De energiestrategie van de Wereldbank (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is mondelinge vraag van Eva Joly, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, aan de Commissie: Energiestrategie van de Wereldbank voor ontwikkelingslanden (B7-0012/2011).
Franziska Keller
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, op het moment hebben 1,5 miljard mensen geen toegang tot elektriciteit, maar toegang tot energie is een absolute voorwaarde voor de uitbanning van de armoede waarin deze mensen leven. Het recht op energie houdt in dat bij de energiebevoorrading voor universele en betrouwbare toegang wordt gezorgd: een rechtvaardige toegang die de kloof tussen de stad en het platteland overbrugt en ook betaalbaar is. Het is ook essentieel voor een land om een duurzame en zekere energiebevoorrading te ontwikkelen, en de meest betrouwbare en zekere energiebevoorrading is een gedecentraliseerd gebruik van hernieuwbare energieën.
Maar energie moet niet alleen zeker en betrouwbaar zijn, bij de productie ervan moet ook rekening worden gehouden met andere kwesties, als klimaatverandering, ontbossing, aantasting van het milieu, menselijke gezondheid en de daardoor veroorzaakte armoede. Deze problemen kunnen niet met behulp van fossiele brandstoffen worden overwonnen. Fossiele brandstoffen hebben een rampzalig effect op gezondheid, milieu en klimaat. Tegelijkertijd worden diegenen die in extreme armoede leven, harder door de klimaatcrisis getroffen. Fossiele brandstoffen zorgen voor vervuiling die een gevaar vormt voor de menselijke gezondheid en het milieu, ze zijn duur en hun prijzen stijgen naarmate de olie- en gasvoorraden krapper worden. Fossiele brandstoffen zorgen voor een gecentraliseerde, hiërarchische en niet-flexibele distributie.
We moeten ons concentreren op hernieuwbare energieën. We moeten de ontwikkelingslanden ondersteuning geven om ons destructieve gebruik van fossiele brandstoffen achter zich te laten. Alleen met behulp van hernieuwbare energiebronnen kunnen deze problemen worden opgelost. Hernieuwbare energiebronnen maken gebruik van hulpbronnen die nooit opgaan en die de ontwikkelingslanden in overvloed ter beschikking hebben, voornamelijk zon en wind. Deze kunnen op zeer kleine en goedkope schaal plaatselijk worden geëxploiteerd, wat zowel letterlijk als figuurlijk voor meer energie zorgt. De gedecentraliseerde energievoorraden liggen in de handen van de bevolking. Ze zijn democratisch. Toch gaat de Wereldbank in haar energiestrategie verder met het stimuleren van fossiele brandstoffen. De jongste stijgingen bij leningen voor hernieuwbare energiebronnen en energieonafhankelijkheid blijven gering en kunnen niet verhullen dat er klaarblijkelijk andere voorkeuren bestaan.
Investeringen in fossiele brandstoffen vinden ook plaats door financiële intermediairs die onvoldoende worden gemonitord door de Wereldbank. Er is te weinig rapportage over fossiele brandstoffen. De bank gaat verder met aanzienlijke investeringen in kolengestookte energiecentrales, die de ontwikkelingslanden de komende tientallen jaren aan steenkoolenergie binden. Een energierevolutie ziet er anders uit.
Het energiebeleid van de Wereldbank heeft te kampen met een gebrek aan transparantie. Dit probleem moet worden aangepakt door het vastleggen van de duidelijke vereisten waaraan financiële intermediairs moeten voldoen om voor multilaterale financiering in aanmerking te komen. Veertig procent van de leningen van de Wereldbank aan de particuliere sector worden door deze financiële intermediairs verstrekt en een groot deel van deze leningen gaat naar de energiesector, met name naar de winningsindustrieën. Anders dan bij de rechtstreekse investeringen in projecten van de bank bestaat er echter geen algemeen beschikbare informatie over deze afzonderlijke investeringen in onderprojecten, wat het zeer moeilijk maakt om na te gaan wat er uiteindelijk met de middelen van de financiële intermediairs gebeurt.
Wanneer we bekijken welke vormen van energie als koolstofarm worden aangemerkt, dan vallen hieronder in de strategie ook grote waterkrachtcentrales. Zulke waterkrachtcentrales verwoesten grote stukken natuur en verdrijven mensen uit hun huizen. Dit is niet duurzaam en dit is niet in het belang van de mensen en de samenleving. Ook de afvang en opslag van kooldioxide maakt steenkoolenergie niet koolstofarm. Het kooldioxide is nog steeds aanwezig en niemand kan voorspellen wat er ondergronds zal gebeuren. Niemand van ons kan met stelligheid beweren dat het daar voor de komende paar duizend jaren rustig op zijn plek zal blijven. Dat is waarzeggerij en geen wetenschap en zeker geen basis voor de beleidsontwikkeling.
