Goedkeuring van de Notulen
De Voorzitter
De Notulen van de vergadering van gisteren zijn rondgedeeld.
Geen bezwaren?

Provan
Mevrouw de Voorzitter, wanneer ik het overzicht van de stemmingen van gisteren bekijk, dan zijn er om een of andere onbekende reden - en meestal ben ik vrij vlijtig in dergelijke dingen - drie stemmingen waar mijn stem niet geregistreerd staat. Ik heb gisteren echter bij elke stemming mijn stem uitgebracht.

De Voorzitter
Wij nemen daarvan kennis en zullen dat onderzoeken.

Chichester
Mevrouw de Voorzitter, ik verwijs naar pagina 8 van de Notulen van gisteren waar staat: " De Voorzitter sloot het debat" . Wat er niet staat, is dat leden gesommeerd werden om 12.00 uur te stemmen maar dat het debat nog verderging. En commissaris Cresson moest nog reageren op het debat terwijl er nog steeds leden binnenkwamen om te stemmen. De Voorzitter moest de leden verzoeken om hun gesprekken te staken en te gaan zitten om de commissaris de kans te geven haar antwoord af te ronden.
Ik heb de indruk dat wij onze zaken niet zo efficiënt hebben geregeld als wij dat zouden moeten doen. Leden komen naar het Parlement om te praten en als zij in het Parlement aankomen in de verwachting dat zij kunnen stemmen en een debat in volle gang aantreffen, is het niet onnatuurlijk dat zij met elkaar spreken. Ik stel voor dat wij onze werkzaamheden beter regelen en ofwel een bepaalde tijd inruimen in de ochtendzitting voor die collega's die heen en weer rennen - zoals ik - ofwel de stemming later laten beginnen.

De Voorzitter
Dat heeft niets met de Notulen te maken, maar wij nemen daarvan kennis.
(De Notulen worden goedgekeurd)

Posselt
Mevrouw de Voorzitter, dinsdagochtend hebben wij, ondanks ernstige bezwaren en hoewel wij daarover in de commissie geen debat hadden kunnen houden, ingestemd met de urgentverklaring van de financiële bijstand aan Macedonië en Bulgarije. Wij hebben daarmee ingestemd omdat de situatie aldaar spoed vergt. In de commissie is evenwel gezegd dat wij daarover vrijdag een kort debat zouden kunnen houden. Ik stel echter vast dat dit debat vandaag niet op de agenda staat. Ik wens daartegen te protesteren. Dat was zo niet afgesproken en is ook niet de gebruikelijke gang van zaken.

De Voorzitter
Mijnheer Posselt, ik kan alleen maar zeggen dat de commissie heeft besloten de procedure zonder verslag toe te passen en dat wij dus in plenaire vergadering geen debat kunnen houden.

Aelvoet
Mevrouw de Voorzitter, wat mijnheer Posselt zegt, klopt. Wij hebben dat punt aangekaart en wij hebben om die reden, de heer Posselt destijds gevraagd om dit niet op deze manier te behandelen omdat wij perfect wisten dat het niet in de commissie zou besproken worden en dus óók niet in plenaire. Dat was er deel van. Dus u hebt gelijk te zeggen dat het niet serieus is dat dit zonder debat gebeurt, maar dat was wel onderdeel van het pakket waar u voor gestemd hebt en dat is het probleem.

De Voorzitter
Mevrouw Aelvoet, ik dank u .

Stemming
De Voorzitter
Aangezien geen schriftelijk bezwaar is gemeekt door ten minste een tiende van de leden van het Parlement wordt de ontwerpaanbeveling geacht te zijn aangenomen.

Kreissl-Dörfler
Ik protesteer met klem tegen de wijze waarop de Raad ons met betrekking tot de financiële bijstand aan Bulgarije en Macedonië onder druk zet. Deze financiële bijstand vergt geen spoedbehandeling. Het gaat hier niet om noodhulp voor een hongerende bevolking. Die landen zijn ook niet pas door een zware ramp getroffen zodat wij niet meteen dekens moeten sturen.
Toch richt de Raad zich tot het Europees Parlement op een ogenblik waarop dat de kwestie in de bevoegde commissies noch in plenaire vergadering kan bespreken, een verslag kan opstellen of met kennis van zaken kan stemmen. Het misprijzen van de Raad voor het Europees Parlement werpt dan ook eens te meer een schaduw op het Europese institutionele bestel en toont aan dat een fundamentele hervorming daarvan dringend noodzakelijk is.
Voorts heb ik ook kritiek op de financiële bijstand zelf. In dit geval gaat het om de toekenning, zonder enige transparantie, van kredieten om de begrotingen van die landen in evenwicht te brengen. In feite dienen die kredieten alleen als garantie voor andere, door Europese privé-banken verstrekte leningen. Eens te meer gebruikt men dus overheidsgeld om de winsten van particuliere banken niet in gevaar te brengen. Dat overheidsgeld smeert dus de machinerie van de privé-banken. Dat is geen verantwoord gebruik van belastinggeld. Bovendien bestendigt men aldus de schuldsituatie van de "begunstigde" landen. Hiermee bestendigt men dus hun afhankelijkheid van de banken.
Deze kredieten passen in een door het IMF gecoördineerde algemene strategie. Op onbeschaamde wijze mengt men zich op die manier in het binnenlandse beleid van de betrokken landen. In Bulgarije heeft men over die kwestie zelfs een regering doen vallen. Dit beleid van zalven en slaan is uiterst problematisch. De EU kan de geldkraan op elk ogenblik dichtdraaien als de betrokken regeringen niet in de pas lopen en niet zorgvuldig het financieel en economisch beleid voeren dat in Washington en Brussel als goed wordt beschouwd.
In onze fractie zijn wij nochtans niet fundamenteel tegen financiële bijstand aan Bulgarije en Macedonië gekant. Die financiële bijstand mag echter niet dienen om de winsten van de banken te waarborgen. Die bijstand moet de landen en de betrokken bevolkingen ten goede komen en op transparante wijze hun noodlijdende economie op de been helpen.

Schroedter
Mevrouw de Voorzitter, deze dringende kwestie is zonder debat in de bevoegde commissie of in plenaire vergadering aan het Parlement voorbijgegaan.
Deze macrofinanciële stand-by-bijstand moet dienen om de schulden te betalen die deze landen bij hun aanpassing aan de door het IMF opgelegde criteria hebben aangegaan.
De bevolking van die landen heeft niets aan dit geld: dat gaat van de ene bank naar de andere. In het document van de Commissie staat dat het geld pas wordt betaald als de betrokken landen hun schulden zoveel mogelijk hebben terugbetaald. In werkelijkheid komt dit overheidsgeld dus uitsluitend de privé-banken ten goede en bestendigt het de schuldpositie van de betrokken landen.
De groenen eisen geloofwaardige ondersteuningsmaatregelen, onder meer structurele bijstand voor duurzame ontwikkelingsprojecten. Als het economisch succes van die zich transformerende landen voor een groot deel naar Westerse banken gaat, ondersteunen wij de democratische ontwikkeling in die landen niet. Wanneer zal men eindelijk bereid zijn een menswaardig systeem van internationale economische betrekkingen tot stand te brengen?
Ik heb pas na de stemming over dit punt de zaal verlaten en heb dus aan het daaropvolgende debat over het Reglement niet deelgenomen. Ik vind echter niet dat men aan dat debat moet hebben deelgenomen om een schriftelijke stemverklaring te mogen afleggen. Zoals gezegd heb ik immers aan de stemming deelgenomen en heeft het debat over het Reglement plaatsgevonden toen het verslag van mevrouw Aelvoet aan de orde was.
Verslag-Cox (A4-0206/97)
Kirsten Jensen en Sindal
De Deense sociaal-democraten hebben vandaag voor het verslag-Cox gestemd.
De ontwerp-resolutie geeft de lidstaten de toestemming om een aantal verlagingen of vrijstellingen van het accijnsrecht toe te passen tot 31 december 1998 en een aantal uitzonderingen op accijnsverlagingen en - vrijstellingen vanaf 31 december 1996 af te schaffen.
De Deense sociaal-democraten zijn voorstander van een snelle wijziging van richtlijn 92/81/EEG, waarop deze resolutie gebaseerd is, zodat de lidstaten accijns kunnen heffen op minerale oliën die als brandstof worden gebruikt in bijzonder verontreinigende, commerciële voertuigen in de vaarwateren van de EU.
De bepaling in artikel 8, lid 1, sub c) in richtlijn 92/81/EEG van de Raad zou geschrapt moeten worden, zodat de lidstaten de mogelijkheid krijgen om accijns te heffen op de brandstof die bijvoorbeeld in catamaranferry's wordt gebruikt.
Catamaranferry's veroorzaken ernstige milieuverontreiniging, geluidshinder en een verstoring van de fauna, ze zijn een gevaar voor andere vaartuigen en een bron van ergernis voor strandbezoekers. De Deense sociaaldemocraten wensen dat de catamaranferry's en andere snelle vaartuigen voor het vervoer van goederen en personen vervangen worden door milieuvriendelijkere zeevaartuigen.

Peijs
De EVP-fractie is het eens met de rapporteur. Dat wil zeggen dat ook wij er voor pleiten dat er geen herzieningsprocedure wordt goedgekeurd die tot gevolg heeft dat vrijstellingen voor onbepaalde tijd verlengd worden. Bovendien moeten alle vrijstellingen regelmatig periodiek worden herzien. Het is volgens de EVP-fractie van groot belang dat duidelijk wordt wanneer alle bestaande verlagingen of vrijstellingen van accijns aflopen. Als lidstaten de vrijstellingen of verlagingen van het tarief willen verlengen, moeten ze dit vervolgens met goede redenen omkleden. Deze redenen mogen niet in strijd zijn met de principes van de interne markt, eerlijke concurrentie en een duurzaam milieubeleid. Als te veel uitzonderingen gemaakt worden, die niet voldoen aan deze drie voorwaarden kan de interne markt onmogelijk functioneren. Het is voor mijn fractie daarom ook duidelijk dat de tariefstelling niet helemaal aan de lidstaten overgelaten kan worden.
De Commissie laat zich in haar verslag wel uit over vele relatief kleine dingen, maar over de essentiële zaken, zoals de uitzonderingspositie die de accijns op brandstof voor de professionele luchtvaart en scheepvaart inneemt, spreekt de Commissie zich niet uit. Ik heb vernomen dat de Commissie een nieuw voorstel gaat doen over de accijnzen op minerale oliën, ik vraag me af wat het voor ons liggende document dan nog waard is. Misschien kan de commissaris hier meer duidelijkheid over verschaffen.
Er moet me toch nog een ander ding van mijn hart. Als ik zie dat in de loop der jaren minstens 70 vrijstellingen of uitzonderingen zijn gegeven voor uiteenlopende beleidsdoelstellingen en vaak niet eens de meest overtuigende, verbaas ik me erover dat de Commissie zo moeilijk doet om een verlaagd BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten toe te staan, dat de werkgelegenheid in gevoelige sectoren zou kunnen bevorderen. Misschien kan de Commissie in het licht van de vele uitzonderingen die gemaakt worden op het accijnsgebied dit voorstel eindelijk eens serieus in overweging nemen.
Terug naar de derogaties op accijns. In de komende ECOFIN-Raadsvergadering moet met unanimiteit worden besloten over een nieuw pakket van derogatieverzoeken. Het lijkt erop dat alles is goedgekeurd behalve de twee Nederlandse verzoeken. Nederland wil per 1 juli 1997 de brandstofaccijnzen verhogen, behalve voor zware vrachtauto's (de paarse diesel). Bovendien zal het tarief voor benzine in de grensregio's minder worden verhoogd dan in de rest van Nederland (zogenaamde Zalm-zone). Ik kan me het goed voorstellen dat men het hier nog niet over eens is. Met een dergelijke (zalm)-zone komt er niet één tariefverschil op de interne markt bij maar enkele te gelijk en nog wel binnen één land. Als de regering dit derogatieverzoek niet beter kan beargumenteren, zoals het Parlement vraagt in zijn resolutie, dan hoop ik dat het verzoek, v.w.b. de Zalmzone, niet ingewilligd wordt. Het zal een nieuwe handelsbarrière worden en daarvan hebben wij er al genoeg.
Verslag-Pack (A4-0197/97)
Burenstam Linder, Carlsson, Cederschiöld, Stenmarck en Virgin
Wij delen de opvatting dat sport een belangrijke rol speelt voor de ontwikkeling van jongeren, maar ook voor de volksgezondheid. Dat betekent echter niet dat wij ook vinden dat de EU zich met een apart sportbeleid moet bezighouden, of het nu om topsport of om sport voor jongeren gaat. De sportactiviteiten van de burgers moeten maar in zeer beperkte mate aan politieke regels worden onderworpen.
De hoofdverantwoordelijkheid voor de sport berust bij de sportbeweging, en dat moet ook zo blijven. De sportbeweging heeft zelf een brede internationale samenwerking tot stand gebracht, met wereldwijde en regionale samenwerkingsorganisaties die steunen op lokale en nationale structuren. De sportbeweging heeft bewezen in staat te zijn om zonder supranationale beleidsingrepen indrukwekkende internationale evenementen te organiseren, zoals Europese kampioenschappen, wereldkampioenschappen en Olympische Spelen. Deze krachten moeten ongestoord met hun werk kunnen doorgaan.
Wij wijzen er ook met nadruk op dat de jeugdsport uiteindelijk een verantwoordelijkheid van de ouders en de familie is, dus van de laagste instantie in de subsidiariteitsketen. Europese sportprojecten horen niet tot de zaken waaraan de Unie haar krachten dient te wijden.

