Bescherming van van oudsher bestaande nationale, etnische en immigrantenminderheden in Europa (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is het debat over mondelinge vraag van Csaba Sándor Tabajdi, Hannes Swoboda, Jan Marinus Wiersma, Véronique De Keyser, Katrin Saks en Claude Moraes, namens de PSE-Fractie, aan de Commissie: Bescherming van van oudsher bestaande nationale, etnische en immigrantenminderheden in Europa (B6-0005/2009).
Csaba Sándor Tabajdi
auteur. - (HU) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, op het Europese continent wonen meer dan driehonderd verschillende nationale en etnische minderheden en taalgemeenschappen. Van de burgers in de 27 EU-lidstaten is ongeveer 15 procent lid van een van oudsher bestaande nationale minderheid of immigrantengemeenschap. Terwijl de doelstelling van de Europese Unie het behoud van culturele verscheidenheid is, worden minderheidstalen en volksgroeperingen met uitsterven of assimilatie bedreigd. De gestaag groeiende immigrantengemeenschappen zien zich geconfronteerd met een integratiecrisis; we hoeven maar te denken aan de onlusten in de buitenwijken van Parijs, de terreuraanvallen in Londen en de etnische spanningen in Nederland.
Is de Europese Unie wel geloofwaardig als zij schendingen van mensen- en minderheidsrechten veroordeelt in andere landen? Benaderen de besluitvormers in de EU de problemen van de nationale en etnische minderheden in de mogelijke kandidaat-landen op de westelijke Balkan wel adequaat, als een aantal lidstaten hier in eigen land niet toe in staat is, met praktijken die hier zelfs lijnrecht tegen indruisen? Wie deze kwesties niet onder ogen wil of kan zien en zijn kop in het zand steekt, speelt met de toekomst van Europa.
Aan het debat van vandaag ging bezorgdheid vooraf, want volgens sommigen ligt deze kwestie te gevoelig. Jazeker, deze kwestie ligt bijzonder gevoelig. Wat zou de Europese Unie zijn als we alleen onderwerpen behandelden die geen belangen schaden? We mogen de problemen niet onder het tapijt vegen! De Europese burgers verwachten wezenlijke antwoorden van ons. De Europese Unie moet op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau de rechten waarborgen van inheemse, van oudsher bestaande minderheden, de Roma en de miljoenen volkeren zonder eigen staat die een minderheidsstatus hebben, zoals de Catalanen, de Basken, de Schotten, de Bretons, de Elzassers, de Corsicanen, de Welsh, de Hongaarse nationale gemeenschappen in Roemenië, Slowakije en Servië, en andere naties.
Subsidiariteit en zelfbestuur, machtsdeling en medebeslissing zijn de fundamentele waarden van de Europese Unie. Het is cruciaal dat er vormen van autonomie met medebeslissing en zelfbestuur, self-governance, tot stand komen die zijn gebaseerd op overeenstemming tussen de meerderheid en de minderheid, zonder dat dit afdoet aan de soevereiniteit en de territoriale integriteit van de lidstaten. De staat moet personen die tot een immigrantenminderheid behoren, helpen bij een zo volledig mogelijke inburgering, oftewel integratie, en de immigrantenminderheden moeten de taal en de gebruiken van het land in kwestie zoveel mogelijk eerbiedigen. Als het Europees Parlement een echt machtscentrum wil worden, mag het deze netelige kwesties niet uit de weg gaan.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, geachte heer Tabajdi, de bescherming van minderheden is een zeer belangrijk beginsel dat geldt als een van de voorwaarden voor toetreding van nieuwe lidstaten tot de Europese Unie. De criteria van Kopenhagen zijn specifiek bedoeld voor kandidaat-lidstaten van de Unie.
De eerbiediging van de rechten van mensen die tot minderheden behoren, inclusief de eerbiediging van het beginsel van non-discriminatie, is een van de beginselen waar de Unie op is gegrondvest. De Unie heeft echter geen algemene bevoegdheden op het gebied van de bescherming van de rechten van minderheden. Het is de taak van de nationale overheden voor deze bescherming te zorgen, zoals dat door hun grondwet wordt voorgeschreven en zoals zij dit in internationale verdragen hebben afgesproken.
De vragen o de institutionele organisatie of het institutioneel zelfbestuur van de minderheden behoren eveneens tot de bevoegdheden van de lidstaten. Het is bovendien aan elke lidstaat afzonderlijk om te beslissen of ze het Kaderverdrag voor de bescherming van nationale minderheden en het Europees Handvest voor regionale of minderheidstalen, twee belangrijke instrumenten die door de Raad van Europa zijn ingevoerd, al dan niet ondertekenen of ratificeren.
De Unie heeft dus niet de bevoegdheid om algemene wetgeving aan te nemen voor het vaststellen van normen voor de bescherming van minderheden en voor het invoeren van controlemechanismen, zoals in de vraag wordt gesuggereerd. Op gebieden die wel onder haar bevoegdheden vallen kan de Unie echter wel maatregelen treffen die een positieve uitwerking hebben op de situatie van minderheden.
Zo is het binnen het beleid dat de Commissie voert tegen discriminatie op grond van ras, etnische afkomst en geloofsovertuiging van belang om toe te zien op de uitvoering van de communautaire wetgeving op dit gebied en op de implementatie van de richtlijn die deze wetgeving aanvult.
Een ander voorbeeld is het kaderbesluit betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat dat op 28 november 2008 is aangenomen. Via dit kaderbesluit verbetert de Unie de situatie van minderheden ten opzichte van bepaalde gedragingen waar zij slachtoffer van zijn. De Unie is ook opgekomen voor de situatie van de Roma.
De integratie van immigranten is een steeds belangrijkere kwestie voor de lidstaten van de Europese Unie. In 2005 heeft de Commissie een integratieprogramma ingevoerd dat dient als werkkader voor een gemeenschappelijke aanpak voor integratie in de Europese Unie. En de Unie heeft een bedrag van 825 miljoen euro uitgetrokken voor het Europees Fonds voor de integratie van onderdanen van derde landen voor de periode 2007-2013.
In 2009 zal de Commissie drie nieuwe initiatieven lanceren: de derde editie van het Europees handboek over integratie, het Europees forum voor integratie, dat bedoeld is om de burgermaatschappij nog sterker aan onze werkzaamheden te binden, en tot slot een website over integratie, een centraal informatiepunt voor integratie, dat de uitwisseling van goede voorbeelden tussen alle bij integratie betrokken partijen zal bevorderen.
De rol van de Europese Unie op het gebied van meertaligheid is er niet op gericht het beleid op dit terrein van de lidstaten over te nemen, maar op het ondersteunen en aanvullen van dit beleid. Het meertaligheidsbeleid van de Europese Commissie richt zich ook op regionale talen en talen die door minderheden worden gesproken.
De bescherming van de taalkundige en culturele verscheidenheid is namelijk een van de hoekstenen van de Europese Unie. De bescherming van deze taalkundige en culturele verscheidenheid is thans opgenomen in het Handvest voor de grondrechten van de Europese Unie. Daarin wordt in artikel 22 het volgende bepaald: "De Unie eerbiedigt de culturele, godsdienstige en taalkundige verscheidenheid."
In de laatste mededeling van de Commissie, die is aangenomen in september 2008, wordt bovendien vermeld dat elke landstaal, regionale taal of door een minderheid gesproken taal een toevoeging is aan onze gemeenschappelijke cultuur. De voornaamste instrumenten die de Unie op dit terrein tot haar beschikking heeft, zijn financieringsprogramma's en in het bijzonder het programma "Een leven lang leren 2007-2013".
Ten slotte is het Bureau voor de grondrechten van de Europese Unie voor ons een uiterst waardevol instrument voor het verzamelen van gegevens ten behoeve van de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van alle instrumenten en van het communautaire beleid. In navolging van het verzoek van het Europees Parlement aan het Bureau voor de grondrechten, dat overigens in Wenen is gevestigd, wordt volgens het werkprogramma voor 2009 van het Bureau een vergelijkend verslag geschreven over de situatie omtrent etnische discriminatie en racisme in de Europese Unie, waarmee we het verslag over racisme over het jaar 2007 kunnen bijwerken.
Dat is wat ik u te zeggen heb. Kortom: we hebben geen wettelijke basis om de bescherming van minderheden te regelen. Dit terrein valt echt onder de bevoegdheid van de lidstaten, maar dit neemt niet weg dat de Unie moet voorkomen dat burgers die tot een minderheid behoren, worden gediscrimineerd.
