Ενίσχυση της καταπολέμησης της αδήλωτης εργασίας (σύντομη παρουσίαση) 
Πρόεδρος
Το επόμενο σημείο της ημερήσιας διάταξης είναι η έκθεση του Pier Antonio Panzeri, εκ μέρους της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, για την ενίσχυση της καταπολέμησης της αδήλωτης εργασίας.
Pier Antonio Panzeri
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, δεν θα μακρηγορήσω, επειδή είναι αρκετά αργά απ' ότι φαίνεται
Προφανώς θα ήθελα να ευχαριστήσω τις επιτροπές που εξέφρασαν τη γνώμη τους και τους σκιώδεις εισηγητές με τους οποίους συνεργάστηκα κατά τη διάρκεια των περασμένων μηνών. Χάρη στη δική τους συμβολή εν μέρει καταφέραμε να συντάξουμε ένα κείμενο που να μπορεί στηρίξει η συντριπτική πλειοψηφία της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων.
Αποδείξαμε ότι η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας πρέπει να θεωρηθεί πρόβλημα που επηρεάζει όλες τις χώρες και ότι αν η Ευρώπη επιθυμεί την επίτευξη των στόχων που θέσαμε στη Λισσαβόνα πρέπει να εξακολουθήσει να την καταπολεμά.
Θεωρώ ορισμένες παραγράφους του εγκριθέντος κειμένου πολύ σημαντικές για ένα τόσο εκτεταμένο πρόβλημα, όπως η αδήλωτη εργασία, η οποία αφορά περίπου το 20% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της Ευρώπης. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει εκτεταμένη παρανομία, κάτι που δεν μπορούμε να ανεχθούμε καθώς διαστρεβλώνει σε μεγάλο βαθμό τον ανταγωνισμό μεταξύ χωρών και περιοχών και πλήττει την ασφάλεια της απασχόλησης και των εργαζομένων.
Για το λόγο αυτό, είναι δίκαιο να επιστήσουμε την προσοχή όλων στο πρόβλημα αυτό, επειδή πρέπει να ενημερωθούν όλοι ότι σε περίπτωση που δεν καταφέρουμε να καταπολεμήσουμε σοβαρά την αδήλωτη εργασία μπορεί να προκαλέσει αυτά τα προβλήματα και ταυτόχρονα να αποδυναμώσει σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης στην Ευρώπη στο άμεσο μέλλον.
Οι προβληματισμοί αυτοί αποτέλεσαν την αφετηρία της πρότασης που υποβάλλεται αυτή τη στιγμή στο Κοινοβούλιο. Όπως είπα, η έκθεση περιέχει ορισμένα βασικά στοιχεία που, με τη σχετική δέσμευση της Επιτροπής, θα μπορούσαν να φέρουν θετικά αποτελέσματα και προτάσεις που θεωρούμε χρήσιμες. Νομίζω ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έπαιξε το ρόλο του. Πλέον πρέπει και τα άλλα όργανα να διαδραματίσουν το δικό τους, ώστε να εκπληρώσουμε τους στόχους της καταπολέμησης της αδήλωτης εργασίας.
Vladimír Špidla
Μέλος της Επιτροπής. - (CS) Κυρίες και κύριοι, πρώτα απ' όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τον εισηγητή και να πω λίγα λόγια για τα ζητήματα στα οποία δίνεται έμφαση στην έκθεση. Είναι γεγονός ότι η αδήλωτη εργασία αποκτά όλο και περισσότερο διασυνοριακό χαρακτήρα, όπως δηλώνει η Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο της για τον εκσυγχρονισμό του εργατικού δικαίου. Επομένως, πρέπει να αντιμετωπίσουμε με μεγάλη προσοχή το ζήτημα αυτό. Κατά τη γνώμη μας, η σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων και η ανάπτυξη συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ φορέων κοινωνικής ασφάλισης, όπως οι επιθεωρήσεις εργασίας, αποτελούν σημαντικά βήματα για "την καθιέρωση ενός είδους μόνιμης κοινοτικής δομής για τη διασυνοριακή συνεργασία" σύμφωνα με την παράγραφο 53.
