over de manier waarop dit moet gebeuren, maar het beginsel zelf lijkt algemeen te worden aanvaard, wat een goede zaak is. Veel Parlementsleden hebben gesproken over de toepassing van artikel 202. Dat is niet meer dan logisch en in mijn eerste toespraak vanmiddag heb ik aangegeven dat de Commissie het op dit punt met het Parlement eens is en dat de Commissie haar visie duidelijk heeft verwoord.
Dit gezegd zijnde, kan ik nu misschien nader ingaan op wat de Parlementsleden te berde hebben gebracht. Ten eerste heeft mevrouw van den Burg gezegd dat zij een praktische aanpak voorstaat - wat altijd goed is - en ik ben het absoluut met haar eens. Zij wil meer samenwerking en meer toezicht, maar dan wel langs de weg van de geleidelijkheid en niet alles in één keer. Ook wat dit betreft ben ik het met haar eens.
Ze steunde de Commissie door te zeggen dat we een sterke Commissie nodig hebben en ik kan haar daar alleen maar gelijk in geven. Een sterke Commissie is immers nodig om het institutionele evenwicht te bewaren. Vervolgens besprak ze het intrigerende onderwerp van de machtigingsclausule ('enabling clause?) en de vraag of deze kwestie in de Conventie of de IGC aan de orde moet komen.
Uit het debat van vanmiddag concludeer ik dat er over dat onderwerp verschillend wordt gedacht. Mevrouw Villiers is heel erg tegen. Mevrouw Kauppi is heel erg voor en net als mevrouw Villiers is de heer Radwan tegen, zodat de stand twee-twee is, ten minste in het debat. We moeten de zorgvuldige benadering van mevrouw van den Burg hanteren omdat het Verdrag reeds bepalingen bevat op grond waarvan de ECB op dit punt heel wat belangrijk werk kan verrichten. Het betreft de koppeling tussen macro-economische ontwikkelingen en micro-economische oplossingen. Zie hiervoor de tekst van artikel 105, lid 6 van het EU-Verdrag. Er is geen beletsel om dit werk te doen, in ieder geval niet van de kant van de ECB zelf. Het hele onderwerp moet in de komende jaren grondig worden bestudeerd en daarbij is het Lamfalussy-proces van wezenlijk belang.
Tegelijkertijd moeten de toezichthouders actiever met elkaar samenwerken dan momenteel het geval is.
Ikzelf blijf enigszins sceptisch over die machtigingsclausule. Ze heeft namelijk geen verplichtend karakter. Laten we echter afwachten en zien hoe de zaken zich ontwikkelen. Ik ben mij zeer wel bewust van de diverse gevoeligheden van toezichthouders op dit punt. Laten we daarom het aloude Britse gezegde niet vergeten dat zegt: 'fools rush in where angels fear to tread?, ofwel: 'dwazen stormen naar binnen waar engelen niet naar binnen durven gaan?.
Vervolgens kom ik bij de heer Karas, die helaas vroegtijdig moest vertrekken. Hij noemt het Lamfalussy-proces het Lamfalussy-von Wogau-proces. Ik heb er geen problemen mee dat hij de naam van een partijgenoot aan dit proces verbindt, hoewel ik liever zou spreken van het Lamfalussy-Randzio-Plath-proces. Dit is echter slechts een detail, en ik wil hierover geen controverse beginnen. Hij zei dat het om een tijdelijke oplossing gaat. Ook de heer Huhne heeft dat gezegd. Hij noemde onder andere de vervalclausule ('sunset clause?). Ik ben het daar mee eens. Dit onderwerp zal opnieuw worden behandeld tijdens de IGC van 2004. Laten we echter tot die tijd met elkaar van gedachten wisselen en proberen zo veel mogelijk op één lijn te komen als het gaat om de beste aanpak voor de toekomst.
Mevrouw Randzio-Plath zei dat het nog te vroeg was. Dat argument heeft ze wel eens vaker gebruikt. Laat ik herhalen wat ik eerder heb gezegd. Volgens mij moeten we al betrekkelijk snel beginnen ons voor te bereiden op de beslissingen die genomen moeten worden. Er moeten nieuwe comités en nieuwe structuren worden opgezet. Er zijn nieuwe wetgevingsbesluiten nodig en dat alles kost tijd. Zoals ik reeds heb gezegd, heeft dit ook invloed op het type richtlijnen dat we willen opstellen. We moeten er ook rekening mee houden dat het noodzakelijk is vooruitgang te boeken, zodat we vóór de uitbreiding over doeltreffende besluitvormingsstructuren beschikken.
Mevrouw Randzio-Plath hanteerde dezelfde argumenten als andere Parlementsleden: Raad en Parlement dienen een gelijkwaardige plaats te krijgen en artikel 202 moet worden gewijzigd. Ik ben het met haar eens.
Ook de heer Huhne gaf zijn steun aan de uitbreiding van het Lamfalussy-proces. Hij noemde het tijdelijke karakter ervan en wees op de vervalclausule. Hij vond dat het Parlement een call back-recht zou moeten krijgen wat betreft de uitvoeringsmaatregelen. Dat hangt samen met de gelijkwaardigheid van Raad en Parlement, en ik kan niet anders dan het met hem eens zijn.
De heer Blokland vroeg mij waarom ik er zo zeker van was dat de toezichthouders in de kandidaat-landen net zo onafhankelijk zouden functioneren als onze eigen instanties. Terecht zegt hij dat in alle kandidaat-landen onafhankelijk toezicht van groot belang is. Toetsing van die onafhankelijkheid was nu juist het doel van het onderzoek naar de systemen en de organisaties van de kandidaat-landen, dat we de afgelopen vier jaar samen met de toezichthouders van alle lidstaten hebben verricht.
Ik wil hier graag melden dat de kandidaat-landen behoorlijke vorderingen hebben gemaakt. We dienen te beseffen dat ze van ver moesten komen en dat ze toch al aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt, hoewel op sommige terreinen alles nog niet naar behoren verloopt. We moeten de ontwikkelingen in de kandidaat-landen op de voet volgen omdat een onafhankelijke regelgevende en toezichthoudende instantie voor deze landen essentieel is. We hebben een samenwerkingsprogramma opgesteld waarmee we de kandidaat-landen kunnen helpen de kwaliteit van hun toezicht te verbeteren.
Mevrouw Villiers heeft uitvoerig uiteengezet waarom zij tegen het besluit is om uiteindelijk één Europese toezichthouder aan te stellen. Over dat onderwerp heb ik reeds gesproken en de Commissie zal zich voegen naar het Parlement dat daarover een beslissing mag nemen. De Commissie zelf houdt zich enigszins afzijdig van deze kwestie.
De heer Radwan had het over CESR en vroeg hoe CESR werkte. Daarop kan ik zeggen dat CESR een nieuwe organisatie is die tijd nodig heeft om zich te ontwikkelen en te bepalen welke manier van werken de beste is. Voorzover ik weet, heeft CESR reeds opmerkelijke prestaties geleverd in de korte tijd dat zij bestaat. Wel zijn mij enige kritiek op CESR en enige klachten ter ore gekomen - ik zeg met nadruk 'enige? - waarvan ik melding heb gemaakt. De klachten gaan hoofdzakelijk over het gebrek aan transparantie en overleg. Ik heb daarop gewezen en ik blijf ervan overtuigd dat CESR een zeer nuttig comité zal worden waarvan we allemaal gebruik kunnen maken. Daarom bestaat er ook een interinstitutionele controlegroep. Mevrouw Randzio-Plath, ikzelf en anderen hebben besloten deze groep op te richten, zodat klachten als genoemd door de heer Radwan adequaat kunnen worden afgehandeld.
De heer Medina Ortega maakte melding van bepaalde schandalen in het land dat hij het best kent. Hij vond dat alleen democratisch gekozen vertegenwoordigers een call back-recht zouden moeten krijgen als het gaat om uitvoeringsmaatregelen. Ditzelfde argument is door anderen aangevoerd en zoals ik reeds heb gezegd, ben ik het volkomen met hem eens.
Vervolgens wil ik mevrouw Kauppi feliciteren met haar taalgebruik - de uitdrukking 'mumbo jumbo? wordt in het Parlement niet vaak gebruikt maar het is een zeer kleurrijke uitdrukking die precies aangeeft wat zij bedoelt. Dat is altijd een goede zaak. Wat zouden we immers kunnen uitrichten als we geen heldere standpunten zouden verwoorden? Zij wil dat het Parlement de call back-rechten krijgt waarover we het eerder hebben gehad. Ze zegt ook dat de Raad politieke wil moet tonen. We moeten ons niet laten afleiden door 'mumbo jumbo?. Wat dit betreft moet mevrouw Kauppi zijn bij de voorzitter van de Raad, minister Pedersen, die hier vanavond aanwezig is.
Ze zegt ook dat de transatlantische dialoog actiever moet worden gevoerd. Ik kan haar verzekeren dat die dialoog bestaat en tevens actief wordt gevoerd. Zo is de directeur-generaal Concurrentie, de heer Alex Schaub, juist vandaag uit Washington teruggekeerd waar hij met het Amerikaanse congres besprekingen heeft gehouden over de zogenaamde Sarbanes-Oxley Act die heel wat problemen oplevert voor Europese accountancybedrijven en andere ondernemingen die op effectenbeurzen in de VS zijn genoteerd. Ikzelf zal over enkele weken naar Washington gaan en ik ben van plan deze zaken te bespreken met de voorzitter of waarnemend voorzitter van de Securities and Exchange Commission. Daarmee worden de gesprekken met de heer Harvey Pitt, die ongeveer een maand geleden in Brussel plaatsvonden, voortgezet. Dat waren heel vruchtbare gesprekken. We weten allemaal dat hij zijn functie helaas heeft neergelegd en we zullen de draad weer moeten oppakken op het punt waar we in Brussel gestopt zijn.
Ik kan mevrouw Kauppi echter verzekeren dat deze dialoog van vitaal belang is, omdat we een grote geïntegreerde transatlantische markt voor financiële diensten willen creëren. We kunnen niet zonder, maar de betrekkingen moeten wel gebaseerd zijn op wederkerigheid en onderlinge erkenning. Ik kan alle Parlementsleden verzekeren dat het voor mij een topprioriteit is samen met de Verenigde Staten een convergentieprogramma te realiseren. Dat wil ik graag zeggen tegen de Parlementsleden die vanavond het woord hebben gevoerd.
Tot slot heeft de heer Katiforis de Commissie aangespoord voorzichtig te zijn. Ik ben voorzichtig bij alles wat ik doe. Wat dat betreft wil ik de heer Katiforis graag geruststellen.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Bolkestein.
Ik heb een ontwerpresolutie overeenkomstig artikel 37, lid 2 van het Reglement ontvangen.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0373/2002) van mevrouw Keppelhoff-Wiechert, namens de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende toevoegingsmiddelen voor diervoeding (COM(2002) 153 - C5-0143/2002 -2002/0073(COD)).

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik de Commissie bedanken voor haar al met al uitstekende voorstel over toevoegingsmiddelen voor diervoeder. Ik wil ook het Deense voorzitterschap van de Raad danken en mijn collega's in de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid en in de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling.
Dit voorstel is bedoeld om de bestaande bepalingen inzake toevoegingsmiddelen in diervoeder samen te voegen. We willen ook de procedurele aspecten van de beoordeling van een dossier en de bijbehorende voorwaarden voor de toelating duidelijker formuleren, zodat ze voor de producent en voor de consument helderder worden.
Een politiek belangrijk aspect in dit voorstel is het verbod vanaf 2006 op de vier antibiotische groeibevorderaars die nu nog toegestaan zijn. Dit verbod komt niet uit de lucht vallen. Het is gebaseerd op adviezen van het Wetenschappelijk comité voor de menselijke voeding. Ook artsen hebben deze eis keer op keer in het openbaar gesteld. Intussen kunnen we ook niet meer uitsluiten dat er een kruisresistentie ontstaat met antibiotica voor menselijk gebruik. Daarom moeten we in het belang van de consumenten hier profylactisch iets aan doen. We moeten ook druk uitoefenen in de vorm van vergunningen voor een beperkte duur. Dat zal er hopelijk toe leiden dat er andere methodes worden ontwikkeld, bijvoorbeeld vaccinatie.
In principe ben ik het eens met het voorstel van de Commissie. Gezien de problemen met antibiotica vind ook ik het niet zinvol om de facto een blanco cheque uit te schrijven voor een onbeperkte voortzetting van het gebruik van coccidiostatica. Het is toch niet plausibel dat antibiotica in het belang van de volksgezondheid worden verboden, terwijl diezelfde argumenten dan niet zouden gelden voor het gebruik van coccidiostatica?
De Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling, die dit dossier behandelt, wil coccidiostatica en histomonostatica tot 2008 toelaten. De Commissie zou dan voor 1 januari 2008 een verslag moeten voorleggen over het gebruik van deze stoffen en ook een voorstel voor het gebruik ervan na die datum. Waar liggen nu de meningsverschillen? Amendement 2 regelt de invoer van additieven uit derde landen voor gebruik in diervoeder. Om de gezondheid van mens en dier te beschermen moeten de Europese voorschriften inzake de invoer tenminste even streng zijn en even goed worden gecontroleerd als die in de lidstaten. In mijn amendementen 4, 7 en 9 pleit ik met nadruk voor richtsnoeren voor de toelating van toevoegingsmiddelen voor diervoeder. Ik doe een beroep op de Commissie om die richtsnoeren samen met de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid uit te werken. Met het oog op de vereenvoudiging van de toelating van toevoegingsmiddelen voor diervoeder heeft de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling duidelijk voor richtsnoeren gekozen. Zodra een additief toegelaten is, zou het toch voldoende moeten zijn wanneer het bijbehorende dossier regelmatig wordt bijgewerkt. Het zou toch niet telkens weer volledig hoeven te worden getoetst?
Het Parlement vraagt om mengsels en voormengsels met aroma's en eetlustopwekkende stoffen uit te sluiten van de etiketteringsplicht. Hierbij wordt echter expliciet gesteld dat deze uitsluiting niet geldt wanneer voor deze stoffen een kwantitatieve beperking geldt voor gebruik in drinkwater en in diervoeder.
Sommigen in dit Parlement willen dat coccidiostatica in de toekomst alleen nog maar kunnen worden gebruikt met een recept van de dierenarts. Ik kan uit eigen praktijkervaring zeggen dat we ook de gezondheid van dieren profylactisch moeten beschermen. Dat is een vorm van dierenbescherming, en het is duidelijk dat een dier dat al ziek is een veel hogere dosis moet krijgen. Ik begrijp niet dat sommigen dat niet willen toestaan. Ik wil nog een opmerking maken over het vanaf 2006 geldende verbod op de vier nog toegelaten antibiotica, mijnheer Byrne. Mijn amendement 31 lijkt me daarvoor een redelijk compromis.
Tot slot wil ik iedereen bedanken die zo hard heeft meegewerkt aan dit verslag!

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat het Europees Parlement zijn verslag over het voorstel van de Commissie betreffende toevoegingsmiddelen voor diervoeding zo bewonderenswaardig snel heeft voorbereid. Diervoeding is, gelet op de gezondheid van mens en dier, een beladen onderwerp, en uit de voortvarendheid van het Parlement blijkt wel hoeveel belang de parlementsleden aan dit thema hechten.
Ik zou in het bijzonder mevrouw Keppelhoff-Wiechert willen feliciteren met dit verslag en haar bedanken voor haar inspanningen.
Dit onderwerp staat ook hoog op het prioriteitenlijstje van het Deense voorzitterschap van de Raad. Ik hoop dan ook dat wij snel vooruitgang kunnen boeken, zodat de buitenwereld ziet dat de Europese Unie de gezondheid van mens en dier uitermate serieus neemt.
Dit voorstel behelst een vergaande vereenvoudiging van de huidige regels inzake de voedselveiligheid en de toelatingsprocedures voor toevoegingsmiddelen in diervoeders.
Deze revisie komt als geroepen. De huidige wetgeving is meer dan honderd keer herzien. De nieuwe regels zullen veel duidelijker en eenvoudiger zijn.
Wij krijgen een duidelijke en transparante toelatingsprocedure. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid wordt het eerste aanspreekpunt en beoordeelt alle voederadditieven.
De geldigheidsduur van vergunningen zal in de toekomst beperkt worden tot tien jaar. Het nieuwe systeem bevat ook een ingebouwd herzienings- en herbeoordelingsproces waardoor nieuwe wetenschappelijke gegevens kunnen worden ingepast.
Wanneer bedrijven een vergunning of een verlenging van een vergunning aanvragen, moeten zij aantonen dat het toevoegingsmiddel in kwestie de dieren tot voordeel strekt en geen risico meebrengt voor de gezondheid van mens en dier of het milieu.
De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid zal, indien de volksgezondheid in het geding is, aan de Commissie voorstellen doen voor wettelijk vast te leggen, maximale residuwaarden.
Momenteel mogen nog slechts vier antibiotica worden gebruikt als groeibevorderaar in diervoeders. Antibiotica die zowel in de menselijke als in de veterinaire geneeskunde worden benut, zijn al eerder door de Unie uitgefaseerd, dit om kruisresistentie te voorkomen.
De vier betreffende antibiotica worden niet gebruikt voor menselijke geneesmiddelen. In het Witboek voor voedselveiligheid kondigt de Commissie aan deze vier resterende antibiotica te willen uitfaseren. Wetenschappers vrezen namelijk dat het gebruik van antibiotica als groeibevorderaars betekent dat de resistentie voor deze stoffen bij de bestrijding van ziekten bij mens en dier, zal toenemen.
Ook het Wetenschappelijke comité pleit voor geleidelijke vervanging van deze vier antibiotica door alternatieve non-antimicrobiële producten. De Commissie stelt voor de vergunningen voor deze vier stoffen in te trekken op 1 januari 2006.
Wat de coccidiostatica betreft - stoffen ter bestrijding van coccidia-infecties - voorziet het voorstel in striktere regels op het gebied van vergunningen en verkoop. De reden hiervoor is dat meer hygiëne en verbeterde veehouderpraktijken niet volstaan om deze pluimveeziekte te weren. Met het oog op de veiligheid stel ik echter wel voor om de huidige vergunningen binnen vier jaar na de inwerkingtreding van de verordening te herzien.
Dit zijn enkele van de door het Parlement behandelde punten. Ik hoop en verwacht dat wij constructieve oplossingen zullen vinden.
Aan het eind van dit debat zal ik ingaan op de door het Parlement ingediende amendementen.

Parish (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Keppelhoff-Wiechert bedanken voor haar uiterst praktische verslag. Wij moeten precies weten hoe wij met deze toevoegingsmiddelen omgaan, zeker in de pluimveesector. Als een kip drager is van coccidiostatica, kom je daar pas achter als ze dood is en dan is het te laat. Ook moet de problematische wijze waarop met kippen wordt omgesprongen, aan bod komen. Dit probleem dient op een heel praktische manier te worden opgelost.
Wij maken ons terecht druk over de bescherming van de Europese consument maar wat gaat de Commissie doen tegen de invoer van pluimvee dat waarschijnlijk is gevoed met groeibevorderaars? Er worden miljoenen kippen geïmporteerd uit China en Thailand. Het probleem is dat wij dit pluimvee niet kunnen testen op groeibevorderaars, omdat er dan al teveel tijd is verstreken. Het is dus onmogelijk om het gebruik van deze stoffen aan te tonen en dat betekent dat de Europese producent economisch op grote achterstand wordt gezet.
De consument in Europa geniet op deze manier geen bescherming, want het vlees wordt nog altijd ingevoerd. Wij krijgen dus Europese consumenten die vlees eten van Chinees of Thais pluimvee dat stoffen bevat die in Europa zijn verboden. Ik zou graag van commissaris Byrne horen hoe hij hier een stokje voor gaat steken.

Kindermann (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, de kwestie van de diervoeders is in het Europees Parlement bijzonder populair. We hebben in de afgelopen jaren actief meegewerkt aan de zeer geslaagde herziening van het Europese recht inzake diervoeders. Ik zou in dat verband willen herinneren aan de openlijke vermelding van de ingrediënten van diervoeder, aan het opstellen van een positieve lijst en aan de nieuwe regelingen voor de productie en het gebruik van diermeel. Vandaag begint een nieuwe discussieronde over de additieven in diervoeder. De sociaal-democratische fractie steunt veel van de punten die de rapporteur net heeft genoemd, zoals bijvoorbeeld het verbod op antibiotica. Zij heeft uitstekend werk geleverd en stond open voor veel van onze voorstellen. Ik wil haar daarvoor van harte bedanken. Al met al zijn we tevreden met het verslag dat in de commissie is aangenomen.
We moeten echter twee punten corrigeren, en daar wil ik nu wat nader op ingaan. Coccidiostatica en histomonostatica horen niet als additieven thuis in diervoeder. Op de lange termijn moeten ze worden behandeld als diergeneesmiddelen. Dat moeten we consequent regelen. Als we antibiotica in diervoeder onder alle omstandigheden verbieden, kunnen we niet meteen weer een uitzondering maken voor een bepaalde categorie producten. Dat valt de consument namelijk niet uit te leggen.
We moeten ervoor zorgen dat coccidiostatica alleen nog maar mogen worden gebruikt op recept van een dierenarts, die de situatie in het bedrijf kent en daar gepast op kan reageren. Anders kan het preventieve gebruik van deze producten, die ook antibiotisch zijn, ertoe leiden dat eventueel bestaande problemen met de hygiëne in de bedrijven verborgen blijven. Ik wijs alle beschuldigingen dat ik de veeartsen een nieuwe bron van inkomsten wil geven, met nadruk van de hand. Over deze kwestie hebben we amendementen ingediend en ik hoop dat u die zult steunen.
Een tweede punt is de duur van de vergunning. Wij steunen een vergunning voor onbeperkte tijd, op voorwaarde dat we de veiligheid van de producten daardoor niet in gevaar brengen. Daarom moeten we de additieven om de tien jaar opnieuw beoordelen. Daarbij moeten we rekening houden met nieuw onderzoek. Dat betekent dat de regels voor de producenten duidelijk zijn en we bovendien de veiligheid van de dieren en de consumenten kunnen garanderen.