Rihards Pīks
namens de PPE-DE-Fractie. - (LV) Dank u, mijnheer de Voorzitter. De heer Tabajdi heeft een enorme taak op zich genomen - het omschrijven en classificeren van gemeenschappen van volkeren die zich in de loop der geschiedenis op verschillende wijzen hebben gevormd en die in grotere of kleinere getale in staten leven waarvan de bevolkingskern een andere etnische of linguïstische achtergrond heeft. Het is bekend dat in Europa de grenzen en namen van landen door de eeuwen heen vaak aan verandering onderhevig waren, als gevolg van oorlogen of het aaneensluiten of uiteenvallen van staten, door de vorming of de ondergang van grote rijken, en het kwam zeer vaak voor dat mensen, zonder van woonplaats te veranderen, onderdanen van een andere vorst of inwoners van een ander land werden. Ook heeft migratie plaatsgevonden, zowel op individueel niveau als in de vorm van het verhuizen van complete etnische gemeenschappen. Wij zijn de erfgenamen van deze historische ontwikkelingen. Het is een uitgemaakte zaak dat iedere bewoner van de Europese Unie recht heeft op een menswaardig bestaan en gelijke kansen. Maar wat moeten we, onder de huidige omstandigheden, precies onder een minderheid verstaan, en kunnen de lidstaten uniforme criteria formuleren en overeenkomen? Dat is belangrijk, omdat tegenwoordig nieuwe vormen van migratie ontstaan: zowel interne migratie binnen de Europese Unie als migratie vanuit niet-EU-landen. Ik heb de indruk dat dit vraagstuk eerst door specialisten, onderzoekers, historici, etnografen en taalkundigen moet worden uitgespit voordat de politici uiteindelijk misschien het laatste woord hierover kunnen spreken. Als politici het voortouw nemen, zullen we onmiddellijk met politiek getinte vooringenomenheid en eigenbelang van doen krijgen, vooral nu de verkiezingen eraan zitten te komen. Ik dank u voor uw aandacht.
Katalin Lévai
namens de PSE-Fractie. - (HU) Mijnheer de Voorzitter, commissaris, dames en heren, in de Europese Unie en de andere Europese landen wonen meer dan 45 miljoen mensen die behoren tot een van de 57 minderheden. Nu het racismespook door Europa waart en we kunnen constateren dat het chauvinisme van de groep die de meerderheid vormt in natiestaten, ook in heel Midden- en Oost-Europa schrikbarende proporties aanneemt, mogen we het minderhedenbeleid niet langer onder het tapijt vegen. Zoals we onder andere van de commissaris hebben gehoord, heeft de EU tot nu toe nog geen bindende wetgeving inzake het behoud van de identiteit van nationale minderheden uitgewerkt die van toepassing is op alle lidstaten. Het minderheidsvraagstuk valt onder de bevoegdheid van de lidstaten en daarom moeten de gemeenschappen het in de regel doen met wat ze er bij hun eigen regering uit weten te slepen. In de Midden- en Oost-Europese lidstaten is het totale aantal burgers dat tot een verscheidenheid aan nationale minderheidsgemeenschappen behoort, vele malen groter dan in West-Europa en hun problemen zijn ook complexer. Om ervoor te zorgen dat iedereen - dus niet alleen de nationale minderheden maar ook de naties die binnen de Europese Unie in de praktijk tevens tot een minderheid behoren - zich thuis voelt in Europa, moet de Europese wetgeving een wettelijk kader scheppen met alomvattende rechtsnormen voor de bescherming van minderheden.
We moeten een politiek bestel in het leven roepen dat niet streeft naar exclusiviteit, maar de bevoegdheden verdeelt. Als dit patroon de praktijk wordt in heel Europa, verwerven de nationale gemeenschappen steeds meer status waardoor ze nieuwe kansen krijgen op het behoud van hun taal en cultuur. Hiervoor is de ratificatie van het Verdrag van Lissabon van cruciaal belang, want dankzij het werk van de Hongaarse regering worden in twee artikelen de rechten van leden van minderheden behandeld. Het aannemen van dit verdrag zou een enorme stap voorwaarts zijn in de geschiedenis van de Europese Unie. De huidige economische crisis komt de minderheden niet ten goede, verergert bestaande conflicten en maakt de weg vrij voor extreem-rechtse demagogie. Europa kan het zich zeker nu niet veroorloven om niet te luisteren naar de stem van de minderheden; in deze tijden van crisis mogen de minderheden niet aan hun lot worden overgelaten.
Henrik Lax
namens de ALDE-Fractie. - (SV) Een debat op Europees niveau over de positie van verschillende minderheden is zeer welkom. Een gemeenschappelijke opvatting over de rechten en plichten die moeten gelden voor nationale, etnische of taalkundige minderheden, voor immigranten en voor staatlozen zou in veel opzichten gunstig zijn voor deze groepen en voor de hele Unie. Bijna een tiende deel van de burgers van de EU behoort op dit moment tot een nationale, etnische of taalkundige minderheid. Sommigen worden goed behandeld, zoals ik als Zweedstalige in Finland. Anderen worden gediscrimineerd of genegeerd. Het is belangrijk dat de nationale historische minderheden zich volwaardige leden van de Unie kunnen voelen. De EU heeft de steun van haar minderheden nodig en mag niet vergeten hun de mogelijkheid te geven om actief deel te nemen aan de besluitvorming en de inspanningen voor een veilige en harmonieuze gemeenschappelijke toekomst.
Het is duidelijk dat voor nationale minderheden niet dezelfde regels kunnen gelden als voor bijvoorbeeld immigrantenminderheden. Immigranten hebben speciale steun nodig om in hun nieuwe thuisland te kunnen integreren. Een geval apart zijn de staatlozen, die met alle mogelijke middelen moeten worden aangespoord om het burgerschap van hun gastland aan te vragen.
De EU moet ook een gemeenschappelijke visie op minderheidsvraagstukken hebben, om zichzelf en haar lidstaten te kunnen verdedigen tegen druk en provocaties van buitenaf, waarbij minderheidsrechten als wapens worden gebruikt om tweedracht te zaaien en wanorde te scheppen. De Russische inmenging en propaganda in onder andere Estland en Letland zijn waarschuwende voorbeelden. We moeten degenen die ons kwaad willen doen, geen wapens in handen geven.
In Europa is er behoefte aan een representatief minderhedenforum, dat zou moeten fungeren als raadgevend orgaan in kwesties die door het Europees Parlement en de Raad van Europa. Het zou ook belangrijk zijn dat deze parlementaire commissie een duidelijk uitgesproken verantwoordelijkheid zou krijgen voor minderheidsvraagstukken. Dit Parlement moet een uitspraak over de rechten van minderheden aannemen.
Tot slot een concrete vraag: is de Commissie bereid om ervoor te zorgen dat er een Europees minderhedendebat op gang komt, en is zij bereid om actief een rechtvaardige behandeling van de minderheden van de Unie te bevorderen, en niet alleen de taalkundige verscheidenheid, die zo vaak als schaamlap wordt gebruikt om de minderheden verder te negeren?
(Applaus)
Jan Tadeusz Masiel
namens de UEN-Fractie. - (PL) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, sommige minderheden verblijven al eeuwenlang in de lidstaten; andere zijn er nog maar relatief korte tijd.
Tot de traditionele minderheden die al van oudsher in de landen van de Europese Unie aanwezig zijn, kunnen we onder andere de Roma rekenen. Tot mijn spijt moet ik vaststellen dat - ondanks het feit dat de Roma in mijn land, Polen, niet gediscrimineerd worden - hun niveau van integratie toch veel te wensen overlaat. En zij denken er zelf net zo over. Ik denk dat de Roma nood hebben aan meer steun van de overheid, op het gebied van onderwijs in het algemeen en beroepsopleiding in het bijzonder.
Wat de integratie van deze en andere minderheden betreft, moeten de lidstaten een leidende rol spelen. Een gemeenschappelijke Europese regelgeving zou ons evenwel kunnen helpen bij onze inspanningen, en dan denk ik vooral aan het bepalen van de rechten en plichten van immigranten uit moslimlanden, die moeite hebben om te integreren in Europa.
Mikel Irujo Amezaga
namens de Verts/ALE-Fractie. - (ES) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Tabajdi graag hartelijk bedanken voor het werk dat hij heeft gedaan om de mondelinge vraag waarover we hier vandaag aan het debatteren zijn, voor te bereiden en ter tafel te brengen, en ook voor het geweldige werk dat hij heeft verzet om de resolutie te op te stellen die vandaag helaas geen onderwerp van debat is, maar die we ongetwijfeld zullen bespreken in de komende plenaire vergaderingen.
Deze resolutie is nodig, omdat het evident is dat we een minimumniveau aan bescherming van minderheden in de Europese Unie moeten zien te vinden, iets waarvan op dit moment nog geen sprake is.
Ik deel de mening van commissaris Barrot, die zich vaak verschuilt achter het gebrek aan jurisdictie van de Europese Unie op dit gebied, niet. Het is volstrekt inconsequent te refereren aan de criteria van Kopenhagen, te refereren aan een ander soort wetgeving en tegelijkertijd - wanneer het misschien niet belangrijk wordt gevonden of misschien de moed ontbreekt - het gebrek aan jurisdictie aan te voeren om geen - laten we zeggen - vooruitgang te hoeven boeken in de bescherming van minderheden, want uiteindelijk hebben we te maken met een eeuwig dilemma. We staan niet voor een probleem, maar voor een uitdaging die door de Europese Unie moet worden aangaan. Deze kwestie moet dan ook als zodanig worden opgevat.