Hetzelfde geldt voor kernenergie. De winning van uranium produceert grote hoeveelheden CO2 en niemand weet waar we met het door ons geproduceerde afval heen moeten. Dit is niet koolstofarm en dit is niet duurzaam. Daarom zal de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie tegen deze resolutie stemmen, tenzij de formulering koolstofarm wordt vervangen.
We zien echter ook een aantal goede punten in deze resolutie: bijvoorbeeld de niet op het net aangesloten hernieuwbare energiebronnen voor plattelandsgebieden en de kleinschalige, plaatselijk opgewekte energie, evenals de bezorgdheid over het overwicht van de grootschalige en op export gerichte energiecentrales en biobrandstoffen.
Tot slot zullen we ook bijzonder aandacht besteden aan de oproep tot versterkte technologieoverdracht, in het bijzonder omdat technologieoverdracht niet van veel nut kan zijn wanneer de intellectuele-eigendomsrechten gehandhaafd blijven. Het allergrootste doel moet het zijn om een omgang met intellectuele-eigendomsrechten te vinden die toegang tot technologie tegen betaalbare prijzen mogelijk maakt. Dit hebben we bij de klimaatonderhandelingen beloofd, en we moeten ons aan onze belofte houden.
(Spreker verklaart zich bereid een "blauwe kaart”-vraag krachtens artikel 149, lid 8 van het Reglement te beantwoorden).
Hans-Peter Martin
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik kan mevrouw Keller alleen maar feliciteren met haar voordracht en haar analyse. We moeten ons echter het volgende afvragen. Deze problemen zijn ons sinds twintig jaar bekend. Mevrouw Keller, aangezien u dit thema diepgaander heeft bestudeerd dan de meesten van ons, kunt u ons een bijzonder punt noemen waardoor u optimistisch bent dat hetgeen waarover we willen afstemmen werkelijk enige vooruitgang oplevert of dat de Wereldbank nu eindelijk de goede kant op gaat?
Franziska Keller
auteur. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, we hebben inderdaad meer dan twintig jaar over deze onderwerpen gedebatteerd en ik hoop werkelijk dat de Wereldbank iets van deze debatten opsteekt, aangezien iedereen het erover eens is dat hernieuwbare energiebronnen de toekomst hebben.
Er valt in deze strategie een kleine verandering te bespeuren. Zo is er in de strategie bijvoorbeeld meer aandacht besteed aan hernieuwbare energie, maar dit is een kleine stap en nog lang niet genoeg. Fossiele brandstoffen spelen nog altijd een te overheersende rol, en bij de hernieuwbare energiebronnen ligt de nadruk te sterk op waterkrachtcentrales - en die zijn voor niemand hernieuwbaar en voor niemand duurzaam.
Dus heb ik de hoop dat dit Parlement een sterk standpunt zal innemen over de vraag welke kant we op willen met het Europees energiebeleid en met het energiebeleid dat we in de wereld willen bevorderen. Ik hoop op uw ondersteuning om de formuleringen betreffende koolstofarm te schrappen en om schone, duurzame, hernieuwbare energie te bevorderen.
Andris Piebalgs
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik ben van mening dat ik eveneens een zeer sterk standpunt heb ingenomen. Ik zou willen benadrukken dat de energiestrategie van de Wereldbank zeer welkom is, omdat de Wereldbank een zeer bijzondere rol in de wereld speelt, vooral bij de behandeling van ontwikkelingskwesties. Het is geen understatement om te zeggen dat zij leiding geeft aan de publieke opinie over en de aanpak van ontwikkelingsstrategieën. Naar mijn mening moeten we deze kwestie zeer grondig bekijken.
Tegelijkertijd mogen we ook niet voorbijgaan aan een aantal factoren dat zeer essentieel is voor de beoordeling van de strategie. Er is nog steeds een aanzienlijk aantal huishoudens dat tot op de dag van vandaag geen toegang heeft tot welke vorm van energie dan ook. Het is waar dat we weliswaar al twintig jaren over deze kwestie debatteren, maar dat er voor honderden miljoenen mensen geen wezenlijke investeringen in de energiesector, in de diensten voor energielevering zijn gedaan, met name in het Afrika ten zuiden van de Sahara. We moeten dus begrijpen hoe groot de uitdaging is.
Het tweede punt waarmee we rekening moeten houden is de groeiende vraag. Ieder land dat zich verder ontwikkelt, heeft een enorm groeiende behoefte aan energie. We moeten op de groeiende behoefte reageren met bevoorrading. Dit is vanwege de omvang hiervan nog een verdere essentiële uitdaging.
Het derde punt - en in dit opzicht ben ik het volledig met mevrouw Keller eens - is duurzaamheid en vooruitdenkend handelen. Wat de energiesector onderneemt moet worden gezien in het licht van de gevolgen die dit voor de klimaatverandering heeft. We weten dat de energiesector van vandaag de grootste veroorzaker is van broeikasgassen. Bovendien moeten we ook de prijs van fossiele brandstoffen onderzoeken, omdat we niet mogen vergeten dat de ware uitdaging met betrekking tot de prijzen voor fossiele brandstoffen nog voor ons ligt. Ik hoop dat we hier eerder later dan vroeger mee te maken krijgen, maar dit hoort uiteraard bij het vooruitdenkend handelen van de strategie.