Darras
Sport is een van de meest beoefende menselijke activiteiten. Of dit nu voor geld of voor het plezier gebeurt, regelmatig of occasioneel nemen miljoenen mensen deel aan diverse sportieve activiteiten die in de Unie worden aangeboden. Welnu, ondanks het enthousiaste betoog van de Europese Commissie over de sport vrees ik als eenvoudig Europees afgevaardigde dat het slechts om een dekmantel gaat om het gebrek aan juridische en financiële middelen te verbergen, de versnippering die bevestigd wordt door het gebrek aan een alomvattende visie en de zwakte van de Verdragen waarin niet eens melding gemaakt wordt van sport.
Met geestdrift en erkentelijkheid ontvang ik dan ook dit uitstekende verslag van onze collega, mevrouw Pack. Het moment is uitermate geschikt. Wij hopen namelijk dat wij tegelijkertijd druk uitoefenen op onze regeringen en de Commissie opdat de Intergouvernementele Conferentie aanvaardt om de sport als zodanig te erkennen, en niet alleen maar via het begrotingshoofdstuk "informatie en communicatie" .
Sport, zoals het Bosman-arrest van 1995 ongewild aan het licht heeft gebracht, is niet gewoonweg een economische activiteit die men volgens de mededingingsregels moet behandelen. Het is ook en vooral een domein waarop een toenadering van verschillende culturen en nationaliteiten mogelijk is, een element dat bijdraagt tot de sociale integratie van gehandicapten en een domein waarop toeschouwers en spelers gelijken onder elkaar zijn. Sport brengt talrijke personen binnen organisaties en verenigingen bijeen, waar zij zich engageren in culturele netwerken en waar zij de democratische verantwoordelijkheid in praktijk brengen.
Het is dan ook tijd dat wij ons de middelen verschaffen om onze ambities te verwezenlijken. Om die reden steun en verwelkom ik het verslag van mevrouw Pack. Ik wens dat onze Vergadering hetzelfde doet.

Holm
De betekenis van de sport en de belangstelling voor sport bij de meerderheid van de Europese burgers staat buiten kijf. Maar ik ben het niet eens met de rapporteur dat er een artikel over sport in het EU-Verdrag moet komen. De besluitvorming op dit gebied hoort naar mijn mening op nationaal niveau thuis.
Amendement nr. 3 van de sociaal-democratische fractie kan ik niet steunen, omdat dit amendement inhoudt dat het niet is toegestaan om overheidsbijdragen te geven aan beroepssportverenigingen. In Zweden kennen wij geen verschil tussen beroeps- en amateursportverenigingen; deze hangen vaak met elkaar samen. Als dit een EU-regel zou worden, zou het fundament onder de Zweedse sportwereld worden weggehaald. Ik vind het juist positief dat de overheidssector steun verleent, omdat dat de verenigingen een onafhankelijke status geeft. De sport is zo belangrijk, onder andere voor de jeugd, dat de sportactiviteiten er niet afhankelijk van mogen zijn of ze worden gesponsord of niet.

Poisson
Tot op heden is sport helaas verwaarloosd in onze verdragen. Dit fantastische instrument voor de sociale samenhang, onderwijs, voorkoming van criminaliteit, schepping van arbeidsplaatsen moet nu al onze energie mobiliseren.
Binnen de Unie zijn er meer dan 100 miljoen Europeanen die sport beoefenen en die verenigd zijn in tienduizenden sportclubs en er bestaat geen alomvattende visie van de actie die op communautair niveau moet worden gevoerd.
Het uitstekende verslag van mevrouw Pack heeft de verdienste een opmerkelijke synthese te maken over een onderwerp dat talrijke domeinen beslaat.
Sport wordt veel te vaak beschouwd als een ludieke activiteit en niet als een essentieel gegeven op sociaal, medisch, cultureel en economisch vlak. Een goed sportbeleid kan door de uitwerkingen op het vlak van integratie en onderwijs de sociale uitgaven doen dalen.
Sport is een individueel en collectief instrument op educatief vlak dat het eveneens mogelijk maakt de Europese openstelling te bevorderen. Sport is de belangrijkste wijze waarop een jongere zijn lichaam leert kennen en leert respecteren, en sport zal hem later in staat stellen een tegenstander en de regels van het maatschappelijk leven te leren eerbiedigen, zijn energie te ontwikkelen in teamverband zonder onderscheid te maken naar afkomst, opleiding en taal en tenslotte om banden binnen de Unie aan te knopen.
Zonder terug te komen op het subsidiariteitsbeginsel moeten wij de door mevrouw Pack voorgestelde initiatieven steunen en de reeds opgestarte proefacties verder aanmoedigen.
Elk land van de Unie heeft zijn bijzondere kenmerken en er wordt vaak gesproken over een Engels model. Het sportieve Frankrijk heeft troeven maar ook zwakke plekken en als ik onze vrienden in de Unie mag geloven, zijn de Fransen slecht in sport. Wellicht op grond van een groot schoolverzuim van de Franse leerlingen, namelijk 15 %, in het nochtans verplichte vak sport.
Ik zou wensen dat uitwisselingen binnen de Gemeenschap worden bevorderd, niet alleen om de ervaringen te observeren, maar ook om een impuls te geven voor bepaalde maatregelen en niet om deze op te leggen.
Tot slot zou ik willen dat men bijzondere aandacht schenkt aan de sportbeoefening in plattelandsgebieden waar de toegankelijkheid geringer is. In talrijke plattelandsgebieden zijn de structuren veelal te ver verwijderd voor de jongeren en slechts op een enkele discipline geconcentreerd. In de dorpen zijn er weinig ontspanningsmogelijkheden en kan sport een uitstekend middel zijn om de sociale banden tussen de mensen nauwer aan te halen, hen te helpen een baan te vinden en te voorkomen dat zij onze belangrijke rurale structuur verlaten.
In regio's waar de leegloop het grootst is blijft sport dan toch een houvast waarmee de identiteit van een bevolkingsgroep tot uitdrukking gebracht kan worden.
Ja, van onze dorpen tot aan geheel Europa is sport een machtige drager voor de eenheid en samenhang die wij resoluut moeten aanmoedigen.

Ryynänen
Meer dan 100 miljoen Europese burgers doen aan sport en wanneer we denken aan het grote aantal passieve sporters kunnen we zeggen dat de sport in al haar aspecten een ware volksbeweging vormt. De sport is tevens een belangrijke economische factor en zorgt voor veel arbeidsplaatsen. Daarom is het ook merkwaardig dat de sport op geen enkele wijze wordt genoemd in het oprichtingsverdrag van de EU.
Dit heeft er weer toe geleid dat er binnen de EU geen visie is ontwikkeld op de sportsector. De positie van de sport kan sterk beïnvloed worden door de besluitvorming op een groot aantal andere gebieden. Voorbeelden hiervan zijn het Bosman-arrest inzake het verbod op transfergelden als belemmering van het vrije verkeer en de kortgeleden aangenomen tv-richtlijn inzake de beperking van tv-rechten voor belangrijke evenementen ter bescherming van de rechten van de burgers.
De sport is natuurlijk in de eerste plaats een nationale aangelegenheid en de bevoegdheid op dit gebied komt in eerste instantie toe aan de sportorganisaties en de nationale overheden. Toch moet het mogelijk zijn om op communautair niveau deze sector, voor zeer veel burgers van belang, te steunen. Door middel van samenwerking kan de positieve uitwerking van sport worden bevorderd en kunnen de problemen die zich op dit gebied voordoen worden aangepakt.
Naar mijn mening hoeft de sport geen eigen artikel te hebben, maar zou het logisch zijn om het afzonderlijk te noemen als sector die binnen de reikwijdte van het culturele artikel valt. Zo zouden de activiteiten van de Unie op dit gebied een aanvulling kunnen vormen op het nationale beleid, zonder het te regelen. De Commissie moet een Groenboek opstellen over de sportsector en een werkgroep instellen voor het bepalen van de lijnen waarlangs de ontwikkeling op dit gebied plaats zou moeten vinden.
Tijdens de hoorzitting van de Commissie cultuur inzake de sport kwam zeer sterk de ongerustheid naar voren die er heerst omtrent de achteruitgang van de lichamelijke opvoeding in de verschillende lidstaten en de schadelijke invloed van deze verslechterde situatie op de gezondheid van kinderen en jongeren. Deze ontwikkeling moet worden gestopt. Een groot aantal recente onderzoeken ondersteunt de opvatting dat sport en lichamelijke activiteit van onschatbaar belang zijn voor een gezonde fysieke en psychische ontwikkeling van kinderen en jongeren.
Sportverenigingen en scholen moeten beter en intensiever samenwerken bij hun op jongeren gerichte activiteiten. Tot nu toe is er op communautair niveau uitsluitend aandacht besteed aan amateursport, vooral als economische factor. De EU moet de sport echter met name beschouwen als een sector van cultureel, opvoedkundig en sociaal belang, die gesteund moet worden en ook middelen van de begroting moet ontvangen.

Pack
Mevrouw de Voorzitter, ik heb slechts een enkele vraag. Mag men eigenlijk een stemverklaring afleggen als men niet aan de stemming heeft deelgenomen? Ten minste twee derde van de afgevaardigden die u heeft vernoemd hebben niet aan de stemming deelgenomen.
Mij stoort dat niet, maar ik vind wel dat zoiets niet past.

De Voorzitter
Ik dank u voor uw opmerking. Wij zullen die kwestie doen onderzoeken.

Carlsson
Wat de bewering van mevrouw Pack betreft, ben ik het ermee eens dat het merkwaardig is dat men een stemverklaring afgeeft wanneer men hier niet eens aanwezig is. Maar omdat stemverklaringen moeten worden ingediend vóór hier in het Parlement de volledige behandeling van de verslagen heeft plaatsgevonden, is het nu eenmaal zo dat men schriftelijke stemverklaringen indient, wanneer er staat dat de stemming bijvoorbeeld donderdag tussen de middag zal plaatsvinden. Zo komt het dat wanneer de stemming later verschillende malen wordt uitgesteld, er nog stemverklaringen liggen van collega's die om verschillende redenen niet langer hier zijn. Het ligt dus niet aan de leden die niet meer aanwezig zijn, maar aan de enigszins merkwaardige regels.

De Voorzitter
Ik dank u, wij zullen dat doen nagaan.

Tomlinson
Mevrouw de Voorzitter, een motie van orde. U gaat zich erover buigen maar ik weet niet zo goed hoe als u niet echt weet wie er aanwezig is, zodat u hen kunt vergelijken met wie er een stemverklaring heeft gemaakt. Mag ik u adviseren om een hoofdelijke stemming te doen, zodat u een registratie heeft en het kunt controleren.

Pack
Mevrouw de Voorzitter, ik wil dit debat niet rekken, maar een stemverklaring houdt in dat men verklaart waarom men op een bepaalde manier heeft gestemd. Wie niet gestemd heeft kan ook geen verklaring afleggen. Zo eenvoudig is het.

De Voorzitter
Wij hebben nu al vijf minuten vertraging. Op voorstel van de heer Tomlinson kan ik evenwel door middel van een hoofdelijke stemming nagaan wie hier aanwezig is. Bent u het daarmee eens?

Aelvoet
Mevrouw de Voorzitter, iedereen hier in de zaal aanwezig heeft gezien dat mensen die wel degelijk bij de stemming aanwezig waren, ondertussen de zaal verlaten hebben. Dus als u dat nu laat doen, is dat te laat. Sorry, dat geeft geen eerlijk beeld.

Bourlanges
Mevrouw de Voorzitter, ik ben enigszins verbaasd over dit voorstel. Ik zou graag willen weten op welk artikel van het Reglement u zich baseert om te verzoeken tot een disciplinaire stemming, zoals men gemeenlijk zegt, die bedoeld is om de aanwezigheid te controleren. De hoofdelijke stemmingen hebben ten doel om er zeker van te zijn dat de parlementsleden in de een of andere richting stemmen. Ik weet niet wat de rol van mevrouw de Voorzitter nu is om net als in een schoolklas het appel af te nemen.

De Voorzitter
Men heeft voorgesteld een hoofdelijke stemming te houden om na te gaan wie aanwezig is. Ik vraag nu of u die stemming wenst. Met die stemming kunnen wij echter alleen maar controleren wie op dit ogenblik aanwezig is.
(De leden van het Parlement stemmen met een controle in en de Voorzitter houdt een hoofdelijke stemming) Het aantal aanwezigen zal in de Notulen worden opgenomen. Daaruit kan men echter geen conclusies trekken over het aantal leden dat hier tien minuten geleden aanwezig was.

Florio
Mevrouw de Voorzitter, ik wilde alleen maar preciseren dat ik niet heb deelgenomen aan de stemming, ondanks dat ik er wel was, omdat het me voorkomt dat dit de eerste keer is dat wij in dit Parlement voor niets stemmen! Ik vind het geen goede zaak dat we voor niets stemmen! Waar hebben we nu eigenlijk over gestemd? Je kunt geen stemming over niets houden!

De Voorzitter
Ik dank u. Ik heb dat daarstraks al uitgelegd. Wij hebben alleen maar op een bepaald ogenblik gecontroleerd wie hier aanwezig was. De afgevaardigden wensten dat.

Nassauer
Mevrouw de Voorzitter, ik wil er uit voorzorg op wijzen dat niemand van hen die een stemverklaring heeft ingediend het recht heeft die af te leggen. Er is gebleken dat niemand van hen hier aanwezig was en dat is ook niet vastgesteld.
De ingediende stemverklaringen kunnen dus niet worden afgelegd omdat op grond van artikel 122 van het Reglement, zoals mevrouw Pack terecht heeft opgemerkt, de aanwezigheid bepalend is. Die is niet vastgesteld en werd ook bij de hoofdelijke stemming niet vastgesteld. Derhalve kunnen bij deze stemming geen stemverklaringen worden afgelegd.