Συμφωνούμε όλοι ότι χρειάζονται μεγαλύτερες προσπάθειες για να λυθεί το πρόβλημα της αδήλωτης εργασίας. Ωστόσο, πιστεύω ότι γενικά τα πιο κατάλληλα και δικαιολογημένα βήματα γίνονται σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με τις έρευνές μας η αδήλωτη εργασία διαφέρει από χώρα σε χώρα. Συνεπώς, η λήψη μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο δεν θα έπρεπε να θεωρείται άμεση προτεραιότητα. " έκθεση προτείνει ένα "σύμφωνο για τη δήλωση των αδήλωτων" με προσωρινά πιο ελαστική νομοθεσία, που θα ενθαρρύνει τη νομιμοποίηση της αδήλωτης εργασίας. Παρ' όλο που η ιδέα είναι καλή, κατά την άποψή μας τα κράτη μέλη θα έπρεπε να δράσουν σε σύμπραξη με τους κοινωνικούς εταίρους που έχουν, επίσης, θέσει την αδήλωτη εργασία μεταξύ των προτεραιοτήτων τους σε όλη την Ευρώπη. " Επιτροπή θα έχει την εξουσία να υποστηρίξει τις πρωτοβουλίες τους με εκστρατείες που θα χρηματοδοτήσουν το πρόγραμμα PROGRESS ή τα διαρθρωτικά ταμεία.
Σχετικά με την πρόσκληση υποβολής πρότασης ενός νέου καθεστώτος πλαισίου για τις συζύγους ή τα μέλη της οικογένειας που προσφέρουν τη βοήθειά τους στις οικογενειακές επιχειρήσεις, χαίρομαι που μπορώ να πω ότι η Επιτροπή πρόσφατα ενέκρινε την πρόταση οδηγίας για την εφαρμογή της αρχής ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, που θα αντικαταστήσει την οδηγία 86/613/ΕΟΚ και θα εξασφαλίσει ότι τα συμβοηθούντα μέλη της οικογένειας θα απολαμβάνουν το ίδιο επίπεδο κοινωνικής προστασίας με τους αυτοαπασχολούμενους.
Στο πλαίσιο του προγράμματος PROGRESS, η Επιτροπή εργάζεται επίσης για την ανάπτυξη εργαλείων και μεθόδων με στόχο την καλύτερη αξιολόγηση και εποπτεία της αδήλωτης εργασίας και τον εντοπισμό και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών που υπάρχουν σε επίπεδο ΕΕ. Δίνουμε περισσότερη έμφαση στην ανταλλαγή ορθών πρακτικών και ελπίζουμε ότι με τον τρόπο αυτό θα αποκτήσουμε την απαραίτητη εμπειρία για να προτείνουμε το συντομότερο δυνατόν ένα ενδιαφέρον πιλοτικό πρόγραμμα για όσο το δυνατόν περισσότερα κράτη μέλη.
Δεν θα υπεισέλθω σε λεπτομέρειες σχετικά με το θέμα της παράνομης μετανάστευσης και την πρόταση επιβολής κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα σε κάποιο κράτος. Αναγνωρίζουμε τις ανησυχίες που εκφράζει η έκθεση σχετικά με τη μεταχείριση των θυμάτων της παράνομης απασχόλησης και το επίπεδο ευθύνης των αναδόχων και θα τις λάβουμε υπόψη μας κατά τις συζητήσεις μας με το Συμβούλιο. Το γεγονός ότι έχει τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις προσπάθειές της να δώσει τέλος στις μεταβατικές διατάξεις που περιορίζουν την κινητικότητα των εργαζομένων από τα νέα κράτη μέλη χαροποιεί την Επιτροπή.
Συμπεραίνοντας θα ήθελα να πω ότι αυτή η εξαιρετικά εποικοδομητική έκθεση θα δώσει στην Επιτροπή και το Συμβούλιο το έναυσμα για να εντείνουν τον αγώνα ενάντια στην αδήλωτη εργασία και να θέσουν υψηλότερους αντίστοιχους στόχους.
Πρόεδρος
" συζήτηση έληξε.