Wat de richting aangaat, verwacht ik dat het Parlement rekening zal houden met het Groenboek over het ontwikkelingsbeleid van de EU, waarin de toegang tot hernieuwbare energiebronnen in ontwikkelingslanden een van de centrale pijlers van het nieuwe ontwikkelingsbeleid van de EU vormt. Als we niet deze eerste stap zetten, zullen we er simpelweg niet van mogen uitgaan de Wereldbank en anderen ervan te kunnen overtuigen dat we de investeringen op het gebied van hernieuwbare energie moeten richten. Ik geloof dat we in staat zullen zijn om de nodige investeringen in hernieuwbare energie te doen. We moeten hiervoor gewoon de moed opbrengen. Het is waar dat dit op het moment enorme financiële middelen vereist, maar iedere energiestrategie zou veel investeringen vereisen. Wanneer ik naar de verwachte prijsontwikkeling kijk, zou ik altijd argumenteren dat hernieuwbare energie beslist het soort energie is dat bij ieder energiebeleid in ieder deel van de wereld centraal dient te staan.
De kennis inzake hernieuwbare energie waarover we tegenwoordig beschikken is een sterke garantie dat we in deze landen werkelijk iets kunnen veranderen. Ik ben ook van mening dat er een grote hoeveelheid onbenut potentieel is. Ik weet dat bijvoorbeeld waterkracht allerlei uitdagingen met zich meebrengt, maar vooropgesteld dat een duurzaamheidsanalyse wordt uitgevoerd, geloof ik dat de meeste landen ook een geweldig, onbenut potentieel aan waterkracht hebben, een extra argument voor het feit dat de omvang - bijvoorbeeld de Inga stuwdam - enorm is.
Allereerst moeten we het goede voorbeeld geven. Indien de EU hiertoe in staat is en u een verslag over het Groenboek inzake het ontwikkelingsbeleid van de EU bespreekt, dan zou het Parlement zich er sterk voor moeten maken om het ontwikkelingsbeleid van de EU hierop te oriënteren. Dan zullen we betere argumenten hebben om de Wereldbank over te halen om deze oriëntatie te volgen en zich meer te concentreren op investeringen in de kolengestookte energiecentrales. De bank heeft nu zes criteria opgesteld als algemene richtsnoeren voor toekomstige investeringen in steenkool. De Wereldbank, onder de leiding van Bob Zoellick, is uiterst actief in het debat, dus ben ik van mening dat de Wereldbank een positief effect heeft en niets zal doen waarvoor we huiverig moeten zijn. Zij is onze bondgenoot, maar Europa moet bij deze kwestie en in de energiesector voor de ontwikkelingslanden werkelijk het voortouw nemen.
Ik zou het ook graag over de EIB willen hebben, omdat er vragen over deze instelling waren. De overeenkomst van Cotonou is de rechtsgrondslag voor de investeringsactiviteiten van de EIB ter waarde van 3,1 miljard euro in de ACS-landen. Een belangrijk instrument in dit kader is de ACS-investeringsfaciliteit. De faciliteit financiert infrastructuur en projecten voor klimaatvriendelijke energie. Wat de energiesector betreft zijn er geen projecten op het gebied van fossiele brandstoffen. Het algemeen beleid is zeer duidelijk: het financieren van projecten voor klimaatvriendelijke energie op basis van waterkracht, wind- of zonne-energie.
In het kader van de tussentijdse evaluatie van het externe mandaat van de EIB - dat betrekking heeft op de pretoetredings-, naburige en partnerschapslanden, Azië, Latijns-Amerika en de Republiek Zuid-Afrika - heeft de Commissie het voorstel gedaan om in de periode 2011- 2013 een extramandaat van twee miljard euro te activeren ter ondersteuning van de EIB bij het financieren van operaties op het gebied van de vermindering van en de aanpassing aan de klimaatverandering in alle regio's. In het voorstel wordt benadrukt dat de eigen regels en procedures van de EIB de noodzakelijke bepalingen zullen bevatten om ervoor te zorgen dat op grond van dit mandaat enkel projecten worden ondersteund die duurzaam zijn voor het milieu en ook in economisch, financieel en sociaal opzicht.
Ik ben van mening dat de EU al stappen in de juiste richting heeft ondernomen, maar we zouden eigenlijk meer stappen kunnen ondernemen om echt een voortrekkersrol in de wereld te spelen, niet in het minst door op de energiestrategie van de Wereldbank in te gaan.
