Stosunki między Unią Europejską a Serbią (debata) 
Przewodniczący
Kolejnym punktem porządku dziennego jest sprawozdanie pana posła Kacina w imieniu Komisji Spraw Zagranicznych, w sprawie stosunków UE z Serbią wraz z projektem zalecenia Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie stosunków między Unią Europejską a Serbią.
Jelko Kacin  
sprawozdawca. - (SL) Dziś przemawiam jako sprawozdawca, ale jednocześnie także jako liberalny demokrata, jako Słoweniec, jako mieszkaniec byłej Jugosławii oraz Europejczyk. Zaledwie 15 lat temu kraj, w którym się urodziłem podzielił się na milion krwawych wojen trwających prawie całe dziesięciolecie.
Dziś wiele krajów tego regionu, w tym Serbia, wciąż musi zmagać się z niszczycielskimi skutkami tego konfliktu. Dla tych delikatnych i młodych demokracji członkostwo w Unii Europejskiej jest silną zachętą do dalszej demokratyzacji. U podstaw Unii Europejskiej, do której państwa te chcą wstąpić jak najszybciej, leżą wspólne standardy i zasady, z których najważniejszą jest zasada państwa prawa.
Jednakże w przypadku krajów bałkańskich problemem nie jest tylko reforma systemu sądowniczego, ale także współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze.
Serbii jak dotąd nie udało się wypełnić jej międzynarodowego i krajowego obowiązku aresztowania czterech pozostałych oskarżonych o zbrodnie wojenne, w tym Mladicia i Karadżicia, którzy oskarżeni są o zainicjowanie zabójstwa niemal 8 000 cywilów w Srebrenicy. Każdy kto zabija nawet jedno istnienie ludzkie popełnia zbrodnię, ale ci, którzy są sprawcami ludobójstwa są wyzwaniem międzynarodowym i politycznym.
Byłem w Srebrenicy zanim przygotowałem to sprawozdanie. Wierzę w szacunek Serbów do samych siebie. Dlatego zdecydowanie uważam, że państwo serbskie musi udowodnić, że współpracuje z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii. W maju władzę przejął nowy proeuropejski rząd, do którego głównych celów należy współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii. Jest to nowa sytuacja, która mnie cieszy. Cieszy mnie także, że rząd sprzeciwił się dwu z sześciu najbardziej poszukiwanych uciekinierów, Tolimirowi i Dziordzieviciowi, aresztował ich i wydał.
Aresztowania te świadczą o tym, że Serbia jest w stanie znaleźć i aresztować pozostałych uciekinierów wojennych. Jak powiedziała prokurator Del Ponte, największą przeszkodą nie jest zdolność, lecz raczej przełożenie zdolności na namacalne rezultaty. Dlatego UE nie może pozwolić sobie na zrezygnowanie ze swoich warunków w tym kluczowym momencie.
W miarę piętrzenia się kwestii dotyczących przyszłości Kosowa, błędem byłoby myśleć, że poddawanie się UE w kwestii stawianych przez nią warunków i pochylanie się do tyłu, aby pójść na ustępstwa wobec Belgradu pomoże na dłuższą metę UE albo Serbii. Udawanie, że nie widzimy zbrodniarzy wojennych może pasuje do dzisiejszej Realpolitik, ale nie przyczyni się do długotrwałego pokoju i stabilności regionów.
Często mówi się, że Serbia jest kluczem do stabilności w regionie, ale politycy w Belgradzie mylą się, przyjmując, że dzięki temu Serbia będzie lepiej traktowana. Serbia zrobiłaby dobrze wykorzystując swe liczne talenty i możliwości, aby stać się przykładem dla swoich sąsiadów w regionie, zamiast pozwalać im zmarnieć z powodu serbskiego uporu.
Prawdą jest, że UE nie będzie stanowiła całości, dopóki Bałkany nie staną się jej częścią, ale nie może się tak stać za wszelką cenę i na pewno nie za cenę podważania prawa międzynarodowego i ignorowania podstawowych europejskich wartości.
Obywatele Serbii mają prawo znać prawdę na temat niedawnej polityki wojny uprawianej w ich imieniu. I z tego powodu popieram niedawno podjętą przez prokuratura specjalnego inicjatywę, by ujawnić polityczne motywy zabójstwa premiera Dzindzicia. I także z tego powodu nie popieram zbyt niskiego wymiaru wyroków wydanych przez serbski trybunał ds. zbrodni wojennych na czterech członków grupy "Skorpionów” za egzekucję 6 muzułmanów ze Srebrenicy.
W Serbii istnieje ogromny potencjał gospodarczy i kulturalny i ogromna liczba utalentowanych jednostek w każdej dziedzinie życia. Nowy rząd pokazał, że ma wielu dynamicznych i ambitnych ministrów. Nie ma wątpliwości co do tego, że Serbia posiada zdolność administracyjną i instytucjonalną, aby profesjonalnie podejść do dalszych negocjacji akcesyjnych.
W ostatnich miesiącach dokonano postępów w wielu dziedzinach, na przykład zakończenie rozmów technicznych w sprawie negocjacji układu o stabilizacji i stowarzyszeniu, ratyfikacja protokołu z Kioto, CEFTA i wybór rzecznika praw obywatelskich, prezesa Banku Serbii, komisarza ds. informacji publicznej i członków rady państwowej urzędu ds. kontroli.
Niestety postępy w kwestii mianowania sędziów Trybunału Konstytucyjnego są nieznaczne. W dodatku nadal trwa publiczne oczernianie działaczy społeczeństwa obywatelskiego krytykujących rząd lub próbujących zwracać uwagę na newralgiczne sprawy, takie jak zbrodnie wojenne. W tym kontekście potępiam ostatnie wydarzenia w Novim Sadzie, gdzie organizacja neonazistowska zaatakowała pokojowe zgromadzenie, które zebrało się w celu odbycia antyfaszystowskiej demonstracji. Konieczne jest, aby właściwe władze znalazły sprawców i przeprowadziły dokładne dochodzenie w sprawie tego przestępstwa.
Jednocześnie zauważam, że surowy reżim wizowy UE, który uniemożliwia zwykłym Serbom spotkanie się z Europejczykami w UE, działa jak hamulec demokratycznego postępu Serbii i przyczynia się do ksenofobii i nacjonalizmu.
Z zadowoleniem przyjmuję wynegocjowane umowy. Są one znakiem dokonania ważnego kroku, jednak ostatecznym celem musi być zliberalizowanie sposobu podróżowania dla wszystkich obywateli tego regionu. Czy wiedzą państwo, że tylko jeden na dziesięciu Serbów ma paszport? Musimy dać reszcie ludności coś konkretnego. Wzywam Radę, aby dopilnowała, by umowy weszły w życie na początku przyszłego roku oraz wzywam także Radę do sporządzenia konkretnego planu zliberalizowania reżimu wizowego.
Chciałbym wykorzystać tę okazję i podziękować moim asystentom, posłom, sekretariatowi Komisji Spraw Zagranicznych, grupom politycznym, Komisji, misji Serbii przy UE, serbskiemu Urzędowi ds. Integracji Europejskiej.
Kończąc moje wystąpienie, chciałbym dodać krótki komentarz osobisty. Jako jeden z nielicznych posłów do Parlamentu Europejskiego urodzonych na Bałkanach Zachodnich, jestem bardzo dumny z faktu, że mogłem być sprawozdawcą. Mój kraj, Słowenia, został członkiem UE nie dlatego, że było to proste, ale dlatego, że było to trudne. Udało nam się, tak jak uda się serbskim politykom, intelektualistom i przedsiębiorcom, kiedy się na to zdecydują. Wzywam Serbię i Serbów, aby się teraz obudzili, aby zaczęli sobie pomagać, pomagać swoim sąsiadom, pomagać całemu regionowi i aby dołączyli do nas. Zróbcie to. Macie wystarczająco dużo siły. Razem nam się uda.
Przewodniczący
Dziękuję Izbie za wyrozumiałość związaną z przysługującym czasem wypowiedzi. Przepraszam Izbę w imieniu sprawozdawcy. Dziękuję.
Manuel Lobo Antunes
urzędujący przewodniczący Rady. - (PT) Panie przewodniczący, panie komisarzu, panie i panowie! Jasne jest, że Serbia leży w obrębie Europy i wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, że w ostatnich latach musiała stawić czoła poważnym wyzwaniom, wręcz niezwykle trudnym, ze względu na jej znaczenie dla stabilności i rozwoju regionu Zachodnich Bałkanów. Unia Europejska starała się pomóc Serbii poradzić sobie z tymi wyzwaniami poprzez wsparcie i ukazywanie korzyści płynących z perspektywy europejskiej jako bardziej namacalnych i widocznych.
