Biała księga w sprawie roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji (debata) 
Przewodniczący
- Kolejnym punktem porządku obrad jest sprawozdanie, sporządzone przez Klausa-Heinera Lehnego w imieniu Komisji Gospodarczej i Monetarnej, w sprawie białej księgi w sprawie roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji -.
Klaus-Heiner Lehne
sprawozdawca. - (DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Na wstępie chciałbym podziękować sprawozdawcom pomocniczym, w szczególności panu Sánchezowi Presedo działającemu z ramienia socjalistów, oraz pani Bowles działającej z ramienia liberałów, którzy bardzo skutecznie współpracowali ze mną nad kompromisowym tekstem, który został dziś przedłożony jako sprawozdanie w sprawie białej księgi Komisji. Tym razem udało się nam uzyskać bardzo dużą większość, obejmującą wiele grup, i nader realny kompromis, który może zostać również wykorzystany jako wytyczna do dalszych prac Komisji Europejskiej oraz później, w procesie prawodawczym, przez Parlament i Radę.
W przedmiotowym sprawozdaniu jasno - i słusznie - pokazaliśmy, że w przypadkach naruszeń prawa ochrony konkurencji Parlament stoi na stanowisku, że zgodnie z tradycją europejską przede wszystkim władze - zarówno krajowe, jak i europejskie organy ochrony konkurencji - są właściwe do podejmowania działań, i że nie tworzy się tu tak zwanego "drugiego ramienia”, które byłoby równoprawne wobec działań oficjalnych w zakresie zwalczania karteli. Świadomie obraliśmy w Europie odmienną ścieżkę niż w Stanach Zjednoczonych, z którymi często sytuacja jest porównywana.
W Izbie istnieje konsensus polityczny, że potrzebujemy rozwiązania w odniesieniu do tak zwanych roszczeń zbiorowych. Jeżeli niezgodne z prawem postępowanie pojedynczych podmiotów przynosi straty bardzo dużej liczbie osób, które ponoszą stosunkowo niewielkie szkody, to potrzebne jest odrębne rozwiązanie dla takich postępowań, w odniesieniu do których zwykłe przepisy proceduralne nie są po prostu dostatecznie skuteczne. Stworzenie takiego instrumentu jest również elementem zapewnienia dostępu do prawa i dalszego rozwoju rynku wewnętrznego. W tej sprawie jesteśmy zgodni.
Istnieje również zgoda co do tego, że nie chcemy, aby w Europie rozwinął się sektor sporów sądowych, jak ma to miejsce w Ameryce. Jego obroty wynoszą 240 miliardów dolarów, a w ostatecznym rezultacie nie przynosi on korzyści konsumentom, lecz - jak wiemy z lektury odpowiednich książek - przynosi zyski głównie amerykańskim kancelariom prawnym. Żadne z powyższych zjawisk nie ma nic wspólnego z rządami prawa. I nie chcemy, aby miało. Zgodziliśmy się, że w Europie nie należy przyjmować instrumentów tortur proceduralnych stosowanych w systemie amerykańskim. Odnosi się to w szczególności do kwestii procesu dowodowego oraz kosztów. To bardzo ważna sprawa.
Zgodziliśmy się również, że ogólnie uważamy, iż z zasadniczego punktu widzenia prawodawstwo na szczeblu europejskim może dopuszczać jedynie model zgłaszany (opt-in), a model opt-out byłby dopuszczalny jedynie w tych państwach członkowskich, w których już funkcjonuje analogiczne rozwiązanie i w których prawo konstytucyjne zezwala na taki model. Model opt-in nie we wszystkich państwach jest dopuszczalny na mocy prawa konstytucyjnego i jest również sprzeczny z zasadą dorosłego konsumenta.
Przedmiotem naszych uporczywych skarg jest fakt, że Komisja Europejska całkowicie zapomniała rozważyć w swojej białej księdze kwestię pozasądowego rozstrzygania sporów. Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji oraz Komisja zajęły się od razu sporami sądowymi. Jednakże jak od wielu lat wiemy dzięki prowadzonej w tej Izbie debacie w sprawie polityki prawodawczej, nie zawsze jest to najlepsze rozwiązanie, a zasadniczo mechanizmy pozasądowego rozstrzygania sporów są często zdecydowanie odpowiedniejsze do rozwiązywania problemów. Ponadto prace prowadzone równolegle w tej samej sprawie w Dyrekcji Generalnej ds. Ochrony Konsumentów są o wiele bardziej zaawansowane. W swojej zielonej księdze, która stanowi o jeden stopień wcześniejszy etap konsultacji, ta Dyrekcja Generalna wykorzystała szeroki margines na takie alternatywne instrumenty rozstrzygania sporów. Jesteśmy przekonani, że Komisja Europejska powinna pilnie ponownie zająć się tą kwestią.