Alf Svensson
namens de PPE-Fractie. - (SV) Mijnheer de Voorzitter, het is een zeer dringende en belangrijke kwestie die nu door dit Parlement wordt behandeld. Het gaat er namelijk om een einde te maken aan de kredietverstrekking voor projecten met fossiele brandstoffen. Ik vind dat we de moed moeten hebben om te zeggen wat commissaris Piebalgs zei, namelijk dat de Wereldbank een weldoordacht energiebeleid heeft. In dat verband kunnen we zelfs spreken van stimulansen, en dat is vanzelfsprekend een goede zaak. Het gaat er natuurlijk niet alleen om een einde aan iets te maken, maar ook, zoals gezegd, om met iets te beginnen.
Met een zekere aandrang wil ik herhalen dat de EU in dit verband mogelijkheden heeft om specifieke investeringen te doen en de mensen in de ontwikkelingslanden, in Afrika, Azië en Latijns-Amerika, te helpen. Ik denk dat de commissaris me bij een eerdere gelegenheid heeft horen praten over de houtkachels in hutten en eenvoudige woningen die mensen vergiftigen. Twee miljoen mensen sterven voortijdig als gevolg van de gassen die in eenvoudige woningen voorkomen.
In dat verband zouden we, net als de VS en een aantal Europese landen, kunnen investeren in eenvoudige kachels op zonne-energie die een einde maken aan 95 procent van de gassen. Ze zouden dan geen meststof meer hoeven te gebruiken, waarvan we weten dat ze die nodig hebben voor de teelt van gewassen, en ze zouden geen steenkool meer hoeven te gebruiken om zich te verwarmen. Ze zouden ook geen bossen meer hoeven te kappen die absoluut niet gekapt zouden mogen worden.
Ik zou nogmaals willen onderstrepen dat er mogelijkheden zijn om concreet iets te doen. Wanneer we het over alternatieve energiebronnen hebben, hebben we het vaak met veel omhaal over windenergie en zonne-energie, en natuurlijk moeten we dat doen. Vaak schort het echter aan concrete resultaten, hoewel de mogelijkheden voorhanden zijn. Laat de EU niet achteropraken met betrekking tot deze kwesties, maar zorg ervoor dat de EU betrokken is bij het uitwerken van concrete manieren om die fossiele brandstof te vervangen die we noch in de geïndustrialiseerde landen noch in de ontwikkelingslanden nog langer willen.
Kriton Arsenis
Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, allereerst wil ik mevrouw Keller van harte gelukwensen met het uitstekende werk dat zij heeft verricht voor dit verslag. Al degenen die hieraan hebben meegewerkt, hebben kunnen vaststellen hoe weinig duurzaam de strategie van de Wereldbank is, en wel vanuit talloze invalshoeken. Zoals mevrouw Keller al zei, financiert de Wereldbank grote projecten die niet duurzaam zijn, zoals waterkrachtwerken, enzovoort.
Het is een feit dat de financiering van projecten voor hernieuwbare energiebronnen met 300 procent is toegenomen, maar tegelijkertijd is de financiering van projecten voor fossiele brandstoffen met 430 procent toegenomen.
De Wereldbank - en dat is mijns inziens een schandaal - houdt geen rekening met de voetafdruk van de door haar gefinancierde projecten. Tegelijkertijd voert zij, ook nu nog, besprekingen over de financiering van programma's voor palmolieplantages. Zij respecteert geenszins het beginsel van Free, Prior and Informed Consent, dat wil zeggen van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming van de inheemse bevolking voor de door haar gefinancierde projecten. Evenmin internaliseert zij de kosten van de volledige levenscyclus van de projecten (Full Cycle Analysis), in de door haar gefinancierde projecten, ofschoon zij daartoe verplicht is.
Ik hoop echt dat het verslag zoals dit eruit is komen te zien na de eindstemming, een krachtige boodschap zal sturen en duidelijk zal maken dat de Wereldbank de noodzakelijke interne milieuhervormingen moet voltooien.
Charles Goerens
namens de ALDE-Fractie. - (FR) Mijnheer de Voorzitter, krachtens haar mandaat is de Wereldbank verplicht een bijdrage te leveren aan het uitbannen van armoede in ontwikkelingslanden. Dit moet het doel zijn van alle projecten die door de Wereldbank worden gesteund. Ook als het gaat om een investering in de sociale basissectoren - gezondheid, onderwijs, toegang tot water -, moet de financiering van een economisch project in overeenstemming zijn met de missie van de Wereldbank. Als de Wereldbank de bestrijding van armoede tot prioriteit verheft, kunnen wij tevreden zijn over het mandaat dat wij haar hebben gegeven.
In de mondelinge vraag waarover wij debatteren, worden ernstige bedenkingen geuit tegen het financieren van projecten op basis van olie of steenkool. Ik zou een aantal opmerkingen willen maken.
Ten eerste: in het referentiekader van een door de Wereldbank gefinancierd project moeten van meet af aan de toe te passen evaluatiecriteria worden opgenomen. Het moet duidelijk zijn wat er moet worden geëvalueerd, en daarom moeten deze evaluatiecriteria dus meteen bij de lancering van een project worden opgenomen.