De Voorzitter
Mijnheer Nassauer, ik dank u. Ik merk alleen nogmaals op dat de stemming die wij zopas hebben gehouden geen terugwerkende kracht heeft.

Wijsenbeek
Mevrouw de Voorzitter, ik kan absoluut geen Geschäftsordnungswidrigkeit vaststellen. Er staat namelijk in artikel 118: " de uitslag van de stemming wordt geregistreerd" . Er staat in artikel 118 niet hoe geregistreerd wordt. Dus wanneer u om een elektronische stemming vraagt, en dat is uw recht, mag u registreren zoals u wilt, met of zonder naam.

d'Aboville
Mevrouw de Voorzitter, tijdens de stemming over het verslag bent u overgegaan tot een aantal controles van de stemming. Er waren toen 178 leden aanwezig. Nu heeft u een telling uitgevoerd in de zaal en blijkt dat wij met 151 of 152 leden aanwezig zijn.
Heel slim als iemand weet wie aanwezig was en wie er niet meer is. Met andere woorden, deze controle heeft nergens toe gediend.

De Voorzitter
Wij kunnen daarover geen uren meer debatteren. Ik verleen nog vier leden het woord en dan vatten wij het debat over het verslag van mevrouw Aelvoet aan.

Chichester
Mevrouw de Voorzitter, ik steun de suggestie van de heer Tomlinson. Op de een of andere manier moet er een foutje zijn geslopen in de whip-afspraken van de Fractie van de Europese Volkspartij van vanochtend. Het lijkt erop dat wij onze hoofdelijke stemming nog niet hebben gehad. Sommigen onder ons wachten daar geduldig op.

Falconer
Mevrouw de Voorzitter, we hebben het kiezerspubliek in de zaal voldoende vertier geboden. Laten we nu verdergaan met onze zaken en dit Parlement weer enigszins bij zinnen brengen.

Cars
Mevrouw de Voorzitter, deze zitting vormt het bewijs dat wij vrijdagochtendzittingen nooit serieus kunnen nemen. Derhalve verlaat ik de zaal.
(Gemengde reacties)

von Habsburg
Mevrouw de Voorzitter, ik wil de heer Cars tegenspreken. Het is onze plicht hier op vrijdag evengoed als op de andere dagen van de week aanwezig te zijn. Wij zijn gekozen om hier te komen werken en niet om hier weg te blijven.
Mijnheer Cars, ik wens u een goede reis, maar u bent geen afgevaardigde meer.
(Applaus)
Artikel 366 bis van de Vierde Overeenkomst van Lomé
De Voorzitter
Aan de orde is het interimverslag (A4-0175/97) van mevrouw Aelvoet, namens de Commissie ontwikkelingssamenwerking, over het voorstel voor een besluit van de Raad (COM(96)0069 - C4-0045/97-96/0050(AVC)) betreffende de procedure voor de tenuitvoerlegging van artikel 366 bis van de Vierde Overeenkomst van Lomé.

Aelvoet
Mevrouw de Voorzitter, de Raad vraagt onze instemming met een voorstel voor een besluit over de procedure voor de tenuitvoerlegging van artikel 366 bis van de Conventie van Lomé IV. Op 15 april jongstleden heeft de Commissie ontwikkelingssamenwerking haar goedkeuring gehecht aan mijn voorstel om een interimverslag in te dienen overeenkomstig artikel 80, lid 3 van ons Reglement. De eerste keer dat een clausule over de rechten de mens opgenomen werd in het beschikkend gedeelte van de Overeenkomst van Lomé, was in 1989. We schreven toen Lomé IV. In feite past dit perfect in de nieuwe geopolitieke constellatie, namelijk dat sinds de val van de Muur het gebruikmaken en ook werk willen maken van mensenrechten in internationale verdragen stilaan schering en inslag konden worden. Het was al 1991, dus twee jaar later, toen de Raad een resolutie heeft aangenomen niet alleen over een mensenrechtenclausule maar ook over democratische beginselen en ontwikkeling. Over die drie onderwerpen samen werd toen een uitvoerige resolutie goedgekeurd. Een jaar later, bij de onderhandelingen en uiteindelijk de goedkeuring van het Verdrag van Maastricht, werd deze politieke wil om een mensenrechtenclausule op te nemen ook bekrachtigd in het artikel 130 U. Op dat ogenblik werd de clausule rechten van de mens gezien als een deel van zowel de algemene doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking alsook van het gemeenschappelijk buitenlands én veiligheidsbeleid. Vanaf 1992 zien we ook dat mensenrechten en democratische beginselen beschouwd worden als een essentieel onderdeel van het buitenlands beleid. We zien eigenlijk een gradatie, eerst een erkenning, inschrijving in het Verdrag, dan beschouwd als een essentieel onderdeel van het beleid. In 1995 heeft de Commissie in haar document nr. 216 een mededeling gepubliceerd waarin daar niet alleen naar verwezen wordt, maar waarin zelfs de mogelijkheid geopend wordt om over te gaan tot onmiddellijke opschorting van een internationaal verdrag, zonder zelfs de procedure op te starten voor bijlegging van geschillen als het om bijzonder belangrijke, bijzonder dringende aangelegenheden gaat.
Voor wat betreft de kern van de zaak, in verband met het besluit dat we vandaag hier behandelen, is het zo dat in de Commissie ontwikkelingssamenwerking een aantal wijzigingen wordt voorgesteld, dus een aantal aanbevelingen van het Parlement, die afwijken van wat de Raad zelf voorlegt. Op de eerste plaats wordt er in de overwegingen uitdrukkelijk verwezen naar een reeks internationale overeenkomsten die het dus mogelijk moeten maken het hele begrip in zijn wijdst mogelijke zin toe te passen.
Ten tweede wenst het Parlement dat, om de procedure in gang te zetten, niet alleen de Commissie een initiatief kan nemen of een lidstaat, maar dat het Europees Parlement zelf ook het initiatief kan nemen. Een tweede belangrijke wijziging is dat de Commissie ontwikkelingssamenwerking van oordeel is dat de Raad moet beslissen, niet met eenparigheid, maar met een gekwalificeerde meerderheid en dat daarbij ook de instemming van het Parlement vereist is. Wij vragen instemming van het Parlement en een beslissing met gekwalificeerde meerderheid.
Ten slotte vinden wij het ook nodig dat over de hervatting van de hulp, van de samenwerking gesproken wordt na een evaluatierapport van de Commissie, waarbij de Raad weer met gekwalificeerde meerderheid beslist, maar na instemming van het Europees Parlement. Dat is de kern van de opstelling van de Commissie ontwikkelingssamenwerking.

Bertens
Mevrouw de Voorzitter, als rapporteur voor advies van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid ben ik zeer ingenomen met de inhoud van dit verslag. Mevrouw Aelvoet heeft het zelf, bescheiden als zij is, al gezegd. Ik vind het een verslag met een verstrekkende betekenis voor de toekomst. Want eindelijk worden mensenrechten en democratie conditioneel gesteld aan vormen van samenwerking. In een goed samenspel tussen de verschillende commissies is een verslag tot stand gekomen dat de eerste stap is in de richting van een onderhandelingsproces met de Raad. Door de keuze van de procedure volgens artikel 80, lid 3, is het Parlement nu in staat wijzigingsvoorstellen in te dienen op een verzoek tot instemming met een akkoord waarop normaal slechts ja of nee kan worden gezegd en geen ruimte voor amendementen bestaat. Die wijzigingsvoorstellen zijn nodig, hoewel het voorstel van de Commissie in principe al een stap voorwaarts is. Wij spreken hier over een procedurevoorstel om vast te leggen welke weg bewandeld moet worden indien een Lomépartner de essentiële elementen van de Lomé-Overeenkomst niet naleeft. Die essentiële elementen van de LoméOvereenkomst zijn democratie, mensenrechten en de rechtsstaat.
De keuze voor opschorting van de samenwerking moet wel gestoeld zijn op duidelijke criteria en de procedures moeten ook voor de partnerlanden transparant zijn en eerlijk overkomen. In beginsel verwelkomt de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid het voorstel van de Europese Commissie om de toepassing van de zogenaamde democratieclausule procedureel vast te leggen. Duidelijkheid en transparantie zijn essentieel in een goed mensenrechten- en buitenlandsbeleid. Onze partners - ik heb het al gezegd, in dit verband dus de Lomé-landen - hebben recht om te weten waar zij aan toe zijn. Overleg voor het uitvaardigen van sancties is één de beginselen van partnerschap, maar bovendien vaak ook een effectiever instrument.
Transparantie vereist ook duidelijkheid over de criteria op basis waarvan de samenwerking wordt opgeschort. Het Commissievoorstel zwijgt daarover. Die lacune moet het Parlement op vullen. Het hanteren van de eerbiediging van de mensenrechten, de democratische beginselen en de "rechtsstaat" , zoals voorgesteld in de amendementen, verdient alle steun. Ik vraag mij af of ik gedurende de onderhandelingsprocedure met de Raad ook de eerbiediging van de territoriale onschendbaarheid van derde landen niet toe moeten voegen als criterium.
Ten aanzien van de besluitvorming zelf verwelkomt de commissie buitenlandse zaken het voorstel van de Europese Commissie om de uiteindelijke besluitvorming in de Raad te laten plaatsvinden bij gekwalificeerde meerderheid. Wij hebben in de Unie al teveel ervaring met het laten prevaleren van economische belangen door één of een klein aantal staten boven de politieke overweging met betrekking tot mensenrechten. Unanimiteitsbeslissingen maakt Europa machteloos en dat hebben wij maar al te vaak gezien.
Meerderheidsstemming alleen is echter niet voldoende. De commissie buitenlandse zaken pleit voor een instemmingsrecht van het Parlement inzake de opschorting van de samenwerking in Lomé-verband. Het is onacceptabel voor ons dat in een samenwerkingsverband dat met instemming van het Parlement is aangegaan, zonder enige betrokkenheid van het Europees Parlement kan worden opgeschort. De commissie buitenlandse zaken wil naast instemming bij de inwerkingtreding ook instemming bij de opschorting van de samenwerking in Lomé-verband.
Een andere omissie in het voorstel van de Commissie betreft de regeling van de procedure bij beëindiging van de opschorting. Daarvan is überhaupt geen melding gemaakt door de Commissie. Die regeling is wel degelijk noodzakelijk, dringend noodzakelijk zelfs. Wij willen immers niet iedere tijdelijke opschorting definitief maken. Van de tijdelijke opschorting moet een corrigerende werking uitgaan en voortbordurend op de reeds eerder vermelde logica van het instemmingsrecht, vindt de commissie buitenlandse zaken dat ook de beëindiging van de opschorting bij gekwalificeerde meerderheid door de Raad op voorstel van de Commissie en met instemming van het Europees Parlement moet worden besloten.
De commissie buitenlandse zaken hoopt dat de plenaire vergadering van dit Huis de voorgestelde amendementen op het verslag zal steunen. Die zullen het voorstel van de Commissie meer vlees om de botten geven en meer duidelijkheid voor betrokkenen bieden. De huidige praktijk dat op een ad hoc-wijze besluiten worden genomen in de Raad zonder de betrokken partijen daarin te kennen, moet worden verlaten. De Unie heeft, incidenten daargelaten, een goede reputatie op het gebied van het mensenrechtenbeleid. Zij heeft althans de bedoeling om een goed beleid te voeren. De Unie, met name op initiatief van dit Parlement, is constant actief op zoek naar manieren om het beleid effectiever en doorzichtiger te maken. De mensenrechtenclausule was al een stap voorwaarts en één van de grote problemen daarbij was echter het gebrek aan een eenduidige toepassing qua procedure en qua inhoud. Het huidige voorstel is de eerste stap op weg naar die verduidelijking en ik hoop dat de Raad onze voorstellen zal steunen.
Tot slot, mevrouw de Voorzitter, ik vind het erg belangrijk om hier op te merken, en daarom heb ik dat bewaard tot het laatst, dat in onze ogen een dergelijke opschortingsprocedure niet slechts van toepassing mag zijn op de ACS-landen. Deze constructie moet een voorbeeldfunctie hebben in de richting van alle akkoorden met alle andere landen. Alle akkoorden hebben een dergelijke opschortingsconstructie nodig. Hoe langer wij daarmee wachten, hoe schuldiger wij zijn aan discriminatie. Dat is nu juist wat wij in de toepassing van de universele rechten van de mens moeten voorkomen.