Dlatego staraliśmy się udowodnić ludności serbskiej oraz władzom, że naprawdę zależy nam na przybliżeniu Serbii do Unii Europejskiej. Staraliśmy się pokazać, że istnieje alternatywa, w tym celu pomagaliśmy proeuropejskim siłom politycznym i społecznym, które są za przeprowadzeniem koniecznych reform, aby umocnić demokrację i rozwój tego kraju.
Umowy dotyczące stabilizacji i stowarzyszenia stanowią ogromnie ważny krok ku przybliżeniu Bałkanów Zachodnich do Unii Europejskiej. Są także ważnym instrumentem służącym wyjaśnieniu perspektywy europejskiej. Pod tym względem uważamy, że to bardzo dobrze, że Komisja zakończyła negocjacje z Serbią w sprawie zawarcia Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu. Mamy szczerą nadzieję, że warunki konieczne, by Komisja mogła podpisać układ, wkrótce zostaną spełnione.
W Radzie istnieje zdecydowane poparcie dla podpisania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu, jak tylko warunki zostaną spełnione. Jednak zanim Rada będzie mogła wdrożyć układ, Serbia musi zacząć w pełni współpracować z Międzynarodowym Trybunałem Karnym.
Możliwość prostszego podróżowania do Unii Europejskiej dla ludności Serbii wzmocniłaby więzi między nami i niewątpliwie przyczyniłaby się do procesu budowy demokracji i do powstania proeuropejskich nastrojów w społeczeństwie serbskim.
Ułatwienia wizowe i porozumienia o readmisji podpisane we wrześniu i mające wejść w życie w styczniu 2008 r. są naszym zdaniem niezwykle ważne.
Komisja uzgodniła z Serbią, że dialog na temat złagodzenia wymogów wizowych rozpocznie się po wejściu w życie tych porozumień. Ponadto UE zakomunikowała Serbii jasno, że proces integracji nie jest powiązany z kwestią ustaleń na temat przyszłości Kosowa. W praktyce każdy kraj przybliża się do członkostwa w Unii Europejskiej na podstawie własnych osiągnięć i zgodnie z warunkami procesu stabilizacji i stowarzyszenia oraz kryteriami kopenhaskimi.
Na koniec, panie przewodniczący, panie i panowie, raz jeszcze muszę podkreślić znaczenie, jakie prezydencja Unii Europejskiej przypisuje możliwości przedyskutowania z Parlamentem Europejskim wagi, zarówno dla samej Serbii, jak i dla regionu, zapewnienia Serbii przyszłości w Europie. Bez wątpienia Bałkany Zachodnie są jednym z priorytetów Unii Europejskiej, a naszym najważniejszym celem jest stworzenie sytuacji pokoju, stabilności, demokracji i dobrobytu w tym regionie.
Dlatego mamy wizję integracji tych krajów w Unii, przy czym proces stabilizacji i stowarzyszenia wciąż stanowi ramy przygotowań do tej potencjalnej akcesji. Serbia jest krajem o wysokim geostrategicznym znaczeniu dla stabilności całego regionu, dlatego postęp w dziedzinie tego procesu jest niezbędny do osiągnięcia najważniejszego celu UE w odniesieniu do Bałkanów Zachodnich: aby stały się one regionem stabilności, pokoju i postępu.
Olli Rehn
komisarz. - Panie przewodniczący! Chciałbym pogratulować panu Kacinowi rzetelnego sprawozdania, w którym dobrze uchwycone zostały kluczowe aspekty obecnego stanu stosunków UE z Serbią. Prosiłem już swoje służby o podjęcie dalszych działań w związku z zaleceniami zawartymi w sprawozdaniu, które już zostało wykorzystane w przygotowaniu rocznego sprawozdania z postępów, które ma być przyjęte 6 listopada.
Pańskie sprawozdanie podkreśla wiele kwestii, w których zarówno Unia Europejska, jak i Serbia muszą zwiększyć wysiłki, co w pełni popieram. W szczególności zgadzam się z wagą położoną na ułatwienia wizowe oraz z wezwaniem do poczynienia postępów w kwestii liberalizacji reżimu wizowego.
Właśnie z tego powodu Komisja wyraziła swój zamiar rozpoczęcia dialogu na początku przyszłego roku z każdym z krajów Bałkanów Zachodnich, na temat mapy drogowej dotyczącej liberalizacji reżimu wizowego, poprzez określenie swoich wymogów i warunków. Kwestia ta ma ogromne znaczenie, szczególnie jeśli chodzi o danie konkretnego świadectwa młodemu pokoleniu tego regionu na temat tego, co naprawdę oznacza Europa.
Jesteśmy teraz w krytycznej chwili, jeśli chodzi o nasze stosunki z Serbią. Przez ostatnie dwa tygodnie prowadziłem intensywne dyskusje z prezydencją Rady, państwami członkowskimi i władzami Serbii na temat aktualnej sytuacji. Nie jest żadną niespodzianką, że głównymi tematami były proces dotyczący statusu Kosowa oraz Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu, w tym warunek współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii.
Termin 10 grudnia dla rozmów w sprawie Kosowa zbliża się szybko, a prace trojki wchodzą w kluczową fazę. W pełni popieramy pracę przedstawiciela UE, ambasadora Wolfganga Ischingera i zrobimy co w naszej mocy, by znaleźć wynegocjowane rozwiązanie.
Najważniejsze jest teraz, by obie strony - Belgrad i Prisztina - przyjęły odpowiedzialność i poważnie zaangażowały się w poczynienie konstruktywnych i twórczych propozycji, które mogą doprowadzić do wypracowania wynegocjowanego i zrównoważonego rozwiązania. Prowadziłem także burzliwe dyskusje z państwami członkowskimi i władzami Serbii na temat Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu. Układ ten będzie stanowił polityczny kamień milowy w naszych stosunkach z Serbią. Będzie bramą do uzyskania statusu kraju kandydującego do członkostwa w Unii Europejskiej.
Komisja najpierw wynegocjowała, a później doprowadziła do końca techniczną stronę pracy nad projektem tekstu tego układu; państwa członkowskie oceniają go właśnie w grupie roboczej Rady.
Intensywnie współpracuje ona z prezydencją i państwami członkowskimi w celu dokonania prawno-lingwistycznej oceny tekstu, abyśmy my, jako Unia Europejska, byli przygotowani pod względem technicznym do podpisania wkrótce układu, pod warunkiem że spełnione zostaną warunki polityczne - mianowicie pełna współpraca z ICTY - której wynikiem powinno być aresztowanie pozostających na wolności oskarżonych. Jest to, jak rozumiem, zgodne z zaleceniem zawartym w sprawozdaniu, skierowanym do Rady.
Jeśli chodzi o ICTY, jak już powiedziałem, w tej chwili widzę, że szklanka Serbii jest do połowy pełna, a nie do połowy pusta. Dałem do zrozumienia rządowi serbskiemu, że podpisanie Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu jest w zasięgu. Jest to teraz kwestia woli politycznej i przełożenia chęci na wyniki. My będziemy gotowi, wtedy kiedy Serbia będzie gotowa dzięki spełnieniu naszych warunków. Piłka jest teraz wyraźnie po stronie Serbii.
Jednocześnie powinniśmy docenić wysiłek, jakiego Serbia dokonała dotychczas. Zbyt często zapominamy o nim w naszych debatach. Od roku 2004 Serbia pomogła w znalezieniu i wydaniu 20 z 24 oskarżonych przez ICTY. Pokazuje to, że nasza polityka warunkowości działa.
Jednak współpraca z ICTY nie może być procesem, który można po prostu zakończyć i należy zrobić więcej, by doprowadzić do pełnej współpracy, szczególnie biorąc pod uwagę intensywniejsze działania poszukiwawcze i dostęp do archiwów i dokumentów.
Główny prokurator wróci jutro do Belgradu na dwa dni, a Komisja zdecydowanie weźmie jej ustalenia pod uwagę, dokonując oceny dotyczącej zatwierdzenia Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu.
Podpisanie będzie wtedy zależało od pełnej współpracy z ICTY; ocenimy to wspólnie z Radą. Zobowiązuje to Serbię do uczynienia wszystkiego, co w jej mocy, by znaleźć i aresztować ukrywających się i dostarczyć ICTY wszelkich potrzebnych informacji mogących doprowadzić do ich aresztowania i przekazania trybunałowi w Hadze.
Podsumowując, Serbia naprawdę ma ogromny potencjał gospodarczy, kulturalny i intelektualny, który tylko czeka, aż zostanie wykorzystany w dążeniu do zapewnienia Serbii europejskiej przyszłości.
Komisja jest w pełni zaangażowana w perspektywę europejską Serbii. Jestem przekonany, że kraj ten może dokonać stosunkowo szybkiego postępu na drodze do Europy, kiedy spełni najważniejsze warunki.