Pesälä (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ook ik wil de rapporteur hartelijk bedanken voor haar zeer evenwichtige verslag. De belangrijkste kwestie in dit verslag is het verbod op het gebruik van antibiotica als groeibevorderaar in de landbouwproductie. Ik steun het verbod van harte. In sommige lidstaten van de Europese Unie is al eerder vrijwillig een verbod ingesteld. Het gebruik van antibiotica heeft op de lange termijn grote schadelijke effecten, omdat zich uit microben resistente mutaties ontwikkelen.
Zoals ik al zei, heeft de rapporteur een zeer evenwichtig verslag opgesteld. Ook in onze fractie bestaat echter verschil van mening. Wat moet onze houding zijn ten opzichte van coccidiostatica die gebruikt worden als middel tegen parasieten bij pluimvee? Het zou verkeerd zijn als de gebruiksmogelijkheden ervan helemaal niet geregeld zouden worden en ze een zogeheten grijze zone zouden blijven. Het doel moet zijn dat er van het gebruik van coccidiostatica wordt afgezien, maar dat kan nu niet meteen gebeuren, omdat ze nog niet door vaccinaties kunnen worden vervangen. Er is dus een zekere overgangstijd nodig. Ik steun het voorstel van de rapporteur van harte.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, het voorstel voor een verordening betreffende toevoegingsmiddelen voor diervoeding moet worden verwelkomd als een belangrijke stap voorwaarts waar het gaat om de gezondheid van mens, dier en milieu. Het zet namelijk een onaanvaardbare situatie recht - zij het slechts ten dele, maar dat is beter dan niets - door antibiotica als toevoegingsmiddel in diervoeding te verbieden.
Ik herinner u eraan dat antibiotica naast hun vermogen tot het doden van bacteriën - een bron van besmettelijke ziekten - een eigenschap hebben die al lang geleden - in de jaren '40 - is ontdekt, namelijk het verbeteren van de voedselomzetting bij dieren en daarmee het versnellen van de groei. Zo kan een vleeskip die wordt grootgebracht in een legbatterij dankzij antibiotica in zijn voeding in zeven weken tijd een gewicht van 2,3 kilo bereiken. De kip is dan geschikt voor consumptie, terwijl zijn natuurlijke soortgenoot na dezelfde zeven weken nauwelijks 1 kilo weegt. Het duurt dus twee keer zo lang voordat deze kan worden geslacht. Dat het bedrijfseconomisch gezien interessant is om antibiotica te gebruiken als toevoegingsmiddel, behoeft geen betoog.
Het toevoegen van subtherapeutische doses antibiotica aan de voeding van fokdieren is gemeengoed geworden met de opkomst van de intensieve veehouderij. Het gebruik werd officieel gerechtvaardigd door het feit dat antibiotica dieren niet alleen sneller doet groeien, maar ook beschermt tegen besmettelijke ziekten. Het is goed te bedenken dat te omstandigheden waarin dieren worden gefokt een grote rol spelen bij de verspreiding van deze ziekten. De praktijk is in 1970 gelegaliseerd door verordening 70-525 EEG, die toentertijd het gebruik van dertien antibiotica als toevoegingsmiddel toestond. In de jaren '50 is ontdekt dat een te intensief gebruik van antibiotica een potentieel schadelijk effect heeft: het ontstaan van resistente bacteriën, waardoor het betreffende antibioticum zijn werking verliest.
In de loop der jaren zijn deze bevindingen bevestigd. Ik herinner u eraan dat het Zweedse parlement in 1985, dat wil zeggen 17 jaar vóór het voorstel van de Commissie, om deze reden tot een algemeen verbod heeft besloten. Ook al is het jammer dat we zo lang gewacht hebben, toch moeten we blij zijn dat de Commissie nu besloten heeft in te grijpen. Ik stel voor, evenals de heer Kindermann, om ook de coccidiostatica als toevoegingsmiddel te verbieden en uitsluitend het gebruik als geneesmiddel toe te staan.

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Keppelhoff-Wiechert hartelijk danken voor haar uitstekende werk.
Dit voorstel betreft een van de maatregelen uit het Witboek voor voedselveiligheid van de Commissie. Ik ben het in grote mate eens met de hierin voorgestelde evaluatie- en toelatingsprocedures. De huidige richtlijn is vanaf 1970 vijf keer geamendeerd en nooit geconsolideerd. Het is een ingewikkelde en zeer gebruikersonvriendelijke wettekst. Deze nieuwe voorstellen passen in het huidige tijdsgewricht.
Wij behandelen deze richtlijn tegelijkertijd met de richtlijn veterinaire geneesmiddelen; deze teksten houden verband met elkaar. Toch moeten wij niet te hard van stapel lopen. Wij kunnen de definitie van voedseladditief pas inwisselen voor de definitie van veterinair geneesmiddel wanneer de alternatieven beschikbaar en bruikbaar zijn.
Ook ik maak mij zorgen over de controle op invoer uit derde landen. Er is maar één manier om onze boeren, onze pluimveehouders en onze consumenten gerust te stellen: de middelen van het Voedsel- en Veterinair Bureau moeten zodanig worden opgetrokken dat het bureau in staat is toezicht te houden. Een vijfjaarlijks bezoekje aan Hong Kong, Taiwan of Zuid-Amerika is niet genoeg en niemand trapt daar meer in. Dit onderwerp is opgedoken bij de herziening van de tijdelijke commissie mond- en klauwzeer. Het is een belangrijk punt, samen met de exotische ziekten en de invoer van ziekten en problemen. Als wij met behulp van regels eerlijke mededinging willen creëren in de Europese Unie, dan moeten wij onze inspecteurs ook zodanig uitrusten dat zij aan onze verwachtingen kunnen voldoen. Ik zou op dit punt graag een reactie krijgen van de commissaris.
Ik ben het met veel zaken in dit verslag eens en ik zou de rapporteur en de commissaris nogmaals willen bedanken. Laten wij ons langzaam haasten en ervoor zorgen dat wij over alternatieven beschikken. Dat is beter dan een te hoog tempo dat mensen in de richting van de veterinaire geneesmiddelen duwt en weg van de huidige praktijken.

Mulder (ELDR).
Voorzitter, in de eerste plaats ook mijn complimenten aan mevrouw Keppelhoff. Ik heb altijd het gevoel dat dit soort verslagen bij haar in veilige handen is. Ik kan het voorstel van de Commissie in grote lijnen ondersteunen. Van tijd tot tijd moet er een herbeoordeling plaatsvinden van alle additieven in het veevoer. Ik denk dat dat volkomen past in het Witboek over voedselveiligheid.
Ik ben ook akkoord met het verbod op antibiotica in het algemeen in het jaar 2005. Het verbod op profylactisch gebruik ervan, kan ondersteund worden. Ik heb iets meer problemen met coccidiostatica, want, stel dat wij die ook zouden verbieden, wat is dan het alternatief? Men zegt mij dat als je dat zou doen, de daaropvolgende behandeling van dieren met antibiotica nog veel schadelijker gevolgen zou hebben in het algemeen dan wanneer wij het zouden laten zoals het nu is. Ik kan ermee instemmen dat ook dat geëvalueerd wordt en dat wij aan de hand van de uitslag daarvan bekijken wat er moet gebeuren. Ik zou willen herhalen wat de heer Peres zei: wij stellen aan de Europese boeren heel strikte eisen. Hoe kunnen wij bereiken dat diezelfde eisen worden gesteld aan de boeren elders in de wereld die aan ons willen verkopen, teneinde oneerlijke concurrentie te voorkomen?

Schierhuber (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, allereerst wil ik de Commissie bedanken omdat ze ons dit voorstel over toevoegingsmiddelen voor diervoeder heeft voorgelegd. Tegelijkertijd wil ik - net als mijn collega's - ook de rapporteur van harte bedanken voor haar uitstekende verslag.
In het algemeen moet ik zeggen dat het een goede zaak is dat we ons bezig houden met de richtsnoeren voor een nieuwe beoordeling van additieven. Vooral de additieven waarvoor thans een onbeperkte vergunning geldt en die in het verslag als onschadelijk worden beschreven, zouden voor de veeteelt verloren gaan vanwege de ingewikkelde en dure procedure voor de toelating. Dat hebben we al meegemaakt bij een hele serie geneesmiddelen waarvoor een nieuwe evaluatie werd geëist. Een herbeoordeling in plaats van een nieuwe toelating kan dus misschien verhinderen dat het productaanbod uitgedund wordt.
In het levensmiddelenrecht gaat het om het principe van de traceerbaarheid en de transparantie, maar ook om de evaluatie van het risico. We moeten ook garanderen dat we in ons eigen belang, dat van de consumenten, maar ook in het belang van de producenten, open staan voor veranderingen. Als blijkt dat een additief een risico met zich meebrengt moet het mogelijk blijven om het gebruik ervan te verbieden.
Ik wijs er met klem op dat ik pleit voor een centrale instantie. Ik denk dat de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid de meest geschikte instantie is om deze additieven te beoordelen. Ik pleit ook voor een vereenvoudigde procedure voor de toelating van de additieven die nu al toegelaten zijn in levensmiddelen.
Ik zou nog één punt willen noemen, en wel de invoer uit derde landen. Voor de invoer van vlees en dierlijk producten uit derde landen moeten dezelfde strenge regels gelden als in de Europese Gemeenschap. Dat is voor ons boeren van existentieel belang.
Ik zou de Commissie met klem willen verzoeken om ons voor eind 2007 een verslag voor te leggen over het gebruik van antibiotische groeibevorderaars.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, het is absoluut niet mijn bedoeling om u hier tot middernacht bezig te houden.
Misschien mag ik nog eens ingaan op de hoofdpunten van dit voorstel en in het bijzonder op de verschillen die nog bestaan tussen het Parlement en de Commissie. Het verheugt mij dat de uitfaseringsdatum voor antibiotica die de Commissie hanteert, bij u grote bijval vindt. Wat de datum voor het intrekken van vergunningen betreft zitten wij echter nog niet helemaal op één lijn. Het wetenschappelijke advies dat aan deze maatregel ten grondslag ligt, stelt dat een overgangsperiode noodzakelijk is voor de aanpassing van de fokpraktijken en de ontwikkeling van alternatieve antibiotica.
Alhoewel ik alle begrip heb voor het feit dat het Parlement zo snel mogelijk afwil van antibiotica in diervoeders kan ik dus, uit hoofde van deze praktische overwegingen, niet instemmen met de uitfaseringsdatum januari 2005. Gevoelsmatig ga ik met het Parlement mee, maar ik houd daarbij wel vast aan het wetenschappelijke advies, en ik wens ook niet voorbij te gaan aan de mogelijke gevolgen voor het welzijn en de gezondheid van dieren.
Laat ik, wat de externe dimensie van het uitfaseringsproces betreft, mijn standpunt toelichten. Dit onderwerp is door een aantal mensen aangekaart, onder wie de heer Parish en de heer Doyle.
Het verbod op antibiotica zal ook gelden voor de voedselinvoer. Met betrekking tot de invoer van levensmiddelen van dierlijke oorsprong zal het huidige residu-testsysteem worden gebruikt voor het traceren van verboden stoffen. Dit testsysteem beschermt de volksgezondheid, aangezien het residuen opspoort van medicijnen, toevoegingsmiddelen en andere stoffen die onaanvaardbare risico's opleveren voor de consument. Het systeem is niet waterdicht voor dierlijke producten uit derde landen aangezien de verboden stoffen niet noodzakelijkerwijs aanwezig zijn op het moment van invoer. Ik juich elke suggestie ter verhoging van de middelen van het Voedsel- en Veterinair Bureau toe, zeker wanneer die afkomstig is van een lid van de begrotingsautoriteit.
De controle op invoerproducten en de voorwaarde van equivalentie tussen regels van de Europese Unie en die van derde landen inzake het fokken van dieren moeten mijns inziens worden ondergebracht bij de horizontale wetgeving. De Commissie zal met een verordening betreffende voeder- en voedselcontroles komen, waarin deze zaak geregeld wordt. Dat voorstel zal op uw bezwaren inspelen. De ontwerpwetgeving waar wij nu over spreken, is, en ik zeg dit nadrukkelijk, louter en alleen bedoeld als regelgeving voor veilige toevoegingsmiddelen.
Wat het vergunningenstelsel betreft, herhaal ik mijn woorden van daarnet: voor alle toevoegingsmiddelen voor diervoeding geldt dat ik slechts kan instemmen met vergunningen die een beperkte geldigheidsduur bezitten.
Ik ben mij ervan bewust dat er mensen zijn die vinden dat coccidiostatica alleen gebruikt mogen worden als veterinair medicijn en niet als voederadditief. Ik verwijs op dit punt naar de opmerking van mijnheer Kindermann.
Ik ben de mening toegedaan dat dit voorstel garandeert dat coccidiostatica op een veilige manier worden gebruikt, zonder gevaar voor de gezondheid van mens en dier.
Overhaaste actie zonder toelating van ditzelfde soort stoffen als veterinair geneesmiddel of het vaststellen van een intrekkingsdatum zonder voorafgaande evaluatie zouden de productie, de gezondheid en het welzijn van dieren ernstig schaden. Ik ben blij dat een aantal van u het daarmee eens is.
Ik ben bereid een verslag op te stellen over dit punt, maar ik kan niet meegaan met een intrekkingsdatum voor de vergunningen.
Wat de flexibiliteit van de toelatingsprocedure betreft, zijn sommige amendementen een verbetering van het Commissievoorstel aangezien in deze amendementen ruimte gemaakt wordt voor de minder gangbare soorten en de non-food productiedieren.
Ook stemt de Commissie in met de specifieke voorwaarden voor databescherming met betrekking tot vergunningen voor minder gangbare soorten.
De Commissie kan deze amendementen aanvaarden. Wij mogen echter niet vergeten dat het onmogelijk is speciale regels op te stellen voor alle soorten toevoegingsmiddelen en voor alle categorieën dieren.
Ik zou tot besluit de rapporteur en de leden van het Parlement nogmaals willen bedanken voor hun steun aan dit door de Commissie ontplooide initiatief dat tot doel heeft de volksgezondheid te beschermen en tegelijkertijd rekening te houden met de gezondheid en het welzijn van dieren en de belangen van de landbouwers.
Het secretariaat van het Parlement krijgt een volledige lijst met daarin onze standpunten per amendement. Ik ga ervan uit dat deze lijst wordt opgenomen in de notulen van deze vergadering.

De Voorzitter.
Ik geef de rapporteur nogmaals kort het woord.

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, de commissaris moet toch wel even naar me luisteren, anders heb ik hier niets aan!

De Voorzitter.
Dan praat u toch nu direct met hem. Dat is wellicht eenvoudiger!

Keppelhoff-Wiechert (PPE-DE)
Mijnheer de commissaris, ik heb nog een aanvullende vraag. De vraag over de invoer uit derde landen heeft u slechts ten dele beantwoord door te verwijzen naar de strengere controles bij de invoer van voeder. Mevrouw Doyle en ook de heer Parish bedoelden echter het eindproduct. Alle Europeanen hebben in hun vrieskisten toch producten uit die landen? Daarom luidt onze vraag: in hoeverre mogen wij controleren en producten weigeren? Moeten wij aanvaarden dat de concurrentie ten laste van de Europese Gemeenschap vervalst wordt?

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0365/2002) van de heer Nisticò, namens de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG wat traditionele kruidengeneesmiddelen betreft (COM(2002) 1 - C5-0026/2002 - 2002/0008(COD)).

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil in de eerste plaats de rapporteur, mijnheer Nisticò, en de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid bedanken voor het werk en de energie die zij in dit verslag hebben gestoken. Zoals bekend is mijnheer Nisticò een expert op dit gebied maar voor mij en mijn diensten is het een hele klus geweest.
Laat ik beginnen met de doelstellingen. Wat zijn de belangrijkste doelstellingen van dit voorstel? Ik tel er drie. Ten eerste willen wij garanderen dat de gezondheid van Europese patiënten op afdoende wijze wordt beschermd. Zij kunnen beschikken over de medicijnen van hun keus voor zover deze gegarandeerd veilig zijn. Ten tweede gaat het hier om het bevorderen van de Europese markt voor kruidengeneesmiddelen. Geharmoniseerde regels en procedures zullen de momenteel zeer beperkte grensoverschrijdende handel in deze producten stimuleren. Ten derde beogen wij een duidelijk en positief klimaat te scheppen voor de overwegend kleine en middelgrote bedrijven die in deze sector actief zijn.
Wat de specifieke voorstellen betreft, beperk ik mij tot drie hoofdpunten. Ten eerste het toepassingsgebied van de nieuwe vereenvoudigde procedure. Het gebruik van geneeskrachtige kruiden kent een lange traditie in Europa. Al in de middeleeuwen werden deze kruiden op grote schaal benut. Voor nieuwe medicijnen geldt dat voor een afdoende bescherming van de patiënten, bijbehorende wetenschappelijke gegevens onontbeerlijk zijn.
Maar als de werking van een medicijn voldoende bekend is, zijn nieuwe preklinische en klinische tests overbodig en leiden zij tot onnodige dier- en mensproeven.
Met het oog op de volksgezondheid moet de beschikbare informatie over het traditionele gebruik van een product betrouwbaar genoeg zijn om te kunnen concluderen dat het product veilig is. Op die manier kunnen wij de gezondheid van de patiënt beschermen. Voor veel traditionele kruidengeneesmiddelen bestaat die informatie. Vandaar dat de nieuwe procedure in eerste instantie moet worden beperkt tot kruidengeneesmiddelen.
Ten tweede de minimale gebruiksperiode. Wij menen dat een periode van 30 jaar ons in staat stelt te beslissen of een product veilig en doeltreffend is. Het gebruik moet in de Europese Unie hebben plaatsgevonden. Dat wil ik benadrukken aangezien de werking van een geneesmiddel afhangt van zowel het product zelf als de omgeving waarin het wordt gebruikt. De regel is dus dat het product 30 jaar lang binnen de Europese Unie gebruikt moet zijn. Tegelijkertijd erkennen wij dat er ook buiten de Europese Unie belangrijke geneeskundige tradities bestaan. Vandaar dat wij voorstellen dat tot 15 jaar van de gebruiksperiode buiten de Gemeenschap mag hebben plaatsgevonden.
Tot slot het nieuwe Wetenschappelijke Comité voor kruidengeneesmiddelen. Kruidengeneesmiddelen verschillen in veel opzichten van andere farmaceutische producten. Een informele werkgroep van het EMEA houdt zich al enkele jaren bezig met deze kruidengeneesmiddelen. Met dit voorstel kunnen wij deze werkgroep een eigen rechtsgrondslag geven alsook een duidelijk mandaat voor geneesmiddelenproducten op basis van kruiden. Zo wordt ook de specifieke, nationale expertise inzetbaar, waardoor de kwaliteit, veiligheid en doeltreffendheid van kruidengeneesmiddelen op Europees niveau wordt gewaarborgd. Tegelijkertijd draagt het een steentje bij aan het vrije verkeer van deze geneesmiddelen.
Ik verheug me op het debat vandaag en doe een beroep op het Europees Parlement om dit initiatief te steunen.

Nisticò (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, commissaris Liikanen, het doet mij groot genoegen te constateren dat de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid na al die jaren haar goedkeuring heeft gehecht aan de ontwerprichtlijn van de Commissie inzake traditionele kruidengeneesmiddelen. De richtlijn heeft een serieuze en wetenschappelijke opzet, waar ik me volledig in kan vinden.
Om te beginnen wil ik graag de schaduwrapporteurs van alle fracties bedanken, met name mevrouw Dagmar Roth-Behrendt voor haar professionele amendementen, alsook de andere collega's, de afgevaardigden Bowis, Doyle, Schnellhardt, Müller, Oomen-Ruijten en Whitehead, voor de constructieve bijdrage die zij allen hebben geleverd om de richtlijn te verbeteren.
Dankzij de richtlijn wordt het eindelijk mogelijk de traditionele kruidengeneesmiddelen in de afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie met een vereenvoudigde procedure te registreren, mits deze geneesmiddelen, zoals de commissaris heeft verklaard, voldoen aan bepaalde eisen op het vlak van doelmatigheid en veiligheid.
Aan de ene kant zorgt de richtlijn voor een volwaardige status van kruidengeneesmiddelen, aan de andere kant wordt er eindelijk orde op zaken gesteld in een materie die tot nu uiterst verward en controversieel was. Zo wordt bijvoorbeeld het toepassingsbereik van de richtlijn nader aangeduid, waardoor voorkomen wordt dat traditionele kruiden worden ingezet in andere sectoren, zoals levensmiddelen, voedingssupplementen of cosmetica. Bovendien wordt, ter bescherming van de gezondheid van de consumenten, duidelijk gemaakt welke kwaliteitscriteria en goede productiepraktijken gelden voor zowel de geneeskrachtige kruiden die in de lidstaten van de Europese Unie worden vervaardigd als die welke uit derde landen worden ingevoerd.
Het was de bedoeling van dit Parlement om te erkennen dat geneeskrachtige kruiden ook vandaag de dag een onuitputtelijke voorraad aan werkzame ingrediënten bieden die voor therapeutische doeleinden kunnen worden ingezet. Er is echter niet alleen behoefte aan erkenning voor de therapeutische waarde van kruidengeneesmiddelen, maar ook moeten de mensen er goed van doordrongen worden dat een verkeerd gebruik van die middelen aanleiding kan geven tot een hele reeks ongewenste en ernstig giftige neveneffecten, soms zelfs met dodelijke afloop. De Amerikaanse Food and Drug Administration heeft tot nu toe ongeveer 2900 gevallen van vergiftigingsverschijnselen geregistreerd, waarvan 104 met dodelijk gevolg. De voornaamste oorzaak van deze ongevallen is misbruik van efedrine, een geneesmiddel dat catecholaminen vrijmaakt, hartkloppingen veroorzaakt en tot hartstilstand kan leiden. Voorts heeft de Food and Drug Administration beklemtoond dat er onvoldoende controle wordt uitgeoefend op de kwaliteit van kruiden die op de markt worden gedropt en uit verre landen als China en India komen: de meeste van die kruiden zijn helaas versneden met diverse besmettelijke stoffen
Vandaar dat het Parlement en de Commissie hebben willen garanderen dat de richtlijn er primair op gericht is de gezondheid van de consumenten te beschermen, door enerzijds hoge kwaliteits- en veiligheidsnormen te eisen en anderzijds verplicht te stellen dat op etiketten en bijsluiters eenvoudige en voor de burger duidelijke aanwijzigen worden verstrekt over de potentiële giftigheid en mogelijke interactie met andere geneesmiddelen en andere voedingsmiddelen.
Ik vraag de aandacht van de Commissie voor het feit dat men onder traditionele kruidengeneesmiddelen stoffen verstaat die in een periode van minstens dertig jaar, gebruikt zijn, waarvan tenminste tien jaar in de Gemeenschap en twintig daarbuiten, zoals het Parlement heeft voorgesteld. Als deskundige op dit gebied - ik ben van huis uit farmacoloog - ben ik van mening dat een gebruiksperiode van tien jaar in de lidstaten van de Gemeenschap plus die twintig jaar daarbuiten, voldoende is om te kunnen oordelen over mogelijk giftige effecten. Ik ben dus voor vermindering van de periode van vijftien jaar die in het aanvankelijke voorstel van de Commissie stond, maar ben het niet eens met het amendement van de heer Chris Davies, dat niet voorziet in een gebruiksperiode van minstens tien jaar in de Europese Unie; ook omdat de lidstaten, gezien de genetische samenstelling van de verschillende bevolkingen, geconfronteerd kunnen worden met ernstig giftige effecten indien er geen sprake is van lang gebruik.
Een ander positief aspect is dat er binnen het EMEA eindelijk een Comité voor kruidengeneesmiddelen wordt ingesteld. Zoals u hebt kunnen zien, mijnheer de commissaris, pleit het Parlement ervoor dat dit comité zelfstandig kan optreden en dezelfde bevoegdheden krijgt als het Comité voor de beoordeling van geneesmiddelen. Ik hoop dat zodanig wordt ingegaan op het verzoek van het Parlement dat het EMEA zich, zoals gewoonlijk, in alle rust en efficiency van zijn taak kan kwijten.