Smith
Mevrouw de Voorzitter, de rapporteur heeft op zeer adequate wijze de achtergrond van dit interimverslag uiteengezet, en het is mijn bedoeling niet om zo in detail te treden - zij heeft daar een voortreffelijk staaltje werk geleverd. Ik zou het willen hebben over de ideeën die ons het meeste bezighielden en over de aanbevelingen waartoe we besloten toen we dit in de Commissie externe economische betrekkingen bespraken.
Allereerst willen wij dat de Commissie in de voorgestelde procedure de verschillende stappen inlast die van toepassing zouden moeten zijn wanneer er sprake is van schorsing van de Lomé-handelspreferenties, in het verlengde van de schorsing van de handelsvoordelen in het kader van bijvoorbeeld het Stelsel van algemene preferenties. Dat sluit ten zeerste aan bij wat de heer Bertens eveneens verlangde: dat we een zekere continuïteit nodig hebben en een constructie om ons aan bepaalde algemene regels te houden zodat wij niet beschuldigd worden van discriminerende behandeling.
Tevens hebben wij specifiek verzocht om artikelen te laten opnemen die, in het geval van schorsing van de handelspreferenties van Lomé, betrekking hebben op de omstandigheden waaronder de handelsbepalingen van Lomé kunnen worden opgeschort: de te volgen raadplegingsprocedure, de duur en omvang van het onderzoek door de Commissie en de vereisten voor het definitieve voorstel van de Commissie aan de Raad en het Parlement inzake de schorsing van de handelsbepalingen van de Overeenkomst van Lomé voor het betreffende land.
Tevens staan wij volledig achter het voorstel van de Commissie om voor besluiten van de Raad inzake schorsing krachtens artikel 366 bis een gekwalificeerde meerderheid verplicht te stellen, en wij staan erop dat wanneer de Raad niet instemt met het beginsel van een gekwalificeerde meerderheid in het kader van de voorgestelde procedure, het Parlement dan dringend opnieuw geraadpleegd dient te worden.
Tevens verzoeken wij de Raad en de Commissie om te zorgen voor de noodzakelijke doorzichtigheid en samenhang van de schorsingsmaatregelen ten opzichte van de individuele ACS-landen en een gelijke behandeling te waarborgen van de ACS-landen in vergelijking met de andere samenwerkingspartners van de Europese Unie.
Wij verzoeken de Commissie en de Raad om reeds in een vroeg stadium de inspraak van het Europees Parlement in alle gevallen van schorsing krachtens Artikel 366 bis te waarborgen. Wij zijn van mening dat de betrokkenheid van het Europees Parlement bij de raadplegingsprocedure cruciaal is geweest. Ik zou nog even twee belangrijke punten die uit ons debat naar voren kwamen, willen herhalen: een daarvan was dat deze besluiten alleen bij gekwalificeerde meerderheid van stemmen in de Raad zouden moeten worden genomen en, als daar geen akkoord over komt, dat het Parlement onmiddellijk opnieuw dient te worden geraadpleegd; in de tweede plaats dient het Parlement bij alle gevallen van schorsing zo snel mogelijk betrokken te worden. Ik zou heel dankbaar zijn wanneer ik van de Commissie de bevestiging zou krijgen dat dit inderdaad het geval zou zijn.

Liese
Mevrouw de Voorzitter, dames en heren, de Fractie van de Europese Volkspartij ondersteunt dit verslag. De mensenrechtenclausule is voor de bevolking van de betrokken landen uiterst belangrijk. Wij mogen immers de bevolking niet bestraffen, maar moeten de regeringen aanpakken die de mensenrechten van de burgers schenden. Daarom is de schorsing van de uitvoering van de Overeenkomst van Lomé niet gericht tegen de betrokken landen, maar tegen de regeringen die de mensenrechten schenden.
Het is juist dat de Europese Unie nog steeds twee maten hanteert en nog niet volledig consequent handelt. Ik ben het echter niet eens met hen die zeggen dat de ACS-staten het veel slechter doen dan andere. Veeleer spelen vaak geopolitieke en economische overwegingen een rol. Daarbij komt het er niet op aan of een land een ACSlidstaat is, maar of een lidstaat bepaalde belangen heeft. Dat moeten wij eindelijk overstijgen. Wij moeten een consequent mensenrechtenbeleid voeren en voor iedereen dezelfde normen hanteren.

Van Bladel
Voorzitter, voor zover ik het kan overzien, beoogt het interimverslag van collega Aelvoet twee zaken te bevorderen. De mensenrechten in de ACS-landen en de zeggenschap en autoriteit van dit Parlement daarover. Met de gebeurtenissen van de afgelopen twee jaar in Afrika is iedereen er wel van overtuigd dat het opschorten van ontwikkelingshulp in veel gevallen een uiterst noodzakelijke, vaak onvermijdelijke en helaas niet altijd een effectvolle maatregel is. Maar in het algemeen kan worden gezegd dat in landen waar men de naleving van de mensenrechten serieus neemt, ook het recht op ontwikkeling in brede zin beter verloopt. Het moet in alle eerlijkheid worden gezegd dat de clausule over de naleving van de mensenrechten al geruime tijd een zeer belangrijk onderdeel van de Lomé-Overeenkomst vormt. Omdat dit aspect in verdragen met andere derde landen eerst later tot stand gekomen is, mag het in onze praktijk niet zo zijn dat die ACS-landen daardoor strenger zouden worden beoordeeld. Het procedurele wijzigingsvoorstel van mevrouw Aelvoet moet op basis van duidelijke criteria plaatsvinden. Ook moet het zo zijn dat de landen die het betreft, recht hebben op duidelijkheid. Een stap vooruit moet zijn dat de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid plaatsvindt in de Raad en met instemming van het Parlement.
Dit interimverslag van mevrouw Aelvoet, mijn zeer gewaardeerde collega die altijd voor de mensenrechten opkomt, past uitstekend in de huidige sfeer van de onderhandelingen van de IGC.
Ten slotte deel ik volledig de mening van collega Bertens dat de aanpak die is voorgesteld door mevrouw Aelvoet, inderdaad van toepassing zou moeten zijn op alle andere akkoorden met derde landen. Mijn fractie staat volledig achter het voorstel van mevrouw Aelvoet.

Hory
Mevrouw de Voorzitter, dit verslag van mevrouw Aelvoet komt precies op tijd om ons in staat te stellen onze principes te laten overeenstemmen met onze handelingen, onze woorden met onze daden.
Sinds het begin is de samenwerking tussen de Europese Unie en de landen van Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan theoretisch gebaseerd op de eerbiediging van de mensenrechten en de vrijheden. Helaas blijkt uit de dagelijkse realiteit dat deze grondslag alleen maar theoretisch is. Tal van jaren na het begin van deze samenwerking stelt men ons uiteindelijk maatregelen voor die een voorwaardelijkheid voor de hulp invoeren of liever gezegd die ons de mogelijkheid bieden, terwijl wij al een hulpverleningstraditie hebben, om onze interventie op te schorten als de mensenrechten en de individuele vrijheden te ernstig geschonden worden in de landen die de hulp zouden ontvangen.
Ik voeg eraan toe dat hetgeen ons voorgesteld wordt niet al te bindend is daar er een overlegprocedure is voorzien die de mogelijkheid biedt een dialoog aan te gaan met het land waarvoor een sanctie wordt voorzien. Ik zie dan ook alleen maar voordelen bij het voorgestelde instrument, temeer daar dit verbeterd is door de werkzaamheden van mevrouw Aelvoet en de Commissie ontwikkelingssamenwerking.
Wij onderschrijven volledig de strekking van de amendementen die mevrouw Aelvoet op het aan ons voorgelegde voorstel heeft ingediend. Ik denk hier met name aan de amendementen die erop gericht zijn het initiatief van de opschortingsprocedure te delen met het Parlement en om de gekwalificeerde meerderheid toe te passen voor de besluiten van de Raad. Als er namelijk unanimiteit wordt geëist ken ik gevallen waarin een enkel land, overigens soms het mijne, het gehele instrument zou blokkeren dat wij willen invoeren. Daarentegen hebben wij mevrouw Aelvoet niet gevolgd in haar voorstel om een uitvoerige lijst op te stellen van de rechten die indien zij geschonden werden aanleiding zouden geven tot het opschorten van de hulp. Ons inziens moet er op rechtvaardige wijze rekening gehouden worden met de uiteenlopende situaties van de landen die steun ontvangen.
Tot slot wil ik de aandacht van ons Parlement vestigen op een amendement van onze oud-collega, Bernard Kouchner, die ons verzocht blijk te geven van de vereiste omzichtigheid bij een embargo of een blokkering want wij hebben kunnen vaststellen dat het volk zelf het meest onder deze sancties lijdt, terwijl wij de politieke autoriteiten willen bestraffen. Ik ben van mening dat de Raad de voorgestelde wijzigingen van de tekst in aanmerking moet nemen en ik denk dat als wij in het verleden over een dergelijk instrument hadden beschikt er heel wat tragedies in Afrika waren voorkomen.
Tot slot denk ik dat onze overweging pas compleet is als wij voorgesteld hebben om dit mechanisme van voorwaardelijkheid eveneens toe te passen op de bilaterale samenwerking van de lidstaten van de Europese Unie.

Aelvoet
Mevrouw de Voorzitter, ik wil in deze laatste minuut op twee dingen de aandacht vestigen. In de praktijk zien we inderdaad dat de houding die de Unie aanneemt ten aanzien van ACS-landen en niet-ACS-landen wijst op discriminatie. Men treedt veel gemakkelijker op ten aanzien van ACS-landen dan ten aanzien van niet-ACS-landen, met één uitzondering: Birma.
Ten tweede, men maakt een groot onderscheid in de praktijk tussen machtige en rijke ACS-landen en andere. Dus ten aanzien van Gambia en Niger treedt men vlug op, ten aanzien van Nigeria wacht men zeer lang.
Ten slotte, en dat is mijn laatste opmerking, heb ik mijn amendementen ingetrokken die destijds in de commissie geen instemming hebben gevonden. Die liggen nu blijkbaar toch weer voor. Dus het enige wat ik voorstel is datgene waarover een akkoord was in de Commissie ontwikkelingssamenwerking, omdat het punt om eventueel in een sanctiebeleid onderscheid te maken tussen politieke en burgerlijke rechten en sociaal en economische rechten, ook in de wereld van mensen die studies maken op het vlak van mensenrechten, een discussiepunt is. Ik denk dat het beter is van pas een politieke uitspraak te doen op het ogenblik dat daarover meer duidelijkheid is. Vandaar dat ik die amendementen ook heb ingetrokken vóór de plenaire vergadering. Administratief heeft men dat blijkbaar niet gerespecteerd.

Gradin
Mevrouw de Voorzitter, de Commissie heeft met belangstelling kennis genomen van het interimverslag van mevrouw Aelvoet over artikel 366 bis van de vierde Overeenkomst van Lomé, en van de adviezen van de commissie externe economische betrekkingen en de commissie buitenlandse zaken. De Commissie deelt de mening dat er een consequente en gecoördineerde visie nodig is inzake mensenrechten, democratische beginselen en rechtszekerheid. Wij zullen daarom binnenkort een mededeling aan de Raad en het Parlement doen toekomen, waarin wij duidelijk maken welke begrippen zullen worden gehanteerd en waarin wij een voorstel zullen doen voor een structurelere opstelling.
Het voorstel van de Commissie betreft de eigenlijke besluitvorming binnen de Europese instellingen. Het verandert niets aan de procedure die is vastgelegd in artikel 366 bis van de vierde Overeenkomst van Lomé en kan daar ook niets aan veranderen; ik wijs daar met nadruk op. Een deel van de door de commissie buitenlandse zaken voorgestelde wijzigingen zou de inhoud van artikel 366 bis zinloos maken. Dat betreft de voorstellen voor toestemming van ieder land tijdens de procedure, vooral voordat de betrokken staat wordt uitgenodigd voor overleg en voordat er maatregelen worden genomen of opgeheven. Het artikel stelt voor dat er onmiddellijk passende maatregelen worden genomen wanneer er sprake is van urgente situaties of wanneer een land weigert om overleg te plegen. Ook wordt gezegd dat dergelijke maatregelen, ik citeer "worden opgeheven zodra de redenen waarom zij werden aangenomen, niet langer aanwezig zijn" . De toepassing van dergelijke regels zou onmogelijk zijn bij zo'n langdurige en moeilijke procedure als de parlementaire commissie voorstelt. Het zou ook strijdig zijn met de normale verdragsprocedures. Daarentegen is het natuurlijk goed om nader te bekijken hoe het Parlement een grotere rol kan krijgen bij de tenuitvoerlegging van de sanctieclausule, d.w.z. wat in de tekst de non-executive clause wordt genoemd. De Commissie is volledig bereid om te onderzoeken hoe die tot stand zou kunnen komen.

De Voorzitter
Mevrouw Gradin, ik dank u.
Het debat is gesloten.
Wij gaan nu over tot de stemming.
(Het Parlement neemt de resolutie aan)

Dury
Mevrouw de Voorzitter, enkele seconden om te zeggen dat ik vanzelfsprekend voor het voorstel van mevrouw Aelvoet heb gestemd. Maar ik zou alle collega's willen zeggen die voor dit voorstel hebben gestemd dat men het beleid van de mensenrechten in de ACS-landen niet los kan zien van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie. Ik denk echt dat de problematiek van de mensenrechten in verband staat met onze politieke houding ten opzichte van die landen.
Naar aanleiding hiervan wil ik de collega's die voor het voorstel van mevrouw Aelvoet hebben gestemd suggereren dat voor het buitenlands en veiligheidsbeleid de gekwalificeerde meerderheid binnen de Raad moet worden toegepast en niet de eenparigheid. Soms brengt men hier tegenstrijdige stemmen uit. Gisteren heeft een bepaald aantal collega's ons standpunt geweigerd over de stemming met gekwalificeerde meerderheid voor het buitenlands en veiligheidsbeleid. Stemming met gekwalificeerde meerderheid is noodzakelijk opdat wij coherent zijn op het vlak van de verdediging van de rechten van de mens!

Controle op mariene biotoxines
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0177/97) van de heer Macartney, namens de Commissie visserij, over het voorstel voor een beschikking van de Raad (COM(96)0464 - C4-0547/96-96/0234(CNS)) tot wijziging van de bijlage bij Beschikking 93/383/EEG van de Raad van 14 juni 1993 met betrekking tot de referentielaboratoria voor de controle op mariene biotoxines.

