Via Baltica (debat) 
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over Via Baltica.
Dalia Grybauskaitė
lid van de Commissie. (EN) Namens de Commissie en in de plaats van mijn collega, commissaris Dimas, die vandaag wegens ernstige gezondheidsproblemen niet aan het debat kan deelnemen, zou ik een inleiding willen geven over de situatie en willen toelichten waarom de Commissie beroep heeft aangetekend bij het Hof.
De Poolse autoriteiten hebben het licht op groen gezet voor de aanleg van de ringweg rond Augustów, die het unieke Rospudadal in een bosrijk Natura 2000-gebied doorsnijdt, hoewel er eerder al inbreukprocedures waren ingeleid. Op 15 december 2006 is een schriftelijke aanmaning aan Polen gestuurd, onder andere over de ringweg rond Augustów, terwijl de Poolse autoriteiten op 2 en 9 februari 2007 het besluit hebben uitgevaardigd dat de werkzaamheden konden beginnen.
Het Rospudadal is het laatste veensysteem van zijn soort in Europa. Daarom is de Commissie van mening dat, als het project in zijn huidige vorm wordt uitgevoerd, dit een inbreuk zou vormen op de vogel- en habitatrichtlijnen. Op 28 februari 2007 heeft de Commissie een urgent met redenen omkleed advies uitgebracht waarin Polen werd verzocht om zich binnen een week naar de communautaire milieuwetgeving te voegen. Niet tevreden gesteld door de reactie van de Poolse autoriteiten, heeft de Commissie op 21 maart besloten om de zaak aanhangig te maken bij het Hof van Justitie. Het besluit gaat vergezeld van een verzoek om tussentijdse maatregelen, hetgeen betekent dat de bouwwerkzaamheden moeten worden opgeschort tot het arrest in het hoofdgeding gewezen is, om te voorkomen dat onherstelbare schade wordt toegebracht aan het betreffende Natura 2000-gebied.
John Bowis
namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, om te beginnen is het misschien een goed idee dat we commissaris Dimas sterkte en spoedig beterschap toewensen.
Verder zou ik tegen mijn Poolse vrienden willen zeggen dat we er niet opuit zijn om Polen te pesten. Vele andere lidstaten zijn eerder al door het Parlement en de Commissie onder druk gezet toen een ontwikkelingsplan mogelijk schadelijk was voor het milieu.
In dit geval denk ik echter dat we met een ernstig geval te maken hebben, dat de wilskracht van de Commissie, het beleid en zeker ook dit Parlement op de proef zal stellen. We verwachten onherstelbare schade aan de habitats van een groot aantal soorten: arenden, spechten, auerhoenderen, wolven en lynxen. Ik ben blij dat de Commissie het initiatief heeft genomen om naar het Hof van Justitie te stappen en ik ben zeker blij met het daaropvolgende besluit om het Hof te verzoeken om een speciale procedure teneinde Polen dringend aan te manen de werkzaamheden te staken totdat het volledige eindarrest gewezen is. Dat is niet meer dan redelijk. De president van het Hof heeft dit verzoek op 18 april ingewilligd en ik hoop dat dit een heel sterk signaal is aan de Poolse autoriteiten die bij dit plan betrokken zijn. Het ziet er helaas naar uit dat Polen het naast zich neerlegt en, tenminste gedeeltelijk, doorgaat met de bouwwerkzaamheden aan twee van de projecten in Noordoost-Polen.
Mijn verzoek aan de Commissie is dan ook om erop aan te dringen dat we serieus naar alternatieve routes kijken, want wij menen - en mijn commissie meent - dat er alternatieven zijn die veel beter zouden zijn voor het milieu. Wij menen dat deze alternatieven volledig onderzocht moeten worden, dat de strategische milieubeoordelingsprincipes moeten worden aangewend en dat we niet moeten instemmen met de verdere aanleg van deze verkeersroute voordat hieraan wordt voldaan.
Ik hoop dat de commissaris deze boodschap aan haar collega zal overbrengen. Ik hoop dat dit zal zorgen dat hij zich beter voelt. Het zal zeker beter zijn voor het Poolse milieu als we ons aan de regels houden.
Thijs Berman
namens de PSE-Fractie. - Voorzitter, mijn fractie steunt de Commissie in dit geschil met de Poolse regering.
De Europese Unie heeft met zijn milieurichtlijnen, zoals de habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn, een essentiële stap gezet naar een duurzame ontwikkeling van ons continent. De richtlijnen zijn een groot succes. De gebieden waar zij gelden, zijn vaak onder te brengen onder Natura 2000. En dit Europese netwerk van beschermde natuurgebieden van de lidstaten vormt de spil van het milieubeleid van de EU en voor het behoud en herstel van de biodiversiteit. De bescherming van natuur en milieu wordt er enorm mee versterkt.
Dat gaat soms in tegen lokale en nationale pressie. Politici bezwijken gemakkelijk onder de druk van economische belangen op korte termijn, in plaats van moed te tonen voor een schoon milieu voor toekomstige generaties.
Natuurlijk is de Via Baltica van groot economisch belang. Niemand zal dat ontkennen. Het ontsluiten van Noord- en Oost-Europa, het leggen van verbindingen van de Baltische staten naar het westen van Europa: het is essentieel. De groei van welvaart en welzijn in Polen is in het belang van heel Europa.
