Hervatting van de zitting
De Voorzitter
Ik verklaar de zitting van het Europees Parlement, die op donderdag 31 mei 2001 werd onderbroken, te zijn hervat.

Goedkeuring van de notulen van de vorige vergadering
De Voorzitter
De notulen van de vergadering van donderdag 31 mei 2001 zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Ferber
Mevrouw de Voorzitter, geachte collega's, ik heb een opmerking over de notulen. In de bijlage bij de notulen, de aangenomen teksten, staat ergens over het verslag-Méndes de Vigo - ik zoek even mijn documenten, en ik kan ze natuurlijk niet vinden - dat er een Europese grondwet moet komen. Dat is gebaseerd op een amendement van de heer Brok. Ik heb dat met hem besproken, en hij heeft bevestigd dat deze formulering in zijn amendement nergens stond. Daarom vraag ik u om de amendementen nog eens te bestuderen en te zien of het definitieve verslag-Méndes De Vigo in alle talen correct is vertaald. We willen natuurlijk alle foute interpretaties vermijden.

De Voorzitter
Heel goed, mijnheer Ferber. Wij willen deze situatie heel graag natrekken.
(De notulen worden goedgekeurd)

Regeling van de werkzaamheden
De Voorzitter
Aan de orde is de definitieve ontwerpagenda die door de Conferentie van voorzitters is opgesteld, overeenkomstig artikel 110 van het Reglement.
Voor de maandag en de dinsdag heb ik geen voorstellen tot wijziging.
woensdag 13 juni Ik heb een verzoek ontvangen van de PPE-DE-Fractie om uitstel tot een volgende vergaderperiode van de gecombineerde behandeling van het jaarverslag dat de heer Wuori namens de Commissie buitenlandse zaken, mensenrechten, gemeenschappelijke veiligheid en defensiebeleid heeft ingediend over de mensenrechten in de wereld in 2000 en het mensenrechtenbeleid van de Europese Unie, en de verklaring van de Raad over de strategie van de Unie binnen de internationale organisaties.
Wij gaan luisteren naar een vertegenwoordiger van de PPE-DE-Fractie die zal verzoeken om uitstel van dit debat teneinde het Parlement in de gelegenheid te stellen in het kader van het debat over de voorbereiding van de Top van Göteborg, in aanwezigheid van de Raad, de uitslag van het referendum in Ierland over het Verdrag van Nice te behandelen.

Poettering
Mevrouw de Voorzitter, we hebben dit voorstel werkelijk pas na rijp beraad gedaan, want we willen voor zover dat in de politiek mogelijk is zeker goed samenwerken met mevrouw Hautala. We hebben echter voldoende tijd nodig voor het debat over Göteborg. Daarom hebben we voorgesteld om het verslag-Wuori tijdens de zitting in Brussel te behandelen. Ik heb geen moeite met de inhoud, maar wil meer tijd wijden aan de voorbereiding van de belangrijke top in Göteborg.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, ik wil een beroep doen op collega Poettering en alle anderen die voornemens zijn de behandeling van het mensenrechtenverslag van collega Wuori op te schorten. Telkens als het Parlement een standpunt over de mensenrechten inneemt, gebeurt dat namelijk op een zeer theoretisch niveau. Als er echter daadwerkelijk iets gedaan kan worden, wil men de zaken uitstellen.
Ik verzoek de heer Poettering te overwegen het verslag van collega Wuori op de agenda te handhaven en stel voor in het debat over de Top van Göteborg toch kort over het referendum in Ierland te debatteren. Het zou zeer jammer zijn als het verslag van collega Wuori - ongetwijfeld het hoogtepunt van deze week - nu plotseling wordt teruggenomen. Vorige week wilde niemand van u dat. Men had natuurlijk kunnen voorzien dat het referendum in Ierland aanleiding zou geven tot discussie, maar dat heeft men dus niet gedaan.

Barón Crespo
Mevrouw de Voorzitter, mijn fractie is bereid om het verzoek tot uitstel van het debat over de mensenrechten te steunen op voorwaarde dat het debat tijdens de vergaderperiode van de maand juli wordt gehouden en niet voor onbepaalde tijd wordt verdaagd. Wij hechten weliswaar bijzonder belang aan de behandeling van het desbetreffende verslag, maar anderzijds zijn wij ons ervan bewust dat aan de vooravond van de Top van Göteborg de nodige aandacht moet worden besteed aan ontwikkelingen zoals die welke zich in Ierland hebben voorgedaan.
Ik wens hier overigens nog een nieuw gegeven aan toe te voegen: als de informatie waarover ik beschik juist is, zal de Belgische premier, de heer Verhofstadt, tijdens de volgende vergaderperiode voor het Parlement verschijnen. Als lid van de Eerste Kamer van het Koninkrijk België trad de heer Verhofstadt op als rapporteur van de Rwanda-commissie, die belast was met het onderzoek naar de verantwoordelijkheid van België in het Rwandese drama. Momenteel vindt er in Brussel een historisch proces plaats waarin de universele dimensie van de genocide wordt vastgesteld. Ik meen dat dit initiatief België en de Europese Unie tot eer strekt. Het lijkt mij dan ook bijzonder interessant om hier het standpunt van de Belgische premier betreffende dit fundamentele vraagstuk te vernemen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Barón Crespo. Als ik het goed begrepen heb, gaat de heer Poettering ermee akkoord dat het verslag wordt ingeschreven op de agenda van de vergaderperiode van juli.
De heer Poettering heeft zijn verzoek ingediend, mevrouw Hautala is tegen. Wij gaan nu luisteren naar een voorstander, aangezien de heer Poettering het verzoek heeft ingediend. De heer Barón Crespo is voor het voorstel, op voorwaarde dat het verslag in juli wordt behandeld. Wij kunnen dus het woord geven aan een andere voorstander van het uitstel.

Hautala
Mevrouw de Voorzitter, laat mij een alternatief voorstel doen. Ik stel voor dat het mensenrechtenverslag van collega Wuori op de agenda gehandhaafd blijft en dat bovendien de Raad en de Commissie wordt gevraagd om in het Göteborg-debat een verklaring over het referendum in Ierland te geven. Dat is goed mogelijk. Wij hebben de hele ochtend voor deze twee debatten.

De Voorzitter
Wij gaan nu luisteren naar een andere voorstander, de heer Gollnisch.

Gollnisch
Hartelijk dank, mevrouw de Voorzitter. Met het oog op artikel 111 ben ik voorstander van het voorstel tot wijziging van de agenda, zodat aandacht kan worden besteed aan de zeer belangrijke gebeurtenis in Ierland, waaruit blijkt dat de kleine landen hun vrijheid niet wensen op te geven. Wij dienen dit punt zeer zeker in overweging te nemen.
Ik ben mij terdege bewust van het belang van hetgeen de heer Barón Crespo ons gezegd heeft en van de aanwezigheid van deze hooggeplaatste Belgische persoon die gespecialiseerd is in de mensenrechten in Rwanda. Tijdens de vergaderweek van juli is er nog voldoende tijd om over het vraagstuk van de mensenrechten in België te debatteren, waarbij ik met name denk aan de schandelijke procedure die momenteel tegen het Vlaamse Blok gevoerd wordt. Onze Belgische verantwoordelijken zouden in dit opzicht de hand eens in eigen boezem moeten steken.

De Voorzitter
Ik breng het voorstel van de PPE-Fractie om de stemming over het verslag van de heer Wuori tot juli uit te stellen in stemming.
(Het Parlement hecht zijn goedkeuring aan dit voorstel)

Berès
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega's, wij zijn weliswaar niet bij machte om het woordgebruik binnen de Verenigde Naties te wijzigen, maar wij kunnen onszelf wel wat meer discipline opleggen. In Nice heeft u in onze naam een verklaring afgegeven over een Handvest. Naar aanleiding hiervan hebben er heel wat belangrijke debatten plaatsgevonden over de vraag of het gepast is om de uitdrukking "mensenrechten" te vervangen door "rechten van het individu". Ik ben van mening dat wij bij onze interne werkzaamheden deze laatste uitdrukking dienen te gebruiken.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, ik heb nog een vraag over woensdag. We hebben een fout gemaakt toen we hebben besloten om de vergadering op vrijdag te schrappen, al is dat niet uw schuld. Daardoor moeten we nu op woensdag al om 8.30 uur beginnen. We zijn op weg naar de vijfdaagse woensdag. Dan kunnen we van dinsdagavond na middernacht tot woensdagochtend ook meteen wel doorwerken. Eigenlijk wilde ik echter iets zeggen over het vragenuur. Het vragenuur met vragen aan de Commissie is alweer ingekort. Wij bereiden ons altijd heel goed voor, zodat we bepaalde vragen aan bepaalde commissarissen kunnen stellen. Dat hebben we er jaren geleden in het Parlement doorgedrukt tijdens de hervorming van het vragenuur. We hebben dus vragen gesteld aan bepaalde commissarissen, en nu zie ik dat alle vragen, op één vraag aan de heer Kinnock na, op één grote hoop gegooid zijn. Alle andere commissarissen die aan dit vragenuur hadden moeten deelnemen komen gewoon niet, terwijl het toch al een half jaar geleden gepland was. Ik zou willen weten waarom dat zo is.

De Voorzitter
Wat de donderdag betreft heb ik geen voorstel tot wijziging ontvangen.
De agenda wordt aldus vastgesteld.
Moties van orde

Martin, Hans-Peter
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag voor de eerste keer een beroep willen doen op het Reglement. Ik stel voor om het debat over de gevolgen van het referendum in Ierland als een apart punt op de agenda te plaatsen. Dit plebisciet is voor ons toch een unieke kans om in een actueel debat de democratische besluitvorming te beïnvloeden, en niet achteraf ook even ons geluid te laten horen. Nice heeft te weinig opgeleverd voor de democratie en is geen solide basis voor de uitbreiding naar het Oosten. We moeten verder gaan, en met de hulp van het Ierse volk kunnen we dit debat heropenen.
Daarom stel ik voor om de agenda te wijzigen: wij willen een apart debat voeren over de gevolgen van Nice, over ons standpunt als afgevaardigden, over onze democratische ambities in Europa en over wat we voor Europa willen. Onze burgers zouden het niet begrijpen als we dit onderwerp uit de weg zouden gaan.

De Voorzitter
Mijnheer Hans-Peter Martin, ik ben van mening dat er reeds genoeg gehoor is gegeven aan uw verzoek, gezien de uitslag van de stemming die zojuist in het Parlement heeft plaatsgevonden. Het is duidelijk dat het besluit van het Parlement om de behandeling van het verslag van de heer Wuori uit te stellen tot de vergaderperiode van juli niet betekent, zoals de heer Poettering zojuist heeft uitgelegd, dat het Parlement tegen het verslag-Wuori is, maar juist dat er voldoende tijd wordt vrijgemaakt om alle aspecten van de kwestie te behandelen. Ik geloof dus dat u juist tevreden mag zijn.

Bonde
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag het voorstel van de heer Hans-Peter Martin ondersteunen, want de situatie is tamelijk urgent. De ministers van Buitenlandse Zaken komen immers vandaag en morgen in Luxemburg bijeen en zullen vermoedelijk het besluit nemen door te gaan met de ratificaties, alsof er geen referendum heeft plaatsgevonden, en het Verdrag is nu eenmaal zo ingericht dat er 15 handtekeningen nodig zijn om het te wijzigen. Daarom zouden we het initiatief tot ten minste een denkpauze moeten nemen om te voorkomen dat men gewoon over het Ierse referendum heen walst. Het Ierse referendum zou iedereen stof tot nadenken moeten geven, als je erbij stilstaat hoe veel middelen er aan de ja-kant zijn ingezet en hoe weinig er aan de nee-kant beschikbaar was.

De Voorzitter
Mijnheer Bonde, ik zal u in ieder geval het Reglement in herinnering brengen. U weet dat dit soort verzoeken een uur voor het begin van de zitting moet zijn ingediend. Dat is hier niet gebeurd, daar ben ik geheel zeker van.

Helmer
Mevrouw de Voorzitter, mijn beroep op het reglement is wellicht enigszins ontkracht door de voorgaande discussie, maar naar aanleiding van het Ierse referendum zou ik u willen vragen of u als Voorzitter van het Parlement de president van Ierland een brief zou willen schrijven om het Ierse volk te feliciteren met dit wijze besluit dat getuigt van een vooruitziende blik. Het is een opsteker voor de vrijheid, onafhankelijkheid, het zelfbeschikkingsrecht en de nationale staat.
Misschien wilt u ook met mij onze collega Dana Rosemary Scallon feliciteren met de fantastische rol die zij in Ierland heeft vervuld bij het tot stand komen van de negatieve uitkomst van het referendum.

De Voorzitter
Mijnheer Helmer, zoals u weet heb ik een officiële mededeling opgesteld. Deze mededeling ziet er weliswaar niet zo uit als u gewild had, maar vertolkt wel de mening van de meerderheid van dit Parlement.

Andrews
Mevrouw de Voorzitter, ik wil er graag op wijzen dat het gaat om een besluit van het Ierse volk, of we dat nu leuk vinden of niet. En leuk vind ik het zeker niet. Ik wil de eurosceptici in dit Parlement en in heel Europa erop wijzen dat dit besluit in goed vertrouwen is genomen, of ze dat nu leuk vinden of niet. Tegelijkertijd is het ongepast van de anti-Europeanen om te dansen op het graf van de Oost-Europese landen die zo graag deel willen uitmaken van de Europese Unie en dit Parlement.
De Ieren zijn een grootmoedig volk. Wij hebben veel steun van de Europese Unie ontvangen sinds onze toetreding en we zijn bereid veel terug te geven, maar de fundamentalisten van links en van rechts en de fanatiekelingen van het centrum hebben veel verwarring gezaaid en de waarheid onrecht aangedaan.
Ik wil tegen de Commissie en tegen iedereen zeggen dat we deze verdragen in de toekomst eenvoudig moeten houden zodat het Europese volk ze begrijpt; maar nu moeten we het de Ieren niet kwalijk nemen dat ze een volkomen democratisch besluit hebben genomen. Dit besluit moet iedereen in dit Parlement en in de hele Europese Unie aan het denken zetten. Het was een besluit dat in goed vertrouwen is genomen.

Gallagher
Mevrouw de Voorzitter, ik heb me bezig gehouden met werving van stemmen voor het verdrag van Nice en ik heb vóór gestemd. De uitkomst van het referendum was een teleurstelling voor me, maar ik zeg er meteen bij dat ik het democratische besluit dat het electoraat in mijn land heeft genomen, respecteer. De wil van het Ierse volk dient te worden gerespecteerd. We moeten nu niet meteen in debat gaan. Het is tijd om eens goed na te denken en te analyseren. Een debat op dit moment zou alleen maar al die leden van dit Parlement in de kaart spelen die ertegen gekant zijn dat de Oost- en Midden-Europeanen de kans krijgen te delen in de economische groei in de Europese Unie.
Verheldering is ongetwijfeld geboden. Laat er geen misverstand over bestaan: de Ieren zijn een grootmoedig volk. Ze hebben een sociaal geweten en zijn voorstander van uitbreiding. Deze kwestie wordt binnen Ierland opgelost; we hebben geen bemoeienis van buitenaf, van leden van dit Parlement, nodig, of ze nu voor zijn of tegen. Het Ierse volk kan zijn eigen problemen oplossen. Een toekomstig debat hierover dient na het debat in mijn eigen land te worden gehouden.

Hannan
Mevrouw de Voorzitter, het punt dat ik naar voren wilde brengen betreft ook het Ierse referendum. Leden met meer ervaring dan ik hebben het al heel mooi verwoord, dus trek ik het in om het Parlement niet op te houden.

Miller
Mevrouw de Voorzitter, naar aanleiding van het punt van de heer Helmer over het Ierse referendum: u herinnert zich misschien een ander voorval vorige week in het Verenigd Koninkrijk. De partij van de heer Helmer voerde campagne tegen de euro ten gunste van het pond. Nu weten we allemaal dat het Britse volk zijn partij op dat beleid heeft afgewezen. Gaat hij nu met mij voor de euro stemmen?

McCartin
Mevrouw de Voorzitter, het maakt mij blij van binnen te horen dat de laatste onaangepaste zeventiende-eeuwse Tory eindelijk toegeeft dat onafhankelijkheid goed is voor Ierland.
(Gelach en applaus) Ik wil Roger de hand schudden ten teken van vriendschap. Ik verwelkom zijn bekering. Ik wil hem - vanwege zijn gebrek aan historisch besef - zeggen dat een "Tory" historisch gezien iemand is die wordt opgejaagd: "tóraidhe" , de opgejaagde. Ik heb het vermoeden dat Roger en zijn partijgenoten zich sinds het afgelopen weekend een beetje opgejaagd voelen. De tóraidhe waren Anglo-Ieren die van hun land werden verdreven vanwege hun geloof. Ze weigerden te vertrekken en bleven trouw aan de koning. Ik hoop dat Roger nu op de hoogte is en ik hoop vooral dat de kloof tussen ons nu is overbrugd.
Edmund Burke, een groot Brits parlementariër, zei ooit: "Het enige wat het kwaad nodig heeft om te zegevieren is dat de goeden niets doen" . Het kwaad heeft afgelopen weekend gezegevierd, niet in de persoon van degenen die per ongeluk op de verkeerde partij hebben gestemd, maar in de persoon van degenen die hen hebben voorgelogen en misleid. Zij zijn de mensen die in het buitenland om geld hebben gebedeld om de solidariteit van het Europese volk te breken en dat hebben besteed aan het verspreiden van leugens onder het Ierse volk, terwijl de Ierse regering - en, helaas, de oppositie - zo zelfgenoegzaam was te denken dat iedereen ons wel zou vertrouwen. De leden van dit Parlement moeten weten dat alle belangrijke kranten de toetreding van Oost-Europese landen steunde. Dit Parlement moet weten dat een groot aantal van de mensen die "nee" hebben gestemd, meenden dat ze de belangen van de Oost-Europese landen niet schaadden.
Ik ben het op één punt oneens met mijn collega' s Andrews en Gallagher wat betreft de grootmoedigheid en de bijzondere verdiensten van het Ierse volk. Ik geloof dat we anders zijn. We hebben een enigszins afwijkende cultuur en een zeer afwijkende geschiedenis. Toch zijn we niet anders dan alle anderen hier. Er zijn goede mensen en slechte mensen. We respecteren echter de democratie omdat er geen alternatief is. Zoals de jakobieten zeiden na de slag bij de Boyne: "Neem een andere koning en we zullen opnieuw tegen jullie vechten" . En ik ben van mening dat we dan winnen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer McCartin. Wat het eerste gedeelte van uw motie van orde betreft, heeft de heer Helmer het recht om te reageren. Ik geef hem daarom opnieuw het woord.

Helmer
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag van de gelegenheid gebruik maken mijn vriend en collega de heer McCartin te bedanken voor zijn geschiedenisles. Maar ik wil in de eerste plaats reageren op de heer Miller die iets opmerkte over de Britse verkiezingen en over de euro. Zoals hij heel goed weet maar kennelijk probeert te verbergen, werd het standpunt van de Conservatieve Partij over de euro door 65 à 70% van het Britse volk gesteund.
Het was hét hoofdthema waarbij het kiezerspubliek duidelijk aan onze kant stond. Ik herinner de heer Miller eraan dat zijn minister-president de minister van Buitenlandse Zaken Robin Cook, die pro-euro was, zojuist heeft ontslagen en heeft vervangen door Jack Straw, die veel minder pro-euro is. Sommigen zouden hem zelfs als een euroscepticus willen bestempelen. Die kun je in je zak steken!

Read
Mevrouw de Voorzitter, het gaat om een beroep op het reglement met betrekking tot mijn vriend Roger Helmer. Wij hebben beiden de eer de East-Midlands te vertegenwoordigen - iets waar ik me niet zozeer kwaad om maak maar waarvoor ik me eerder schaam. De heer McCartin merkte terecht op dat het de heer Helmer ontbreekt aan historisch besef. Om precies te zijn: het ontbreekt de heer Helmer aan politiek besef, statistisch besef, literair besef en beleefdheid ten opzichte van een medelidstaat van de Europese Unie - en ik zou zo nog heel lang kunnen doorgaan.
(Gelach en applaus)

Haarder
Mevrouw de Voorzitter, graag een laatste opmerking over Ierland. Is het niet vreemd dat juist de parlementsleden die het meest over nationale onafhankelijkheid praten voorstanders zijn van massale buitenlandse interventie tijdens verkiezingen in andere landen? Ik wil ze woensdag graag vragen wat ze nu eigenlijk willen. Willen ze Ierland verzwakken zoals ze Denemarken tien jaar geleden hebben verzwakt? Daar moeten we voor oppassen.

Heaton-Harris
Mevrouw de Voorzitter, aansluitend op de vorige spreker: het is duidelijk dat de Ieren op democratische wijze tot een besluit zijn gekomen, evenals het Britse volk, dat helaas op deze fantastische Labourregering heeft gestemd. Maar als we iets aan de uitkomst van het Ierse referendum willen doen, moeten we misschien naar de Britse verkiezingen kijken. Dit Parlement had ongetwijfeld graag een conservatieve regering gezien en de kiezers zouden afgelopen donderdag op grond van de feiten en een realistische politiek op de conservatieven hebben gestemd. Dat is het resultaat dat we allemaal graag hadden gezien.

Frahm
Mijn Deense collega, de heer Bertel Haarder, heeft er de voorkeur aan gegeven in een andere taal te spreken dan zijn eigen. Ik had gedacht om in onze gezamenlijke taal te spreken. Ik vind het van groot belang dat wij hier in het Parlement trachten een debat te krijgen waarin we respect tonen voor het besluit dat in Ierland is genomen. Ook al was het opkomstpercentage laag, dan nog vind ik dat we vooral niet moeten vergeten dat het niet lager was dan op veel plaatsen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, toen wij gekozen zijn. Het stempercentage in Ierland correspondeert heel goed met het stempercentage bij de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Ik wil tegen de Ierse bevolking zeggen, dat het uiteraard aan hen is uit te vinden hoe we verdergaan. Maar ik kan toch ook niet nalaten het Deense model aan te bevelen. Geheel in tegenstelling tot mijn geachte collega Bertel Haarder wil ik het Deense model graag aanraden. Ik denk dat de weg voorwaarts voor deze samenwerking erin is gelegen, dat we er iets flexibeler en ruimdenkender mee omgaan. Een ruimdenkendheid die ook meer plaats biedt aan de verscheidenheid, die een deel van de werkelijkheid van ons allemaal zal worden als de uitbreiding een succes wordt, hetgeen hopelijk bijzonder spoedig het geval zal zijn.

Blak
Mevrouw de Voorzitter, ik wil graag opmerken dat ik het niet helemaal eens ben met mijn Deense collega, de heer Bertel Haarder, in zijn aanval op de heer Jens-Peter Bonde, die campagneleider in Ierland geweest is. Ik wil eigenlijk zeggen, dat ongelooflijk veel Denen harder juichen naarmate hij vaker niet in Denemarken zit, want dan kan hij daar geen schade aanrichten. Maar nu de heer Jens-Peter Bonde zo duidelijk een lans breekt voor openheid, willen wij graag weten of de 100.000 Deense kronen, die hij voor de campagne bijeengebracht heeft, afkomstig waren van tegenstanders of van zijn vroegere kameraden in het centraal comité of in Oost-Duitsland.

Lulling
Mevrouw de Voorzitter, aangezien u bent verzocht om in het kader van het debat over de gebeurtenissen in Ierland een brief te schrijven aan de Ierse autoriteiten, denk ik dat er ook een verzoek aan u gericht moet worden om de voorzitter van de Britse conservatieve partij aan te schrijven om hem namens ons te condoleren met de resultaten van de verkiezingen, die goeddeels het gevolg zijn van zijn bedenkelijke, diepgewortelde eurosceptische gevoelens.