Macartney
Mevrouw de Voorzitter, ik zou graag hulde brengen aan het werk dat verricht werd door een voortreffelijk referentielaboratorium in Torry in Aberdeen te Schotland. Ironischerwijze en vreemd genoeg ressorteerde dit niet onder de Schotse tak van de Britse regering maar van het Engels ministerie. Dat laboratorium had een uitstekende staat van dienst die in heel Europa werd erkend. In feite blonk dat referentielaboratorium binnen dat ministerie uit in het aantrekken van gemeenschappelijke fondsen van de Europese Commissie. Het was een laboratorium van betekenis in Europa.
Als beloning hiervoor werd het gesloten. De reden daarvoor bestond zuiver uit financiële overwegingen, omdat het ministerie onder de vorige regering besloot om de activiteiten ten zuiden van de grens te concentreren en het instituut voor voedselonderzoek van Torry te sluiten. Vanzelfsprekend waren de betrokkenen ontsteld. Ook de Europese Commissie ventileerde haar ongerustheid en ik ben dankbaar voor haar steun. Het laboratorium nam een vooraanstaande plaats in bij het onderzoek op het gebied van bijvoorbeeld salmonella, E-coli 0157 en botulisme, en met de ongerustheid over de volksgezondheid die momenteel zeer reëel is, is dit nu juist het type laboratorium dat gesteund had moeten worden in plaats van te worden gesloten. Degenen van ons in die streek - en ik vertegenwoordig dat kiesdistrict in Schotland - waren ontzet over de behandeling die het kreeg.
Toen ik dit indertijd probeerde aan te kaarten, werd mij verteld dat het niets te maken had met het Europees Parlement en ik kreeg kritiek omdat ik dat wel deed. Wat enorm fascinerend is voor kenners van de parlementaire procedure is dat de rechtsgrondslag plotsklaps gewijzigd is en een jaar later, wanneer het laboratorium reeds gesloten is en het te laat is om daar iets aan te veranderen, wij te horen krijgen "Oh zeker, het Parlement had daarbij betrokken moeten worden" . Vorige maand kreeg ik te horen dat er een wijziging in de rechtsgrondslag zou komen en zo kwam het deze week maandag bij de Commissie visserij terecht. Op het laatste nippertje werd ons gezegd "Oh zeker, u had er alle recht op geraadpleegd te worden, het is een gedeelde verantwoordelijkheid voor het Parlement" . Dat maakt het hele probleem veel relevanter dan wellicht het lot van een enkel laboratorium in een deel van Europa.
Het laboratorium is naar alle windstreken verkaveld. Sommige onderzoekers zijn overgeplaatst naar York en sommigen naar Norwich. Ze zijn ofwel verbannen naar Engeland of, in sommige gevallen, hun baan helemaal kwijtgeraakt. Ik ben blij dat een gedeelte van het werk in de streek behouden is na een zeer aanhoudende campagne en dat vijf verschillende eenheden in de streek rondom Aberdeen een gedeelte van het werk van het laboratorium hebben overgenomen.
Ik zou mezelf graag voorhouden dat de geest van Torry voortleeft, ofschoon dit een voorbeeld is van hoe subsidiariteit misbruikt kan worden door lidstaten die simpelweg zeggen "Het is onze beslissing, hou jij je hier dus buiten" . Ik denk wel dat dit zo'n beslissing is waarin het Parlement zich in het vervolg zou moeten mengen.
Dat is evenwel verleden tijd en ik zou willen besluiten met een hulde aan al het werk dat het laboratorium heeft verzet. Dergelijk werk zal in de toekomst noodzakelijk blijven, niet alleen in Schotland maar in heel Europa in samenwerkingsverband.

McMahon
Mevrouw de Voorzitter, dit is een zeer technisch doch belangrijk verslag aangezien we te maken hebben met het vraagstuk van voedselveiligheid en hygiëne. Pas de laatste paar maanden hebben wetenschappers in Duitsland een vreemde keten in zalm ontdekt. Er verscheen vorige maand een artikel in een Nederlandse krant waarin gesteld werd: geen gekke koe, maar nu gekke zalm. Naar verluidt hebben ze in de hersens van een zalm een element gevonden dat identiek is aan hetgeen het BSE-drama veroorzaakte. Daarom is het van belang dat we instituten als het Torry instituut handhaven en dat we ervoor instaan dat de voedselhygiëne van vis aan de hoogst mogelijke normen beantwoordt.
Het Torry instituut is uitstekend. Zoals de heer Macartney zei, viel het ten prooi aan brute Tory-besnoeiingen. Tevens was het het slachtoffer van privatisering. Er werd een particuliere onderneming opgezet die zich met de aspecten van het visserijonderzoek bezighield. In Schotland ontstond er een hoop herrie over deze sluiting onder parlementariërs van alle politieke groeperingen. De gemeenschap in het noordoosten van Schotland was er zeer verbolgen over.
Het verheugt mij ten zeerste dat de Commissie de rechtsgrondslag nu wijzigt zodat in de toekomst de Commissie visserij gekend zal worden in dit soort debatten. Met name wanneer we te maken hebben met lidstaten zullen de standpunten en de mening van de Commissie visserij worden aangezocht. Er is tevens een transparantieprobleem. Wij kunnen slechts meer transparantie bereiken wanneer wij ergens bij worden betrokken. De socialistische fractie is zeer dankbaar dat de rechtsgrondslag gewijzigd is. Wij hopen in de toekomst vruchtbaar te kunnen samenwerken met de voor visserij verantwoordelijke commissaris in zaken als deze. Namens de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-Democraten steun ik dit verslag.

Langenhagen
Mijnheer de Voorzitter, de BSE-crisis laat haar invloed nu ook op de visserij gelden, maar deze keer in positieve zin. Commissievoorzitter Santer heeft het Europees Parlement in februari van dit jaar, als reactie op de BSE-crisis, beloofd dat veterinairrechtelijke besluiten volgens de medebeslissingsprocedure zullen worden behandeld.
Daarmee heeft de Commissie er zich tegenover het Parlement toe verbonden voor voorstellen die de volksgezondheid betreffen de medebeslissingsprocedure toe te passen waarin artikel 101 A van het Verdrag van Maastricht voorziet.
Dat gebeurt nu voor de eerste keer met betrekking tot deze richtlijn over gezondheid en gezondheidsvoorschriften op het gebied van de visserij, meer bepaald over de controle op mariene biotoxines bij het kweken en op de markt brengen van levende mosselen en visserijproducten. Misschien gaat het hier om een precedent en wordt de codecisie ook voor de visserij de gebruikelijke besluitvormingsprocedure. Dat vragen wij in elk geval aan de Intergouvernementele Conferentie voor de herziening van het Verdrag van Maastricht. In Amsterdam zullen de vijftien EU-regeringen daar niet meer omheen kunnen.
Wat de inhoud van het verslag betreft, bestaat het voorstel uit twee delen. Het eerste betreft de toepassing van de gezondheidsvoorschriften op de kweek en het op de markt brengen van levende mosselen en visserijproducten. Daarvoor moet elke lidstaat een nationaal referentielaboratorium aanwijzen dat voor de controle op mariene biotoxines bevoegd is. Dat is in Groot-Brittannië nu eindelijk opnieuw gebeurd.
In de tweede plaats stelt de Commissie voor de procedure in dergelijke aangelegenheden te vereenvoudigen. De Commissie zal het Parlement niet meer informeren als een lidstaat een wijziging in de lijst van de nationale referentielaboratoria wenst. Ik vind dat vanzelfsprekend. De Commissie visserij heeft met dat voorstel dan ook eenparig ingestemd op voorwaarde dat het principe niet op de helling wordt gezet dat de lidstaten dergelijke laboratoria moeten aanwijzen. Ik moet zeggen dat de Britse handelwijze fundamenteel met de procedure in strijd is. Ik begrijp de teleurstelling van mijn collega's, maar ben toch blij dat na moeizame onderhandelingen een, naar ik hoop, goede oplossing is gevonden.

Provan
Mijnheer de Voorzitter, het verheugt mij dat wij het verslag van de heer Macartney vandaag bespreken. Er wordt een zeer belangrijk probleem aan de orde gesteld. Waarom heeft de Commissie er niet eerder aan gedacht om de regeringen van de lidstaten de kans te geven om de verschillende wetenschappelijke stations die erkend zouden worden, te veranderen? Het lijkt mij zeer opmerkelijk dat, toen zij haar oorspronkelijke voorstel opstelde, er geen bepaling was om een dergelijke piepkleine wijziging aan te brengen die een lidstaat aangaat zonder de noodzaak van een volledige raadplegingsprocedure. Dit gezegd zijnde begrijp ik wat de heren Macartney en McMahon zeiden over hoe dit voor een hoop verwarring en ontsteltenis gezorgd heeft onder de betrokkenen in Schotland. Ik spreek openlijk uit dat ik een belang heb, omdat ik voorzitter ben van een gedeelte van een organisatie die een aantal personeelsleden moest aannemen die werkzaam waren bij het vroegere Torry Research Station .
Mijn voornaamste bezorgdheid - en ik vraag me af of we op een gegeven moment een antwoord van de Commissie zullen krijgen - geldt de vraag hoe de nieuwe maatregelen die de voorzitter van de Commissie heeft aangekondigd inzake voedselveiligheid en het toezicht op voedselveiligheid zich zullen verhouden tot andere delen en andere instanties binnen de Europese Gemeenschap. Hoe zal deze nieuwe voedselinstantie zich verhouden tot wat een nieuwe voedselnormen-instantie in het Verenigd Koninkrijk kan worden? Wat voor controle zal zij hebben over organisaties als het Torry Research Station dat nu is opgedeeld tussen drie of vier verschillende instanties? De link tussen de Europese Gemeenschap en de lidstaten zal voor de toekomst van cruciaal belang zijn en we weten nog niet hoe deze verhouding er uit zal gaan zien.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, allereerst wil ik de rapporteur, de heer Macartney, en de commissie visserij bedanken voor hun positieve houding tegenover de voorstellen van de Commissie. Zoals gezegd heeft de Commissie een verplichting jegens het Parlement op zich genomen, namelijk om de rechtsgrond van de artikelen 43 tot 100a te wijzigen voor alle voorstellen inzake volksgezondheid. Dat was ook de achtergrond van het feit dat de Commissie een nieuw voorstel aan het Parlement heeft voorgelegd, namelijk COM(97)0210, waarin titel en inhoud dienovereenkomstig waren gewijzigd. Met vreugde stel ik vast dat de parlementaire commissie de gewijzigde voorstellen van de Commisie afgelopen maandag heeft aanvaard. Wat betreft de vraag hoe de belofte van de Voorzitter, de heer Santer, aan het Parlement gestand zal worden gedaan, wil ik zeggen dat wij natuurlijk in elk voorkomend geval gevolg zullen geven aan de voorstellen, zodat wij onze beloften nakomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot stemming.
(Het Parlement keurt het voorstel voor een beschikking goed)

Mandaat van de groep van adviseurs
inzake biotechnologische ethiek
De Voorzitter
Aan de orde is de mondelinge vraag (B4-0348/97) van de heer De Clercq, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over de verlenging van het mandaat van de groep van adviseurs inzake biotechnologische ethiek.
Ik heb overeenkomstig artikel 40, lid 5, van het Reglement twee ontwerpresoluties ontvangen.
De stemming vindt plaats aan het einde van het debat.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gradin, dames en heren, wij weten allen dat de biotechnologie voor de mensheid grote mogelijkheden in zich bergt. Er bereiken ons echter ook berichten waaruit blijkt dat die mogelijkheden grote risico's inhouden en moeilijke ethische vragen doen rijzen. Ik denk daarbij aan het klonen van schapen, aan de Britse arts die paren in Saudi-Arabië bewust een kind van het mannelijke geslacht wil aanbieden en aan de sekte in Zwitserland die voor veel geld het klonen van baby's en kinderen wil propageren. Deze enkele berichten tonen aan welke moeilijke ethische problemen de biotechnologie doet rijzen. Ze bewijzen dat wij hoe dan ook een groep van adviseurs inzake biotechnologische ethiek nodig hebben.
Het mandaat van de groep van adviseurs van de Commissie inzake biotechnologische ethiek verstrijkt op 31 juli 1997. Dat was voor ons in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger een goede aanleiding om ons af te vragen hoe het nu verder moet. Vandaar onze vragen. Is de Commissie voornemens het mandaat van de groep van adviseurs te verlengen? Zo ja, wordt de groep dan in zijn huidige samenstelling en met zijn huidige opdracht en structuur behouden of is de Commissie voornemens het mandaat van de groep van adviseurs te wijzigen? Volgens ons is dat wenselijk. In welke vorm en met welk doel moet het onderzoek van ethische vraagstukken in de toekomst worden georganiseerd als de Commissie het mandaat wil wijzigen? Bovendien rijst de vraag hoe snel dat zal gebeuren. In welke vorm wil de Commissie het Europees Parlement bij de planning van de organisatie van het onderzoek inzake ethische vraagstukken op het niveau van de Europese Unie betrekken?
Ik kijk uit naar de antwoorden van mevrouw Gradin en zal daarop in de loop van het debat wellicht nog terugkomen. Gelet op de ernst van de zaak hoeft het volgens mij geen verder betoog dat ik mijn vijf minuten volledig zal gebruiken om deze ernstige aangelegenheid te behandelen.