" ψηφοφορία θα διεξαχθεί αύριο.
Γραπτές δηλώσεις (Άρθρο 142 του Κανονισμού)
Louis Grech  
γραπτώς. - Το καθεστώς αδήλωτης εργασίας εκμεταλλεύεται τους εργαζομένους, επιφέρει στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας και παρέχει αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε αδίστακτους εργοδότες, δημιουργώντας έτσι μια παραοικονομία χαμηλού επιπέδου.
" αδήλωτη εργασία πλήττει τους παράνομους μετανάστες σε ορισμένα κράτη μέλη της Ένωσης.
Το φαινόμενο αυτό της φθηνής εργασίας διογκώνεται με ταχείς ρυθμούς. Αναμένεται να αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς οι λαθρομετανάστες έχουν ανάγκη τα χρήματα και ταυτόχρονα δεν καταγγέλλουν τους αφερέγγυους εργοδότες επειδή φοβούνται ότι οι αρχές θα τους απελάσουν από τη χώρα. Εκτιμώ το ότι κάποια κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για την εξάλειψη αυτής της ολοφάνερης καταστρατήγησης του νόμου, αλλά γενικά δεν έχει σημειωθεί εντυπωσιακή πρόοδος. " ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να εναρμονίσουν τις προσπάθειές τους και να θεσπίσουν περισσότερους νόμους με στόχο τη λήψη σοβαρών σωφρονιστικών μέτρων για όσους δεν συμμορφώνονται.
" διαθεσιμότητα των παράνομων εργαζομένων και η κουλτούρα της λαθραίας εργασίας, η ελαστική νομοθεσία, οι αδίστακτοι εργοδότες, η χρηματοπιστωτικής και οικονομική κρίση και τα μειούμενα περιθώρια κέρδους καθιστούν την αδήλωτη εργασία πολύ ελκυστική για σκοπούς εκμετάλλευσης.
Ona Juknevičien 
" Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διαθέτει μια εκτεταμένη αγορά αδήλωτης εργασίας. Με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων εντός της ΕΕ έχουν αυξηθεί οι περιπτώσεις αδήλωτης εργασίας. " κατάσταση αυτή αποτελεί μειονέκτημα όχι μόνο για τους παράνομα εργαζόμενους, αλλά και για τα οικονομικά των κρατών. " παράνομη εργασία παρεμβαίνει στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς παρεμποδίζοντας τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Τα άτομα που εργάζονται παράνομα συχνά πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης από τους εργοδότες τους. Δεν έχουν δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση ή τις υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Οι περιπτώσεις τέτοιου είδους είναι ιδιαίτερα συνηθισμένες σε κράτη μέλη που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν μεταβατικά μέτρα, τα οποία περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων που προέρχονται από τα νέα κράτη μέλη. Οι περιορισμοί αυτοί προωθούν την αδήλωτη εργασία και, επομένως, θα έπρεπε να εξαλειφθούν το συντομότερο δυνατόν.
Είναι λυπηρό και απαράδεκτο να είναι οι πολίτες της ΕΕ ανίσχυρα θύματα αυτής της ασύμφορης πρακτικής. Οι Λιθουανοί μετανάστες που εργάζονται στο εξωτερικό εκφράζουν συχνά παράπονα σχετικά με τους εργοδότες που εκμεταλλεύονται την ελλιπή γνώση της τοπικής νομοθεσίας και την έλλειψη γλωσσικών δεξιοτήτων και δεν τους πληρώνουν για την εργασία τους. Κατά τη γνώμη μου, η ΕΕ θα έπρεπε να λάβει αυστηρά και αποφασιστικά μέτρα για να αντιμετωπίσει τη μάστιγα της αδήλωτης εργασίας. Αυτή τη στιγμή οι εργοδότες που χρησιμοποιούν την πρακτική αυτή έχουν λίγες ευθύνες. Συχνά τη γλιτώνουν πληρώνοντας ασήμαντα πρόστιμα, κάτι που δεν τους αποθαρρύνει από την πρόσληψη εργαζομένων χωρίς να τους δηλώνουν.