Vandaar ook dat er miljarden euro van de Structuurfondsen in het land worden geïnvesteerd en iedereen begrijpt dat de inwoners van de stad Augustov graag willen dat de gevaarlijke, lawaaierige verkeersoverlast van vrachtwagens snel wordt weggenomen.
Er zal een omleiding moeten komen om het centrum van de stad heen. Maar ten koste waarvan? De Rospudavallei is een uniek gebied, een speciale beschermingszone overeenkomstig de vogelrichtlijn en bovendien hoort het gebied te vallen onder de Habitatrichtlijn vanwege zijn buitengewone waarde. Polen heeft een enorme rijkdom aan natuur, met een landschap van buitengewone schoonheid. Die rijkdom is ook cruciaal voor de economische toekomst van Polen.
In Nederland hadden we zo'n situatie nog niet eens zo lang geleden, met de bouw - die tegengehouden is - van een nieuwe snelweg door een stuk van het Naardermeer. Het Naardermeer is het oudste natuurreservaat van ons land. Het valt onder de Europese vogelrichtlijn. Die situatie is zeer vergelijkbaar met dit Poolse natuurgebied van de Via Baltica.
De Commissie heeft er terecht voor gekozen om de Poolse regering te waarschuwen tegen de aanleg van dit stuk snelweg. Polen heeft als Europese lidstaat de verplichting om de Rospudavallei te beschermen. De Poolse regering heeft weliswaar maatregelen voorgesteld die de vernietiging van een deel van het natuurgebied moeten compenseren, maar die compensatie is onvoldoende.
Het onderzoek naar mogelijke alternatieve routes is onvolledig uitgevoerd. Er zijn andere routes denkbaar die zouden voorkomen dat er onherstelbare schade aan het gebied wordt toegebracht.
De Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement zal half juni een onderzoeksmissie sturen die de klachten zal onderzoeken van Poolse burgers die tegen de verwoesting van de vallei zijn.
We zullen alle partijen horen, we zullen alle argumenten wegen, maar een ding staat voorop: de Via Baltica mag een van Europa's mooiste natuurgebieden niet aantasten. En de aanleg van deze weg mag niet in strijd zijn met de Europese milieuwetten, die ook Polen heeft ondertekend. Pacta sunt servanda: verdragen moeten worden nageleefd.
Paweł Bartłomiej Piskorski
namens de ALDE-Fractie. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, de kwestie over het wegenbouwproject Via Baltica en de Rospudavallei moeten we vanuit twee perspectieven bezien, die elkaar niet per definitie hoeven uit te sluiten.
Ten eerste moeten we rekening houden met het praktische perspectief van de mensen die in het gebied wonen en die gebruik maken van de autowegen. Dat zijn niet alleen Polen, maar ook inwoners van de Baltische landen en Scandinavië. Voor hen is het een reëel probleem waaraan we niet voorbij mogen gaan. Er zijn al veel dodelijke ongelukken op deze wegen geweest. Daarom verdienen deze mensen infrastructuur van de hoogste kwaliteit en moeten zij zich onder goede en veilige omstandigheden in het verkeer kunnen begeven.
Ten tweede hebben we te maken met het probleem dat we hier raken aan de verantwoordelijkheid van autoriteiten om beslissingen te nemen. Het klopt namelijk niet, zoals men probeert voor te spiegelen, dat er geen alternatieve route voor de autoweg mogelijk zou zijn. Er bestaat wel een alternatieve route die bovendien haalbaar is, mits politici daartoe bereid zijn. In Polen wordt er al jaren over deze kwestie gediscussieerd. Samen met een groep Poolse afgevaardigden van dit Parlement hebben wij er vorig jaar al aandacht voor gevraagd. We hebben toen een verzoek ingediend bij de Commissie en we hebben een beroep op de Poolse regering gedaan om deze investering op te schorten, omdat ze beter direct kan worden uitgevoerd in overeenstemming met de Europese normen.
We kunnen deze kwestie ook als een les beschouwen. In Polen is dit de eerste gebeurtenis van die aard die als precedent kan werken. Wij als afgevaardigden van het Europees Parlement en de Europese instellingen moeten heel duidelijk maken aan alle lidstaten dat zij investeringen voor het welzijn en de veiligheid van hun burgers goed moeten voorbereiden, zodat deze direct voldoen aan de eisen in de richtlijnen en tevens de natuur sparen.
Dat is haalbaar, want er is hier geen sprake van tegenstrijdigheid. Laat dit een duidelijke les zijn, waardoor wij als liberale fractie onze steun betuigen aan de volgende oplossing. De Via Baltica moet zo snel mogelijk worden aangelegd, maar tevens moet dit een keerpunt zijn, zodat we ons realiseren dat het niet de moeite loont te volharden in slechte beslissingen die het milieu ernstig schaden.