Cot
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw de commissaris, wij behandelen vanmorgen de kwestie van de verlenging van het mandaat van de groep van adviseurs inzake biotechnologische ethiek. Wij zijn ons ervan bewust dat dit aspect van de biotechnologie een moeilijk aspect is omdat het een ethische, morele en religieuze dimensie heeft. Bij dit domein komen er zeer specifieke technologische problemen die moeilijk toegankelijk zijn voor diegenen die geen specialisten zijn. Tot slot hebben wij op dit vlak te maken met grote sociale en industriële belangen.
Namens mijn fractie wil ik bewondering betonen voor het werk van mevrouw Lenoir en haar collega's die de groep van adviseurs vormen. De adviezen van deze groep zijn waardevol geweest inzake de onderwerpen die door de Commissie aan de groep werden voorgelegd. Door de gegeven adviezen hebben zij een onbetwistbare autoriteit kunnen verwerven, zowel technisch als moreel.
Vanzelfsprekend zijn wij het niet altijd eens met de gegeven adviezen en dat is normaal in een dergelijke moeilijke materie. De praktijk van individuele meningen - ik denk bijvoorbeeld aan de mening van professor Mieth in de zaak van de octrooieerbaarheid van biotechnologische uitvindingen - heeft de mogelijkheid geboden de noodzakelijke oplossingen aan te brengen voor dit probleem, daar het in deze zaak erom gaat het politieke besluit uiteen te zetten en niet om zich in de plaats te stellen van de politieke besluitvormers.
De verlenging van het mandaat van deze groep is zeker welkom. De groep heeft nog werk te doen en ik twijfel er niet aan dat mevrouw Gradin dit ook zal bevestigen. Maar tegelijkertijd moet de verlenging van het mandaat gebruikt worden om te bedenken hoe de invoering van een latere instantie nauwkeuriger omlijnd kan worden. Wij zouden het op prijs stellen als de institutionele autoriteit van deze instantie erkend en versterkt zou worden. Natuurlijk zegt men ons dat het moeilijk is om de aard van deze instantie te versterken omdat de biotechnologie als zodanig niet onder de communautaire bevoegdheden valt. Dat is juist en het Hof van Justitie heeft dat erkend, het is alleen maar gedeeltelijk juist want - en dat is overigens de reden waarom de groep in eerste instantie werd ingesteld - de biotechnologie raakt aan een geheel van zaken die volledig onder ons actieveld en onder de communautaire bevoegdheden vallen. Ik roep mevrouw Gradin en haar collega's dan ook op om na te denken, om opnieuw de kwestie te overwegen inzake de mogelijkheid een versterkt interinstitutioneel statuut te geven aan deze instantie die tot taak heeft ons opheldering te verschaffen in biotechnologische keuzen.
Wij wensen dat het Europees Parlement betrokken wordt bij de benoeming van de leden van de toekomstige instantie. Het gaat er ons absoluut niet om deze instantie een politiek karakter te geven maar juist integendeel de onafhankelijkheid te bewaren van deze instantie en van haar leden. Op die manier kan de autoriteit van deze instantie worden versterkt, een beetje naar het beeld van wat wij doen in het kader van de benoeming van de leden van de Rekenkamer hetgeen in het verleden mogelijk gemaakt heeft dat bepaalde te politieke benoemingen werden voorkomen.
Het mandaat van deze instantie moet strikt consultatief blijven. Het zou verkeerd zijn om in deze materie een besluitvormingsbevoegdheid te verlenen aan een onafhankelijk orgaan, wat overigens ook de autoriteit van dit orgaan zou zijn, omdat de opvattingen en ethische culturen binnen onze Europese Unie teveel uiteenlopen. Er bestaat geen verenigde Europese bio-ethische ruimte. Wellicht hebben wij behoefte aan richtlijnen, wij hebben behoefte aan referenties, en vervolgens is het noodzakelijk dat de politieke verantwoordelijkheid van het besluit aanvaard wordt in ons democratische institutionele kader, en wel in een duidelijke geest van wereldlijkheid en neutraliteit, dat wil zeggen zowel gekenmerkt door het vasthouden aan onze waarden, aan de waarden die gemeenschappelijk zijn en door de weigering van intolerantie en irrationaliteit hetgeen op dit vlak nog te frequent vast te stellen is.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, de Commissie stelt van haar kant voor dat het mandaat voor de groep van adviseurs inzake biotechnologische ethiek wordt verlengd tot het eind van dit jaar. De bedoeling is dat de groep, die onder voorzitterschap staat van mevrouw Léonard, het werk dat zij in opdracht van de Commissie is begonnen, zal kunnen afmaken. Het gaat er nu in de eerste plaats om, dat men het ontwerp van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling bestudeert.
Zoals bekend komen er steeds meer vragen op in verband met de vorderingen op biotechnologisch gebied. De Commissie wil daarom snel een nieuwe impuls aan de groep geven. De nieuwe vraagstukken op dit gebied raken immers het leven van alledag en dienen daarom nader te worden onderzocht. De Commissie heeft de groep daarom verzocht om een plan op te stellen voor haar toekomstige activiteiten. Op grond van dit plan kunnen wij de groep een nieuw mandaat geven, en dat zou aan het eind van dit jaar moeten kunnen gebeuren. Dan is het ook mogelijk om meer gewicht te geven aan de rol en de structuur van de groep en aan haar plaats als adviserende en onafhankelijke ethiekgroep binnen het Europese debat.
De Commissie is verheugd over het werk dat de groep tot nu toe heeft verricht. Tegelijkertijd zijn wij van mening dat de groep in de toekomst moet worden versterkt, wil zij kunnen beantwoorden aan de verwachtingen die bij de burgers leven en die immers ook zijn gebleken uit de vraag die hier in het Parlement is gesteld. Ondertussen zal de Commissie over deze kwesties overleg voeren binnen de groep van Commissieleden die specifiek te maken hebben met gezondheidsvragen van de consument.

Liese
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gradin, het juiste ogenblik om de vraag te beantwoorden was voor het betoog van de heer Cox in plaats van erna. Mevrouw Gradin, ik zal u dat evenwel niet kwalijk nemen als u ook aandachtig luistert naar wat de andere fracties in dit Parlement over dit onderwerp te zeggen hebben. Ik wil dat ook officieel nog eens herhalen. Mevrouw Gradin, het juiste ogenblik zou na de vraag van mevrouw Gebhardt zijn geweest, maar wij willen tolerant zijn als u ook aandachtig naar de mening van de andere fracties over dit onderwerp wil luisteren.
Niemand betwist dat de biotechnologie grote mogelijkheden biedt. Wij moeten daarvan gebruik maken en als wetgever onze verantwoordelijkheid op dit terrein op ons nemen. Die mogelijkheden kunnen echter maar worden gebruikt als de mensen vertrouwen hebben in de technologie en weten dat er duidelijke ethisch gemotiveerde grenzen zijn die men niet overschrijdt en als misbruiken ook op een of andere manier worden bestraft. In dat licht is het beslist een goed idee over een groep van adviseurs uit verschillende disciplines te kunnen beschikken. De werkmethode van de groep schenkt volgens mijn fractie evenwel geen voldoening.
In de eerste plaats zijn de werkzaamheden van de groep niet transparant genoeg. Er is geen duidelijke structuur waaruit blijkt wie in de werkgroep wat te zeggen heeft. Daardoor hangt zeer veel af van de personen en het vertrouwen dat die personen genieten. Ik moet zeggen dat het voor het vertrouwen in die mensen, ook in de voorzitter, niet bepaald bevorderlijk is als men met de mening van het Europees Parlement zo weinig rekening houdt als dat de voorbije weken het geval is geweest. In mei hebben wij een duidelijk standpunt tegenover het klonen ingenomen. Er is nu ook een standpunt van de groep van adviseurs, dat opvallend sterk van de onze afwijkt. Het Europees Parlement heeft zich met een overweldigende meerderheid tegen elke vorm van klonen, ook in het embryonale stadium, uitgesproken en wil de toepassing van de Dolly-methode op mensen overal in de wereld en in elk geval in onze lidstaten strafrechtelijk verbieden.
De groep van adviseurs voert hier evenwel een eierdans uit en en verbiedt alleen het inplanten in een baarmoeder. Dat strookt niet met wat het Europees Parlement wenst. Dat heeft ons vertrouwen in de groep van adviseurs enigszins aangetast. Dat kan, zoals wij met betrekking tot de kiembaanmanipulatie hebben gezien, zware gevolgen hebben. De richtlijn over de octrooiering van biotechnologische uitvindingen is ook gestrand omdat men in het bemiddelingscomité als compromis een tekst van de groep van adviseurs had overgenomen die in strijd was met het standpunt van het Parlement, dat zich tegen kiembaanmanipulatie, niet gedurende een bepaalde tijd, maar als dusdanig had uitgesproken. Men heeft onze mening dus niet ernstig genomen.
Men moet dus weten dat de wetgever hier een bepaalde verantwoordelijkheid draagt. Wij kunnen in de groep van adviseurs slechts vertrouwen hebben als wij zien dat onze mening ernstig wordt genomen. Ik vraag mij ook af hoe men kan rechtvaardigen dat de Commissie de adviezen van de groep van adviseurs volledig volgt. Het gaat natuurlijk wel om hooggekwalificeerde mensen, maar die hebben wij ook hier in het Parlement. Ik denkt daarbij in mijn fractie aan professor Casini, die zich als rechtskundige zeer lang met die problemen heeft beziggehouden, en aan de natuurwetenschappers professor Trakatellis en mevrouw Heinisch. Theologen zijn er in dit Parlement, trouwens niet alleen in onze fractie, eveneens voldoende. Waarom zou mevrouw Lannoye als rechtskundige eigenlijk meer gezag hebben dan de rechtskundigen die zich hier in het Parlement met het onderwerp bezighouden en die hun gezag betrekken uit het feit dat zij door de burgers zijn gekozen? Ik verzoek de Commissie dan ook onze adviezen ernstiger te nemen dan die van de groep van adviseurs. Die groep kan aanwijzingen geven en op problemen wijzen, maar de wetgever beslist. Als de Commissie daarmee geen rekening houdt treedt wrijvingsverlies op.
Ten slotte wordt steeds opnieuw het argument aangevoerd dat de situatie in de Verenigde Staten nog veel liberaler is en dat wij daarom niet strenger kunnen zijn. Op het gebied van de bescherming van embryo's is men in de Verenigde Staten evenwel strenger dan de groep van adviseurs van de Commissie: in de Verenigde Staten wordt geen overheidsgeld besteed aan embryo-onderzoek waarbij embryo's verloren gaan. De groep van adviseurs sluit dat niet uit. Dat argument gaat hier dus niet op.

De Voorzitter
Dank u wel, mijnheer Liese. Ik wil u uitleggen waarom mevrouw Gradin hier geen enkele schuld treft. Tijdens een debat over een mondelinge vraag voert eerst en vooral de steller van de mondelinge vraag het woord, in dit geval mevrouw Gebhardt ter vervanging van de heer De Clercq, en vervolgens de vertegenwoordiger van de Commissie. Als gevolg van een afwezigheid in de diensten van de Voorzitter -waarvoor ik verantwoordelijk ben, want ik moet erover waken dat dergelijke fouten niet gebeuren- stond mevrouw Gradin onderaan de lijst. Toen wij mevrouw Gradin ervan verwittigden dat zij de mondelinge vraag dan ook niet zou kunnen beantwoorden, heeft zij ons gevraagd dat wij dit zouden rechtzetten. Zij heeft ons dus niet gevraagd om te mogen antwoorden vóór de overige fracties maar heeft ons gewezen op een vergissing waarvoor ik uiteindelijk verantwoordelijk ben en waarvoor ik mevrouw Gradin mijn verontschuldigingen aanbied.
Dit gezegd zijnde heeft mevrouw Breyer het woord namens de Fractie De Groenen in het Europees Parlement.

Breyer
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gradin, de Fractie De Groenen in het Europees Parlement kan zich onmogelijk bij de gelukwensen voor de groep van adviseurs inzake biotechnologische ethiek aansluiten, wel integendeel. Die groep bestaat immers uit mensen die de Commissie alleen maar gelijk geven en heeft uitsluitend tot taak gentechnologie en geneeskundige biologie aanvaardbaar te maken.
In zijn verslagen en adviezen heeft de groep de Commissie tot nu toe alleen maar ethische rugdekking gegeven. In zijn jongste advies over het klonen verklaart hij zelfs het in de Bondsrepubliek verboden embryo-onderzoek ethisch aanvaardbaar. Ook het klonen van dieren wordt door de groep als ethisch volkomen verantwoord voorgesteld. Met zijn advies over het klonen heeft de adviesgroep inzake bio-ethiek eens te meer bewezen dat het hem niet om de ethische beoordeling van nieuwe technologieën maar om het aanvaardbaar maken daarvan gaat. De groep formuleert geen enkel voorstel over de wijze waarop men op internationaal niveau tegen het klonen van mensen kan optreden.
Ten aanzien van de povere verslagen van de adviesgroep en het feit dat hij kennelijk de taak heeft de acceptatie te bevorderen, is het volkomen onbegrijpelijk dat de groep in de gezamenlijke ontwerpresolutie van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten met zijn werkzaamheden wordt gefeliciteerd. Dit is een bewijs van politieke onmacht van het Europees Parlement. De heer Liese gaf reeds het voorbeeld van de kiembaantherapie. Ik herinner eraan dat de adviesgroep inzake bio-ethiek aan onder meer het bevel tot geheimhouding van de Commissie met betrekking tot de nieuwe levensmiddelen ethisch verantwoord heeft verklaard.
De adviesgroep inzake bio-ethiek vergadert ook met gesloten deuren en heeft, zoals de heer Liese reeds heeft opgemerkt, in zijn werkzaamheden tot nu toe volstrekt geen rekening met de standpunten van het Parlement gehouden. De groep heeft in zijn werkzaamheden vooral de belangen van het onderzoek in aanmerking genomen en volstrekt niet op de effecten van de nieuwe technologieën op de samenleving gelet. De adviesgroep moet de publieke opinie geruststellen. Het maatschappelijk debat moet worden vermeden en daarom wordt het openbaar debat door de Commissie uitsluitend aan de door haar uitgekozen zogenaamde deskundigen gedelegeerd. De adviesgroep inzake bio-ethiek informeert de publieke opinie niet, maar tracht ze te sussen en als technische controledienst te fungeren. Het is dan ook volkomen onbegrijpelijk dat men zich met deze gezamenlijke ontwerpresolutie van de twee grote politieke fracties als het knechtje van de Commissie en de groep van adviseurs inzake biotechnologische ethiek gedraagt.
Wegens de eenzijdige samenstelling van de adviesgroep en het feit dat hij ten behoeve van de Commissie alleen maar de acceptatie moet bevorderen, mag zijn mandaat volgens ons in geen geval worden verlengd. Mevrouw Gradin, ik kan begrijpen dat de Commissie graag iemand heeft die haar voortdurend ethische rugdekking geeft. Wat het maatschappelijk debat betreft, heeft deze adviesgroep inzake bio-ethiek evenwel geen enkele verdienste, wel integendeel. Hij zou het maatschappelijk debat moeten bevorderen door, zoals in Denemarken, consensusconferenties te organiseren. In plaats van een adviesgroep inzake ethiek die met gesloten deuren bijeenkomt, is een democratisch-participatieve omgang met de ethische vraagstukken van de gentechnologie nodig. De grote vragen van de mensheid mogen niet worden overgelaten aan enkele door de Commissie uitgezochte deskundigen die met gesloten deuren vergaderen, maar moeten door de samenleving zelf worden besproken. Ten slotte kan alleen de samenleving beslissen wat ze ethisch aanvaardbaar acht. Benoemde experts kunnen dat niet in haar plaats.