Perry
Mevrouw de Voorzitter, ik wil iets naar voren brengen in verband met artikel 174 van het Reglement, het recht om een verzoekschrift bij het Europees Parlement in te dienen. U bent wellicht op de hoogte van een aantal verzoekschriften betreffende Lloyd' s of London en klachten die zijn ingediend bij de Europese Commissie. Een van de verzekeraars van Lloyd' s of London ontving een brief van Lloyd' s waarin hem werd kwalijk genomen dat hij deze kwestie onder de aandacht van de Commissie had gebracht en een nogal dreigende brief waarin stond dat dit een duidelijk geval van contractbreuk was. Lloyd' s verzocht deze burger daarom binnen zeven dagen schriftelijk te bevestigen dat hij geen verdere stappen zou ondernemen die in strijd zijn met de overeenkomst.
Ik heb de Commissievoorzitter, de heer Prodi, geschreven dat het hier niet alleen om klachten draait maar ook om het recht om een verzoekschrift bij het Parlement in te dienen. De voorzitter onderzoekt de kwestie van de klachten die zijn ingediend bij de Commissie, maar hij gaf duidelijk aan dat het een zaak is voor het Parlement zelf. Ik zal u de bijzonderheden later geven, maar het is zo' n ernstige zaak dat ik het hier alvast naar voren wilde brengen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Perry. Ik neem graag nota van deze verklaring. Wij zijn nu onopgemerkt bij de moties van orde aanbeland, maar goed, de agenda is inmiddels vastgesteld.

Van den Berg
Mevrouw de Voorzitter, Joaquín José Martínez is door een jury in Tampa onschuldig verklaard aan twee moorden waarvoor hij eerder ter dood veroordeeld was. Wij zijn hier allen in het Europees Parlement vele malen intensief betrokken geweest bij het debat over de doodstraf. In dat debat hebben wij uitdrukking gegeven aan ons waardesysteem en ons denken en wij zijn ook vaak in discussie getreden met onze Amerikaanse vrienden. Op het niveau van de Senaat en het Congres hebben wij op allerlei manieren actie gevoerd. Ik geloof dat we daarover een grote voldoening kunnen voelen en ik hoop ook dat u dat tot uitdrukking wilt brengen deze week namens ons Parlement op uw bezoek in Göteborg bij de Raad. Wij hebben hier in ieder geval meegemaakt dat voor een keer de positie van Europa tegen de doodstraf het gewonnen heeft van dat andere waardesysteem. Ik hoop dat het diepere debat over dat waardesysteem tussen Europa en de Amerikanen ertoe mag leiden dat de Amerikaanse zijde steeds meer zal inzien dat, als men een ander wil veroordelen maar uiteindelijk zijn eigen waarden wil beschermen, men niet mag afstappen van die waarden, maar ze moet verdedigen. Daarom is ons verzet tegen de doodstraf van essentiële aard. Ik hoop dat u dat namens ons hele Parlement ook deze week weer - zeker in deze week waarin president Bush ook naar Europa reist - tot uitdrukking wilt brengen in Göteborg bij de Raad.

De Voorzitter
Mijnheer Van den Berg, ik was inderdaad van plan om tijdens mijn betoog in Göteborg dit vraagstuk aan de orde te stellen op de wijze die u zojuist hebt aangegeven.
Ik wil overigens in herinnering brengen dat het Bureau van ons Parlement besloten heeft dat het Parlement medeorganisator wordt van een zeer belangrijk colloquium dat 21 en 22 juni aanstaande gehouden zal worden over de wereldwijde afschaffing van de doodstraf. Wij zijn reeds verzekerd van de deelname van ongeveer dertig voorzitters van nationale parlementen uit alle continenten, die besloten hebben om dit colloquium bij te wonen.

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, er is iets blijkbaar niet helemaal juist vertaald. Ik had een concrete vraag gesteld. Ik wilde namelijk weten waarom tijdens het vragenuur aan de Commissie twee van de drie uitgenodigde commissarissen het laten afweten. Alle vragen die specifiek aan hen waren gericht, bijvoorbeeld aan mevrouw Schreyer, worden nu onder het punt "algemene vragen" behandeld, en komen dus zeker niet aan bod. Kunt u daar iets over zeggen?

De Voorzitter
Inderdaad, mijnheer Posselt, men heeft mij laten weten dat het vragenuur is ingekort omdat er te weinig vragen aan de commissarissen zijn gesteld die aanwezig zouden zijn. Zo zit de situatie in elkaar en daarvan heb ik nota genomen.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, ik wil nog even ingaan op een onderwerp dat wat minder amusant is dan de woordenwisseling van de afgelopen vijf minuten. Ik wil u vragen of er sinds de vorige zitting iets is veranderd in de behandeling van het verzoek tot opheffing van de immuniteit van de heer Dell'Utri. De andere zaak is voor ons sinds vanochtend 8.30 uur niet meer relevant, en ik heb gehoord dat de collega's van de EVP dat ten zeerste betreuren. Mijn vraag luidt: heeft u sinds de vorige zitting documenten ontvangen van de Spaanse instanties over het verzoek tot opheffing van de immuniteit van de heer Dell'Utri? Zo ja, heeft u die documenten al doorgegeven aan de bevoegde commissie? Zo nee, bent u van plan om initiatieven te nemen om de Spaanse instanties te verzoeken de procedure die door de Spaanse justitie wordt gevoerd niet meer te blokkeren? Sinds mei is tenslotte alweer een maand verstreken.

De Voorzitter
Mijnheer Schulz, ik kan u niets nieuws melden. Het Hooggerechtshof heeft nog steeds zijn verzoek niet via de daartoe geëigende kanalen ingediend, dat wil zeggen via de bevoegde Spaanse regeringsautoriteiten.
Ik geloof niet dat het de taak van de Voorzitter van het Europees Parlement is om het Hooggerechtshof aan te sporen dit al dan niet te doen. Ik zou zeggen dat de voorzitter van het Hooggerechtshof oud en wijs genoeg is om zelf te bepalen wat hij moet doen.

Sauquillo Pérez del Arco
Mevrouw de Voorzitter, ik heb uw antwoord aan collega Martin Schulz niet goed begrepen. U hebt immers zelf in uw antwoord op mijn brief van 15 mei erkend dat u in verband met het verzoek om opheffing van de onschendbaarheid van de heren Berlusconi en Dell'Utri documenten van het Spaanse Hooggerechtshof hebt ontvangen. Dat stemt allerminst overeen met het antwoord dat u aan de heer Martin Schulz hebt gegeven.

De Voorzitter
Zeer zeker niet. Het Hooggerechtshof heeft ter aanvulling van zijn eerste zending nog enkele documenten gestuurd, en wel nog steeds via de directe procedure. Ik begrijp echt niet waarom we opnieuw op deze kwestie moeten terugkomen. De situatie is volledig duidelijk.
De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft mij in een brief de mening van de Spaanse Raad van State medegedeeld, namelijk dat het verzoek tot opheffing van de immuniteit afkomstig dient te zijn van de regeringsautoriteiten. Dat is duidelijk.
Ik begrijp echt niet waarom er iedere keer weer op dit punt wordt teruggekomen. De situatie lijkt me zo klaar als een klontje. Zolang ik het verzoek niet via de Spaanse regeringsautoriteiten heb ontvangen, zal ik het dus niet in overweging nemen.
In aanvulling op mijn antwoord aan de heer Schulz wil ik laten weten dat er, zoals u weet, een aantal initiatieven is genomen. Wij hebben een zeer uitputtend document opgesteld en uitgewerkt over alle verzoeken tot opheffing van de immuniteit van collega's sinds het Parlement door middel van algemene verkiezingen gekozen wordt. De heer Barón Crespo had hiertoe overigens een verzoek ingediend. Uit dit document is heel duidelijk gebleken dat alle verzoeken altijd via de regeringsautoriteiten aan ons zijn gericht, met uitzondering van Portugal en een enkel twijfelachtig Spaans geval, waarvan in het Publicatieblad stond aangegeven dat het verzoek afkomstig was van het Spaanse Ministerie van Justitie.
Voorts heeft de Conferentie van voorzitters het initiatief genomen om de Commissie constitutionele zaken te verzoeken een verslag op te stellen over het algemene vraagstuk van de verzoeken tot opheffing van de immuniteit. Ook wil de Conferentie dat er, indien nodig, wijzigingen in het Reglement worden aangebracht. Als ik mij niet vergis is collega Duff tot rapporteur benoemd. Wij wachten met veel belangstelling het verslag af dat de heer Duff aan de Conferentie van voorzitters zal presenteren.
Zoals u kunt zien, volgen wij deze zaak dus met veel aandacht.

Schulz
Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat u mij nogmaals het woord hebt gegeven. Ik betreur ten zeerste dat ik alleen maar tijdens de opening van de zitting de gelegenheid krijg om u een vraag te stellen over de kwestie Dell'Utri door een beroep te doen op het Reglement. Als eenvoudige afgevaardigde krijg ik geen andere kans om zoiets aan de orde te stellen.
Men heeft mij meerdere malen verweten dat ik alleen maar vanwege de Italiaanse verkiezingscampagne belangstelling had voor deze zaak. Die campagne is nu afgelopen, en daarom wil ik nogmaals terugkomen op de zaak Dell'Utri. Die kan namelijk een belangrijk precedent worden voor ieder lid van dit Parlement. Morgen kan iemand een verzoek indienen tot opheffing van de immuniteit van ieder individueel lid, of het nu om mij gaat, om de heer Poettering, om de heer Haarder, om mevrouw Frahm of om wie dan ook. De betrokken collega moet dan de kans krijgen om direct te reageren op de verwijten. Zo kan hij speculaties in de pers vermijden.
Al negen maanden krijgt de heer Dell'Utri niet de kans om te reageren op de verwijten aan zijn adres. Daarom is het misschien heel belangrijk om de Spaanse instanties te vertellen dat het Europees Parlement op een waardige manier moet worden behandeld wanneer ze ons vragen om de immuniteit van een afgevaardigde op te heffen.
Nog één opmerking, mevrouw de Voorzitter, in Europa kennen we de scheiding van de machten, en dus kan de rechterlijke macht zich vanzelfsprekend direct richten tot de wetgevende macht. Er is maar één parlement dat beweert dat de uitvoerende macht in een dergelijk geval een slag om de arm mag houden, en wel dit Parlement. Dat is onzinnig, en daarvoor bent u volgens mij alleen verantwoordelijk, mevrouw Fontaine!

De Voorzitter
Mijnheer Schultz, ik ben ervan overtuigd dat de heer Dell'Utri uw goede zorgen zeer kan waarderen.

Alyssandrakis
Mevrouw de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de situatie in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië wordt met de dag erger. De Albanese opstandelingen hebben de hoofdstad gevaarlijk dicht genaderd en de autoriteiten in Noord-Griekenland bereiden zich voor op de komst van vluchtelingen. De vluchten van Olympic Airways naar Skopje zijn gestaakt. Wij weten allen dat de terroristen uit Kosovo afkomstig zijn, uit een onder NAVO-controle staand gebied. De NAVO heeft dan ook de volledige verantwoordelijkheid voor hetgeen in de FYROM gebeurt.
De NAVO en de Europese Unie beletten de regering van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië daadwerkelijke maatregelen te treffen om het land en de bevolking te beschermen. Tegelijkertijd roepen zij de terroristen uit tot gelijkwaardige gesprekspartners van de regering. De Griekse regering heeft een plan voorgelegd waarin niet wordt aangedrongen op ontwapening maar op een veilige terugtrekking van de terroristen, evenals op een rechtstreekse betrokkenheid van de Europese Unie en de VS bij de onderhandelingen. Tevens wordt daarmee het terrein geëffend voor een militaire ingreep. Het is hoogst noodzakelijk dat de volkeren hun strijd met nog meer vastberadenheid voortzetten en ervoor zorgen dat een einde wordt gemaakt aan de buitenlandse inmenging. De NAVO-strijdmachten moeten het gebied verlaten, opdat deze volkeren hun eventuele geschillen op vredelievende wijze kunnen oplossen, zonder beïnvloeding door buitenlandse belangen.

De Voorzitter
Hartelijk dank, mijnheer Alyssandrakis.
Zoals u weet mogen wij woensdagochtend de president van de Republiek Macedonië begroeten, die een betoog zal houden in ons Parlement. Uiteraard zal het onderwerp in Göteborg aan de orde komen. Het zal u niet verbazen dat ik dit punt in mijn betoog aan de orde zal stellen.

Cohn-Bendit
Ik wil graag twee punten aan de orde stellen. Het eerste punt betreft de doodstraf. Het uitvoeren van de doodstraf staat gelijk aan het plegen van een moord. Ook al is het een moordenaar die de doodstraf krijgt opgelegd, het is en blijft een moord. Wij zijn tegen de executie van de heer Timothy McVeigh, ook al is hij een moordenaar. Dat wilde ik even kwijt. Er bestaat niet zoiets als een goede of een slechte doodstraf. Zelfs het grootste uitschot verdient het niet om zo geëxecuteerd te worden. Ik wil dat het Europees Parlement aan dit standpunt blijft vasthouden.
Voorts hoop ik dat het debat over Ierland niet beperkt blijft tot een debat tussen fractiewoordvoerders. Zojuist hebben wij kunnen ervaren dat debatten veel interessanter zijn als ze spontaan gehouden worden dan wanneer ze op het niveau van verantwoordelijken en fractievoorzitters gevoerd worden. Ik hoop dat wij onze lessen zullen trekken uit hetgeen zich hier vijf minuten geleden heeft afgespeeld.

Seksuele uitbuiting van kinderen - Bestrijding van mensenhandel
De Voorzitter
Aan de orde is het gecombineerd debat over de volgende verslagen:
verslag (A5-0206/2001) van mevrouw Karamanou, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad ter bestrijding van seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie (COM(2000) 854 - C5-0043/2001 - 2001/0025(CNS));
verslag (A5-0183/2001) van mevrouw Klamt, namens de Commissie vrijheden en rechten van de burgers, justitie en binnenlandse zaken, over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad inzake de bestrijding van mensenhandel (COM(2000) 854 - C5-0042/2001 - 2001/0024(CNS)).

Karamanou
Mevrouw de Voorzitter, waarde collega' s, ik wil allereerst commissaris Vitorino persoonlijk gelukwensen met dit bijzonder belangrijke wetgevingsinitiatief. Ook dank ik het Zweedse voorzitterschap voor zijn actieve medewerking aan de spoedige totstandkoming van dit Raadsbesluit.
Seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie zijn een schande voor onze moderne beschaving. Het is onaanvaardbaar dat misdaadnetwerken en gebruikers ongestraft blijven en aan strafvervolging kunnen ontkomen omdat de samenwerking tussen de landen zo gebrekkig is en er gaten zitten in de strafwetgeving. Het is hoog tijd dat iets wordt ondernomen tegen afschuwelijke gevallen als dat van Dutroux in België, waar door de gebrekkige wetgeving het begane misdrijf niet precies gedefinieerd kan worden en dus geen proces kan worden gevoerd. Daar wacht men nu al vier jaar op. Daarom is het uiterst belangrijk dat de Europese Unie nu een initiatief onderneemt voor de bestrijding van deze afschuwelijke misdrijven en zorgt voor een gemeenschappelijk referentiekader ter versterking van de justitiële en politiële samenwerking tussen de lidstaten. Dan zal de justitie greep krijgen op de misdaadorganisaties.
De Commissie vrijheden en rechten van de burger heeft het kadervoorstel van de Commissie diepgaand onderzocht en een reeks voorstellen en amendementen ingediend ter aanvulling en verscherping van de oorspronkelijke wetgevingstekst. Ik noem hier bijvoorbeeld de definitie van kinderpornografie; deze is aanzienlijk uitgebreid. Nu vallen daar alle gevallen van kinderpornografie onder. Geen enkele vorm kan zich nu aan strafvervolging onttrekken. Daarbij wordt overigens ook rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen op technologisch gebied. Seksuele uitbuiting van kinderen is een zeer ingewikkeld, internationaal vertakt vraagstuk. Daarom hebben wij naast de reeds door de Commissie genoemde delicten, ook andere delicten opgenomen, zoals koop en verkoop van en handel in kinderen, of bevordering daarvan, binnen en buiten de nationale grenzen. Een ander belangrijk element is de aansprakelijkheid van zowel de natuurlijke personen die met de zorg voor het kind zijn belast, zoals ouders en leerkrachten, als rechtspersonen. Daaronder vallen ook bedrijven die Internetdiensten verlenen en distribueren. Deze moeten voorzien in beschermingsmechanismen om te voorkomen dat de nieuwe technologieën worden gebruikt als middel om kinderuitbuiting te vergemakkelijken. Bij delicten in verband met kinderpornografie stellen wij voor niet alleen productie, distributie en verspreiding van materiaal strafbaar te stellen, maar ook import, export, handel en promotie via reclame voor kinderpornografisch materiaal. Heel belangrijk is het strafbaar stellen van het bezit van pornografisch materiaal. Daarbij moet echter wel een aantal veiligheidskleppen worden ingebouwd om te voorkomen dat personen worden gestraft die buiten hun weten om in het bezit zijn gekomen van dergelijk materiaal, bijvoorbeeld via de elektronische of conventionele post.
Wat de straffen betreft heeft de Commissie vrijheden het voorstel van de Commissie rechten van de vrouw en gelijke kansen overgenomen en ingestemd met strengere straffen voor misdaden tegen kinderen jonger dan 16 jaar, in plaats van 10 jaar zoals de Commissie had voorgesteld. Wij hebben tevens vastgesteld dat de maximumstraf niet lager mag zijn dan 10 jaar, in plaats van 8 jaar zoals de Commissie wil. Verder stellen wij voor naast veroordeling ook andere maatregelen te treffen, zoals opsporing, inbeslagneming en confiscatie van alle met dergelijke delicten verkregen roerende en onroerende goederen, en naast bestraffing ook te zorgen voor gepaste psychiatrische behandeling. Dit laatste voorstel is iets geheel nieuws.
Als Commissie vrijheden leveren wij echter ook een belangrijke bijdrage aan de vraagstukken in verband met het procesrecht, zoals uitlevering van misdadigers, opdat het verschijnsel van het sekstoerisme kan worden bestreden, en wijziging van de wetgeving inzake dubbele bestrafbaarheid, opdat misdadigers geen toevlucht kunnen nemen tot landen waar delicten tegen kinderen lichter worden gestraft. Ook stellen wij voor te voorzien in schadeloosstelling van de slachtoffers en een reeks maatregelen te treffen ter bescherming van de slachtoffers tijdens onderzoek, verhoor en daarna, vooral wanneer het gaat om gehandicapte kinderen. Tot slot stellen wij voor in samenwerking met Europol, Interpol en de nationale politiediensten registers op te stellen van personen die zich schuldig hebben gemaakt aan dergelijke misdaden en de kandidaat-landen voor toetreding te betrekken bij de bestrijding van seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie.
Ik weet natuurlijk heel goed, geachte collega' s, dat wetgevingsmaatregelen alleen geen oplossing kunnen bieden. Veeleer moet de klemtoon worden gelegd op al hetgeen psychische en lichamelijke mishandeling en uitbuiting van kinderen in de hand werkt, zoals armoede, de afwezigheid van structuren voor de daadwerkelijke bescherming van kinderen, het bestaan van gebrekkige controle- en preventiemechanismen en natuurlijk het bestaan - helaas - van een grote markt met vraag en aanbod in de Europese Unie: dit is de ware schandvlek voor de Europese beschaving.

Klamt
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, er wordt geschat dat mensensmokkelaars misschien wel 700.000 vrouwen en kinderen per jaar ontvoeren. Alleen al uit de landen in Midden- en Oosteuropa worden ieder jaar 120.000 vrouwen en kinderen naar de Europese Unie gelokt. Van deze cijfers gaat de Commissie uit. Wat er met de slachtoffers gebeurt weten we uit de media, maar ook deze cijfers maken duidelijk hoe dringend het is om de handen ineen te slaan en de mensensmokkel aan te pakken.
De strijd tegen de mensenhandel is op zich al zwaar, maar wordt nog bemoeilijkt door de sterk verschillende bepalingen in het strafrecht van de lidstaten. De definities en sancties variëren sterk van land tot land. Veel lidstaten kennen in hun strafrecht het begrip "mensenhandel" niet eens. Daarom probeert de Europese Unie al een paar jaar om een totaalconcept te definiëren voor de strijd tegen de mensenhandel.
In het Protocol van Palermo, dat eind 2000 is goedgekeurd, hebben we voor het eerst afspraken gemaakt over concrete en gezamenlijke definities. De Commissie stelt voor om een kaderbesluit te nemen om minimale voorschriften vast te leggen over de definitie van de strafbare handelingen en om te bepalen hoe hoog de maximale straf ten minste moet zijn. Een maximale straf van ten minste 6 jaar, of 10 jaar bij verzwarende omstandigheden, zou voldoende moeten zijn om ervoor te zorgen dat bij de communautaire politiële en justitiële samenwerking ter bestrijding van de georganiseerde misdaad ook aandacht wordt besteed aan de mensenhandel. Ik ben blij met het voorstel van de Commissie. Vooral doet het me deugd dat niet alleen mensenhandel voor seksuele uitbuiting als strafbaar feit wordt genoemd, maar ook mensenhandel voor arbeidsuitbuiting.
De Commissie maakt nog steeds een duidelijk onderscheid tussen het binnensmokkelen van migranten en mensenhandel. Mensensmokkel wordt beschouwd als een misdrijf gericht tegen de staat, mensenhandel is een misdaad tegen een individu. Het voorstel van de Commissie met de amendementen van de verschillende parlementaire commissies kan ertoe leiden dat er voor mensenhandel eenzelfde definitie komt in heel Europa, met hetzelfde minimum voor de maximumstraf en met gepaste aandacht niet alleen voor de bestraffing van de daders, maar ook voor de bescherming van de slachtoffers. Ik zou alle leden van de betrokken commissies hartelijk willen bedanken voor de goede samenwerking, die tot dit resultaat heeft geleid.
Ten slotte wil ik nog ingaan op het voorstel om mijn verslag terug te verwijzen naar de Commissie binnenlandse zaken. Aan het begin van de behandeling was het tijdschema van de Raad al zo krap, dat het Europees Parlement alles op alles heeft moeten zetten om het ontwerp voor een kaderbesluit grondig te kunnen bespreken. Alle betrokken leden waren hiertoe bereid en hebben uitstekend werk geleverd, daarvoor nogmaals mijn dank. De Raad heeft echter niet gewacht op de mening van de gekozen volksvertegenwoordigers en is bij de behandeling van deze zaak intussen al zover gekomen dat alles al beklonken is. Blijkbaar heeft de Raad geen belangstelling voor het besluit van de enige Europese instelling die democratisch gelegitimeerd is. Er bestaat al een door de Raad drastisch herziene versie van dit kaderbesluit, maar het Europees Parlement beschikt niet over die tekst. Daarom ben ik van mening dat het voorstel absoluut moet worden terugverwezen naar de commissie. Daar kunnen we dan ingaan op die nieuwe versie, en op de onaanvaardbare houding van de Raad. Daarom zou ik iedereen willen verzoeken om morgen in te stemmen met het voorstel om het verslag terug te verwijzen naar de Commissie binnenlandse zaken.
In het tweede deel van mijn betoog wil ik ingaan op het verslag van mevrouw Karamanou over de bestrijding van seksuele uitbuiting van kinderen en van kinderpornografie. Daarvoor moeten de lidstaten een gecoördineerd Europees beleid voeren. De georganiseerde misdaad - en daarmee hebben we in de meeste gevallen te maken - beperkt zich niet tot bepaalde regio' s of staten. De grensoverschrijdende samenwerking van de criminelen is vooral op het gebied van de seksuele uitbuiting van kinderen al lang een feit.
De Europese Unie moet daarom snel maatregelen nemen om deze verfoeilijke misdrijven ook grensoverschrijdend te vervolgen. Ik ben blij dat leden uit alle fracties het eens zijn over dit kaderbesluit. Zo kunnen we de beschrijving van de strafbare feiten en de minimale en maximale straffen harmoniseren. Bovendien kunnen we beter rekening houden met de belangen van het slachtoffer. We moeten ook rekening houden met de nieuwe media bij de definitie van kinderpornografie en nadenken over de extraterritoriale bevoegdheid van de rechtbanken. Volgens mij is de bescherming van de slachtoffers van fundamenteel belang.
Bij de behandeling van misdrijven tegen kinderen in de vorm van seksuele uitbuiting, de meest verfoeilijke vorm, moeten we niet alleen nadenken over de bestraffing van de daders. De slachtoffertjes dragen hun hele leven met zich mee wat volwassenen hen hebben aangedaan. Daarom verdienen zij al onze aandacht en ondersteuning. Tijdens een proces zijn ze voor de rechter primair getuigen, maar uiteindelijk zijn ze toch vooral slachtoffers! Met dit ontwerpverslag wil het Parlement met al deze aspecten rekening houden. Ik ben ervan overtuigd dat het verslag van mevrouw Karamanou, die ik van harte wil bedanken voor de goede samenwerking, met een grote meerderheid zal worden aangenomen. Zo zetten we weer een belangrijke stap bij de bestrijding van de seksuele uitbuiting van kinderen en van kinderpornografie.