Schnellhardt (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, wij hebben inderdaad heel veel ervaring met traditionele geneesmiddelen. Dat vindt de consument in de Europese Unie steeds belangrijker. Juist daarom is het volgens mij de hoogste tijd om een geharmoniseerd juridisch kader voor de traditionele kruidengeneesmiddelen te scheppen.
De handel in traditionele producten in de Gemeenschap wordt al veel te lang geremd door de verschillende eisen in de lidstaten. Deze richtlijn zal volgens mij een einde maken aan deze misstand, ook dankzij het uitstekende werk van de heer Nisticò, onze rapporteur.
Ik zou op twee punten willen ingaan die mij bijzonder belangrijk lijken. Ik vind dat we binnen het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling, het EMEA, een nieuw Comité voor kruidengeneesmiddelen in het leven moeten roepen. Ik ben ook blij dat de Commissie deze weg volgt. Een van de belangrijkste taken van dit comité zal volgens mij het opstellen van een lijst van plantaardige stoffen zijn. Het lijkt me ook bijzonder belangrijk om deze stoffen te classificeren, zoals onze commissie dat eist. Ik hoop met name dat we een verdere indeling kunnen bereiken. De zogenaamde fytofarmaca met well-established medical use zouden moeten worden opgenomen in de groep van de rationele fytofarmaca. Ik wil even toelichten waarom dit onderscheid belangrijk is. Bij fytofarmaca met well-established use kan de bewijsvoering voor een aanvraag bestaan uit de monografieën die de algemeen beschikbare kennis samenvatten. Bij een dergelijke bewijsvoering hoeven geen specifieke gegevens voor een bepaald extract te worden verzameld.
Dat ligt anders bij de rationele fytofarmaca. Daar wordt het bewijs geleverd door het verstrekken van gegevens voor een specifiek extract, die precies beschrijven wat de werking ervan is. Om concurrentievervalsing te vermijden - en dat is voor mij heel belangrijk - moeten we de producenten die de werking van rationele fytofarmaca onderzocht hebben en voor dat onderzoek veel geld hebben uitgegeven, het recht verlenen om de consument erop te wijzen dat hij speciale inspanningen heeft geleverd voor de registratie. Dat is voor de consument relevante informatie.

Whitehead (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik juich deze richtlijn en de elegante wijzigingen van mijnheer Nisticò toe. Wij hebben zo onze meningsverschillen - zelfs vandaag nog - maar niet hierover.
Miljoenen mensen, waaronder velen van ons hier, geloven in de werking van kruidengeneesmiddelen en kopen ze. Dit soort kruiden wordt al duizenden jaren gebruikt. Deze richtlijn biedt een basisregistratie voor traditionele geneesmiddelen. Wij moeten niet te kleingeestig zijn bij het bepalen van hoe en waar dit traditionele gebruik voldeed aan de veiligheidsvereisten. Tegelijkertijd vereist het gebruik van deze producten in combinatie met gewone medicijnen een zorgvuldig onderzoek naar eventuele bijverschijnselen.
Deze basisveiligheidsvereisten zijn inderdaad zeer bescheiden. Beroepsorganisaties voor natuurgeneeskunde en consumentengroeperingen in heel Europa steunen dit voorstel. De enige eis is dat wij ingelicht worden omtrent kwaliteit en inhoud van het geneesmiddel. Hoe beter het product, hoe enthousiaster de betreffende fabrikant moet zijn over deze richtlijn. Wat zit erin? Hoe helpt het mij? Dit soort vragen stelt de consument. Het zijn vragen die je stelt bij alles wat je inneemt - zelfs bij een zuurtje.
Feit is dat wij hier te maken hebben met een heel simpel proces en toch zijn er verzoekschriften, paranoïde complottheorieën en industriële lobby's die zogenaamd in het belang van de consument handelen. Waar zijn zij bang voor? Het EMEA, het Europees Bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling, heeft bijvoorbeeld geraamd dat van de 207 in het Verenigd Koninkrijk aangemelde stoffen, hooguit twee of drie de dure, voor chemische stoffen vereiste tests moeten ondergaan om voor registratie in aanmerking te komen. Ik zou deze industriële lobby, die veel kruidenkenners in verlegenheid heeft gebracht, willen vragen, zijn jullie eigen producten dan zo veilig en legaal? Of kunnen zij ook vervalst, bestraald of omgewisseld zijn? Hoeveel onderzoek is gedaan naar bijwerkingen? Hoeveel losse verkopers pretenderen deskundig advies te verstrekken? De Britse consumentenbond heeft een steekproef genomen, en slechts 5 van de 30 ondervraagden konden hun aanbevelingen hard maken op basis van kennis.
Dit is een kans om traditie en de herontdekking van oude vaardigheden te mixen. De consument krijgt meer keus en de kwaliteitsproducent kan uitbreiden. Laten wij dit toejuichen.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, elk medicijn kan gevaarlijk zijn. Kijkt u bijvoorbeeld alleen al naar de duizenden mensen die jaarlijks overlijden ten gevolge van het slikken van medicijnen die zij voorgeschreven hebben gekregen. Hierbij vergeleken zijn de risico's van traditionele kruidengeneesmiddelen minimaal. Dus laten wij reëel blijven en ervoor waken het kind niet met het badwater weg te gooien.
Niemand kan bezwaar maken tegen regels die tot doel hebben de gezondheid te beschermen. Niemand kan zich verzetten tegen regels die de consument in staat stellen een weloverwogen keus te maken. Een buitensporig restrictieve toepassing van regelgeving kan daarentegen de toekomst in gevaar brengen van bepaalde producenten en specialistische leveranciers, zoals reformwinkels. Dit zou namelijk kunnen betekenen dat consumenten hun toevlucht nemen tot niet-gereguleerde internetaanbieders. Vandaar dat ik de Commissie verzoek rekening te houden met deze oprechte vrees en voorzichtig te zijn met de toepassing van deze regels. Ik zou het Parlement vooral willen vragen om onze kiezers geen kruidengeneesmiddelen te ontzeggen die al meer dan 30 jaar ergens in de wereld worden gebruikt en waarvan vaststaat dat ze in normale omstandigheden veilig zijn. Wij moeten niet zo arrogant zijn te denken dat Europa niets van anderen kan leren.

Lannoye (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, evenals mijn collega's ben ik van mening dat het voorstel in grote lijnen positief is, dat de door de Commissie nagestreefde doelstellingen onze steun verdienen en dat de voorstellen van de rapporteur door de bank genomen goed zijn. Mijn fractie zal ze dan ook ondersteunen.
Zo ben ik stellig van mening dat het voorstel tot oprichting van een Comité voor kruidengeneesmiddelen, dat autonoom is, dat dezelfde bevoegdheden heeft als het comité voor traditionele geneesmiddelen en dat onder het EMEA valt, een goed idee is. Sterker nog: het is een uitstekend idee, dat ons op volstrekt veilige wijze toegang verschaft tot kwalitatief hoogwaardige kruidengeneesmiddelen.
Bovendien - en dat is van belang - zullen in dit comité echte deskundigen op het gebied van kruidengeneeskunde zitting hebben, hetgeen uiteraard essentieel is.
Het tweede positieve element is het amendement dat een eenduidig onderscheid aanbrengt tussen voedingssupplementen en geneesmiddelen. We moeten namelijk voorkomen dat door een te strikte registratieprocedure bepaalde voedingssupplementen zonder geneeskrachtige werking wel als zodanig worden aangemerkt.
Tot slot wil ik ingaan op het amendement dat is ingediend door de heer Davies: ik vind het verstandig en ik deel zijn opvatting dat voor kruidenpreparaten één traditionele gebruiksduur moet gelden, ongeacht hun herkomst. Ik geloof namelijk dat het enigszins arrogant is te denken dat landen buiten de Europese Unie geen correcte en kwalitatief hoogwaardige informatie zouden kunnen verstrekken waarmee we dergelijke geneesmiddelen veilig kunnen gebruiken.

Blokland (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, sinds de schepping van de aarde heeft de mens een beroep gedaan op de plantaardige en minerale stoffen die in de natuur voorhanden zijn om ziekten te genezen en pijn te verlichten.
Ook in de huidige geneeskundige is, ondanks de opkomst van de moderne farmacologie, nog steeds een belangrijke rol weggelegd voor kruidengeneesmiddelen. Het is dan ook logisch dat net als voor synthetische medicijnen ook voor kruidengeneesmiddelen Europese kwaliteitsnormen worden vastgesteld en ervoor gezorgd wordt dat burgers op begrijpelijke wijze geïnformeerd worden over de werking en mogelijke bijwerkingen van deze middelen. Wij zijn dan ook tevreden met het voorstel om binnen het EMEA een apart comité in te stellen voor kruidengeneesmiddelen en de bepalingen inzake geneesmiddelenbewaking ook van toepassing te laten zijn op kruidengeneesmiddelen.
Voor veel kruidengeneesmiddelen die reeds lang worden gebruikt, zijn nieuwe tests echter niet noodzakelijk. De hoge kosten die hiermee gepaard gaan, zijn moeilijk te rechtvaardigen. Zeker niet als jarenlang gebruik nooit problemen heeft opgeleverd. Ik zou het echter wel een goede zaak vinden als de consumenten eerlijk voorgelicht worden. In het geval dat de werkzaamheid van een middel niet bewezen is, is het goed om dit op de bijsluiter te vermelden. Dit bevordert de mogelijkheid om een goed geïnformeerde keuze te maken zoals het Europees Parlement dat bij andere wetgeving ook wil.
Ten slotte, Voorzitter, wil ik benadrukken dat er ruimte moet blijven voor de verschillende behoeften die er in verschillende lidstaten aanwezig zijn. Om deze reden wil ik oproepen om vóór het voorstel te stemmen om, indien een lidstaat een beslissing neemt over een aanvraag voor registratie van een kruidengeneesmiddel, de door andere lidstaten verleende registraties of vergunningen te erkennen. Met deze bepaling wordt het met name voor kleine bedrijven eenvoudiger om regionale producten in heel Europa op de markt te brengen, zodat alle Europese burgers profijt kunnen hebben van regionale producten waarvan bewezen is dat ze therapeutische waarden hebben.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte collega's, kruidengeneesmiddelen worden overal ter wereld al sinds eeuwen gebruikt. Ook in Europa kijkt de consument allang veel verder dan de regionaal gebruikelijke huismiddeltjes. Of het nu de Chinese ginsengwortel is of Indiase theeboomolie, veel burgers zweren bij natuurlijke producten. In de Europese Unie hebben we echter nog geen uniforme regels voor kruidengeneesmiddelen. In sommige lidstaten moeten ze worden toegelaten, in andere is een vereenvoudigd bewijs van de werkzaamheid voldoende. De heer Nisticò heeft een uitstekend verslag voorgelegd, dat vrijwel uniforme voorwaarden schept voor de productie, verkoop en etikettering van kruidengeneesmiddelen en hoge eisen stelt aan kwaliteit en veiligheid.
In dat verband zijn de volgende punten van bijzonder belang. Ik begin met de kwaliteit en de veiligheid. De producenten van kruidengeneesmiddelen moeten de veiligheid net zo aantonen als die van chemische geneesmiddelen. In de vereenvoudigde procedure voor de registratie is het net als bij traditionele producten voldoende dat wordt aangetoond dat een product bij lang gebruik werkzaam en niet giftig is.
We moeten binnen de EMEA een nieuw Comité voor kruidengeneesmiddelen in het leven roepen. Dat comité moet alle taken vervullen die verband houden met kruidengeneesmiddelen. Het moet ook kruidenmonografieën opstellen met het oog op de nauwkeurige maar snelle beoordeling van de aanvragen tot toelating. Dit voorstel leidt niet alleen tot een hoge mate van uniformiteit bij de voorwaarden voor de toelating in Europa, we zorgen er op deze manier ook voor dat het in alle lidstaten eenvoudiger wordt om kruidengeneesmiddelen te verkopen, terwijl we daarbij de subsidiariteit respecteren.
De Europese consumenten kunnen ook in de toekomst kiezen uit een heel gamma van producten, die door de producenten volgens de regels zijn aangemeld en door de instanties zorgvuldig zijn getoetst en toegelaten. Zo kunnen we de kwaliteit van de producten en de maximale bescherming van de volksgezondheid garanderen.

Stihler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, hoe meer wij ons bezighouden met traditionele kruidengeneesmiddelen, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat er hoognodig actie moet worden ondernomen. Samen met miljoenen andere Europese burgers gebruik ook ik dit soort producten. Ik wil zeker weten dat de echinacea of de ginseng die ik bij de reformwinkel koop, aan de kwaliteitseisen voldoet.
Helaas bestaat die zekerheid momenteel niet in het Verenigd Koninkrijk. Hier voor me liggen vier analysecertificaten en vier verschillende soorten echinacea-producten. Op het eerste etiket staat echinaceawortel. Maar de andere producten zijn gewoon niet goed genoeg. In één product bevond zich een grote hoeveelheid zure, onoplosbare as. Een ander product bleek in het geheel geen echinaceawortel te bevatten, terwijl het vierde product niet alléén op basis van echinacea-wortelpoeder was bereid, zoals het etiket claimde. Dat betekent dat wanneer ik de volgende keer mijn echinacea ga kopen, ik slechts 25 procent kans heb dat ik krijg wat ik vraag.
Er moet een eind komen aan deze loterij. De consument wordt beduveld met inferieure producten, die de natuurgeneeskunde in een kwaad daglicht stellen. Dat neemt niet weg dat er een flexibele benadering nodig is, vooral wat betreft de kruidenmixen voor voeding, de traditionele kruidengeneesmiddelen van buiten de Europese Unie en de traditionele geneesmiddelen die niet op kruiden zijn gebaseerd. De kruidenmixen voor voeding zijn niet geklasseerd als medicijnen. Zij kunnen momenteel in principe legaal verkocht worden als levensmiddelen en dat blijft ongewijzigd. Daar waar deze mixen wel worden geklasseerd als geneesmiddelen vallen zij niet onder het huidige VK-stelsel voor erkende kruidengeneesmiddelen en moet er dus een vergunning worden aangevraagd.
Het onderhavige voorstel biedt meer flexibiliteit dan het bestaande VK-stelsel aangezien de richtlijn non-actieve kruidenmixen voor voeding dekt. Traditionele medicijnen van buiten de Unie, uit China bijvoorbeeld, voldoen aan de eis van 50 jaar. Ik sluit mij echter aan bij diegenen in de kruidensector, die meer flexibiliteit willen voor producten die buiten de EU hun waarde bewezen hebben.
Waar het om draait, is dat het traditionele gebruik helder en sluitend wordt bewezen; dat telt veel zwaarder dan de geografische herkomst. Deze richtlijn is belangrijk genoeg om alle feiten in ogenschouw te nemen en dat zal een positieve uitwerking hebben op de volksgezondheid, het consumentenvertrouwen en het marktaanbod.

Titford (EDD).
Mijnheer de Voorzitter, het leidend ethos van dit Parlement lijkt voorzichtigheid te zijn, het doel de risico's zozeer in te perken dat er nog net mee valt te werken. Volgens de Britse rechtspraak dient men in zo'n geval de kosten echter af te wegen tegen de maatregelen die nodig zijn om het risico te mijden. Als wij de rapporteur mogen geloven, zijn de risico's die het vrije gebruik van kruidengeneesmiddelen meebrengt, aanzienlijk. Ik heb slechts één van zijn beweringen tegen het licht gehouden: namelijk dat op efedrine gebaseerde producten in de Verenigde Staten meer dan 1200 gevallen van vergiftiging hebben veroorzaakt waarvan 70 met dodelijke afloop. De branche van dieetsupplementen schat echter dat er in de Verenigde Staten jaarlijks meer dan 2 miljard doses van dit product worden geconsumeerd.
Wat de beweringen van mijnheer Nisticò betreft, het volgende. Het US General Accounting Office heeft de gegevens van de Federal Drugs Administration, die ook mijnheer Nisticò heeft gebruikt, onder de loep genomen. Aan de hand van een combinatie van wetenschappelijk bewijs inzake de werking van efedrine en een reeks zogeheten Adverse Event Reports (AER's) is de FDA tot de bovenvermelde slotsom gekomen. Volgens de GAO baseerde de FDA zich op 'slecht gedocumenteerde AER's en weinig betrouwbare informatie?. Bovendien heeft de FDA verzuimd een causale analyse uit te voeren om te bepalen of de schadelijke bijverschijnselen geheel dan wel gedeeltelijk aan efedrine waren toe te schrijven. De FDA heeft niet met bewijzen gestaafd welke AER's ernstig waren en heeft geen criteria uitgewerkt op basis waarvan een casus als ernstig kon worden aangeduid. Er heeft geen enkele betrouwbare toetsing van de eigen analyses plaatsgevonden.
Dit zijn slechts een paar passages uit een 83 bladzijden tellend verslag. Ik bezit soortgelijke verslagen over andere door de heer Nisticò aangehaalde risico's. Die risico's zijn zwaar overdreven en gebaseerd op schandalig pover bewijsmateriaal. Er zijn nauwelijks meetbare risico's verbonden aan het gebruik van kruidengeneesmiddelen, en die risico's zijn sowieso veel kleiner dan die van conventionele medicijnen.
Gelet op die minimale risico's kost deze maatregel veel meer dan hij oplevert. Er is geen rechtvaardiging voor. Ik ben belanghebbende. Ik gebruik het hele jaar door dagelijks kruidengeneesmiddelen.

Korhola (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, hoewel de status van de moderne farmacologie en synthetische geneesmiddelen onbetwist is, zijn kruidengeneesmiddelen nog steeds belangrijk voor de gezondheid en het welzijn van de mens. Anderzijds mag men niet denken dat stoffen uit de natuur bij verkeerd gebruik of onzorgvuldige bereiding geen groot gevaar voor de gezondheid zouden kunnen zijn. Het vinden van de juiste balans is een uitdaging voor ons en ik ben ervan overtuigd dat collega Nisticò dat in zijn verslag op verdienstelijke wijze heeft gedaan.
Aan kruidengeneesmiddelen worden harde kwaliteits- en veiligheidseisen gesteld en er worden duidelijke etiketten en bijsluiters geëist. De bijsluiters moeten gegevens bevatten over de mogelijke giftigheid van de stoffen en de wisselwerkingen met etenswaren, drank en met andere geneesmiddelen. Bovendien moet het toestaan van kruidengeneesmiddelen op de markt zoveel mogelijk op dezelfde praktijk gebaseerd zijn als de praktijk die voor synthetische geneesmiddelen geldt. Daarmee richt men zich niet tegen traditionele geneesmiddelen. Men wil daarmee juist een veilig kader garanderen waarin de producenten van kruidengeneesmiddelen met succes op de Europese markt kunnen opereren. De producenten in die sector profiteren van de groei van de markt en van een goede reputatie, en de consumenten profiteren van de veiligheid en de prijs.
De rapporteur brengt problemen naar voren waar wij vooral op zijn gestuit bij onverantwoordelijke producenten uit derde landen. In geneesmiddelen zijn giftige plantenstoffen gevonden, of vergiften zoals arsenicum en kwik, of andere genezende stoffen zoals hormonen. Als een dergelijke onzorgvuldigheid gepaard gaat met goedgelovigheid bij de consumenten, zijn er mensenlevens in gevaar. Mensen brengen kruidengeneesmiddelen in verband met de natuur, dus met begrippen als goed en veilig, en ze denken er niet aan dat een verkeerde dosering of ander verkeerd gebruik kan leiden tot ernstige schade en zelfs tot de dood, en dat de kwaliteit ernstige gebreken kan vertonen.
Het Europees Parlement propageert nu een waardevolle menselijke traditie: het genezen met kruiden. In het verslag van collega Nisticò worden daaraan veilige en duidelijke grenzen gesteld, waarbinnen de sector over goede voorwaarden beschikt om goed te functioneren en succes te boeken.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag kort reageren op een aantal opmerkingen en amendementen. De volledige lijst met de standpunten van de Commissie betreffende de amendementen krijgt u schriftelijk.
Eerst even iets over de verruiming van de werkingssfeer met betrekking tot de vereenvoudigde procedure. Ik zeg heel nadrukkelijk dat ik u dankbaar ben voor uw steun om de nieuwe vereenvoudigde procedure in principe te beperken tot de traditionele kruidengeneesmiddelen. Het is van cruciaal belang dat wij ruimschoots ervaring opdoen met deze procedure alvorens aan een verruiming te denken.
Tegelijkertijd begrijp ik het verzoek van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbeleid om de procedure ietwat uit te breiden tot kruidengeneesmiddelen waaraan niet-kruidenbestanddelen zijn toegevoegd. In principe kan de Commissie instemmen met additieven als vitamines en mineralen. Wij moeten echter wel voorzichtig blijven en stoffen waaraan specifieke risico's zijn verbonden, zoals biologisch materiaal, uitsluiten. Voor dit soort stoffen moeten wij blijven vasthouden aan standaard wetenschappelijke gegevens.
Veel sprekers hebben verwezen naar de minimumgebruiksperiode. Dertig jaar gebruik in de medische praktijk waarvan 15 binnen de Gemeenschap is een minimumvereiste om de veiligheid en de werkzaamheid van de producten te garanderen. Uitzonderingen zijn echter mogelijk. Het is niet ondenkbaar dat een product buiten de Unie al duizenden jaren wordt gebruikt, terwijl het binnen de Unie pas een jaar of tien op de markt is.
De Milieucommissie heeft voorgesteld de vereiste periode voor gebruik binnen de Gemeenschap in te korten van 15 tot 10 jaar. De Commissie is bereid speciale regels op te stellen voor een dergelijke uitzondering. Bezien vanuit Europese optiek geniet een Europese oplossing echter de voorkeur.
Als een product niet voldoet aan de algemene criteria van 30 en 15 jaar, kunnen wij het nieuwe comité de bevoegdheid geven om te beoordelen of de voor het product beschikbare informatie volstaat. Een dergelijke flexibiliteit speelt bovendien in op beide doelstellingen: het beschermen van de volksgezondheid en het bevorderen van het vrije verkeer van deze geneesmiddelen binnen de Europese Unie.
Het Commissievoorstel verleent het nieuwe comité al verstrekkende bevoegdheden. De Milieucommissie wil nog verder gaan en dit nieuwe comité in de plaats stellen van het bestaande Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik.
De Commissie kan in principe instemmen met een deel van de voorgestelde verruiming. Wij gaan ermee akkoord dat het 'kruidencomité? wederzijds erkende procedures vastlegt indien de besluitvorming omtrent kruidengeneesmiddelen in de verschillende landen uiteenloopt.

De Voorzitter.
Hartelijk dank, mijnheer Liikanen.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0356/2002) van mevrouw Van den Burg, namens de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de arbeidsvoorwaarden van uitzendkrachten (COM(2002) 149 - C5-0140/2002 - 2002/0072(COD)).