Ostatnia uwaga, która również ma kluczowe znaczenie: nie chcemy doprowadzić do rozdrobnienia prawa. Obecne prawo ochrony konkurencji stanowi, że taki instrument powstanie. To samo dzieje się w zakresie ochrony konsumentów. Wiemy, że w pewnym momencie podobne rozwiązanie będzie rozważane w odniesieniu do prawa rynków kapitałowych, prawa ochrony środowiska i przepisów socjalnych. Uważamy, że całkowicie niezbędne jest rozważenie również podejścia horyzontalnego oraz przynajmniej wsparcie przez nas instrumentów proceduralnych, które we wszystkich dziedzinach są mniej więcej takie same, za pomocą instrumentu horyzontalnego. To również ma decydujące znaczenie.
Ján Figeľ
komisarz. - Panie przewodniczący! W imieniu Komisji z zadowoleniem przyjmuję sprawozdanie sporządzone przez pana Lehnego, przyjęte przez Komisję Gospodarczą i Monetarną (ECON) i przyjęte jako dowód silnego konsensusu pomiędzy grupami politycznymi. Cieszymy się również, że przedmiotowe sprawozdanie w zdecydowany sposób popiera białą księgę.
Komisja zauważa, że sprawozdanie jest zgodne z wnioskami zawartymi w przedmiotowej księdze, że poszkodowani w przypadkach naruszenia prawa ochrony konkurencji Wspólnoty Europejskiej mają obecnie duże trudności z uzyskiwaniem odszkodowań za poniesione straty. Zgadzamy się, że konieczne jest podjęcie działań, służących zapewnianiu pełnej rekompensaty dla tych poszkodowanych.
Zgadzamy się również opinią, że powództwa zbiorowe mają kluczowe znaczenie dla konsumentów i małych przedsiębiorstw, dając im realną i skuteczną możliwość uzyskania odszkodowania w przypadku szkód rozproszonych. Komisja zgadza się również w pełni ze sprawozdaniem komisji ECON, że należy unikać nadmiernych i nieuprawnionych sporów. Z tego względu procedury powództw zbiorowych powinny zawierać odpowiednie zabezpieczenia.
Wreszcie w pełni zgadzamy się, że to podejście do powództw zbiorowych musi być spójne i z tego względu należy zapewnić zgodność między inicjatywami w różnych dziedzinach, na przykład w prawie ochrony konkurencji czy prawie ochrony konsumenta. Jednocześnie Komisja z zadowoleniem przyjmuje uznanie, że spójne podejście do powództw zbiorowych nie musi oznaczać, że wszystkie dziedziny powinny być objęte jednym instrumentem horyzontalnym. Dążenie do zapewnienia spójności nie może w nieuzasadniony sposób opóźniać opracowania środków, uznanych za niezbędne do pełnego wdrożenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji.
Gabriela Creţu
sprawozdawczyni komisji opiniodawczej Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów. - (RO) Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów przyjęła swoje stanowisko opierając się na pewnych faktach: negatywne skutki gospodarcze, wynikające z naruszania prawa ochrony konkurencji, mogą być bardzo często odczuwane na końcu łańcucha handlu, powodując straty konsumentów końcowych i małych przedsiębiorstw.
W takich przypadkach odszkodowania za poniesione straty są istotne, ale jednocześnie trudne do wyegzekwowania, ponieważ wiele podmiotów poniosło szkody, których wartość jest niewielka. W rezultacie zwróciliśmy się o pakiet działań legislacyjnych i pozalegislacyjnych, celem zapewnienia narzędzia, które wszyscy poszkodowani przez taką sytuację obywatele Europy mogą wykorzystać w obronie swoich roszczeń do pełnego, właściwego odszkodowania.
Popieramy wszelkie działania służące likwidacji utrudnień w realizacji tego celu: ułatwienia w dostępie do dokumentacji, ograniczenie kosztów postępowań sądowych i przeniesienie ciężaru dowodowego.