Kathy Sinnott
Mijnheer de Voorzitter, elke lidstaat van de EU kent groepen mensen die als anders worden beschouwd vanwege eigenschappen als etniciteit, taal, de manier waarop zij zich kleden, hun muziek en de manier waarop ze hun religie beoefenen. Wanneer de mensen in dat land worden verplicht om de aangeboren waardigheid van elk mens te respecteren, worden deze verschillen als verrijkend gezien, en worden mensen gewaardeerd. Sterker nog, wanneer de waardigheid van de mens wordt gewaardeerd, zien we minderheden helemaal niet als negatief. Maar in veel landen is dit respect niet of nauwelijks aanwezig. Dit leidt tot discriminatie waarbij minderheden worden mishandeld en in de meest miserabele omstandigheden terechtkomen.
Volgens de criteria van Kopenhagen moet een land dat tot de EU wil toetreden, in elk geval een minimaal aanvaardbaar niveau van respect voor iedereen binnen zijn grenzen hebben. Dit beginsel vervalt als we deze criteria negeren en het lidmaatschap toestaan voor landen waarin mensen worden uitgesloten en mishandeld.
In Ierland bijvoorbeeld, werden veel kinderen en volwassenen met een handicap ten tijde van de toetreding en nog jaren na het lidmaatschap in inrichtingen opgenomen, onder erbarmelijke omstandigheden.
Tegenwoordig bestaan er ondanks het invoeren van de criteria van Kopenhagen, dezelfde vreselijke omstandigheden voor kwetsbare minderheden in landen die onlangs tot de EU zijn toegetreden of dit van plan zijn. In die gevallen zijn de criteria van Kopenhagen duidelijk genegeerd, en werd de behandeling van minderheden niet als een belemmering voor het lidmaatschap gezien. Dit ondermijnt het doel van de overeenkomst. Als een land, om toe te treden tot de EU, moet voldoen aan de criteria van Kopenhagen met betrekking tot de behandeling van zijn inwoners, moet het mogelijk zijn om het lidmaatschap op te schorten wanneer het niet aan de criteria voldoet.
Sergej Kozlík
(SK) We hebben het hier over etnische minderheden, maar in feite gaat het in de eerste plaats om de Hongaarse etnische minderheid, mijnheer Tabajdi. Hongarije is inderdaad een land waar etnische minderheden in de afgelopen decennia vrijwel geheel zijn uitgebannen. De vroegere ombudsman voor minderheden in Hongarije, Jenö Kaltenbacha, heeft dit bevestigd. Het aantal in Hongarije levende Slowaken is gedurende de betreffende periode gedaald van meer dan 300 000 naar 18 000. Voor de gedecimeerde Slowaakse minderheid wordt op de minderhedenscholen uitsluitend lesgegeven in het Hongaars. Op deze scholen wordt slechts vier uur per week Slowaaks onderwezen.
Er is geen sprake van een vendetta in Slowakije, en de situatie van de in Slowakije levende Hongaarse minderheid is veel en veel beter. Op de scholen voor de Hongaarse minderheid wordt uitsluitend lesgegeven in het Hongaars. Daarnaast wordt een paar uur per week Slowaakse les gegeven. In de Slowaakse gemeenschappen in Hongarije worden kerkdiensten in het Hongaars gehouden, uitsluitend onder leiding van Hongaarse priesters. Aan de andere kant dragen alleen Hongaarse priesters de mis op in de Hongaarse gemeenschappen in Slowakije.
Paradox genoeg besteedt het Europees Parlement echter geen aandacht aan de Slowaakse, Duitse, Servische en andere onderdrukte minderheden in Hongarije. Wel wordt er herhaaldelijk gediscussieerd over de marginale problemen van de Hongaarse minderheid, waar de Slowaakse regering zich momenteel toch over buigt. In het kader van dit proces heeft zij toevallig vandaag een wijziging van de onderwijswet goedgekeurd waarmee er voor wordt gezorgd dat geografische namen in schoolboeken voor het minderhedenonderwijs in het Hongaars of Oekraïens worden aangegeven. Het zijn juist de Hongaarse politici en parlementsleden die onder het mom van de oplossing van etnische problemen voortdurend opvattingen over autonomie ventileren, ook over territoriale autonomie. Onlangs deed de Hongaarse president dit tijdens een bezoek van zijn Roemeense ambtsgenoot aan Boedapest, wat hem op een afwijzende reactie kwam te staan. Dergelijke standpunten moeten ook door het Europees Parlement worden ontmaskerd en veroordeeld.
Kinga Gál
(HU) Terwijl van elke andere maatschappelijke minderheid die wordt beschermd door het verbod op discriminatie, de belangen met hand en tand verdedigd worden, is het voor de van oudsher bestaande nationale minderheden bedroevend gesteld met de Europese rechtsbijstand, om over de politieke wil nog maar te zwijgen. Het bestaan van deze gemeenschappen in de Europese Unie is echter geen kwestie van politiek maar een feit: er wonen miljoenen mensen in de Europese Unie die geen immigranten zijn. Ze wonen in Europese lidstaten zonder dat ze het land van hun voorouders hebben verlaten. Maar tijdens de gebeurtenissen van de twintigste eeuw zijn de grenzen van hun landen om hen heen verschoven, waarbij ze zijn achterbleven met sindsdien onopgeloste dilemma's. Hoe kunnen ze hun identiteit en gemeenschap behouden, hoe kunnen ze hun kinderen een toekomstperspectief voor de eenentwintigste eeuw bieden? We moeten eindelijk eens toegeven dat de problemen van deze gemeenschappen niet alleen kunnen worden opgelost met algemene mensenrechten of discriminatieverboden. Deze gemeenschappen maken met recht aanspraak op alle zaken die de Europese Unie bij hetzelfde aantal personen in een meerderheid, gerechtvaardigd acht. Daarvoor is EU-wetgeving en de steun van de Europese Unie nodig. Deze gemeenschappen vinden terecht dat bijvoorbeeld de autonomie die de Zuid-Tirolse minderheden in Italië voorspoed en ontwikkeling heeft gebracht, ook voor hen een wenselijke oplossing zou zijn.
Vormen van autonomie, misschien zelfs territoriale autonomie, zouden deze gemeenschappen wel degelijk een positieve en aanvaardbare toekomst kunnen bieden. Hierover moet echter niet geheimzinnig worden gedaan maar juist in alle openheid worden gesproken, want als het een positieve oplossing is in de ene lidstaat zonder de territoriale integriteit van het land in kwestie aan te tasten, kan het evengoed een oplossing zijn in een andere lidstaat. De legitieme eisen van deze gemeenschappen, die gebaseerd zijn op de fundamentele beginselen van de EU en teruggrijpen op de Europese praktijk, mogen geen taboethema's zijn in de Europese Unie in de eenentwintigste eeuw!
Bárbara Dührkop Dührkop
(ES) Mijnheer de Voorzitter, het is merkwaardig dat er in elke zittingsperiode weer wordt gewezen op de niet-bestaande of kwetsbare wettelijke en materiële bescherming van deze of gene minderheid in de lidstaten.
Met de recente uitbreiding naar het oosten is de situatie, onvermijdelijk, veel ingewikkelder geworden.
De 27 lidstaten van Europa tellen meer dan honderd minderheidsgroepen als we hun etnische en linguïstische minderheden optellen bij de minderheden die uit recente immigratie zijn voortgekomen. In navolging van anderen wil ik met name de Roma noemen, een etnische groep die al eeuwenlang met ons samenleeft. Zij hebben hun eigen bijzonderheden en van alle minderheidsgroepen worden zij het meest achtergesteld.
Het opvoeren van onze inspanningen voor een geleidelijke integratie, zo niet assimilatie, van deze groepen en verwezenlijking van deze eenheid in verscheidenheid is een belangrijke uitdaging voor Europa, mijnheer de commissaris. Het is niet voor niets dat het Verdrag van Lissabon expliciet, voor het eerst in de geschiedenis van de Europese Unie, refereert aan de rechten van de mensen die tot deze minderheden behoren en die hun eigen waarden hebben.
Elke sociale groep is anders. De historisch linguïstische minderheden van de lidstaten met hun erkende en onbetwistbare recht om zich in hun moedertaal uit te drukken hebben weinig of niets te maken met de nieuwe migratiestromen die hun eigen onderscheidende kenmerken hebben.
Laten we het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden als uitgangspunt nemen en het Europees Sociaal Fonds vragen aandacht en financiële middelen aan minderheidsgroepen te schenken.
We hebben 2008, het Europees Jaar van de interculturele dialoog, zojuist afgesloten, maar ik denk dat de dialoog nog maar net is begonnen. Ik vind dat we hiervan moeten profiteren en met de verspreiding van deze dialoog moeten doorgaan, om op Europees niveau controle-instrumenten te ontwikkelen met als doel minderheidsgroepen te beschermen.
Laat ik mijn betoog hiermee afsluiten: wij hebben in onze lidstaten de verplichting om de tradities en waarden van het multiculturele Europa dat in opkomst is, te beschermen en in ere te houden. Het is de taak van dit Parlement om normen voor integratie vast te stellen binnen een gemeenschappelijk Europees kader dat een vreedzaam samenleven vergemakkelijkt.