Lynne
Mijnheer de Voorzitter, ook ik zou mevrouw Karamanou graag willen feliciteren met haar verslag. Als rapporteur voor advies van de Commissie cultuur zou ik ook graag een blijk van dank willen uitspreken voor de partijoverstijgende samenwerking binnen deze commissie op het gebied van deze belangrijke kwestie. We moeten de seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie in de hele EU aanpakken. Wat je ook vindt van subsidiariteit, voor zo' n belangrijke kwestie als deze moeten gemeenschappelijke regels gelden, vooral in verband met Internet en het vrij verkeer van personen door de EU-lidstaten.
Ik weet dat verschillende handelaars in kinderpornografie zich in een bepaald EU-land hebben gevestigd omdat ze in dat land minder zwaar worden gestraft als ze worden gepakt. Hier moet nodig een eind aan komen.
Het doet mij deugd dat grote delen van het advies dat ik heb opgesteld, door de Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken is overgenomen, met name het gedeelte over straffen, waarin wordt beschreven dat in de hele EU dezelfde straffen dienen te gelden. Ik was van mening dat het fout was van de Commissie hogere straffen in te voeren voor de uitbuiting van kinderen jonger dan 10 jaar. Ik heb zeer hard gewerkt in mijn commissie om ervoor te zorgen dat er ook hogere straffen komen voor uitbuiting van kinderen jonger dan 16 jaar. Ik wilde kinderen met leermoeilijkheden ook in het voorstel opnemen. Ik heb veel gesproken met enkele organisaties die zich hiermee bezighouden en zij zeiden dat gehandicapte kinderen tweemaal zoveel kans lopen te worden misbruikt als andere kinderen. Het is belangrijk dat we bescherming bieden aan kinderen met leermoeilijkheden, wier mentale leeftijd vaak veel lager is dan de fysieke leeftijd.
De definities zijn natuurlijk een moeilijke kwestie en daar moeten we aan werken. We hebben daar in de Commissie cultuur, en over de hele linie, veel moeite mee gehad. Maar we moeten ervoor zorgen dat foto' s van naakte kinderen in dat net worden gevangen. We hebben gezien wat er is gebeurd met de Wonderland Club waar individuele personen 10.000 foto' s van naakte kinderen moesten inleveren om te worden toegelaten.
Tot slot wil ik nog zeggen dat we het sekstoerisme moeten aanpakken en dat we ervoor moeten zorgen dat ingezetenen van de lidstaten kunnen worden vervolgd als ze in derde landen een misdaad begaan.

Prets
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, vandaag spreken we volgens mij over buitengewoon gevoelige onderwerpen: de seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, twee onderwerpen waarmee we steeds vaker worden geconfronteerd. Daarom moeten we intensiever grensoverschrijdend werken, vaker preventief werken, informatie verstrekken, de burger wijzen op de omvang van dit probleem en op de rol van de samenleving. Bovendien moeten we natuurlijk ook het strafrecht herzien en de grensoverschrijdende samenwerking in dat verband versterken. Kinderhandel, uitbuiting van kinderen en kinderpornografie zijn tenslotte ook grensoverschrijdend.
Daarvoor zijn volgens ons een aantal maatregelen nodig. De maximumstraf moet van 8 jaar hechtenis worden verhoogd tot 10 jaar. Bovendien moeten er hardere straffen mogelijk zijn voor daders die oudere kinderen tot 16 jaar hebben misbruikt. Ik kan niet begrijpen wat men bedoelt met "bijzondere ruwheid" bij kindermisbruik. Misbruik van kinderen is altijd ruw. Een milde vorm van kindermisbruik bestaat niet. Alles wat mensen in dit verband met kinderen doen is ruw. Daarom denk ik ook dat we de leeftijdsgrens tot ten minste 16 jaar moeten verhogen. Kinderen van 11, 12 of 13 lijden net zo erg als kinderen onder de 10. Daarom ben ik voor een verhoging van de leeftijdsgrens tot 16 jaar. We moeten ook slachtofferhulp bieden, niet alleen voor de kinderen, maar ook voor de familieleden en de getuigen. Juridische bijstand en psychologische begeleiding zijn heel belangrijk. Ten slotte moeten we de kinderen ook de mogelijkheid bieden om via video als getuige op te treden. Helaas bestaat die mogelijkheid niet in alle landen.
Helaas is mijn tijd op, maar ik wil iedereen voor zijn inzet bedanken!

Eriksson
. (SV) Mijnheer de Voorzitter, toen de Commissie haar voorstel indiende, zei men dat men de ambitie had verder te gaan dan het Protocol van Palermo. Ik ben bijzonder teleurgesteld over het feit dat men van het Protocol van Palermo daarentegen niet meer dan een verwaterde vorm heeft overgelaten. Ik denk dat het ongelooflijk belangrijk is dat men de definities van vluchtelingen, alhoewel dat niet echt met dit onderwerp te maken heeft, van arbeidsuitbuiting en van seksuele uitbuiting goed uit elkaar houdt.
We weten tegenwoordig dat ongeveer 90% van de mensen waarin wordt gehandeld en waarop deze onderwerpen betrekking hebben, vrouwen zijn die men seksueel wil uitbuiten. Ik begrijp dat het voor de Commissie en de Raad, net als voor ons in het Parlement, lastig kan zijn om in deze kwesties samen te werken, vooral als je bedenkt dat de nationale wetgevingen ongelooflijk verschillend zijn.
In Zweden hebben we sinds anderhalf jaar een actieve wetgeving, die zich ook tegen de koop van seksuele diensten keert, dat wil zeggen de klanten zijn gecriminaliseerd. Wij hebben aldus de nadruk gelegd op de man in plaats van degenen die zich prostitueren te stigmatiseren. Dit moet worden gezien in het licht van het feit dat een aantal lidstaten nu bordelen legaliseert, en daarmee tevens de activiteiten van pooiers. Daarmee worden stereotype beelden van de seksualiteit en de seksuele behoeften van vrouwen en mannen in stand gehouden.
Voor wat betreft het verslag van mevrouw Karamanou wil ik meedelen dat mijn fractie niet voor het verslag zal kunnen stemmen, als amendement 3, 5, 6 en 13 worden goedgekeurd. De definities van kinderpornografie die we in de Commissie vrouwen hebben aangenomen, zijn veel beter. In het verslag van mevrouw Karamanou zijn de definities zo ruim dat het risico bestaat dat men in de toekomst gedwongen zal zijn Manneke Pis af te dekken.

Coelho
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, beste collega' s, in veel landen van de Europese Unie, en zeker ook in mijn land, Portugal, worden mensen uit Oost-Europa uitgebuit. Ze zijn op zoek naar een beter bestaan en worden vervolgens het slachtoffer van criminele netwerken die misbruik maken van hun situatie. Uitbuiting van mensen - mannen, vrouwen en kinderen - is altijd verwerpelijk, of het nu gaat om clandestiene arbeid, seksueel misbruik of weer iets anders. Het is dus onze plicht iets te ondernemen tegen dit fenomeen en daarvoor de nodige normatieve instrumenten in het leven te roepen. Dat is hier de opzet geweest: het formuleren van een algemeen geldende definitie van dit soort misdrijven. Voorgesteld wordt ook ondergrenzen vast te stellen voor de maximumstraf. Tot slot heeft men geprobeerd regels op te stellen betreffende bevoegdheid en samenwerking van politie en justitie.
Ik wil de afgevaardigden Eva Klamt en Anna Karamanou, alsook commissaris António Vitorino, bedanken voor hun inzet. Mensensmokkel en seksuele uitbuiting van kinderen moeten een prioriteit zijn op de politieke agenda van de Europese Unie. We moeten de strijd tegen kinderpornografie en seksuele uitbuiting van kinderen dus opvoeren, en wel door het aanscherpen van de bepalingen van het gemeenschappelijk optreden van februari 1997. We moeten ervoor zorgen dat de daders van seksuele misdrijven tegen kinderen nergens ongrijpbaar zijn als er een vermoeden bestaat dat ze zo' n misdrijf hebben begaan in een land dat niet hun thuisland is. Het gaat er dus om de inspanningen die de Unie en de internationale gemeenschap tot nu toe hebben ondernomen te complementeren. Daarbij dient aangetekend te worden dat in december 2000 bij de Verenigde Naties in het kader van het Verdrag ter bestrijding van de internationale georganiseerde misdaad een protocol is aangenomen aangaande mensensmokkel. Dat protocol is door 81 staten ondertekend. De goedkeuring van de nu ingediende voorstellen moet gezien worden als een demonstratie van onze bereidheid om op efficiënte wijze de strijd aan te binden met dit soort onaanvaardbare schendingen van de mensenrechten en de menselijke waardigheid. Het verheugt mij dat de Raad overeenstemming heeft bereikt aangaande de kernelementen van een voorstel voor een kaderbesluit over de bestrijding van de mensensmokkel. Ik betreur het echter dat de Raad met betrekking tot de strafmaat niet tot een consensus heeft kunnen komen.

Terrón i Cusí
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de rapporteurs, mevrouw Karamanou en mevrouw Klamt. Mijn oprechte felicitaties ook aan de Commissie, die een uitstekend voorstel heeft ingediend.
Dit Parlement streeft al jaren naar een eenduidige communautaire wetgeving ter bestrijding van mensenhandel en uitbuiting van personen. Het betreft hier immers een weerzinwekkende vorm van criminaliteit op grote schaal. Wij zien de realiteit liever niet onder ogen, maar een blik op de prostitutie in onze landen volstaat om zich van deze situatie rekenschap te geven.
Het voorstel van de Europese Commissie om een gezamenlijke definitie van deze delicten vast te stellen en de bijbehorende sancties te harmoniseren betekent een aanzienlijke stap voorwaarts in de richting van het VN-protocol van Palermo. Ik juich dit initiatief dan ook van harte toe.
Ik herinner u eraan dat wij hier in het Parlement de voorstellen van mevrouw Gradin hebben besproken. Andere landen, waaronder de Verenigde Staten, die reeds beschikken over een federale wetgeving ter bestrijding van mensenhandel, hebben daarmee hun voordeel gedaan. In dit verband moet ik erkennen dat de houding die de Raad tijdens zijn laatste bijeenkomst heeft aangenomen mij ernstige zorgen baart. Over dit voorstel is er geen akkoord bereikt, maar de Franse wetgevingsflarden over de toegang van personen zonder papieren hebben wel ingang gevonden. Desalniettemin dienen mensenhandel en uitbuiting van personen te worden beschouwd als een veel ernstigere vorm van criminaliteit.
Ik begrijp er niets van, sterker nog, niemand begrijpt het, omdat iedere verklaring uitblijft. Ik wil hier dan ook vragen, mijnheer de Voorzitter, of de Raad morgen bij de stemming zijn standpunt zal toelichten. Ik zou graag vernemen wat de Raad denkt te doen en of hij voornemens is om wijzigingen aan te brengen. Zo ja, welke? Of is de harmonie tussen de verschillende instellingen van de Unie buiten mijn weten misschien zo gegroeid dat er slechts één enkel uitvoerend orgaan en één enkel wetgevend orgaan bestaat, namelijk de Commissie en dit Parlement, en de Raad niets meer te zeggen heeft?

Ludford
Mijnheer de Voorzitter, het is alleen mogelijk internationale en georganiseerde misdadigers te pakken als onze politie, aanklagers en rechters onderling samenwerken. Wie daar tegen is, moet er rekening mee houden dat mensenhandelaars en pedofielen ongestraft blijven.
Ik feliciteer menvrouw Klamt en mevrouw Karamanou, maar met enkele punten is mijn fractie minder blij. Het eerste probleem, in beide verslagen, is dat er te veel wordt voorgeschreven en dat er sprake is van bemoeienis met de details van de strafrechtspraak van de lidstaten. Het eerste voorbeeld betreft straffen. Het is heel goed om de maximumstraffen te harmoniseren zodat de misdadiger dezelfde straf boven het hoofd hangt, waar hij ook heen vlucht. Maar het is niet goed dat wordt bepaald dat de straf voor mensenhandel een gevangenisstraf dient te zijn of dat er minimumstraffen worden vastgelegd. Ik ben het niet altijd eens met de Raad, maar ik kan me wel vinden in het standpunt van de Raad dat harmonisering van de strafrechtspraak van de lidstaten nodig kan zijn voor bepaalde typen overtredingen, maar dat, wanneer dit gebeurt, rekening dient te worden gehouden met het specifieke karakter van de nationale systemen. Ook schrijven beide verslagen te veel voor als het gaat om de behandeling van slachtoffers en getuigen en er wordt geen rekening gehouden met de verschillende nationale regelingen.
Wat betreft de definitie van kinderpornografie in het verslag Karamanou: mijn fractie heeft moeite met de definitie waarin staat "de indruk wekt dat de afgebeelde persoon een kind is" . Dit zal tot eindeloze discussies leiden en is geen goede basis voor een juridische definitie. Het is beter dat we ons richten op pornografie waarin echte kinderen worden uitgebuit en niet zogenaamde kinderen. Ik wijs ook op amendement 38 van de ELDR, waardoor de toegang tot registers van degenen die zich schuldig hebben gemaakt aan seks met kinderen zou worden beperkt door regels inzake gegevensbescherming.
Tot slot is mijn fractie het eens met de terugverwijzing van het verslag van mevrouw Klamt naar de commissie om de redenen die zij heeft aangegeven.

Sörensen
Voorzitter, collega's, de Raad heeft ons in snelheid genomen. Wat de Raad belangrijk vindt, vinden wij ontoereikend en eenzijdig. Wat ik wel positief vind in het verslag van de Raad is de verplichting ten aanzien van de lidstaten. Dat is een vooruitgang, maar er wordt nog te weinig belang gehecht aan slachtofferopvang en bescherming; hier moeten meer garanties worden geboden. Daarom, en zeker om humanitaire redenen, dient niet zozeer naar een tijdelijke, maar eerder naar een permanente verblijfsvergunning te worden gestreefd.
Wat zijn nu de knelpunten? Maffiagroepen hebben sneller dan wie ook gebruik gemaakt van de mundialisering van de economie. Een tweede knelpunt vormt de kloof tussen de rijke en de arme regio's. En dan de armoede. Het is dus niet alleen goed om in al die landen van oorsprong ontradingscampagnes tegen mensenhandel op te zetten ook de armoede moet worden bestreden. We zouden ook het immigratiebeleid moeten ontwikkelen, de grenzen meer open zetten, ook al gaat dat ten koste van de betrokken landen. Nochtans verkiezen de meeste Europese landen in de praktijk nog steeds een repressieve aanpak, waarbij dan in de eerste plaats de slachtoffers zelf worden geviseerd. De kopstukken van de mensenhandel, de ondernemers in mensenhandel en de aandeelhouders blijven doorgaans buiten schot en het huidige beleid tegen mensenhandel heeft vrijwel geen humanitaire dimensie. En waar staat de ontwikkelingssamenwerking op dit gebied? De aanpak moet internationaal zijn, maar de maffia's beschikken over internationale goed draaiende netwerken met fiscale en financiële experts en telecommunicatie- en computerexperts van het hoogste niveau. De bestrijders anderzijds moeten het stellen met naar verhouding weinig mensen, weinig expertise en werkingsmiddelen, hiaten in de wetgeving en nog altijd een schrijnend gebrek aan een daadwerkelijke internationale samenwerking, ondanks Europol enz. Een structurele aanpak is dus noodzakelijk, zowel wat het strafrecht betreft als wat het internationaal migratiebeleid betreft. Verder moet ik zeggen: vergeet de corruptie niet te vermelden.

Fraisse
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, ik wil graag terugkomen op de ondertekening, door de Europese Unie, van het aanvullend protocol van Palermo, dat als titel heeft "protocol tegen de mensenhandel, inzonderheid vrouwen- en kinderhandel". Uiteraard is de toevoeging "inzonderheid vrouwen- en kinderhandel" van buitengewoon belang. In het eerste amendement op het verslag van mevrouw Klamt, die ik wil danken voor haar inspanningen, wordt dan ook uitdrukkelijk gesteld dat het ons gaat om de bestrijding van mensenhandel die seksuele uitbuiting en arbeidsuitbuiting tot doel heeft. Het gaat mij niet ver genoeg om alleen van "mensenhandel" te spreken.
In Palermo is de verduidelijking "vrouwen en kinderen" voorgesteld. In het amendement wordt er geheel terecht eerst van seksuele uitbuiting en vervolgens van arbeidsuitbuiting gesproken. Laten we onszelf niet voor de gek houden: mensenhandel heeft in eerste instantie betrekking op vrouwen en kinderen. Wij verdraaien de werkelijkheid als we stellen dat arbeidsuitbuiting voor seksuele uitbuiting komt. Om die reden hecht ik veel belang aan amendement 1 en ik hoop dat de Commissie er zich in kan vinden.
Wat ik ook belangrijk vind, is dat mensenhandel beschouwd wordt als een misdaad en niet alleen als een vergrijp. Alle vormen van seksuele uitbuiting vormen een misdaad en gaan dus verder dan alleen een vergrijp. Iedereen moet dit weten en zich ervan bewust zijn dat hierover geen onduidelijkheden mogen bestaan. Dit punt dient derhalve benadrukt te worden en ik wil onze verschillende commissies en rapporteurs hiervoor dan ook hartelijk danken.
De aanvullingen die betrekking hebben op de status van de slachtoffers zijn mijns inziens bijzonder belangrijk. Het gaat hierbij ten minste om drie punten. In de eerste plaats wordt er voorgesteld om niet alleen fraude, maar ook "aanzetting" strafbaar te stellen. Het behoeft geen betoog dat het hier om een subtiel verschil gaat.
Voorts wordt er naast het gebruik van pressie, dat eenvoudig vastgesteld kan worden, gesproken over de kwetsbare positie van de slachtoffers. Dit is mijns inziens een zeer belangrijk punt.
De Raad van Europa heeft in zijn aanbeveling van mei 2000 benadrukt dat het argument van instemming door het slachtoffer niet relevant is. Dit is ook een belangrijk punt. De vraag of het slachtoffer al dan niet heeft ingestemd is dus niet altijd relevant, ja zelfs geheel niet relevant. Wat dit punt betreft, moeten we ons waakzaam opstellen en durven erkennen dat instemming geen argument is om mensenhandelaars vrij te spreken.
Om die reden vind ik beide verslagen belangrijk. Ik wil de rapporteurs dan ook hartelijk danken. Verder wil ik benadrukken dat ik meer samenwerking tussen de lidstaten uiteraard wenselijk acht. Hoe kunnen we mensenhandel bestrijden als de lidstaten niet samenwerken? Is het voorstel gebaseerd op een toereikende samenwerking? Dat is niet zeker en persoonlijk zou ik graag zien dat er tussen de lidstaten meer wordt samengewerkt, zodat alle mannelijke en vrouwelijke slachtoffers geïdentificeerd kunnen worden. Uiteraard kunnen ook mannen het slachtoffer zijn van mensenhandel en seksuele uitbuiting. Toch is dit een verschijnsel waar vrouwen en kinderen vaker het slachtoffer van worden. Ik wil u in herinnering brengen dat in een van de amendementen wordt voorgesteld om personen boven de achttien als volwassenen te bestempelen en personen onder de achttien als kinderen.

Andrews
Mijnheer de Voorzitter, dit is een zeer belangrijk verslag en een flinke stap in de goede richting. Evenals de rest van het Parlement wil ik de rapporteur feliciteren met haar verslag. Door op Europees en internationaal niveau samen te werken kunnen we iets betekenen voor kinderen, die tegen zulke misdaden moeten worden beschermd.
Ik steun het voorstel dat afbeeldingen van personen jonger dan 18 jaar die betrokken zijn bij expliciet seksueel gedrag een vorm van seksuele uitbuiting van kinderen zijn. Mijns inziens is dit in overeenstemming met de overeenkomst inzake de rechten van het kind. De seksuele uitbuiting van kinderen, waaronder kinderpornografie op Internet, in welke vorm dan ook, is weerzinwekkend.
Zoals de Commissie aangeeft zijn jaarlijks tienduizenden mensen - vooral vrouwen en kinderen - het slachtoffer van mensenhandel. Geen van de EU-landen kan beweren dat het vrij van dit gevaar is. Geen van de EU-landen kan deze activiteiten alleen tot een halt brengen. Geen van de EU-landen zou moeten aarzelen als het gaat om nauwere samenwerking om deze misdaden te bestrijden.
De Europese Unie negeert dit zorgwekkende verschijnsel niet. We hebben er meermalen over gesproken in het Parlement: in 1997 heeft het gemeenschappelijk optreden van de Raad tegen mensenhandel en seksuele uitbuiting van kinderen de weg bereid voor de lidstaten om het relevante strafrecht te herzien zodat bepaalde vormen van gedrag strafbaar worden en om rechtelijke samenwerking te bevorderen.
Het nieuwe voorstel is weer een stap in de goede richting, in die zin dat het er hopelijk toe zal leiden dat iedere lidstaat de maatregelen neemt die nodig zijn om ervoor te zorgen dat het mogelijk maken of op enigerlei wijze profiteren van kinderprostitutie of kinderpornografie wordt bestraft, onder andere met gevangenisstraffen van minstens vier jaar.
Verder vragen wij alle lidstaten ervoor te zorgen dat veroordelingen wegens dergelijke misdaden gepaard gaan met de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van alle roerende en onroerende goederen die de opbrengst zijn van deze misdaden.
Tot slot steun ik de compromisovereenkomst die onze commissie heeft bereikt over artikel 5, lid 4. De maximumstraf van minstens acht jaar dient te gelden in het geval van kinderpornografie en de hulp aan of aanzetting tot dergelijke misdaden, waaronder de uitbuiting van kinderen, wanneer het een kind jonger dan 16 jaar betreft.

Blokland
Mijnheer de Voorzitter, het is afschuwelijk dat we ons opnieuw met deze uitwassen van menselijk handelen moeten bezighouden. Internationale criminele organisaties gaan nietsontziend en uitermate driest te werk. Dat maakt het absoluut noodzakelijk dat de lidstaten van de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten nauw met elkaar samenwerken om de bestrijding van deze ernstige misdrijven tegen de menselijkheid met alle wettelijke middelen ter hand te nemen.
De rapporteurs, mevrouw Karamanou en mevrouw Klamt, zijn erin geslaagd een sterk betoog neer te zetten en met goede amendementen te komen. Ik hoop van harte dat hun sympathieke voorstellen de juridische toetsing kunnen doorstaan. Maar samen met mevrouw Ludford twijfel ik daaraan. Commissaris Vitorino wil vast wel op dit punt ingaan.
Keiharde criminaliteit kan alleen succesvol worden aangepakt met een eensgezinde, even harde aanpak van de autoriteiten. Iedere aarzeling of afzwakking van het beleid moet daarom kordaat worden tegengehouden. Zeker hier draagt de overheid het zwaard niet tevergeefs.
Dat alleen al uit Midden- en Oost-Europa, zoals mevrouw Klamt memoreerde, jaarlijks 120.000 vrouwen en kinderen naar de Europese Unie worden gelokt, moet ons het schaamrood naar de kaken jagen. Zo ver hadden we het nooit mogen laten komen. We hebben naast de strafbaarstelling van mensenhandelaars ook betere controlesystemen nodig om die jaarlijkse 120.000 slachtoffers te bevrijden uit hun slavernij.
Overigens moeten we ons wel grote zorgen maken over de teloorgang van fundamentele waarden en normen aan de rand van onze samenleving. Daarom stemt het mij dankbaar dat we hier in het Europees Parlement met grote eensgezindheid deze uitwassen bestrijden.