Roberts Zīle
namens de UEN-Fractie. - (LV) Dank u wel, mevrouw de Voorzitter en mevrouw Grybauskaitė. Allereerst zou ik willen zeggen dat, nu ik op de hoogte geraak van de geschiedenis van dit weggedeelte, ik, als Lets burger, sterk de indruk heb dat het al verscheidene jaren bekend is dat dit stuk weg gebouwd zou gaan worden. Mogelijk is de overeenkomst over de Natura 2000-gebieden door de vorige Poolse regering niet optimaal afgehandeld. Als gevolg daarvan echter leidt dit uitstel niet alleen voor Poolse ingezetenen tot overlast, in het bijzonder die in het Oosten, die dit stuk weg wellicht dagelijks gaan gebruiken, maar ook drie hele EU-lidstaten, te weten Estland, Letland en Litouwen. En het zijn niet alleen burgers die naar de EU reizen; de industrie heeft ook een aanzienlijk aandeel, aangezien er dagelijks 4 500 vrachtwagens door de stad Augustów rijden via dit stuk weg. Ik zou erg graag willen dat er een compromis wordt bereikt zodat de al vertraagde aanleg van deze weg niet nog verder wordt vertraagd. Ik vind het zorgelijk dat deze drie Baltische Staten feitelijk niet met een normale, moderne snelweg met de Europese Unie zijn verbonden.
Per spoor zijn deze drie Baltische Staten evenmin met de Europese Unie verbonden, want het lijkt erop dat het gedeelte van de Rail Baltica in deze regio op dezelfde problemen zal stuiten als het gaat om het voldoen aan de milieueisen. Deze drie Baltische Staten zijn zelfs niet bij de Pools-Litouwse grens met de Europese elektriciteitsmarkt verbonden. Ik doe een beroep op de Commissie en alle andere partijen, waaronder de Poolse regering, die binnen een redelijke termijn tot deze besluiten kunnen komen, om deze kwestie niet alleen vanuit het gezichtspunt van Polen en de Europese milieubelangen te bekijken, maar ook rekening te houden met de belangen van deze drie EU-lidstaten. Dank u wel.
David Hammerstein
namens de Verts/ALE-fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, de Poolse regering daagt de Europese instellingen uit.
De Europese milieuwetgeving moet worden toegepast. Als we een richtlijn inzake natuurlijke habitats hebben, dan moet die worden toegepast. De wijze waarop we met deze kwestie omgaan is van cruciaal belang. We moeten de communautaire wetgeving en de bepalingen voor de toepassing en het gebruik van Europese middelen voor grote infrastructuurprojecten serieus nemen. Anders verliezen deze normen geleidelijk aan alle betekenis.
Ik heb zelf een bezoek aan de Rospuda-vallei kunnen brengen - een prachtig en uniek gebied. Ik kan u daarom verzekeren dat dit project absurd is. Het is technisch gezien vrijwel onmogelijk, aangezien een deel van het traject door een moerasgebied voert. Ik kan u bovendien verzekeren dat er ook duidelijk omlijnde alternatieven zijn die precies hetzelfde doel dienen als deze weg en daarbij minder kosten en gemakkelijker te realiseren zijn.
Mensen in Augustów, Oost-Polen, die hinder ondervinden van zwaar verkeer, zijn pionnen in een politiek spelletje dat de Poolse regering speelt en dat andere onderwerpen als inzet heeft. Dit is een politieke uitdaging aan het adres van de Europese Commissie, waarbij ook andere zaken spelen. De inwoners van de regio en het milieu aldaar zullen daarvan uiteindelijk de slachtoffers worden.
Daar komt bij dat het voorlopig onderzoek zich uitspreekt vóór alternatieven voor deze weg - en die lopen door de bossen. Ik doel hier op het strategisch milieuonderzoek dat door Scott Wilson, een zeer prestigieus internationaal consultancybureau, is uitgevoerd. Het is dus niet waar dat deze weg per se langs de Via Baltica en door de Rospuda-vallei hoeft te lopen en dat er geen andere mogelijkheid bestaat. Integendeel.
Waar het hier om gaat, is of het Europees Parlement zich zelf en de Europese milieuwetgeving serieus neemt. Ik hoop dat de Europese Commissie voet bij stuk zal houden. Dat houdt in dat er geen middelen uit de regionale fondsen naar Polen kunnen worden overgemaakt totdat Polen begrijpt dat het lidmaatschap van de Europese club ook betekent dat je je aan de regels hebt te houden.
Erik Meijer
namens de GUE/NGL-Fractie. - Voorzitter, de meeste in 2004 en 2007 toegetreden lidstaten van de Europese Unie hebben een goed ontwikkeld spoorwegnet.
Helaas is dat spoorwegnet de laatste 15 jaar ingekrompen en is er bezuinigd op het onderhoud. Bovendien ontvangen de oude spoorwegmaatschappijen voor hun exploitatietekorten veelal niet de vergoedingen van de staat waarop zij vooraf meenden te mogen rekenen. Nieuwe ondernemingen worden door die ervaring afgeschrikt om deel te nemen aan aanbestedingen. Daardoor is de kans groot dat het spoorwegnet steeds minder wordt gebruikt en dat het rollend materieel onbruikbaar wordt.
De grote voorsprong die deze landen op het gebied van spoorvervoer ten opzichte van het westen van Europa hadden, gaat zo verloren. Daardoor loopt ook hun milieu extra gevaar.
Minder spoor betekent niet dat er minder verkeer is. Om dat verkeer op te vangen, gaat nu alle aandacht naar investeringen in autosnelwegen. Die wegen bestonden daar ook 15 jaar geleden al, maar toen waren ze nog beperkt tot de allerdrukste routes, vooral rond de grote steden. In snel tempo komen er nu zulke wegen bij.