Κατά τη γνώμη μου οι κυρώσεις με άμεσο αντίκτυπο στα οικονομικά συμφέροντα των εργοδοτών, όπως η αναστολή ή η ακύρωση των επιχειρηματικών τους αδειών, ώστε να μην μπορούν λάβουν χρηματοδότηση από τα κράτη μέλη ή την ΕΕ θα ήταν πιο αποτελεσματικές και θα μπορούσαν να μειώσουν τη αδήλωτη εργασία ή ακόμα και να την εξαλείψουν.
Katalin Lévai  
γραπτώς. - (HU) Σύμφωνα με την έρευνα του Ευρωβαρομέτρου για το τέλος του 2007 το 5% των ικανών για εργασία Ευρωπαίων πολιτών (19,7 εκατομμύρια εκ των 392,9 εκατ. κατοίκων της ΕΕ) παραδέχεται ότι εργάζεται παράνομα. Σε κάποια κράτη μέλη το επίπεδο αδήλωτης εργασίας έφτασε ή ξεπέρασε το 20% του ΑΕΠ. " αδήλωτη εργασία είναι ένας παράγοντας με μόνιμες αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, ένας φαύλος κύκλος από τον οποίο δύσκολα εξέρχονται οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες.
Οι τομείς όπου εμφανίζεται περισσότερο το φαινόμενο είναι η γεωργία, η οικοδομική βιομηχανία, η συντήρηση κατοικιών και οι ξενοδοχειακές και τουριστικές επιχειρήσεις, όπου χαρακτηριστικό αποτελούν η αβεβαιότητα και οι μη ευνοϊκές αμοιβές. Γι' αυτό το λόγο η επικαιροποίηση των προτύπων εργασίας και απασχόλησης και η προσπάθεια ελέγχου αυτής της μαύρης αγοράς δεν μπορούν να παραμείνουν στο επίπεδο των κενών υποθέσεων, αλλά να καταπιαστούν με αυτές τα κράτη μέλη. Προτείνω η Επιτροπή να καταρτίσει μια στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της μαύρης αγοράς και να επωμιστεί το μεγαλύτερο ποσοστό του έργου για την απασχόληση και την κοινωνική εποπτεία. Τα δε κράτη μέλη πρέπει να πραγματοποιήσουν μεταρρυθμίσεις στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης μειώνοντας έτσι το πιεστικό φορολογικό άχθος του εργατικού δυναμικού.
Θα μπορούσαμε να προτείνουμε την καθιέρωση των ευρωπαϊκών δελτίων υπηρεσιών, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να "αγοράσουν" υπηρεσίες σε χαμηλότερες τιμές. Τα δελτία αυτά θα εξασφάλιζαν την καταβολή τόσο των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης όσο και των φόρων. Ωστόσο, για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας είναι απαραίτητη προϋπόθεση κάθε κράτος μέλος να ανοίξει την αγορά εργασίας του για τους εργαζομένους των άλλων, καθώς ο μερικός περιορισμός στους τομείς αυτούς ενθαρρύνει τον σχηματισμό περιφερειακών ανισοτήτων καθώς επίσης και την απόκλιση από τις αρχές της ΕΕ και την ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Sirpa Pietikäinen  
γραπτώς. - (FI) Κύριε πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Panzeri για την εξαιρετική του έκθεση σχετικά με την αποτελεσματικότερη πρόληψη της αδήλωτης εργασίας στην ΕΕ.
Σύμφωνα με την έκθεση η αδήλωτη εργασία αντιστοιχεί στο 20% του ΑΕΠ σε μερικά κράτη μέλη. Ειδικά στις χώρες αυτές, αλλά και σε όλες τις άλλες τις χώρες της ΕΕ η αδήλωτη εργασία αποτελεί πρόβλημα για την κρατική οικονομία, αλλά συγχρόνως παραβιάζει το δικαίωμα των εργαζομένων για αξιοπρεπή εργασία.