Gebhardt
Mijnheer de Voorzitter, ik heb de voorzitter van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger inderdaad vervangen. Mevrouw Gradin, ik dank u ten zeerste voor uw antwoord. Ik vind het goed dat het mandaat van de groep tot het einde van het jaar wordt verlengd zodat hij zijn werkzaamheden rustig tot een goed einde kan brengen. Dat is belangrijk omdat de groep zich dan niet moet haasten om tegen eind juli klaar te zijn. Bovendien ben ik het ermee eens dat de groep ook moet worden versterkt.
Toch heeft uw antwoord mij niet geheel voldoening geschonken. Ter attentie van de andere afgevaardigden merk ik op dat dit niet het ogenblik is om het over de inhoud van de werkzaamheden van de adviesgroep te hebben. Dat is een ander debat dat hier vandaag niet moet worden gevoerd. Ook ik ben niet altijd ingenomen met de antwoorden van de adviesgroep. Het probleem is echter dat de groep beslissingen moet nemen en dat dit eigenlijk de besluitvorming ondoorzichtig maakt. Mevrouw Gradin, ik zou u willen vragen daarover in de Commissie na te denken en u af te vragen of het mandaat van de adviesgroep niet zo kan worden gewijzigd dat de groep de belangrijke ethische argumenten uitwerkt en voorstelt. De groep moet immers een adviesgroep zijn die ons het instrumentarium voor de belangrijkste beslissingen aanreikt zonder zelf een unanieme beslissing te moeten nemen. Dat zou de transparantie bevorderen en duidelijk maken dat niet een adviesgroep maar het Europees Parlement, de Commissie en natuurlijk ook de Europese Raad de beslissingen moeten nemen. De adviesgroep kan alleen maar advies geven. Dat moet misschien nog eens duidelijk worden gezegd.
Zoals de heer Cot zopas al heeft opgemerkt, is het ook uiterst belangrijk dat de groep pluralistisch is samengesteld en dat het Europees Parlement, dat wil dat de groep het advies geeft, bij de samenstelling en het mandaat van de groep wordt betrokken en daarin ook inspraak krijgt. Dat is van groot belang met het oog op de transparantie die wij verlangen en die juist in deze netelige ethische aangelegenheid zoals de biotechnologie in al haar facetten - u weet allen hoe talrijk die zijn - onontbeerlijk is om de burgers, die wij vertegenwoordigen, te laten zien hoe wij werken en hoe wij tot besluiten komen.
Ten slotte is het volstrekt noodzakelijk dat de groep volkomen onafhankelijk kan werken. Ook dat moeten wij nog eens grondig onderzoeken. De groep moet ook onafhankelijk zijn van zijn opdrachtgevers, namelijk het Europees Parlement en de Commissie. Ik heb altijd de indruk gehad dat de groep in een bepaalde richting werd geduwd. Misschien heb ik het verkeerd voor, maar dat is in elk geval de indruk die ik, zoals trouwens ook andere afgevaardigden, heb gekregen. Wij moeten dan ook alles in het werk stellen om te voorkomen dat iemand die indruk krijgt.

Casini, Carlo
Mijnheer de commissaris, ik geloof dat ons debat zich moet concentreren op de functie die een Europese groep ethische adviseurs kan bekleden. Van de Unie wordt gevraagd wetgeving te scheppen in sectoren van de economie als de biotechnologie, die een beslissende invloed uitoefenen op de fundamentele rechten van het menselijk wezen, zoals het recht op leven, op fysieke integriteit, op identiteit en uniekheid. Onder menselijk wezen versta ik ook het menselijk embryo vanaf de bevruchting, waarop zich overigens een groot deel van het wetenschappelijk onderzoek concentreert in zijn hang naar steeds grotere efficiency. Biotechnologie is ook belangrijk voor de landbouw, kijk maar naar al het nieuws rondom de productie van transgene dieren en planten. Wij weten allemaal dat biotechnologie op zich noch goed noch slecht is: er zijn grote voordelen aan verbonden, maar tevens grote risico's.
Het verslag-Delors heeft getoond dat biotechnologie in economisch opzicht werkelijk een speerpuntsector is. Hierbij zijn opgemerkt dat degenen die geïnvesteerd hebben in onderzoek, een beloning moeten krijgen via het octrooistelsel. Maar, zoals ik al zei, biotechnologie brengt ook de nodige risico's met zich mee, aangezien er forse ingrepen kunnen worden gepleegd op de menselijke soort en het biologisch evenwicht. Daarom geloof ik dat het nodig is een instantie te creëren die niet op politiek niveau, maar op technisch niveau en beroepshalve adviezen uitbrengt, dus zonder dat er sprake is van die onmiddellijke zorg, die bij politici leeft, om mensen te vertegenwoordigen en consensus te kweken. Die technische adviezen zijn dan echter wel uitsluitend raadgevingen en vormen geen definitieve besluiten, want die moeten komen van het politieke gezag, en tevens mogen zij geen dekmantel vormen, zoals hier al door iemand is gezegd.
De Commissie had dus maatregelen getroffen en een groep adviseurs in het leven geroepen, die hun eerste adviezen hebben afgeleverd, waarop ik hier inhoudelijk niet inga, ook al heb ik natuurlijk wel hier en daar mijn voorbehoud. Zoals ik al zei, de rol die deze groep moet vervullen, is van groot belang. Maar daar wringt nu net de schoen: naar mijn mening is die groep namelijk verder gegaan dan het adviseren van de Commissie, zij is, al dan niet bewust, een soort ethisch comité van de Unie geworden. Maar als we een ethisch comité van de Unie willen, dan moet dat orgaan een democratische legitimatie krijgen, en dan mogen de leden daarvan niet zomaar benoemd worden zonder dat er enig overleg met Parlement en Raad is gepleegd. Volgens mij is het dus nodig dat wij duidelijkheid scheppen in deze dubbelzinnige situatie: willen wij een ethisch comité of willen wij de rol en bevoegdheden van de groep adviseurs uitbreiden?
In ieder geval moet duidelijk zijn dat het om iets moet gaan dat anders is en nieuw vergeleken met wat tot nu toe is gedaan. Het mag niet zo zijn dat dit comité alleen maar dient voor bepaalde personen om zich te profileren. De betrekkingen tussen het Europees Parlement en de groep adviseurs of het ethisch comité moeten duidelijk geregeld worden. Het Parlement moet in gelijke mate als de Commissie een gesprekspartner van dat comité worden, om adviezen in te winnen over wetgeving in spe. Er staat namelijk te veel op het spel en de Europese Unie is toch zeker niet alleen op de markt gebaseerd, maar tevens op de rechten van de mens, en de rechten van de mens tasten heel diep in de ethiek.

Habsburg-Lothringen
Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, zoals elke vrijdag begint het Parlement alweer leeg te lopen en worden wij steeds minder talrijk. Daarom wil ik kort zijn, temeer daar de heer Liese en de heer Casini de mening van onze commissie volgens mij al duidelijk hebben vertolkt.
Wij zijn principieel voorstander van een verlenging van het mandaat, maar vinden ook dat de invloed van het Parlement op deze adviesgroep moet worden versterkt en dat de samenwerking hechter moet worden omdat wij als Parlement in zekere zin ook het geweten van onze Europese Unie zijn. Wat de groep tot nu toe heeft gedaan rechtvaardigt niet dat hij als geweten van de Unie optreedt. Wij hebben hier een essentiële taak. Dat wilde ik nog opmerken.

White
Mijnheer de Voorzitter, een paar jaar geleden verwierpen wij als Parlement het eerste voorstel dat door de Commissie werd voorgelegd over genetische octrooiering, en mijns inziens terecht, omdat dat voorstel geen ethische dimensie had. Ik herinner me dat ik in de zaal zat toen die stemming plaatsvond en ik ging er van uit, wellicht wat naïef, dat wanneer de Commissie het hele probleem van genetische octrooien opnieuw in overweging nam, zij terug zou komen met een nieuw voorstel dat een degelijke ethische dimensie zou hebben. Triest genoeg, althans tot dusverre - hoewel er volgende week een stemming is in de Commissie juridische zaken en rechten van de burger - hebben we nog altijd geen Commissievoorstel met een ethische dimensie te zien gekregen.
Het schaap Dolly verandert evenwel alles. Dolly heeft niets uit te staan met genetische octrooien, dat geef ik toe, maar het heeft onze geest wel op een schitterende manier attent gemaakt op de ethische problemen van de biotechnologie. Als het mogelijk is om een schaap te klonen, zal het uiteindelijk ook mogelijk zijn, of het nu dit jaar is of binnen tien jaar, om een mens te klonen. Als we die kant opgaan, spelen we dan spelletjes? Staan wij toe dat er een mens wordt gecreëerd op de manier waarop Dolly werd vervaardigd en beslissen we dan dat we een fout hebben gemaakt? En doden we die mens vervolgens? Dat is het ethische dilemma.
Hoewel ik kan begrijpen waarom mensen beweren dat er geen gemeenschappelijke ethiek in de Europese Unie bestaat omdat wij allemaal een verschillende achtergrond hebben, zijn er bepaalde gebieden waarvan ik zeker ben dat wij er een gemene zaak mee kunnen bereiken. Dat zou de taak van een ethische commissie moeten zijn zodra die is ingesteld, omdat ik erken - en het is belangrijk dat dit wordt uitgesproken - dat biotechnologie de toekomst is voor de medische wetenschap. Als het nu mogelijk is - en ik heb gehoord dat dat zo is - om het gen te identificeren dat een vrouw aanleg voor borstkanker geeft, en wij binnen de vijf jaar een eliminatie zullen zien van het gen dat bij mannen voor een aanleg voor prostaatkanker zorgt, dan moeten we een dergelijke sprong voorwaarts duidelijk nemen. Wij moeten het onder ogen zien.
Ik heb op vele radio- en televisieprogramma's gehoord en gezien wat - mijns inziens naïeve - wetenschappers zeggen: " waarom zou iemand mensen willen klonen?" Ik hoef slechts te wijzen op wat er in de donkere dagen tussen 1933 en 1945 gebeurde toen het rasveredelingsprincipe werd aangenomen en gruwelijk ten uitvoer werd gelegd in Duitsland. Dus dienen wij zeer voorzichtig te zijn voordat wij aanvaarden dat er nooit ofte nimmer een ethische dimensie zal komen.
Ik heb amendement 177 ingediend op het verslag-Rothley. Er is een compromis voorgelegd dat nog niet aanvaardbaar is. Wat ik wil zien is de oprichting van een ethische commissie die niet alleen eenmaal per jaar bijeenkomt en rapporteert, maar die in de positie is om trends op te pikken. Het is belangrijk om dat te doen om gelijke tred te houden met de wetenschappelijke ontwikkeling.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, ook ik wil graag mijn dank uitspreken voor dit interessante en waardevolle debat. Zoals gezegd is de Commissie volledig bereid om het mandaat van de groep te verlengen tot het eind van dit jaar. Daarnaast zijn wij dus van plan om binnen de groep van Commissieleden met verantwoordelijkheid voor ethische vraagstukken te bespreken hoe wij dit werk zullen voortzetten, en ook hoe de samenstelling van de groep en haar mandaat eruit zullen zien. Hier willen wij graag op terugkomen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot stemming.
Ontwerpresolutie (B4-0484/97) van de leden De Clercq en Gebhardt, namens de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, over het mandaat van de onder de Europese Commissie ressorterende Adviesgroep ethische implicaties van de biotechnologie: aangenomen.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, ik heb voor de ontwerpresolutie van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger gestemd omdat de amendementen van de heer Liese die op belangrijke punten hebben verbeterd. Ik wijs er mevrouw Breyer evenwel op dat het hier niet om een tekst van de Fractie van de Europese Volkspartij en de Fractie van de Partij van de Europese Sociaal-democraten maar om een ontwerpresolutie van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger gaat. Ik ben het eens met haar beoordeling van de adviesgroep en vooral van de beruchte aanbeveling nr. 9. Ik betreur dat zij haar ten dele gerechtvaardigde opmerkingen niet als amendementen op de ontwerpresolutie van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, zodat wij die hadden kunnen goedkeuren, maar als een afzonderlijke ontwerpresolutie heeft ingediend. Ik verzoek haar daarom volgende keer amendementen in te dienen, zodat wij haar kunnen ondersteunen.

Artikel 64, lid 1, onder (i) en (ii), en lid 2
van de Europa-Overeenkomst met Bulgarije
De Voorzitter
Aan de orde is het verslag (A4-0199/97) van mevrouw Mann, namens de Commissie externe economische betrekkingen, over het ontwerpbesluit van de Raad en de Commissie inzake het standpunt dat de Gemeenschap moet innemen in de Associatieraad die is ingesteld bij de op 8 maart 1993 in Brussel ondertekende Europa-Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en Bulgarije, anderzijds, inzake de vaststelling van de nodige voorschriften voor de tenuitvoerlegging van artikel 64, lid 1, onder (i) en (ii), en lid 2 van genoemde Europa-Overeenkomst (COM(95)528-4390/96 - C4-0089/97-95/0295(CNS)).