Uit een oogpunt van kostenbeperking wordt daarbij veelal onvoldoende rekening gehouden met de belangen van natuur en landschap. De kortst mogelijke route door als leeg beschouwde gebieden heeft de voorkeur en er is geen geld voor omleidingen, tunnels of wildviaducten.
Polen is niet het eerste of enige land dat daarmee te maken heeft. Ditzelfde probleem speelde jaren geleden al in de Tsjechische Republiek bij de verbinding vanaf Praag in de richting Dresden en ook in Bulgarije bij de verbinding van Sofia naar Thessaloniki.
De wijze waarop daar wordt omgegaan met waardevolle natuurgebieden trekt niet alleen de aandacht in het binnenland, maar ook in het buitenland. Internationale natuur- en milieuorganisaties vestigen er de aandacht op. Zij wijzen er ook op dat de Europese Unie medeverantwoordelijk wordt voor natuurvernietiging als zij zulke slechte projecten medefinanciert. Ik dring er al vele jaren op aan om in zulke gevallen iedere medeverantwoordelijkheid te weigeren.
Op 2 juli 2002 heeft commissaris Wallström als antwoord op mijn schriftelijke vragen verklaard dat Polen zijn plannen met de Via Baltica moet aanpassen. Ik herinner eraan dat het oorspronkelijke plan erin voorzag dat de Via Baltica buiten dit kwetsbare gebied om ging, maar dat die plannen later zijn herzien om andere steden beter te kunnen bedienen. Terugkeer naar het oorspronkelijke plan, dat allang ontwikkeld is, moet de inzet zijn van het optreden van de Europese Unie.
Johannes Blokland
namens de IND/DEM-Fractie. - Voorzitter, het is een goede zaak dat we ondanks de toenemende welvaart en de daarmee samenhangende verstedelijking nog waardevolle natuurgebieden binnen de grenzen van de Europese Unie hebben. Deze behoren tot het Natura 2000-netwerk. Dit netwerk zorgt ervoor dat de natuur in de Europese Unie een beschermde status krijgt, hetgeen erg belangrijk is. Het draagt bijvoorbeeld bij tot de handhaving van biodiversiteit.
Juist deze week hebben we het voorstel van collega Adamou goedgekeurd. Daarin wordt voor het behoud van biodiversiteit gestreden. De Natura 2000-status zorgt er verder voor dat de natuurgebieden gegarandeerd blijven voor ons nageslacht.
Tenminste, dat zou zo moeten zijn. Niet iedere regering lijkt dit te beseffen, zo hebben we het afgelopen jaar gezien. De Poolse regering wil de nieuwe weg, de Via Baltica, aanleggen dwars door het Natura 2000-gebied van de Rospudavallei.
Ik ben zelf met een delegatie van de Milieucommissie in de Rospudavallei geweest en heb daar met eigen ogen gezien hoe uniek en waardevol dit Poolse natuurgebied is. Het is voor mij volstrekt onbegrijpelijk dat juist de Poolse minister van Milieu voorstander is van dit project, terwijl er goede alternatieven beschikbaar zijn. Hij zou toch als geen ander de desastreuze effecten van dit project moeten inzien.
Als compensatie voor de aanleg van de weg zouden ten noorden van het gebied een miljoen bomen geplant worden. Dat heeft echter ook nadelige effecten op de natuur. Ik weet dat de kwestie in Polen heel gevoelig ligt. Voor de verkeersveiligheid is het noodzakelijk dat de Via Baltica er snel komt, maar dan wel goed ingepast met een zo gering mogelijk negatief milieueffect.
Ik ben verheugd dat de Commissie waarschuwingen heeft gegeven aan de Poolse regering en dat ze naar het Europees Hof van Justitie is gestapt, toen de Poolse regering niet op haar eisen inging. De uitspraak van het Hof op 18 april dat de Poolse regering onmiddellijk met de compensatiemaatregelen moest stoppen, is hopelijk een signaal voor de toekomst. Een signaal dat door lidstaten niet zomaar aan waardevol natuurgebied kan worden getornd.
Bogusław Sonik
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de aanleg van de Via Baltica blijkt uiterst controversieel te zijn, wat ook geldt voor veel andere trans-Europese transportcorridors. We kunnen uit de statistieken van de Europese Commissie over investeringen duidelijk opmaken dat veel lidstaten, zoals Oostenrijk, Spanje en Portugal, heel wat problemen ondervinden bij het plannen van infrastructurele projecten in gebieden die deel uitmaken van het Natura 2000-netwerk.
De huidige Poolse regering blijft vasthouden aan de aanleg van een ringweg om Augustów, dwars door de Rospudavallei. Als argument daarvoor voert zij aan dat de beslissing al was gevallen voordat Polen toetrad tot de Europese Unie en dus nog niet gebonden was aan de strenge eisen uit communautaire richtlijnen als de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn. De Commissie verwijt Polen nu deze richtlijnen aan zijn laars te lappen. Voor Polen is verkeersveiligheid het voornaamste argument dat pleit voor de ringweg. De ecologische criteria waaraan dit project moet voldoen, worden echter uit het oog verloren.