Jest to niezbędne, nie tylko w odniesieniu do europejskich aspiracji Serbii, ale także dla stabilności i postępu na całych Bałkanach Zachodnich. Nadszedł zatem najwyższy czas, by Serbia zapomniała o swojej bolesnej przeszłości i w pełni zbliżyła się do przyszłości w Europie.
György Schöpflin
w imieniu grupy PPE-DE. - Panie przewodniczący! Wszyscy w tej Izbie zgadzają się, że przyszłość Serbii leży w Europie i że taka przyszłość jest bardzo pożądana, zarówno dla Serbii, jak i dla Europy. Powstaje zatem pytanie, jak do niej dotrzeć.
Sedno problemu stanowi fakt, że Serbia ma oczywiście trochę cech demokracji, ale nie można powiedzieć, że posiada stabilną demokratyczną infrastrukturę. Spuścizna komunizmu i wojen, które nastąpiły po rozpadzie Jugosławii odcisnęła głębokie piętno na społeczeństwie Serbii, dlatego tak ciężko jest podtrzymywać działalność godnych zaufania, neutralnych instytucji. Słaba praworządność, korupcja i nepotyzm, i niepokojąco wysoki poziom przypadkowej przemocy - wszystkie te elementy cechują społeczeństwo, w którym musi nastąpić znaczna zmiana, zanim panującą w nim demokrację będzie można uznać za spełniającą kryteria kopenhaskie.
Być może najbardziej toksycznym elementem tej spuścizny jest to, że nacjonalizm wciąż pociąga tę część społeczeństwa, która jest istotna pod względem politycznym, w tym część elit. Zwolennicy nacjonalizmu etnicznego Serbii ograniczają możliwość posiadania serbskiego obywatelstwa jedynie do narodu serbskiego. Ma to silny wpływ na tych członków społeczeństwa serbskiego, którzy nie są Serbami. W tym zakresie elity polityczne kraju mają wiele do zrobienia. Jedynie Serbia - jej elity polityczne i społeczeństwo - mogą dokonać niezbędnej zmiany w kierunku demokracji, praw człowieka i postaw obywatelskich.
Z drugiej strony wnioski z tego przemyślanego sprawozdania zawierają słuszne wskazówki, jak można dokonać tej zmiany i jak Serbia może raz jeszcze zająć swoje miejsce w Europie.
Justas Vincas Paleckis
w imieniu grupy PSE. - Panie przewodniczący! Mimo, że zbliża się zima, atmosfera polityczna w Serbii jest coraz gorętsza. Dlatego biorąc udział w przygotowaniu tego sprawozdania, grupa PSE szczególnie stara się uchwycić sytuację narodu, który stracił swą uprzywilejowaną pozycję w byłej Federacji Jugosłowiańskiej, narodu, w którym rozruchy wywołane przez nacjonalistów zniszczyły cały region, zrujnowały wielu życie, pochłonęły wiele ofiar, a w odpowiedzi otrzymał ataki bombowe i rakietowe.
Mimo wszystko większość ludności kraju nie chce niczego innego jak tylko podążać ścieżką europejską i w ten sposób uleczyć rany własne oraz swoich sąsiadów. Sprawozdanie to stara się pomóc, w przyjazny, ale wymagający sposób, narysować na tej ścieżce drogowskazy. Chciałbym szczególnie podziękować naszemu koledze, panu Kacinowi, który włożył w to sprawozdanie nie tylko wiele pracy, ale także uczucie i serce.
Chciałbym także zwrócić uwagę na udaną pracę wykonaną przez proeuropejski rząd serbski w tej nie takiej prostej sytuacji. Jego działania pozwoliły Parlamentowi Europejskiemu na zaproponowanie podpisania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu, być może nawet do końca tego roku. Jednak to, czy kraj ten będzie mógł wejść na nową drogę jeśli chodzi o stosunki z UE zależy w dużej mierze od samych Serbów. My, z naszej strony, będziemy trzymać się zdania, że układ zostanie podpisany dopiero, gdy Serbii uda się złapać pozostałych przestępców wojennych.
Grupa PSE zaproponowała kilka poprawek do sprawozdania, które mają na celu złagodzenie brzmienia kwestii wrażliwych dla Serbów. Zaproponowana została między innymi zmiana brzmienia motywu M, służąca podkreśleniu, że pojednanie między grupami etnicznymi ma ogromne znaczenie dla zapewnienia stabilności w regionie.
Jesteśmy zdania, że Kosowo jest osobnym problemem, dlatego sprawozdanie to prawie w ogóle go nie dotyczy. Rozwiązanie tego problemu nie powinno sprawić, że Serbia zejdzie z europejskiej ścieżki, na której, po jakimś czasie ma się spotkać z Kosowem i byłymi republikami jugosłowiańskimi oraz w rzeczy samej z resztą Europy.
István Szent-Iványi
w imieniu grupy ALDE. - (HU) Panie przewodniczący, panie ministrze, panie komisarzu! Przede wszystkim chciałbym pogratulować sprawozdawcy, panu Kacinowi, konstruktywnego i wyważonego sprawozdania. W 2003 r. Unia Europejska zdecydowała się na integrację Serbii w swoją strukturę ze względu na swe przekonanie, że Serbia jest ważnym podmiotem w kwestii bezpieczeństwa regionalnego i że przyszłość Serbii leży w Europie. Od tego momentu tempo integracji zależy wyłącznie od Serbii.
Ważnym warunkiem wstępnym jest pełna współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii w Hadze. Widoczny jest postęp - dwóch z sześciu najbardziej poszukiwanych przestępców wojennych zostało wydanych, ale najwięksi zbrodniarze wojenni, Mladić i Karadżić wciąż przebywają na wolności. Potrzebny jest dalszy wysiłek. Największym testem siły zarówno dla Serbii jak i Europy jest kwestia ustalenia statusu Kosowa. Obecna sytuacja jest najpoważniejszą przeszkodą dla stabilności regionalnej oraz dla integracji Serbii z UE. Oczekujemy, że Serbia zachowa się w sposób konstruktywny, by rozwiązać tę sytuację w sposób tak szybki i zadowalający, jak to możliwe.
Polepszyła się także sytuacja pod względem praw mniejszości; spadła liczba brutalnych napaści, a mniejszościom zagwarantowano w konstytucji nowe prawa. Dokonany postęp zdecydowanie nie jest jednak wystarczający - nie wdrożono jeszcze rozporządzeń dotyczących rad krajowych i brak jest prawodawstwa umożliwiającego mniejszościom samookreślenie. Serbia ma także do wykonania europejskie zadania, biorąc pod uwagę fakt, że w praktyce Trybunał Konstytucyjny nie funkcjonuje, wymiar sprawiedliwości jest powolny i jest przedmiotem wpływów politycznych, a korupcja i przestępczość zorganizowana przenikają wszystkie obszary życia gospodarczego i społecznego. Jeśli Serbia naprawdę pragnie integracji, ogromnie ważne jest, by zwiększyła swe wysiłki w tych dziedzinach. Europa udzieli Serbii każdej możliwej pomocy, by wypełnić te zadania pomyślnie, ale to Serbia musi je wykonać. Musimy podkreślić, że to do naszych serbskich przyjaciół należy odpowiedzialność i obowiązek zrobienia wszystkiego, co w ich mocy, by zapewnić pomyślną integrację Serbii z UE. Dziękuję, panie przewodniczący.
Brian Crowley
Panie przewodniczący! Komisja wkrótce podejmie decyzję o zawarciu Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Serbią. Popieram ten układ. Będzie on jasnym sygnałem na arenie międzynarodowej, że członkostwo Serbii w UE jest obecnie jednym z priorytetów politycznych. Jest to pierwszy znaczący krok tego kraju na drodze do członkostwa w UE.
Choć wielu posłów mówiło o trudnościach, jakim Serbia musiała sprostać w przeszłości i obecnych problemach dotyczących akcesji Serbii oraz układu o stabilizacji, musimy także zauważyć niezwykle długą drogę, jaką Serbia przebyła do tej pory pomimo pojawiających się trudności.
Tak jak w przypadku wszystkich stosunków między krajami, które są położone blisko siebie, w przyszłości wciąż będą istniały problemy dotyczące tego, jak Serbia rozwiąże kwestię Kosowa, ich bieżącej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym oraz w szczególności ich stosunków z innymi krajami sąsiedzkimi, które były w przeszłości częścią Jugosławii.
Jasny sygnał od władz Serbii mówi, że po ich stronie stale obecna jest wola ujrzenia postępów. Pragną oni dowiedzieć się o modelach najlepszych praktyk, które popieramy. I spójrzmy na to, czego Unia Europejska dokonała w przeszłości - ponad 165 milionów euro w ramach wysiłku na rzecz odbudowy. Musimy pamiętać o tym, że wojna na Bałkanach wciąż wywiera wielkie piętno na rozwoju, nie tylko Serbii, ale także innych krajów. I w rzeczy samej, jeśli spojrzymy na niedawną przeszłość każdego z naszych krajów, także znajdziemy podobne psychologiczne słabe punkty, których przezwyciężenie zajęło nam trochę czasu.