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Van den Burg van harte bedanken en haar gelukwensen met het uitstekende verslag en de belangrijke bijdrage aan het voorstel van de Commissie betreffende de arbeidsvoorwaarden van uitzendkrachten. Het is bekend dat dit geen gemakkelijk karwei was. Er waren talrijke politieke en technische moeilijkheden, en ik ben dan ook bijzonder dankbaar voor de enorme bijdrage die het Europees Parlement met zijn werk levert aan de uiteindelijke aanneming van deze belangrijke richtlijn.
Sedert het begin van de jaren '80 is uitzendwerk een belangrijk raderwerk in het mechanisme van de Europese arbeidsmark. De bedrijven streven namelijk naar steeds meer soepelheid in het beheer van de werkgelegenheid. Wij hebben dan ook kunnen vaststellen dat deze arbeidssector vooral de afgelopen jaren een aanzienlijke ontwikkeling heeft doorgemaakt.
In talrijke landen zijn reusachtige uitzendbureaus ontstaan, met honderden en soms zelfs duizenden werknemers. Wij zien nu zonder meer dat dit soort activiteiten op de arbeidsmarkt goede resultaten oplevert. Heel vaak ontstaan er nieuwe arbeidsplaatsen, en uitzendwerk is hoe dan ook een bijzonder belangrijk instrument voor degenen die voor het eerst de arbeidsmarkt betreden.
De ontwikkeling van uitzendwerk staat ook op de agenda van de sociale en economische hervormingen, die met de Top van Barcelona is versterkt. In veel landen heeft uitzendwerk echter een negatief imago, met name omdat soepelheid en arbeidskwaliteit niet altijd gelijke tred houden. Wat dat betreft, is er op bepaalde arbeidsmarkten een leemte, die met deze richtlijn moet worden opgevuld of worden voorkomen. Het is de bedoeling een ruim, soepel en op de grondrechten van de werknemers gebaseerd kader te creëren. Deze grondrechten moeten in ieder geval worden verankerd, want anders kunnen wij de arbeidskwaliteit niet verankeren.
De Commissie heeft dit voorstel gedaan na de mislukking van de onderhandelingen tussen de sociale partners in mei 2001. Mijns inziens is het zeer belangrijk dat de Raad en het Parlement voor een snelle aanneming van deze richtlijn zorgen. Dat zou namelijk een belangrijk politiek signaal zijn en duidelijk maken dat de Europese instellingen bereid zijn de verantwoordelijkheid op zich te nemen en maatregelen te treffen, ook indien de sociale partners niet tot een akkoord kunnen komen.

Van den Burg (PSE)
Voorzitter, ik wilde inderdaad ook beginnen met de moeizame voorgeschiedenis van dit dossier die ligt in het begin van de jaren '90, toen er een aantal voorstellen voor richtlijnen voor atypische arbeid voorgelegd werden. U hebt al verwezen naar de akkoorden van sociale partners en ook naar het mislukken van hun onderhandelingen op dit punt. Het heeft heel wat moeite gekost om in de Commissie dit voorstel op tafel te krijgen. Dat heeft bijna een jaar geduurd. Ja, die hele voorgeschiedenis laat zien dat het heel erg moeizaam was om met de richtlijn te komen en dat zij ook heel omstreden was. Mensen hebben mij dan ook vaak gevraagd wat mij in godsnaam bezielde om te denken dat ik er dat zomaar door zou krijgen.
Waarom ik me daar zo in vastgebeten heb? Dat is in de eerste plaats omdat ik al 25 jaar met dit soort atypische arbeidsrelaties en met het creëren van bescherming voor mensen in de zwakste posities bezig ben.
Ten tweede, omdat ik ten volle overtuigd ben van het nut en de noodzaak van flexibilisering van de Europese arbeidsmarkt en het uitzendwerk zie als een goed instrument mits daar op een verantwoorde wijze ook de bescherming van de uitzendwerknemers geregeld wordt.
Ten derde, omdat ik geloof in de kansen die uitzendwerk biedt voor werknemers met specifieke wensen of problemen. Mensen die een opstap nodig hebben naar de arbeidsmarkt of mensen die op maat gesneden arbeidspatronen zoeken die door de gewone werkgevers in de gewone arbeidspatronen niet geleverd worden.
Ten vierde, omdat ik geloof in het ondernemersschap in de uitzendsector en de kunst om de wensen van werknemers en werkgevers met betrekking tot flexibiliteit op een goede manier te combineren. Maar, zeg ik erbij, de kunst van het ondernemersschap is ook om leeglooprisico bijvoorbeeld niet af te wentelen op de werknemers, maar werknemers te garanderen dat je als ondernemer zorgt dat ze werk hebben en dat ze uitgezonden kunnen worden op de momenten dat ze dat zelf zouden willen.
Ten vijfde, omdat ik geloof in de regulerende en heilzame werking van collectieve arbeidsvoorwaarden, die ook in dit voorstel een belangrijke rol spelen. Dat gaat dan zowel om CAO's in de sectoren waarin dat werk gebruikt wordt, maar ook om CAO's in de uitzendbranche, de uitzendsector zelf.
Ten slotte, omdat ik het absoluut oneens ben met de trend om Europese regelgeving op sociaal terrein buiten de orde te verklaren. Ik denk dat het juist heel belangrijk is, zeker gezien de uitbreiding en de ontwikkelingen die gaande zijn om die basis te leggen in Europese wetgeving en te zorgen dat we van daaruit ook verder gaan in Europa.
Dat alles vind ik terug in het voorstel voor een richtlijn. Flexibiliteit en zekerheid, promotie en protectie, acceptatie en bescherming, liberalisering en regulering, dat zijn allemaal zaken die daarin zitten. Ik denk dat er een goede balans zit in het commissievoorstel, maar dat die balans nog verbeterd is door wat wij in dit Parlement hebben gedaan. Ik verzet me dan ook hevig tegen de inzet van sommigen in dit Parlement om juist die balans eruit te halen, die balans van flexibiliteit en zekerheid. Hun aanval richt zich met name op drie zaken.
Ten eerste, ze proberen het beginsel van gelijke behandeling onderuit te halen door dat niet te verbinden met de arbeidsvoorwaarden in het inleenbedrijf, maar ook andere uitzendwerknemers als referentiepunt te nemen. Dan krijg je dus zoiets als het gelijk behandelen van vrouwen door ze alleen maar met andere vrouwen te vergelijken en niet met mannen.
Ten tweede vechten ze aan dat de richtlijn überhaupt over beloning mag gaan. Wij hebben inmiddels van alle drie instellingen de juridische adviezen dat dat wel degelijk kan, omdat het gaat om een vergelijking en niet om het vaststellen van het niveau van de beloning. Maar met die poging proberen ze ook de angel eruit te halen, omdat loon natuurlijk de belangrijkste arbeidsvoorwaarde is.
Ten derde proberen ze de uitzondering die in het Commissievoorstel zat in 5.4 om korte uitzendopdrachten uit te sluiten en deze algemeen te maken en zelfs op te trekken naar twaalf maanden. Dan betekent dat de richtlijn geen enkele zin meer heeft, omdat dan het gros en, zeg maar, alle uitzendwerk daarbuiten zal vallen. Ik weet dat dat in het Verenigd Koninkrijk ook een belangrijk probleem is. Ik heb ook geprobeerd om een voorstel te doen om dat voor een overgangsperiode, en wel voor de eerste zes weken, mogelijk te maken. Dat is niet gesteund in dit Parlement tot nu toe, maar ik hoop dat er wel verdere discussie over mogelijk is. Inmiddels is het zo dat in Duitsland - dat is het laatste wat ik nog even zou willen zeggen - vorige week in het parlement een systeem is afgesproken dat heel erg in lijn met de richtlijn is. Ik hoop dan ook - en daar zou ik mee willen besluiten - dat de Raad Sociale Zaken op 3 december zal proberen tot een gemeenschappelijk standpunt te komen. Omdat in ieder geval nu ook voor Duitsland de weg open is om dat te doen in de lijn van de richtlijn. Omdat het heel goed zou zijn en juist een bewijs zou zijn dat sociale wetgeving nog wel degelijk kan als we snel een besluit zouden kunnen hebben en dan onder Grieks voorzitterschap verder kunnen.

Harbour (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, het is eigenlijk verrassend dat mij hier het voorrecht te beurt valt om als tweede spreker in dit debat aan te treden. Ik spreek namens mijnheer Gargani, de voorzitter van de juridische commissie in wiens naam ons advies in opgesteld. Dat dank ik aan de hoffelijkheid van mijnheer Koukiadis, die hier vanavond aanwezig is en oorspronkelijk de rapporteur voor advies was. Hij heeft tevergeefs getracht onze commissie over te halen tot steun aan het Commissievoorstel. Met een overtuigende meerderheid heeft de Commissie juridische zaken een reeks verstandige wijzigingen goedgekeurd die de angel uit deze richtlijn hebben gehaald, een richtlijn die in ongewijzigde vorm schade zou berokkenen aan de economie en de werkgelegenheid in de Europese Unie. Mijnheer Koukiadis heeft gedaan wat hij moest doen en is teruggetreden. Mijn dank daarvoor.
Als tweede spreker wil ik mevrouw van den Burg lof toezwaaien. Ik had niet eerder met haar samengewerkt. Zij is op een heel open en vriendelijke manier te werk gegaan. Zoals zij zelf al aangaf, heeft zij bij veel mensen advies ingewonnen. Helaas heeft zij dat advies in de wind geslagen. Ik ben blij dat een aantal fracties de strekking van onze amendementen onderschrijft en ik bedank de leden van mijn eigen politieke familie voor hun steun op een aantal punten.
Het probleem is dat het aldus gewijzigde voorstel van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken niet tot het soort flexibiliteit leidt dat de pleitbezorgers, de Commissie en de rapporteur, beloofden. Het is een opdringerig voorstel geworden - er ontstaan meer regels. Ik worstel vooral met het feit dat men blijkens dit verslag weigert in te zien dat uitzendwerk op niveau, aangeboden door een klantvriendelijk en efficiënt uitzendbureau, niet per definitie een troostprijs is.
Tot slot wil ik de Commissie werkgelegenheid bedanken voor haar steun aan een van mijn amendementen. Dit amendement luidt: 'De lidstaten moeten deze bepalingen omzetten op een wijze die verenigbaar is met bevordering van het scheppen van werkgelegenheid en het aantrekkelijker maken van uitzendwerk, en erkennen dat de omstandigheden in hun eigen lidstaat anders zijn?. Als u dat had klaargespeeld, had ik deze richtlijn enthousiast onderschreven.

Mann, Thomas (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, in de strijd tegen de hoge werkloosheid moeten we flexibeler modellen ontwikkelen voor de factor arbeid. Uitzendwerk levert daarbij een al belangrijkere bijdrage. Wie via een uitzendbureau tijdelijk werk vindt, heeft een betere kans op een vaste aanstelling. Dat geldt voor werknemers met weinig kwalificaties, voor langdurig werklozen, maar ook voor specialisten.
In mijn advies namens de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen verwijzen we naar het Handvest van de grondrechten. In het voorstel voor een richtlijn hebben we ingevoegd dat er ouderschapsverlof en speciale rechten bij moederschap moeten komen. We zijn tegen iedere vorm van discriminatie. Wij eisen gelijke rechten voor mannen en vrouwen, maar ook gelijke behandeling en gelijke betaling van gelijk of gelijkwaardig werk, of dat nu door uitzendkrachten of door werknemers in vaste dienst wordt verricht.
Het is voor ons belangrijk dat uitzendkrachten niet worden gebruikt om stakingen te breken of ertoe bij te dragen dat volledige banen verdwijnen of dat het aantal medewerkers in vaste dienst radicaal wordt gereduceerd. Nog altijd zijn meer dan driekwart van de uitzendkrachten mannen. Vrouwen zijn zo slecht vertegenwoordigd omdat het moeilijk is om werk en gezinsleven met elkaar te combineren. Toch biedt juist uitzendwerk de kans op een individuele baan, waardoor vrouwen de kans krijgen om een eerste baan te vinden of terug te keren naar de arbeidsmarkt.
In de praktijk zijn er echter problemen. In Duitsland worden er in de arbeidsbureaus serviceagentschappen voor personeel opgericht, die als overheidsinstelling met belastinggeld worden gesubsidieerd en geen risico dragen. Dat gaat ten koste van de onafhankelijke uitzendbureaus. De Duitse regering beweert dat ze baanbrekende concepten heeft, maar ze past die niet zo toe als beloofd, mevrouw de rapporteur, ze zwakt ze af. Er wordt geëist dat uitzendkrachten vanaf de eerste dag evenveel verdienen als de werknemers van de inlenende onderneming. Gelijke betaling vanaf de eerste dag en uitsluitend contracten op basis van een collectieve arbeidsovereenkomst maken uitzendwerk echter juist onmogelijk.
Er was helaas geen meerderheid voor mijn voorstel om in Europa een termijn van zes maanden in te voeren. In de EVP-Fractie hebben we daarna een compromis uitgewerkt dat voldoende rekening houdt met de verschillende regelingen in de lidstaten en met de subsidiariteit.

Glase (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, na maandenlange voorbereidingen kunnen we nu voor het eerst in de plenaire vergadering stemmen over het voorstel voor een richtlijn inzake uitzendwerk. Alle leden die zich met dit onderwerp bezig hebben gehouden hebben geprobeerd om de optimale oplossing te vinden voor de uitzendkrachten, de uitzendbureaus en de economische ontwikkeling van Europa. Dat was een lange weg. Ik wil iedereen bedanken die heeft bijgedragen tot het relatief goede compromis dat we vandaag voorleggen.
We hebben in de Europese Unie ongeveer tien miljoen werklozen, en de conjunctuur is niet stabiel. Daarom moeten we voorzichtig zijn. We willen de uitzendkrachten een redelijke mate van sociale en financiële zekerheid bieden. Dat is lovenswaardig, maar we mogen daardoor niet de hele sector lamleggen. Wie uitzendwerk als atypisch werk of zelfs als onwaardig werk bestempelt, die vergist zich volkomen. Uitzendwerk kan beginners op de arbeidsmarkt helpen om hun weg te vinden, het kan verhinderen dat werknemers die moeilijk te plaatsen zijn de arbeidsmarkt moeten verlaten, het kan ze helpen om weer een baan te vinden.
Mijn fractie hecht veel waarde aan flexibiliteit in deze sector. We mogen geen nieuwe bureaucratische hindernissen creëren. Uitzendwerk moet ook voor kleine ondernemingen betaalbaar blijven. Anders kunnen we nu al zeggen dat het uitzendwerk verdwijnt, waardoor we er in de Europese Unie nog miljoenen werklozen bij zouden kunnen krijgen.
Wanneer we morgen tijdens de stemming uitgaan van het subsidiariteitsbeginsel en van een actief economisch beleid, dat de basis legt voor meer werkgelegenheid, dan kunnen we de lidstaten van de Europese Unie meer ruimte geven voor een flexibel en individueel beleid voor de arbeidsmarkt, met de nodige bescherming van de werknemers. De maatregelen in Duitsland met betrekking tot uitzendwerk zijn tot falen gedoemd. Ik hoop dat wij hier een betere regeling scheppen.

Hughes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur, mevrouw Van den Burg, feliciteren evenals de leden van andere fracties die hun steentje aan dit verslag hebben bijgedragen. Wij hopen dat deze inspanningen morgen tot een goed stemresultaat zullen leiden.
Wij hebben te horen gekregen dat de rechtspositie van de uitzendkracht varieert per lidstaat. Dat klopt inderdaad en daarom is er een kader nodig dat de basisbescherming van uitzendkrachten in de gehele Europese Unie regelt. Ik wil er wel op hameren dat ook de toetredingslanden hieronder zullen vallen. In deze landen stijgt het aantal uitzendkrachten terwijl zij, voor zover ik weet, geen enkele bescherming genieten.
Mijn tweede punt is dat wij vanavond eigenlijk de werkgelegenheidsstrategie voortzetten zoals wij die in 1997 op Europees niveau hebben goedgekeurd. Het tekstdeel over het aanpassingsvermogen, dat door alle lidstaten is ondertekend, bepaalt dat er een evenwicht moet worden bewaard tussen enerzijds een ruime mate van flexibiliteit voor de verschillende bedrijven en anderzijds de bescherming van de arbeidskrachten die in deze bedrijven werkzaam zijn en soms daartussen circuleren. Dit is al eerder aan bod gekomen in de voorstellen inzake deeltijdwerk en inzake arbeid op basis van tijdelijke contracten. De deeltijdrichtlijn zou, zo riep men, honderdduizenden deeltijdbanen gaan kosten, waarbij vooral vrouwen het slachtoffer zouden worden. Niets is minder waar gebleken, aangezien deeltijdwerk nu beschouwd wordt als een positief alternatief. Wat wij nu aan het doen zijn, zal ertoe leiden dat uitzendwerk in de toekomst ook als volwaardige keuzemogelijkheid wordt gezien.
Wij krijgen nu al vaak te horen dat veel mensen voor uitzendwerk kiezen. In mijn regio zegt slechts 10 procent van de 61.000 uitzendkrachten vrijwillig, uit eigen keus voor een uitzendbureau te werken. Dat percentage kan aanzienlijk hoger komen te liggen als wij erin slagen dit voorstel tot een succesvol einde te brengen.
Wij moeten vasthouden aan dat evenwicht tussen flexibiliteit en bescherming. Volgens de heer Harbour slagen wij daar niet in, maar daar zeg ik op dat dit de eerste fase is. Dit zijn de openingszetten, het is niet het eindspel. Het is een medebeslissingsprocedure. Wij hebben nog een lange weg te gaan, via een gemeenschappelijk standpunt, via een tweede lezing en dan ongetwijfeld via bemiddeling. Daarbij kunnen wij dat evenwicht tussen flexibiliteit en bescherming blijven nastreven.
In mijn eigen fractie zijn tijdens deze eerste lezing twee punten uitermate belangrijk gebleken. Ten eerste de vergelijkbare positie 'vanaf de eerste dagdag één?'. Ik hoop dan ook dat amendement 42 morgen wordt aangenomen. Ten tweede de vergelijkbare werknemer. Met wie wordt de tijdelijke uitzendkracht vergeleken op het vlak van inkomen en arbeidsvoorwaarden? Geen van de huidige oplossingen overtuigt voor honderd procent, maar wij komen zo wel de eerste lezing door. Bij de bepaling van het gemeenschappelijk standpunt en bij de tweede lezing komen wij hier ongetwijfeld op terug.

Lynne (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat de Commissie niet voldoende heeft ondernomen om de problemen in diverse lidstaten aan te pakken. Het is niet alleen een probleem voor het Verenigd Koninkrijk, maar net zozeer voor Denemarken, Zweden, Nederland en een aantal andere lidstaten.
Er dient grondig te worden bestudeerd wat de gevolgen van de richtlijn zullen zijn. Wij willen de richtlijn dan ook naar de Commissie terugverwijzen, zodat die het effect ervan onder de loep kan nemen.
Ik sta achter het bieden van bescherming aan uitzendkrachten, maar ik vind dat we dit waarschijnlijk het beste aan de lidstaten zelf kunnen overlaten in plaats van een uniforme richtlijn op te stellen zoals die nu voor ons ligt.
Het voorstel zal in zijn huidige vorm de flexibiliteit terugdringen, uitzendkrachten minder mogelijkheden bieden en tot meer bureaucratie leiden. Wij hebben echter een aantal wijzigingen voorgesteld voor het geval dat het voorstel niet geheel wordt verworpen. Ten eerste zouden loon en andere financiële vergoedingen naar onze mening helemaal niet in de richtlijn moeten voorkomen, zodat de regelgeving voor de lidstaten gemakkelijker te hanteren is. Volgens mij zou de EU in dezen überhaupt geen bevoegdheid moeten hebben.
De tweede grote wijziging betreft een vrijstelling van twaalf maanden voor uitzendkrachten die bij inlenende ondernemingen aan de slag gaan. Dat geldt enkel voor salaris en financiële vergoedingen, niet voor gezondheid en veiligheid. De meeste uitzendkrachten in het Verenigd Koninkrijk en een aantal andere lidstaten genieten gezondheids- en veiligheidsbescherming.
Een ander belangrijk amendement houdt in dat ervoor wordt gezorgd dat de inlenende ondernemingen of het uitzendbureau comparatief kan zijn, zodat de lidstaten een keuze hebben. Ook het tarief voor het omzetten van een uitzendcontract naar een vast contract vormt een heikel punt. Uitzendbureaus zouden een vorm van beloning moeten krijgen wanneer een uitzendkracht door een inlenende onderneming in vaste dienst wordt genomen.
Mijns inziens wordt de richtlijn met deze wijzigingen veel werkbaarder en acceptabeler voor uitzendkrachten, uitzendbureaus en inleenbedrijven.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, we weten dat dit voorstel voor een richtlijn komt nadat de onderhandelingen tussen de sociale partners zijn geblokkeerd door de Europese werkgevers. Met dit voorstel wordt weliswaar beoogd de arbeidsvoorwaarden van tijdelijke werknemers te verbeteren, door ze gelijke rechten en een gelijke behandeling te garanderen, maar het stelt voor dat doel niet meer dan minimumnormen vast, gebaseerd op het non-discriminatiebeginsel. Er worden echter wel talloze uitzonderingen toegestaan, en dat terwijl we weten dat er bij ondernemingen een gevaarlijke tendens bestaat om steeds meer gebruik te maken van tijdelijke krachten. Daardoor zal de onzekerheid bij werknemers alleen maar toenemen.
Tijdens het debat in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken hebben we de rapporteur steeds gesteund bij het zoeken naar manieren om dit voorstel te verbeteren en de rechten van werknemers ook werkelijk te garanderen. We hebben voor dat doel een aantal wijzigingen voorgesteld. Het ging er vooral om de uitzonderingen die tegen het non-discriminatiebeginsel indruisten te elimineren en te verzekeren dat er geen tijdelijke werknemers ingezet worden om stakende werknemers te vervangen. We wilden er verder op wijzen dat werk voor uitzendbureaus wel degelijk bijdraagt tot meer onzekerheid.
De meeste van onze voorstellen zijn helaas niet aanvaard, al heeft een aantal belangrijke ideeën wel een positief onthaal gekregen, en dan vooral als het ging om het beperken van de uitzonderingen. Vastgelegd is nu dat het non-discriminatie vanaf de eerste dag geldt; de zes-weken-uitzondering is van de baan. Een aantal rechten van tijdelijke werknemers op het gebied van informatie en participatie is nu gegarandeerd, terwijl ze ook niet mogen worden ingezet om stakende werknemers te vervangen.
Andere artikelen zijn echter nog steeds ongelukkig of onjuist geformuleerd, en in een aantal gevallen erg ongunstig voor de werknemers, aangezien de deur toch weer wordt opengezet voor uitzonderingen. Die kunnen dan tussen de sociale partners worden overeengekomen, terwijl de uitzendbureaus een actievere rol krijgen toebedeeld om zo bij te dragen tot meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt. Daarom leggen wij de voltallige vergadering een aantal voorstellen ter stemming voor. We willen er zo toe bijdragen dat het voorstel van het Europees Parlement zodanig wordt gewijzigd dat er beduidend meer rechten worden toegekend aan tijdelijke werknemers en er niet toe leidt dat de werkzekerheid nog verder afkalft. Wij zetten ons in voor respect voor werk. Het gaat erom meer goede banen te scheppen, met rechten voor de werknemers. Die moeten zeker zijn van hun baan en men moet respect voor hen hebben. We hopen daarom dat u onze voorstellen steunt en dat u alle voorstellen die in de praktijk bijdragen tot meer onzekerheid en de rechten van de tijdelijke werknemers beknotten, zult afwijzen. Mensen die een tijdelijke baan aanvaarden, doen dat bijna altijd omdat er geen vast werk voorhanden is. Als u onze voorstellen aanvaardt, vermijden we dat er dubbel gediscrimineerd wordt.