Hoe dan ook, we mogen ons er niet bij neerleggen dat de discussie over de ringweg vastloopt. We moeten een compromis vinden dat voor beide partijen bevredigend is. Beide argumenten, het milieu en de verkeersveiligheid, leggen evenveel gewicht in de schaal en zullen in de toekomst bij nog honderden andere, gelijksoortige investeringen in en buiten Polen gebruikt worden. We moeten de samenwerking op verschillende niveaus vereenvoudigen en de criteria in de regelgeving aanpassen aan actuele maatschappelijke en ecologische omstandigheden.
Ik zou er echter ook op willen aandringen om overeenkomstige verzoeken om debat in dit Parlement in de toekomst op dezelfde manier te behandelen. Ondanks de steun van meer dan zestig afgevaardigden is er tot op de dag van vandaag geen toestemming gegeven voor een debat over het enorme ecologische gevaar dat de aanleg van een Noord-Europese pijpleiding op de bodem van de Oostzee met zich meebrengt. Ik wil er even op wijzen dat meer dan tien procent van dit zeegebied deel uitmaakt van het Natura 2000-netwerk en dat niemand, letterlijk niemand, deze kwestie in het Europees Parlement heeft aangesneden.
In de ogen van milieuactivisten en de rest van Europa verwoest deze gasleiding gebieden die vanwege hun biodiversiteit van grote waarde zijn. Toch bestaat er zelfs nu nog geen bereidheid tot discussie over deze ecologische bedreiging van onze enige binnenzee, de Oostzee.
Andrzej Jan Szejna
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de Poolse delegatie van de PSE-Fractie benadrukt al heel lang dat een ringweg om Augustów noodzakelijk is.
Er is echter gekozen voor een weg die de Rospudavallei doorkruist, wat gegarandeerd het ecosysteem in dit gebied ernstig zal verstoren. De Rospudavallei is een uniek natuurgebied in Europa, dat onder bescherming van het Natura 2000-netwerk valt. Een ringweg via deze vallei brengt onherstelbare schade aan het milieu toe, waaronder het kappen van twintigduizend bomen en het uitsterven van zeer zeldzame planten- en diersoorten. Helaas moet ook benadrukt worden dat elke route door dit gebied een nadelige uitwerking op het milieu zou hebben. We moeten kiezen voor een tracé dat zo min mogelijk schade veroorzaakt aan de zeldzame flora en fauna van de vallei.
Leden van Recht en Rechtvaardigheid, de partij die momenteel regeert in Polen, hebben voor de verkiezingen verzekerd dat de Via Baltica, waar de ringweg om Augustów deel van uitmaakt, de meest waardevolle natuurgebieden zou ontzien. Nu breken zij deze belofte. De Poolse autoriteiten hebben ruim de tijd gehad om de route van de ringweg te heroverwegen. Desondanks hebben zij suggesties van milieudeskundigen in de wind geslagen, die een andere route voor de snelweg opperden om milieuschade te vermijden en geld te besparen. De Poolse regering is voorbij gegaan aan het feit dat deze investering buitensporig prijzig zal zijn en de Poolse belastingbetaler het kind van de rekening zal worden. De Europese Unie draagt immers niet bij aan de aanleg van een snelweg door een gebied dat onder de habitatrichtlijn valt. En omdat de Europese Commissie het project negatief heeft beoordeeld, kan dit grapje Polen op torenhoge boetes komen te staan, waar de Poolse belastingbetaler eveneens voor mag opdraaien.
Het idee van Jarosław Kaczyński om een plaatselijk referendum te houden over de route van de ringweg door de Rospudavallei, is naar mijn idee slechts een indicatie dat de Poolse regering zich onttrekt aan haar verantwoordelijkheid voor zaken die het hele land aangaan en aanstuurt op onnodige polarisatie. Het referendum is gehouden omdat er op hetzelfde tijdstip regionale verkiezingen in de desbetreffende provincie, Podlasie, plaatsvonden. Vanaf het begin was echter bekend dat de uitslag van het referendum niet bindend zou zijn voor het Europese Hof van Justitie, dat zich momenteel over het probleem buigt. Het referendum heeft derhalve geen enkele betekenis en dit soort praktijken dienen slechts de binnenlandse belangen van politici. Bovendien wil ik niet onvermeld laten dat een referendum volgens de Poolse wet pas rechtsgeldig is wanneer minimaal dertig procent van de kiesgerechtigden een stem heeft uitgebracht. Deze drempel werd bij de verkiezingen van afgelopen zondag niet gehaald.
De natuur is bijkans ons kostbaarste bezit, dat we desondanks niet voldoende bescherming bieden. Ik vind dat de Poolse regering onverwijld een alternatief moet uitwerken waarmee dit probleem kan worden opgelost.
DanutBudreikait
(LT) Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de ringweg rond Augustów moet deel gaan uitmaken van de Via Baltica. Dit is van groot belang voor de stad Augustów, waar jaarlijks zo'n 1,5 miljoen voertuigen het stadscentrum doorkruisen.
De Europese Commissie heeft beroep aangetekend bij het Europees Hof van Justitie tegen de aanleg door Polen van de ringweg rond Augustów als onderdeel van de Via Baltica, waaraan Polen al voor het tot de EU toetrad was begonnen. Het beroep is gebaseerd op claims dat de milieubeschermingseisen van het Rospudadal, waar het geplande viaduct doorheen moet, geschonden zullen worden. Dit gebied is beschermd in het kader van het Natura 2000-programma.