Ten tweede: de politieke dialoog tussen de Wereldbank en haar partner moet betrekking hebben op het politieke en economische bestuur van zowel het betreffende land als van de lener.
Ten derde: daar waar het mogelijk is hernieuwbare energie te bevorderen en de kosten ervan verantwoord zijn, moeten wij voorrang geven aan deze vorm van energievoorziening.
Ten vierde - en ik dank commissaris Piebalgs dat hij in zijn reactie aan mevrouw Keller al inging op een van mijn punten van zorg -: de Europese Investeringsbank neemt al deze factoren reeds in aanmerking.
Ik kan alleen maar hopen dat de Wereldbank het voorbeeld van anderen die deze prioriteiten al hebben overgenomen, zoals met name de Europese Investeringsbank, zal volgen. Aangezien de 27 lidstaten van de Europese Unie ook lid zijn van de Wereldbank, kunnen wij niet beweren dat wij geen enkele invloed hebben op haar beleid.
Ik vind dat er ook wel een debat zou mogen worden gewijd aan het bundelen van onze krachten binnen de Wereldbank, met het oog op het oplossen van de kwesties die aan de orde zijn gesteld door mevrouw Keller, die ik tevens wil feliciteren met haar uitstekende werk.
Marisa Matias
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil beginnen met te zeggen dat ik het werk van mijn collega bijzonder waardeer en dat ik de hier genoemde kwesties ten volle onderschrijf.
Nu ga ik iets doen wat ik nooit eerder heb gedaan, maar wat volgens mij de moeite waard is. Wij beschikken over een aantal documenten die een reeks veronderstellingen bevatten waarover nauwelijks wordt gediscussieerd. Het is alsof die veronderstellingen geen discussie verdienen. Hier voor ons ligt een mondelinge vraag, en ook een resolutie waarin tal van zaken worden uiteengezet, onder meer de vaststelling dat de door de Wereldbank gefinancierde conventionele elektrificatieprogramma's voor het platteland over het algemeen niet geslaagd zijn in hun opzet om de arme plattelandsbevolking te bereiken.
Wij stellen tevens vast dat de energiestrategie van de Wereldbank medio 2011 mogelijkerwijs, vermoedelijk, een wijziging zal ondergaan, maar wij weten ook dat wij armoede juist in de energiesector op bijzonder specifieke wijze kunnen bestrijden en dat wij juist op dat gebied mensen kunnen helpen om de armoede te ontstijgen. Daarom roepen wij de Wereldbank op om een ontwikkelingsstrategie aan te nemen die maximale voordelen voor de armere bevolkingsgroepen oplevert en tegelijkertijd ook bijdraagt aan de bestrijding van de klimaatverandering.
Wij hebben al eerder gezegd dat leningen voor fossiele brandstoffen een overheersende plaats blijven innemen in de totale energieportefeuille van de Wereldbank en dat daarin verandering moet komen. Er is ook de belofte dat dit soort leningen in 2015 niet langer zal overheersen en dat de financiering van op fossiele brandstoffen gebaseerde projecten geleidelijk zal worden afgebouwd.
Ten slotte zijn er de verklaringen, met name over de noodzaak van de Wereldbank om prioriteit te geven aan toegang tot kleinschalige, plaatselijk opgewekte energie. Er zijn nog heel veel andere verklaringen die rekening houden met de klimaatverandering.
Gelet hierop beaam ik wat hier is gezegd en onderschrijf ik wat hier is gezegd. Ik beaam alle verklaringen die wij hebben geformuleerd en wil hier tot slot slechts twee vragen opwerpen, aangezien het geen zin heeft om intentieverklaringen te blijven formuleren.
De eerste vraag luidt: waarom kunnen wij uit dit alles geen eenvoudige conclusie als deze trekken? Waarom laten wij degene die betaalt nog altijd het hoogste woord voeren? Waarom blijft de Wereldbank de verantwoordelijkheid dragen voor de wereldwijde energiestrategie? Wanneer zullen wij eindelijk de beslissing nemen om een wereldwijde energiestrategie te ontwikkelen op grond van een wereldwijde, in de Verenigde Naties verankerde coördinatie?
De tweede vraag die ik hier laat vallen - mijn excuses als ik mijn spreektijd overschrijd - is: wanneer zullen wij er eindelijk mee ophouden aan de rest van de wereld een ontwikkelingsmodel op te leggen, hetzij in eerste of tweede instantie, hetzij uit de eerste of de tweede hand, alsof dat ontwikkelingsmodel op iedereen moet worden toegepast?
Arrogantie heeft zijn grenzen. Wij moeten democratischer zijn.