Musimy zostawić Serbii trochę swobody działania, aby mogła dokonać tej zmiany i tych postępów. Naszą rolą i naszym obowiązkiem jest dopilnowanie, abyśmy postępowali jak dobry sąsiad, wierny nauczyciel pokazujący, jak można osiągnąć najlepsze, ale także że nagrodzimy za to, co już osiągnięto.
Gisela Kallenbach
w imieniu grupy Verts/ALE. - (DE) Panie przewodniczący! Na początku chciałabym wyrazić moje serdeczne podziękowania sprawozdawcy za jego słuszną i kompleksową pracę. Z ogromnym zadowoleniem przyjmujemy fakt, że Parlament Europejski regularnie i w sposób jasny wnosi wkład w debatę polityczną na temat sytuacji w Europie Południowo-Wschodniej. Serbia odgrywała i nadal odgrywa ważną rolę w tym regionie.
Dlatego koniecznie należy często podkreślać, że przyszłość Serbii leży w Unii Europejskiej i że jesteśmy dobrymi i godnymi zaufania partnerami. Jednak aby zbudować partnerstwo potrzeba przynajmniej dwojga i dlatego apeluję do Serbii, aby dalej podążała ścieżką ku integracji z UE i aby odegrała konstruktywną rolę w rezolucji na temat kwestii Kosowa.
W końcu oczekujemy nieograniczonej współpracy z Trybunałem w Hadze - o tym mówiliśmy już wiele razy - oraz stosowania się do europejskich kryteriów. Mam także wielką nadzieję, że lepsze możliwości podróżowania także odegrają tu swą rolę i przyczynią się do poprawy w przyszłości.
Nie mogę jednak zgodzić się na czynione już czasem propozycje zastosowania różnych standardów dotyczących przystąpienia do UE. Jestem zadowolona, że sprawozdawca, komisarz i przedstawiciel Rady także są tego zdania, zwłaszcza, że drogo za to zapłaciliśmy nie tak dawno temu.
Dobrze rozumiem trudną i bolesną sytuację, w której znajduje się Serbia, ale powtarzam, potrzeba dwojga, aby zbudować partnerstwo.
Erik Meijer
w imieniu grupy GUE/NGL. - (NL) Panie przewodniczący! Jak w każdym kraju, który przegrał niedawną wojnę, w wyniku czego stracił terytorium i wpływ, nacjonalistyczne poczucie wyższości także cieszy się silnym poparciem w Serbii. Zamiast izolować i karać Serbię, bo nie można znaleźć zbrodniarza wojennego Ratka Mladicia, powinno się jej zaoferować przyszłość, w której ustalone są także gwarancje dla mniejszości etnicznych w Wojwodinie, Sandżaku i Preszewie.
Moja grupa popiera wysiłek zawarty w sprawozdaniu pana Kacina na rzecz inicjatywy prowadzącej do członkostwa Serbii w Unii Europejskiej. Niestety punkt 8, dodany przez Komisję Spraw Zagranicznych, przedwcześnie przesądza decyzję na temat Kosowa. Po 10 grudnia Ameryka i wiele państw członkowskich Unii Europejskiej prawdopodobnie jednogłośnie uzna Kosowo jako państwo, a Serbia zabierze jego północną część. Dlatego nie podzielamy pewności, że przyszły status Kosowa może jedynie przyczynić się do stabilności i integracji.
Dopóki utrzymywany będzie ten bezpodstawny optymizm zawarty w punkcie ósmym, moja grupa wycofuje poparcie dla tego sprawozdania.
Gerard Batten
w imieniu grupy IND/DEM. - Panie przewodniczący! Na początku tego sprawozdania zawarte jest zdanie: "przyszłość Serbii leży w Unii Europejskiej”. Następnie napisane jest: "przyszłość wszystkich krajów w regionie jest związana z UE”. Kraje w tym regionie to oczywiście Chorwacja, Kosowo, Bośnia i Hercegowina, Macedonia, Czarnogóra i Albania. W wielu z nich istnieje historyczna wrogość, która ostatnio wybuchła i doprowadziła do tragicznych wojen.
UE oczywiście wierzy, że jeśli stałyby się one jej członkami, wszystko stałoby się słodkie i jasne. Ale przyjrzyjmy się jednej z konsekwencji tego, co faktycznie by się stało, gdyby naprawdę wstąpiły one do Unii. Łączna liczba ludności tych krajów to 24 miliony. Wielu z nich wykorzystałoby swoje prawo do wyjazdu do innych części UE. Jak wskazuje doświadczenie, wielu z nich przyjechałoby do Wielkiej Brytanii. Wielka Brytania jest już pełna imigrantów i osób ubiegających się o azyl z UE i spoza niej. Brytyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych prowadzi nieoficjalną politykę polegającą na kierowaniu różnych grup etnicznych i religijnych osób ubiegających się o azyl do różnych części Zjednoczonego Królestwa z uwagi na obawy dotyczące przemocy i konfliktów, które mogą między nimi powstać. Gdyby Serbia i inne kraje bałkańskie miały wstąpić do UE, na ziemie Wielkiej Brytanii trafiłoby jeszcze więcej z ich historycznej nienawiści i krwawych waśni.
Drogą prowadzącą naprzód dla Serbii i jej sąsiadów jest bycie demokratycznymi, niezależnymi państwami narodowymi, rozwiązującymi swoje problemy na drodze pokojowej - a nie członkostwo w Unii Europejskiej.
Carl Lang
w imieniu grupy ITS. - (FR) Panie przewodniczący! Władze Europy oraz w szczególności sprawozdanie posła Kacina, wydają się traktować Serbię nie jako suwerenne państwo, ale jak niegrzecznego urwisa ze szkoły, kogoś, komu Unia Europejska może dawać dobre i złe oceny.
Serbia dostaje dobre oceny, kiedy ma rząd określany jako proeuropejski. Proeuropejski znaczy oczywiście bycie odpowiedzialnym za normy związane z Brukselą i bycie ich przedmiotem. Dostaje złe oceny, kiedy okazuje się, że Serbowie nie są zbyt entuzjastyczni, jeśli chodzi o współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Warto tutaj przypomnieć, że trybunał ten pogardził dwiema zasadami, które stanowią sedno naszego wymiaru sprawiedliwości: prawną suwerennością krajów i wolnością wyrażania opinii. W wyniku tego Vojislav Szeszelj, przywódca serbskiej partii radykalnej, która reprezentuje 28% elektoratu, jest uwięziony w Hadze od lutego 2003 r. i wciąż czeka na wyrok, mimo że zgłosił się dobrowolnie. Trybunał zatem jawnie łamie zasady ogłoszone przez Unię Europejską, mianowicie poszanowanie dla podstawowych wolności i praw człowieka. Prawdę mówiąc, jedyną zbrodnią pana Szeszelja jest to, że jest on serbskim patriotą.
Rządzący Unią Europejską, którzy chcą rozbić narody Europy, nie mogą tak naprawdę wybaczyć Serbom, że opierali się oni zniszczeniu ich kraju, a szczególnie odłączeniu Kosowa, historycznego serca Serbii. Sposób, w jaki zostali potraktowani Serbowie w Kosowie jest ostrzeżeniem dla wszystkich narodów Europy. Jeśli dziś Albańczycy wzywają do utworzenia państwa kosowskiego, to dlatego, że imigracja z Albanii i zmniejszający się przyrost naturalny wśród Serbów sprawiły, że stanowią oni większość w regionie, w którym około 50 lat temu stanowili mniejszość. Przykład Kosowa powinien kazać nam jak nigdy wcześniej na nowo zapewnić prawa narodów Europy do bycia sobą i podejmowania własnych decyzji, innymi słowy do zachowania własnej tożsamości i suwerenności, a w powiększonej Europie narodów i ojczyzn powinno istnieć prawowite miejsce dla ludności Serbii.
Doris Pack
(DE) Panie przewodniczący, panie i panowie! Poseł Kacin zaprezentował nam sprawozdanie, które otrzymało szerokie poparcie w Izbie. Wielu z nas przyczyniło się do tego wysiłku. Nie mam zamiaru omawiać szczegółów, ale chciałabym po prostu poczynić kilka osobistych uwag.
Siły demokratyczne Serbii za późno dokonały radykalnego zerwania z erą Miloševicia, zdecydowanie za późno. W wyniku tego współpraca z Trybunałem Haskim nie została potraktowana poważnie i wiarygodnie, dlatego współpraca z Układem o stabilizacji i stowarzyszeniu także została opóźniona, potem zawieszona, potem podjęta na nowo, a teraz znów czekamy. Innymi słowy, droga Serbii do UE jest już wytyczona i Serbia ma możliwości, ale nie musi czynić sama wysiłku.