Lambert (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, ik zou mijn oprechte dank willen uitspreken aan de rapporteur voor haar harde werk en haar bereidheid om tot een akkoord te komen, hoe moeilijk die weg ook is gebleken en zal blijven.
Mijn fractie zal de amendementen op deze richtlijn niet steunen, maar meegaan met de rapporteur. Het is waar dat er veel achtenswaardige uitzendbureaus bestaan die goed betalen, hun uitzendkrachten opleidingen en cursussen geven en zeer goede arbeidsvoorwaarden bieden. Deze bureaus functioneren doorgaans reeds binnen een degelijk regelgevingskader. Met deze richtlijn wordt de regelgeving mogelijk deels gewijzigd.
Een aantal grote bureaus, waarvan sommige tot de belangrijkste in de Europese Unie behoren, hebben ons verteld dat ze niet gekant zijn tegen een verordening, wat haaks staat op hetgeen de Britse werkgeversorganisatie Confederation of British Industry en andere organisaties ons willen doen geloven. Een aantal door hen aangestipte problemen vonden wij echter niet erg aannemelijk. Sommige bureaus hebben ons gezegd dat ze het werk van hun uitzendkrachten niet kunnen vergelijken met dat van het personeel van de inlenende onderneming, aangezien hun uitzendwerknemers uniek werk verrichten, dat specialistische kennis en vaardigheden vereist en op projectbasis wordt uitgevoerd. Dus, vroeg ik me af, op basis waarvan wordt het tarief dan vastgesteld dat het uitzendbureau aan de inlenende onderneming berekent? Welk percentage van die inkomsten wordt vervolgens aan de uitzendkracht betaald? Zij kunnen onmogelijk in een vacuüm functioneren. Interne tarieven zijn vertrouwelijk, zoals sommige bureaus ons vertelden. Maar hoe kunnen gerenommeerde bedrijven dan aan transparante cijfers komen over gelijk loon voor gelijk werk?
Ik ben van mening dat goede bureaus niets te vrezen hebben van deze richtlijn. Wij zijn meer geneigd te denken dat er juist reden voor bezorgdheid is voor malafide bureaus die laagopgeleiden exploiteren of mensen die werken in sectoren waar hoge werkloosheid heerst en die niet kunnen kiezen voor wie en onder welke arbeidsomstandigheden ze werken. Het gaat hierbij onder meer om bureaus in de schoonmaakbranche die nachtploegen uitzenden en deze uitzendkrachten langer dan noodzakelijk opleidingstarieven bieden; om bedrijven die uitzendkrachten in feite op lange termijn inzetten tegen lager loon dan vast personeel; en om bedrijven die vertrekkend personeel vervangen door uitzendkrachten, omdat ze die veel gemakkelijker en op slechtere voorwaarden kunnen ontslagen.
Om duistere redenen hebben die bureaus niet bij ons gelobbyd. Wij moeten ervoor zorgen dat de rechten van werknemers worden beschermd die geen keuze hebben en voor bureaus werken die zeer goed weten dat ze daarvan kunnen profiteren.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil de rapporteur complimenteren met haar inspanningen om tot een compromis te komen tussen de verschillende standpunten in dezen.
Niettemin beginnen we met een voorstel dat reeds tekortkomingen vertoont, zoals in de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken diverse keren is gesteld. Het voorstel vertoont zwakke plekken, omdat we zijn afgeweken van het model van sociale dialoog en sociaal partnerschap waarbij beide partijen eerst tot overeenstemming kwamen voordat een voorstel aan het Parlement werd voorgelegd. Hierdoor verkeren wij allen in een netelige positie, omdat wij de sociale dialoog voorstaan, de rechten van werknemers willen beschermen en meer werkgelegenheidskansen willen bieden aan alle Europeanen, om zo de best mogelijke voorwaarden te garanderen voor degenen die daarbij het meest gebaat zijn.
Hoewel ik geen problemen heb met de algemene strekking of de intentie van deze richtlijn, moet een aantal feiten worden erkend voordat we meer bescherming bieden aan werknemers die met een tijdelijk contract via uitzendbureaus werken. Allereerst bestaan er verschillende onderdelen van nationale wetgeving waarin de bescherming van werknemers is vastgelegd, en vormt dit voorstel slechts een herhaling of kopie van wat reeds vastligt. Ten tweede kent iedere lidstaat zijn eigen werkgelegenheidssysteem en is een uniforme benadering wellicht niet de meest aangewezen weg. Ten derde kiezen uitzendkrachten zelf voor tijdelijk werk en verdienen zij soms meer geld door via een uitzendbureau te werken. Ten vierde bieden noch de Verdragen noch dit Parlement, de Raad of de Commissie enige ruimte voor het vastleggen van bepalingen over het loon van werknemers. Dat is namelijk een aangelegenheid die uitsluitend de lidstaten zelf aangaat.
Mijn laatste punt betreft de periode van zes weken. Er zijn amendementen ingediend om deze te verlengen naar een jaar. Dat is veel redelijker en praktischer met het oog op bescherming van de rechten van alle werknemers.

Cocilovo (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, om met de deur in huis te vallen: ik vind de ontwerprichtlijn van de Commissie uiterst positief. Ik vond dat die richtlijn verbeterd kon worden en ik geloof dat zij ook gedeeltelijk al verbeterd en verduidelijkt is dankzij het optreden van het Parlement tijdens de stemming in de commissie. Hopgelijk wordt de richtlijn morgen tijdens de plenaire zitting nog verder aangescherpt.
Ik heb niet veel, eigenlijk niets, toe te voegen aan wat mevrouw de commissaris en zoveel andere collega's in het debat over uitzendkrachten hebben gezegd. Dankzij het uitzendwerk kan men experimenteren met nuttige en noodzakelijke vormen van flexibel werk, en in bepaalde gevallen hebben uitzendkrachten hun loopbaanidealen kunnen verwezenlijken. Bovendien zijn de opstapmogelijkheden naar de arbeidsmarkt verhoogd, en daar gaat het hier in feite om. 
Op grond van de opgedane ervaringen voelden wij op een gegeven moment dat het nodig was de drempel van een aantal minimale beschermingsaspecten te verhogen en het beginsel van non-discriminatie te garanderen. Het argument dat door sommigen naar voren wordt gebracht, namelijk dat men dwingend een bepaalde betaling kan opleggen, wijs ik pertinent af: niemand kan op Europees niveau bepalen welke beloning in alle lidstaten moet gelden. Een beginsel dat wel gegarandeerd moest worden was dat van non-discriminatie, en dat is gebeurd. Er kan echter op dit vlak nog meer gedaan worden indien, zoals ik hoop, een paar amendementen worden overgenomen die ook in plenaire vergadering zijn voorgesteld, inhoudende dat er niet één bepaald model wordt doorgedrukt en dat vooral de rechtstreekse rol van de uitzendbureaus in de typische driehoeksverhouding van dit soort werk niet mag worden weggewuifd.
Wij willen geen Europa met één dimensie, doch een Europa dat eigenschappen behoudt die zin kunnen geven aan een communautair model en een communautaire inzet. We moeten er zoveel mogelijk voor zorgen dat het kind niet met het badwater wordt weggegooid, en vooral dient het risico vermeden te worden dat alleen het kind wordt weggegooid en het vuile water overblijft.

Weiler (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, de meeste lidstaten hebben al wetten inzake uitzendwerk of collectieve arbeidsovereenkomsten, maar de kwaliteit ervan is heel verschillend. Juist de oude Duitse wet was zeker niet eenvoudig, zoals hier nu beweerd wordt, en ook niet populair, bij de werkgevers noch bij de werknemers.
Ik zou even een aantal merkwaardige beperkingen van de Duitse wet willen noemen: het verbod op synchronisatie, de beperking tot twaalf maanden, het verbod op een maximale duur en het verbod op de toepassing in de bouw. Daarom beschouw ik het als een moedige en belangrijke stap dat de Duitse regering en het Duitse parlement al zijn uitgegaan van de kwalitatieve verbeteringen in de Europese richtlijn die nu ter discussie staat. Het was namelijk onaanvaardbaar dat uitzendkrachten in Duitsland soms 40% minder loon kregen dan werknemers in vaste dienst. Daarom is het ook geen wonder dat die hele branche een beroerde reputatie heeft. Daar wilden we nu juist iets aan doen. Toch is het interessant dat uitzendwerk de hoogste sociale erkenning geniet, en ook groeit, in de landen waar het principe van gelijkheid geldt, namelijk in Frankrijk en in Nederland.
De werkgevers willen natuurlijk ook sociale erkenning. De belangrijkste reden voor het gebruik van uitzendkrachten is helemaal niet dat de kosten lager zijn. Dat heeft onze Stichting in Dublin vastgesteld. De reden is de flexibele mogelijkheid tot het inzetten van werknemers bij hogere vraag in bepaalde seizoenen, wanneer er veel verloop onder het personeel is, en soms ook wanneer een proeftijd moet worden verlengd. Dat wordt nu juist mogelijk met de Europese richtlijn en de toevoegingen van Ieke van den Burg. De nodige flexibiliteit wordt ook nog door de CAO-onderhandelingen gegarandeerd. Laten we morgen bij de stemming over dit wetsontwerp bewijzen dat het sociale Europa echt bestaat!

Attwooll (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, in tegenstelling tot sommige collega's denk ik niet dat het Parlement moet talmen met het nakomen van zijn verantwoordelijkheid voor uitzendkrachten. Willen we een flexibele arbeidsmarkt bevorderen, dan moeten we er ook voor zorgen dat degenen die er werkzaam zijn, geen tweederangspositie gaan bekleden.
We mogen het niet zover laten komen dat uitzendwerk wordt gebruikt als een manier om normale werkgelegenheidswetgeving te omzeilen, in plaats van als een degelijk kader waarbinnen werkgevers eventuele leemten voor een korte termijn kunnen vullen. Om die reden moeten we het voorstel niet ondermijnen door het loonaspect uit de richtlijn te schrappen of deze alleen van toepassing te laten zijn op werknemers met opdrachten van meer dan twaalf maanden. Desondanks ben ik er niet van overtuigd dat we reeds de juiste balans hebben gevonden tussen flexibiliteit en bescherming.
Het maken van een vergelijking met vaste werknemers voor loon in het geval van opdrachten van korte duur vormt een waar probleem. Ik roep collega's dan ook op om de amendementen 72 en 74 te steunen waarmee dit zou worden ondervangen. Evenzo hoop ik op een positieve stemuitslag voor de amendementen 71 en 73, die bescherming bieden tegen eventuele ongunstige gevolgen van de richtlijnen op zowel korte als lange termijn.
Tot slot wil ik mijn speciale dank uitspreken aan de rapporteur voor haar grondige aanpak van dit uiterst moeilijke dossier. Ik wens haar alle succes bij de stemuitslag morgen.

González Álvarez (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ofschoon wij uiteraard een Europese visie moeten ontwikkelen, is het onvermijdelijk dat wij ons laten beïnvloeden door de situatie in ons land van herkomst. In mijn land bijvoorbeeld zijn uitzendbureaus of althans het merendeel van deze ondernemingen een voedingsbodem voor onzekere arbeidsplaatsen. Op dit moment bestaat 33% van het uitzendwerk in Spanje uit onzekere banen. Dat is meer dan het dubbele van het Europese gemiddelde, dat 13 procent bedraagt.
In die zin hebben wij moeite met een reeks amendementen die onzes inziens tot discriminatie kunnen leiden. Mijn collega, Ilda Figueiredo, heeft hier ook al op gewezen. De rapporteur zegt zelf in de toelichting dat zij niet helemaal tevreden is met de amendementen die het beginsel van niet-discriminatie in gevaar brengen.
In het advies van de Commissie juridische zaken en interne markt wordt weliswaar erkend dat deze ondernemingen het concurrentievermogen van de arbeidsmarkt hebben versterkt, maar anderzijds wordt hun verweten dat zij in sommige landen van de Europese Unie illegale immigranten inzetten als arbeidskrachten en regelmatig de rechten van de werknemers schenden.
Als de genoemde amendementen worden aangenomen mijn collega zei het ook al , zullen wij het verslag moeilijk kunnen onderschrijven.
Tijdens de Raad van Lissabon is gesproken over werkgelegenheid van hoge kwaliteit en voorzien van de nodige rechten. Daarom hebben wij enkele amendementen ingediend ik twijfel of hun een gunstig lot beschoren is die geïnspireerd zijn op een aldaar geformuleerd beginsel, dat door ons wordt benadrukt: dat deze richtlijn bedoeld is om de kwaliteit van de tijdelijke arbeid te verbeteren, met inachtneming van het beginsel van niet-discriminatie, zonder verdere toevoegingen of restanten. Dat is de stelling die wij verdedigen. Wij zullen de rapporteur steunen op voorwaarde dat de genoemde amendementen van onze collega's aan de overkant niet worden aangenomen.

Pronk (PPE-DE).
Voorzitter, dit is een buitengewoon ingewikkelde richtlijn met een ingewikkelde voorgeschiedenis, daar is al op gewezen. We hebben grote moeite gehad om deze richtlijn tot een goed einde te brengen. Ik denk dat het voornaamste punt is dat de wetgeving waar deze richtlijn over gaat zeer verschillend is in de zeer verschillende landen, dat uitzendarbeid in de verschillende Europese landen op een heel verschillende wijze geregeld is en ik zou willen dat iedereen dat erkende.
Toch moeten we een oplossing zoeken vanwege de voorgeschiedenis en ook vanwege het feit dat we anders het grensoverschrijdende verkeer niet zouden kunnen regelen.
Om in de richting van het Lissabon-proces te gaan moeten we de belangrijke rol die uitzendarbeid kan spelen verder ontwikkelen. We hebben daar in het land waar ik vandaan kom behoorlijke ervaring mee. Het is op het ogenblik nog steeds het land met het hoogste percentage uitzendarbeiders en uit ervaring is gebleken dat je kunt dereguleren, maar dat je dan tevens bepaalde wettelijke maatregelen moet nemen. Dat is een feit.
Elk land heeft een eigen evenwicht nodig, dus de richtlijn moet betrekkelijk flexibel zijn. Dankzij het werk van de rapporteur, maar ook dankzij het werk van de twee schaduwrapporteurs van de EVP, is dat in heel hoge mate gelukt en ik zou ze dan ook alledrie zeer willen bedanken. Ook de juridische commissie heeft, denk ik, een belangrijke bijdrage geleverd, evenals de vrouwencommissie, om tot een resultaat te komen. Het is heel belangrijk dat er een resultaat komt, dat heb ik al gezegd, maar er zijn weleens wat stoorgeluiden. Die stoorgeluiden komen vaak van mensen die alleen maar denken vanuit hun eigen situatie, vanuit hun eigen land. Dat moeten wij voorkomen. Dat kunnen we niet accepteren.
Ten slotte, Voorzitter, ik wil toch aan de liberale fractie vragen of zij niet nog een keer naar haar eigen amendementen kan kijken. Er zijn amendementen dubbel ingediend, driedubbel ingediend, tegenstrijdige amendementen op dezelfde paragraaf. Voorzitter, dat is geen methode om te onderhandelen. Op die manier kunnen we niet met medebeslissing omgaan. Ik zou willen vragen of men toch nog een keer de eigen amendementenlijst zou willen doornemen.

Ghilardotti (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, collega's, ook ik wilde de rapporteur feliciteren met het moeilijke werk dat zij met veel geduld heeft verricht. Vandaag kan het Europees Parlement spreken - en morgen hopelijk stemmen - over een verslag dat het voorstel van de Commissie verbetert. Zoals reeds is gezegd, is het een uiterst lastig dossier, omdat de diverse lidstaten heel uiteenlopende stelsels hanteren, variërend van perfecte verzorgingssystemen tot het uitblijven van welke vorm van bescherming dan ook. Ook ik juich het initiatief van de Commissie toe, omdat het geen keurslijf vormt en geen spaak tussen de wielen van de autonomie en subsidiariteit steekt: niet voor niets is het voorafgegaan door twintig jaar lang overleg tussen de sociale partners om een akkoord met elkaar te bereiken.
Ik meen dat er drie fundamentele doelstellingen van gelijke behandeling in het voorstel staan: gelijke behandeling van tijdelijke krachten en de andere werknemers voor wat betreft de veiligheid en beroepsstatus; naleving van gevestigde sociale voorschriften in de inlenende bedrijven, door qua beloning en arbeidsvoorwaarden de uitzendkrachten op dezelfde manier te behandelen als 'vergelijkbare werknemers? van de inlenende bedrijven; erkenning van het werk van uitzendbureaus als legitieme beroepsactiviteit, met schrapping van onnodige beperkingen, verboden en vergunningen.
Het doel van de richtlijn is dus een gemeenschappelijk niveau van minimale bescherming voor uitzendkrachten te garanderen en te harmoniseren, zonder dat er sprake is van enige discriminatie. Dankzij deze richtlijn wordt de uitzendbranche gesitueerd in het daarvoor geëigende segment van de arbeidsmarkt en krijgt dit soort werk de juiste erkenning. Daarbij past men er wel voor op dat de zaken niet zodanig worden overdreven dat uitzendarbeid praktisch het enige systeem van aanwerving wordt. Aangezien Lissabon hier ter sprake is gebracht, wil ik ten slotte nog zeggen dat deze richtlijn volgens mij het uitzendwerk zodanig regelt dat het kwalitatief op één lijn komt te staan met de doelstellingen van Lissabon.

Laguiller (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, dit verslag wil de arbeidsomstandigheden van uitzendkrachten in Europa op bepaalde punten weliswaar verbeteren, maar is er vooral op gericht om de flexibiliteit en mobiliteit van de arbeidsmarkt te rechtvaardigen, in het belang van werkgevers en van kapitalisten die investeren in uitzendbureaus. Daarom presenteert dit verslag uitzendwerk als een normale arbeidsvorm, ondanks het feit dat het bijdraagt tot uitbuiting, flexibiliteit en onzekerheid. Zelfs in tijden van grote werkloosheid is uitzendwerk nooit een echte keuze voor werknemers.
Bepaalde amendementen huldigen zelfs het werkgeversstandpunt over de flexibiliteit die door deze onzekere arbeidsvorm mogelijk wordt gemaakt. Dit betekent dat men arbeidskrachten kan ontslaan zonder een sociaal plan te hoeven opstellen of schadevergoedingen uit te hoeven keren. Er zijn bedrijven waar 30 of zelfs 40% van de werknemers bestaat uit uitzendkrachten die geen enkele zekerheid hebben. Dit wordt overigens ook erkend door de betrokken Britse werkgeversorganisatie, die het aantal uitzendkrachten in Groot-Brittannië op 1.300.000 becijfert, waarvan 10% al meer dan een jaar dezelfde 'tijdelijke? functie bekleedt.
Overal zouden uitzendkrachten vanaf de eerste dag van hun contract ten minste recht moeten hebben op dezelfde arbeidsomstandigheden, salarisvoorwaarden en vakantieregelingen als personeel van de onderneming die hen inzet. Volgens bepaalde amendementen krijgen uitzendkrachten deze zelfde rechten echter pas zodra ze zes weken, zes maanden of zelfs twaalf maanden voor het bedrijf hebben gewerkt. Dat is ontoelaatbaar! Wij zullen ons uitspreken tegen verordeningen en Europese bepalingen die het onaanvaardbare werkgeversbeleid gedogen en daarmee de positie van werknemers op de arbeidsmarkt verslechteren.

Bushill-Matthews (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, wij willen allen minder armoede en meer sociale rechtvaardigheid zien. Met meer banen kunnen beide worden bereikt. Meer werkgelegenheidswetgeving zoals de richtlijn inzake atypische werknemers garandeert noch het ene, noch het andere. De Commissie tracht een keurslijf te creëren voor iets wat niet kan en niet hoeft te worden gestandaardiseerd.
Mijn collega, de heer Pronk, stelde eerder dat hij zou willen dat iedereen erkende dat uitzendarbeid in de lidstaten op een verschillende wijze is geregeld. Hij slaat daarmee de spijker op de kop. Ik zou ook graag willen dat dit alom wordt erkend. We willen dat lidstaten voor verschillende regelingen kunnen blijven kiezen. Het woord 'atypische? in de naam van deze richtlijn spreekt in dit opzicht boekdelen.
Eerder in dit debat heeft mevrouw Attwooll gesteld dat amendement 71 bijvoorbeeld bescherming zou bieden tegen ongunstige gevolgen. Dat is ijdele hoop. Het amendement biedt enigszins uitkomst, maar de verbeteringen zijn marginaal en al onze uitzendkrachten, uitzendbureaus en inlenende ondernemingen zullen hetzelfde zeggen, namelijk dat we nog steeds met een richtlijn te maken hebben die alleen al het Verenigd Koninkrijk 160.000 banen zou kunnen kosten.
Ik richt mijn slotopmerkingen tot de commissaris, hoewel ze waarschijnlijk nooit meer met mij zal spreken. Vorige week werd in de pers gemeld dat zij had gesteld dat de EU in de afgelopen zes jaar in totaal 12 miljoen banen heeft geschapen en dat de starre arbeidsmarkt niet het grootste probleem is waarvoor de Europese economie zich gesteld ziet. Het is heel gemakkelijk om te zeggen dat er geen probleem is of, als er wel een is, dat het andermans probleem is. Het is een probleem voor ons allemaal, maar u maakt het, met alle respect, groter. U stelt de richtlijn inzake atypische werknemers voor, die flexibiliteit op het gebied van werkgelegenheid niet zal bevorderen, maar er juist definitief een streep onder zal zetten.
Deze richtlijn heeft weinig van doen met de bescherming van de rechten van uitzendkrachten, zeker in het Verenigd Koninkrijk, waar zij gelukkig reeds dergelijke bescherming genieten. Het is een concept voor de bescherming van banen van vaste werknemers door het bedrijven moeilijker te maken uitzendpersoneel aan te nemen.
In de Financial Times stond gisteren een artikel over de problemen op de Duitse arbeidsmarkt, waarin werd beschreven welke weerstand er bestaat tegen hervormingen en hoe gevestigde belangen worden beschermd onder het mom van bevordering van sociale rechtvaardigheid. De Commissie zou het lef moeten hebben om een eind te maken aan deze huichelarij en deze richtlijn moeten intrekken. De Britse conservatieve afgevaardigden zullen als stap in die richting tegen dit verslag stemmen.

De Rossa (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Van den Burg complimenteren met het geweldige werk dat zij heeft verricht, en de Commissaris met het voorleggen van deze richtlijn.
Het gedetailleerde werk waarmee dit soort richtlijn gepaard gaat, wordt buiten dit Parlement nooit echt naar waarde geschat. Iedereen die heeft gezien op welke wijze mevrouw Van den Burg aan deze richtlijn heeft gewerkt, zal de enorme toewijding en expertise die zij erin heeft moeten steken, weten te waarderen.
We zijn op zoek naar een balans tussen flexibiliteit en zekerheid voor werknemers, die in veel landen nog steeds geen enkele vorm van zekerheid hebben. Er is gezegd dat er in Ierland reeds nationale wetgeving bestaat om deze werknemers te beschermen. Dat is niet juist. Er is gezegd dat deze kwestie het beste aan de lidstaten zelf kan worden overgelaten. Uit de praktijk in Ierland blijkt dat dit niet het geval is. Er zijn in Ierland circa 100.000 uitzendkrachten. De Europese Stichting voor Leef- en Arbeidsomstandigheden in Dublin heeft in mei een onderzoek gepubliceerd waarin wordt aangetoond dat gelijke behandeling van uitzendkrachten in Ierland niet is gewaarborgd en dat er in Ierland vrijwel geen juridische bescherming bestaat voor uitzendwerknemers. Dat onderzoek is verricht door een stichting die door de EU wordt gesubsidieerd.
Ook wordt in dat onderzoek uiteengezet dat Ierland de richtlijn uit 1991 inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot uitzendkrachten niet heeft uitgevoerd. Voorts heeft het nagelaten de richtlijn inzake deeltijdarbeid ten uitvoer te leggen. Voor deze kwesties loopt Ierland nu dan ook ernstig uit de pas ten opzichte van de rest van Europa.
Het is dus geen goed idee om deze zaken aan de lidstaten over te laten, en zeker niet aan de huidige Ierse regering en aan de regerende partij waarvan de heer Crowley deel uitmaakt. Ik zou hem willen uitdagen zijn stelling van vanavond in dit Parlement dat er op dit terrein voor Ierse werknemers reeds adequate bescherming bestaat, nader te verklaren. Er is geen adequate bescherming. Er is geen enkele vorm van bescherming.