Dergelijke milieubeschermingsbezwaren zijn evenwel niet geuit met betrekking tot de Nord Stream gaspijplijn, die volgens de plannen door een Natura 2000-gebied komt te lopen, hetgeen onvoorspelbare ecologische gevolgen kan hebben.
Polen zoekt naar manier om het probleem op te lossen, mogelijk door een aanzienlijk duurdere tunnel te bouwen. De mensen in Augustów willen echter rust. En niemand maakt zich zorgen over de inwoners die last hebben van de vervuiling.
Ik heb de Commissie gevraagd wat voor oplossing er mogelijk is, afgezien van een verbod op de aanleg van de ringweg, en wat voor hulp Polen kan krijgen. Mij werd uitgelegd dat in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel, de Commissie niet bevoegd is om lidstaten concrete oplossingen voor te schrijven, noch om uitgaven te vergoeden.
Misschien wordt het tijd de bevoegdheden van de Commissie te herzien?
Zullen de inwoners van de Baltische landen genoodzaakt blijven om enkel door te lucht naar Europa te vliegen?
Mirosław Mariusz Piotrowski
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het milieu is bijzonder belangrijk, een van de belangrijkste dingen in onze hedendaagse wereld. De natuur is een autonoom element in onze omgeving dat wij niet zelf kunnen creëren en dat daarom koste wat kost moet worden beschermd.
Sommige groepen milieuactivisten gebruiken natuurbescherming echter als dekmantel om politici in afzonderlijke landen en regio's te chanteren. Dat mag niet gebeuren. Meer uit politieke dan uit milieuvriendelijke overwegingen en in de hoop er een slaatje uit te slaan, proberen zij de aanleg van wegen, ringwegen en luchthavens te blokkeren. Een klassiek voorbeeld van de wijze waarop ecologische argumenten worden misbruikt, bieden de protesten tegen de aanleg van een luchthaven in het Poolse Świdnik, vlakbij Lublin. Milieuactivisten wijzen op een kolonie grondeekhoorns die daar leeft, waarbij ze en passant vergeten dat dit niet het oorspronkelijke leefgebied van die diertjes is en dat ze volgens specialisten zonder problemen overgeplaatst kunnen worden naar andere gebieden.
Milieuactivisten hebben zich op precies dezelfde twijfelachtige manier teweergesteld tegen andere geplande investeringen in Midden- en Oost-Europa, waaronder de Via Baltica. Zij verliezen uit het oog dat een aanzienlijke meerderheid zich in het plaatselijke referendum heeft uitgesproken vóór de aanleg van de rondweg.
De Europese milieuregels mogen niet klakkeloos worden toegepast zonder rekening te houden met aparte gevallen. Regels moeten met een flinke dosis gezond verstand worden benaderd en mogen niet onderhevig zijn aan ideologische stemmingmakerij. Ecologische dreigementen zouden de meeste infrastructurele investeringen in de nieuwe lidstaten kunnen tegenhouden. Laten we vooral niet vergeten dat deze investeringen van cruciale invloed op de levensstandaard zijn en dat het recht van mensen op goede infrastructuur net zo belangrijk is als milieuoverwegingen.
Stanisław Jałowiecki
(PL) Mevrouw de Voorzitter, het klopt dat Polen de laatste achttien jaar, sinds de val van het communistische regime, zeer veel wegen van uiterst dubieuze kwaliteit heeft aangelegd. Dat klopt.
We proberen momenteel met man en macht iets te doen aan die problemen, maar dat gaat natuurlijk niet zo makkelijk. Het milieu vormt nu een van de obstakels waar, laten we wel wezen, nog geen sprake van was toen Zuid-Europese lidstaten een aanzienlijk deel van hun natuurgebied gingen asfalteren. Nu ontstaat er opeens wel een conflict.
In dit conflict is de natuur zeker geen zwijgende partij. Veel milieuactivisten werpen zich op als spreekbuis, waarbij ze soms buitensporig hard roepen en dan vergeten dat de mens ook belangrijk is, zo niet het belangrijkste deel van het ecosysteem. En dat de mens bovenal beschermd moet worden.
Het is betreurenswaardig dat het conflict over de Rospudavallei zo complex is geworden, ook in politiek opzicht. Is er nog een verstandige uitweg mogelijk die voor beide partijen bevredigend is? Ik vrees dat dat niet het geval is en dat de Commissie zal moeten kiezen. De Commissie moet daarom een besluit nemen.
Persoonlijk ben ik van mening dat de weg er moet komen, maar dan wel onder strikte voorwaarden, zodat het milieu er zo min mogelijk onder lijdt. Want, laten we onszelf niet voor de gek houden, we zullen altijd met verlies te maken krijgen. Verlies is nu eenmaal inherent aan beschaving, en in dit beschavingsproces krijgen we niets cadeau. Alles heeft zijn prijs.
Bogusław Liberadzki
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de Via Baltica is bovenal van belang om meer cohesie in de Europese Unie tot stand te brengen. De snelweg is belangrijk om de Baltische landen via Polen dichter bij de Europese Unie te brengen, dus Litouwen, Letland en Estland, en indirect ook Finland. De hele Europese Unie zal dus aanzienlijk profiteren van deze snelweg.