Z zadowoleniem przyjmujemy propozycję Komisji, dotyczącą połączenia powództw reprezentacyjnych wnoszonych przez wykwalifikowane jednostki, z powództwami zbiorowymi, po udzieleniu wyraźnej zgody. Jednakże uważamy, że należy kontynuować dyskusję w sprawie powództw zbiorowych w modelu opt-out, uwzględniając wynikające z nich korzyści: ostateczne rozstrzygnięcie sporu i mniejszą niepewność prawa.
Ioan Lucian Hămbăşan
Chociaż w traktacie UE wyraźnie zakazano tworzenia karteli i innych naruszeń prawa ochrony konkurencji, poszkodowani konsumenci nadal mają we Wspólnocie Europejskiej trudności z wyegzekwowaniem swojego prawa do odszkodowania.
Na przykład w Rumunii na kartel stworzony w przemyśle cementowym nałożono niedawno karę w wysokości kilku milionów euro. Obecnie obowiązujące przepisy nie nakładają jednak na organa właściwe w zakresie monitorowania konkurencji obowiązku angażowania się w dochodzenie odszkodowania dla poszkodowanych.
Chciałbym podkreślić, że te organa powinny uwzględniać wypłacone lub należne odszkodowania w procesie obliczania kar, nakładanych na przedsiębiorstwa, które były winne naruszania przepisów, aby uniknąć rozbieżności między spowodowanymi stratami a zastosowanymi środkami karnymi, w szczególności dla zagwarantowania wypłaty odszkodowań podmiotom poszkodowanym przez takie praktyki.
Właśnie z tego względu z zadowoleniem przyjmuję zamiar Komisji, aby usprawnić metody gwarantujące prawa konsumentom poszkodowanym wskutek naruszania prawa w całej Europie.
Parlament wyraźnie stwierdził, że w Europie nie można ustanowić żadnego modelu opt-out. Z tego względu konieczne jest jak najszybsze zidentyfikowanie poszkodowanych w chwili składania skargi.
Model opt-in gwarantuje, że podmioty poszkodowane wskutek przypadków naruszeń prawa ochrony konkurencji faktycznie otrzymają odszkodowanie. Parlament nie chce, aby ktokolwiek inny - na przykład prawnicy, stowarzyszenia handlowe czy urzędy ochrony konsumentów - odnosiły korzyści z powództw prywatnych.
Uważam również, że Parlament dodaje nowy, istotny element, który został pominięty we wniosku Komisji. Alternatywne mechanizmy rozstrzygania sporów są w wielu przypadkach znacznie skuteczniejsze dla poszkodowanych uprawnionych do otrzymania odszkodowania niż procesy sądowe. Odnoszę się do faktu, że w przypadku domagania się odszkodowania należy w pierwszej kolejności dążyć do rozstrzygnięć pozasądowych. Są one o wiele tańsze niż powództwa prywatne, ponieważ konsumenci otrzymają odszkodowania za poniesione straty o wiele szybciej.
Antolín Sánchez Presedo
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Przedmiotowe sprawozdanie zostało jednogłośnie zatwierdzone w Komisji Gospodarczej i Monetarnej. To nie tylko doskonały rezultat, ale również - uwzględniając złożony i kontrowersyjny charakter przedmiotowych zagadnień - to wynik wyjątkowy, który powinien nadać impet i trwale umocować nowy filar powództw prywatnych. Ma to kluczowe znaczenie dla zapewnienia skuteczności wspólnotowej polityce kompetencji. To nowy krok w stronę bardziej zaawansowanej i skuteczniejszej polityki odpowiedzialności, która w większym stopniu będzie przestrzegać uprawnień poszkodowanych i skuteczniej karać podmioty naruszające przepisy.
Z tego względu chciałbym przede wszystkim pogratulować sprawozdawcy, panu Lehnemu, który w największej mierze przyczynił się do skutecznej realizacji tego zadania. Jakość jego pomysłów, jego otwartość i gotowość do podejmowania dialogu, jak również inteligentne wypracowywanie najlepszych kompromisów miały kluczowe znaczenie dla realizacji tego celu. Chciałbym pogratulować również sprawozdawcom komisji opiniodawczych, sprawozdawcom pomocniczym i tym, którzy przedłożyli poprawki, w tak korzystny sposób przyczyniając się do wzbogacenia sprawozdania.