Korakas (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, met de richtlijn inzake uitzendwerk wordt het recht op een volledige en vaste baan en op sociale verzekering opnieuw onder vuur genomen en wordt de aanval nog beter en behendiger uitgevoerd. Daaruit blijkt dat het beleid ter bevordering van soepel werk een meedogenloos beleid is, een beleid dat de werknemers nog meer uitperst en een spaak in het wiel van de arbeidersbeweging steekt. Het feit dat de op compromissen ingestelde leiding van de vakbondsbewegingen en de Internationale Arbeidsorganisatie het daarmee eens zijn, bewijst enkel hoe funest hun rol is.
De bewering dat via deze richtlijn de beroepspositie van de werknemer-slachtoffer wordt veiliggesteld en versterkt, dat daarmee de veiligheid en de gezondheid worden verbeterd en dat de werkgelegenheid wordt bevorderd, is boerenbedrog. Veeleer is dit een goed georganiseerde poging tot nog meer uitbuiting en tot verdeling van de werkloosheid via de oprichting van bedrijven voor moderne slavenhandel. De verankering van volledige en vaste werkgelegenheid, met rechten voor iedereen, is een levensbelangrijk doel, maar dit zal enkel kunnen worden bewerkstelligd met de versterking van de strijd tegen het monopolistisch kapitaal en tegen het werknemersonvriendelijk beleid van de Europese Unie.

Pérez Álvarez (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik complimenteer de commissaris met de indiening van dit document. Mijn felicitaties ook aan mevrouw Van den Burg met de inspanningen die zij heeft geleverd om een evenwicht te vinden. Ik zal kort ingaan op drie concrete punten.
Ten eerste moeten wij het doel van de uitzendbureaus goed voor ogen houden. Deze werken de flexibiliteit van de arbeidsmarkt in de hand en koppelen de ambities van de werknemers aan de behoeften van de ondernemingen. Ik geloof dat het aantal arbeidsmogelijkheden en -kansen zal toenemen en dat werkzoekenden gemakkelijker tot de arbeidsmarkt zullen kunnen toetreden.
Ten tweede wil ik het hebben over de beperkingen van en het verbod op het inzetten van uitzendkrachten. Vanuit theoretisch en doctrinair oogpunt is er geen enkele reden om in situaties waarin tijdelijke aanwerving geoorloofd is een verbod op de aanwerving van uitzendkrachten in te stellen. Een verbod kan alleen maar gebaseerd worden op objectieve, degelijk onderbouwde en derhalve restrictieve criteria.
Ten derde moeten er dringend drastische maatregelen worden genomen ter bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers die als uitzendkrachten een tijdelijke opdracht uitvoeren. Hiervoor bestaan diverse redenen: ten eerste omdat een tijdelijke opdracht meer en grotere risico's inhoudt; ten tweede omdat er in de inlenende ondernemingen zeer uiteenlopende opdrachten moeten worden uitgevoerd en ten derde omdat de verschillende bedrijven zelfs voor een grotendeels identieke opdracht of taak verschillende methoden en procedures hanteren.
Ik geloof dat wij argumenten moeten zoeken bijvoorbeeld het absolute streven naar niet-discriminatie die ons in de gelegenheid stellen verwijzingen in te lassen naar zowel de gezondheid op de werkplek als de arbeidsvoorwaarden in het algemeen en de loonvoorwaarden in het bijzonder, zonder deze aspecten te reguleren. Anders gezegd, wij moeten deze referenties invoegen op grond van onze steun aan het beginsel van niet-discriminatie.

Van Lancker (PSE).
Voorzitter, mevrouw de Commissaris, beste collega's, ik sluit mij bijzonder graag aan bij de dankwoorden die hier al gesproken zijn voor Ieke van den Burg en ik zou nogmaals willen benadrukken hoe belangrijk het is dat deze richtlijn er komt. Er zijn al een paar collega's die gezegd hebben dat de uitzendsector een zeer snel groeiende sector is. Als we willen garanderen dat deze sector flexibiliteit levert op de arbeidsmarkt, tegelijkertijd kwaliteitsjobs levert voor de mensen die erin werken en bovendien de vaste aanwervingen niet in de verdrukking brengt, dan moeten er goede beschermingsregels komen, ook op Europees vlak.
Bartho Pronk heeft gelijk als hij zegt dat de systemen en de regelingen in de verschillende lidstaten verschillen. Sommige lidstaten kennen bovendien een behoorlijke bescherming en die mogen we zeker niet ongedaan maken. Daarom is de non-regressieclausule in de richtlijn zo belangrijk. Er zijn echter ook heel veel lidstaten die geen goede bescherming hebben. Daar heeft Proinsias De Rossa uitvoerig op gewezen. Dit is bovendien geen one size fits all-richtlijn. Hier is plaats voor diverse nationale keuzes. Ik zou heel kort drie bedenkingen willen maken, collega's.
In de eerste plaats in verband met wat Stephen Hughes daarnet gezegd heeft. Voor ons is het cruciaal dat uitzendkrachten beschermd worden vanaf dag 1. Dat was, mevrouw de Commissaris, een punt dat ik zwak vond in het voorstel van de Commissie. U zult dan ook begrijpen dat het voor ons absoluut onaanvaardbaar om in te stemmen met het amendement van de liberalen dat uitzendarbeid uitsluit tot een jaar. Dat zou de richtlijn tot een lege doos maken.
Ten tweede is het belangrijk dat uitzendkrachten goede arbeidsvoorwaarden krijgen. Ik vind nog altijd dat gelijke behandeling het best gediend is met het principe waarbij een uitzendkracht ten aanzien van zijn essentiële arbeidsvoorwaarden vergeleken wordt met werknemers van de inlenende onderneming. Maar dan moet we natuurlijk ook garanderen dat hetgeen wij definiëren als essentiële arbeidsvoorwaarden ook een goede definitie is. Een dergelijke definitie zonder het concept bezoldiging? Daar breekt mijn klomp. Dat zou het principe van gelijke behandeling compleet leeg maken.
Ten derde, een uitzondering op het principe van gelijke behandeling is aanvaardbaar, maar alleen als het gaat om systemen die intern in de uitzendsector zelf goede garanties geven, ook voor de periode tussen twee contracten. De landen waar dit goed geregeld is, garanderen meestal contracten van onbepaalde duur of lange contracten. Ik zou de collega's van de EVP willen waarschuwen om zich niet op een gevaarlijke glijbaan te begeven door deze garanties teveel af te bouwen. Mevrouw de Commissaris, ik hoop net als u dat wij als wetgever zullen kunnen doen wat de sociale partners niet gekund hebben, namelijk aan alle uitzendkrachten in de hele Europese Unie een degelijke sociale bescherming garanderen. Dat zal dan zeker en vast ook de verdienste zijn van Ieke van den Burg.

Bastos (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, tijdelijk werk is in de Europese Unie de afgelopen tien jaar een steeds belangrijker factor geworden. Deze snelle groei heeft te maken met het feit dat tijdelijk werk flexibeler is en beter kan inspelen op de economische werkelijkheid. De doelstellingen die we met het voorstel dat we nu bespreken willen bereiken zijn de hier volgende:
ervoor zorgen dat tijdelijk werk bijdraagt tot het scheppen van werk van langere duur met stabielere arbeidsbetrekkingen;
de rechten en veiligheid van tijdelijke werknemers garanderen;
meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt.
De kern van dit voorstel bestaat erin het non-discriminatiebeginsel tussen tijdelijke werknemers en andere categorieën werknemers overal in de Unie van toepassing te verklaren. De garantie dat tijdelijke werknemers over een minimumpakket aan rechten kunnen beschikken, maakt deze sector aantrekkelijker. Het zal de nog steeds bestaande vooroordelen over dit soort werk wegnemen.
Dit is een evenwichtig verslag en een stap voorwaarts ten opzichte van het voorstel voor een richtlijn van de Commissie. Ik wil de rapporteur en de schaduwrapporteurs van mijn fractie die aan de totstandkoming van dit verslag hebben meegewerkt daarom graag bedanken. De evenwichtigheid die ik zojuist noemde, blijkt vooral uit het vastleggen van een communautair minimumniveau - het is dus aan de lidstaten en de sociale partners de nodige aanpassingen te maken aan de specifieke omstandigheden zoals die zich in hun land voordoen.
Er is - terecht - ook gekeken naar andere kwesties, zoals de garantie van een basisbescherming, de mogelijkheden voor vrouwen om werk en gezinsleven op elkaar af te stemmen, en de opname van jongeren en minder gekwalificeerde personen in het arbeidsproces. Ik wil er wel op wijzen dat vooral artikel 4 in Portugal problemen kan opleveren. De huidige nationale wetgeving is restrictief met betrekking tot tijdelijk werk. De bedoeling daarvan is te verzekeren dat werkgevers dit type werknemers alleen inzetten als antwoord op bijzondere situaties.

Andersson (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil om te beginnen de rapporteur bedanken voor haar zeer gedegen werk. Ik had graag gezien dat de sociale partners deze kwestie op Europees niveau hadden kunnen oplossen, zodat er nu een richtlijn was geweest. De werkgevers wilden dit echter niet. Dat was de reden, mijnheer Crowley.
Daarom wil ik de Commissie bedanken voor het goede voorstel dat zij heeft ingediend. Deze sector wordt namelijk steeds groter, iets wat meer mensen al hebben benadrukt. Ook gaat het hier om een grensoverschrijdende kwestie. Bovendien betreft het een atypische werkvorm, waarvoor met name met het oog op de uitbreiding, minimumrichtlijnen aangenomen moeten worden. Er mag geen Unie gecreëerd worden alleen voor het geld. De Unie moet er ook voor de burgers zijn. Dat is waar het om draait.
Ik hoorde mevrouw Lynne zeggen dat dit voor Zweden ook een probleem is. Als Zweeds sociaal-democraat ben ik het daar niet mee eens. Deze informatie komt uit een verkeerde bron. In Zweden hebben wij hierover afspraken gemaakt, die ook in de toekomst zullen gelden. Dat komt duidelijk naar voren in het voorstel van mevrouw Van den Burg. Natuurlijk moet ook de voornaamste arbeidsvoorwaarde, het loon, aan de orde komen. Er bestaan namelijk loonsverschillen. Deze kwestie is al aan de orde gekomen in verband met de richtlijn betreffende deeltijdwerk en werk voor een bepaalde periode.
Verder vind ik de periode van zes weken geen goed idee. Dat zou namelijk kortere opdrachtperioden mogelijk maken, wat fraude alleen maar stimuleert. De bepalingen moeten daarom alleen vanaf de eerste dag gelden. Ik vind de overgangsperioden eigenlijk ook geen goed idee, maar ik accepteer ze als een politieke noodzaak om dit erdoor te krijgen.
Tot slot wil ik iets zeggen over de Zweedse conservatieven die zodadelijk gaan spreken. Zij sluiten zich steeds meer aan bij de eurosceptische Tory's. Ze hebben het steeds alleen over de rechten van bedrijven en nooit over de rechten van werknemers. Rechten van bedrijven op Europees niveau en rechten van werknemers op nationaal niveau: dat werkt sociale dumping in de hand. Dan gaat het niet meer om sociale cohesie, maar wordt er een conflictueuze samenleving en Europa gecreëerd.

De Voorzitter.
Geachte afgevaardigden, ik onderbreek de vergadering nu voor twee minuten. Daarna gaan we weer verder.
(De vergadering wordt om 23.06 uur onderbroken en om 23.08 uur hervat)

Doyle (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik betreur dat het concept van de sociale dialoog door de Commissie met deze richtlijn aan de kant is gezet. Aangezien overleg is afgebroken, is er uitgegaan van een unilaterale visie, namelijk die van het Europees Verbond van Vakverenigingen, het EVV, en is er grotendeels voorbijgegaan aan de unie van Europese werkgeversorganisaties, de UNICE. Wil de sociale dialoog slagen, dan moet er een evenwichtiger benadering zijn van sociale maatregelen, vooral in het licht van afspraken over flexibiliteit van de arbeidsmarkt tegen de achtergrond van het proces van Lissabon inzake concurrentievermogen.
De in artikel 3 opgenomen definitie van een 'vergelijkbare werknemer? zal voor grote problemen zorgen, en door inlenende ondernemingen met elkaar te vergelijken zullen uitzendkrachten zien hoe hun arbeidsvoorwaarden variëren, afhankelijk van waar zij werkzaam zijn.
In artikel 4 is een beperking op het gebruik van uitzendarbeid opgenomen, wat indruist tegen het Europese werkgelegenheidsbeleid. Hiervoor zijn geen economische of sociale gronden. Het zou zelfs discriminatie op basis van geslacht kunnen vormen.
Wat artikel 5 betreft, is de verwijzing naar 'essentiële? arbeidsvoorwaarden onduidelijk. Hiervoor bestaat geen precedent in EU-wetgeving. De Commissie is uitgegaan van de normale praktijk, en de bewoording die in voormalige sociale akkoorden is gebruikt, zou de basis moeten vormen in plaats van de visie van slechts één sociale partner. Hetzelfde geldt voor artikel 6 en de aangelegenheden die zijn bepaald in 6.2 en 6.3. Deze zouden aan de lidstaten moeten worden overgelaten. Uit punt 6.4 in artikel 7 komt een mager begrip van arbeids- en handelsbetrekkingen naar voren.
De verwijzing naar 'sancties? in artikel 12 gaat opnieuw uit van vorige benaderingen en sociale akkoorden, en zou moeten worden geregeld door de lidstaten zelf, in overeenstemming met wat gebruikelijk is voor arbeidsverhoudingen op nationaal niveau.
Het is ongepast om een verwijzing naar loon in de richtlijn op te nemen als onderdeel van de basisarbeidsvoorwaarden, gezien de in artikel 137, lid 6 van het Verdrag vastgelegde beperking. Zes weken is een veel te kort tijdsbestek om te kunnen bepalen of een tijdelijke uitzendkracht een vast contract moet krijgen of niet. Voor alle werknemers geldt een proefperiode. Ierland ligt achter met de omzetting van EU-wetgeving op dit terrein, maar we kennen wel een sociale dialoog en een uitgebreid nationaal wetgevingskader, waarin een algemene periode van 12 maanden onafgebroken dienstverband is vastgelegd voordat aanspraak kan worden gemaakt op bepaalde rechten.
Kortom, de benadering van deze richtlijn is een voorbeeld waarbij een theoretisch concept niet grondig is doordacht voor de praktijk, zowel vanuit het oogpunt van een uitzendkracht als van een werkgever. Mijn complimenten aan onze rapporteur, de Commissie juridische zaken en interne markt en de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen voor de ingediende amendementen. Die hebben we nodig, want zonder wijzigingen zou er een onwerkbare situatie ontstaan.

Koukiadis (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, het initiatief van de Commissie en van met name mevrouw de commissaris verdient steun. Dit is een voorstel voor een richtlijn waarmee de twee andere richtlijnen inzake atypisch werk worden aangevuld. Natuurlijk moeten wij ook mevrouw Van den Burg gelukwensen met haar werk. Zij heeft ondanks het veelvuldig verzet geprobeerd de geest van de richtlijn te behouden. De heer Harbour deed mij denken aan onze meningsverschillen. Ik wil hem evenwel verzekeren dat onze meningsverschillen altijd zeer boeiend zijn.
Er zijn twee amendementen ingediend die niet aangenomen mogen worden: amendement 87, tweede deel en met name amendement 86. Daarmee wordt elke veiligheidsklep die de Commissie werkgelegenheid heeft ingebouwd, weer verwijderd. Als deze amendementen ongewijzigd worden aangenomen, zal de uitzendkracht in de meeste gevallen minder uitbetaald krijgen dan de vaste werknemer van de inlenende onderneming.
Ik moet er eveneens aan herinneren dat amendement 40 van onze commissie, dat gaat over artikel 5, lid 2 en zegt dat de lidstaten passende maatregelen nemen om misbruik te voorkomen, ongedaan gemaakt wordt door amendement 86. Ik weet niet of dit per ongeluk is gebeurd of niet. Op grond van amendement 87 mogen de lidstaten in hun wetgeving afwijkingen opnemen, mits het gaat om gevallen waarin afwijkingen zijn toegestaan. Concreter gezegd mogen zij dezelfde arbeidsvoorwaarden vaststellen als voor een vergelijkbare uitzendkracht. Waar is dan het evenwicht tussen soepelheid en bescherming en hoe kan de economische mededinging op de interne markt worden beschermd?

Grönfeldt Bergman (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, uitzendbureaus zijn een noodzakelijk onderdeel van de flexibele arbeidsmarkt van de toekomst. Aanwervingsproblemen van bedrijven worden steeds vaker opgelost met behulp van uitzendkrachten. Immigranten krijgen vaak de kans om via deze bureaus een plaats op de arbeidsmarkt te bemachtigen. Daarom is het belangrijk om de werkzaamheden van de uitzendbureaus te stimuleren en te vereenvoudigen.
Het is vandaag duidelijk geworden dat de wetgeving inzake uitzendbureaus van lidstaat tot lidstaat grote verschillen vertoont. Daarom is het moeilijk om een kaderwetgeving op te stellen die rekening houdt met alle verschillen. Volgens de politieke uitgangspunten voor de ontwerprichtlijn vormt werken voor een uitzendbureau een variant op een tijdelijke aanstelling en voorkomt het zogeheten sociale dumping. De problemen in verband met de kaderwetgeving op Europees niveau worden duidelijk als je naar Zweden kijkt. Bij ons worden de politieke uitgangspunten niet in de werkelijke situatie weerspiegeld. In Zweden zijn vaste aanstellingen de regel. Ongeveer 70 % van de mensen die voor een uitzendbureau werken, heeft een vaste aanstelling. De arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden zijn voor zowel tijdelijke als vaste krachten vastgelegd in CAO's.
Voor ambtenaren wordt het salaris individueel en gedifferentieerd vastgesteld, wat salarisvergelijkingen voorkomt. Voor werknemers zijn er CAO's die waarborgen dat het salaris niet lager is dan het salaris in de inlenende onderneming en dat de werktijden van de inlenende onderneming in acht worden genomen. Dit is echter niet vastgelegd in de wet, maar door middel van onderhandelingen tussen de sociale partners, wat ook in de toekomst moet blijven gebeuren. Daarom vinden wij dat het salaris niet opgenomen moet worden in de definitie van de richtlijn van arbeidsvoorwaarden. Eventuele vergelijkingen van het salaris en arbeidsomstandigheden mogen evenmin worden vastgesteld in de richtlijn.
De uitzendbranche functioneert goed in Zweden en zou een voorbeeld moeten zijn voor Europa. Kijk aan, mijnheer Andersson! Het onderhavige voorstel vereenvoudigt de ontwikkeling van deze sector in Europa daarentegen niet. Europa heeft meer aanstellingsvormen nodig, niet minder.

Moraes (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Attwooll stelde dat de rapporteur grondig te werk is gegaan bij het opstellen van dit verslag. Ik zou verder willen gaan en willen zeggen dat er zware inspanningen zijn geleverd om de situatie in een aantal van de hoogste concentraties van uitzendkrachten in de gehele Europese Unie te begrijpen. In mijn eigen regio bijvoorbeeld, Londen, hebben we schoonmakers, verpleegkundigen, IT-specialisten en - als zeer belangrijke groep - productiemedewerkers. Op veel van deze uitzendkrachten doelde de heer Harbour daarstraks.
Momenteel is er sprake van een klassiek contrast tussen flexibiliteit en bescherming. We moeten begrip hebben voor de situatie in landen waar minder ontwikkelde regelgeving bestaat met betrekking tot tijdelijke uitzendkrachten. Daarom juich ik wijzigingen zoals amendement 71 toe, die het resultaat zijn van de inspanningen van de rapporteurs en anderen om die situatie beter te doorzien. We hebben het op dit gebied niet over extremen. Het gaat om een situatie waaruit blijkt dat de kwetsbare werknemers die voor hun bescherming op ons rekenen, die bescherming inderdaad nodig hebben, en dat goede uitzendbureaus groei en flexibiliteit vereisen. Er moet voor een evenwicht worden gezorgd. Wij willen dat evenwicht vinden. Zoals de heer Hughes stelde, staan we aan het beginpunt van het desbetreffende proces. Laten we een richtlijn opstellen waarmee dat essentiële evenwicht ook daadwerkelijk wordt bereikt.

Matikainen-Kallström (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, ik bedank collega Van den Burg van harte voor het werk dat zij heeft verricht. Al enige jaren loopt Europa duidelijk achter op zijn doelstelling de best concurrerende economische ruimte ter wereld te worden. Helaas brengt dit voorstel voor een richtlijn betreffende uitzendwerk ons steeds verder van ons doel. De doelstellingen van Lissabon verplichten ons tot een flexibeler arbeidsmarkt. Door de bureaucratie te vergroten en ons te bemoeien met overeenkomsten tussen ondernemingen, maken we de arbeidsmarkt juist minder flexibel. Willen wij soms niet dat vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd?
Sinds het Verdrag van Rome wordt ernaar gestreefd op communautair niveau een dynamische interne markt te creëren. De lidstaten zorgen voor de sociale gevolgen die dat met zich meebrengt op een manier die zij zelf het beste achten en waarbij zij rekening houden met de belangen van de werknemers. Dat is de kern van het subsidiariteitsbeginsel. Het is niet de taak van de Europese Unie zich met sectoren te bemoeien die geen tussenkomst op communautair niveau vereisen. Om historische redenen bestaan er grote verschillen tussen de arbeidsmarktsystemen van de lidstaten. Een schematische oplossing in deze sector is niet voor alle lidstaten goed. Als in Ierland zaken niet goed geregeld zijn, betekent dat niet, dat met deze richtlijn de in Finland goed geregelde zaken overhoop gegooid moeten worden.
De tenuitvoerlegging van de richtlijn verslechtert duidelijk de algemene situatie rond uitzendwerk in Finland. Het lijkt erop dat er nog steeds geen grondige kosten- en batenanalyses zijn gemaakt. De gevolgen daarvan komen uiteindelijk tot uitdrukking in een groeiende werkloosheid en een zwakker concurrentievermogen. Het besluit van de parlementaire commissie om redelijke arbeidsbemiddelingskosten toe te staan verbetert het slechte voorstel van de Commissie. Het verbieden van bemiddelingskosten zou leiden tot het einde van de activiteiten van bemiddelingsbureaus.
Uitzendbureaus bieden een flexibele oplossing voor snelle en passende werkverschaffing in sectoren die met een tekort aan arbeidskrachten te maken hebben. Hun speelruimte mag in geen geval verslechteren.