Nierozwiązana kwestia Kosowa jest niczym ciemna chmura nad serbską polityką i przynosi ona paraliżujące skutki. Kto w rezultacie cierpi? Odpowiedź jest prosta: młode pokolenie. Po nałożeniu embarga i bombardowaniach NATO - a Serbowie powinni podziękować za oba panu Miloševiciowi, a nie siłom demokratycznym, obecnym w rządzie dziś - młodzi ludzie stoją w obliczu następnego trudnego problemu, mianowicie Kosowa. Jest to także zbliżający się skuteczny wysiłek polityczny, który tylko pomaga radykałom i ich koleżkom na górze.
Na szczęście ułatwienia wizowe w końcu pozwolą Serbom swobodniej odetchnąć i jest to rzecz, o którą Parlament długo walczył. Chcemy ujrzeć młodych Serbów biorących udział w naszych programach edukacyjnych i skierowanych do młodzieży, które rozpoczęliśmy z mocą od 2007 r. Chciałabym także wyrazić uznanie dla pracy przynoszącej dobre rezultaty wykonanej przez regionalny parlament Wojwodiny w odniesieniu do tolerancji i współpracy młodzieży, która ma znaczące skutki. Wielu młodych ludzi zebrało się w tym roku w regionie Dunaju i jest to wspaniały przykład zaangażowania na rzecz tolerancji i pokojowych stosunków społecznych.
W Serbii istnieje wielka tęsknota za normalnością. Politycy powinni robić więcej dla teraźniejszości i przyszłości, a zostawić przeszłość. Powinni także robić znacznie więcej, by zwykłym ludziom żyło się na co dzień lepiej, aby nie doprowadzić do utraty społecznego poparcia.
Hannes Swoboda
(DE) Panie przewodniczący! W przemówieniu naszego szanownego kolegi, posła Kacina, zabrakło moim zdaniem dwóch rzeczy. Pierwsza z nich to podziękowanie wspaniałomyślnemu przewodniczącemu, a druga, i to ważniejsza, równowaga, która jest oczywiście zawarta w sprawozdaniu.
Dobrze nam się współpracowało i chciałbym mu za to bardzo podziękować. Myślę, że dzięki temu powstał bardzo dobry projekt sprawozdania. Mówiąc tak, powtarzam to, co powiedział komisarz Rehn. Dokonano znacznego postępu, ale podczas oceniania kraju, należy wspomnieć o elementach pozytywnych, jak i negatywnych. Dokonano także znacznego postępu pod względem współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii. Jednak - i tu się zgadzamy - te postępy nie wystarczą. Mam nadzieję, że w najbliższych dniach zawarte zostanie porozumienie z Carlą del Ponte i powiedziałem jasno w imieniu mojej grupy, gdy rozmawiałem z ministrem Ljajiciem, że rozwiązane muszą zostać wszystkie kwestie. Nie możemy zatrzymać się w połowie drogi, ani po pokonaniu trzech czwartych drogi. Należy doprowadzić do pełnej współpracy. Jest to wspólne stanowisko Parlamentu i całej Unii Europejskiej.
Moim zdaniem, kluczowym problemem tego kraju jest, że niestety - i tutaj powtórzę to, co powiedziała Doris Pack - priorytety wciąż często ustalają nacjonaliści. Nie można prześcignąć prawicowych nacjonalistów jeszcze bardziej w prawo, co niektórzy starają się zrobić. To zwyczajnie prowadzi do chaosu. Fakt, że pan Nikolić stał na czele parlamentu, nawet jeśli tylko przez cztery dni, to skandal. Biorąc pod uwagę trudności i delikatność sytuacji, jak można było sobie wyobrazić lidera skrajnej prawicy na czele parlamentu? To skandal. To nie jest dobry sposób prowadzenia polityki i starania się o to, by Serbia poszła naprzód. Jest to coś, co znów potwierdza, że Serbia idzie drogą nacjonalizmu. Mam nadzieję, że wszystkie siły z centrum sceny politycznej zastanowią się przez moment i zdadzą sobie sprawę, że musi istnieć wyraźna linia podziału między nacjonalistami z jednej strony i pozostałymi, obojętnie czy są oni teraz konserwatystami czy socjalistami. Centrum jest jedyną siłą, która może sprawić, że kraj pójdzie naprzód, pod warunkiem, że nie skusi się na igranie z nacjonalistami.
Tak, musimy uczynić więcej w kwestii ruchu bezwizowego. Zrobiliśmy krok ku ułatwieniom wizowym, a teraz powinniśmy podążać w kierunku ruchu bezwizowego, aby młodzi ludzie mogli przybyć do Europy i zobaczyć, na czym ona polega. Właśnie tego potrzebują młodzi Serbowie i tego także potrzebuje Serbia.
Samuli Pohjamo
(FI) Panie przewodniczący, panie komisarzu! Na początku chciałbym podziękować sprawozdawcy, panu Kacinowi, za wspaniałe i dokładne sprawozdanie. Sprawozdanie dotyczy trudnych problemów, które psują stosunki między UE i Serbią, ale także podkreśla wiele czynników pozytywnych, które powstały wraz z rozwojem Serbii.
Chciałbym podkreślić znaczenie naturalnych stosunków w rozwoju współpracy między UE i Serbią. Ważne jest, by młodzi obywatele Serbii mieli więcej możliwości podróżowania za granicę w ramach programów wymiany studentów i programów kulturalnych. Mamy w tej dziedzinie pozytywne doświadczenia wynikające ze współpracy z wieloma krajami, na przykład w ramach programów Erasmus Mundus i Leonardo da Vinci.
Naturalne stosunki z Serbią także zostaną wzmożone dzięki zawartemu porozumieniu w dziedzinie wiz. Musimy dopilnować, aby porozumienie to weszło w życie przed końcem roku oraz jednocześnie skrócić czas rozpatrywania wniosków wizowych i ustanowić działania wspierające mające zwiększyć możliwości podróżowania dla młodych ludzi, a w szczególności specjalistów.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że swą rolę w Serbii wypełniła także Europejska Agencja Odbudowy. Jej praca dobiega właśnie końca, a zadania Agencji można przenieść na jednostki Komisji, z naciskiem na wsparcie rozwoju administracyjnego i sądowego. W ten sposób możemy zachęcić Serbię i inne kraje regionu, by mogły mieć bliższe stosunki z Unią Europejską.
Hanna Foltyn-Kubicka
Panie Przewodniczący! Sprawozdanie wskazuje na zmiany, jakie zaszły ostatnio w Serbii. Jednakże wiele zostaje do zrobienia, szczególnie w dziedzinie współpracy rządu z Międzynarodowym Trybunałem ds. Zbrodni w byłej Jugosławii. Mimo obietnic, Radko Mladić nie został aresztowany i przekazany Trybunałowi w Hadze. Brak postępów w tej współpracy jest niepokojący i negatywnie wpływa na postrzeganie działań serbskich władz w zakresie umacniania praworządności.
Nowa konstytucja i regulacje dotyczące ochrony praw człowieka i mniejszości narodowych, reformy policji, służb bezpieczeństwa, wymiaru sprawiedliwości i armii oraz próby zwalczania korupcji stanowią krok naprzód. Reformy zawierają jednak również wady, takie jak zaniechanie powołania Trybunału Konstytucyjnego, który stanowiłby gwarancję demokracji. Niezbędne jest monitorowanie podjętych ustaleń i przyjętych przez Serbię zobowiązań. Kraj ten pomimo pewnych postępów ma jeszcze wiele do zrobienia.
Joost Lagendijk
(NL) Panie przewodniczący, Wysoka Izbo, panie i panowie! Staramy się dziś podkreślić pozytywne zmiany w Serbii i niech nikt tego źle nie zrozumie, nie ma w tym nic złego. Dla Unii Europejskiej ważne jest, by Serbia stała się demokracją i ważne jest, żebyśmy my, Unia Europejska, uznali ten proces i, na ile to możliwe, wsparli go. Inne instytucje UE podejmują w tej chwili ten sam wysiłek, zwłaszcza Rada.
Nie możemy jednak przesadzać, panie i panowie. Nawet jeśli Serbia dokona wszystkiego, o co prosimy ją w tym sprawozdaniu, ale jednocześnie odegra negatywną i destrukcyjną rolę w negocjacjach dotyczących przyszłości Kosowa, wtedy oczywiście będzie to miało negatywne konsekwencje dla tempa zabiegów Serbii w kwestii przystąpienia do UE. Panie i panowie, tak powinno być. Dlatego uważam, że to niezrozumiałe i niedobre, że do tej pory nie dokonuje się powiązania - które jest według mnie prawdziwym powiązaniem, wszyscy to wiedzą - między stanowiskiem Serbii w negocjacjach w sprawie Kosowa i drogą Serbii w kierunku Europy.