István Szent-Iványi
(HU) Mijnheer de Voorzitter, elke tiende Europeaan maakt deel uit van een nationale minderheid. Velen van hen hebben het gevoel dat ze stiefkinderen in eigen land zijn. Van de Europese Unie verwachten zij de waarborging van hun rechten en de verbetering van hun situatie. Op het gebied van mensenrechten schiet de Europese Unie het meest tekort als het gaat om de bescherming van minderheden. Ofschoon de rechtsgrondslagen voor de effectieve bescherming van minderheden aanwezig zijn, is de politieke wil om deze te handhaven vaak onvoldoende. De ratificatie van het Verdrag van Lissabon kan verbetering aanbrengen in deze situatie, maar is geen wondermiddel op zich. Het is noodzakelijk dat bestaande instellingen effectief functioneren en dat met name het minderhedenprofiel van het Agentschap voor Fundamentele Rechten wordt versterkt. De minderheden zouden het als een positief signaal zien als in de nieuwe Commissie een commissaris uitsluitend belast zou worden met minderheidszaken. Daarmee zouden we duidelijk laten zien dat ook zij volwaardige burgers zijn van een verenigend Europa. Europa mag geen stiefkinderen hebben, want ergens zijn we allemaal minderheden.
László Tőkés
(HU) Mijnheer de Voorzitter, met erkenning en dank verwelkom ik de behandeling van de bescherming van van oudsher bestaande nationale en etnische minderheden en immigranten in Europa. Ik vind het schrijnend dat bij gebrek aan de nodige steun van de fracties ons publieke debat zonder beslissing zal eindigen en nog steeds de mogelijkheid niet wordt geboden om het EU-kaderverdrag inzake de bescherming van minderheden aan te nemen. In de landen van het voormalige Oostblok was het heersende principe niet-inmenging. Ik vind het onaanvaardbaar dat de Europese Unie op vergelijkbare wijze de oplossing van de situatie van de minderheden aan de bevoegdheid van de lidstaten overlaat. Ik beschouw de uitlatingen van president Traian Bašescu in Boedapest, waarin hij de gerechtvaardigde eis van de Hongaren in Transsylvanië op collectieve rechten en autonomie afwijst, als een dictatoriaal standpunt dat nationaal-communistische tijden in herinnering roept. De Europese Unie is ook het gemeenschappelijke vaderland van nationale, etnische en religieuze minderheden en juist om die reden mag de EU hun institutionele en wettelijke bescherming niet langer uitstellen.
Patrick Louis
(FR) Mijnheer de Voorzitter, in onze culturen, waarin de rechtsstaat en de rechten van de mensen zich hebben gevestigd, is het juist om rechten van minderheden te beschermen, maar wanneer we wetten gaan maken voor de rechten van niet-nationale minderheden als gemeenschappen, zal dat al snel een gewaagde onderneming blijken.
Voor niet-nationale minderheden, waartoe ik mij in mijn uiteenzetting beperk, moet van een communautaire aanpak worden afgezien, omdat deze onvermijdelijk de samenhang van de talrijke Europese naties zal verwoesten. In een rechtsstaat behoort de regelgeving omtrent het samen willen leven tot de nationale bevoegdheid. De meerderheid mag niet de tegenstander van de minderheid worden, tenzij we definitief de democratie op de helling willen zetten.
Sommige mensen worden geconfronteerd met ellende en bedreigingen en moeten daardoor hun land ontvluchten en asiel zoeken. Het asielrecht is voor mensen een manier om met hun voeten te stemmen. Het is gelukkig een grondrecht geworden. Maar zoals bij elk ander recht staat daar een plicht tegenover. Die plicht is in dit geval dat men zich onderwerpt aan de regels, de talen en de gebruiken van het gastland.
Het asielrecht is een kostbaar recht, want het is een recht dat inherent is aan de mens. Zelfs als iemand tot een minderheid behoort, rechtvaardigt dat niet dat een communautair recht wordt vastgelegd. De grootste loyaliteit moet altijd uitgaan naar het land waar men zich vestigt. Het is een illusie om te denken dat men een land kan vormen door tijdelijk verblijvende gemeenschappen met verschillende achtergronden naast elkaar te laten leven. Op termijn zal dat enkel aanleiding geven tot onverschilligheid of strijd.
Voor het gastland geldt: of je houdt ervan, of je vertrekt. Dat is de verantwoordelijkheid die ontstaat uit de vrijheid van komen en gaan.
Marian-Jean Marinescu
(RO) Ik spreek mijn steun uit voor de bescherming van minderheden en voor het respecteren van hun cultuur, taal, tradities en gewoonten. Ik ben van oordeel dat alle lidstaten in hun nationale wetgeving omtrent allerlei gebieden verwijzingen naar de bescherming van minderheden zouden moeten opnemen.
Ik ben van mening dat Roemenië wat dat betreft over een zeer goed opgebouwde wetgeving beschikt en een voorbeeld kan zijn voor andere lidstaten. Een levend bewijs daarvan is een lid van dit Parlement, iemand die ik zeer respecteer, iemand die geboren werd, opgroeide en studeerde in de Hongaarse gemeenschap van Transsylvanië en nu, in dit huis, met succes Hongarije vertegenwoordigt. De bescherming van de minderheden mag echter niet leiden tot overdrijvingen, zoals collectieve rechten, het promoten van - ook territoriale - autonomie en zelfbestuur.
Daarnaast denk ik niet dat het enig nut heeft de minderheden in te delen in verschillende categorieën, aangezien dat misschien de indruk kan wekken dat deze categorieën verschillende behandelingen vragen. Alle burgers moeten gelijk worden behandeld en moeten dezelfde rechten en plichten hebben ten opzichte van de gemeenschap waarin zij leven. Decentralisatie en lokale autonomie in het kader van de nationale wetgeving beantwoorden prima aan alle wensen van de burgers, ongeacht hun nationaliteit of ras. Het is niet normaal dat men concepten in debat brengt terwijl ze nog niet zijn ingebed in het huidige internationale recht en nog niet zijn geaccepteerd op het niveau van de lidstaten. Ook is het niet nodig de bepalingen van de Raad van Europa te hernemen.
De Roma-minderheid vergt een specifieke vermelding. Ik ben er absoluut van overtuigd dat gemeenschappelijke programma's op het niveau van de Unie, in het bijzonder op het gebied van onderwijs, de integratie van de Roma wezenlijk zouden versnellen.
Ten slotte neem ik de vrijheid erop te wijzen dat elke natie, hoe groot ook, in vergelijking met de 500 miljoen Europese burgers een minderheid is.
Monika Beňová
(SK) De bescherming van minderheden is onmiskenbaar een van de allerbelangrijkste beginselen, en in mijn land, de Slowaakse Republiek, wordt echt een uitzonderlijk hoge beschermingsstandaard voor minderheden gewaarborgd. Waar het om etnische minderheden gaat is deze standaard ook gegarandeerd in de vorm van autonomie op het gebied van cultuur en onderwijs, aangezien er een universiteit voor onze grootste etnische minderheid is.
Ik ben er evenwel volledig tegen gekant een debat over territoriale autonomie te beginnen, omdat dit in mijn ogen een zeer verstrekkende politieke en juridische kwestie is die heel akelig kan uitpakken en enorm menselijk leed kan veroorzaken. Een debat over territoriale autonomie zou ook een fundamentele bedreiging vormen voor de eenheid en succesvolle ontwikkeling van de Europese Unie.
Tot slot, mijnheer de commissaris, had u het over respect - het is inderdaad absoluut juist dat de samenleving het grootste respect aan de dag moet leggen voor haar minderheden, maar ik ben ook van mening dat minderheden in een goed functionerende maatschappij net zoveel respect behoren te hebben voor die samenleving.
Tatjana Ždanoka
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de heer Tabajdi bedanken voor zijn uitstekende werk. Het is spijtig dat we onze debatten niet met een resolutie kunnen afsluiten.
Ik ben er vast van overtuigd dat rechten van minderheden onderdeel moeten worden van het acquis communautaire. Helaas is de Commissie erg terughoudend met het voorstellen van maatregelen op dit gebied. We moeten bedenken dat de rechten van minderheden een integraal deel van mensenrechten zijn en daarom moeten onze normen zo hoog mogelijk zijn. Laten we niet vergeten dat respect voor en bescherming van minderheden een van de criteria van Kopenhagen is. De Commissie past de criteria zelfs niet juist toe tijdens het toetredingsproces.
We zijn bereid om concessies te doen in de hoop dat de situatie later beter wordt, maar sinds de toetredingen zijn er nog steeds geen middelen om deze kwestie aan te pakken, zoals commissaris Barrot vorige maand al aangaf. We hebben een gemeenschappelijke EU-norm ontwikkeld op het gebied van rechten van minderheden, en dit is een absolute noodzaak.