De Voorzitter.
De heer Crowley is aan het woord voor een motie van orde.

Crowley (UEN).
Mijnheer de Voorzitter, de heer De Rossa noemde mij in het bijzonder en daagde mij uit voor een debat. In plaats van de tijd van het Parlement op te slokken met uitleg over de manier waarop mijn partij er in de regering in is geslaagd om banen te creëren en de rechten van werknemers te beschermen, wil ik hem graag uitnodigen om de verdiensten en tekortkomingen onder een borrel te bespreken.

De Voorzitter.
Dat is een goed voorstel!

Diamantopoulou
Mijnheer de Voorzitter, ik wil beginnen met drie algemene opmerkingen. Ten eerste hebben vrij veel afgevaardigden de subsidiariteit genoemd. Wij hebben te maken met een hele reeks onder subsidiariteit vallende vraagstukken, maar ik zal slechts één bijzonder belangrijk punt noemen. In een tijd waarin de nationale markten steeds Europeser worden en de uitbreiding op til is, leidt de grote verscheidenheid aan uiteenlopende arbeidswetgevingen en uiteenlopende rechten tot verstoring van de interne markt. Daarom is ook hier, net als bij de andere onderdelen van de arbeidswetgeving, een soepel gemeenschappelijk kader nodig.
Mijn tweede opmerking betreft de vraag of wij een evaluatie hebben gemaakt van de gevolgen van deze richtlijn. Ik wil u eraan herinneren dat deze richtlijn van toepassing zal zijn op 1,5 à 2% van alle werknemers in Europa. Politiek gezien moet evenwel worden vermeld dat dit een pijlsnel groeiende sector is, waarin de rechten van de werknemers vaak tekort wordt gedaan, en daarom moeten wij, ik herhaal, pro-actief opreden en zo snel mogelijk een algemeen kader vaststellen.
Wij hebben rekening gehouden met de studie van de CIETT, de internationale bond van uitzendbureaus. Deze studie staat tot uw beschikking, en ik verzoek de leden die daarvoor belangstelling hebben, ernaar te kijken. Er blijkt zonneklaar uit dat de uitzendbedrijven zelf tot de conclusie komen dat er een arbeidswetgeving nodig is waarmee de problemen, die normaliter lonen en arbeidsvoorwaarden betreffen, kunnen worden opgelost en waarmee een bijdrage kan worden geleverd aan de ontwikkeling van deze sector. In talrijke landen heeft deze namelijk een bijzonder negatief imago. In deze studie wordt duidelijk verwezen naar Nederland en het Nederlands model, waar men erin geslaagd is soepelheid te combineren met sociale zekerheid en bescherming van de werknemer. Daar vinden wij bovendien enkele van de grootste en meest geslaagde uitzendbedrijven.
Er is ook herhaaldelijk gesproken over de bureaucratische rompslomp van het model. Mijns inziens is dit absoluut niet steekhoudend. Met de wetgeving wordt geen enkele nieuwe procedure ingevoerd voor aanwerving of verplaatsing van de werknemer. Elk land handhaaft zijn stelsel. Soepelheid betekent - tenminste op de manier waarop dat in Europa wordt geïnterpreteerd - een reeks beleidsvormen en praktijken die het de onderneming, de werkgever, de overheid en de wetgeving gemakkelijker maken zich aan te passen aan de nieuwe productiebehoeften. Soepelheid mag niet worden geïnterpreteerd als minder rechten, of in het geheel geen rechten, of als een voorwaarde voor de totstandbrenging van arbeidsplaatsen.
Er is specifiek verwezen naar Groot-Brittannië. Er is namelijk gezegd dat het aantal arbeidsplaatsen zal afnemen, enzovoort. Het enige waarmee dit land mogelijkerwijs geconfronteerd zal worden, is een lichte stijging van de arbeidskosten ten gevolge van de sociale minimumrechten, die deze werknemers trouwens ook in de huidige situatie op de Britse arbeidsmarkt zouden toekomen.
Als u het goed vindt, mijnheer de Voorzitter, zal ik ingaan op enkele concrete amendementen en het standpunt van de Commissie ten aanzien daarvan bekend maken. Er zijn twee groepen amendementen. Met de eerste groep wordt verduidelijking van het voorstel en aanvulling daarvan door middel van een aantal definities beoogd. Met de tweede groep worden inhoudelijke wijzigingen van het voorstel beoogd door middel van toevoeging of schrapping van bepaalde belangrijke bepalingen.
Wat de eerste groep betreft, kan ik zonder meer instemmen met de voorgestelde nieuwe titel. Mijns inziens geeft deze het doel van de richtlijn beter weer.
Ik stem in met het amendement waarmee de aan uitzendwerk inherente driehoeksrelatie tussen werknemer, uitzendbureau en inleenbedrijf beter wordt weergegeven. Wij ondersteunen de amendementen waarin nieuwe definities voorkomen van de begrippen uitzendwerknemer, inlenende onderneming en uitzendbureau.
Wij kunnen eveneens instemmen met de amendementen waarmee de tekst her en der wordt verduidelijkt. De definitie die wordt voorgesteld voor de term 'opdracht? is nauwkeuriger.
Verder is de nieuwe formulering met de categorieën van werknemers die de lidstaten niet mogen uitsluiten van het toepassingsgebied van de richtlijn, veel beter.
Ik ga akkoord met de toevoeging van de middelen waarmee uitzendwerknemers informatie kan worden verschaft over vacante arbeidsplaatsen in de inlenende ondernemingen. Mijns inziens is het eveneens nuttig te vermelden dat uitzendbureaus een redelijke vergoeding mogen verwachten voor de aan inlenende ondernemingen verleende diensten en dat werknemers uitzendbureaus niets verschuldigd zijn indien zij na het verstrijken van de uitzendperiode een contract van onbepaalde duur sluiten met de inlenende onderneming.
Wij kunnen instemmen met het amendement waarin de verwijzing naar de sociale diensten duidelijker wordt geformuleerd. Ik ben ook verheugd over de verwijzing naar de collectieve arbeidsovereenkomsten wat de vertegenwoordiging van de werknemers betreft. Inderdaad kan deze vertegenwoordiging worden geregeld in CAO's.
Ik ga akkoord met het amendement waarin staat dat de lidstaten erop toezien dat zowel de werknemers als hun vertegenwoordigers voldoende middelen hebben om aan de verplichtingen overeenkomstig deze richtlijn te voldoen.
Wat de inhoudelijke amendementen betreft, met voorstellen voor toevoeging of schrapping van bepaalde belangrijke bepalingen, zou ik eerst willen zeggen welke amendementen aanvaardbaar zijn en daarna welke niet aanvaardbaar zijn.
Ik sta positief tegenover het amendement waarin wordt gepleit voor uitbreiding van het gebied waarop de beperkingen en verboden voor uitzendwerk kunnen worden opgeheven. Dit gebied is in de ontwerprichtlijn zeer beperkt, aangezien het daarbij alleen maar gaat om beperkingen en verboden in verband met bepaalde categorieën van werknemers of bepaalde sectoren. Wij zijn het absoluut eens met de geest van het amendement. Dit heeft namelijk tot doel ervoor te zorgen dat uitzendkrachten niet worden gebruikt om werknemers te vervangen die deelnemen aan collectieve acties, stakingen, enzovoort.
Zeer interessant is mijns inziens ook de nieuwe formulering van het beginsel van non-discriminatie. Deze is duidelijker en maakt het ons gemakkelijker onze aandacht toe te spitsen op de arbeidsvoorwaarden die uitzendwerknemers zouden krijgen als zij rechtstreeks door de inlenende onderneming waren aangenomen. Ik kan aanvaarden dat de afwijking in verband met arbeidscontracten van onbepaalde duur wordt beperkt tot lonen. Ik kan echter niet instemmen met een uitbreiding van die afwijking, met dien verstande dat daar ook contracten van beperkte duur onder worden gebracht. Evenmin kunnen wij instemmen met de schrapping van de periode van 6 weken die in bepaalde landen de mogelijkheid biedt om ook voor onbeduidende werkzaamheden gedurende een heel korte tijd uitzendkrachten te gebruiken. Dat zal een belangrijk element zijn om de onderhandelingen te bevorderen.
Samenvattend kan ik de amendementen 1, 4, 22, 28, 33, 43, 46, 47, 48, 51, 52, 85 en 92 geheel overnemen. Verder kan ik de amendementen 6, 15, 16, 20, 23, 26, 27, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 36, 38, 40, 44 en 49 gedeeltelijk of qua geest overnemen. De overige amendementen moet ik verwerpen.
Ik wil iedereen bedanken voor zijn bijdrage aan deze nieuwe tekst. Deze zal de uiteindelijke aanneming van deze in politiek en technisch opzicht moeilijke richtlijn zeker vergemakkelijken. Ik wil nogmaals mevrouw Van den Burg gelukwensen en aan het Deens voorzitterschap vragen alles in het werk te stellen opdat tijdens de Raad van 3 december een akkoord kan worden gesloten.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

De Voorzitter.
Aan de orde is het verslag (A5-0359/2002) van mevrouw Damião, namens de Commissie Industrie, externe handel, onderzoek en energie, over de mededeling van de Commissie over biowetenschappen en biotechnologie - een strategie voor Europa (COM(2002) 27 - C5-0260/2002- - 2002/2123(COS)).

Lage (PSE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, geachte afgevaardigden, het is mijn taak het verslag van mevrouw Damião te presenteren. Zij is door ziekte verhinderd naar de voltallige vergadering te komen, maar ze heeft wel voldoende krachten behouden om dit verslag tot nu toe te begeleiden. Het is dus volkomen terecht dat het haar naam draagt. Ik breng haar mijn groeten over en wens uit de grond van mijn hart dat zij spoedig weer zitting zal kunnen nemen in deze voltallige vergadering. Ze is een bewonderenswaardig burger en iemand die over grote politieke en parlementaire capaciteiten beschikt.
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren afgevaardigden, de enorm snelle ontwikkelingen van de moleculaire biologie en de genetica zijn even fascinerend als beangstigend. De wetenschap is zo snel gevorderd dat we nu niet alleen planten en dieren kunnen modificeren, maar ook onze eigen soort. En dat is iets heel anders. De mogelijkheden van wetenschap en techniek gaan veel verder dan wat in bekende literaire werken als 'Brave New World? van Aldous Huxley en '1984? van George Orwell beschreven wordt. Voor de goede orde moet ik overigens wel opmerken dat de toekomstvisie van deze boeken, met onderdrukte mensen in een door wetenschap en techniek verontmenselijkte maatschappij, niet is bewaarheid.
We zien echter dat burgers zich ernstige zorgen maken over - bijvoorbeeld - genetisch gemodificeerde organismen en klonen. Dat is een ondubbelzinnig signaal, en politiek, wetenschap en industrie moeten dat signaal weten te duiden. Het eerste antwoord op deze ontwikkelingen was dat van UNESCO. Daar is in november 1997 overeenstemming bereikt over een Universele Verklaring aangaande het menselijk genoom en de mensenrechten. Van alle revoluties die we tot nu toe hebben gezien is die van de moleculaire biologie misschien wel de meest ingrijpende, en de gentechnologie zal vermoedelijk enorme gevolgen hebben op economisch, cultureel en ethisch vlak.
De biotechnologie behoort tot de technologieën van de toekomst. Het ontwikkelingspotentieel is dusdanig dat we de eerstvolgende jaren belangrijke veranderingen kunnen verwachten op de markten voor medicamenten, voeding en landbouw. Ook voor het milieu zullen de gevolgen enorm zijn. De praktische toepassingen van deze technologieën roepen echter vragen op van ethische of wijsgerige aard en deze bedenkingen maken nu deel uit van de hedendaagse cultuur. Wat de mogelijke gevolgen van deze ontwikkelingen betreft, zullen er altijd pessimisten zijn. Dat is een constant gegeven in de geschiedenis, de wetenschap en de techniek. Deze mensen zien overal apocalyptische bedreigingen voor de mensheid, en halen op die wijze eeuwenoude angsten weer naar de oppervlakte.
Er zijn dus mensen die inspelen op angsten, spookbeelden en bijgeloof. Daar moeten wij een verstandige, optimistische visie ten aanzien van de wetenschap tegenover stellen. We moeten ons daarbij steeds rekenschap geven van het feit dat die wetenschap geïnspireerd moet worden door ethische normen. Een wettelijk kader moet verhinderen dat intellectuele vrijheid en wetenschappelijke creativiteit ontsporen. Volgens het klassieke humanisme moet de mens, in de bekende uitdrukking van de filosoof Seneca, 'voor andere mensen iets heiligs zijn?. Dit klassieke humanisme moet de inspiratiebron zijn van de hedendaagse wetenschap en alle burgers.
De Europese Unie heeft de afgelopen een hele reeks verordeningen en richtlijnen op het gebied van biotechnologie en wetenschap aangenomen. Al die wetteksten vormen echter een soort lappendeken - ze vertegenwoordigen dus niet een algemene, systematische en samenhangende visie voor deze sector. Er is wetgeving die wel is aangenomen, maar niet wordt toegepast; voor andere normen gelden uitzonderingen of moratoria. Erger nog is dat er veel lacunes zijn. Er wordt nu met betrekking tot de biotechnologie een strijd gevoerd die de hele wereld bestrijkt - en die zal de doorslag geven.
De VS zijn duidelijk koploper. Op de Top van Lissabon is echter een ambitieuze doelstelling vastgelegd voor het volgende decennium: de EU moet de meest dynamische en sterkst concurrerende kenniseconomie worden. Hoe kan Europa die doelstelling behalen als we niet sterk investeren in de biotechnologie? Europa loopt achter bij de Verenigde Staten. De Europese Unie telt weliswaar 1570 bedrijven die op dit gebied actief zijn, tegen 1263 in de Verenigde Staten, maar bij die 1570 bedrijven zijn maar 61.000 mensen werkzaam, die tezamen een omzet van slechts 42 miljard euro realiseren. In de Verenigde Staten werken 162.000 mensen in deze sector, en zij realiseren een omzet van maar liefst 365 miljard euro.
Ziehier, mijnheer de Voorzitter, de culturele, politieke en juridische context waarbinnen we de mededeling van de Commissie moeten zien. Die mededeling krijgt in het verslag van mevrouw Damião veel bijval. De strategie en het actieplan die door de Commissie worden voorgesteld, leveren inderdaad als bij toverslag een oplossing voor de versnippering, de onsamenhangendheid en de lacunes van het Europese beleid en wettelijk kader op het gebied van de biotechnologie. Bij toverslag zal dat natuurlijk niet geschieden, maar deze strategie en dit actieplan doen een suggestie en ze wijzen in de juiste richting.

Liikanen
Mijnheer de Voorzitter, ik zou de rapporteur, mevrouw Damião, in haar afwezigheid willen danken. Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Lage dat in haar verslag sterke en duidelijke steun wordt uitgesproken voor een verantwoordelijke ontwikkeling van biowetenschappen en biotechnologie in Europa. Ook verheugt het me ten zeerste dat het verslag een breed politiek draagvlak heeft.
Het verslag is een belangrijke mijlpaal: biotechnologie vormt de volgende fase van de kenniseconomie, en biotechnologisch onderzoek is doorslaggevend voor de versterking van het Europese concurrentievermogen op dit gebied.
Europeanen zien steeds meer in dat deze technologie van groot belang is voor onze toekomstige concurrentiepositie en ons toekomstig welzijn. Geleidelijk aan ontstaat consensus over de manier waarop we een ontwikkeling op dit gebied kunnen versterken die strookt met onze Europese waarden en ethische normen. We zien ons gesteld voor een beleidskeuze: ofwel aan de zijlijn blijven staan en dergelijke technologieën zich elders zien ontwikkelen, ofwel deze zelf op verantwoordelijke wijze inzetten, zodat Europese burgers er baat bij kunnen hebben.
Zoals duidelijk is gemaakt in het verslag dat de heer Purvis afgelopen voorjaar aan het Parlement heeft voorgelegd, is biotechnologie een technologie die mogelijkheden biedt. Ze beïnvloedt en transformeert een groot aantal terreinen zoals de gezondheidszorg, de milieubescherming, de landbouw en processen voor de productie van voedsel en andere waren. Biotechnologie kan een bron van vernieuwing vormen voor zowel nieuwe als reeds gevestigde bedrijven, en biedt unieke benaderingen waarmee bepaalde problemen definitief kunnen worden opgelost, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheidszorg en nieuwe geneesmiddelen. Europa kan het zich niet veroorloven om de voordelen van biotechnologie aan zijn neus voorbij te laten gaan.
Leden van de Europese Commissie hebben onder leiding van voorzitter Prodi samengewerkt aan een strategie die alle uiteenlopende toepassingen van biotechnologie omvat, maar die ons ook in staat stelt om met coherente antwoorden te komen op moeilijkere vragen en dilemma's waarmee wij worden geconfronteerd.
De mededeling van de Commissie met de titel 'Biowetenschappen en biotechnologie - Een strategie voor Europa? borduurt voort op de gemeenschappelijke kennis in biowetenschappen en zal leiden tot banen waarvoor vakkundigheid is vereist en die de economieën van de toekomst kracht bijzetten. We stellen een aantal acties voor ter bevordering van de ontwikkeling van biotechnologie in Europa en tegelijkertijd stellen we verdere maatregelen voor ter bevordering van verantwoordelijk bestuur, om ervoor te zorgen dat deze ontwikkeling strookt met de waarden en behoeften in onze maatschappij.
Het zesde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling, onder leiding van commissaris Busquin, biedt aanzienlijke ondersteuning om vakkundig personeel in te zetten en de fragmentatie van onderzoek en gebrek aan kritische massa te ondervangen.
We moeten ervoor zorgen dat onderzoeksresultaten veilig kunnen worden gesteld door middel van geharmoniseerde bescherming van intellectueel eigendom, en kunnen worden vertaald in commerciële producten en processen door middel van effectieve innovatie en overdracht van technologie.
In de strategie ligt het accent ook op de noodzaak om de eerdere fragmentatie in de commerciële ontwikkeling van biotechnologie in Europa te ondervangen. Met verschillende maatregelen zullen de krachten worden gebundeld van onderzoekers, opkomende bedrijven, dienstverleners en financiële instellingen. Aan de huidige baisse op de kapitaalmarkten en het gebrek aan risicokapitaal moet dringend speciale aandacht worden besteed.
De strategie voor biotechnologie heeft alleen kans van slagen als de technologie steunt op de pijlers van maatschappelijk vertrouwen. Ontwikkelingen, en openbare beleidsvorming in het bijzonder, moeten met een maximum aan transparantie plaatsvinden. We moeten de openbare dialoog in geheel Europa aanzwengelen om ervoor te zorgen dat maatschappelijke doelstellingen worden bereikt en de bezorgdheid van het publiek adequaat wordt opgevangen.
Met de strategie wordt beoogd coherentie tussen verschillende beleidsniveaus te bevorderen. Zo kunnen we grondig aandacht besteden aan beleidsbesluiten die doorwerken op ons concurrentievermogen en de toekomstige welvaart van onze samenlevingen.
De Commissie is begonnen met de uitvoering van maatregelen op gebieden waarvoor zij verantwoordelijk is. Op korte termijn zal het eerste periodiek verslag worden gepubliceerd waarin wordt uiteengezet hoe het met de tenuitvoerlegging is gesteld.
Deze strategie zal echter alleen goed kunnen functioneren als wij allen - Europese instellingen, lidstaten, regio's, bedrijfsleven, academische wereld en maatschappelijk middenveld tezamen - ons nu gaan inzetten in overeenstemming met onze respectieve verantwoordelijkheden en hulpmiddelen.
Goedkeuring van het verslag van het Parlement en de ophanden zijnde conclusies van de Raad zullen de nodige politieke steun bieden voor effectieve tenuitvoerlegging van de strategie op Europees niveau.

Müller, Emilia Franziska (PPE-DE)
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, dames en heren, de Commissie heeft zich voorgenomen om Europa weer een leidende rol te geven in het biowetenschappelijk en biotechnologisch onderzoek, en daar ben ik heel blij om. De strategie die wordt voorgesteld voldoet echter bij lange na niet aan de verwachtingen. Daarom ben ik mevrouw Damião heel dankbaar voor haar uitgebreide verslag, dat het strategiedocument van de Commissie in veel opzichten nader invult. Europa moet weer een actieve rol spelen, om te vermijden dat we bij deze spitstechnologie een achterstand oplopen.
Dat geldt vooral voor de zogenaamde groene biotechnologie, dat wil zeggen de landbouw. Een voorwaarde daarvoor zijn doelmatige, betrouwbare en stabiele regels, voor de landbouw, maar ook voor die biotechnologische industrie in Europa. Ze moeten vooral met de WTO-regels compatibel zijn en garanderen dat alle vormen van productie in de landbouw naast elkaar kunnen blijven bestaan. Het opheffen van het de facto moratorium voor de toelating is een voorwaarde voor meer zekerheid bij de planning voor ondernemingen en voor de landbouw. Dit moratorium is vooral voor het innovatieve MKB in Europa schadelijk, en het staat haaks op het streefdoel van Lissabon.
De Commissie en de instellingen moeten een gericht Europees beleid voeren voor bEurope. Net als bij het geslaagde concept van eEurope zouden verschillende directoraten generaal binnen de Commissie allemaal dezelfde prioriteiten kunnen volgen.
De volgende punten zijn ook van belang: we moeten zorgen voor de opbouw van bioclusters, voor andere modellen voor de transfer van technologie, voor de toegang tot risicokapitaal, vooral voor start-ups en MKB's op het gebied van het biotechnologisch onderzoek, we moeten een Europees octrooi aanbieden en zorgen voor een transparant en wetenschappelijk gefundeerd informatiebeleid van overheid, ondernemingen en wetenschappers.

Liese (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, allereerst zou ik mevrouw Damião een voorspoedig herstel willen wensen. Ik wil haarzelf en haar medewerkers, maar ook de heer Lage bedanken voor de goede samenwerking. De PPE-DE-Fractie steunt het verslag-Damião, ook al omdat het geheel, het actieplan en het verslag, gebaseerd is op een verslag van John Purvis, een lid van onze fractie.
Het verslag-Damião is een positief signaal voor de biotechnologie, maar het maakt ook duidelijk waar we betere regels nodig hebben. Het verslag spreekt zich uit tegen iedere vorm van zwart-witdenken. Sommigen vinden dat de biotechnologie voor de volksgezondheid misschien een heel goede zaak is, maar dat ze in de landbouw zeker niet mag worden toegestaan. Het verslag wijst deze visie van de hand.
Wij zeggen heel duidelijk dat beide sectoren kansen bieden, dat wil zeggen dat er ook voor de landbouw grote mogelijkheden liggen. In het verslag staat zelfs dat de biotechnologie een bijdrage kan leveren aan de duurzame ontwikkeling, en dat wil ik graag onderstrepen. Daarom zijn we tegen het de facto moratorium. De richtlijn inzake de doelbewuste introductie in het milieu is al lang geleden goedgekeurd. In oktober hadden de lidstaten die richtlijn eigenlijk in nationaal recht moeten omzetten. Ik zat indertijd samen met David Bowe in het bemiddelingscomité, en had nooit kunnen geloven dat we nu, zoveel jaren later, dit de facto moratorium nog steeds zouden hebben. Het verslag zegt dat het op zijn laatst in 2003 moet aflopen. Ik vind dat het eigenlijk nu zou moeten aflopen, omdat de termijn voor de omzetting van richtlijn 220/90 al is verstreken. Vooral voor het MKB zou dat anders heel schadelijk zijn. Dat heeft mevrouw Müller ook al gezegd.
Het gebruik van biotechnologie in de landbouw heeft voor- en nadelen, maar dat geldt ook voor het gebruik in de geneeskunde.
Gevaarlijk lijkt ons bijvoorbeeld het ongecontroleerd gebruik van DNA-tests. DNA-tests zijn geen gewone dienstverlening. Ze mogen alleen maar worden uitgevoerd met competent, onafhankelijk en persoonlijk advies, en in dat advies moet rekening worden gehouden met medische, ethische, sociale, psychologische en wettelijke aspecten. Onze fractie heeft een jaar gelden onderzoek laten uitvoeren, waaruit blijkt dat de Europese Unie bevoegd is voor deze kwestie. DNA-tests kunnen als grensoverschrijdende dienstverlening worden aangeboden, of als product dat op de interne markt wordt verkocht. Daarom moeten we dus normen vastleggen voor deze sector, kwaliteitsnormen en normen die bijvoorbeeld verband houden met het advies. De Commissie heeft hier een taak, en ik zou haar willen vragen om te doen wat er in het verslag staat, namelijk met wetgeving te komen.