Gollnisch
Mijnheer de Voorzitter, waarde collega's, in het kader van dit verslag dienen wij stil te staan bij een verschijnsel dat zich binnen sommige lidstaten tot op het hoogste niveau voordoet, althans als we de publieke opinie mogen geloven.
Er zijn voor de enorme toename van kinderporno oorzaken aan te wijzen en ik denk dat wij allereerst hierbij dienen stil te staan. Mijns inziens zijn er twee oorzaken: de toename van pornografie zelf en helaas een grotere minachting voor het kind en de kindertijd. De toename van de pornografie kan worden toegeschreven aan het morele verval en een toenemende hedonistische tendens. De negatieve gevolgen van dit verschijnsel worden nu duidelijk. De balans van de slogan "onbelemmerd genieten", die voor sommige leden van het Europees Parlement in de jaren 60 als lijfspreuk gold, kan nu worden opgemaakt. In kranten en bioscopen en op de televisie komt dit verschijnsel voortdurend aan de orde, met als gevolg dat mensen op zoek gaan naar extreme sensaties, geweld en sadisme. Dit is dus de eerste oorzaak.
De tweede oorzaak houdt verband met de minachting voor het kind. Deze minachting begint al erg vroeg. Terwijl hier wordt gedebatteerd over de slechte manier waarop met sommige kinderen wordt omgesprongen, beschouwen anderen het als een recht en als teken van een voortschrijdende beschaving dat ongeboren kinderen in onze publieke ziekenhuizen worden weggehaald. Ze zijn er nog trots op ook. Het is dan ook niet verwonderlijk dat onze beschaving op dit gebied de gekste dingen laat zien. Ik denk hierbij aan het "recht op een kind" zonder dat er sprake is van een gezin of normale seksuele relaties, het "recht op adoptie" door bijvoorbeeld homoseksuelen. Deze eisen laten hun sporen na, zelfs in de conservatieve pers, en missen hun uitwerking niet.
Dit alles wil natuurlijk niet zeggen dat wij de uitstekende bepalingen van het verslag dat ons is voorgelegd, verwerpen. Ik wil echter wel wat kwijt over de juridische instrumenten van de Raad: waarom wordt er gekozen voor een kaderbesluit en niet voor een richtlijn? Het gaat hier immers om meerdere zeer belangrijke wijzigingen in verschillende bepalingen in het Wetboek van Strafrecht van alle lidstaten. Ook wil ik wat kwijt over de gebezigde methode in het verslag. Het voorstel van de Commissie was in zeer algemene bewoordingen gesteld, zodat het betrekking kon hebben op diverse soorten misdrijven. Men heeft dit voorstel willen aanvullen. Ik vraag mij evenwel af of men de tekst van de Commissie op sommige punten niet teveel heeft verzwaard.
Wij kunnen ons daarentegen vinden in de definitie van "verzwarende omstandigheden" in geval van misbruik van kinderen onder de 16 jaar of kinderen met fysieke of mentale tekortkomingen. In amendement 26 wordt een bijzonder punt aan de orde gesteld, namelijk de wijziging van artikel 8, lid 3 van het voorstel. Dit amendement voorziet in gevallen waarin een lidstaat het beginsel van de "dubbele strafbaarheid" hanteert jegens onderdanen die zich schuldig maken aan kinderporno. In een dergelijk geval dient de lidstaat evenwel maatregelen te treffen. Wat wordt er precies onder de term "dubbele strafbaarheid" verstaan"? Gaat het om het beginsel dat juristen kennen onder de Latijnse term non bis in idem? In dat geval zou het namelijk gaan om het beginsel van de niet dubbele strafbaarheid, dat wil zeggen de weigering om een onderdaan strafbaar te stellen als hij al in een andere lidstaat vervolgd wordt. Ik ben van mening dat de tekst van dit amendement moet worden herzien.
De definitie van de term "pornografie" is in het verslag completer dan in het aanvankelijke voorstel. Dit geldt ook voor de definitie van het materiaal dat als kinderpornografie kan worden aangemerkt of van de verantwoordelijkheid van personen die kinderen onder hun toezicht hebben.
Waarde collega's, ik wil echter een waarschuwende opmerking maken met betrekking tot Internet. We kunnen niet het onmogelijke verlangen. Net als de postdiensten kan Internet niet verantwoordelijk worden gehouden voor criminele handelingen die via de post worden voorbereid. De eis dat Internet-aanbieders controle uitoefenen is mijns inziens even onredelijk als wanneer we de postdiensten zouden vragen om de inhoud van de brieven en pakjes die ze rondbrengen te controleren. Bovendien is controle alleen zinvol wanneer ze door alle Internet-aanbieders wordt uitgeoefend.
Onder dit voorbehoud kunnen wij ons vinden in de kern van dit verslag, evenals in de samenwerking tussen Europol en Interpol op dit gebied. Wij hopen dat dit verslag zo zal bijdragen aan de uitbanning van een weerzinwekkend verschijnsel.

de la Perrière
Mijnheer de Voorzitter, wij dienen de opstellers van beide verslagen lof toe te zwaaien. Het zijn immers belangrijke verslagen die ons Parlement tot eer strekken.
Met de voorgestelde maatregelen, die op onze steun kunnen rekenen, willen we de integriteit beschermen van de personen die ons het hardst nodig hebben, namelijk de kinderen, die de toekomst van onze wereld vormen. Zij zijn het meest kwetsbaar en hebben helaas al in de baarmoeder te lijden onder het egoïsme van volwassenen. Zonder stem en een echt gezicht kunnen ze namelijk nog niemand ontroeren.
Wij steunen deze beide verslagen en scharen ons achter de amendementen die verder gaan dan het voorstel van de Raad. Wij willen in het bijzonder benadrukken dat het hier om criminele daden gaat waarvoor geen mededogen mag bestaan en dat de maatregelen van toepassing dienen te zijn als de betrokken kinderen jonger dan 16 jaar zijn. Wij hebben onze stem binnen de commissie op deze wijze uitgebracht.
Parallel aan deze bepalingen dienen wij de daadwerkelijke achterliggende oorzaken van deze vorm van criminaliteit te bestrijden. Ik denk hierbij aan de lakse houding van de meeste Europese landen. Onder het mom van persvrijheid of individuele vrijheid wordt toegestaan dat een kleine groep individuen via film, boeken, tijdschriften, minitel en, in toenemende mate, Internet, pornografie verspreiden waarmee de waardigheid van het menselijk wezen wordt aangetast en diens seksuele instincten onbeperkt, onbeschaamd en respectloos worden gestimuleerd.
Wij dienen deze criminele daden te verhinderen. Zo dient het gezinsbeleid erop gericht te zijn dat kinderen correct in de samenleving worden geïntegreerd. Wij weten uit ervaring dat een kind dat in een goede gezinssituatie wordt opgevoed, beter beschermd is tegen de kwade verschijnselen van onze tijd, of het nu gaat om drugs, mensenhandel of pornografie. Bovendien zal het kind in dat geval beter weerstand kunnen bieden aan dergelijke kwalijke verschijnselen wanneer het hiermee geconfronteerd wordt.

Banotti
Mijnheer de Voorzitter, ik was in de zomer van 1995 in het Parlement aanwezig toen de weerzinwekkende misdaden van Dutroux in de openbaarheid kwamen. Naar aanleiding van het afgrijzen waarmee in dit Parlement over deze vreselijke misdaden werd gesproken, zijn we het pad ingeslagen dat we nog steeds volgen op weg naar verbeterde regelgeving ter bescherming van kinderen. Ik wil onze beide collega' s feliciteren met hun voortreffelijke verslagen.
Ik betreur het ten zeerste dat deze man zes jaar nadat deze gruweldaden aan het licht kwamen, nog steeds niet is berecht. Dit illustreert misschien wel hoe moeilijk wij destijds konden geloven welke misdaden er waren gepleegd en dat de wet tekortschoot. Toch blijft het een grote schande dat deze man nog steeds niet is berecht.
Ik heb een paar technische opmerkingen over het verslag. De sterke transnationale dimensie van het probleem vereist communautaire wetgeving op een hoog niveau met betrekking tot de seksuele uitbuiting van kinderen. Een niveau dat ook van toepassing is op de LMOE-landen waar de problemen nog groter zijn dan binnen de Europese Unie. De leeftijdsgrens voor de instemming tot het aangaan van seksuele betrekkingen verschilt van land tot land: 13 jaar in Spanje en Nederland, 17 jaar in Noord-Ierland en de Republiek Ierland. Een persoon die kinderen misbruikt kan zich dus eenvoudig ophouden in landen waar de leeftijdsgrens volgens de wetgeving lager is. Dit kunnen ze doen louter om strafvervolging te ontlopen. Dit vormt een groot obstakel bij het ontwikkelen van een gemeenschappelijke standaard en vergelijkende gegevensbescherming.
In artikel 5, lid 1 van de Commissietekst wordt gesteld dat de straffen voor misbruik van kinderen jonger dan tien jaar hoger zouden moeten zijn. Wij zijn het hier niet mee eens want misbruik van kinderen van welke leeftijd dan ook is altijd een misdrijf.
Tot slot dient het verwerven en in bezit hebben van kinderpornografie met het doel dit materiaal aan de autoriteiten te overhandigen strafbaar te worden gesteld. Het is een misdrijf dergelijk pornografisch materiaal in bezit te hebben en maar al te vaak doen de mensen die het gebruiken alleen maar alsof ze het voor de politie verzamelen. Ik geloof niet dat we dit moeten geloven.

Swiebel
Mijnheer de Voorzitter, mensenhandel is een ernstige vorm van de schending van de mensenrechten die vergelijkbaar is met slavernij, een vorm van slavernij echter die vooral vrouwen treft. Ik zeg dat mevrouw Fraisse na. Het gaat niet alleen om dwang tot het verrichten van arbeid, maar vooral ook om het verlenen van seksuele diensten en ook gedwongen huwelijken.
Het is daarom toe te juichen als het kaderbesluit van de Europese Unie in navolging van het Protocol van Palermo van de Verenigde Naties een gemeenschappelijke definitie van vrouwenhandel bevat die zo ruim mogelijk is, opdat alle vormen van mensenhandel daar onder vallen. Maar met een gemeenschappelijke definitie op papier bereiken wij niets wanneer in de praktijk geen concrete maatregelen worden genomen om de daders en de medeplichtigen op te sporen en de slachtoffers de nodige rechtsbescherming te geven.
Welke maatregelen? In de eerste plaats is het nodig dat slachtoffers van mensenhandel, wanneer zij eenmaal aangifte hebben gedaan, niet het risico lopen ontijdig het land te worden uitgezet omdat zij daar onrechtmatig verblijven. Daadwerkelijke rechtsbescherming en persoonlijke bijstand kan alleen gerealiseerd worden wanneer zij een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen om aan hun proces mee te werken.
Ten tweede is het noodzakelijk dat er een specifieke strafbedreiging komt voor medeplichtigheid van ambtenaren in functie, zoals politiemensen en douaniers, aangezien zij een sleutelrol spelen bij het oogluikend toestaan dan wel het effectief bestrijden van mensenhandel.
Het kaderbesluit ter bestrijding van mensenhandel, kortom, getuigt dus wel van de politieke wil van de lidstaten om de mensenhandel aan te pakken, maar het is de vraag of dit probleem in de praktijk voldoende prioriteit krijgt op de agenda zowel van de nationale als van de Europese justitiële en politiële samenwerking. Ik wil er dan ook voor pleiten dat er periodieke rapportages komen zowel van de Raad als van de Commissie aan dit Parlement, zodat wij de vinger aan de pols kunnen houden en de noodzaak van intensivering van dat beleid tijdig kunnen signaleren.
Tenslotte wil ik nog iets zeggen over het verslag van mevrouw Karamanou over de kinderpornografie. Ik blijf mijn twijfels houden over de formulering van de definitie omdat deze toch tekortschiet in juridische precisering en te ruim is en daardoor de weg openzet voor een heksenjachtachtige aanpak. Ik denk er dan ook ernstig over om mij in dezen van stemming te onthouden.

Buitenweg
Voorzitter, kinderpornografie moet hard worden aangepakt want voor kinderporno zijn kinderen misbruikt en wij moeten ons dan ook inzetten voor een strafrechtelijk en maatschappelijk nee. Maar hiervoor is een zorgvuldige definitie van kinderporno nodig die de ernst van het misbruik van kinderen niet devalueert en de Europese rechten van zowel slachtoffers als verdachten respecteert. De zeer brede definitie in het verslag van mevrouw Karamanou baart mijn fractie dan ook zorgen. Een censuur op fantasie gaat ons namelijk te ver. Virtuele kinderporno, pornografische teksten en misleidende afbeeldingen zijn weliswaar producten van een verfoeilijke fantasie maar kunnen niet gelijkgeschakeld worden met werkelijk misbruik van een kind. Ik vind de verhalen van Marquis de Sade niet verheffend, maar ik wil ze via dit verslag ook niet wettelijk verbieden. Ook geweld in boeken en films, zie Pulp Fiction, staat mij vaak tegen, maar pas als de fantasie de werkelijkheid raakt, is het tijd voor het strafrecht.

Müller, Emilia Franziska
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, allereerst wil ik mevrouw Klamt en mevrouw Karamanou bedanken voor hun goede verslagen. Seksuele uitbuiting van kinderen, kinderpornografie en mensenhandel zijn abominabele misdrijven, en het is schokkend om te zien hoe vaak ze worden gepleegd. Ze worden ook in de hand gewerkt door de mondialisering en de moderne telecommunicatie. Deze problemen kan geen land alleen oplossen. De Europese Unie en haar lidstaten moeten met elkaar en met de betrokken derde landen samenwerken.
Bij de mensenhandel moeten we twee dingen goed uit elkaar houden. Seksuele uitbuiting is niet hetzelfde als arbeidsuitbuiting. Aan het begin van de 21ste eeuw zijn er meer slavinnen en slaven dan er in de afgelopen eeuwen uit Afrika konden worden ontvoerd. De Verenigde Naties gaan ervan uit dat overal ter wereld meer dan 200 miljoen mensen als slaven worden geëxploiteerd. Mensenhandel gebeurt in goed georganiseerde, criminele en soms internationale netwerken.
Dit kaderbesluit is een belangrijke stap op weg naar betere samenwerking tussen de lidstaten. De harmonisering van het strafrecht van de lidstaten is een basis voor een betere justitiële samenwerking bij de Europese bestrijding van de mensenhandel. Datzelfde geldt ook voor het kaderbesluit inzake de bestrijding van kinderpornografie en de seksuele uitbuiting van kinderen.
We moeten sterker de nadruk op de preventie leggen. We kunnen deze criminele netwerken alleen maar aanpakken wanneer we onze ambtenaren gericht opleiden. Ook bij de toetredingsonderhandelingen met landen in Midden- en Oosteuropa moeten we op deze problemen ingaan. Sommige kandidaatlanden zijn intussen bijvoorbeeld landen van oorsprong, transit of ook bestemming geworden voor de mensenhandel.
Aan de grenzen van de Europese Unie zijn prostitutie, sekstoerisme en seksuele uitbuiting van kinderen intussen een treurige werkelijkheid geworden. Daarom moeten er in deze landen snel maatregelen worden genomen om deze vormen van criminaliteit te bestrijden en de samenwerking met de EU te versterken.

Theorin
Mijnheer de Voorzitter, 140 jaar geleden werd in de VS en Rusland de slavernij afgeschaft. In Europa is deze nu ingevoerd. Volgens het IOM, een orgaan van de VN, komen er jaarlijks een half miljoen vrouwen gedwongen of onder valse voorwendselen naar Europa voor een leven als seksslavin. De sterk toegenomen handel rendeert beter dan de smokkel van verdovende middelen en staat steeds vaker onder controle van de georganiseerde maffia.
Tegelijkertijd belanden er onder dwang elk jaar meer dan een miljoen kinderen in de kinderprostitutie en de groeiende kinderporno-industrie. Deze kinderen worden in toenemende mate uitgebuit door toeristen en zakenlieden, die opvallend vaak uit Europa komen. Ondanks deze grimmige werkelijkheid zijn de straffen voor seksuele exploitatie van kinderen, kinderpornografie en vrouwenhandel uiterst laag in vergelijking met de straffen voor het smokkelen van verdovende middelen. Het gaat misschien om twee jaar gevangenisstraf, met 10-15 jaar voor zware drugsdelicten. Er komen slechts weinig daders voor de rechtbank en nog minder worden er veroordeeld.
Vandaag bespreken we een poging om retoriek en mooie woorden, waarmee we ons eigenlijk jarenlang hebben beziggehouden, om te zetten in concrete maatregelen. Onze vier rapporteurs hebben uitstekend werk verricht en gaan op een reeks van punten verder dan de Commissie, die ik overigens ook een compliment wil maken. Harmonisatie van de wetgeving en hogere straffen zijn absoluut noodzakelijk.
Wat betreft de seksuele uitbuiting van kinderen is onze voornaamste eis dat alle kinderen jonger dan 16 jaar onder de wetgeving vallen, hetgeen volledig spoort met de gebruikelijke definitie van kinderen in internationale conventies. Door de grens op tien jaar te zetten kan de situatie voor kinderen die net tien zijn geworden zelfs verslechteren, omdat de vraag naar deze kinderen dan dramatisch zal toenemen. Er ontbreken niet alleen wettelijke maatregelen tegen de crimineel, maar ook wetten die de slachtoffers beschermen.
Wij, die de eis onderschrijven dat er een eind moet komen aan de seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen, zijn al met velen, maar we kunnen meer mensen gebruiken. Er zijn meer mannen en meer regeringen, en vooral meer concrete daden, nodig.

Fiori
Mijnheer de Voorzitter, ik wil mevrouw Karamanou en mevrouw Klamt gelukwensen met hun uitstekende werk en twee opmerkingen maken: een algemene en een institutionele.
Over de institutionele aspecten van de procedure: ik heb de indruk dat de samenwerking tussen het Parlement en de Commissie over een zo delicaat thema vruchtbaar is en uitstekend verloopt. Die met de Raad verloopt echter heel wat minder voorspoedig, dat ben ik helemaal eens met mevrouw Terrón i Cusí.
We hebben het hier over een bijzonder gevoelig thema, een thema dat van wezenlijk belang is voor onze samenleving. Het zou een goede zaak zijn als de aanwijzingen uit de twee verslagen die we nu behandelen in de interinstitutionele betrekkingen in de praktijk zouden worden gebracht. Voor het eerst sinds in Nice het Handvest van de grondrechten is goedgekeurd, zijn we in de gelegenheid een politiek document in een juridische akte om te zetten en zo artikel 24 ten uitvoer te leggen.
De opmerking van algemene aard is dat we bij dit gevoelige thema, dat hier goed is uitgewerkt, geconfronteerd worden met een samenleving waarin een ideologie wortel aan het schieten is die sterk doet denken aan een nieuw nihilisme. De persoonlijke en sociale betrekkingen zijn verstoord. Wij denken dat we onze kinderen gelukkig kunnen maken - ik spreek hier als vader - door ze alles te geven waar ze om vragen, door de zegeningen van de consumptiemaatschappij. We moeten ernstig nadenken over de beslissingen die we als Europees Parlement nemen.
Het Europees Parlement is de synthese van de spanningen in de maatschappij. Het probleem dat we nu behandelen, uitbuiting van minderjarigen, komt zowel in ontwikkelde als in minder ontwikkelde samenlevingen voor. Het moet met wetgeving worden aangepakt, zoals we nu doen, maar ook in sociologische termen, door maatschappelijke ontwikkeling.

Hieronymi
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben heel gelukkig met de inhoud van deze twee verslagen. Ik wil ook de Commissie bedanken voor haar initiatieven tegen deze vreselijke misdrijven, tegen de seksuele uitbuiting van kinderen en tegen de kinderpornografie.
We denken terecht na over de definitie van kinderpornografie en van seksuele uitbuiting, maar ook over de vraag hoe hoog de leeftijdsgrenzen en de maximumstraffen zouden moeten zijn. Ik steun de voorstellen in de verslagen. Ik zou echter nog op een ander punt willen wijzen, en ik ben blij dat het in de verslagen wordt genoemd. We moeten bepalen hoe hoog de maximumstraf ten minste moet zijn, maar ook hoe hoog de minimumstraf moet zijn. Hoe zwaar de samenleving aan een misdrijf tilt blijkt vooral uit de minimumstraf die daarvoor wordt opgelegd. Misdrijven in verband met kinderpornografie worden nu nog vaak afgehandeld met een voorwaardelijke straf, omdat de minimumstraf vaak te laag is. Een voorwaardelijke straf is echter nooit gepast als het gaat om kinderpornografie. Daarom doe ik een beroep op u, we moeten samen bepalen dat de minimumstraffen hoger moeten liggen, zo kunnen we ervoor zorgen dat de samenleving zich ervan bewust is dat deze misdrijven het ergste zijn wat men een kind kan aandoen. Met deze initiatieven moeten we er in de Europese Unie samen voor zorgen dat we de basis leggen voor dit bewustzijn.

Vitorino
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, namens de Commissie feliciteer ik mevrouw Karamanou en mevrouw Klamt met hun voortreffelijke verslagen en ik dank al degenen die deze zeer belangrijke kwestie al jaren aan de orde stellen.
Ik wil graag beginnen met het verslag van mevrouw Klamt. De voorstellen van de Commissie dienen te worden bezien in het kader van een breder beleid waaronder nauwere politiële en juridische samenwerking om de georganiseerde misdaad te kunnen bestrijden, de bijdrage van belangrijke communautaire programma' s zoals STOP en DAPHNE en ten slotte het onlangs door de Commissie gelanceerde Forum voor preventie van georganiseerde criminaliteit, dat onder andere een specifieke werkgroep over mensenhandel omvat.
Preventie is echter slechts een onderdeel van het geheel. Het bieden van hulp en bescherming aan slachtoffers is evenzeer van belang. Ik herinner u eraan dat de Raad in maart een kaderbesluit heeft aangenomen over de status van slachtoffers bij gerechtelijke procedures. Dit besluit heeft betrekking op enkele belangrijke kwesties die in de amendementen van het Parlement zijn opgenomen. Verder wijs ik er nogmaals op dat de Commissie een voorstel zal indienen inzake tijdelijke verblijfsvergunningen voor slachtoffers van mensenhandel die bereid zijn mee te werken aan een gerechtelijk onderzoek naar hun uitbuiters. Een dergelijk initiatief dient autonoom van aard te zijn en een platform te bieden voor meer gestructureerde hulp en bescherming door duidelijkheid te scheppen ten aanzien van de verblijfsstatus van slachtoffers. Gezien de omstandigheden en rekening houdend met het specifieke karakter van de juridische instrumenten die aan de orde zijn, deelt de Commissie de onderliggende doelstellingen van verschillende door het Parlement ingediende amendementen. Maar wij kunnen onze goedkeuring niet geven aan de amendementen die binnen de reikwijdte van andere kaderbesluiten vallen - bijvoorbeeld het kaderbesluit inzake de status van slachtoffers bij gerechtelijke procedures - of die door hun complexe aard onverenigbaar zijn met een specifiek instrument zoals een kaderbesluit.
Hoewel ik voorstander ben van het idee een fonds op te richten om de slachtoffers te beschermen, moet ik helaas zeggen dat zo' n fonds ingaat tegen het subsidiariteitsbeginsel waaraan we ons met betrekking tot specifieke instrumenten zoals kaderbesluiten dienen te houden. Welnu, de Commissie aanvaardt de meeste amendementen op de overwegingen, waaronder de amendementen waarin verwijzingen naar het Handvest van de grondrechten zijn opgenomen ter onderstreping van het werk dat het Parlement de afgelopen jaren heeft verricht. Ook staat de Commissie volledig achter de doelstellingen van de amendementen inzake misbruik van de kwetsbaarheid van personen, kwetsbaarheid bij schuldhorigheid, kwetsbaarheid bij een lichamelijke of mentale handicap of bij illegaal verblijf. De Commissie steunt ook de amendementen inzake vervoer op inhumane wijze als een verzwarende omstandigheid.
Wat het verslag-Klamt betreft, zou ik willen benadrukken dat de gedegen inspanningen en betrokkenheid van het Zweedse voorzitterschap hebben geleid tot overeenstemming inzake verschillende bepalingen, maar er is helaas geen consensus bereikt over de zwaarte van sancties. De Commissie heeft daarom geen herzien voorstel ingediend. We wachten de adviezen van het Parlement af en zullen die vervolgens in ons eigen advies verwerken.
Dan het verslag van mevrouw Karamanou. Ik heb veel lof voor de aanpak van mevrouw Karamanou en ik zou hieraan willen toevoegen dat te nemen maatregelen niet alleen juridisch maar inderdaad ook altijd praktisch gestalte moet worden gegeven. Om deze maatregelen te doen slagen is het van groot belang de strafrechtelijke wet- en regelgeving te harmoniseren, zowel wat betreft sancties als wat betreft de definities van kinderpornografie, met name kinderpornografie op Internet.
Ook hier delen we de doelstellingen van enkele van de ingediende amendementen, maar we zijn van mening dat ze vallen onder de bepalingen van andere wettelijke instrumenten, zoals de kaderbesluiten inzake de status van slachtoffers bij gerechtelijke procedures. Wat betreft de amendementen inzake de definitie van kinderpornografie en het delict van kinderpornografie, zijn wij van mening dat de definities waartoe de Europese Unie besluit zoveel mogelijk dienen te worden afgestemd op de definities in het ontwerpverdrag inzake cybercriminaliteit dat de Raad van Europa heeft opgesteld. Het is mijns inziens van zeer groot belang dat er samenhang bestaat tussen deze twee instrumenten.
De Commissie zou graag haar standpunt willen benadrukken wat betreft twee groepen amendementen die politiek gezien bijzonder moeilijk liggen.
Om te beginnen de amendementen waarin wordt voorgesteld dat seksuele uitbuiting van personen jonger dan 16 jaar dient te worden gezien als een strafverzwarende omstandigheid. Dit brengt zeer gecompliceerde kwesties van juridische aard met zich mee, niet in de laatste plaats met betrekking tot de relatie tussen nationaal recht en Europees recht - subsidiariteit. Volgens het strafrecht in diverse lidstaten is seksuele uitbuiting een strafdelict zodra is vastgesteld dat er sprake is van een seksuele handeling met een persoon onder de leeftijdsgrens voor de instemming tot het aangaan van seksuele betrekkingen. Dit betekent dat de amendementen waarin de leeftijdsgrens voor een strafverzwarende omstandigheid wordt vastgesteld op 16, niet alleen duidelijk in strijd zijn met de stelselmatige aanpak in de lidstaten maar ook met de nationale overwegingen inzake de leeftijdsgrens voor de instemming tot het aangaan van seksuele betrekkingen. De rechtsgrond ontbreekt om deze leeftijdsgrens voor seksuele betrekkingen te harmoniseren.
De Commissie stemt daarom niet in met de relevante amendementen, maar zou bereid zijn een hogere leeftijdsgrens dan die in het oorspronkelijke voorstel te overwegen, dat wil zeggen het verhogen van de leeftijdsgrens van 10 tot 12 jaar. Ten tweede, wat betreft de amendementen inzake rechtsmacht en uitlevering, moet worden opgemerkt dat de artikelen van het voorstel zijn gemodelleerd naar bepalingen die de stand van zaken weergeven met betrekking tot specifieke instrumenten op dit gebied. Om deze reden kan de Commissie de voorgestelde amendementen niet goedkeuren. We zijn wel bereid deze kwesties in een breder verband te overwegen. De Commissie is echter bereid het amendement inzake de uitbreiding van de rechtsmacht tot ingezetenen op te nemen, en dat geldt ook voor alle overige amendementen op de overwegingen van het voorstel.
Tot slot hoop ik van harte dat het mogelijk zal blijken in de Raad politieke overeenstemming te bereiken over de sancties. Ik deel het standpunt van degenen die zeggen dat de toepassing van het strafrecht in onze 15 lidstaten in werkelijkheid verschillend is. Dat klopt. Maar we moeten niet het verkeerde signaal afgeven naar de mensenhandelaars door geen sancties op Europees niveau in te voeren. Het zou ons gemeenschappelijk doel ernstig ondermijnen als we niet in staat zouden zijn het eens te worden over gemeenschappelijke sancties voor mensenhandel. We hebben reeds overeenstemming bereikt over vervalsing van de euro, witwaspraktijken en over de aansprakelijkheid van smokkelaars en vervoerders. Ik kan niets aanvoeren ter rechtvaardiging van het feit dat er geen politieke overeenstemming zou worden bereikt over gemeenschappelijke sancties voor mensenhandel gericht op economische en seksuele uitbuiting.