Hans-Peter Martin
(DE) Mijnheer de Voorzitter, in de jaren zeventig en aan het begin van de jaren tachtig was de blindheid van de Wereldbank voor ecologische aspecten werkelijk een enorm punt. Destijds werden dezelfde praatjes verkocht als hier vandaag en werden dezelfde toezeggingen gedaan door de Wereldbank. Men deed alsof de Wereldbank werd hervormd. Sindsdien zijn tientallen jaren voorbijgegaan. Om allerlei redenen was ik in het nabije verleden in allerlei landen die men ontwikkelingslanden noemt. Het was onaanvaardbaar! Waar zijn al die projecten dan te zien? Waar zijn de fotovoltaïsche systemen in de tropen? Waar zijn de bossen in het Amazonegebied of in Vietnam waar duurzaam mee wordt omgegaan? Waar zijn de zonnepanelen en windturbines in Kenia?
Niets is er, helemaal niets! Het enige wat er gebeurt, is dat het op Europees niveau bestaande stelsel van zelfbestuur perfect wordt gekopieerd. Men is feitelijk bezig geweest zichzelf te besturen, men heeft een aantal grote partijen in de kaart gespeeld, maar niets op poten gezet. En vervolgens vragen wij ons af, waarom de burgers uit de derde wereld volledig vertwijfeld zeggen: "Ik wil niet meer in het Caraïbisch gebied wonen, ik wil naar de VS en via het achterdeurtje in Martinique naar de EU". We vragen ons af, waarom de mensen in de Maghreb nu ineens allemaal naar ons toe komen. We zijn hier in dit debat toch eigenlijk enorm oneerlijk bezig. Men moet begrip hebben voor de radicalisering van miljoenen mensen, die gewoonweg zeggen "Nu is het genoeg!".
Iedereen die de ontwerpresolutie van het Europees Parlement bestudeert, moet toegeven dat hiermee de kous nog niet af kan zijn. We moeten met een veel sterkere stem spreken. We moeten een veel duidelijker oproep tot de Wereldbank richten en ook door de nodige stappen te zetten iets op gang brengen. Waarvoor hebben we hier al die commissies - de Commissie ontwikkelingssamenwerking, het ACS-EG-Comité voor samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering enzovoorts -, als het resultaat slechts in een dergelijk flinterdun papiertje bestaat waarvan de conclusies gedeeltelijk achterblijven bij de standpunten van de late jaren zeventig? Dat is gênant.
Filip Kaczmarek
(PL) Mijnheer de Voorzitter, we hoeven niemand te overtuigen van het belang van energie voor ontwikkelingslanden. Ik heb vaak de verrassing op de gezichten van mensen gezien wanneer ze hoorden hoeveel elektriciteit in Afrika kost. Ook hoeven we waarschijnlijk niemand ervan te overtuigen dat de Wereldbank een allesbehalve onbelangrijke rol speelt als het gaat om de energievoorziening in ontwikkelingslanden.
Mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christendemocraten), heeft een aantal amendementen ingediend op de resolutie waarover we debatteren, waarover een aparte stemming zal plaatsvinden. Wij vinden enkele onderdelen van de resolutie te kritisch tegenover de Wereldbank. Ik vind bijvoorbeeld niet dat we onze bezorgdheid moeten uiten over het feit dat de Wereldbank bepaalde energiebronnen als schoon beschouwt, terwijl ze als milieuonvriendelijk en onwenselijk moeten worden beschouwd. Kernenergie bijvoorbeeld wordt veel gebruikt in de lidstaten van de EU, en steeds meer Europese landen die afhankelijk zijn van kolen en gas hebben problemen omdat ze hun emissies moeten terugdringen, wat kosten met zich meebrengt die zeer ongelijk over de afzonderlijke lidstaten zijn verdeeld. Daarom moeten we terughoudend zijn met het aan externe instanties vertellen welke soorten energie er moeten worden ontwikkeld. Ik ben het echter eens met het idee dat het de moeite waard is om speciale steun te geven aan lokale projecten die een klein gebied bestrijken, om projecten met lage emissies te steunen en om ideeën over gediversifieerde energiebronnen en het vermijden van energieafhankelijkheid te steunen.
We zouden graag zien dat de Wereldbank in hernieuwbare energie en energie-efficiëntie investeert, maar we moeten altijd in gedachten houden wat het uiteindelijke doel is, of, anders geformuleerd, hoe toegang tot energie mensen kan helpen om uit de armoede te komen. We willen meerdere vliegen in één klap slaan: voorwaarden voor ontwikkeling creëren, emissies beperken en rekening houden met de sociale en milieuaspecten van nieuwe energieprojecten. Dat zijn ambitieuze taken, en ik hoop dat de Wereldbank daar niet tegen opziet. Tegelijkertijd weet ik dat commissaris Piebalgs veel nadruk legt op de ontwikkeling van energieprojecten in ontwikkelingslanden. Ik kan bevestigen dat dit zal worden besproken in het Groenboek en dat het Europees Parlement deze strategie moet steunen.