Linkohr (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, ik ben het absoluut eens met de vorige sprekers, en ik neem aan dat de meerderheid morgen voor het verslag-Damião zal stemmen. Daar zijn meerdere redenen voor. De biotechnologie is ongetwijfeld de sleuteltechnologie van de toekomst, daarin heeft de commissaris volkomen gelijk. Niet iedereen heeft het al begrepen, maar dat komt nog wel.
De biotechnologie zal ons ook helpen bij de duurzame ontwikkeling, daarin heeft de heer Liese volkomen gelijk. Ik wil er nog een argument voor aandragen. De biotechnologie functioneert niet volgens de regels van de klassieke thermodynamica, maar volgens die van de onomkeerbare thermodynamica, dat wil zeggen met kleine potentieelverschillen en dus met een heel hoog rendement. Anders zouden wij nooit zou oud kunnen worden; we zouden na vijftien jaar het tijdelijke met het eeuwige verwisselen. De biotechnologie heeft dus veel voordelen. Dat wordt in veel sectoren ook al erkend. De rode biotechnologie wordt tegenwoordig zelfs door grote delen van de groene partij aanvaard. Het probleem is: hoe gaan we met de groene biotechnologie om? De problematiek heeft misschien ook iets te maken met het feit dat velen in Europa zeggen dat ze er geen behoefte aan hebben, dat ze genoeg te eten hebben, en dat niet nieuwe producten het probleem zijn, maar de verdeling.
In de ontwikkelingslanden wordt dat heel anders gezien. Voor de mensen daar is het een kwestie van overleven of ze bijvoorbeeld een gewas hebben dat weinig water nodig heeft of een rijstsoort die bepaalde vitamines bevat. Voor ons speelt dat geen rol, we kopen met al ons geld misschien andere producten.
Dat betekent dat de ontwikkeling van biotechnologie in Europa, inclusief de ontwikkeling van de groene biotechnologie, ook veel mensen van elders zou kunnen helpen. Er bestaat echter een misverstand, ten dele ook binnen onze eigen fractie, en dat wil ik graag ophelderen. Er is beweerd dat wij pretenderen met de biotechnologie de honger in de wereld te kunnen bestrijden. Dat wordt hier niet gezegd. Wat we zeggen is dat alleen de biotechnologie de honger de wereld niet uit kan helpen, en dat andere maatregelen veel belangrijker zijn, zoals een betere verdeling van de beschikbare levensmiddelen. Dat is wat hier staat. Dit misverstand wil ik dus graag ophelderen. Deze technologie kan er echter wel toe bijdragen dat er in de wereld minder honger wordt geleden.
Ik heb nog een laatste opmerking. Dat we in dit Parlement een conflict hebben betekent niet dat we morgen niet voor het verslag-Damião zullen stemmen, maar dat we anders zullen stemmen in de wetgevingsprocedure. Daarom pleit ik ervoor dat we onder ons, maar ook met de Commissie, een veel intensievere dialoog voeren over deze kwesties. Anders houden we die dichotomie, waar we zoveel moeite mee hebben.
Plooij-van Gorsel (ELDR).
Ja, het verslag van mevrouw Damião wordt door de liberale fractie van harte ondersteund. Ik wil graag twee punten aan de orde stellen.
Het klimaat in de Europese Unie, het ondernemersklimaat, en ook ethiek en milieu. Biotechnologie is, ondanks dat het een sleuteltechnologie is, nog steeds een stiefkind in Europa en ook in mijn eigen land Nederland. Ik verwelkom dan ook de strategie van de Commissie voor biotechnologie en biowetenschappen, die bijdraagt tot onderzoek en ontwikkeling in Europa. Niet alleen voor de industrie, maar ook ten aanzien van gezondheidszorg en voedselveiligheid. Dat laat echter onverlet dat de Commissie achter de feiten aanloopt. Hebben wij immers niet reeds in maart 2000 het verslag-Purvis aangenomen, dat beoogt het ondernemersklimaat in Europa te verbeteren? Hebben wij ook niet de lidstaten bekritiseerd over het moratorium op de invoer van genetisch gemodificeerde producten? Er moet in Europa nog zeer veel gedaan worden aan toegang tot startkapitaal en aan octrooirechten om een gunstig klimaat te scheppen. De octrooirichtlijn voor biotechnologische uitvindingen is een aanwijsbare verbetering. Maar deze richtlijn uit 1998 is door het merendeel van de lidstaten simpelweg genegeerd. Ze is slechts door vier van de vijftien lidstaten geïmplementeerd. Wat gaat de commissaris daaraan doen?
Een ander belangrijk obstakel voor vooruitgang en toepassing zijn de zorgen aangaande ethiek en milieu. Het is natuurlijk volkomen terecht dat wij als wetgever niet aan deze zorgen van de consument voorbijgaan. Het actieplan van de Commissie voorziet echter al in het opzetten van een maatschappelijk debat. Het lijkt me derhalve niet nodig dit verslag te verzwaren met paragrafen die tot in detail de communicatie met de maatschappij reguleren. We hoeven de consument immers niet aan het handje te houden. Deze is mans genoeg om zelf te kiezen als wij zorgen voor de juiste informatie.

Figueiredo (GUE/NGL).
Mijnheer de Voorzitter, ik begroet hier mevrouw Damião, die niet aanwezig kan zijn, en wens haar een spoedig herstel. Met haar verslag - hier gepresenteerd door de heer Lage - ben ik echter wel oneens. Ik wijs erop dat in dit verslag de standpunten van de multinationals van de biotechnologie en de grote agrochemische en agro-industriële ondernemingen rechtstreeks worden overgenomen. Het verslag dient dus de belangen van die bedrijven. Dat blijkt heel duidelijk als we dit verslag vergelijken met de standpunten van UNICE. Wij zijn voor het verlengen van het al sinds 1998 geldende de facto moratorium op het toelaten van nieuwe genetisch gemodificeerde organismen in de voedselketen. We verzetten ons dus tegen de suggestie in dit verslag dat het moratorium opgeheven moet worden - voor ons is dat niet minder dan een milieudelict van de ergste soort.
Het gaat hier om heel lastige kwesties rond de commercialisering en octrooiering van het leven en de natuur, dat wil zeggen om kwesties van ethiek en mensenrechten. Daarnaast is het heel belangrijk dat we ons realiseren dat het loslaten van genetisch gemodificeerde organismen in de natuur een niet in de hand te houden en onomkeerbare gebeurtenis is, met rechtstreekse, vervuilende gevolgen voor zowel de conventionele als de biologische landbouw. Het kan leiden tot minder biodiversiteit, en wat de gevolgen voor hele ecosystemen zullen zijn is nog volslagen onbekend. Dat betekent dat niemand, noch biologische of conventionele landbouwers, noch consumenten, ooit die vrijheid van keus zal krijgen waarover zoveel gesproken wordt. Die vrijheid is bedrog. Waar het op neerkomt, is dat landbouwers nog sterker afhankelijk zullen worden van het beleid dat staten op het gebied van voeding ten aanzien van de multinationals zullen voeren. Er wordt een enorme druk uitgeoefend op de ontwikkelingslanden om GGO's in hun voedselketen toe te laten. Die druk, die inmenging - het is gewoon schokkend. Het is ook volslagen onaanvaardbaar - en onverklaarbaar - dat men steeds weer terugvalt op het idee dat er voor de honger en ondervoeding in de wereld een technologische oplossing bestaat, terwijl het in de grond om politiek en beleid gaat - daar is op vele fora en door veel internationale organisaties al op gewezen. Een verwijzing naar de 'groene revolutie? van een aantal decennia geleden zou toch moeten volstaan. Wij zijn ervoor om wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen in te zetten voor het welzijn van de mensheid, maar we moeten altijd het voorzorgsbeginsel aanhouden.

Breyer (Verts/ALE).
Mijnheer de Voorzitter, we horen telkens weer dat men biotechnologie zegt wanneer men genetische technologie bedoelt, maar dat niet zo duidelijk wil zeggen. Al meer dan twintig jaar wordt er van alles beloofd en in de praktijk niet veel waargemaakt. Genetisch gemodificeerde levensmiddelen en landbouwproducten zijn een flop. De consumenten willen ze niet. In de geneeskunde zijn het meestal imitaties van bestaande producten, waarbij slechts de productiemethode is veranderd om octrooibescherming te krijgen en dus fantasieprijzen te kunnen vragen. Zo worden de ziektekostenverzekeringen eigenlijk geplukt.
Ik vraag me ook vaak af waarom we hier al jaren discussiëren over de zogenaamde sleuteltechnologieën, en waarom die zogenaamde sleuteltechnologieën het op de markt eigenlijk zo slecht doen. Dat is namelijk een feit. Op de beurs zijn biotechnologische ondernemingen de grote flops. Er zijn geen producten waar vraag naar is en die de markt veroveren. Al jaren doen we niets anders dan die zogenaamde genetische technologie mooipraten.
Dan komt nu het hoofdpunt. Het is voor ons volkomen onaanvaardbaar om het de facto moratorium op te heffen, want slechts heel weinig lidstaten hebben de richtlijn inzake de doelbewuste introductie in het milieu daadwerkelijk omgezet. Bovendien kan wat er hier gebeurt volgens mij niet door de beugel. We hebben het verslag-Scheele, we hebben een debat gevoerd over het de facto moratorium, we hebben lang en breed gediscussieerd over het verslag-Fiori, waarin we octrooien voor menselijke genen duidelijk afwijzen. In dit verslag wordt nu net het tegendeel geëist. Men wil blijkbaar niet akkoord gaan met de implementatie van wat andere commissies allang hebben geëist. Dat vind ik belachelijk en eigenlijk onaanvaardbaar.
Het is toch duidelijk dat we veilige levensmiddelen en volledige transparantie voor de consument willen. Dan mogen we niet zeggen dat we bereid zijn om de belangen van de industrie voorrang te geven boven de consumentenbescherming, alleen maar om die producten op de markt te pushen.
Met het oog daarop wil ik nog eens heel duidelijk zeggen dat we het met veel punten niet eens zijn, maar dat we het voorstel toch wel geslaagd vinden. Daarom vraag ik om uw steun voor onze amendementen 26 en 27, waarin we duidelijk maken dat tolerantie in de landbouw heel belangrijk is, en dat de traditionele en de ecologische landbouw naast elkaar moeten kunnen blijven bestaan. Dat is trouwens ook een eis van de Commissie.

Montfort (NI).
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de Commissaris, geachte collega's, hoewel het enkele aanpassingen behoeft, is het verslag van mijn collega Damião een uitstekend verslag. Zonder voorbij te gaan aan de bezwaren die de ontwikkeling ervan in de weg staan, laat het op nuchtere wijze zien hoe belangrijk biotechnologie en biowetenschappen zijn voor onze samenleving. Het verslag sluit naadloos aan bij de beleidslijnen die tijdens de Europese Raad van Lissabon zijn uitgezet. Biotechnologie en biowetenschappen zijn ontegenzeggelijk de sleutel naar een kenniseconomie die concurrerender en dynamischer is. Dit verslag schaart zich volledig achter het zesde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling, waaraan ik bijzonder veel waarde hecht. Biotechnologie voegt een nieuwe en gewichtige dimensie toe aan de economie van de toekomst, en heeft consequenties voor de landbouw, de voedselvoorziening, het milieu en uiteraard voor de gezondheidszorg en de geneeskunde. Ook is het van invloed op ons concurrentievermogen en op de kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling van de werkgelegenheid. Dit betekent geen vrijbrief voor het onderzoek op dit gebied. Biotechnologie mag niet allesoverheersend worden. We hebben te maken met een bijzonder veelzijdig wetenschappelijk terrein waarvan vele aspecten nog niet bekend en dus niet benut zijn. Maar dit wetenschapsgebied heeft twee gezichten, en één daarvan belichaamt niet altijd het beste voor de mens en voor het welzijn van onze samenleving. We moeten dan ook op onze hoede zijn voor kwakzalvers.
Biowetenschappen verdienen onze steun en aanmoediging, maar moeten gereguleerd worden. Ze kunnen alleen tot volle wasdom komen binnen een strikt gereguleerd kader, waarin volksgezondheid, preventie, voorzorg, en respect voor het leven en de menselijke waardigheid centraal staan. Ik doel hierbij, dat moge duidelijk zijn, op de problemen die de Ego's en het onderzoek naar menselijke embryo's met zich meebrengen. Daarom doet het me deugd te zien dat dit verslag ingaat op deze punten van zorg, zoals ik ook blij ben met de inspanningen van de Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie om het biowetenschappelijk onderzoek beter te reguleren en de consument beter voor te lichten.
Met het oog hierop moeten we alles in het werk stellen om de financiering van ondernemingen te verbeteren en ze toegang te bieden tot risicodragend kapitaal. Deze ondernemingen zijn namelijk over het algemeen erg jong, vaak klein en dus kwetsbaar. Ook moeten we het werk van onderzoekers binnen onze universiteiten en in laboratoria stimuleren in de geest van het Europees Handvest voor kleine ondernemingen. Onderzoek vormt de basis voor onze toekomstige concurrentiepositie.
Laten we echter niet vergeten dat wetenschap en geweten een onlosmakelijk geheel vormen. Elke vorm van wetenschap die deze naam waardig is, moet zich bewust zijn van de rol die zij in onze samenleving speelt. Biotechnologie is zonder enige twijfel de sleutel naar een nieuwe samenleving die, als we haar in goede banen leiden, rechtvaardiger en evenwichtiger zal zijn.
Tot slot wil ik ingaan op de ontwikkelingslanden. Ofschoon we moeten meehelpen de honger, armoe en ziekten te bestrijden die hun ontwikkeling in de weg staan, hebben we niet het recht om een wetenschappelijk model of denkwijze aan deze landen op te leggen. Dat is een kwestie van respect. Daarom ook mogen we wetenschap en technologie niet opleggen als een instrument om ontwikkeling te bewerkstelligen. Iedereen moet kunnen kiezen hoe hij zich wil voeden en volgens welke normen hij wil leven.
Geachte collega's, biotechnologie vormt de derde technologische revolutie van onze beschaving, na de industriële revolutie en de informatierevolutie. Ik hoop van ganser harte dat we deze geweldige uitdaging zullen aangaan en dat we, in het belang van Europa en de toekomst van onze kinderen, de ethische grondregels en de waardigheid van alle mensen zullen respecteren.

Purvis (PPE-DE).
Mijnheer de Voorzitter, allereerst zou ook ik mevrouw Damião een spoedig herstel willen toewensen en haar oprecht willen complimenteren met het uitstekende verslag. Het zal een extra stimulans zijn die de biotechnologiesector nodig heeft om zijn mogelijkheden in mijn Schotse kiesdistrict en in de rest van Europa te kunnen realiseren. De strekking van het verslag strookt geheel met de doelstellingen van de Top van Lissabon en is een voortzetting van de vooruitziende houding die het Parlement altijd aan de dag legt. Ook is het een ondersteuning van de nieuwe moed van de Commissie waar het gaat om biotechnologie en biowetenschappen.
Wat een schril contrast met de Raad van Ministers die deze week opnieuw een verachtelijk falen toonde en niet in staat bleek voort te borduren op de in Lissabon vastgelegde doelstellingen. Tijdens de Top met de misleidende naam ''Raad Concurrentievermogen?' is men niet in staat geweest consensus te bereiken over de juiste jurisdictie voor octrooigeschillen in de Gemeenschap. Wat voor hoop kunnen we koesteren dat Europa voorde mogelijkheden op dit terrein volledig zal benutten, als de Raad minstens een jaar achterloopt op de termijn die hij zich heeft gesteld voor een akkoord over deze essentiële aangelegenheid? Welke stimulans is er voor onze wetenschappers als er geen rendabele manier bestaat om een patent te verkrijgen voor intellectuele eigendomsrechten? Dit is slechts één voorbeeld van het eeuwige getreuzel dat we onafgebroken zien in de Raad en in de afzonderlijke lidstaten. Tijdelijk uitstel, juridische onzekerheid, terugkrabbelen en aarzelen over ethische richtlijnen, vertragingen in omzetting van wetgeving, gebrek aan steun voor degenen die hun juridische koers wijzigen en praktijkonderzoek gaan verrichten, enorme bureaucratische rompslomp voor etikettering en traceerbaarheid.
Mevrouw Damião, dank u dat u ons hoop gegeven hebt dat er daadwerkelijk hoop is in Europa voor biotechnologie en biowetenschappen.

Karossen (PSE).
Mijnheer de Voorzitter, de toekomst biedt zowel mogelijkheden als bedreigingen. Biotechnologie en biowetenschappen zijn gebieden die zowel angst inboezemen als enthousiasme opwekken. Er is genoeg reden om ons niet te laten meeslepen en te denken dat dit een oplossing is voor alle problemen die ons te wachten staan. Tegelijkertijd moeten wij ons niet af laten schrikken door het feit dat wij nog geen antwoord hebben op alle vragen.
De Unie heeft de biowetenschappen aangewezen als een gebied dat ertoe moet bijdragen om van Europa de meest concurrerende kenniseconomie te maken. Mits goed gebruikt, kan de biotechnologie oplossingen bieden voor veel problemen die ons te wachten staan.
Om de bedreiging van het milieu het hoofd te kunnen bieden, moet wij niet alleen een stapje terug doen, maar moeten er ook nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen gedaan worden om de bedreiging van het milieu op een zowel technische en mechanische als biologische manier aan te pakken. In dit verband biedt de biotechnologie veel mogelijkheden. De strijd tegen de armoede en de honger in de ontwikkelingslanden vereist diverse inspanningen om te kunnen slagen. Wij moeten de biotechnologie overschatten noch onderschatten. Als er gewassen zijn die verschillende temperaturen, droogteniveaus en vochtgehaltes kunnen verdragen, kan er voedsel verbouwd worden in gebieden waar nu honger wordt geleden. Een samenleving waarin men welvaart en rechtvaardigheid wil bevorderen en waarin men wil dat mensen in een aangenaam milieu kunnen leven, moet zorgen voor economische groei.
Omdat het in veel volgroeide sectoren momenteel slecht gaat, zijn er nieuwe nodig. Een daarvan is de biotechnologie, en dat is tevens een van de meest veelbelovende sectoren. Laten wij in de Unie gemeenschappelijke investeringen doen om gezamenlijk de ontwikkeling voort te zetten en om verder te komen. Het is niet genoeg om te zeggen dat wij succesvol moeten zijn, maar er moet ook wat gebeuren. Een van de dingen die wij kunnen doen, is het verslag-Damião aannemen. Dat is een positieve daad en een goed voorteken voor de toekomst.

Davies (ELDR).
Mijnheer de Voorzitter, men hoeft geen onverbiddelijke tegenstander van genetisch gemodificeerde organismen te zijn - en ik ben dat niet - om vraagtekens te zetten bij het onvervalste pleidooi vóór dergelijke organismen in dit verslag. Veel leden van de liberale fractie zullen het verslag bij de stemming morgen aanvechten.
Wij willen dat het gebruik van pesticiden en herbiciden wordt teruggedrongen. Wij willen op het platteland de insecten zien gedijen en de wilde planten welig zien tieren. Wij willen duurzame landbouw in ontwikkelingslanden. Maar we moeten zeker weten dat de aangedragen oplossing niet nog grotere problemen veroorzaakt.
We horen allerlei beweringen van de producenten, die er uiteraard op uit zijn hun zakken met goud te vullen en ervoor te zorgen dat landbouwers wereldwijd worden opgesloten in hun toeleveringsketen. Maar waar zijn de wetenschappelijke gegevens over de effecten op middellange en lange termijn van genetisch gemodificeerde landbouwproducten op de biodiversiteit? Wie gaat compensatie bieden aan biologische producenten als hun gewassen besmet raken en hun waarde verliezen? Deze vragen dienen te worden beantwoord voordat we de sluizen openzetten.
De jury is nog bezig met de bestudering van genetisch gemodificeerde gewassen. Gezien het onomkeerbare karakter van deze besluiten is er geen stevige basis voor de bewering dat biotechnologie de oplossing voor al onze problemen vormt.

De Voorzitter.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Goebbels (PSE)
 - (FR) Mijn wens is een verenigd, vreedzaam Europa. Daarom sta ik positief tegenover de uitbreiding van de Unie met alle huidige kandidaat-lidstaten, met inbegrip van Turkije.
Niettemin heb ik mij onthouden van stemming over het verslag-Brok, aangezien ik van mening ben dat de beoogde uitbreiding onder zeer slechte omstandigheden plaatsvindt. Noch de huidige Unie, noch de kandidaat-lidstaten zijn er echt klaar voor. Men is het erover eens dat het Verdrag van Nice de Unie niet de organen heeft gegeven die nodig zijn om naar behoren te kunnen functioneren met 25, 27 of 28 leden.
De Conventie die deze organen zou moeten perfectioneren houdt zich meer bezig met de verpakking dan met de inhoud. Wat moeten we bijvoorbeeld met een voorzitter van de Europese Raad die voor vijf jaar wordt gekozen en geen enkele beslissing kan nemen, terwijl het communautaire beleid weer meer op nationale en intergouvernementele leest wordt geschoeid? Bovendien heeft de recente Europese Raad, in plaats van te besluiten tot een grotere solidariteit met de kandidaat-lidstaten - die nagenoeg allemaal te maken krijgen met zeer ernstige economische en sociale problemen - in werkelijkheid het pakket steunmaatregelen waartoe in 1999 te Berlijn is besloten, ingeperkt.
Voor de toekomstige financiering is niets geregeld, met uitzondering van de kredieten voor het GLB die na 2006 worden bevroren en langzamerhand af zullen nemen, teneinde met minder geld meer landen te kunnen bedienen! Het blokkeren van de financiën staat dus al op het programma voor na de uitbreiding. Er bestaat een groot risico dat de uitgebreide Europese Unie uiteindelijk slechts een eenvoudige vrijhandelszone zonder echte solidariteit zal zijn, dus zonder Europese integratie.