Welzijn van dieren
De Voorzitter
Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over het welzijn van dieren.

Winberg
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, het debat van vandaag toont aan dat het Europees Parlement, de Commissie en het Zweedse voorzitterschap hun belangstelling voor dierenbescherming en dierenethiek gemeen hebben. Dat biedt ons ook de gelegenheid om over deze belangrijke kwesties van gedachten te wisselen.
In de huidige samenleving wordt steeds vaker over de relatie van de mens tot de dieren gediscussieerd. Het is duidelijk dat tijdens mijn lidmaatschap van de Raad van ministers van Landbouw van de EU vraagstukken betreffende het welzijn van dieren steeds hoger op de agenda zijn beland en steeds meer tijd zijn gaan opeisen. Het jaar 1995 lijkt in dit opzicht niet op het jaar 2001.
In de discussies over diervraagstukken ging het de afgelopen tijd echter meestal over zieke dieren en over verschijnselen in de landbouw met catastrofale gevolgen. De dierenbeschermingskwesties die door de Raad worden behandeld hebben voornamelijk betrekking op technische bepalingen, maar ik ben van mening dat het de hoogste tijd is om ook te discussiëren over principiële kwesties met betrekking tot de relatie van de mens tot dieren en de wijze waarop dieren behandeld moeten worden. Ethische aspecten van het houden van dieren moeten zwaarder wegen bij landbouwpolitieke besluiten. Bij ethiek gaat het er niet om etiketten te plakken op wat goed en fout, goed of slecht is, maar ethiek is een gereedschap dat ons helpt stelling te nemen bij moeilijke keuzes. We moeten durven vragen waarom dieren in een bepaalde samenhang uitsluitend gezien worden als producten en waarom een ondermaatse behandeling van dieren in bepaalde gevallen wordt toegelaten.
Wanneer er missstanden aan het licht komen, zijn we geneigd hierop te reageren met eisen voor strengere bepalingen, maar het is onmogelijk een wrede behandeling van dieren uitsluitend te voorkomen door wetgeving of controlemaatregelen. De wijze waarop dieren worden behandeld is ook een kwestie van de attitudes en waarden van mensen.
Tijdens de bijeenkomst van de Raad in mei heb ik het initiatief genomen tot een debat over de ethische aspecten van het houden van dieren. De bedoeling van dit debat was de kwestie naar een principieel niveau te tillen, met als uitgangspunt dat we ook in de toekomst een samenleving hebben met dieren in dienst van de mens.
Alle lidstaten vonden ethische aspecten van het houden van dieren belangrijk. Deze moeten beter worden geïntegreerd in toekomstige besluiten die van invloed zijn op het houden van dieren. De lidstaten benadrukten dat dieren wezens zijn met gevoel, die goed moeten worden behandeld. Een aantal landen maakte kenbaar dat kennis over dieren en de behoeften van dieren, evenals scholingsinspanningen voor mensen die in hun dagelijks werk met dieren omgaan, van doorslaggevend belang zijn.
Een van de conclusies die ik uit dit debat heb getrokken, was dat dieren wezens met gevoel zijn, met hun eigen waarde. Ze moeten respectvol worden behandeld en er dient rekening gehouden te worden met hun gezondheid en welzijn. Ik heb in mijn afsluiting benadrukt dat de uitspraken die gedaan zijn geen mooie woorden mogen blijven, maar dat deze verplichten tot praktische maatregelen ter bescherming van dieren.
De wetenschappelijke conferentie Food chain 2001 werd opgezet conform de nadruk die het Zweedse voorzitterschap legt op een totaalvisie op de levensmiddelenketen. Met name aan een van de conclusies van de conferentie moeten we naar mijn mening speciale aandacht schenken. Een betere dierenbescherming die garant staat voor gezondere dieren, impliceert dikwijls cruciale financiële voordelen.
In april werd op de informele bijeenkomst van ministers in Östersund gesproken over het toekomstige landbouw- en levensmiddelenbeleid van de EU. Het was daar duidelijk dat er veranderingen moesten komen. Veel van mijn collega' s beklemtoonden in hun bijdragen de crisis waarin de landbouw zich op dit ogenblik bevindt. De gekkekoeienziekte, mond- en klauwzeer en onacceptabele diertransporten zijn slechts enkele van de kwesties die de noodzaak tot veranderingen illustreren.
Een andere conferentie die door Zweden ten tijde van het voorzitterschap werd georganiseerd, was Ethics and Animal Welfare 2001, waarvoor ook het Parlement was uitgenodigd. De bedoeling van deze conferentie was vertegenwoordigers van onder andere de branche, dierenbeschermingsorganisaties en autoriteiten bijeen te brengen en een discussie te voeren over dierenbescherming en ethiek.
De deelnemers waren het erover eens dat het uitwisselen van ervaringen en een open, steeds doorgaande dialoog een voorwaarde voor verbeteringen op het gebied van dierenbescherming vormen. Zo is het van belang dat eenmaal aangenomen bepalingen ook worden vertaald in praktische realiteit. Het doet mij deugd dat er op zoveel plaatsen discussies over dierenbescherming en dierenethiek zijn gevoerd, maar om verbeteringen in de bescherming van dieren tot stand te kunnen brengen, is het ook nodig op talloze gebieden de bepalingen aan te scherpen.
Ten tijde van het Zweedse voorzitterschap heeft de Raad een aantal voorstellen op het gebied van dierenbescherming behandeld. Een van deze dossiers is het rapport van de Commissie over de bescherming van dieren op transport. Het rapport werd op de bijeenkomst van de Raad in januari gepresenteerd en besproken. Een van de conclusies in het rapport is dat elke lidstaat additionele middelen moet reserveren voor de tenuitvoerlegging van bestaande bepalingen. Het is ook van belang dat de Commissie met concrete voorstellen ter verbetering van de wetgeving komt.
Het voorzitterschap zet zich er tevens voor in op de bijeenkomst van de Raad in juni, dat wil zeggen volgende week, een resolutie over diertransporten te kunnen aannemen. De bedoeling is de Commissie te verzoeken met voorstellen voor betere bepalingen voor diertransporten te komen. Het voorzitterschap heeft natuurlijk veel steun nodig om besluiten over een dergelijke resolutie te kunnen nemen.
Het is naar mijn mening het meest urgent om de reeds bestaande bepalingen werkelijk in de lidstaten ten uitvoer te brengen, maar dat is dus nog niet het geval. Dat tonen niet in de laatste plaats film- en video-opnamen die in verschillende landen zijn gemaakt, dikwijls in het geheim. Deze laten dit duidelijk zien en wekken ook de afschuw van de burgers. Het is belangrijk om de gemeenschappelijk genomen besluiten in elk land te implementeren. Het is ook belangrijk dat de transporttijden voor dieren worden bekort en dat de exportrestituties voor levende dieren worden afgeschaft.
Tot mijn vreugde heeft de Commissie aan het eind van het voorjaar een voorstel op dit terrein gepresenteerd. Dit voorstel behelst een betere ventilatie in die voertuigen die gebruikt worden voor diertransporten over de weg die langer dan acht uur duren. Het voorzitterschap heeft een aanvang gemaakt met de behandeling van dit voorstel in de werkgroep van de Raad.
Het voorzitterschap heeft zich zeer intensief beziggehouden met de voorstellen van de Commissie voor een nieuwe richtlijn ter bescherming van varkens. Dit voorstel bevat, zoals u reeds bekend is, verbeteringen voor de varkens. We hebben grote waardering voor de werkzaamheden van rapporteur Busk ten behoeve van dit voorstel. Ik denk dat het van groot belang is dat wij in de Raad zo snel mogelijk tot een besluit kunnen komen over verbeteringen in de varkenshouderij. Dit veronderstelt uiteraard een uitspraak van het Europees Parlement. Ik hoop daarom dat u begrip heeft voor onze wens een snelle procedure te volgen. Dat zou een duidelijk signaal van zowel het Europees Parlement als de Raad mogelijk maken, namelijk dat we een hoge prioriteit aan de bescherming van dieren geven.
Gedetailleerde bepalingen zijn belangrijk, maar deze moeten gebaseerd zijn op een elementaire stellingname ten aanzien van onze verantwoordelijkheid voor dieren. Binnen de EU hebben we besloten dat we rekening houden met de behoeften van dieren. Dit blijkt onder andere uit het Verdrag van Amsterdam, waarin vastgelegd wordt dat dieren wezens met gevoel zijn en dat met het welzijn van dieren rekening gehouden moet worden bij het vormgeven en uitvoeren van een communautair beleid.
We moeten uiteraard rekening blijven houden met dieren, omdat onze wetgeving dat vereist. Bovendien is het mijn persoonlijke overtuiging dat onze menselijke waardigheid ons gebiedt onze verantwoordelijkheid voor dieren te nemen. De mens neemt een unieke positie in en heeft daarmee tevens een morele verantwoordelijkheid om met de dieren rekening te houden.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, ik wil graag het Zweedse voorzitterschap bedanken voor het initiatief tot dit debat. Het geeft aan hoeveel belang Zweden, en minister Winberg in het bijzonder, hecht aan het welzijn van dieren.
De afgelopen maanden is de belangstelling voor het welzijn van dieren op communautair niveau sterk toegenomen. Er hebben verschillende discussies over plaatsgevonden in de Landbouwraad en eind vorige maand er is een uitgebreide conferentie georganiseerd in Stockholm, zoals mevrouw Winberg u zojuist heeft verteld. Het deed mij genoegen de Commissie tijdens al deze debatten en discussies te vertegenwoordigen. Natuurlijk is het Zweedse voorzitterschap nog niet ten einde en zullen zich nog nieuwe gelegenheden voordoen om stil te staan bij kwesties op het gebied van dierenwelzijn.
Komende woensdag zal ik de parlementaire interfractiewerkgroep "Dierenbescherming" voor de tweede maal dit jaar toespreken. Over ruim een week vindt er een vervolgdiscussie plaats in de Landbouwraad. Deze discussie moet leiden tot een resolutie die zal bijdragen aan de toekomstige beleidsagenda. Cynici zullen beweren dat al deze discussies nergens toe leiden en slechts bedoeld zijn om het gebrek aan echte voortgang te camoufleren. Ik ben ervan overtuigd dat dit niet het geval is.
Deze discussies zijn echt de moeite waard. Het is van belang eenstemmigheid te bereiken over de behoefte aan meer maatregelen op het gebied van dierenwelzijn. We moeten niet vergeten dat het welzijn van dieren tot voor kort een verwaarloosde kwestie was op de Europese agenda. Dit is snel aan het veranderen. Bovendien ben ik ervan overtuigd dat de kwestie in de toekomst alleen maar belangrijker zal worden.
De reden voor de toegenomen aandacht voor deze kwestie is duidelijk. Mensen zijn zeer begaan met het welzijn van dieren. Ze staan steeds kritischer tegenover de slechte behandeling van dieren en dringen er steeds krachtiger op aan dat onze systemen van landbouwproductie een betere behandeling van dieren garanderen. Deze gevoelens zijn ook van invloed op de markt. Er is veel meer vraag van consumenten naar informatie over de omstandigheden waarin dieren worden gehouden. Het publiek verlangt meer en betere informatie over producten en levensmiddelen: hoe en waar ze geproduceerd worden, onder welke omstandigheden en met gebruikmaking van welke ingrediënten. Het is zakelijk gezien verstandig op deze behoeften in te spelen.
Onlangs ontving ik de resultaten van een achtenswaardig onderzoek naar de opvattingen van consumenten over kwesties op het gebied van dierenwelzijn. De onderzoeksresultaten bevatten onder andere de interessante informatie dat 85% van de consumenten bereid is meer te betalen voor voedsel dat volgens de hoogste eisen op het gebied van dierenwelzijn is geproduceerd. Zelfs als deze resultaten niet helemaal tot uiting komen in het koopgedrag van de consument, vormen ze toch een duidelijk signaal naar de markt dat meer aandacht voor hogere eisen concurrentiemogelijkheden biedt. Deze trends zullen blijven toenemen en er is geen reden om hier niets mee te doen. We kennen in de EU reeds een systeem voor de identificatie en traceerbaarheid van iedere afzonderlijke koe. Dit systeem biedt duidelijk mogelijkheden informatie te verschaffen op het gebied van andere belangrijke factoren, zoals het ras van het betreffende dier en de omstandigheden waaronder het is gefokt.
Dit argument dient ook in overweging te worden genomen in verband met het mondiale karakter van de handel in dieren en dierproducten. Het is van belang dat we onze kennis op het gebied van dierenwelzijn delen met landen buiten de Europese Unie en dat we komen tot een consistente aanpak van de kwestie. In dit verband deed het mij genoegen te vernemen dat de wereldorganisatie voor dierengezondheid, het OIE, vorige week tijdens haar algemene vergadering een werkprogramma voor vijf jaar heeft aangenomen waarin onder andere kwesties op het gebied van dierenwelzijn aan de orde komen. Dit is de eerste keer dat een breed internationaal forum zoals het OIE zich over deze kwestie buigt. De Commissie steunt dit initiatief van harte en is voornemens in de toekomst actief aan deze ontwikkeling deel te nemen.
Dit Parlement is zich natuurlijk bewust van deze zaken. Er komen steeds meer stapels post van het publiek en van de parlementsleden binnen in verband met dierenwelzijn. Een onevenredig aantal van de schriftelijke en mondelinge vragen die bij de Commissie binnenkomen, handelt ook over dit onderwerp. Het is onze taak en verantwoordelijkheid ons over deze zaken te buigen.
Ik wil echter op enkele fronten tot voorzichtigheid manen. Er wordt steeds meer geroepen om actie van de zijde van de Gemeenschap als het gaat om dierenwelzijn, maar we moeten oppassen dat dit de aandacht niet afleidt van de verantwoordelijkheid van alle partijen om hogere normen te propageren. Ik heb hierover onlangs uitvoerig gesproken in Stockholm. De Commissie kan uiteindelijk slechts een ondergeschikte rol spelen als het gaat om dierenwelzijn. Natuurlijk moeten we binnen onze bevoegdheden onze verantwoordelijkheden zeer ernstig nemen. De lidstaten blijven echter de belangrijkste rol vervullen aangezien eisen op het gebied van dierenwelzijn als minimumnormen in de Europese wetgeving worden opgenomen. Bovendien zijn de lidstaten verantwoordelijk voor de dagelijkse tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving op dit gebied. Zij beschikken over de personele middelen om deze rol te vervullen en de Commissie duidelijk niet.
De tweede kwalificatie heeft te maken met de rol van de boeren en de veehouderij in het algemeen. Het gevaar bestaat dat de zeer grote groep mensen die werkzaam is in de landbouw wordt gestigmatiseerd door ze in verband te brengen met taferelen van dierenmishandeling. Dit is onrechtvaardig, onwaar en het sorteert een averechts effect. Uiteindelijk zijn de boeren degenen die het nauwst met dieren in aanraking komen en zij zijn zich als geen ander bewust van de behoeften en het gedrag van de dieren. De overgrote meerderheid behandelt dieren op een correcte en dierwaardige manier. We kunnen ervoor kiezen op dit vlak met de boerengemeenschap samen te werken of ze van ons te vervreemden. Ik ben voorstander van samenwerking met de boeren.
Nu een paar kwesties van meer algemene aard. Ik zou graag enkele duidelijke opvattingen van de Commissie naar voren brengen. Ten eerste dienen kwesties op het gebied van dierenwelzijn meer in het voedselbeleid te worden geïntegreerd. Ik verwerp het argument dat dierenwelzijn niets met voedselveiligheid te maken heeft. Ik blijf erbij dat het een kwestie is die in de beleidsagenda van de Europese Voedselautoriteit dient te worden opgenomen. Dit geldt in het bijzonder voor wetenschappelijk advies en informatie, die de Voedselautoriteit de Commissie dient te verschaffen op het gebied van alles wat direct of indirect in verband staat met consumentengezondheid en -veiligheid.
Ten tweede is er behoefte aan verdere actie van de zijde van de Gemeenschap. Er ligt reeds een aantal belangrijke initiatieven ter behandeling bij de Raad en het Parlement, bijvoorbeeld het voorstel inzake verbeterde levensomstandigheden voor varkens in de intensieve veehouderij. Dit voorstel voorziet onder meer in de afschaffing van afzonderlijke stallen voor zeugen, een belangrijke en gegronde eis van dierenbeschermers. Het Zweedse voorzitterschap is erop gebrand definitieve overeenstemming over dit voorstel te bereiken. Hiervoor is echter een advies van het Parlement nodig en ik hoop dat u positief zult reageren op het verzoek om dit advies deze week met spoed aan te nemen. Hiermee zou het Parlement een zeer positief signaal afgeven over zijn eigen betrokkenheid op het gebied van dierenwelzijn.
Er ligt ook een voorstel voor verbeterde bevochtigings- en ventilatiesystemen op vrachtauto' s voor diertransporten. De Commissie verwacht in oktober ook een advies van het Wetenschappelijk Comité voor de gezondheid en het welzijn van dieren inzake dierdichtheid en de maximale duur van het vervoer. Dit advies zal ons toekomstige beleid ten aanzien van diertransport, dat later deze maand uitvoerig in de Landbouwraad zal worden besproken, mede vormgeven.
Ten derde ben ik van plan me te blijven richten op de mondiale dimensie van de kwestie dierenwelzijn en dierproducten, waaronder de Wereldhandelsorganisatie. Er heerst een algemeen misverstand dat dit een protectionistische agenda is. Dat is onredelijk. Europa voert steeds hogere normen in ten aanzien van het welzijn van dieren. Het is onze plicht en verantwoordelijkheid aan te dringen op erkenning van deze normen, zowel op puur ethische gronden ter erkenning van de behoefte aan de humane behandeling van dieren en ter erkenning van de hogere kosten die deze normen voor producenten en consumenten in de Europese Unie met zich meebrengen. Dit zijn gerechtvaardigde kwesties die het verdienen in internationaal verband te worden besproken.
Tot slot zal de Commissie blijven aandringen op een betere naleving van de bestaande communautaire wetgeving. Ik herhaal nogmaals mijn frustratie over de veelvuldige verslagen van mijn ambtenaren over voortdurende niet-naleving van communautaire bepalingen inzake dierenwelzijn. Evenzeer is een strikte tenuitvoerlegging van bestaande wetgeving de voornaamste directe en praktische maatregel ter bevordering van het welzijn van dieren. Dit is maar een beknopte weergave van een complexe en gevoelige kwestie. Ik dank u voor uw aandacht en ik ben benieuwd naar uw opvattingen ten aanzien van deze kwestie.

Keppelhoff-Wiechert
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de minister, mijnheer de commissaris, geachte collega's, wie het over "dierenwelzijn" heeft bedoelt daarmee zeker niet de katten in een kooi op het vliegveld, of de paarden die voor de Olympische Spelen van de ene naar de andere kant van de aardbol worden vervoerd. Niemand denkt aan een vogel in een kooitje op de vensterbank op de vijfde verdieping. Al jaren praten we hoofdzakelijk over het vervoer van dieren in heel Europa en daarbuiten. Daarover maakt de burger zich druk, en terecht. De consumenten en de dierenbeschermers hebben daar geen begrip meer voor.
Volgens mij gaat het eigenlijk niet om de vraag "waarom?" , maar terecht om de vraag "hoe?" . Hoe worden de dieren vervoerd? Het onderwerp is niet nieuw, we praten er in Europa al jaren over. Mijnheer de commissaris, ik ben al twaalf jaar lid van dit Parlement, en al twaalf jaar praten we over deze kwestie. We hebben toch wel genoeg papier geproduceerd en genoeg resoluties aangenomen. De vraag is: waarom bereiken we zo weinig?
Het dierenwelzijn krijgt nu een belangrijkere plaats naast de problemen van de kosten en de concurrentie. Vroeger werd tijdens de discussies over het dierenwelzijn hoofdzakelijk over de technische aspecten gesproken. Nu daarentegen leggen we sterker de nadruk op ethische vraagstukken. Ik wil een beeld gebruiken: we zijn het min of meer eens over het doel van de reis, maar we hebben een stenige weg voor ons. De consument zou ook vroeger door zijn koopgedrag al de mogelijkheid hebben gehad om het beleid sterk te sturen. Vroeger was de prijs van de producten in dat verband doorslaggevend, en volgens mij zal dat in de toekomst niet anders zijn.
De Commissie heeft er in haar verslag de nadruk op gelegd dat ze de controlemogelijkheden wil verbeteren. Dat steun ik van harte. De documenten voor de vervoerders, de plannen voor het vervoer, de controleverslagen van de lidstaten, dat moet allemaal veel beter worden gecoördineerd. Ik steun ook met nadruk het voorstel om de regels van de Gemeenschap nu ook te laten gelden voor derde landen. We moeten veel meer rekening houden met de nieuwe wetenschappelijke kennis wanneer we bepalen welke dieren kunnen worden vervoerd, welke eisen we aan de voertuigen stellen, hoeveel dieren in een bepaald volume kunnen worden vervoerd en hoe de rij- en rusttijden moeten worden ingedeeld. Ik ben voor dierenwelzijn, en ik kan u verzekeren dat de boeren dat ook zijn. Dat is al tientallen jaren zo. Dat geldt voor de stallen, voor de mest- en fokmethodes, en ook voor het vervoer. Mijnheer Byrne, ik wil u nadrukkelijk bedanken voor wat u vandaag heeft gezegd. Ik heb echter een probleem met de definitie van hoe dieren zich goed moeten voelen, en dat is mijn laatste opmerking. Die varieert van land tot land, ook vanwege al die richtlijnen die we hebben. De kippen moeten zich in Duitsland op een andere manier goed voelen dan de varkens in Nederland of de kalveren in Denemarken, en dat is toch onaanvaardbaar! Dat vervalst de concurrentie, en daar ben ik absoluut tegen, ook in het belang van de boeren.