Biała księga Komisji, zatytułowana "Roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji” stanowi reakcję na wniosek, złożony przez Parlament Europejski w jego rezolucji w sprawie zielonej księgi, której treść Parlament w znacznej mierze akceptuje. Oprócz innych aspektów odnosi się to do zawartego w księdze poparcia komplementarnego charakteru powództwa prawnego wnoszonego przez podmioty publiczne i prywatne oraz opowiedzenia się za powództwami zbiorowymi, chociaż z unikaniem przesady, która występuje w pozwach zbiorowych w Stanach Zjednoczonych i w ten sposób ułatwia wystąpienie z roszczeniem o odszkodowanie; dotyczy to również propozycji udostępnienia właściwych informacji pod nadzorem sądowym, unikając jednak poszukiwania obciążających informacji, jak również uznania i wezwania do wnoszenia powództwa samodzielnego lub powództwa wnoszonego po stwierdzeniu naruszenia prawa (follow-up) oraz systemu rekompensat dobrowolnych.
W sprawozdaniu opowiedziano się za współdecydowaniem przez Parlament Europejski w procesie stanowienia ram prawnych dla roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji. Tego stanowiska nie należy uważać za odrzucenie polityki kompetencji wspólnotowych jako podstawy prawnej dla prawodawstwa, ale jako podniesienie wymogów zwykłej procedury w tej dziedzinie w celu osiągnięcia wyższych wartości, określonych w traktacie.
Jeżeli przepisy mają znaczny wpływ na prawa podstawowe, na przykład prawo obywateli do skutecznej ochrony prawnej stanowiącej część systemu europejskiego i systemu państw członkowskich, udział Parlamentu Europejskiego w procesie prawodawczym jest konieczny ze względu na zasadę demokracji i szacunek dla krajowych tradycji prawnych, które wymagają, aby takie zagadnienia mogły być uregulowane jedynie za pomocą przepisów na szczeblu prawnym lub - inaczej mówiąc - działań podejmowanych przez bezpośrednich przedstawicieli społeczeństwa.
Ustanawia się w nim również horyzontalne, zintegrowane podejście do rozwiązywania problemów, które mogą być wspólne dla wnoszenia powództwa prywatnego w ramach prawa ochrony konkurencji oraz innych dziedzin, co umożliwi uniknięcie rozdrobnionego, niespójnego podejścia.
Powództwo prywatne może być wnoszone przez ograna publiczne, jak również przez jednostki czy powództwa zbiorowe. To drugie rozwiązanie może być zastosowane bezpośrednio przez poszkodowanych lub pośrednio - za pomocą wyspecjalizowanych jednostek, zarówno powołanych uprzednio, jak i działających ad hoc, na przykład stowarzyszeń konsumentów czy izb gospodarczych. W przypadkach wnoszenia powództwa przez jednostki wyspecjalizowane konieczne jest określenie grupy poszkodowanych w momencie wnoszenia pozwu, natomiast określenie każdego z osobna może być dokonane później, chociaż należy tego dokonać możliwie jak najwcześniej, by unikać niepotrzebnych opóźnień i przestrzegać obowiązujących przepisów. To rozwiązanie ma szczególne znaczenie w przypadkach niewielkich i rozdrobnionych szkód.
W sprawozdaniu w wyważony sposób rozpatruje się zagadnienie dostępu do informacji niezbędnych do wniesienia powództwa po stwierdzeniu naruszenia prawa. Konieczne jest zapewnienie zachowania tajemnicy handlowej, podobnie jak skuteczności programów ułaskawień, dla których konieczne jest opracowanie wytycznych.
Warunki zostały określone w taki sposób, aby decyzje, podejmowane przez organ będący członkiem wspólnotowej sieci organów ochrony konkurencji, mogły stać się wiążące w innych państwach członkowskich, oraz tak, aby - przy pełnej zgodności z zasadą odpowiedzialności - ciężar dowodowy został przeniesiony i istniało domniemanie, że po stwierdzeniu naruszenia prawa istnieje wina.
Należy również podkreślić akceptację dla "przenoszenia” zarzutu przez poszkodowanych pośrednich oraz systemu, który ułatwia postępowanie i obniża jego koszty. Chciałbym również podkreślić korzystny związek między powództwem publicznym i prywatnym, polegający zarówno na zachęcaniu do wypłaty odszkodowań na rzecz poszkodowanych, jak i na ustanowieniu pięcioletniego okresu na wnoszenie pozwów.