Edit Bauer
(HU) Hartelijk bedankt, mijnheer de Voorzitter. Er zijn weinig politieke terreinen binnen de Europese Unie waar een dubbele standaard geldt. In de toetredingslanden zijn de Kopenhagen-criteria van toepassing op minderheidsrechten - zoals al eerder werd genoemd - maar dergelijke rechten komen niet voor in het Gemeenschapsrecht. Als de rijkdom van Europa schuilt in de diversiteit van culturen en niemand wil dat de culturen en de talen van kleine naties verdwijnen, hebben nationale minderheden zelfs nog meer behoefte aan bescherming, inclusief wettelijke bescherming. In de nieuwe lidstaten is de ogenschijnlijke bescherming die werd geboden door het socialistische internationalisme, verdwenen en zijn nationale gevoelens sterker geworden. In de nieuwe lidstaten verschijnen bovendien vaak verschillende vormen van onderdrukkend nationalisme, vooral nu zelfs de Kopenhagen-criteria niet meer bindend zijn. We zijn er vaak getuige van dat de assimilatiepogingen die zogenaamd in het belang van de minderheid zelf zijn, worden opgevoerd. Dit is helaas een politiek middel waarnaar de populistische partijen maar al te vaak grijpen om de meerderheid tegen de minderheid op te zetten.
Het is onvermijdelijk dat er interne rechtsnormen komen voor het garanderen van de rechtspositie van minderheden. Deze normen moeten de beste Europese praktijken volgen en gebaseerd zijn op de verschillende vormen van zelfbestuur, wat niet ontmaskerd hoeft te worden als een of andere laaghartige politieke misdaad of worden verworpen. Veeleer moet het subsidiariteitsbeginsel worden uitgebreid om minderheden zelf te laten beslissen in hun eigen aangelegenheden. Daarbij zou misschien de methode van open coördinatie een grote hulp kunnen zijn, zolang er geen rechtsgrondslag bestaat. Graag stel ik de volgende vraag aan de commissaris: zou deze mogelijkheid, deze methode misschien ook kunnen worden toegepast om een oplossing te vinden voor de rechtspositie van minderheden? Ten slotte wil ik graag mijn collega Tabajdi bedanken voor zijn werk op dit gebied.
Corina Creţu
(RO) Op Europees niveau beschikken we over een samenhangend geheel van regelgeving, criteria en aanbevelingen die de bescherming van burgers die behoren tot nationale minderheden, waarborgen, en gevallen waarin die worden geschonden zijn in de Europese Unie vrij zeldzaam. Roemenië heeft zijn nationale minderheden rechten toegekend die verder gaan dan de Europese normen op dit gebied en de aanwezigheid, in dit huis, van Roemeense parlementariërs die etnische Hongaren zijn, is daarvan inderdaad een levend bewijs.
Voor de harmonie tussen etnische bevolkingsgroepen in Europa is het essentieel dat de mensenrechten worden gerespecteerd, maar separatistische neigingen die worden uitgelokt door achteruitgang van etnische rechten, moeten worden gestopt. Het Europese project gaat over integratie, niet over enclavevorming op basis van etnische criteria.
Ik ben bovendien van mening dat we onze aandacht meer moeten richten op de situatie van nationale minderheden in de buurlanden van de Unie, zeker als het gaat om burgers met de nationaliteit van een EU-lidstaat. Een voorbeeld daarvan zijn de Roemenen in Oekraïne, Servië en de Republiek Moldavië, aan wie elementaire rechten worden ontzegd en die het voorwerp van een doorgedreven denationalisatieproces zijn.
Josu Ortuondo Larrea
(ES) Mijnheer de Voorzitter, in de Europese Unie zijn er diverse gevallen bekend van talen die door historische Europese bevolkingsgroepen worden gesproken, maar die niet zijn toegestaan in de debatten in dit Parlement, omdat ze in de lidstaten niet als officiële talen zijn erkend. Dat is een tekortkoming voor de democratische vertegenwoordiging.
Een van deze talen is het Baskisch, ofwel Euskera, dat geen minderheidstaal maar een officiële taal is, althans in het zuidelijk deel van Baskenland, dat wettelijk gezien onderdeel uitmaakt van de Spaanse staat. Dit geldt echter niet - en dat moet u niet als iets persoonlijks opvatten, mijnheer de commissaris - voor het noordelijk deel van het Baskenland dat onder de Franse staat valt en wiens president in de Vergadering van de Verenigde Naties verklaarde dat gebrek aan respect voor nationale identiteiten en talen tot vernedering zal leiden en dat er zonder respect geen vrede in de wereld zal komen. Voor al die talen, noch voor het Euskera, noch voor het Corsicaans, Bretons en Occitaans, is er officieel gezien ook maar de minste consideratie, noch kunnen deze talen op steun rekenen om het gebruik ervan te respecteren en aan te moedigen.
Daarom vraag ik het Bureau voor de grondrechten ervoor te waken en zich ervoor in te spannen dat het recht op het gebruik van de moedertaal van geen enkele Europese bevolkingsgroep binnen de lidstaten wordt geschonden, dat haar inwoners niet worden gediscrimineerd en dat alle moedertalen als officiële talen binnen hun respectievelijke grondgebieden worden beschouwd.
(De spreker vervolgt zijn betoog in het Baskisch)
Eskerrik asko jaun-andreok zuen laguntzagatik Europako hizkuntza guztien alde.
Daniel Petru Funeriu
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij met dit debat, te meer daar de Europese geschiedenis laat zien dat in tijden van een crisis etnische spanningen kunnen ontvlammen in situaties die op andere momenten stabiel zijn. Ik zou willen geloven dat degenen die het initiatief voor dit debat hebben genomen, de intentie hebben om de genereuze kernwaarden en praktijken van het Europese project te benadrukken, want de praktijken van de Europese Unie zijn inderdaad de beste normen ter wereld voor de behandeling van minderheden. Daarom zouden we hardop moeten zeggen dat dit Parlement geen acties accepteert en zal accepteren die tot onderlinge verdeeldheid leiden, evenmin als de verlaging van de normen die ik zojuist heb genoemd.
Zoals commissaris Barrot heeft benadrukt, is er in elk afzonderlijk land van de Europese Unie een duidelijk en - vaker wel dan niet - officieel juridisch kader dat de bescherming van onze culturele diversiteit waarborgt. Maar is er voor de duurzaamheid van onze multi-etnische samenleving een alternatief voor hoger onderwijs? Bestaande voorbeelden laten zien dat het oplossen van kwesties die te maken hebben met onderwijs, een sterke gemeenschapsontwikkeling voeden. Onderwijs zorgt door zijn aard voor vereniging in plaats van verdeeldheid. Sterker nog, het leert ons dat we allemaal een minderheid zijn ten opzichte van anderen. De universiteit Babeş-Bolyai in Roemenië, in de Transsylvanische stad Cluj, is een voorbeeld van een multiculturele universiteit die door de organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa steeds weer wordt genoemd als toonbeeld van multiculturaliteit en interetniciteit.
Waar de noodzaak zich voordoet, maakt hoger onderwijs in de taal van minderheden deel uit van het nationaal onderwijsstelsel. Ik noem hier het voorbeeld van de universiteit Sapientia in Roemenië.
Maar drie positieve voorbeelden betekenen echter nog niet dat we onze aandacht kunnen laten verslappen, en we moeten ons ervan bewust zijn dat de meest uitdagende kwestie wellicht nog voor ons ligt: het oplossen van de moeilijke situatie betreffende de Roma-gemeenschap in heel Europa. Ik ben van mening dat de meest effectieve manier om dit enorm moeilijke Europese probleem op de lange termijn op te lossen, is gelegen in onderwijs. Ik zou graag een zeer inhoudelijk debat zien over hoe Europa voornemens is om te profiteren van ons unieke onderwijsstelsel, zodat we in onze verscheidenheid verenigd blijven.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) De Raad van Europa is de instantie die zich bezighoudt met de eerbiediging van de mensenrechten. De rechten en de bescherming van minderheden behoren tot de bevoegdheden van de lidstaten, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel. Van oudsher bestaande en etnische minderheden, migrerende minderheden en immigranten moeten de nationale wetgeving naleven van de lidstaat waarvan zij ingezetene zijn.
Ik vind dat de integratie van nieuwe migrerende minderheden geen deel zou mogen uitmaken van het gemeenschappelijk immigratiebeleid dat momenteel door de Unie wordt uitgewerkt. Dit beleid kan pas worden gedefinieerd wanneer de huidige barrières voor het vrije verkeer van werknemers uit de lidstaten die na 2004 tot de Europese Unie zijn toegetreden, binnen de EU ophouden te bestaan.
De bescherming van migrerende minderheden behoort tot de principes die het sociale Europa voorstaat. Rechtvaardige arbeidsomstandigheden mogelijk maken voor alle Europese burgers, ongeacht uit welke lidstaat ze afkomstig zijn, garandeert hun een menswaardig leven. Als Europees socialist steun ik de ontwikkeling van een Europees kader voor legale immigratie, maar ik ijver in de eerste plaats actief voor de naleving van de basisprincipes van de Europese Unie voor alle Europese burgers.