Wzywam zatem moich kolegów posłów do poparcia poprawki, w której dokonuje się tego powiązania. Istnieje powiązanie między stanowiskiem Serbii w sprawie Kosowa i tempem i treścią negocjacji między Serbią i Unią Europejską. Odmowę dokonania tego powiązania do tej pory można wytłumaczyć argumentem, że my - Unia Europejska - nie chcemy utrudniać pewnych kwestii demokratom serbskim, prezydentowi Tadiciowi, dlatego nie możemy głośno mówić o trudnych sprawach.
Panie i panowie! Zdecydowanie się nie zgadzam z tą oceną sytuacji. Zgadzam się z poprzednikiem obecnego komisarza, Chrisem Pattenem, który napisał ostatnio, że to nieporozumienie, gdy wierzymy, że pomagamy demokratom, gdy jesteśmy łagodni, a nie szczerzy i uczciwi wobec Serbii. Gdy nie jesteśmy otwarci i szczerzy, umacniamy Kosztunicę, który może wtedy powiedzieć: jeśli przyjmiemy twardą linię postępowania, zmusimy Unię Europejską do ustępstw. To nie jest droga naprzód. Raz jeszcze błagam was, przyjmijcie pozytywne podejście, ale bądźcie szczerzy i mówcie jasno. Obywatele UE i Serbii mają do tego prawo.
Athanasios Pafilis
(EL) Panie przewodniczący! UE ma udział w odpowiedzialności za niesprawiedliwą i brudną wojnę prowadzoną przez NATO przeciw Jugosławii. Jest współodpowiedzialna za morderstwa tysięcy Jugosłowian, za ogromne zniszczenia infrastruktury, fabryk i kraju jako całości i za wykorzystanie wzbogaconego uranu. Ci, którzy powinni zostać aresztowani, postawieni przed sądem i skazani za zbrodnie wojenne to Bill Clinton, Tony Blair, Javier Solana (były sekretarz generalny NATO) i inni przywódcy krajów, które zaatakowały Jugosławię. Niestety nic takiego się nie stało. Jugosławia została rozwiązana, tworzą państwo protektoraty i próbują zaanektować Serbię. Chcecie wyrazów skruchy od narodu, który zrobił to, co jest oczywiste: bronił niepodległości swego kraju. Możecie otrzymać taką deklarację od rządu, ale młodzi ludzie nie zapomną i nie wybaczą zbrodni popełnionych przez NATO i UE.
Prowadzicie teraz tę samą politykę w odniesieniu do niezależności Kosowa i stworzenia nowego protektoratu. Między innymi, środki zaproponowane w sprawozdaniu są próbą odkupienia mordów i zniszczenia przy pomocy pieniędzy ludzi pracujących w Europie. Środki te mają na celu ukazanie morderców ludności jugosłowiańskiej jako odkupicieli w próbie stworzenia sprzyjających warunków połączenia Serbii z imperialistycznym rydwanem oraz przejęcia kraju przez stolicę europejską.
Komunistyczna Partia Grecji potępia to sprawozdanie i uważa, że najlepiej przysłużymy się ludności bałkańskiej, jeśli nie zapomnimy, ale będziemy walczyć przeciw UE i barbarzyństwu, które państwo pielęgnują.
Bastiaan Belder
(NL) Panie przewodniczący! Słuszne i wszechstronne sprawozdanie posła Kacina prezentuje wyważony obraz społeczno-gospodarczego rozwoju Serbii. Zaprezentowane są zarówno ciemne i jasne strony - na przykład wspaniałe liczby dotyczące wzrostu obok wysokiego bezrobocia, mówiąc konkretnie: 7,2% oraz ponad 20% przez ostatnie trzy lata.
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne są niezbędne dla rozwoju Serbii i właśnie tego w tym momencie brakuje. Powody są oczywiste. Głównie mają swoje źródło w kwestii wizerunku Belgradu. Zagranicznych inwestorów jak nic innego odstrasza przedłużający się brak bezpieczeństwa politycznego - hasło Kosowo - a także wyraźne spowolnienie tempa reform rynkowych ze strony Belgradu.
Prowadzi mnie to do pytania zasadniczego. Czy Serbia stoi sobie sama na drodze? Sprawozdanie posła Kacina zaczyna się stwierdzeniem, że przyszłość Serbii leży w Unii Europejskiej - warunki Unii na drodze do tego są doskonale znane Belgradowi, tak samo jak gotowość Europy do współpracy na tej drodze. Władze Serbii powinny w końcu same odpowiedzieć na to palące pytanie: czy Serbia sama sobie stoi na drodze?
Zsolt László Becsey
(HU) Dziękuję, panie przewodniczący. Sprawozdanie pana Kacina jest doskonałym i profesjonalnym dokumentem. Widać, że urodził on się w tym regionie i zna go dobrze. Mam następujące uwagi:
1. Zasada przestrzegania wartości. Ogromnie ważne jest, by nikt nie mógł dołączyć do Unii Europejskiej ze spuścizną, która polega na tym, że nie tylko nie prowadzi się dochodzeń w kwestii wspólnie popełnionych zbrodni i masowych morderstw, ale nawet niedozwolone jest pamiętanie o nich, pamiętanie o zmarłych. Było to minimalne prawo człowieka, prawo do godności ludzkiej, od czasu Antygony. W miejscu, w którym tego jeszcze nie osiągnięto, ani nawet do tego nie wezwano, nie powinniśmy być zaskoczeni, że po ulicach grasują i rosną w siłę grupy radykalistów lub gdy w Wojwodinie coraz silniejsi są neofaszyści. Tą kwestię musimy rozwiązać, jeśli tego nie zrobimy, to będziemy się musieli martwić nie tylko o Serbię, ale także o Europę.
2. Myślę, że powinniśmy przynajmniej przedsięwziąć to, co sami zaplanowaliśmy w odniesieniu do tego sprawozdania. Innymi słowy nie osłabiajmy go poprawkami, nie cenzurujmy rezolucji, które napisaliśmy, ale cytujmy je dokładnie tak, jak brzmią. To samo tyczy się ustaleń terytorialnych, które pan Kacin słusznie ujął w sprawozdaniu, ponieważ nikt nie zrozumie, czego chcemy, jeśli będziemy je bezsensownie łagodzić.
3. Musimy pomóc Serbii, a nie tylko o tym mówić. Po złagodzeniu wymogów wizowych, musimy znieść je całkowicie, aby zwykli Serbowie mogli wjechać do Europy, kiedy tylko chcą. Do tego momentu nie ma sensu rozwodzić się nad perspektywami Serbii związanymi z Unią Europejską, ponieważ nie możemy zrobić trzeciego kroku, zanim nie zrobimy pierwszego. To samo tyczy się członkostwa Serbii w CEFTA, wdrożenia procesu stowarzyszania i jej przyszłości w WTO.
Na koniec chciałbym powiedzieć, że potrzebujemy społeczeństwa budowanego "od dołu”, takiego, które domaga się proporcjonalności, zarówno w kwestii zatrudnienia mniejszości etnicznych w administracji publicznej, które jest niezbędne oraz w kwestii zapewniania odpowiednich form autonomii. Brak proporcjonalności oznacza brak zaufania, a jeśli nie będzie zaufania, nie będziemy w stanie ruszyć do przodu ku nowej, od dawna oczekiwanej współpracy na Bałkanach. Dziękuję.
Véronique De Keyser
(FR) Panie przewodniczący! Sprawozdanie posła Kacina dotyczy Serbii, nie Kosowa i nie tego, co wydarzy się, gdy minie grudzień. Prawdą jest także, że nie łączy ono odpowiedzi Serbii na kwestię Kosowa z obietnicą przystąpienia do Unii Europejskiej. Pan Lagendijk jest tym zmartwiony, a moja grupa przyjmuje to z zadowoleniem i jest zdania, że Parlament może w tej kwestii odmówić negocjacji politycznych lub podwójnej dyplomacji.
Prawdą jest, że istnieje jedna wciąż podnoszona kwestia, mianowicie Międzynarodowy Trybunał Karny i kwestia współpracy z nim Serbii. Pani Del Ponte podniosła teraz alarm, albo coś podobnego, odnosząc się do okazywanej bezkompromisowości i wykorzystuje Unię Europejską jako łącznik ze wszystkim, co ma wpływ na prawa człowieka, innymi słowy warunkowość i uważam, że nie myli się ona.