Kindermann
Mijnheer de Voorzitter, we zijn heel blij dat de Raad en de Commissie vandaag in het Europees Parlement debatteren over het dierenwelzijn. Tenslotte staat in het Verdrag van Amsterdam dat de Gemeenschap verplicht is om in het landbouwbeleid gepaste aandacht te besteden aan het dierenwelzijn. De vraag is nu of dit voor de Gemeenschap voldoende is. Misschien moeten we in de toekomst een Europese kaderwet voor het dierenwelzijn goedkeuren.
Dierenwelzijn betekent helaas niet overal hetzelfde. Wetten zijn de ene kant van de medaille, de daadwerkelijke omgang met en de houding tegenover het dier de andere. Tenslotte draagt de mens de hele verantwoording voor het dier als schepsel. Daarom kunnen we kinderen niet vroeg genoeg leren hoe ze op een verantwoorde manier met dieren moeten omgaan. Wie later op zijn werk met dieren omgaat, als boer of als expediteur, moet aan de hand van diploma' s aantonen dat hij daartoe in staat is.
Het dierenwelzijn heeft echter ook gevolgen voor de concurrentiepositie van de ondernemingen. In de toekomst zullen er ook beperkingen moeten gelden voor de omgang met dieren in commercieel verband. Sommige burgers zien dat vaak wat emotioneel, en stellen overdreven eisen, die in de praktijk niet altijd haalbaar zijn. Er moeten praktische oplossingen worden gevonden. De indeling in productiedieren, fokdieren en huisdieren is niet toevallig. Economische overwegingen en de concurrentie op de wereldmarkt dwingen de boeren ertoe om bepaalde productiemethodes te gebruiken, en dus concessies te doen. De absoluut diervriendelijkste methode is niet altijd haalbaar.
De gebruikte methodes moeten echter garanderen dat de dieren zo veel mogelijk hun natuurlijk gedrag kunnen vertonen. We hebben tegenwoordig een brede wetenschappelijke basis voor de wettelijke bepalingen voor de verschillende diersoorten. Wanneer we de bestaande wetten over het dierenwelzijn aanpassen en verbeteren moeten we altijd rekening houden met de betrokkenen. Bovendien moeten we in ons beleid voor het dierenwelzijn een evenwicht zien te vinden tussen drie factoren: het natuurlijk gedrag en de rechten van de dieren, de bescherming van het milieu en van de belangen van de consument en, ten slotte, de financiële positie van de producenten. We mogen niet afdingen op de hoge eisen die onze samenleving stelt aan de hygiëne. Wanneer we meer oog hebben voor de consumentenbelangen bevordert dat uiteindelijk ook het dierenwelzijn.

Van den Bos
Voorzitter, omgang met dieren is een kwestie van beschaving. Huisdieren worden gekoesterd, maar in de landbouw wordt het vee nog vaak beestachtig behandeld. De intensieve veehouderij heeft dierkwelling tot systeem verheven. Het beleid is eenzijdig gericht op goedkope productie. Dieren zijn massaal verworden tot dingen die je eet of waar je aan verdient, in plaats van levende wezens met een waarde in zichzelf.
Het wordt de hoogste tijd dat dieren niet meer worden aangepast aan hun omgeving, maar de omgeving aan het dier. De huisvesting moet rigoureus worden verbeterd. Zo moeten varkens en kalveren in groepen met stro worden gehouden. Castraties van varkens, afknippen van staarten en het afsnijden van tanden moet worden verboden. Leghennen moeten uitsluitend in ruime scharrel- en volièrestallen worden gehouden. Kunstmatig snel opfokken van kuikens en kalkoenen moet worden gestaakt. Koeien moeten weer regelmatig de wei in en ganzen wordt voortaan de marteling bespaard ter wille van hun smakelijk opgezette lever.
Het is krankjorum dat varkens door heel Europa worden gesleept om hun ham het predikaat "Parma" te kunnen geven. Lange transporten met levend vee dienen te worden afgeschaft. Vier uur of 250 km lijkt me het maximum. De controle op veetransporten moet drastisch worden verscherpt. Internationale handel moet in vlees worden gevoerd en niet in levende dieren. Er moeten overal goede slachthuizen komen om het vervoer te beperken. Veemarkten dienen te worden afgeschaft.
De recente rampen kunnen de redding van de toekomstige dieren zijn. Maar alleen als het bewustzijn doorbreekt dat dieren meer zijn dan louter productiefactoren. Tot die tijd lijden de dieren, en lijden de mensen aan gebrek aan beschaving.

Schörling
Mijnheer de Voorzitter, ik verwelkom de uitspraken van zowel de Raad als de Commissie. Ik verwelkom alle uitspraken die op de kwestie van de bescherming en het welzijn van dieren betrekking hebben. Ik wil mijn dank uitspreken aan het Zweedse voorzitterschap, dat er voor het eerst in is geslaagd om in de Raad een publiek debat over dierenethiek tot stand te brengen. Dat is dus een succes.
Dierenethiek gaat om veel meer dan alleen maar regels. Het gaat om attitudes en kennis van dieren en van de wijze waarop de dieren zich goed voelen. Dat de wetgeving en regels van de EU en niet in de laatste plaats van de lidstaten worden nageleefd is echter uiterst belangrijk.
Op 8 maart hielden De Groenen hier in het Parlement een conferentie over dierenbescherming, waarbij tot mijn vreugde ook Margareta Winberg aanwezig was. Op deze conferentie kwam naar voren dat er überhaupt geen globale controle bestaat op de EU-richtlijnen voor diertransport en evenmin op het feit of deze worden nageleefd. Vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week worden er onder afschuwelijke omstandigheden en zonder dat er iemand ingrijpt dieren kriskras door Europa vervoerd. De bepalingen die bestaan voor het transport van levende dieren zijn wel bekend, bijvoorbeeld als het gaat om beperking van de reistijd en eisen aan gezondheidscertificaten. Er bestaat echter geen goed functionerend controleapparaat.
Nu hebben we van de Commissie antwoord gekregen op een door mij gestelde vraag. Ook de Raad heeft zich uitgesproken voor het beëindigen van het transporteren van levende dieren...
(Spreekster wordt door de Voorzitter onderbroken)

Van Dam
Mijnheer de Voorzitter, het is een bekend gezegde dat welzijn meer is dan welvaart. Nu mag dat voor mensen niet altijd duidelijk zijn, ik zou zeggen bij dieren is het evident. Welvaart voor mensen kan zelfs het welzijn van dieren schaden, met name als we kijken naar winstbejag. Wat voor ons evenwel belangrijker is: ook dieren verdienen in hun waarde gelaten te worden als schepselen van God. Zonder ze gelijk te stellen aan mensen betekent dat dat we een goed rentmeester moeten zijn. Helaas zijn met name veesoorten in onze economie verlaagd tot productiemiddelen en, laten we eerlijk zijn, de consument profiteert maar al te graag van de lage prijzen die dat tot gevolg heeft. Wetgeving met betrekking tot dierenwelzijn is meestal zeer gedetailleerd op bepaalde aspecten, maar mist een samenhangende visie. De handhaving van die wetgeving tegelijkertijd is een heel groot zorgpunt en vaak zijn het regels op papier. Het is overigens veelzeggend dat in een totalitair regime als in China het begrip dierenwelzijn in de taal niet voorkomt. Wij juichen initiatieven voor sterke beperking van het vervoer van levend vee toe. Het valt echt niet te begrijpen waarom de slacht niet plaats kan vinden vóór het vervoer in plaats van erna. In dat verband beschouw ik rustpauzes als een lapmiddel. De maximale duur voor vervoer van levend vee moeten die overbodig maken.
Mijnheer de Voorzitter, als we echt rekening houden met het welzijn van dieren, dan kan blijken dat het landbouwbeleid niet louter op economische maatstaven berust.

Maat
Voorzitter, in het kader van de MKZ-crisis zijn onder groot verzet van boeren, burgers en buitenlui miljoenen dieren in de EU uit voorzorg gedood, waaronder ook honderdduizenden ingeënte dieren. Dit op grond van Europese richtlijnen die in principe een uitroeiingsbeleid zonder vaccinatie voorschrijven. Ringentingen worden in uitzonderingsgevallen toegestaan maar met dermate vergaande gevolgen voor de export van de betrokken lidstaten dat dat in de praktijk ook ruiming betekent. Onlangs heeft de Europese Commissie besloten om export van vlees uit Uruguay weer toe te laten zonder garanties of het om vlees van tegen MKZ ingeënte dieren gaat. Het is een ultieme vorm van bureaucratie dat vlees van tegen MKZ ingeënte dieren van buiten de EU wel op de interne markt mag komen maar van binnen de EU niet. Dit is ook het moment voor de Raad om de regelgeving omtrent de mond- en klauwzeerbestrijding drastisch te wijzigen mede met het oog op onnodig dierenleed. Het marktargument om niet in te enten tegen mond- en klauwzeer is met de import uit Uruguay definitief ten grave gedragen. Als de Raad de Europese boeren en burgers net zo serieus neemt als de boeren uit Zuid-Amerika, dan is nu het moment aangebroken om daadwerkelijk iets te doen. Ik zou zeggen, commissaris en Raad, zet het non-vaccinatiebeleid aan de deur.
Een tweede punt wil ik u nog noemen en dat is het grote verschil op gebied van dierenwelzijn tussen de lidstaten. Ik wil aansluiten bij de opmerking die mijn collega Keppelhoff op dat punt heeft gemaakt. Dierenwelzijn is nog te veel een element van concurrentievervalsing tussen de lidstaten. Opvallend is ook dat de ambitie van de Commissie en de Raad bepaald niet groot genoeg is. Om die reden zal dit Parlement deze week zeer waarschijnlijk de richtlijn voor het welzijn van varkens aanscherpen maar tegelijkertijd in september met een initiatiefvoorstel komen met betrekking tot het diertransport. Essentieel is dat daarbij ook gekeken wordt naar de rol van consumenten en de mogelijkheid voor invoering van een groen belastingstelsel.

Whitehead
Mijnheer de Voorzitter, het doet mij deugt mevrouw Winberg en de commissaris eensgezind te horen spreken over een kwestie die ons allen aangaat. Ik zie dit als een keerpunt voor de wijze waarop in dit Parlement over deze zaken wordt gedebatteerd. Er wordt hier namelijk een samenhangend, ethisch kader geschetst aan de hand waarvan wij vervolgens allen zouden moeten worden getoetst.
Dieren zijn niet alleen maar producten of handel. Een van de meest afgrijselijke dingen die ik in mijn eigen land heb gehoord was een opmerking van een handelaar over de verspreiding van mond- en klauwzeer: "Het is handel. Ik ga ermee op pad. Ik verhandel wat hier en ik verhandel wat daar." Het zijn geen aandelen of effecten. Het zijn geen metalen die als speculatieobjecten kunnen worden gebruikt. Het zijn schepselen met een bewustzijn. Daarom ben ik het met de commissaris eens dat de manier waarop dieren worden gehouden iets zegt over onze normen en waarden, maar praktisch gezien is het ook nog eens zo dat slechte levensomstandigheden van dieren een negatieve invloed hebben op de gezondheid en veiligheid van mensen. De Voedselveiligheidsautoriteit zal zich over deze kwestie moeten buigen.
De commissaris heeft gelijk als hij zegt dat consumenten bereid zijn meer te betalen voor "ethisch voedsel" . Wat ze ook willen - maar niet altijd krijgen - is dat beloften op het gebied van dierenwelzijn worden nagekomen. Net als iedereen in dit Parlement hoop en verwacht ik dat het voorstel inzake de stallen voor zeugen donderdag wordt aangenomen. Onze steun heeft het in ieder geval.
Ik zou graag zien dat we ons tegelijkertijd ook buigen over andere kwesties die terzijde worden geschoven, omdat ze in een bepaalde lidstaat of in een bepaalde fractie of gemeenschap binnen de Europese Unie worden gekoesterd. Ik heb onlangs gezien hoe de Italianen zich hebben gebogen over de manier waarop ganzenleverpastei wordt geproduceerd. Anderen hebben de wreedheden in verband met het fokken van pelsdieren naar voren gebracht. We komen nu bij het testen van chemicaliën. Op dit punt zouden we misschien de absolute garantie moeten hebben (en ik weet dat commissaris Byrne daar al mee bezig is) dat het aantal dieren dat wordt opgeofferd voor de validatie van chemische proeven, tot een minimum - en ik gebruik dat woord opzettelijk - wordt beperkt. Deze dingen zijn mijns inziens van groot belang.
Tegen deze achtergrond kunnen we beginnen de WTO ervan te overtuigen dat dit humanitaire kwesties zijn en geen protectionistische. Dan zijn we misschien in staat om een voedselsysteem te ontwikkelen waarbij rekening wordt gehouden met mensen, maar ook met dieren.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigde van de Raad, ik wil mij beperken tot één onderwerp, hoezeer ik mij ook verbonden voel met de rest van wat hier is gezegd. Meer speciaal wil ik het hebben over het vervoer van levende dieren. Ik heb u daarover een vraag gesteld. Voor mij is het duidelijk: dieren die voor de slacht zijn bestemd, zouden niet als producten mogen worden beschouwd. Vlees kan vervoerd worden over lange afstanden, dieren niet. Dat is mijn stelregel.
U zegt dat u dat lange afstandsvervoer in de lidstaten moet controleren. Welnu, u hebt daarvoor veel te weinig middelen. U antwoordde mij dat u nauwelijks vier inspecteurs hebt, dat die vier inspecteurs twaalf inspecties hebben uitgevoerd, waarvan slechts zes met aandacht voor het welzijn van de dieren tijdens het transport. Dat wil zeggen: nauwelijks vijf procent van de opdrachten van de inspecties. U zult begrijpen dat wij daarmee niet tevreden zijn.
Nochtans heeft dit tot resultaten geleid, want er zijn twee overtredingsprocedures gestart tegen lidstaten en in drie gevallen ging het over ernstige gebreken wat het welzijn van dieren tijdens een transport betreft. Ik denk dat deze cijfers voldoende aantonen dat er meer inspecties moeten worden uitgevoerd, dat de reglementering moet worden gewijzigd, maar dat er vooral meer controle nodig is op de naleving van de reglementering, zodat wij er zeker van kunnen zijn dat dieren op transport niet langer gefolterd worden.

Schnellhardt
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, ik ben blij dat de Raad en de Commissie dit debat vandaag voeren. Ik geloof dat er in het verleden al heel wat gedaan is. We discussiëren toch al lang over de problemen bij het houden en fokken van dieren en over het dierenwelzijn.
Denkt u eens aan wat er is gebeurd met de kippen in legbatterijen. Het Parlement en de Europese Unie hebben toch al heel wat vooruitgang geboekt? Als ik na de debatten van de afgelopen jaren nadenk over het gedrag van de consumenten, dan zie ik toch heel wat veranderingen. Het lijkt me echter gevaarlijk om de bewering van de commissaris dat 85% van de consumenten bereid zijn meer te betalen voor het dierenwelzijn voetstoots aan te nemen. Dat is overdreven! Als je op straat aan de burgers vraagt: "Bent u bereid om meer te doen voor het dierenwelzijn?" , dan luidt het antwoord natuurlijk: "Welzeker!" . Wanneer diezelfde burger dan in de winkel een biefstuk koopt, dan ziet het er al heel anders uit! Dan vraagt hij naar de kwaliteit en de prijs, en meer niet.
Toch moeten we de belangen van het dier als productiemiddel - en daar komen we niet onderuit - afwegen tegen het dierenwelzijn. Het heeft geen zin om de producenten van levensmiddelen te geselen, en te zeggen dat zij de schurken zijn. Het enige wat zin heeft is - en dat zegt de Raad ook - om de burger permanent te informeren en meer begrip te wekken voor het dierenwelzijn. Ik vind dat heel belangrijk. Daarbij spelen ook het onderwijs en de opvoeding in het gezin een rol. We moeten de hele samenleving hierbij betrekken.
Over de gezondheid van de dieren - en ook dat onderwerp is vandaag even genoemd - heb ik zo mijn twijfels. Ook dieren die onder matige omstandigheden en zonder aandacht voor hun welzijn opgroeien kunnen gezond zijn. Dat is in de praktijk wel gebleken.
Ik hoop dat we de komende dagen bij de behandeling van de nieuwe richtlijn successen zullen boeken, en dat we een verdere stap zullen zetten om het dierenwelzijn in Europa te verbeteren.

Winberg
Mijnheer de Voorzitter, ik zou graag commentaar willen geven op een aantal zaken die hier in het debat zijn gezegd.
Mevrouw Keppelhoff-Wiechert heeft de zeer belangrijke vraag 'niet waarom, maar hoe' gesteld. Ik denk echter dat we beide vragen moeten stellen - niet alleen waarom, maar ook hoe. Waarom sturen we bijvoorbeeld dieren naar een derde land? Waarom sturen we uit Zweden kalveren naar Nederland? Het is duidelijk dat er een antwoord op deze vragen is. Het antwoord op de eerste vraag is dat het lonend is, omdat er exportrestituties betaald kunnen worden wanneer er dieren vanuit de EU naar een derde land worden gestuurd. Kleine kalveren worden bijvoorbeeld vanuit Zweden naar Nederland gestuurd omdat dat lonender is. In Nederland is de methode van fokken anders dan in Zweden. Je moet je tevens de vraag stellen of al deze transporten werkelijk moeten plaatsvinden. Tegenwoordig stellen gelukkig steeds meer mensen deze vraag en gelukkig beantwoorden ook steeds meer mensen deze ontkennend.
Verscheidene sprekers hebben de prijs ter sprake gebracht. We moeten ons natuurlijk realiseren dat het geld kost als we een goede bescherming van dieren willen en als we in de toekomstige landbouwproductie en in het beleid kwaliteit in plaats van kwantiteit verlangen. We kunnen niet tegelijkertijd het goedkoopste voedsel ter wereld én 's werelds beste dierenbescherming en milieu hebben. Iemand moet dat betalen. De vraag is alleen: wie dan wel? Er is ook reden om daarover na te denken nu we zo langzamerhand een nieuw landbouwbeleid moeten vormgeven. Wie moet de bescherming van dieren betalen? Wie moet het open landschap betalen? Wie moet de watergebieden, de biodiversiteit enzovoort betalen?
De heer Kindermann had het over de verantwoordelijkheid van de mens. Ik deel zijn opvatting. Wij hebben hierin een speciale verantwoordelijkheid, juist door onze positie als mens. We nemen een speciale positie in ten opzichte van het dier en alleen wij kunnen die verantwoordelijkheid nemen.
Van de heer van den Bos kwam de meest vergaande bijdrage van ons allemaal. Het is waarachtig makkelijk al deze eisen te stellen, maar je moet niet vergeten dat het ook allemaal geld kost. Dit gaat niet vanzelf. Als je bijvoorbeeld eist dat er in de internationale handel niet in dieren maar in vlees wordt gehandeld, moet je in gedachten houden dat er een koppeling met het economische systeem in het landbouwbeleid bestaat. Je moet dan namelijk ook nee zeggen tegen alle soorten van exportrestituties voor deze dieren.
Mevrouw Schörling had het, net als een aantal anderen, over de inspectie. Ik wil daarover opmerken dat we niet gewoon kunnen eisen dat de Commissie of de Raad met verbeteringen voor de inspectie komt. De hoofdverantwoordelijkheid voor de inspectie ligt namelijk op nationaal niveau. Ik ben van mening dat iedereen naar zijn eigen land moet gaan om daar het toezicht van het eigen land ter discussie te stellen. Het is namelijk zo dat de Commissie pas in beeld komt als een land zijn zaken niet regelt. De Commissie heeft de verantwoordelijkheid erop toe te zien dat het toezicht van de verschillende landen goed is. Dat doet men via het kantoor in Dublin.
De heer van Dam had het over beperkingen inzake levende dieren en ik deel zijn opvatting. In het Verdrag worden dieren helaas gedefinieerd als goederen. Daarover kun je verschillend denken, maar ik vind dat je een ander uitgangspunt zou moeten nemen.
De heer Maat had het over vaccinatie en export. Laat ik dan zeggen dat we niet alleen maar vanwege de export een non-vaccination policy hebben. De voornaamste reden is dat er niet slechts één enkel vaccin voor één type mond- en klauwzeer bestaat. Op de dag dat we een markeervaccin ontwikkelen, kunnen we ook met een preventief oogmerk tot massale vaccinatie overgaan. Zover zijn we nog niet, maar het onderzoekt loopt. Tijdens het Belgische voorzitterschap zal er, als de crisis voorbij is, een conferentie worden georganiseerd, opdat we conclusies kunnen trekken uit het beleid dat op dit terrein is gevoerd. Dat zal dan niet alleen vaccinatie betreffen, maar ook andere elementen die de besmetting van mond- en klauwzeer wellicht zelfs bevorderd hebben. Deze conferentie zal hopelijk in het najaar worden gehouden.
De heer Whitehead gaf aan dat dieren meer zijn dan producten en artikelen. In dit verband verwijs ik naar mijn eerdere antwoord - dieren zijn wezens met gevoel. Hij bracht tevens het chemicaliënbeleid ter sprake. Ik wil in dat kader herinneren aan het Witboek van de Commissie over deze zaak, waarin onder andere wordt vermeld dat men testmethoden wil ontwikkelen die het aantal dieren bij dierproeven tot een minimum reduceren. Naar mijn idee is dat een uitstekend streven.
Mevrouw Maes had het over de inspectiereizen. Ik verwijs op dit punt naar hetgeen ik eerder over de verantwoordelijkheid voor het toezicht opgemerkt heb. Deze verantwoordelijkheid berust in eerste instantie bij de verschillende landen zelf en vervolgens controleert de Commissie de landen.
De heer Schnellhardt noemde onder meer het voorbeeld van de kippen, waarover hij opmerkte dat we toch wel iets gedaan hebben. Zeker hebben we dat, maar er staat ons desondanks nog zo ongelooflijk veel meer te doen. Hij denkt niet dat de mensen bereid zijn om te betalen. Nee, ze zijn wellicht niet bereid te betalen in de vorm van een hogere prijs. Dan komen we weer terug op de samenhang tussen bescherming van dieren en kosten. Als we een goede zorg voor dieren willen combineren met een goed milieu, dan is dat niet gratis. We moeten dan ook een economisch systeem vormgeven dat ervoor zorgt dat zij die goede zorg voor dieren en een prettig milieu produceren daarvoor ook betaald worden, misschien op een andere manier dan via hogere prijzen.
Laat mij nogmaals het belang van een uitspraak van het Europees Parlement inzake een nieuwe richtlijn voor de varkenshouderij benadrukken en ik ben bijzonder verheugd over de steun van de heer Whitehead in deze zaak. Het is van belang dat we reeds volgende week de gelegenheid krijgen een besluit te nemen, omdat we ons al lange tijd met deze kwestie hebben beziggehouden. Ook al begrijp ik de onrust over de financiële consequenties, toch hoop ik dat een goede bescherming van dieren zal lonen en ik hoop echt op de steun van het Parlement in dit proces.
Ter afsluiting wil ik u hartelijk danken voor het feit dat we dit debat hebben kunnen houden. Het is belangrijk dat het wordt voortgezet opdat de kwestie van de relatie van de mens tot het dier zich in de loop der tijd zal ontwikkelen. We hebben een morele verantwoordelijkheid om dieren goed te behandelen. Dierenmishandeling is ons mensen onwaardig.