Csaba Sógor
(HU) Helaas wordt deze ontwerpresolutie vandaag slechts in de vorm van een vraag door het Parlement in behandeling genomen. De vertegenwoordigers van de van oudsher bestaande nationale minderheden en -gemeenschappen proberen de meerderheid er langs vreedzame weg, met parlementaire middelen toe te bewegen dat wat goed werkt in veertien Europese landen, ook een goede oplossing zal zijn voor het hele grondgebied van de Europese Unie. De van oudsher bestaande nationale minderheden zijn buiten hun schuld in een nieuw land terechtgekomen, zonder dat ze ooit verhuisd zijn van de plek die eeuwenlang hun woonplaats was geweest. Niemand heeft ze gevraagd of ze van nationaliteit wilden veranderen of een nieuwe officiële landstaal wilden leren. Deze van oudsher bestaande nationale minderheden zijn de meest loyale burgers in hun land. Ondanks oorlogen, economische crises, binnenlandse politieke conflicten en assimilatie hebben ze hun oorspronkelijke, oude maar tegelijkertijd nieuwe vaderland niet verlaten. Hun loyaliteit is onverwoestbaar. Juist daarom is het onbegrijpelijk waarom de tientallen miljoenen inwoners van de grote landen bang zijn voor minderheden van enkele honderdduizenden, of misschien een half miljoen of anderhalf miljoen mensen.
De verschillende vormen van zelfbeschikking die in de Europese Unie bestaan, zoals territoriale of culturele autonomie, die het resultaat zijn van een consensusbeleid tussen de meerderheid en de minderheid, hebben de economische, politieke en maatschappelijke kracht van het land in kwestie en zelfs de Europese Unie niet verzwakt. Mijn land, Roemenië, bestaat sinds 1920 in zijn huidige vorm. In dit gebied was in 1930 28 procent van de bevolking niet-Roemeens; inmiddels is dit getal tot 10 procent gedaald. Meerdere lidstaten kampen met hetzelfde probleem als Roemenië. Er bestaan wetten en rechten maar dat is geen garantie dat ze ook worden nageleefd in de praktijk, terwijl taalkundige, etnische en regionale verscheidenheid een Europese waarde is. Daarom is het van belang dat beproefde en goed functionerende Europese voorbeelden worden gehanteerd bij de totstandkoming van voor iedereen acceptabele ontwerprichtsnoeren die de territoriale integriteit van de landen niet aantasten.
Gábor Harangozó
(HU) Dank u zeer, mijnheer de Voorzitter. Commissaris, dames en heren, allereerst wil ik mijn blijdschap uiten over het initiatief van Csaba Tabajdi waarmee hij de situatie van minderheden in de Europese Unie wenst te verbeteren. Ook al laten uitstekende voorbeelden zien dat nationale minderheden in de Europese Unie als iets waardevols en een mogelijkheid worden beschouwd, bijvoorbeeld in Zuid-Tirol of op de eilandengroep Åland, in Oost-Europa komen we helaas ook tegenovergestelde opvattingen tegen, soms zelfs verwoord door leidende politici. Juist om die reden is het belangrijk en urgent dat we de uitlatingen tegenspreken op grond waarvan aanspraken op autonomie van nationale minderheden voor eens en altijd onmogelijk zouden worden gemaakt, en wel door te verwijzen naar de eisen die door de Europese Unie gesteld worden. Daarom moeten we vastberaden formuleren en te kennen geven dat de nationale minderheden op grond van het zelfbeschikkingsrecht aanspraak kunnen maken op de uitoefening van minderheidsrechten op communautair niveau. Deze fundamentele rechten moeten worden gewaarborgd via het rechtssysteem van de Europese Unie. Daarom sta ik dus volledig achter de uitwerking van omvattende, Europese wetgeving inzake bescherming van minderheden. Hartelijk bedankt.
Michl Ebner
(IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega's, vandaag biedt een schitterende gelegenheid voor dit debat en deze is in het bijzonder te danken aan Csaba Tabajdi, voorzitter van de interfractiewerkgroep en verdienstelijk voorvechter van minderheden.
Ik spreek vandaag in het Italiaans, mijn landstaal, maar niet mijn moedertaal. Daarvoor heb ik een duidelijke reden: in Italië leeft een groot aantal etnische minderheden van verschillende herkomst en etnische oorsprong samen. Vandaag wil ik op deze manier - en ook door te laten zien dat een etnische minderheid niet alleen een etnische minderheid voor zichzelf is, maar solidair moet zijn - ook aan deze minderheden hier binnen een stem geven. Ook wil ik de Italiaanse minderheden die in het buitenland wonen, vertellen dat ze die mogelijkheid anders niet zouden hebben.
De heer Barrot heeft vandaag gesproken over non-discriminatie. Ik ben van mening dat non-discriminatie niet ver genoeg gaat, want we moeten gelijke rechten bereiken en gelijke rechten worden alleen bereikt als we minderheden in die mate steunen dat ze op gelijke voet staan als de meerderheidsbevolkingen, en daarom moeten we in sommige situaties gebruik maken van positieve discriminatie. Dit is volgens mij een nieuw concept dat we moeten nastreven.
De Europese Unie heeft bevoegdheden en met artikel 21 en 22 van het Handvest van de Grondrechten, artikel 2 van het Verdrag van Lissabon - laten we hopen dat dit zo spoedig mogelijk van kracht wordt - samen met de criteria van Kopenhagen en een minimum aan flexibiliteit en fantasie in de wetgeving kunnen we veel doen. Ik wil vooral wijzen op artikel 2 van het Verdrag van Lissabon over de bescherming van het recht van het individu, waarbij ik in het bijzonder de toenmalige minster van Buitenlandse Zaken Franco Frattini wil bedanken voor zijn doorslaggevende bijdrage om dit hierin op te nemen.
Ons doel is een bescherming van de rechten van groepen. Met 168 minderheden in de Europese Unie, ongeveer 330 op het Europese continent, leven 100 miljoen burgers op dit continent in die situatie. Het niveau dat wij in Zuid-Tirol hebben bereikt is uiteraard voor verbetering vatbaar, maar heel goed. En als ik van vertegenwoordigers in deze zaal, van collega's van meerderheidsbevolkingen hoor dat hun minderheden goed worden behandeld, ben ik enigszins wantrouwig. Ik zou liever de vertegenwoordigers van deze minderheden zelf horen zeggen dat ze goed behandeld worden.
Wij in de Europese Unie moeten inzien dat minderheden een meerwaarde zijn, een brug tussen culturen, volkeren en landen. In die richting moeten we werken: eenheid in culturele verscheidenheid.
Katrin Saks
(ET) Dames en heren, de taalkundige en culturele verscheidenheid die we als zo'n waardevolle eigenschap van de Europese Unie beschouwen, zorgt vaak voor problemen op het niveau van de lidstaten, met name in gebieden waar de grenzen door de grillen van de geschiedenis zijn verschoven, waar een minderheid de meerderheid is geworden of waar de meerderheid een minderheid is geworden, zoals in mijn herkomstland Estland. In dergelijke gevallen vormt die verscheidenheid een gigantische uitdaging voor een lidstaat.
Op Europees niveau is het echter zeer belangrijk dat er niet met twee maten wordt gemeten. De criteria van Kopenhagen waaraan de nieuw toetredende lidstaten moesten voldoen, werden reeds door eerdere sprekers in verschillende toespraken genoemd, maar we waren ons terdege bewust van het feit dat dezelfde verplichtingen - bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs - in vele oude lidstaten niet worden nagekomen. Het is van cruciaal belang dat alle landen op dezelfde manier worden behandeld en dat er bepaalde minimumnormen voor alle lidstaten gelden.
Rareş-Lucian Niculescu
(RO) Allereerst denk ik niet dat de Europese Unie behoefte heeft aan een gemeenschappelijk minderhedenbeleid; gelijke rechten zijn we verschuldigd aan alle Europese burgers, ongeacht hun etnische achtergrond. Maar als de ondertekenaars van de thans besproken vraag echt vragende partij zijn voor een Europees beleid op dit punt, wil ik hen ervan verzekeren dat, bijvoorbeeld, de Roemeense wetgeving kan worden beschouwd als een model van hoe het hoort.
Roemenië heeft met betrekking tot nationale minderheden wellicht wel de edelmoedigste en modernste wetgeving binnen Europa. Zij genieten uitgebreide politieke en sociale rechten, identiek aan die van alle burgers. De grootste minderheden, zoals de Hongaarse, hebben recht op onderwijs in hun moedertaal op alle niveaus. Vertegenwoordigers van de minderheden hebben recht op zetels in het parlement, zelfs als ze daartoe niet genoeg stemmen krijgen. De partij van de Hongaarse minderheid, die vanavond en tijdens de beraadslagingen van gisteravond ter sprake kwam, heeft zelfs van de Roemeense regering deel uitgemaakt gedurende 12 van de 19 jaren waarin Roemenië reeds als democratische staat functioneert.
Flaviu Călin Rus
(RO) Alle soorten minderheden moeten worden gesteund om hun eigen identiteit, waarden, tradities en taal te bewaren, maar ook om hun cultuur te ontwikkelen. Volgens mij is Roemenië als soevereine eenheidsstaat een gidsland als het gaat om het eerbiedigen van de individuele rechten van de leden van welke minderheid dan ook.