Uważam, w odróżnieniu od pana Langa, że nie jest to po prostu kwestia wystawiania dobrych i złych ocen. Jestem zdania, że kwestia nacjonalizmu, owa kultura bezkarności, w której czterech poszukiwanych zbrodniarzy - a żadnego z nich nie można lekceważyć - wciąż jest w Serbii na wolności, jest nieakceptowalna. Ponadto powiedziałabym, że wiemy z doświadczenia, że kraj może tylko zyskać dzięki uznaniu swojej przeszłości i przyznaniu się do swoich zbrodni. Wezwaliśmy Chorwację do poczynienia wielkich wysiłków i o to samo poprosiliśmy Bośnię; i są to te same wysiłki, które pozwoliły nam odbudować Europę po drugiej wojnie światowej.
Wszystko to wywodzi się z sedna naszych najważniejszych wartości. Nie jest to kwestia przydzielania punktów, jest to sedno naszych wartości oraz klucz do pojednania na Bałkanach. Na koniec, dodałabym, chociaż nie dyskutujemy o Kosowie, że serbski wicepremier Božidar Đelić, który gościł w Parlamencie Europejskim parę tygodni temu, zapewnił nas, że obojętnie co się stanie w kwestii Kosowa, jego kraj nie ma zamiaru uciekać się do rozwiązań siłowych. Pamiętam te słowa i, nie powiązując ich ze sprawozdaniem posła Kacina, mam nadzieję, że jego apel dotarł do uszu jego narodu.
Andrzej Tomasz Zapałowski
Panie Przewodniczący! Od wielu lat obserwuję negatywne nastawienie niektórych państw europejskich do Serbii. Kraj ten postrzega się jako państwo realizujące politykę Rosji na Bałkanach. Jednak ciągle mało widoczny jest inny aspekt. Serbia leży na jednym z głównych kierunków ekspansji islamu w Europie. Osobiście jestem za jak najlepszymi stosunkami z Turcją i innymi państwami muzułmańskimi, lecz ciągłe upokarzanie kraju chrześcijańskiego kosztem państw islamskich nie leży w interesie Europy. W przyszłości może to mieć daleko idące konsekwencje dla naszego kontynentu. Region ten wymaga stabilizacji, a nie prowokowania napięć narodowościowych i religijnych. Wszystkich cieszy postępująca demokratyzacja życia politycznego w Serbii.
Z państwem tym należy utrzymywać takie stosunki, które szanują dumę i tradycję narodu. Tylko wtedy kraj ten będzie zwracał się w kierunku Unii bardziej niż w kierunku innych mocarstw, a jednocześnie będzie stabilizował region.
Michael Gahler
(DE) Panie przewodniczący! Przyszłość byłej Jugosłowiańskiej Republiki Serbii leży w Europie. Odnosi się to do wszystkich republik byłej Jugosławii. Tak jak w przypadku każdego potencjalnego kandydata, istnieją warunki dotyczące przystąpienia do tej wspólnoty wartości i dlatego chciałbym podziękować sprawozdawcy nie tylko za sprawozdanie, ale także za jasne określenie tych warunków w jego przemówieniu. Nieograniczona współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii w istocie jest warunkiem wstępnym podpisania Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu. Trudno mi znieść fakt, że przestępcy wojenni jak Mladić i Karadżić wciąż mają tylu zwolenników, nie tylko wśród opinii publicznej, ale także wśród policjantów, wojskowych i wielu osób sprawujących urzędy publiczne - innymi słowy właśnie wśród osób, z którymi będziemy niedługo negocjować kwestię bliższych stosunków Serbii z UE.
Rozprawienie się z przeszłością nie jest formalnym warunkiem posiadania bliższych stosunków z UE, ale pomogłoby Serbom i ich najbliższym sąsiadom ogólnie.
Kwestię Kosowa należy także formalnie rozpatrywać osobno, ale uważam, że te utrudnienia ze strony nacjonalistów nie pomagają. Myślę także, że źle jest kupować rosyjskie weto w Radzie Bezpieczeństwa za pomocą korzystnych wyprzedaży kluczowych firm firmom rosyjskim. Pod koniec tego procesu - według kalkulacji Belgradu - oczekuje się, że UE udzieli wynagrodzenia w formie Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu za ustępstwa, do których w rzeczywistości nie doszło w kwestii Kosowa. Będzie to widoczne po 10 grudnia.
Dlatego popieram stanowisko pana Lagendijka. Poziom współpracy w kwestii Kosowa będzie zatem jednym z czynników, które będą albo pomagały albo przeszkadzały w ustanowieniu bliższych stosunków Serbii z UE i Belgrad powinien wziąć to pod uwagę.
Libor Rouček
(CS) Panie i panowie! W zeszłym roku Serbia przeszła kilka poważnych zmian i jestem przekonany, że były one pomyślnie wynegocjowane.
Trudny i bolesny proces rozpadu Federacji Serbii i Czarnogóry pomyślnie się zakończył. Przeprowadzono sprawiedliwe i wolne wybory parlamentarne i ustanowiono nowy proeuropejski rząd. Później nastąpił znaczny i bardzo potrzebny wzrost gospodarczy.
Po 13-miesięcznej przerwie wznowiono negocjacje na temat Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między serbskim rządem a UE. Podpisanie Układu o stabilizacji i stowarzyszeniu w niedalekiej przyszłości jest realne. Byłby to ważny krok na drodze Serbii do członkostwa w UE. Jak zostało to już dziś tutaj kilka razy wspomniane, warunkiem jest współpraca Serbii z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii. Wierzę, że jutro i pojutrze, podczas wizyty Carli del Ponte w Belgradzie, pokonana zostanie przynajmniej część przeszkód, takich jak, na przykład, pełen dostęp do dokumentów archiwalnych w ministerstwach.
W moim dzisiejszym krótkim przemówieniu nie będę komentował kwestii Kosowa, ponieważ dyskutujemy na temat sprawozdania w sprawie Serbii. Chciałbym jednak pochwalić Serbię za jej odpowiedzialne i aktywne podejście oraz współpracę w kontekście inicjatyw regionalnych, takich jak Pakt Stabilności i CEFTA (Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu). Współpraca ta dowodzi wyraźnego zainteresowania Serbii rozwijaniem i utrzymywaniem dobrych stosunków z jej sąsiadami.
Ryszard Czarnecki
Panie Przewodniczący! Serbia jest krajem europejskim, który dokonał w ostatnich paru latach bardzo wiele na drodze do integracji z Unią Europejską. Oczywiście możemy podnosić różne problemy, które w tym kraju być może nie są większe niż w Albanii czy Bośni i Hercegowinie, na które, jak się wydaje, patrzymy łaskawszym okiem.
W moim przekonaniu trzeba stwarzać system zachęt dla Serbii, aby ten kraj jeszcze intensywniej dążył do spełnienia standardów europejskich, ale zawsze trzeba pokazywać to miejsce - metę, czyli Unię Europejską. Jeżeli pan poseł Gahler mówi o relacjach rosyjsko-serbskich, zgoda. Tylko trzeba Serbii wyraźnie powiedzieć, że jej miejsce jest w Unii Europejskiej, a dla nas będzie łatwiej z nią współpracować, kiedy będzie ona inside - wewnątrz, niż gdy będzie ona outside, co jest dla mnie oczywiste.
Marcello Vernola
(IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Uważam, że władze Serbii muszą okazać większe zaangażowanie we współpracę z prokurator, Carlą del Ponte, aby dopilnować, że przestępcy wojenni zostaną złapani. Wszyscy zgadzamy się co do tego, że jest to warunek wstępny bezpieczeństwa w całym regionie bałkańskim i całej Unii Europejskiej, jak również prawny i moralny obowiązek.
Musimy także dopilnować, by rząd serbski odnowił swoje zobowiązanie w kwestii atmosfery pokojowego współistnienia między wszystkimi grupami etnicznymi żyjącymi w tym regionie. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych podejmowało już inicjatywy mające na celu zapobieganie i kontrolowanie międzyetnicznych zajść w Wojwodinie od 2004 r., ale należy wspierać udział mniejszości w życiu społecznym i to, aby byli odpowiednio reprezentowani w instytucjach.
Wszyscy jesteśmy za bezzwłocznym rozwiązaniem kwestii statusu Kosowa w grudniu. Niemniej wiele problemów pozostanie nierozwiązanych, poczynając od potrzeby zahamowania przestępczości zorganizowanej w Albanii, która destabilizuje cały region, w tym tereny graniczące z Macedonią i Albanią, ogromnie zagrażając w ten sposób ogólnemu bezpieczeństwu Bałkanów.
Nie możemy pozostawiać Kosowa samemu sobie. Musimy zażądać zapewnienia bezpieczeństwa całego regionu bałkańskiego poprzez ciągłą obecność Unii Europejskiej. Z tego punktu widzenia przyspieszone wejście Serbii do UE przyczyniłoby się do stabilizacji regionu, szczególnie w odniesieniu do nielegalnego handlu w każdej istniejącej i możliwej do wyobrażenia dziedzinie - nielegalny handel jest powszechny na Bałkanach, począwszy od sektora ochrony środowiska.