Na koniec chciałbym Komisji wyrazić wdzięczność za dialog, który był prowadzony w trakcie całej procedury oraz zwrócić się do pana komisarza o niezwłoczne przedłożenie niezbędnych inicjatyw w celu ich opracowania.
Diana Wallis
w imieniu grupy ALDE. - Panie przewodniczący! Na początku chciałabym podziękować panu Lehnemu za jego sprawozdanie i potwierdzić, że moja grupa je poprze.
Chciałabym również powiedzieć, że wydaje mi się, że trochę dziwne jest prowadzenie tej debaty tak późno w nocy, skoro na jutrzejszy poranek zaplanowano pytanie dotyczące dokładnie tej samej kwestii. Wydaje się, że nader sensowne byłoby ich połączenie.
Chwaląc przedmiotowe sprawozdanie chciałabym jednak powiedzieć, że punktem wyjściowym dla mojej grupy będzie "czynienie sprawiedliwości” - sprawiedliwości dla MŚP i konsumentów w całej Unii Europejskiej; muszą stawić czoła działaniom nieodpowiednim i sprzecznym z prawem konkurencji. Kilka tygodni temu moja grupa zorganizowała seminarium w Parlamencie w Brukseli, a ja zostałam bardzo zaskoczona przez niektórych naszych gości, którzy znaleźli się w ogniu takich działań, sprzecznych z prawem konkurencji - o ironio - w sektorze cementowym. Co powiedzieli? Proszę, proszę, zróbcie coś z tym: potrzebujemy czegoś, co umożliwi nam walkę z tymi nieuczciwymi podmiotami na rynku europejskim.
Chcemy osiągnąć rozwiązanie europejskie i chcemy osiągnąć je raczej wcześniej, niż później, ponieważ jeżeli nam się to nie uda, to przewiduję i ostrzegam, że niektóre spośród naszych państw członkowskich opracują systemy, które spowodują nadużycia w zakresie wyboru sądu na skutek swobodnego przepływu orzeczeń. A więc, proszę - możliwie jak najszybciej - o system europejski.
Przewodniczący
- Upewnię się, że pani uwaga dotycząca agendy zostanie przekazana Konferencji Przewodniczących, która ustala porządek obrad - czasami popełnia błędy.
Nils Lundgren
Panie przewodniczący! Rynek wewnętrzny stanowi zdecydowanie największy wkład UE na rzecz wolności i dobrobytu w Europie. Wymaga on między innymi skutecznego prawa ochrony konkurencji. Obecnie debatujemy nad kwestią roszczeń o naprawianie szkód z tytułu naruszenia prawa ochrony konkurencji.
Obywatele i przedsiębiorstwa mają dobre zasadnicze powody, aby móc domagać się odszkodowania. W sprawozdaniu pana Lehnego wskazuje się (częściowo w sposób niezamierzony) na istniejące w tej dziedzinie problemy i zagrożenia. W białej księdze wspomina się o europejskiej kulturze prawnej, ale ona nie istnieje. Nie powinniśmy tworzyć przepisów, opierających się na myśleniu życzeniowym. Celem sprawozdawcy jest uniknięcie przez nas amerykanizacji zwyczajów odszkodowawczych. To również myślenie życzeniowe. Przeciwnie, istnieje duże ryzyko wykształcenia się takiego zwyczaju.
Podział kompetencji między instytucje UE a państwa członkowskie został zignorowany. Nie istnieje obiektywna analiza, co jest potrzebne z punktu widzenia zasady pomocniczości. Zasada ta po prostu nie jest brana poważnie pod uwagę.
Istnieje również wiele innych ustępów niejasnych i ustępów, wobec których istnieje ryzyko, że będą one całkowicie arbitralne. Ustępy 7 i 11 razem wzbudzają złe przeczucia. Oczywistym punktem wyjścia muszą być powództwa o naprawienie szkody na podstawie naruszenia prawa ochrony konkurencji. Wymaga to, aby przestępstwo zostało dowiedzione przed sądem, po czym prawdopodobnie konieczne będzie uprawomocnienie się orzeczenia, nawet w odniesieniu do powództwa indywidualnego, aby orzeczenia odnoszące się do danego przypadku nie mogły być podważone.