Ik waardeer het initiatief van mijn collega-parlementariërs en hun voortdurende zorg voor de bescherming van de etnische, van oudsher bestaande en nationale minderheden. Dat is een voor de hand liggende en toe te juichen benadering. Maar als het over de relatie tussen meerderheid en minderheid gaat, wil ik toch twee aspecten onder de aandacht brengen: 1) ik ben van mening dat niet alleen de leden van een minderheid dergelijke initiatieven moeten ontplooien, maar dat in dezelfde mate ook de meerderheden zich moeten bekommeren om zaken die minderheden aangaan, precies om wat wij "eenheid in verscheidenheid" noemen te steunen en te beschermen, zoals dat in Roemenië gebeurt; 2) ik vind dat ook de minderheden zich van hun kant even sterk zouden moeten bekommeren om de status van de meerderheden, aangezien beide entiteiten alleen gezamenlijk dat unitaire geheel vormen dat bijdraagt tot de natuurlijke ontwikkeling van elke samenleving.
Nicodim Bulzesc
(RO) In de context van deze beraadslagingen zou ik graag opmerken dat nationale minderheden vooral veel lawaai maken omdat zij geen argumenten hebben voor alle rechten waarop zij aanspraak maken. Ik zou de volgende slogan willen formuleren: "lawaai maken doet geen goed en wat goed is maakt geen lawaai".
Het kan niet zo zijn dat de wetten van de Europese Unie alleen minderheden beschermen en nationale gemeenschappen benadelen, want dan krijgen we te maken met positieve discriminatie. Ik wil graag een voorbeeld noemen waarin de realiteit ontkracht wat sommigen beweren. Sommigen hebben gesteld dat de rechten van de Hongaarse minderheid in Roemenië niet worden gerespecteerd op het gebied van onderwijs. Omdat ik afkomstig ben uit het onderwijs, geef ik graag als voorbeeld dat de universiteiten in Roemenië zich houden aan Europese normen op het gebied van de behandeling van de minderheden.
Alexandru Nazare
(RO) In de context van deze beraadslagingen wil ik graag benadrukken hoe sterk de eerbiediging van de religieuze rechten van de Roemenen in de Timocvallei (Valea Timocului) in Servië achteruitgaat. We spreken hier over een gemeenschap van meer dan honderdduizend Roemenen.
Langs deze weg spreek ik mijn bezorgdheid uit over de beslissing van de burgemeester van de Servische stad Negotin om de fundering van de Roemeenstalige orthodoxe kerk te slopen, hoewel priester Boian Alexandru alle nodige vergunningen heeft gekregen. Deze kerk zou de tweede zijn voor de Roemenen die in Servië wonen. Omdat hij het gewaagd had de eerste te bouwen is priester Boian Alexandru veroordeeld tot twee maanden voorwaardelijk. Ik benadruk dat Servië zich conform artikel 5 van het Stabilisatie- en Associatieverdrag ertoe heeft verbonden de mensenrechten te eerbiedigen en etnische en religieuze minderheden te beschermen.
Ik zou willen afsluiten met een citaat uit een brief van priester Boian Alexandru, in de hoop dat de Servische autoriteiten deze kerk, waar de eredienst in het Roemeens zal plaatsvinden, niet zullen slopen. Ik citeer: "... ik hoop dat wij ook geholpen zullen worden om deze rechten te verwerven in ons land, waarin wij leven, Servië, zodat we ten minste een eigen kerk en school hebben, en Roemeens kunnen spreken".
Adrian Severin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie heeft geen bevoegdheid als het gaat om de status van nationale minderheden in de lidstaten. Dit is echter geen probleem, omdat alle lidstaten van de Europese Unie ook lid zijn van de Raad van Europa, een organisatie die over de juiste middelen en ervaring beschikt om deze kwestie te behandelen. Het kopiëren van de activiteit van de Raad van Europa is schadelijk voor de reikwijdte van ons werk inzake minderheden en zou alleen maar verwarring en frustratie creëren.
Ten tweede zie ik met enige bezorgdheid dat onze benadering ten opzichte van minderheden te veel nadruk legt op oplossingen die tientallen en honderden jaren geleden wellicht verdedigbaar waren. Ik ben van mening dat het ook op dit gebied beter zou zijn om aan onze verbeelding te werken in plaats van aan ons geheugen.
Tot slot, in plaats van het betreden van gebieden die al zijn onderzocht, kan de Europese Unie beter een concept ontwikkelen voor transnationale bescherming van culturele rechten in een werelddeel waar elke etnisch-culturele gemeenschap tevens een minderheid is.
Dragoş Florin David
(RO) In de huidige mondiale context van globalisering en vrij verkeer van personen denk ik dat hetgeen vanavond ter discussie is gebracht met betrekking tot territoriale autoriteit nergens op slaat. Er wonen volgens mij meer dan een miljoen Roemenen in Spanje en Italië, maar ik zie niet in waarom zij in die landen territoriale autonomie zouden eisen.
Ik denk dat het een uitstekend idee zou zijn op het niveau van het Europees Parlement een commissie of subcommissie op te richten om toezicht te houden op de rechten van minderheden. Dat zou volgens mij het Europees beleid op dit niveau of, uiteindelijk, bepaalde procedures voor het respecteren van de rechten van minderheden in de praktijk brengen. Ik denk niet dat Roemenië ooit het bezoek van een president uit een Europese staat heeft geweigerd, zoals hier is gezegd. Ik denk dat Roemenië voor heel veel landen in de Europese Unie een voorbeeld is van hoe het hoort.
Iuliu Winkler
(HU) Hartelijk bedankt, mijnheer de Voorzitter, de nationale minderheden die op het grondgebied van de Europese Unie wonen, vormen een verrijking voor de EU. Het Europees Parlement moet voorop lopen bij de bescherming van etnische minderheden en wel in de vorm van een substantieel debat over de situatie van de rechtspositie van minderheden. Het Parlement moet de verantwoordelijkheid op zich nemen om een kaderrichtlijn uit te werken en aan te nemen die voor elke lidstaat bindend is. Deze kaderrichtlijn komt pas echt tegemoet aan de belangen van minderheidsgemeenschappen als - met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel - in de bepalingen daarvan staat dat de verwezenlijking van verschillende vormen van autonomie die zijn gebaseerd op consensus tussen de meerderheid en de minderheid, de manier bij uitstek is om een passende status van minderheidsgemeenschappen te waarborgen.
Miloš Koterec
(SK) Inderdaad moeten minderheden worden gerespecteerd en moeten hun rechten door de lidstaten langs legislatieve weg worden gegarandeerd. De culturele en linguïstische verscheidenheid moet in stand worden gehouden, omdat zij ten grondslag ligt aan een goed functionerende Europese Unie. We zullen evenwel niet toelaten dat politieke groeperingen die op een minderheidsstandpunt zijn gebaseerd, vormen van autonomie propageren die vaak het beginsel van de territoriale integriteit van staten ondermijnen en die bovendien vaak ingegeven zijn door een gevoel van onrechtvaardigheid dat te wijten is aan beslissingen die in het verleden zijn genomen.
Het streven naar territoriale autonomie op nationale basis dat bovendien vaak niet op homogeniteit is gegrondvest maar veelal politiek misbruik maakt van de minderheidsstatus van de meerderheidsbevolking in een bepaalde microregio of binnen een gemeenschap, vormt een bedreiging voor het vreedzaam leven en samenleven in de Europese Unie.
Christopher Beazley
(FR) Mijnheer de Voorzitter, twee vragen aan mijnheer de commissaris.
Tijdens dit debat hebben veel Parlementsleden en collega's gesproken over de double standards, de ongelijke verplichtingen van de oude lidstaten ten opzichte van de nieuwe lidstaten. Welke maatregelen gaat u nemen voor wat betreft de oude lidstaten, dus de vijftien lidstaten die zich niet houden aan de criteria van Kopenhagen?
Mijn tweede vraag heeft betrekking op de religieuze minderheden, de joden en moslims op ons continent, in de EU: welke maatregelen gaat de Commissie nemen om hun geloofsovertuiging, hun rechten en hun leefgewoonten te beschermen?
Csaba Sándor Tabajdi
rapporteur. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de eerste vraag die moet worden beantwoord is of het dossier nationale minderheden uitsluitend onder de nationale bevoegdheid valt.
Ik denk van niet, want als de mensenrechten geen nationaal dossier van de EU-lidstaten zijn, dan zijn de rechten van nationale minderheden het evenmin. Dit moet opgehelderd worden, dat lijkt me duidelijk. Joegoslavië is gebombardeerd omdat de rechten van de Kosovaren werden geschonden, dus waarom wordt dit vraagstuk niet opgehelderd?
Tweede vraag: waarom was de situatie in de nieuwe lidstaten vóór de toetreding beter en dan nu?
Ten derde stelde mijn Franse collega de double standards aan de orde. Inderdaad, de situatie van de Hongaarse gemeenschap in Roemenië is ondanks de problemen beter. In Roemenië doen zich problemen voor, maar de situatie is beter dan in de Elzas of Bretagne. Waarom wordt er met twee maten gemeten?
Het vierde punt is territoriale autonomie. In het geval van de Finse eilandengroep Åland en de Italiaanse regio Zuid-Tirol heeft de territoriale autonomie het land juist stabieler gemaakt. Daarnaast is ook het systeem van autonome regio's in Spanje, ondanks een aantal Baskische extremisten die moeten worden veroordeeld, een uitstekend voorbeeld.