Ik ben tegelijk ook op de hoogte van de zeer moeilijke situatie waarin de inwoners van Augustów zich bevinden. Zij hebben te kampen met een enorme hoeveelheid vrachtauto's, personenauto's en bussen die zich elke dag een weg door de stad banen. Het verkeer neemt gestaag toe. Die mensen kunnen zo niet verder leven. Dit gebied is bijzonder rijk aan natuur: flora, fauna, meren, bossen en vergezichten. Een snelweg zal hoe dan ook negatieve gevolgen voor het milieu hebben. Maar het is simpelweg niet mogelijk om het gebied te mijden bij de aanleg van de weg. De snelweg maakt dit prachtige gebied voor Europeanen toegankelijk en brengt het dichterbij. Zonder snelweg blijft het een nog altijd ontoegankelijk openluchtmuseum.
Ik zou daarom willen dat de Commissie rekening houdt met deze aspecten van de zaak, ondanks de niet altijd even professionele opstelling van de huidige Poolse regering. Het is mogelijk en ook noodzakelijk dat de Commissie en de regering effectief naar een oplossing zoeken die de Europese Unie en haar burgers voordeel oplevert, de inwoners van Augustów en de bestuurders van de voertuigen verlichting brengt, en dat zonder overmatige milieuschade. Ik ben gedurende de eerste helft van de jaren negentig in Polen minister van Transport geweest. Toen al steunde ik dit project, ik erkende de noodzaak ervan, en ook vandaag betuig ik mijn steun aan de aanleg van de Via Baltica.
Zdzisław Zbigniew Podkański
(PL) Mevrouw de Voorzitter, als Pools afgevaardigde ben ik verplicht mijn collega's ervan op de hoogte te stellen dat de Via Baltica een politiek en een ecologisch aspect heeft, en dat de zaak schromelijk wordt overdreven.
Het ergste is nog wel dat de Europese Commissie zich gemengd heeft in de verkiezingsstrijd van Podlasie. Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om te zeggen dat de Commissie de laatste tijd wat te vaak haar neus steekt in zaken die onder de bevoegdheid van de Poolse centrale en lokale overheden vallen. Daarom zal er ook niet veel te doen zijn om de route van de E19.
Ik zou dus graag willen weten waar de Commissie eigenlijk naartoe wil. In Polen beweren velen dat de Commissie Polen de mogelijkheden tot de aanleg van snelwegen wil ontnemen. Daarom is het wellicht beter wanneer de Commissie zich zou bemoeien met bijvoorbeeld de productie van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen in Europa, omdat deze pas echt een ecologische en biologische catastrofe kunnen veroorzaken, of met de Schmidt farms, die straffeloos wegkomen met steeds zwaardere milieuvervuiling. Er is dus genoeg te doen en het is niet noodzakelijk om daarbij degenen die integer werken in de wielen te rijden.
Barbara Kudrycka
(PL) Mevrouw de Voorzitter, de Europese Commissie heeft Polen voor het Hof van Justitie gedaagd voor de aanleg van een traject dat 1 500 meter langer is dan de weg waar het vrachtverkeer momenteel gebruik van maakt en waarvan vijf kilometer door Natura 2000-gebied voert. Het huidige traject bevindt zich in zo'n jammerlijke toestand dat de inwoners van het gebied de weg een dodenweg noemen. Alleen al in 2006 zijn er in de buurt van het stadje Augustów veertien mensen bij een verkeersongeval om het leven gekomen en 25 zijn ernstig gewond geraakt. Wanneer de bouw van de ringweg drie tot vijf jaar vertraging oploopt, kunnen er veertig tot zeventig extra dodelijke slachtoffers vallen. Drie tot vijf jaar is minimaal nodig voordat het Hof een definitieve uitspraak heeft gedaan en het investeringsproces eventueel weer van voren af aan moet beginnen.
Ook wil ik u attenderen op de geluidsoverlast die wordt veroorzaakt door de duizenden vrachtwagens die Augustów doorkruisen. Er dreigt tevens een catastrofe wanneer er ongelukken gebeuren met trucks die gevaarlijke stoffen vervoeren langs plaatsen waar werkzaamheden worden uitgevoerd.
De habitatrichtlijn staat bij uitzondering investeringen in Natura 2000-gebied toe. Dit met het oog op maatschappelijke omstandigheden en onder voorwaarde van compensatie. Tijdens het referendum van afgelopen zondag heeft bijna 92 procent zich uitgesproken voor de aanleg van de reeds uitgezette nieuwe route. Is dit standpunt van de direct betrokkenen niet voldoende reden om de aanklacht bij het Hof in te trekken?
Wanneer de Commissie volhardt in haar aanklacht is dat een indicatie dat ze niet in staat is een rechtvaardige afweging te maken tussen twee partijen: enerzijds de mening van een gering aantal milieuactivisten, om niet te zeggen milieuterroristen, die wel zeer veel invloed hebben op het directoraat-generaal Milieuzaken. En anderzijds de verwachtingen en behoeften van de inwoners, die door de burgemeester en het hoofd van de provincie persoonlijk aan de Commissie zijn overgebracht.