Ustępy 15 i 18 umożliwiają pozywającemu wybranie najkorzystniejszego systemu prawnego. Powoduje to niepewność prawną i wywoła nadużycia w zakresie wyboru sądu, co będzie prawdziwym zagrożeniem.
Planuje się zmniejszenie asymetrii informacyjnej poprzez zobowiązanie przedsiębiorstw do udostępniania pozywającym informacji. Spowoduje do swobodne obchodzenie się z istotnymi informacjami handlowymi, które mogą zostać nadużyte.
Na obecnym etapie istnieje zdecydowanie zbyt wiele zagrożeń i kwestii niejasnych. Z tego względu Izba powinna odrzucić to sprawozdanie i domagać się bardziej szczegółowej analizy tego zagadnienia, zanim będziemy mogli podjąć decyzję.
Andreas Schwab
- (DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Na początku chciałbym złożyć ogromne podziękowania sprawozdawcy, panu Lehnemu, który wykonał wspaniałą pracę i w porozumieniu z posłami innych grup znalazł odpowiednie rozwiązania bardzo trudnych problemów.
Przysłuchując się debacie, widzę, że wszyscy zgadzamy się co do tego, że potrzebne jest horyzontalne podejście dla wszystkich powództw zbiorowych, i z tego względu zwracam się do Komisji, aby nie przedkładała odrębnych propozycji ze strony poszczególnych dyrekcji generalnych dla każdej dziedziny z osobna, ale najlepiej aby dała nam prawdziwy mechanizm prawnych roszczeń zbiorowych obejmujący wszystkie dziedziny, z korzyścią dla europejskiego rynku wewnętrznego, obywateli europejskich i oczywiście - jak powiedziała pani Wallis - dla europejskich MŚP. Jesteśmy bowiem jednomyślni, że interesy osób poszkodowanych przez monopole muszą być skutecznie realizowane i że musimy poddać gospodarkę europejską kontroli antymonopolowej zgodnie z zasadą społecznej gospodarki rynkowej. Nie chcemy również naruszania różnych przepisów krajowych w formie nadużyć w zakresie wyboru sądu.
Jednakże tocząca się dzisiejszego wieczora debata nie dostarczyła mi wielu informacji w zakresie najskuteczniejszego sposobu osiągnięcia tego celu, ponieważ uważam, że potencjał powództw zbiorowych jest często przeceniany. Właśnie z tego względu istotne jest, aby ponownie określić pewne wzorce, według których możemy oceniać wszystkie procedury powództwa zbiorowego. Musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, czy dodatkowa ochrona prawna konsumentów i poszkodowanych w formie powództw zbiorowych, transgranicznego rozstrzygania sporów czy orzeczeń, odnoszących się do więcej niż jednego państwa członkowskiego, są faktycznie potrzebne. W procedurze europejskiej musimy wziąć pod uwagę ograniczenia proceduralne państw członkowskich - modele opt-out, opt-in i wiele innych kwestii. Jeżeli to jest po prostu niemożliwe - jak częściowo przyznała już sama Komisja - to musimy uwzględnić instrumenty prawne państw członkowskich i konieczne jest zastosowanie wspólnej procedury z parlamentami państw członkowskich w celu realizacji interesów konsumentów europejskich.
Zdecydowanie chcemy uniknąć w Europie powództw zbiorowych według modelu amerykańskiego. Chcemy zapewnić, że odszkodowanie będzie przyznawane, ale jedynie tym, którzy faktycznie ponieśli straty. Chcemy możliwie jak najbardziej zdecydowanie opowiedzieć się przeciwko nieuzasadnionym roszczeniom i chcemy wspierać alternatywne procedury rozstrzygania sporów.
Olle Schmidt
- (SV) Panie przewodniczący! Ja również chciałbym podziękować panu Lehnemu za konstruktywne i szczegółowe sprawozdanie, które odnosi się do istotnych zagadnień prawa ochrony konkurencji i zwiększa ochronę konsumentów.
Europejski Trybunał Sprawiedliwości zapewnia osobom fizycznym i przedsiębiorstwom prawo do odszkodowań za naruszenie prawa ochrony konkurencji, ale mimo to w rzeczywistości osoby fizyczne, które poniosły straty w związku ze złamaniem prawa ochrony konkurencji, rzadko otrzymują odszkodowanie. Z tego względu musimy stworzyć mechanizmy, które zwiększą zaufanie i ułatwią osobom fizycznym transgraniczne egzekwowanie ich uprawnień.