Silvia-Adriana Ţicău
(RO) Vandaag de dag hebben 1,4 miljard mensen geen toegang tot elektriciteit; 85 procent daarvan leeft op het platteland. De millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling, op grond waarvan armoede uitgeroeid moet zijn tot 2015, zullen niet worden bereikt, enkel en alleen al vanwege het feit dat aanzienlijke vooruitgang op het gebied van toegang tot energie ontbreekt. Het bereiken van deze doelstelling voor 2015 betekent dat 395 miljoen mensen toegang moeten krijgen tot elektriciteit en dat 1 miljard mensen toegang moeten krijgen tot hygiënische voedselbereidingsfaciliteiten. Voor deze zaken zullen voor de periode 2010-2015 jaarlijkse investeringen nodig zijn van ongeveer 40 miljard dollar, ongeveer 0,6 procent van het mondiale bbp.
Universele toegang tot elektriciteit is een van de meest belangrijke doelstellingen van de regeringen van ontwikkelingslanden. Barrières voor elektrificatie zijn de hoge kosten voor het leveren van elektriciteit op het platteland en aan de randen van steden, het gebrek aan fiscale of financiële stimulansen, een geringe ontwikkelings- en uitvoeringscapaciteit voor elektrificatieprojecten en een geringe capaciteit voor het opwekken van elektriciteit.
Het platteland bevindt zich in een bijzondere positie met betrekking tot de energiebehoefte. Hier moet niet slechts de nodige energie worden geleverd, maar ook de productie ervan moet worden gewaarborgd. Deze zorgt voor banen en sociaaleconomische ontwikkeling.
Het rapport van de Wereldbank van 11 februari 2011 laat zien dat een lokale energieproductie uit hernieuwbare bronnen tegen lage productiekosten op lange termijn haalbaarder is vanuit economisch opzicht. Dit kan een belangrijke rol spelen bij de verhoging van de energiezekerheid van India zodat de energie-import en de invloed van olieprijsschommelingen kunnen worden beperkt. De Wereldbank zou dus een partner van de ontwikkelingslanden kunnen zijn. Ik ben van mening dat de Wereldbank steun moet verlenen aan projecten voor de verbetering van de energie-efficiëntie en lokale productie van energie uit hernieuwbare bronnen, naast grote elektrificatieprojecten en projecten om verbindingen tussen verschillende landen tot stand te brengen.
Zigmantas Balčytis
(LT) Dank u wel, mijnheer de voorzitter, allereerst zou ik de rapporteur willen bedanken voor het feit dat zij dit uiterst actuele onderwerp aan de orde heeft willen stellen. Het is een goed moment, want energiearmoede blijft een belangrijk probleem. Hierdoor kunnen mensen in de armste regio's van de wereld hun levenskwaliteit niet verbeteren, hebben ze geen mogelijkheden iets te verdienen en kunnen ze geen bijdrage leveren aan groei en productiviteitsverbetering. Dit is ook een van de belangrijkste hinderpalen voor de algemene sociaaleconomische ontwikkeling en een van de redenen waarom de regio's arm blijven.
De rapporteur wees al op de zorgwekkende cijfers - rond 1,5 miljard mensen hebben geen toegang tot elektriciteit en meer dan 2,5 miljard mensen gebruiken nog altijd de traditionele biomassa als brandstof. Volgens de cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie sterven als gevolg van dit gebruik jaarlijks wereldwijd 2 miljoen mensen vroegtijdig aan ademhalingsaandoeningen.
De energiestrategie van de Wereldbank heeft nog geen concrete resultaten bereikt. Bovendien gaat er voorlopig meer geld naar het gebruik van fossiele brandstoffen dan naar hernieuwbare of zuivere energiebronnen. Steenkoolcentrales konden tot nu toe op grote investeringen rekenen waardoor deze arme landen verder van erg milieuvervuilende fossiele brandstoffen afhankelijk blijven.
De G20 heeft besloten om de financiering van fossiele brandstoffen, die na 2015 helemaal niet meer zouden worden gefinancierd, terug te dringen. Dit is een positieve en welkome stimulans maar in de nieuwe strategie moet ook het vraagstuk van het toezicht op en de monitoring van de financiering uitvoerig aan bod komen, opdat deze financiële steun ook terechtkomt bij energieprojecten die op lange termijn voordeel kunnen brengen, kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van deze regio's en de levenskwaliteit van de mensen kunnen verbeteren.
Paul Rübig
(DE) Mijnheer de Voorzitter, ik wil met name commissaris Piebalgs danken. Als vroegere commissaris voor energie is hij natuurlijk nauwkeurig op de hoogte van onze strategie. Ik ben van mening dat juist op het gebied van ontwikkelingssamenwerking nog veel werk moet worden verzet, vooral met betrekking tot technische bijstand. Europa moet niet alleen betaler aan de Wereldbank zijn, niet alleen payer, maar vooral player. Met het oog op een sterkere rol van Europa en de Europese instellingen in de Wereldbank zal het dus een centrale uitdaging zijn om te bekijken op welke wijze met ontwikkelingshulp familiebedrijven kunnen worden ondersteund, hoe men kleine en middelgrote ondernemingen voor energieopwekking kan bevorderen, omdat per slot van rekening veel kleine bedrijven schaalvoordelen kunnen betekenen en een dienovereenkomstig rendement op investeringen kunnen bieden.