Byrne
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Winberg, dames en heren, ik dank iedereen voor zijn of haar bijdrage aan dit debat. Ik heb zorgvuldig geluisterd naar de naar voren gebrachte opvattingen, die ik in de toekomst bij de beleidsformulering en de voorstellen voor nieuwe wetgeving zal betrekken.
Ik wil graag reageren op een aantal van de door velen van u naar voren gebrachte kwesties. Ten eerste diertransport. Dit is een kwestie waaraan de Commissie verder aandacht zal schenken bij het opstellen van het verslag van het Wetenschappelijk Comité in oktober, wanneer we zullen stilstaan bij de belangrijke kwesties dierdichtheid en de maximale duur van het vervoer.
Ik moet degenen die heel graag zouden zien of die verwachten dat het vervoer van levend vee wordt uitgebannen, waarschuwen. Sommige mensen stellen dat het vervoer van levend vee zou moeten worden vervangen door het vervoer van geslacht vee. Er is een uitgebreide handel in dieren voor fokdoeleinden en het blijkt dat een zeer aanzienlijk percentage dieren niet voor consumptiedoeleinden maar voor fokdoeleinden wordt vervoerd. Ik heb om meer informatie hierover gevraagd, maar ik heb me laten vertellen dat dit het geval is. Deze kwestie zal worden bezien in het licht van het advies dat het Wetenschappelijk Comité aan ons uitbrengt.
Een andere kwestie van belang is het laden en lossen van dieren. Ik verwacht dat de leden van het Wetenschappelijk Comité die advies aan ons uitbrengen, zich ook over deze kwestie zullen buigen. Misschien vinden ze deze kwestie nog belangrijker dan de duur van het diertransport, zolang de omstandigheden waaronder het dier wordt vervoerd hun recht doen. Ik herinner u eraan dat de wetgeving inzake het verbeteren van vrachtauto' s die worden gebruikt voor diertransport, al in de maak is.
De heer Maat stelde mij vervolgens een vraag over de gevolgen van het vaccinatiebeleid met betrekking tot de MKZ-crisis voor de handel. Ik zou willen herhalen wat mevrouw Winberg heeft gezegd, namelijk dat er tijdens het Belgische voorzitterschap een conferentie over deze kwestie zal worden gehouden. Het is een bijzonder complexe materie. Wij hebben duidelijk het advies gekregen dat het slachten van de betreffende dieren en niet vaccineren de effectiefste wijze is om verdere verspreiding te elimineren, zeker tijdens een crisis. Bovendien bestaan er minstens zeven typen MKZ, die allemaal een andere en specifieke vaccinatie behoeven. De toegediende vaccinatie is slechts zes tot negen maanden werkzaam. Als we alle dieren in de Europese Unie die vatbaar zijn voor MKZ zouden inenten, zou dit betekenen dat 300 miljoen dieren elk half jaar zouden moeten worden ingeënt tegen zeven verschillende typen MKZ.
Er kan pas sprake zijn van een zeer succesvol vaccinatiebeleid als de wetenschap een markervaccinatie heeft ontwikkeld. Dat betekent dat waar een markervaccinatie is toegediend, vervolgens door middel van een test kan worden aangetoond dat een dier is ingeënt en niet besmet. Op dit moment is het niet mogelijk dit onderscheid te maken als eenmaal een vaccinatie is toegediend.
De overige handelsblokken in de wereld maken zich zorgen dat ingeënte dieren besmet zijn, waardoor het besmettingsgevaar in hun eigen landen toeneemt. Deze zorg is niet ongerechtvaardigd. We hopen dat de wetenschap deze markervaccinatie voor ons ontwikkelt zodat we in staat zijn verdere stappen te ondernemen ten aanzien van deze kwestie. Maar dit is iets wat samen met andere kwesties zal worden besproken en overwogen in het kader van de conferentie die vóór het einde van het jaar plaatsvindt.
De invoer van ingeënte dieren en de uitvoer van vlees van ingeënte dieren is gebonden aan de regels van het OIE. Deze regels zijn evenzeer van toepassing op de uitvoer vanuit de Europese Unie als op de invoer in de Europese Unie. Het is onjuist te beweren dat er verschillende principes gelden of dat er sprake is van enige discriminatie tegen handelaars binnen de Europese Unie.
Mevrouw Maes verwees naar de beschikbare middelen en het is juist dat er vier inspecteurs bij dit werk zijn betrokken. Zij stellen rapporten op, die uiteraard worden gepubliceerd, en die aan mij worden toegezonden zodat ik kan overwegen of er een procedure wegens schending dient te worden ingesteld of niet. Momenteel loopt er een dergelijke procedure tegen Griekenland en België in verband met de tenuitvoerlegging van richtlijn 91/628. Een procedure tegen Italië wordt overwogen. Bovendien worden procedures overwogen tegen Oostenrijk, Nederland en Portugal, omdat zij in strijd met artikel 8 van de richtlijn hebben gehandeld in verband met de inlevering van hun jaarlijkse inspectierapport voor het jaar 1999 bij de Commissie. Ik heb mijn personeel instructies gegeven veel aandacht aan deze kwestie te besteden. Als er duidelijk sprake is van een aanhoudende niet-naleving van de wetgeving inzake dierenwelzijn, zal een procedure wegens schending tegen de betreffende lidstaat worden ingesteld.
Wat betreft de kwestie prijzen en normen en het rekening houden met consumentenbelangen ten aanzien van dierenwelzijn, doet het mij deugd u te kunnen zeggen dat commissaris Fischler en ik op communautair niveau en met alle lidstaten een debat hebben geïnitieerd over voedselkwaliteit en de rol die dierenwelzijn in dit verband speelt. Dit initiatief behelst een ronde tafel waarin primaire producenten, vertegenwoordigers van de voedselverwerkende industrie, detailhandelaren en consumenten zitting hebben. De opzet is dat deze adviesgroep alle lidstaten zal bezoeken om deze kwesties aan de orde te stellen. We hebben reeds een bezoek gebracht aan Zweden, Ierland en Duitsland en voor de nabije toekomst staan bezoeken aan Frankrijk, België, het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk op het programma.
We hebben afgelopen dinsdag een chatsessie via Internet gehouden, waarin ons in twee uur tijd meer dan 2600 vragen werden gesteld. Dit is zonder meer een buitengewoon hoge respons waaruit de enorme belangstelling van de mensen voor voedselkwaliteit en dierenwelzijn blijkt. Veel van de in die chatsessie gestelde vragen hadden te maken met dierenwelzijn.
Hieruit blijkt dat de Commissie deze kwestie zeer serieus neemt. Het onderwerp staat voortdurend op de agenda van de Commissie en ik verheug me erop u te zijner tijd op de hoogte te brengen van verdere voorstellen op dit gebied.
Ik wil graag afsluiten met de woorden van de heer Whitehead, die in zijn toespraak vroeg om een voedselsysteem waarbij rekening wordt gehouden met mensen, maar ook met dieren. Ik ben het daar roerend mee eens.

Informatie- en communicatietechnologie in de ontwikkelingslanden
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0191/2001) van mevrouw Dybkjær, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking over de informatie- en communicatietechnologie in de ontwikkelingslanden (2000/2327(INI)).

Dybkjær
In mei hielden de EU en de VN hier in Straatsburg de derde conferentie over de minst ontwikkelde landen. Het was een geslaagde conferentie, in die zin dat de juiste woorden werden uitgesproken, maar er is ook reden tot een soort van vertwijfeling als je naar de werkelijkheid kijkt. Deze is namelijk dat het aantal minst ontwikkelde landen sinds 1971, toen de VN het begrip "minst ontwikkelde" erkende, is toegenomen van toentertijd 25 minst ontwikkelde landen tot 49 vandaag de dag. Slechts één land, Botswana, is erin geslaagd zich aan de rijen der minst ontwikkelde landen te ontworstelen. De kloof tussen de rijken en de armen op deze wereld is gegroeid. In 1960 had 20% van de wereldbevolking in de rijkste landen een inkomen dat dertigmaal zo hoog was als dat van de 20% armste. In 1997 was dit 74 maal zo hoog en dit cijfer ligt nu ongetwijfeld nog hoger.
Er zijn talloze redenen aan te geven waarom de minst ontwikkelde landen zich in zo' n slechte situatie bevinden. Een toenemende bevolkingsgroei, analfabetisme, onhoudbare schulden, vernietiging van het milieu, natuurrampen en ziekten als hiv/aids, malaria en tuberculose. Daar komt bij dat onstabiele politieke verhoudingen en een groeiend aantal gewelddadige conflicten het lastig maken ontwikkelingsplannen voor de lange termijn op te stellen. Maar het heeft ook geen zin te ontkennen dat, ondanks vele besluiten dat de ontwikkelingshulp naar 0,7% moet, de realiteit is dat de ontwikkelingshulp 0,23% van het bruto nationaal product bedraagt. In de EU is de situatie iets beter, daar is het 0,34%.
De opheffing van tariefbarrières voor de ontwikkelingslanden, hetgeen deze landen zal helpen, verloopt traag. Dat werd recentelijk geïllustreerd aan de hand van het voorstel van de heer Lamy, dat erop neerkwam dat de lidstaten uitstel kregen van de marktordening voor suiker, niet in de laatste plaats dankzij de Europese suikerproducenten. In verband met de overdracht van technologie waren de privé-ondernemingen onbuigzaam in de strijd tegen aids, waarbij ze pas na zware druk een compromis met Zuid-Afrika sloten. Nu zien we precies hetzelfde ten aanzien van malaria, namelijk dat bedrijven geen prikkel hebben om een vaccin tegen malaria te maken, en dan wordt dat ook niet gemaakt, tenzij we ingrijpen en iets buitengewoons doen.
Daarbovenop komt ICT. Dat is een ontwikkeling die voor een sterke economische groei in de industrielanden zorgt, maar die tevens het risico in zich bergt de ontwikkelingslanden nog verder te marginaliseren vanwege het feit dat ze geen toegang hebben tot zowel de kennis die ingevolge deze ontwikkeling wordt gegenereerd als tot de technologie als zodanig. De mogelijkheden die deze technologie kan bieden vormen, naast het risico van verdere marginalisering, de achtergrond van dit initiatiefverslag. Het voornaamste gezichtspunt, het dragende argument in het verslag, is het feit dat ICT een kans is om in de ontwikkelingslanden een reusachtige sprong te maken. Ik heb in het verslag een reeks van sectoren genoemd waar ICT heel goed kan worden toegepast en waarmee andere organisaties als het UNDP en de Wereldbank en een aantal lidstaten reeds goede ervaringen hebben.
Ik denk dat het Parlement op dit punt op een lijn zit met de Raad, die al in 1997 de Commissie gevraagd heeft een rapport uit te werken over de ervaringen met ICT in het ontwikkelingswerk en in november 2000 de Commissie met klem verzocht heeft een mededeling over "The digital divide" te produceren. Het ervaringsrapport bereikte ons afgelopen voorjaar en de mededeling verschijnt hopelijk voordat de Ontwikkelingsraad in november 2001 bijeenkomt. De Commissie is van mening dat het ICT-werk moet verlopen middels mainstreaming, dat wil zeggen dat ICT toegepast wordt in de afzonderlijke projecten. Dat is een noodzakelijke, maar geen toereikende voorwaarde. Wil deze ontwikkeling niet slechts hen helpen die ook daarvoor al sterk waren, dan is het absoluut noodzakelijk dat mainstreaming wordt aangevuld door op centraal niveau een inspanning te leveren, zodat er een plek is van waaruit initiatieven kunnen worden ontplooid, waar advies kan worden verkregen en waar ervaring kan worden gebundeld, zodat men niet steeds weer van voren af aan hoeft te beginnen, maar vooral zodat de juiste sociale balans in de ontwikkeling wordt gegarandeerd. Daarom heeft het Europees Parlement ook in een eerder verslag, namelijk het verslag-Gemelli, in maart van dit jaar de Commissie verzocht dit terrein een hogere prioriteit te geven, eventueel als onderdeel van de prioriteit "vervoer". De Commissie heeft vastgehouden aan haar lijn van tot dusverre, maar ik kan niet duidelijk genoeg onderstrepen dat dit niet voldoende is. Dit verslag bevat daarom een voorstel voor een eenheid e-Ontwikkeling. Zonder een dergelijke eenheid kan onmogelijk gewaarborgd worden dat er kennis is die de garantie biedt dat ICT op de juiste wijze in de werkzaamheden van de Commissie wordt geïntegreerd. Maar ICT moet uiteraard niet slechts voor onze hulp worden gebruikt. Er is ook behoefte aan privé-ondernemingen. Het lichtend voorbeeld van andere terreinen is de GrameenBank in Bangladesh, die met micro-leningen aan vrouwen begon, in eerste instantie in de landbouwsector, maar die zich later ook naar andere terreinen heeft uitgebreid. Een soortgelijke betrokkenheid binnen ICT is hoogst noodzakelijk. Er zijn een paar projecten die lopen en er moeten er meer worden aangemoedigd.
Het zou mooi zijn als we een wereldwijde sociale betrokkenheid van de zijde van het bedrijfsleven te zien zouden krijgen, dat valt heel goed te combineren met het behalen van normale winsten. Tot slot, mijnheer de Voorzitter: van ICT wordt altijd nadrukkelijk gezegd dat het de technologie is die mensen kan bevrijden. Het zou mooi zijn als we konden zien dat dat ook voor mensen in de ontwikkelingslanden geldt. Op basis van de ervaringen met de olie-industrie en de farmaceutische industrie is het voor de bedrijven ook nog eens heel eenvoudig een lichtend voorbeeld te worden.

Ferrer
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen feliciteer ik de rapporteur met haar uitstekende verslag, waarin een mijns inziens bijzonder belangrijk thema wordt behandeld. Wij hebben overigens vanuit dit Parlement reeds talloze verklaringen afgelegd en diverse maatregelen ten behoeve van de minst ontwikkelde landen genomen in de overtuiging dat de barrières tussen rijke en arme landen moeten worden opgeheven. De rapporteur heeft ons er evenwel aan herinnerd dat deze grenzen, deze belemmeringen, niet alleen niet worden afgebouwd, maar bovendien almaar groter worden.
Verwacht wordt dat het enorme potentieel van de informatietechnologie de ontwikkeling van onze maatschappij in de toekomst aanzienlijk zal bevorderen, hetgeen de bestaande kloof alleen maar zal vergroten. Op die manier verhinderen wij dat de ontwikkelingslanden de armoedegrens overschrijden en de immense mogelijkheden van de informatiemaatschappij benutten, niet alleen met het oog op de economische ontwikkeling, maar ook op het gebied van de gezondheidszorg, het onderwijs en zovele andere terreinen.
Wij mogen niet vergeten dat volgens de huidige ramingen eind 2000 700 miljoen personen wereldwijd toegang hadden tot Internet en 2 miljard personen daarentegen nog nooit een telefoongesprek hadden gevoerd. Daarom is het van fundamenteel belang dat ook de ontwikkelingslanden toegang tot de informatiemaatschappij krijgen en in de toekomst hun voordeel kunnen doen met de in het kader hiervan opgestarte projecten.
In het licht hiervan speelt het onderhavige verslag een prioritaire rol. Hiermee neemt de Europese Unie immers een krachtdadig initiatief aan dat de ontwikkelingslanden in de gelegenheid moet stellen om daadwerkelijk tot de welvaartsmaatschappij toe te treden.

Junker
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, Europe goes online. E-europe, e-learning, e-commerce, e-business, iedereen heeft er de mond van vol, en het staat al hoger op ons lijstje. Hoe zit dat echter met e-development? Het is tenslotte algemeen bekend dat het gerichte gebruik van de moderne informatie- en communicatietechnologie met name in de ontwikkelingslanden volledig nieuwe perspectieven kan openen. Het zou natuurlijk fout zijn om de illusie te wekken dat ICT het absolute wapen zou zijn. Het is echter een feit dat in veel landen in het Zuiden het potentiaal en de wil bestaan om de digitale kloof te overbruggen. Niet alleen de ontwikkelingslanden zijn vastberaden, er is ook elders buitengewoon positief gereageerd op mijn algemeen verslag over dit onderwerp in de ACS-Vergadering.
We moeten ervoor zorgen dat de ontwikkelingslanden op weg naar de kennis- en informatiemaatschappij ook op het net worden aangesloten. Daarvoor moeten we een gerichte strategie ontwikkelen. Onze vraag luidt: waar blijft de Europese Dot-Force? Iets dergelijks was tijdens de G8-Top afgesproken om de ontwikkelingslanden een betere toegang te bieden tot de mondiale communicatie. Het is mooi dat de Commissie bepaalde projecten ondersteunt, al is het wat aarzelend, maar het blijft een feit dat er tot nu toe geen gerichte strategie bestaat om de ontwikkelingslanden mee te nemen op de weg naar de kennis- en informatiemaatschappij.
Met dit initiatiefverslag willen we hier iets aan doen. Ik verwacht hierover een productieve dialoog met de Commissie.
Ik zou op de volgende punten nader willen ingaan. ICT moet ook in de ontwikkelingssamenwerking een sleutelrol spelen. Daarom hebben we de Commissie voorgesteld om een development unit met voldoende personeel in het leven te roepen, die voor de nodige continuïteit moet zorgen. Het is de verantwoordelijkheid van de Commissie voor gekwalificeerd personeel te zorgen, zodat we alle toekomstige uitdagingen aan kunnen. We moeten ervoor zorgen dat de ontwikkelingslanden volledig deel kunnen nemen aan de informatiemaatschappij en van alle beschikbare technische middelen gebruik kunnen maken. Dat is nu een haalbaar doel, want het uitgestrekte Afrikaanse continent kan bijvoorbeeld door mobiele telefonie toegankelijk worden gemaakt. Voor een telefooncel met zonnepanelen op het dorpsplein en voor de toegang tot Internet zijn een telefoonaansluiting en een stopcontact niet meer echt nodig.
Nieuwe informatietechnieken kunnen een band scheppen tussen een staat en zijn burgers, ze kunnen nuttig zijn voor de gezondheidszorg, het onderwijs, de cultuur, de opvoeding en het milieu. In ieder geval kunnen ze er diepgaande informatie over verstrekken. Daar zijn echter regels voor nodig, en dat wil ik nog even duidelijk zeggen. Het is ook onze taak om samen met de ontwikkelingslanden regels uit te werken die ervoor zorgen dat dit niet alleen voor de commercie nut heeft, maar voor de hele samenleving.

Van den Bos
Voorzitter, moet invoering van communicatietechnologie prioriteit hebben voor de ontwikkelingslanden? Op het eerste gezicht luidt het antwoord ontkennend. Het gaat immers vooral om armoedebestrijding. Wie strijdt voor dagelijks brood denkt niet aan e-mail. Maar voor ontwikkeling is economische groei en dus concurrentiekracht nodig en ontwikkelingslanden zullen deze concurrentieslag verliezen als de digitale kloof met de rijke landen groter in plaats van kleiner wordt. Dat mag dus niet gebeuren. Ook dreigt het gevaar dat in arme landen de afstand tussen de geïnformeerde elite en de bevolking tot nog grotere machtsongelijkheid leidt dan nu al het geval is. Als er iets nuttig is voor de spreiding van informatie kennis en macht, kortom democratisering, dan is het de ICT-revolutie. Daarom moet er een Europese strategie ontwikkeld worden. Mevrouw Dybkjær heeft daar een uitstekend verslag over gemaakt. De publieke en de private sector zijn daarin beide onontbeerlijk. De overheid is onmisbaar voor de goede regelgeving, bestuurlijke begeleiding en promotie. De ICT zal moeten worden opgenomen in de sectorprogramma's met een strategische selectie van doelgroepen. Het gaat dan vooral om de belangrijkste overheidsinstanties maar ook onderwijs en gezondheidszorg kunnen hun effectiviteit zeer doen opvoeren met de nieuwe technologieën. Ook kan de ICT bijdragen aan een beter milieubeheer en besparing van energie. Het zal allemaal niet makkelijk zijn en het zal wel even duren, maar uiteindelijk zal de nieuwe technologie van groot belang blijken te zijn om de armoede te bestrijden en ontwikkeling mogelijk te maken.

Maes
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de vraag of dit nu een prioriteit is voorgelegd aan een student uit Peru. Hij schrijft mij het volgende: Wanneer ik lees dat de technologische ontwikkeling en de informatiemaatschappij moeten worden ontwikkeld, moet ik haast glimlachen. Allereerst omdat dit slechts aan een minderheid en een steeds rijkere elite ten goede zal komen. Bovendien is het eigenlijk absurd te praten over de technologische ontwikkeling en de informatiemaatschappij in landen waar zelfs de meest elementaire onderwijsinfrastructuur niet voorhanden is, vooral buiten de hoofdsteden. Maar toch, zegt hij, is het een noodzaak willen de landen concurrentieel zijn. Met andere woorden: de strategie die mevrouw Dybkjær voorstelt om tegelijkertijd een bottom up en een bottom down strategie te voeren lijkt mij zinvol. Maar laat ons alstublieft niet vergeten dat mensen die geen onderwijs hebben genoten, zelfs met de prachtigste infrastructuur, altijd een hopeloze achterstand zullen hebben.