Wiemy, że konsumenci i małe przedsiębiorstwa boją się wnoszenia powództwa z uwagi na obawy dotyczące długości trwania procesu, a w szczególności wysokich kosztów. Zmiany w tej dziedzinie ułatwią prowadzenie handlu transgranicznego.
Musimy również opracować nowe mechanizmy, ułatwiające wnoszenie powództw zbiorowych, jeżeli chcemy mieć działający rynek wewnętrzny w całej UE, aby obywatele faktycznie mogli mieć pewność, że ich sprawa zostanie zbadana w sposób zgodny z prawem i że otrzymają pełne odszkodowanie za spowodowane szkody, czyli za straty.
Kiedy omawiamy kwestię powództw zbiorowych, zawsze pojawia się temat Stanów Zjednoczonych i tamtejszych doświadczeń, i sytuacji ekstremalnych. Oczywiście musimy wyciągnąć z tego wnioski, ale nie możemy pozwolić się zniechęcić. Europa musi mieć system europejski, a nie amerykański. Jeżeli nic nie zrobimy, sytuacja jedynie się pogorszy.
Ján Figeľ
komisarz. - Panie przewodniczący! Dziękuję za bardzo ciekawe wystąpienia, w szczególności za wprowadzenie pana Klausa-Heinera Lehnego. Było ono bardzo interesujące, a ja mogę teraz przekonać się, dlaczego są państwo tak zgodni i pracują nad tym zagadnieniem wspólnie nie tylko w komisji, ale również na posiedzeniu plenarnym.
Niewiele mogę dodać, być może poza kwestią podstawy prawnej. Oczywiście zależy ona od celów i treści wnoszonego powództwa, a ja chcę państwa zapewnić jako komisarz - być może odpowiedzialny za inne kwestie, ale wypowiadam się w imieniu Komisji - że zasadniczo chcemy ściśle współpracować z Parlamentem. Należy rozważyć kwestię, w jaki sposób to osiągnąć w odniesieniu do praktycznych, konkretnych spraw czy zagadnień, ale będziemy dążyć do ścisłej współpracy lub możliwie jak najściślejszej współpracy z Parlamentem w ramach istniejących przepisów.
W odniesieniu do tego, co państwo już powiedzieli w sprawie rozdrobnienia i podejścia horyzontalnego, myślę, że odpowiedzią ze strony Komisji - co jest bardzo widoczne w białej księdze - jest konsekwentne, spójne podejście. I uważam, że europejska tradycja prawna i korzenie naszej kultury prawnej są odmienne, niż w często przywoływanych Stanach Zjednoczonych. Ale uważam też, że możemy korzystać z doświadczeń innych i rozbudowywać nasz system.
W sprawie egzekucji z powództwa publicznego i sprawiedliwości uważam oczywiście, że bardzo istotne jest, abyśmy nie dążyli do osłabienia tej egzekucji, a art. 81 i 82 są oczywiście bardzo ważnymi filarami unijnego jednolitego rynku i polityki UE. Mówią one o sprawiedliwości, a roszczenia o naprawienie szkody stanowią uzupełnienie tej egzekucji prawa.
Na koniec, co być może nie najmniej ważne, chciałbym odnieść się do tego, co powiedziano o pozasądowym rozstrzyganiu sporów. Komisja popiera to rozwiązanie, ale warunkiem wstępnym lub podstawą takiego podejścia, które byłoby mile widziane, są istniejące i działające skuteczne systemy rozstrzygania sporów w sprawach odszkodowań na szczeblu państw członkowskich. Zatem uważam, że powinniśmy nie tylko zachęcać nasze państwa członkowskie, ale im pomóc, aby takie sprawy i systemy działały w 27 państwach UE. Wówczas możemy dojść do takich wniosków.
Ale zasadniczo chciałbym państwu podziękować za bardzo interesującą, również dla mnie, debatę i życzyć powodzenia.
Klaus-Heiner Lehne
sprawozdawca. - (DE) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Na wstępie chciałbym podziękować moim szanownym przyjaciołom za ich bardzo przydatne uwagi. Myślę, że działaliśmy wspólnie i osiągnęliśmy dobry wynik.