Musimy wezwać Serbię do szybkiego działania w kwestii wdrożenia odpowiedniej polityki ochrony środowiska, w odniesieniu do energii oraz uzdatniania wody i zintegrowanego cyklu odzyskiwania odpadów, aby uniemożliwić przestępczości zorganizowanej zajęcie się również tym sektorem.
Csaba Sándor Tabajdi
(HU) Panie przewodniczący! Sprawozdanie posła Kacina stanowi punkt zwrotny w podejściu Parlamentu Europejskiego. Przez bardzo długi czas Parlament Europejski jednostronnie nagradzał Albańczyków i karał Serbów w każdej wypowiedzi na temat Kosowa. Mamy tu nareszcie wiarygodny i obiektywny obraz Serbii, a jest to kluczowe z tego powodu, że musimy dopilnować, by Serbia przestała być traktowana jak kozioł ofiarny. Nie oznacza to jednak, że Serbowie nie będą musieli pogodzić się z prawdą na temat zbrodni ery Miloševicia, tak samo jak Albańczycy z Kosowa i każdy naród musi pogodzić się z prawdą na temat swoich zbrodni historycznych.
To, że przyciągamy Serbię do Unii Europejskiej jest dobre i właściwe i zgadzam się, że ułatwienia wizowe nie wystarczą; powinniśmy wprowadzić ruch bezwizowy dla obywateli Serbii i jest to co najmniej równie ważne jak przyspieszenie procesu nadania Serbii statusu kraju kandydującego. Mamy tutaj Kosowo, które stanowi duże zagrożenie - według szacunków wynikających z informacji uzyskanych przez Radę Europy, oczekuje się, że Kosowo opuści około 100 000 uciekinierów, serbskich uchodźców i to głównie Wojwodina będzie musiała stawić czoła tej sytuacji.
Należą się podziękowania za to, że poprawki zaproponowane przez posła Kacina prezentują obiektywny obraz procesów międzyetnicznych w Wojwodinie, ciągle mających miejsce okrucieństw i potrzeby stworzenia ustawodawstwa dotyczącego prawnego statusu Rad Narodowych, potrzeby proporcjonalnego zatrudnienia mniejszości w siłach policji i wymiarze sprawiedliwości oraz potrzeby nadawania programów radiowych dla mniejszości i przeznaczenia na nie funduszy. Podsumowując, gratuluję panu Kacinowi - przybliżanie Serbii do Unii Europejskiej to ważny krok. Dziękuję za uwagę.
Kinga Gál
(HU) Dziękuję za możliwość zabrania głosu, pani przewodnicząca. Panie i panowie! Z zadowoleniem przyjmuję to sprawozdanie i uważam, że wersja przyjęta przez Komisję jest szczególnie dobra i wyważona. Perspektywy członkostwa Serbii w Unii Europejskiej są szczególnie ważne dla Węgier. Jesteśmy bardzo zainteresowani tym, aby nasz sąsiad został jak najszybciej dopuszczony do Wspólnoty. Jest to jedyna możliwość pojednania, w przeciwieństwie do konfliktów międzyetnicznych, wojny i dyskryminowania lub poniżania ludzi, ze względu na to, że tak się składa, iż ich język ojczysty lub zwyczaje są inne.
Oczywiście nie jesteśmy obojętni na los węgierskiej mniejszości etnicznej w Serbii i istotnie staraliśmy się utrzymać kwestię Wojwodiny wśród priorytetów Unii Europejskiej. Rzeczą bardzo ważną, i cieszę się, że została ona zawarta w sprawozdaniu, jest zwrócenie uwagi na potrzebę utrzymania wieloetnicznego charakteru Wojwodiny, który ewoluował przez wiele stuleci. Podstawą tej wieloetniczności jest współistnienie różnych grup etnicznych, rodzaj współistnienia, który jest oparty nie na ciszy i upokorzeniu, ale na prawdziwej równości wobec prawa i równych możliwościach. Obecnie nie jest tam tak niestety na co dzień.
Uważam, że szczególnie ważne jest utrzymywanie równowagi etnicznej regionu i jego szczególnej charakterystyki i moim zdaniem ponowne przesiedlanie uchodźców Serbskich do tego regionu stanowiłoby zagrożenie dla utrzymania tej niepewnej równowagi i mogłoby pogorszyć konflikt międzyetniczny. Widzieliśmy już naprawdę wiele brzydkich przykładów takiego konfliktu w niedawnej przeszłości. W związku z tym zwróciłabym państwa uwagę na przykład na sprawę, która pozostaje nierozwiązana do dziś: los młodych ludzi pochodzenia węgierskiego, którzy otrzymali nieproporcjonalnie surowe wyroki, co było wyraźnym przykładem dyskryminacji etnicznej w Temerinie. Podsumowując, Bałkany potrzebują Unii Europejskiej, ponieważ duch, zasady i system instytucjonalny Unii Europejskiej oraz fakt, że jest on spójny - i podkreślam szczególnie to ostatnie - będą w stanie sprawić, że region ten odżyje i będzie w nim można żyć. Dziękuję bardzo.
Manuel Lobo Antunes
urzędujący przewodniczący Rady. - (PT) Pani przewodnicząca, panie komisarzu, panie i panowie! Śledziłem tę debatę z ogromnym zainteresowaniem i oczywiście zwróciłem uwagę na sugestie i obawy, które wyrażało wielu posłów.
Tak się składa, że rezultat tej debaty jest dla mnie jasny - wskazuje, że tylko jeśli Serbia będzie miała europejską perspektywę, możliwe będzie osiągnięcie pokoju, stabilności i postępu w tym kraju, a także stabilności w całym regionie Bałkanów Wschodnich. Jest to w pełni zaakceptowane, gdyż Rada wielokrotnie zapewniała, że przyszłość Serbii leży w jej przyszłym członkostwie w Unii Europejskiej.
Wszyscy wiemy, że plan ten musi być czymś uwarunkowany. Muszą oczywiście istnieć warunki, które będą się koniecznie odnosić do wewnętrznego politycznego procesu w samej Serbii, do poszanowania wartości demokratycznych i do poszanowania wartości charakteryzujących państwo prawa. Warunki te odnoszą się jednak także do niezbędnej współpracy Serbii z Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Wiele dokonano w Serbii w odniesieniu do tej współpracy z Trybunałem. Wszyscy wiemy, że będzie trzeba podjąć inne kroki i działania. Chciałbym jednak wyrazić odrobinę zachęty i pewności, że władze serbskie będą mogły, pod koniec tego procesu, podjąć konieczne kroki służące temu, aby ta współpraca ta stała się pełną współpracą.
My, w Unii Europejskiej musimy pomóc Serbii. Uważamy, że byłoby strategicznym błędem zostawić Serbię w pewnego rodzaju zawieszeniu bez żadnych wskazówek, perspektywy lub planu. Jest to błąd strategiczny, którego nie wolno nam popełnić i w tym celu musimy zrobić wszystko co w naszej mocy, by mu zapobiec.
Z zadowoleniem muszę także oczywiście przyjąć postęp w kwestii możliwości swobodnego przepływu obywateli Serbii na terytorium Europy. Musimy dalej podążać tą drogą. Coś już zrobiono i tą oraz inne inicjatywy, które podejmujemy, należy pochwalić.
Musimy także zaoferować perspektywy na przyszłość dla młodych ludzi z Serbii, ponieważ to naturalnie przez nich i z nimi można zbudować demokratyczną Serbię, która w pełni podziela nasze wartości i zasady i która pragnie być integralną częścią Unii Europejskiej.
Olli Rehn
komisarz. - (FI) Pani komisarz, panie i panowie! Chciałbym podziękować wszystkim za obiektywną i odpowiedzialną debatę, a także sprawozdawcy za bardzo rzeczowe sprawozdanie. Z dyskusji wynika, że w Parlamencie i całej Unii istnieje powszechna zgoda, że przyszłość Serbii leży w Unii Europejskiej i że drzwi Unii Europejskiej będą dla Serbii otwarte, gdy kraj ten spełni warunki, a jego rząd będzie dysponował środkami, by wprowadzić Serbię do Europy. Większość obywateli Serbii popiera i aprobuje tę sytuację.
Rząd serbski gra teraz rolę przypominającą rolę strażnika - ma klucze w rękach. Mam nadzieję, że serbski rząd użyje teraz swych kluczy i wcieli w życie wolę narodu serbskiego - wolę Serbów, by zwrócić się ku Unii Europejskiej. Mogą być państwo pewni, że weźmiemy pod uwagę poglądy wyrażone w tym sprawozdaniu oraz że uwzględnimy je w naszym własnym sprawozdaniu z postępów.
Przewodnicząca
(EL) Debata została zamknięta.
Głosowanie odbędzie się jutro, w czwartek 25 października 2007 r.