Een van de belangrijkste kwesties is natuurlijk de opslag van energie. Deze zal een centrale rol bij de ontwikkelingssamenwerking spelen.
Seán Kelly
(EN) Mijnheer de Voorzitter, ik neem aan dat we ervan uit mogen gaan dat degenen van ons die op dit late uur nog steeds aanwezig zijn waarschijnlijk door een bepaald soort hernieuwbare energie worden aangedreven, misschien zonne-energie of misschien zelfs goddelijke energie in vorm van een heiligenkrans boven onze hoofden.
Hoe dan ook is het debat zeer afwisselend geweest, en dit is geenszins verbazingwekkend, omdat dit altijd een controversieel onderwerp is. Maar ik geloof dat de commissaris, waarschijnlijk beter dan de meesten van ons, het juiste evenwicht heeft gevonden met betrekking tot de vraag hoe de toekomst eruit gaat zien en wat er moet gebeuren. Ik ben van mening dat een paar punten nog moeten worden gepreciseerd. Of het nu om landen in de zich ontwikkelende wereld of de ontwikkelde wereld gaat, wanneer ze over fossiele brandstofreserves beschikken - steenkool - of kernenergie zullen ze hiervan gebruik maken. De vraag is of we deze landen financieren of niet. Het is duidelijk dat we in Europa, uitgaande van Cancún, Kyoto, enzovoorts de agenda inzake hernieuwbare energie willen bevorderen, en dat is uitstekend. Maar ik denk dat de heer Martin het op één punt waarschijnlijk bij het juiste eind had, namelijk dat we met een sterkere stem moeten spreken en de Wereldbank moeten motiveren om meer projecten voor hernieuwbare energie te financieren.
Andris Piebalgs
lid van de Commissie. - (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit is zeer belangrijk voor ons debat, zelfs zo laat op de avond, omdat ik van mening ben dat de energiestrategie van de Wereldbank kansen biedt. Het is een goede gelegenheid om op de problemen met de energievoorziening te reageren.
Als we zien wat het Internationaal Energieagentschap over energiearmoede en over hernieuwbare energie te zeggen heeft, dan gaat het zeker om een enorme uitdaging, maar de Wereldbank zou samen met onze voortrekkersrol voor de noodzakelijke verandering kunnen zorgen. Een paar jaar geleden leek het in de Unie bijna onmogelijk dat we onze doelstellingen inzake hernieuwbare energie ooit zouden bereiken, terwijl het maar om een bescheiden doelstelling van achttien procent ging, als mijn herinnering mij geen parten speelt. Nu lijkt het alsof we goed op weg zijn.
Af en toe moeten we onze moed bij elkaar rapen en de werkelijke uitdagingen aangaan. De Wereldbank gaat zeer open om met het hele proces. Er zal een energieweek van de Wereldbank in Washington plaatsvinden. We kunnen hieraan ook bijdragen, de Wereldbank staat erg open voor nieuwe ideeën. Als wij moed tonen, zal dit de Wereldbank nog meer moed geven. Dus is het belangrijk dat we ons open opstellen en deze zeer ambitieuze ideeën aan de Wereldbank voorleggen. Anders zouden veel mensen kunnen pogen deze uitdaging uit de weg te gaan.
Het is absoluut de vraag waar te beginnen. Ik meen dat het nog altijd de toegang tot energie is waarop we onze blik moeten richten, omdat toegang tot energie ook duurzame en efficiënte energie betekent. De recente tendensen in de landen waarmee we samenwerken, laten een enorme verstedelijking zien, waardoor het hele energievraagstuk verandert. Het gaat niet alleen om gedecentraliseerde opwekking, maar ook om agglomeraties, en dus moet, hoe vreemd het ook klinkt, energie-efficiëntie ook deel uitmaken van de strategie.
Het allerbelangrijkste is dat we meer financiële middelen beschikbaar maken. We hebben energiefaciliteiten ter waarde van tweehonderd miljoen euro. Op energiegebied kun je niet veel doen met tweehonderd miljoen euro. We moeten over de financiering op de lange termijn nadenken, omdat ik van mening ben dat het kenmerk van Europa hernieuwbare energie dient te zijn. Hiermee en met de capaciteiten van de Wereldbank kunnen we iets op touw zetten dat er werkelijk toe doet, niet alleen voor de energiebevoorrading, maar ook door essentiële stappen ter bestrijding van de klimaatverandering te zetten.
De Voorzitter
Tot besluit van het debat is er één ontwerpresolutie ingediend, overeenkomstig artikel 115, lid 5, van het Reglement.
Het debat is gesloten.
De stemming vindt donderdag 17 februari 2011 plaats.