Chciałbym jednak również bardzo wyraźnie powiedzieć Komisji, aby uniknąć wszelkich nieporozumień: z punktu widzenia Parlamentu nie ma możliwości przedłożenia przez państwa uregulowań, które już teraz są całkowicie nieprzydatne. Absolutnie nie ma takiej możliwości. Oczekujemy, że Komisja weźmie pod uwagę naszą dzisiejszą decyzję i uwzględni ją w faktycznym wniosku legislacyjnym.
Podejście horyzontalne jest nie tylko istotną kwestią z uwagi na przedstawione przeze mnie wcześniej argumenty; komisarz sam odniósł się również do zagadnienia podstawy prawnej. W odniesieniu do tak istotnego projektu należy wybrać takie podejście, które ostatecznie zapewni zaangażowanie Parlamentu jako organu prawodawczego na równych prawach. Na mocy obecnie obowiązującego traktatu nicejskiego tak się nie stanie, jeżeli wybrane zostanie podejście opierające się wyłącznie na prawie ochrony konkurencji. To również zasadniczy argument polityczny, przemawiający za naszą opinią, że podejście horyzontalne jest odpowiednie. Myślę, że Komisja powinna poważnie wziąć to pod uwagę.
Moim zdaniem kolejną kluczową kwestią jest to, że potrzebujemy czegoś w zakresie pozasądowego rozstrzygania sporów. Mówił pan wcześniej o zbieżności z pracami Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji. Jednakże jeżeli porówna się zieloną księgę w sprawie ochrony konsumentów z białą księgą w sprawie konkurencji, to niekoniecznie odnosi się wrażenie, że istnieje taka zbieżność. Najbardziej uderzającym przykładem jest odmienne podejście - a żeby być precyzyjniejszym: brak podejścia - w białej księdze do mechanizmów pozasądowego rozstrzygania sporów.
Istnieje nadal wiele innych problemów, których rozwiązania oczekujemy. Chciałbym jedynie krótko odnieść się do kwestii dostępu do dokumentów Komisji Europejskiej. We wszystkich postępowaniach karnych, w których pojawiają się roszczenia o naprawienie szkód, możliwe jest zbadanie dokumentów sprawy, zebranych przez prokuraturę. Dlaczego nie odnosi się to do Komisji Europejskiej? Nie potrafię tego pojąć.
To samo odnosi się do kwestii ustalania kar: to również należy uwzględniać, aby w przyszłości możliwe było wystąpienie z powództwem o naprawienie szkody. Również w tym zakresie Komisja musi pilnie zmienić tekst i przedłożyć bardziej konkretne teksty i propozycje, niż przedstawiane jak dotąd w białej księdze. Chciałbym nader wyraźnie stwierdzić z punktu widzenia Parlamentu, aby uniknąć wszelkich nieporozumień: oczekujemy więcej, niż zawiera biała księga i oczekujemy również, że cała Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji skorzysta z naszych zaleceń, w przeciwnym razie napotka na opór ze strony tej Izby.
Przewodniczący
- Chciałbym podziękować wszystkim za ich uwagi w tej ważnej sprawie, jak również podziękować panu komisarzowi, pracownikom i tłumaczom.
Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się w czwartek, 26 marca 2009 roku.
Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)
Katrin Saks  
na piśmie. - (ET) W sprawozdaniu Parlamentu podkreśla się przydatność programów złagodzenia kary za ujawnienie porozumień monopolowych, a ja cieszę się, że mogę tu poinformować, iż projekt programu złagodzenia kar jest obecnie przedmiotem debaty w parlamencie estońskim. Powinien on stać się istotnym elementem naszej walki z monopolami, która jest istotna zarówno z punktu widzenia lepszego funkcjonowania rynku wewnętrznego, jak również dla ochrony praw konsumentów, ponieważ ze względu na porozumienia kartelowe ceny płacone przez konsumentów mogą wzrosnąć nawet o 25%.
Uważam jednak, że powództwa reprezentacyjne mogą również mieć duże znaczenie dla skutecznej realizacji prawa ochrony konkurencji i zwiększenia ochrony konsumentów, i z tego względu musimy również na to zwrócić uwagę, zarówno na szczeblu estońskim, jak i w Unii Europejskiej. Badania dowiodły, że powództwa reprezentacyjne w znacznym stopniu zwiększyłyby gotowość konsumentów do domagania się swoich praw, a w krajach, w których aktywność konsumentów jest niska z uwagi na obawy związane ze złożonością i kosztami takich postępowań, takie środki, jak powództwa reprezentacyjne, mają kluczowe znaczenie.