In een situatie waarin de Commissie niet tevreden is met alternatieven voor een brug over de Rospuda, kan er een bijzonder heftig conflict ontstaan. Dan dreigt permanente verlamming en kunnen de wegen die tot nu toe zijn bewandeld kunnen voorgoed versperd raken. Alles is namelijk mogelijk voor zulke vastberaden betrokkenen. Ik weet waar ik over praat, aangezien ik als enige hier inwoner van dat gebied ben. Wanneer die snelweg er niet gauw komt, moet wellicht overwogen worden om onderhandelingen met Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne te starten over de aanleg van verkeersroutes uit het Baltische gebied via die landen.
Katrin Saks
(ET) Mevrouw de Voorzitter, als afgevaardigde van Estland wil ik het belang van de Via Baltica benadrukken. Zij is in de hele geschiedenis voor ons een belangrijke verbinding met Europese landen geweest en moet zo worden ontwikkeld dat zij snel en veilig wordt. Dat is zij nu niet.
Dit voorjaar duurde het bijvoorbeeld meer dan twaalf uur om met de auto van Tallinn naar Warschau te rijden, wat niet normaal is. Wij verwelkomen daarom van harte de mogelijkheden die het tiende kaderprogramma biedt voor de bouw van de snelweg. Een goede weg rechtvaardigt echter niet het negeren van alle milieueisen. Zulke wegen zullen ons niet naar een gelukkige toekomst leiden. Helaas werpt het Poolse incident een schaduw over het Via Baltica-project, dat vooral voor de Baltische landen van essentieel belang is.
Wij hopen dat het Europees Hof van Justitie spoedig een besluit neemt en dat er zo snel mogelijk een compromis wordt bereikt tussen de Commissie en de Poolse autoriteiten. Ik wil nog eens het belang onderstrepen van alle verbindingen tussen de lidstaten van de Europese Unie, of het nu wegen, spoorwegen of elektriciteitsverbindingen zijn. Wij kunnen ons geen volledige leden van de Europese Unie voelen als deze verbindingen praktisch ontbreken of in zeer slechte staat verkeren.
Dalia Grybauskaitė
lid van de Commissie. (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik begrijp hoe gevoelig deze kwestie ligt. We hebben het voortdurend over trans-Europese netwerken, over trans-Europese werkzaamheden en wegen en mensen die langs deze wegen wonen.
We begrijpen dat dit project al voor de toetreding van Polen tot de Europese Unie is begonnen. Ik zou echter namens de Commissie willen benadrukken dat voordat grote programma's aangevangen kunnen worden, bepaalde procedures in acht genomen moeten worden, in het bijzonder effectbeoordelingen. De Commissie maant Polen - want het is nu de verantwoordelijkheid van het land - om de effectbeoordeling zo spoedig mogelijk af te ronden.
Het North Stream-project daarentegen - in antwoord op de vraag over dat voorstel - is nog niet begonnen; aan de effectbeoordeling wordt gewerkt en dit project kan pas beginnen als deze is afgerond. Dat is dus een totaal andere situatie dan die van de Via Baltica. Daarbij is geen effectbeoordeling uitgevoerd; het project is pas halverwege, maar de werkzaamheden gaan door.
De werkzaamheden die nu worden uitgevoerd vinden plaats buiten Natura 2000. We hebben geen gegevens waaruit blijkt dat Polen een besluit van het Hof schendt. Ik kan ook bevestigen dat er nog geen Europese middelen zijn verstrekt aan het project.
Er waren enige opmerkingen over de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de Commissie. Deze worden omschreven in de Europese Verdragen. Als u deze wilt veranderen, zult u de Verdragen moeten veranderen.
De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Schriftelijke verklaringen (artikel 142)
Filip Kaczmarek 
schriftelijk. - (PL) Mevrouw de Voorzitter, Polen, Litouwen en Letland hebben allemaal behoefte aan de Via Baltica en andere infrastructurele investeringen, maar ook aan bescherming van het milieu, waaronder de Rospudavallei. Het mag niet gebeuren dat sommige gebieden en landen in de Europese Unie alleen vanwege milieueisen geïsoleerd raken van andere.
Anderzijds mogen we het milieu ook niet negeren en ons bij al onze beslissingen laten leiden door de noodzaak van infrastructurele ontwikkeling. Volgens kenners zijn er een alternatieve routes mogelijk die minder bedreigend voor het milieu zijn dan de huidige ontwerpen. Als dat klopt, moeten we moeite doen om deze alternatieven snel te realiseren en niet halsstarrig vasthouden aan oplossingen die niet optimaal zijn.
In Polen lopen de emoties over de Via Baltica hoog op. Het lijkt me verstandiger om te zoeken naar een pragmatische oplossing. De huidige Poolse coalitie heeft de zaak gepolitiseerd op een manier die ernstig te denken geeft. Er is zelfs een referendum georganiseerd dat, hoe toevallig, tegelijk met de regionale verkiezingen plaatsvond. Dit wijst erop dat politici de Via Baltica instrumentaliseren. Sterker nog, het referendum is niet bindend, noch voor het Europese Hof van Justitie, noch voor de Poolse regering.
Het lijkt mij voor de inwoners van het gebied en de toekomstige weggebruikers het beste wanneer we zoeken naar een compromis op Europees niveau, zodat het principe van duurzame ontwikkeling geen loze kreet blijft.
(De vergadering wordt om 11.35 uur onderbroken en om 12.00 uur hervat)