Korhola
Mijnheer de Voorzitter, ik wil collega Dybkjær bedanken voor haar uitstekende verslag over een onderwerp dat iedereen aangaat. De G8 nam vorig jaar juli op de topconferentie in Okinawa het standpunt in dat de belangrijkste uitdaging in de wereld op dit moment de digital divide is, ofwel de enorme verschillen tussen Noord en Zuid in technologische capaciteit en knowhow. De wereld kent regio's waarvan de in totaal 2 miljard inwoners afgezonderd raken. Als deze kloof in technologische knowhow niet wordt gedicht, is de mondialisering al van begin af aan mislukt.
De rapporteur zegt terecht dat de ontwikkeling van de digitale knowhow niet alleen voor rekening van de privé-sector mag komen, maar dat de Europese Unie en de andere donors zich aan de publieke sector moeten verbinden. Dat is een realistisch uitgangspunt. Het gaat niet alleen om een technisch probleem, maar ook om de combinatie van geografische afzondering, armoede en ziekte. Het welslagen van de mondialisering hangt daarom af van het aansluiten van deze geïsoleerde gebieden bij de rest van de wereld, maar ook van een daadwerkelijke investering in de opleiding en de gezondheidszorg voor de inwoners. Als de ontwikkeling van de situatie alleen aan de eisen van de markt wordt overgelaten, bestaat het gevaar dat de digitale kloof onoverbrugbaar groot wordt.
Hoewel de ontwikkelingssamenwerking in de laatste decennia in hoofdlijnen juist is geweest, was er in de media aandacht voor enkele trieste voorbeelden van op velden roestende tractoren ofwel schenkingen die op voorwaarden van het bedrijfsleven zijn gegeven zonder het nodige begrip voor de situatie van de ontvanger of de nodige zorg voor capaciteiten. Die voorbeelden hebben de publieke opinie gevormd.
Precies hetzelfde schrikbeeld kan nu bewaarheid worden als wij er niet voor zorgen dat er in de ontwikkelingslanden een goede basis aanwezig is waarop de informatiemaatschappij gebouwd kan worden. Die basis is het recht van iedereen op basisonderwijs en een menswaardig bestaan. De PPE-DE-fractie wil dat de Europese Unie zodanig optreedt dat alle landen in de wereld de informatietechnologie kunnen gaan gebruiken en op die manier hun samenleving kunnen ontwikkelen. Als men op het gebied van de informatietechnologie en de telecommunicatie in staat is zich aan dit coherente en aanvullende beleid te houden, bestaat de hoop dat de informatietechnologie het partnerschap bevordert en bovendien alle andere ontwikkelingssamenwerking die in die landen plaatsvindt, doeltreffender maakt. Die lijn komt ook in het onderhavige verslag goed naar voren.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik graag mevrouw Dybkjær feliciteren met haar verslag over informatie- en communicatietechnologie in ontwikkelingslanden. Het is een verfrissend en stimulerend verslag met veel inzichten en voorstellen.
Ik waardeer met name het streven de nieuwe technologie in te zetten voor armoedebestrijding en ervoor te zorgen dat die de armen ten goede komt. Voor de Commissie is dit een fundamenteel punt. De digitale tweedeling - dat wil zeggen de ongelijke toegang tot informatie- en communicatietechnologie tussen landen onderling en binnen landen - is een weerspiegeling van bestaande sociale en economische ongelijkheid in zowel de geïndustrialiseerde landen als de ontwikkelingslanden. ICT heeft deze ongelijkheid niet geschapen, maar kan er wel toe bijdragen als we ons niet bewust zijn van het effect ervan. Daar staat tegenover dat ICT, mits met pragmatisch realisme toegepast, een nuttig instrument kan zijn voor economische groei dat misschien zelfs als ondersteuning kan dienen voor de positieve evolutie van de democratie.
Het verslag van mevrouw Dybkjær komt precies op het juiste moment. Zoals we allen weten, komen de regeringsleiders van de G8 in juli in Genua bijeen om zich te buigen over onder andere de verslagen en voorstellen van de Dot.force. De parlementsleden krijgen bij de Paritaire Vergadering ACS-EU in oktober een tweede gelegenheid ICT en ontwikkelingskwesties te bespreken op basis van een verslag van mevrouw Junker. De Commissie bereidt op haar beurt een mededeling voor die later dit jaar zal worden ingediend.
Het verslag en de ontwerpresolutie bevatten verschillende voorstellen inzake de rol van communautaire ontwikkelingssamenwerking met betrekking tot ICT. We verwelkomen het voorstel nauw samen te werken met de hulpinstanties van de lidstaten en een taakverdeling in verband met ICT op te stellen. Het is inderdaad van belang onderscheid te maken tussen wat moet gebeuren en wat de Commissie dient te doen. De lidstaten kunnen taken en verantwoordelijkheden delen; dit is werk waarin de Commissie zal participeren, zowel binnen de G8 als met de lidstaten, maar de Commissie zal niet het voortouw nemen.
Ook verwelkomen we de aandacht voor ICT in documenten inzake de strategie van landen. Zo wordt ervoor gezorgd dat ICT wordt aangewend in het kader van het algemene ontwikkelingsbeleid van een land en dat de keuze van prioriteitsgebieden land- en niet donorgestuurd blijft.
Maar we hebben enige moeite met het voorstel de prioriteitsgebieden voor het ontwikkelingbeleid te verbreden. De gezamenlijke verklaring van de Raad en de Commissie over prioritaire gebieden voor het EG-ontwikkelingsbeleid is pas afgelopen november goedgekeurd. Dit voorstel zou daartegenin gaan. Om te realiseren wat op de agenda inzake ontwikkelingshulp staat, dient te Commissie gericht te werk te gaan.
In paragraaf 20 en 22 wordt de Commissie opgeroepen een grotere rol in ICT en ontwikkeling te spelen dan op het moment redelijk of realistisch lijkt. De Commissie doet serieuze pogingen haar ontwikkelingsbeleid te verbeteren en zich meer op armoede te richten. Het zal nog enige jaren duren voor de veranderingen effect sorteren. Maar als we geen serieuze poging doen ons op een beperkt aantal prioriteitsgebieden te richten, zullen we de huidige problemen nooit oplossen.
De Commissie is bereid het gebruik van ICT binnen de bestaande prioriteitsgebieden en brede thema' s te overwegen - mits deze rendement opleveren - om de gestelde doelstellingen te bereiken en dat is inderdaad in toenemende mate het geval. Door ons te richten op goed bestuur, capaciteitsvergroting, regionale integratie en administratieve hervorming zal het gebruik van ICT als een belangrijk instrument worden versneld. Specifieke voorzieningen voor ICT binnen thematische begrotingslijnen zouden echter niet stroken met onze benadering ICT te integreren in onze activiteiten in prioriteitsgebieden.
De Commissie heeft bedenkingen over het voorstel een eenheid e-Ontwikkeling binnen de Dienst voor samenwerking EuropeAid op te richten. Ze heeft een eenheid opgericht voor vernieuwing en heeft een vergelijkbaar mandaat in gedachten voor thema' s die diverse geografische directoraten omvatten. De Commissie is van mening dat op deze wijze aan haar behoeften wordt voldaan.
Tot slot wordt in paragraaf 32 van de ontwerpresolutie gevraagd om een verslag in 2003. De Commissie heeft beloofd een jaarverslag over het EG-ontwikkelingsbeleid in te dienen en stelt daarom voor ICT, indien van toepassing, in dat jaarverslag op te nemen.
De Commissie verheugt zich erop een verdere bijdrage te leveren aan debatten over ICT wanneer zij haar mededeling hierover later dit jaar presenteert.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.

Uitvoer en teruggave van cultuurgoederen
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A5-0122/2001) van de heer Aparicio Sánchez, namens de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs, media en sport over het verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité betreffende toepassing van Verordening (EEG) nr. 3911/92 van de Raad betreffende de uitvoer van cultuurgoederen en Richtlijn 93/7/EEG van de Raad betreffende de teruggave van cultuurgoederen die op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een lidstaat zijn gebracht (COM(2000) 325 - C5-0509/2000 - 2000/2246(COS)).

Aparicio Sánchez
Mijnheer de Voorzitter, wij worden hier geconfronteerd met een van de weinige problemen die de afschaffing van de binnengrenzen heeft veroorzaakt. De ernst van deze kwestie mag evenwel niet worden onderschat.
Sinds de inwerkingtreding van de interne markt geldt dat het vrije verkeer van goederen verenigbaar moet zijn met de bescherming van het artistiek en cultureel erfgoed van elk van de lidstaten. Zowel de afbakening van het nationaal erfgoed als de bescherming ervan vallen nog steeds onder de bevoegdheid van de lidstaten. Met ingang van 1 januari 1993 ontstond er evenwel behoefte aan specifieke maatregelen, waaronder de gelijkstelling van de verkoopsvoorwaarden en de harmonisering van de controleprocedure met het oog op de extracommunautaire uitvoer. Daarom werden in 1992 en 1993 de verordening en de richtlijn uitgevaardigd die wij hier vandaag bespreken.
De filosofie van de verordening kan als volgt worden samengevat: elke lidstaat heeft de verplichting om niet alleen toezicht uit te oefenen op de uitvoer van zijn eigen erfgoed, maar ook op het erfgoed van de 14 overige lidstaten dat zich op zijn grondgebied bevindt. Afgezien van een enkele onbeduidende wijziging zijn deze tekst en de benadering van 1992 negen jaar later nog steeds van kracht. Er zij evenwel op geattendeerd dat het probleem van de onrechtmatige handel in cultuurgoederen en de straffeloosheid waarmee dat gebeurt ongekende proporties hebben aangenomen. De vooruitzichten zijn nog minder gunstig als men ervan uitgaat dat ook de toekomstige toetreding tot de interne markt van het rijke patrimonium van de kandidaat-landen aan de huidige, ontoereikend gebleken communautaire wetgeving zal worden onderworpen.
In 1993 verbond de Commissie zich ertoe om om de drie jaar verslag uit te brengen over de stand van zaken en de doeltreffendheid van de twee aangenomen normen en deze indien nodig bij te stellen. In 1996 heeft zij geprobeerd om zich van haar taak te kwijten, maar het merendeel van de lidstaten gaf geen gehoor aan haar verzoek om informatie. In sommige gevallen werd de verordening schandalig laat in nationaal recht omgezet. In vier landen werd zij pas in 1998 van kracht.
In 1998 is de Commissie er dan toch in geslaagd om enkele gegevens, standpunten en ervaringen samen te brengen. Op basis daarvan heeft zij het verslag opgesteld dat wij hier vandaag voor ons hebben liggen. Het gaat om een louter informatieve mededeling. Er worden derhalve geen voorstellen gedaan om nieuwe maatregelen aan te nemen of de bestaande regelgeving te wijzigen. Het is een voluntaristisch verslag in zoverre de verzamelde informatie ontoereikend is om een objectieve evaluatie uit te voeren. Bovendien ontbreken mijns inziens ook specifieke criteria om een verbetering van de bestaande procedure voor te stellen.
Het is evenwel mogelijk om enkele conclusies te trekken. Vele positieve conclusies zijn er niet, alleen het feit dat het bestaan van de twee regelgevingen de ogen van de regeringen en de publieke opinie heeft geopend en buitengerechtelijke oplossingen heeft afgedwongen. De negatieve aspecten hebben duidelijk de overhand en vallen alle onder dezelfde noemer: het is nog steeds gebruikelijk dat de lidstaat die de vergunning verleent geen navraag doet bij het land van herkomst om zich ervan te vergewissen dat het bewuste cultuurgoed het land op geoorloofde wijze heeft verlaten.
In de meeste gevallen faalt de onderlinge samenwerking tussen de administratieve diensten van de lidstaten. Ik denk daarbij vooral aan de politie- en douanediensten, aan de eenheden die deel uitmaken van de Ministeries van Binnenlandse Zaken. Daarin ligt mijns inziens een van de oorzaken van het probleem. Enerzijds liggen de prioriteiten van de genoemde administratieve eenheden op het gebied van de grensoverschrijdende georganiseerde misdaad elders en anderzijds heeft de toepassing van deze samenwerkingsformule heel wat voeten in de aarde omdat zij, zoals u allen weet, onder de derde pijler valt.
Er doen zich met andere woorden twee ernstige problemen voor: er wordt een toename van de intracommunautaire illegale handel in historische cultuurgoederen geregistreerd en bovendien worden onze buitengrenzen daarbij steeds vaker overschreden. De handel raakt meer en meer in handen van georganiseerde netwerken, de antiekhandelaars schieten als paddestoelen uit de grond zodat deskundigheid en controle vaak ver te zoeken zijn en de verantwoordelijken worden vrijwel nooit gestraft, hetzij vanwege de vroegtijdige verjaring van het delict - al na een jaar -, hetzij omdat een blijk van goede trouw van de koper volstaat om afdoening zonder beslissing te verkrijgen. Dit alles draagt ertoe bij dat de situatie verre van rooskleurig is.
Daarom dringen wij in ons verslag aan op een snelle aanpassing van de regelgeving en een kwalitatieve verandering van de communautaire aanpak. Wij worden hier geconfronteerd met een cultureel probleem dat de Raad via de cultuurverantwoordelijken van elke lidstaat moet aanpakken. Het gaat om delicten of fouten die moeten worden opgespoord door in artistiek en historisch erfgoed gespecialiseerde communautaire operationele eenheden. De commissaris voor Cultuur is de meest aangewezen persoon om een diagnose te stellen en een oplossing te suggereren. Uiteraard moeten ook de verantwoordelijken voor handel, politie en douane in de verschillende teams worden geïntegreerd, maar ik herhaal het nogmaals, de culturele dimensie is van fundamenteel belang.
Het verslag identificeert tevens een aantal onopgeloste knelpunten, zoals het gebrek aan kennis inzake het erfgoed van instellingen als de Kerk. Daartoe stellen wij een reeks specifieke maatregelen voor die wij bijzonder dringend achten, bijvoorbeeld het gebruik van Internet om beelden en beschrijvingen van gestolen voorwerpen voor iedereen toegankelijk te maken. Bovendien dragen wij de Commissie op om onder leiding van de commissaris voor Cultuur een groenboek op te stellen waarin de huidige situatie wordt geanalyseerd, de doeltreffendheid van de verordening en de richtlijn te beoordelen, een vergelijkende studie van de door de verschillende lidstaten gehanteerde definitie van het erfgoed te maken en concrete maatregelen voor te stellen om de situatie onder controle te krijgen.
Ofschoon de commissaris voor Cultuur, voor wie ik al jarenlang grote bewondering koester, blijk geeft van wilskracht en vastberadenheid ten overstaan van toekomstige uitdagingen, pakt zij de hedendaagse problemen veel te behoedzaam aan en valt zij daarbij ten prooi aan besluiteloosheid. Zij beschikt evenwel over de nodige capaciteiten en de nodige personele middelen om hierin verandering te brengen.
Met dit verslag uit het Parlement al zijn bezorgdheid en stuurt het een alarmsignaal uit aangezien de huidige situatie, die het gevolg is van de op alle andere vlakken zo nuttig gebleken opheffing van de binnengrenzen, van de communautaire instellingen onvoldoende aandacht krijgt.

Graça Moura
Mijnheer de Voorzitter, zoals in de toelichting bij dit zeer nuttige verslag van onze collega Aparicio Sánchez reeds wordt opgemerkt, beschikken we over onvoldoende gegevens om een objectief oordeel te kunnen geven over de efficiëntie van de richtlijn en de verordening betreffende de uitvoer van cultuurgoederen en de teruggave van dit soort goederen als deze op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een lidstaat zijn gebracht. Dat heeft vooral te maken met het feit dat deze normen erg traag in de interne rechtsorde van de lidstaten worden opgenomen. Alles wijst erop dat het illegale verkeer van cultuurgoederen intussen toegenomen is, vooral als het gaat om objecten die op de kunstmarkt circuleren. De lidstaten zouden het beginsel van de integriteit van het cultureel erfgoed strikter moeten naleven. We moeten er dus voor zorgen dat de preventieve en repressieve middelen efficiënter worden vormgegeven.
Er zijn echter meer problemen. We hebben hier, in de gebouwen van dit Parlement, niet al te lang geleden een expositie kunnen bezichtigen over de ernstige schendingen van het cultureel erfgoed van het eiland Cyprus. Die schendingen hebben onder de ogen van Cypriotische autoriteiten ongehinderd kunnen plaatsvinden. Men bedenke daarbij dat Cyprus een kandidaat voor uitbreiding is. De nu voorgestelde maatregelen kunnen dus op een zinvolle wijze bijdragen tot de verbetering van de beschikbare juridische instrumenten en het systeem als geheel. Het nationaal cultureel erfgoed van een land is onvervangbaar en vertegenwoordigt een onschatbaar belang, zowel voor de nationale als voor de Europese identiteit. Politie en justitie van de verschillende lidstaten moeten op dit gebied dus nauwer gaan samenwerken. Het onrechtmatig verkeer van gestolen of onrechtmatig toegeëigende cultuurgoederen moet moeilijker worden gemaakt. Het is dus van het grootste belang dat de commissarissen voor cultuur, de interne markt, justitie en interne zaken beter gaan samenwerken en hun acties efficiënter coördineren.
De Commissie moet een mededeling opstellen over het illegale verkeer en de illegale handel in dit soort goederen. Er moet daarom een inventaris worden opgemaakt van de goederen die nog steeds niet teruggegeven zijn. Bovendien moet een evaluatie worden uitgevoerd van de gevolgen van de toepassing van de verordening uit 1992 en de richtlijn uit 1993, om zo een voorspelling te kunnen doen van wat er na toetreding van de kandidaat-landen vermoedelijk zal gebeuren. Er zal dus een meertalig formulier moeten worden ontworpen met gegevens betreffende de illegaal uitgevoerde goederen. Daarnaast zal er een campagne moeten worden opgezet om de publieke opinie bewust te maken van wat er zich afspeelt. Al die informatie kan via Internet worden verspreid. Ik geloof daarom, Mijnheer de Voorzitter, dat we voor dit verslag moeten stemmen. Ik wil onze collega Aparicio Sánchez nogmaals gelukwensen met het door hem genomen initiatief.

Sanders-ten Holte
Voorzitter, commissaris Bolkestein, collega's, sinds mensenheugenis heeft de mens gereisd om zijn kennis over andere volkeren te verbeteren en in contact te komen met andere culturen. En sinds mensenheugenis heeft de reizende mens van die andere culturen een aandenken meegenomen, op legale of illegale wijze. Wij hoeven maar te denken aan Lord Elgin of aan Napoleon, die beiden het gevoel hadden dat je wat je vond mocht houden en mee mocht nemen naar je eigen land. Dat daarmee het culturele erfgoed van het bezochte land schade werd toegebracht moge duidelijk zijn.
Het is dan ook goed dat daar vanuit Europa paal en perk aan gesteld wordt. De belangrijke rol die de handel hierbij speelt, is niet te verwaarlozen. Als wij bedenken dat de kunstroven uit musea en kerken vaak in opdracht van handelaars worden gepleegd, moeten wij hier inderdaad aandacht aan besteden.
Hoewel het naar mijn mening vooral een aangelegenheid is van de lidstaten zelf, is coördinatie op Europees niveau op alle vlakken essentieel met name zoals de heer Aparicio Sánchez al opmerkte op het gebied van politiesamenwerking en douanesamenwerking.
Een catalogisering en een gedetailleerde beschrijving, eventueel met een foto van de kunstwerken die in het bezit zijn van openbare en particuliere instellingen, is een eerste stap om diefstal tegen te gaan. Maar ook de eis om de cultuurgoederen die uitgevoerd worden te voorzien van een certificaat van herkomst, heeft een preventieve werking.
Het spreekt vanzelf dat een voor iedereen toegankelijk digitaal netwerk op Europees niveau van onschatbare waarde is. Ik wil dan ook graag de hoop uitspreken dat dit zo snel mogelijk opgestart wordt, vooral met het oog op de gestolen en nog steeds niet teruggevonden kunstwerken. Wij moeten ons dan niet enkel tot Europa beperken - dat kan nu eenmaal met Internet - maar via de Verenigde Naties uiteindelijk de hele wereld erbij betrekken. Maar wij moeten beginnen in Europa. Ik wil dan ook de lidstaten oproepen niet alleen hun eigen nationale culturele erfgoed te beschermen, maar ook dat van andere landen. Het doet mij genoegen dat Nederland daarbij al een stap in de goede richting gezet heeft. Ik hoop dat de andere landen zullen volgen, zodat er een halt kan worden toegeroepen aan de illegale handel in cultuurgoederen.

Manisco
Mijnheer de Voorzitter, het verslag van de heer Pedro Aparicio Sánchez verdient onze grote bewondering en onvoorwaardelijke instemming. In dit verslag wordt namelijk voor het eerst op een kritische, constructieve manier een van de grootste en ernstigste problemen van de Europese Unie behandeld: het behoud van het gemeenschappelijk cultureel erfgoed, uniek in de geschiedenis van de mensheid, dat al veel te lang wordt geplunderd en verwoest, vaak zonder dat de Europese autoriteiten die voor de bescherming ervan verantwoordelijk zijn er iets tegen doen.
Binnen de Commissie cultuur is uitvoerig gediscussieerd over de toepassing van de verordening betreffende de uitvoer van cultuurgoederen en over de richtlijn betreffende de teruggave van cultuurgoederen die op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een lidstaat zijn gebracht. We betreuren wel het ontbreken van een persoonlijke bijdrage van de commissaris voor cultuur, Viviane Reding, en de lacunes en tegenstrijdigheden in het verslag van DG Cultuur.
De bittere waarheid is dat de verdediging van dit immense cultureel en artistiek erfgoed aan de nationale overheden is overgelaten - in mijn land aan een moedige officier van de marechaussee, generaal Conforti - zonder een behoorlijke, operationele coördinatie op communautair niveau, waarin ten minste de algemene beginselen van de Conventie van de UNESCO worden toegepast. Dat alles terwijl de georganiseerde misdaad een massief offensief heeft ingezet van obscure transacties, zoals witwassen van misdaadgeld en belastingontduiking. Dat alles ten koste van de serieuze antiquairs, slachtoffers van de ongeremde concurrentie van speculanten en van de grote handelscombines.
In mijn land, Italië, zijn bijvoorbeeld kunstwerken van enorme waarde gestolen, illegaal uitgevoerd of gewoon verdwenen. De Geboorte van Michelangelo Merisi di Caravaggio, de Madonna dell' Orto van Giovanni Bellini, de Ecce Homo van Antonello Da Messina, twee meesterwerken van Cima da Conegliano, terwijl de roof van archeologische vondsten in een steeds hoger tempo doorgaat. Je hoeft maar naar de wijk Sablon in Brussel te gaan en je ziet in de etalages openlijk tientallen prachtige olieamforen uit de 2e eeuw uitgestald en marmeren bas-reliëfs die vorig jaar - afgelopen september - door zogenaamde wetenschappelijke expedities, bijna altijd uit de VS, van de zeebodem zijn gehaald.
Om deze en andere dringende redenen betekent het verslag van de heer Aparicio een historische ommekeer in het cultureel beleid van de Unie: een eerste basisdocument, waarop hopelijk andere zullen volgen, waarin de Raad en de Commissie hun verantwoordelijkheid nemen, zij het dan verlaat.

Alyssandrakis
Mijnheer de Voorzitter, zowel uit de mededeling van de Commissie als uit het verslag van de Cultuurcommissie blijkt dat bepaalde landen niet bereid zijn de verordening betreffende de uitvoer van cultuurgoederen en de richtlijn inzake de teruggave van onrechtmatig verkregen cultuurgoederen ten uitvoer te leggen. De belangrijkste oorzaak daarvan moet mijns inziens gezocht worden in de commercialisering van de cultuur. Deze wordt opgelegd door het kapitalistisch systeem en de enorme, illegale en ogenschijnlijk ook legale belangen die op het spel staan bij de handel in gestolen cultuurgoederen.
Cultuur is een collectieve schepping van de maatschappij. Niemand heeft derhalve het recht zich een kunstwerk toe te eigenen dat aan de maatschappij als dusdanig toebehoort, of dit uit de omgeving te verwijderen waar het tot stand is gekomen. Het gaat hierbij echter niet alleen om illegale handel. Wij weten namelijk dat hierbij ook alom bekende kunstveilingen en zelfs respectabele musea betrokken zijn, die hun rijkdom dankzij illegaal verkregen kunstwerken hebben kunnen opbouwen. Griekenland is een van de landen die het slachtoffer is geworden van de grootschalige roof van cultureel erfgoed. Heel wat Griekse kunstwerken bevinden zich in onder andere Engelse, Franse en Duitse musea, evenals in particuliere collecties. Ik wil bij deze gelegenheid de commissaris dan ook vragen of de Commissie, als bewijs van haar serieuze intenties, van plan is iets te ondernemen om de teruggave van de marmeren beelden van het Parthenon te vergemakkelijken.
Het verslag van de heer Aparicio Sánchez bevat talrijke goede opmerkingen en voorstellen en ik wil de rapporteur hier dan ook mee gelukwensen. Ook wil ik de heer Graa Moura van harte bedanken voor zijn verwijzing naar het probleem van de roof van cultuurgoederen in het bezette gedeelte van Cyprus. Ik vrees echter dat juist vanwege de commercialisering, die ik zojuist al noemde, dit probleem niet echt kan worden aangepakt.

Bolkestein
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie deelt de zorg van het Parlement aangaande de bescherming van cultureel erfgoed van de lidstaten. De Commissie besteedt bij de onderhandelingen over de uitbreiding bijzonder veel aandacht aan deze kwestie.
In de ontwerpresolutie wordt een beroep gedaan op de Commissie om het probleem van illegale handel in cultuurgoederen te onderzoeken. Ik wijs erop dat dit verder gaat dan de reikwijdte van de verslagen van de Commissie over de toepassing van verordening nr. 3911/92 en richtlijn 93/7. Ik onderstreep echter dat dit een multidisciplinair probleem is waarbij meerdere pijlers betrokken zijn, zoals de parlementaire Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken heeft benadrukt. Met het oog op de bevoegdheden die door de Verdragen aan de Gemeenschap zijn toegekend, bestaat het gevaar dat gerichte aandacht voor de culturele beleidsaspecten van de illegale handel in cultuurgoederen het effect van communautaire actie op dit gebied vermindert.
Ik zou de parlementsleden willen verzekeren dat de Commissie reeds maatregelen heeft genomen gericht op het verbeteren van de administratieve samenwerking tussen de lidstaten, met het oog op de bescherming van hun cultureel erfgoed. Deze maatregelen zijn opgesteld door het Raadgevend Comité cultuurgoederen en het Forum voor preventie van georganiseerde criminaliteit. De Commissie zou het Parlement graag om steun voor deze maatregelen willen vragen. Als collegiaal orgaan zal de Commissie haar onderzoek naar het probleem van de illegale handel in cultuurgoederen voortzetten en er de prioriteit aan geven die het verdient.
Tot slot, in antwoord op de vraag die de heer Alyssandrakis zo-even stelde, de Commissie lanceert voortdurend initiatieven gericht op het bestrijden van de illegale handel in cultuurgoederen. Ik zal een paar voorbeelden geven van initiatieven van de Commissie. Ten eerste de financiering van een Internetwebsite-project waarmee informatie over cultuurgoederen kan worden uitgewisseld. Ten tweede de lancering van een onderzoek naar de traceerbaarheid van cultuurgoederen. Ten derde de oprichting van een werkgroep binnen het Raadgevend Comité cultuurgoederen, die ten doel heeft richtlijnen op te stellen voor administratieve samenwerking. Als vierde en laatste punt, een onderzoek naar het probleem van de cultuurgoederen door het Forum voor preventie van georganiseerde criminaliteit.

Voorzitter
Het debat is gesloten.
De stemming vindt morgen om 12.00 uur plaats.1
(De vergadering wordt om 20.55 uur gesloten)