Tot slot, mijnheer de Voorzitter, moet duidelijk worden gesteld dat non-discriminatie en gelijke behandeling niet afdoende zijn om de achtergestelde situatie van minderheden te compenseren. Per slot van rekening draagt de tevredenheid van minderheden bij aan de stabiliteit van de landen in Europa. Zoals Henrik Lax altijd zegt: "als een beleid goed wordt gevoerd, is het altijd lonend". Dat is de werkelijkheid en ik dank u hartelijk voor het debat.
Jacques Barrot
vicevoorzitter van de Commissie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik heb met veel aandacht naar de interventies geluisterd en ik ben onder de indruk van de geestdrift waarmee deze standpunten soms werden geuit.
Mijnheer Tabajdi heeft zojuist een hele reeks problemen genoemd. Ik ben mij zeer goed van deze problemen bewust. Desalniettemin moet ik hier opnieuw herhalen - zij het tot mijn spijt, maar ik kan niet anders - dat de bescherming van groepen, van nationale minderheden als groepen, niet onder de bevoegdheden van de EU valt en zelfs niet onder die van het Bureau voor grondrechten.
Desondanks zal het Bureau - en hier heb ik veel op gehamerd - zich met etnische discriminatie en racisme bezighouden bij het bijwerken van het verslag over racisme van 2007. Maar, nogmaals, noch de Europese Unie, noch de Commissie, noch het Bureau heeft op grond van de verdragen bevoegdheden op dit gebied.
De open coördinatiemethode werd genoemd, maar voor deze methode is eveneens een bevoegdheid vereist. Als de Raad zijn standpunt zou veranderen, zou dat wellicht andere mogelijkheden bieden. Maar vooralsnog zullen wijzelf voornamelijk behoedzaam strijden tegen discriminatie waarvan specifiek mensen uit minderheidsgroepen het slachtoffer kunnen worden.
Op dit punt moeten we heel duidelijk zijn: wij beschikken op communautair niveau wel over de middelen om te strijden tegen discriminatie. Artikel 13 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap heeft de wettelijke basis gevormd van twee richtlijnen: de Richtlijn van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming en de Richtlijn van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep.
Dus in dit opzicht zijn wij inderdaad ten zeerste bereid te strijden tegen elke vorm van discriminatie van burgers uit minderheidsgroepen. Overigens stelt het Bureau voor grondrechten op mijn verzoek een uiterst diepgaand onderzoek in over al deze vormen van discriminatie.
Dat is wat ik u kan antwoorden. Verder dan dat kan ik niet gaan, omdat we niet over de juridische middelen beschikken. De lidstaten staan ons niet toe om op dit terrein op te treden.
De situatie van bijvoorbeeld de Roma in de Europese Unie blijft natuurlijk evengoed bedroevend. De integratie van de Roma is een prioriteit voor de EU en voor de Commissie. Dit is opnieuw bevestigd tijdens de eerste Europese top over de Roma, die 16 september is gehouden en waaraan ik heb deelgenomen, samen met Voorzitter Barroso en Commissaris Špidla. Naar aanleiding van deze top zal een Europees platform voor de Roma worden opgericht door mijn collega Špidla. Met deze flexibele structuur zal dit thema binnen de Europese Unie onder de aandacht worden gebracht. Hierbij moeten we echter wel voorzichtig zijn. De Commissie denkt dat een etnische benadering averechts zal werken.
Ik wil afsluiten met te zeggen dat ik goed heb geluisterd naar wat er is gezegd. Het moge duidelijk zijn dat het oplossen van conflicten tussen minderheden en de meerderheid in een bepaald land juist de kracht van de Europese Unie is. Maar feit blijft dat de huidige Europese Unie een federatie van natiestaten is, en dat betekent dat het voor ons moeilijk is om verder te gaan.
Ondanks deze stand van zaken is er niets dat ons ervan weerhoudt om op informele manier goede voorbeelden of de beste voorbeelden uit te wisselen. U hebt zeer goede voorbeelden genoemd van landen die later tot de Europese Unie zijn toegetreden. Wel, met deze goede voorbeelden kunnen andere soortgelijke gevallen ongetwijfeld op weg worden geholpen.
Dat is wat ik hierover kan zeggen, mijnheer de Voorzitter. En het spijt mij dat ik geen beter antwoord kan geven, maar ik ben tenslotte verplicht te handelen in overeenstemming met de Europese Unie volgens haar huidige vorm. Ondanks dat verzeker ik u nogmaals dat ik met ferme hand zal optreden wanneer mensen uit minderheidsgroepen worden gediscrimineerd, want ik wil het principe van non-discriminatie absoluut geëerbiedigd zien; dit principe zal overigens door het Handvest van de grondrechten zeer sterk worden geïnstitutionaliseerd wanneer, althans dat hoop ik, het Verdrag van Lissabon wordt geratificeerd.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Genowefa Grabowska  
schriftelijk. - (PL) Geen enkel land in het hedendaagse Europa betwist de rechten van minderheden. Conform het motto van de EU "Eenheid in verscheidenheid" bouwen we aan een multicultureel Europa waarin - naast grote, homogene bevolkingsgroepen - ook nationale minderheden leven, die volledige politieke en burgerlijke rechten genieten. In deze kwestie lijkt Europa een eensgezinde houding aan te nemen. Wie vandaag de dag de rechten van minderheden ter discussie stelt, wint zeker niet aan populariteit op het politieke toneel! De rechten van minderheden zijn niet alleen wettelijk vastgelegd in elke Europese lidstaat; ze zijn ook bekrachtigd in talloze internationale verdragen.
Daarom was ik uiterst verwonderd over het vonnis van het Opperste Administratieve Hof van Litouwen van 30 januari jl., dat stelde dat "het aanbrengen van borden met Poolse straatnamen naast de borden met de Litouwse namen" in strijd is met de wet. Het Hof droeg het bestuur van het district Vilnius op om de Poolse borden binnen een maand te verwijderen. Wat deze zaak nog schokkender maakt is het feit dat 70 procent van de bevolking van het district Vilnius Pools is, en dat haast overal borden met Poolse straatnamen te vinden zijn. Nochtans heeft Litouwen het Europees Handvest inzake lokale autonomie ondertekend en het Europees Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden (1995) geratificeerd, waardoor minderheden de mogelijkheid krijgen om hun taal te gebruiken, ook voor straatnamen (art. 11). Het is dus moeilijk te begrijpen waarom Litouwen, dat al vijf jaar lid is van de EU, de Europese richtlijnen negeert en de rechten van nationale minderheden in zijn territorium met voeten treedt.
Iosif Matula  
schriftelijk. - (RO) Meneer de Voorzitter, geachte collega's, ik kom uit een Roemeens-Hongaars grensgebied, uit het district Arad, waar de problemen van de minderheden reeds lang verleden tijd zijn.
Collega's en jeugdvrienden die in het Hongaars basisonderwijs en later universitaire studies hebben gevolgd, gebruiken in dit gebied nog altijd Hongaars in de instellingen waar zij werken.
Ik ben voorzitter geweest van de bestuursraden voor het district Arad en de Westelijke regio van Roemenië. In deze streek, met niet alleen de districten Arad, Timiş en Bihor in Roemenië maar ook Csongrad en Bekes in Hongarije, hebben Roemenen en Hongaren samen tientallen gezamenlijke projecten afgerond terwijl andere nog lopen; daarbij gebruiken zij één enkele taal, de Europese, om gemeenschappelijke Europese problemen op te lossen.
Ik nodig iedereen uit die met eigen ogen wil ervaren hoe het minderhedenvraagstuk op de Roemeense manier wordt opgelost, om ter plaatse de realiteit te leren kennen, alvorens in diverse Europese forums een mening te uiten.
Andrzej Tomasz Zapałowski  
schriftelijk. - (PL) De rechten van nationale minderheden in de Europese lidstaten maken een belangrijk deel uit van de mensenrechten, maar in werkelijkheid worden ze frequent misbruikt voor activiteiten die het revisionisme promoten en de grenzen in Europa ter discussie stellen.
Zonder twijfel maken het recht op een eigen taal en het recht op behoud van traditionele cultuur en gewoonten deel uit van de rechten die beschermd moeten worden.
Tegenwoordig zijn er minderheden in de Europese Unie die de wens uitdrukken om bepaalde territoria terug te geven aan het land waarmee ze zich als nationaliteit vereenzelvigen. Op die manier lokken ze een reactie uit bij de meerderheid. Ook zijn er gevallen waarin minderheden, die bestaan uit miljoenen mensen, genegeerd worden door hen de status van minderheid te weigeren. Dit gebeurt bijvoorbeeld met de Polen in Duitsland, wat dan ook een schending is van de basisrechten van deze minderheid.
Een andere kwestie is de immigrantenbevolking van buiten Europa. Natuurlijk hebben zij recht op hun eigen cultuur en taal, maar ze mogen geen enclaves vormen waarin ze de wetten uit het land van herkomst gewoonweg overbrengen. Als ze deel uit willen maken van onze maatschappij, dan moeten ze bereid zijn om zich te integreren en zich als respectabele burgers te gedragen in het land waarin ze zich gevestigd hebben.