" ΕΕ έχει δεσμευθεί περιλαμβάνοντας στην ατζέντα της στόχους για την "αξιοπρεπή εργασία", που απειλεί να μην εφαρμοσθεί με οποιοδήποτε τρόπο στην πράξη εάν δεν υπάρξει αποτελεσματικός έλεγχος και ένα σαφές σύστημα κανόνων. Οι άσχημες συνθήκες εργασίας και ανύπαρκτοι όροι και προϋποθέσεις για την απασχόληση μεταναστών που εργάζονται αδήλωτοι έχουν δημιουργήσει ένα νέο είδος κοινωνικής δουλείας στην Ευρώπη.
Για να εξαλείψουμε το αδήλωτο εργατικό δυναμικό μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και το ραβδί και το καρότο. Πρέπει να διενεργούνται περισσότεροι έλεγχοι, ώστε να υπάρχει δυνατότητα γρηγορότερης παρέμβασης σε σχέση με το παρόν σε περιπτώσεις πιθανής κακομεταχείρισης. Το κίνημα των εργατικών συνδικάτων κατέχει σημαντικό ρόλο καθώς προτείνει, εποπτεύει και ενισχύει τις θεμιτές διαδικασίες στην εργασιακή ζωή. Οι εθνικές εκστρατείες πληροφόρησης για τους ξένους εργαζόμενους είναι ένας τρόπος να ενημερωθούν καλύτερα οι εργαζόμενοι σχετικά με τους κανόνες απασχόλησης σε κάθε χώρα.
" αλήθεια είναι ότι δεν πρόκειται να εξαλείψουμε το πρόβλημα της αδήλωτης εργασίας απλά και μόνο μέσω της επιβολής ρυθμίσεων. Πρέπει να παρέχονται εγγυήσεις για τους ισότιμους όρους στην απασχόληση, τις αξιοπρεπείς αμοιβές και τα κατάλληλα επίπεδα κοινωνικής ασφάλισης σε κάθε χώρα της ΕΕ, καθώς επίσης και σε όλον τον κόσμο. Οι άνθρωποι πρέπει να έχουν την ευκαιρία να κερδίζουν αξιοπρεπώς το ψωμί τους και να έχουν τη βασική κοινωνική ασφάλιση, άσχετα από τη χώρα στην οποία ζουν.
Rovana Plumb  
γραπτώς. - (RO) Το φαινόμενο της αδήλωτης εργασίας παρατηρείται σε όλα κράτη μέλη της ΕΕ και αποτελεί ένα ανησυχητικό χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής οικονομικής αγοράς, που αντιτίθεται στις αρχές της ευελισφάλειας.
" καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας είναι μοιάζει με τη μονομαχία μεταξύ Microsoft και χάκερ. Όσο πιο καινοτόμες είναι οι μέθοδοί μας για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, τόσο πιο αποτελεσματικά γίνονται τα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν οι εργοδότες. Και το καλύτερο παράδειγμα είναι η εμφάνιση του grey labour, όταν οι εργοδότες συνάπτουν συμβάσεις απασχόλησης με την ελάχιστο κατοχυρωμένο μισθό, ενώ το υπόλοιπο των χρημάτων μέχρι την κανονική αμοιβή καταβάλλεται παράνομα.
Στη Ρουμανία, το φαινόμενο αυτό λαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις και αυτή τη στιγμή αναλογεί στο 20-50% του συνόλου της απασχόλησης. Το ανησυχητικό είναι ότι, αν και στην αρχή προτιμούσαν τη μέθοδο αυτή οι μικρές επιχειρήσεις, τώρα πρόκειται για γνωστά ονόματα, που φοροδιαφεύγουν και αποφεύγουν τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, κατάσταση που συντελεί σε πολύ μικρή σύνταξη για τους εργαζομένους και τους φέρνει κοντά στο όριο της φτώχειας.
Τόνισα τις πτυχές αυτές επειδή η μελλοντική στρατηγική για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, όπως αναφέρεται στην έκθεση, πρέπει να λάβει υπόψη τη συγκεκριμένη κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος. Χρειαζόμαστε μια ενοποιημένη ευρωπαϊκή προσέγγιση και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των κυβερνητικών φορέων, των επιθεωρήσεων εργασίας και των κοινωνικών εταίρων.