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, u heeft het opschrift van dit verslag correct voorgelezen. Ik wil er het Parlement opmerkzaam op maken dat een journalist mij geamuseerd het volgende heeft gezegd: " Als jullie in Europa elke keer zulke opschriften verzinnen, mag het jullie niet verbazen dat niemand de inhoud van die verslagen begrijpt. Zulke opschriften zijn veel te ingewikkeld. Geen mens begrijpt waarover het gaat!" Ik kan de aanwezige afgevaardigden echter geruststellen. Deze tekst is niet zo ingewikkeld. Het gaat slechts om de aanpassing van de mededingingsregels tussen de Europese Unie en de Republiek Bulgarije. Wij zouden ons echt eens moeten afvragen waarom wij zulke ingewikkelde opschriften verzinnen. Onze teksten zouden wat aantrekkelijker moeten worden. Voorts gaat het om de vaststelling van de voorschriften die voor de tenuitvoerlegging noodzakelijk zijn.
De Europese Unie en de Republiek Bulgarije hebben een Europa- associatieovereenkomst gesloten, die op 1 februari 1995 in werking is getreden. Doel van de overeenkomst is de totstandbrenging van een associatie en Bulgarije voor te bereiden op het lidmaatschap van de Europese Unie. Bulgarije heeft overigens op 16 december 1995 gevraagd lid van de Europese Unie te mogen worden en de wens uitgesproken dat de formele toetredingsonderhandelingen eind 1997 kunnen worden aangevat.
Ik herinner eraan dat de Commissie het Europese Parlement in juli een voorstel zal voorleggen over de wijze waarop die toetredingsonderhandelingen zullen verlopen en over de landen die eraan zullen deelnemen. Daarom moeten wij vandaag over deze tekst stemmen. Ik verzoek alle aanwezigen dit verslag goed te keuren.
Belangrijk is ook dat de ommekeer er in Bulgarije pas zeven jaar na de val van het communisme is gekomen. Pas na de overwinning van de verenigde democratische krachten heeft Bulgarije zich uitdrukkelijk tot het Westen bekend en gevraagd lid van de Europese Unie te mogen worden.
Nog ingewikkelder is de vraag welke landen in de toekomst lid van de NAVO mogen worden. Wij weten dat daarover ook in Bulgarije nog heftig wordt gedebatteerd.
De zogenaamde vrijhandelsovereenkomsten maken overigens de instelling mogelijk van een vrijhandelsgebied op asymmetrische grondslag. Dat wil zeggen dat de Europese Unie haar markten sneller voor Bulgaarse producten zal openstellen dan wij dat van Bulgarije verwachten.
Om het vrijhandelsgebied goed te doen functioneren en de aanpassing aan de Europese Unie te vergemakkelijken, zodat lidmaatschap van de EU mogelijk wordt, omvatten de Europa-overeenkomsten en overigens ook de interimovereenkomsten, waarvoor de Europese Unie alleen bevoegd is en die met alle OostEuropese landen zijn gesloten, gedetailleerde basisvoorschriften inzake de mededinging, die vrijwel identiek zijn aan de desbetreffende bepalingen in het EG-Verdrag.
De associatieovereenkomst dient om de nationale mededingingsregels van de Centraal- en Oost-Europese landen aan het Gemeenschapsrecht van de Europese Unie aan te passen. Daarover gaat het in het verslag waarover wij vandaag stemmen. Om dat mogelijk te maken moet een reeks uitvoeringsbepalingen bij artikel 64 van de Europa-overeenkomst in werking treden. Dat moet, volgens mij terecht, gebeuren vooraleer de Associatieraad een besluit neemt, en daarom moet een gemeenschappelijk standpunt van de Europese Unie worden vastgesteld. Het Europees Parlement moet daarover op basis van de rechtsgrondslag van artikel 87 in combinatie met artikel 228, leden 2 en 3, worden geraadpleegd. Die raadpleging is overigens verplicht. De uitvoeringsbepalingen moeten drie jaar na de inwerkingtreding van de Europa-overeenkomst worden uitgevoerd.
Die uitvoeringsbepalingen - en dat is werkelijk boeiend - bevatten, zoals ik al heb gezegd, alle mededingingsregels die ook in het EG-Verdrag zijn opgenomen. Het gaat erom de nationale mededingingsregels van Bulgarije aan het Gemeenschapsrecht van de Europese Unie aan te pasen. Het gaat om de aanbeveling en de ontwikkeling en toepassing van een doeltreffend mededingingsbeleid. Dat is trouwens de sleutel waarmee alle Centraal- en Oost-Europese landen een doeltreffende markteconomie tot stand kunnen brengen.
Dat is nodig om toegang te kunnen verlenen tot hun markt en zelf toegang tot onze markten te kunnen krijgen. Tot een doeltreffend mededingingsbeleid behoort ook een rechtskader, de uitvoering van het mededingingsbeleid en derhalve ook controle. Bevoegd zijn aan de kant van de EU Directoraat-Generaal IV, aan Bulgaarse zijde de Commissie voor Toezicht op de Naleving van de Mededingingsvoorwaarden.
Ik zou ook het volgende willen opmerken. Ik meen dat wij Directoraat-Generaal IV niet voortdurend met nieuwe taken mogen belasten zonder ons af te vragen of het dan ook niet meer personeel nodig heeft. Het DirectoraatGeneraal IV heeft, zoals u weet, nu al vele opdrachten en is niet meer in staat die alle zo grondig uit te voeren als het dat zou moeten doen. Als Europees Parlement zullen wij ons spoedig moeten beraden over de vraag welke aanbevelingen wij kunnen formuleren om in die situatie zo snel mogelijk verandering te brengen.
Een van de fundamentele principes van het mededingingsbeleid is de kennisgeving. Dat houdt in dat kennis moet worden gegeven van al wat aan Bulgaarse zijde en aan de zijde van de Europese Unie in het kader van het mededingingsbeleid moet worden gemeld. Dat vergt, zoals ik al heb gezegd, een voor de mededinging bevoegde instantie. Voorts moeten beide partijen elkaar informatie kunnen vragen en geheime en vertrouwelijke informatie kunnen uitwisselen. Daarnaast moeten er ook generieke vrijstellingen komen. Voorts moet worden afgesproken hoe minder belangrijke problemen worden geregeld en moet de Associatieraad bij moeilijkheden altijd een consensusoplossing zoeken. Ten slotte moet, wanneer slechts een van beide autoriteiten bevoegd is - dat is uiterst belangrijk -, aan de andere mededingingsautoriteit worden gemeld om welk geval het gaat.
Zoals u ziet, zijn dit het kader en de afspraken die wij in de Europese Unie gewoon zijn. Die afspraken zijn, zoals wij weten, zeer belangrijk. Wij moeten daarvoor maar naar de onenigheid en de discussies in onder meer de zaakBoeing te kijken. Wij hebben een vertrouwensbasis nodig hebben, een gemeenschappelijk kader voor alle landen die met de Europese Unie zijn geassocieerd. Binnen dat kader kunnen wij dan een gemeenschappelijk mededingingsbeleid voeren. Voorts hebben wij echter ook nood aan een afdoend en betrouwbaar pakket om onze belangen op de internationale scène te kunnen verdedigen.
Dat wordt in de toekomst almaar belangrijker. Uiteraard vergt dat ook faire betrekkingen en moeten wij aanvaarden en respecteren dat de Centraal-Europese landen zich in een politiek, economisch en sociaal transformatieproces bevinden en dat ze een andere historische achtergrond hebben. Wij dulden ook verschillen tussen bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland en Engeland. Dat alles behoort tot dit pakket. Daarom zijn de onderhandelingen die in de Associatieraad en tussen de mededingingsautoriteiten zullen plaatsvinden zo belangrijk.
Het Europees Parlement - ik ben altijd gelukkig dat wij ook daarvoor in de Commissie externe economische betrekkingen bevoegd zijn - heeft hier een belangrijke rol te spelen. Ik verzoek u nogmaals met dit alles in te stemmen en hoop dat wij in de toekomst telkens opnieuw over dit gemeenschappelijk mededingingsbeleid zullen kunnen debatteren.

Schwaiger
Mijnheer de Voorzitter, mevrouw Gradin, dames en heren, samen is beter dan tegen elkaar. Een door iedereen aanvaarde aanpassing van de mededingingsregels van Bulgarije is beter dan de toepassing van handelspolitieke instrumenten tegen Bulgarije. Dat zou het leidmotief kunnen zijn van het voortreffelijk verslag dat mevrouw Mann zopas heeft voorgesteld en waarover wij ons vandaag moeten uitspreken.
Ook de Fractie van de Europese Volkspartij ondersteunt het voorstel voor een gemeenschappelijk standpunt van de Raad. Wij mogen aannemen dat de handel tussen de Europese Unie en Bulgarije door de toepassing van de voorgestelde bepalingen een faire basis zal krijgen en zich spoedig zal ontwikkelen en verbeteren. Op de moeilijke weg van Bulgarije naar het lidmaatschap van de Europese Unie is deze voorgenomen aanpassing aan het Gemeenschaprecht een belangrijke stap. Ik ondersteun dan ook het verslag van mevrouw Mann.
Ik zou kort ook iets willen zeggen over de financiële bijstand aan Bulgarije, waarover wij ons vanochtend zonder debat hebben moeten uitspreken. Wij menen dat de langetermijnlening ter ondersteuning van de betalingsbalans tot een bedrag van 250 miljoen ecu met een looptijd van tien jaar een voortreffelijke starthulp is voor de nieuwe Bulgaarse regering, die vastbesloten is de overheidsbegrotingen te hervormen en de wettelijke randvoorwaarden voor de sociale markteconomie te creëren. Minister-president Kostow en zijn minister van buitenlandse zaken hebben er ons tijdens een gesprek met de Fractie van de Europese Volkspartij vorige week in Brussel van overtuigd dat de in de Democratische Unie verenigde hervormingsgezinden de noodzakelijke modernisering van de staat en de economie snel zullen aanpakken. Wij verzoeken de Commissie spoedig en zonder bureaucratie de nodige hulp toe te kennen om het Bulgaarse volk snel in staat te stellen uit de zware economische crisis te geraken en zich aan de Europese Unie aan te passen.
Vandaag, 13 juni, begrijpen wij echter niet waarom de Commissie de Commissie externe economische betrekkingen niet meteen na de goedkeuring van haar voorstel op 22 mei heeft geraadpleegd. De Commissie externe economische betrekkingen had op haar laatste bijeenkomst in mei zonder problemen een verslag kunnen opstellen en dat vandaag kunnen voorstellen. Het Parlement zal nalatigheden van de Commissie voortaan niet meer door de vingers zien. Ik verzoek mevrouw Gradin, die daarvoor verantwoordelijk is, dan ook zeer vriendelijk de heer Van den Broek en Sir Leon Brittan met klem te vragen ons voortaan in soortgelijke gevallen snel te raadplegen en ervoor te zorgen dat deze klucht zich niet meer herhaalt.

Christodoulou
Mijnheer de Voorzitter, we denken niet dat de aanneming van het duidelijk en onberispelijk verslag van mevrouw Mann over de vaststelling van de nodige voorschriften ter voorkoming van concurrentievervalsing in de handelsbetrekkingen tussen de Unie en Bulgarije bijzondere moeilijkheden met zich zal brengen.
Belangrijker dan de goedkeuring van de ontwerpwetgevingsresolutie is evenwel de boodschap aan de Bulgaarse autoriteiten met betrekking tot de toetreding van hun land tot de Unie. De heer Schwaiger heeft er zo-even op gewezen dat de maatregelen die we voor Bulgarije nemen, volstaan om zijn economie te hervormen. Ik benadruk echter dat de Europese Unie niet de enige instelling is die tot de economische reconstructie van de landen van Centraal- en Oost-Europa - en dus van Bulgarije - bijdraagt. Bovendien houdt de ondertekening door de Unie van overeenkomsten met die landen - waardoor weliswaar de toegang van hun industriële producten tot de gemeenschappelijke markt wordt versneld en versterkt - slechts een relatief voordeel in, omdat onze betrekkingen met die landen plaatsvinden in het globaler kader van de GATT-overeenkomsten - zodat onze acties hun problemen slechts gedeeltelijk kunnen oplossen.
Daarom is de boodschap dat ze in de toekomst lid van de Unie kunnen worden, voor Bulgarije en het Bulgaarse volk van veel groter belang dan de goedkeuring van deze resolutie. Eén van de fundamentele doelstellingen van de Bulgaarse regering is trouwens de toetreding van het land tot de Unie. Het is dan ook duidelijk dat we de overeenkomst slechts een echte inhoud zullen geven, als we de problemen in dit politiek en institutioneel kader pogen op te lossen. Indien we alleen maar overeenkomsten sluiten zonder een algemene politieke context te bepalen die de juiste toepassing ervan verzekert, zullen we er niet in slagen de moeilijkheden waarmee het land te kampen heeft, globaal aan te pakken.
Mijnheer de Voorzitter, daar de Bulgaarse regering - samen met alle democratische partijen in het land - wenst dat Bulgarije tot de Unie toetreedt, lijdt het geen twijfel dat de aanvang van onderhandelingen over het lidmaatschap van het land de waarborg inhoudt dat de Europa-overeenkomst met Bulgarije wordt toegepast en effect sorteert.

Posselt
Mijnheer de Voorzitter, wij ondersteunen het verslag van mevrouw Mann, dat op voortreffelijke wijze duidelijk maakt dat voor alle geassocieerde landen die tot de Unie willen toetreden dezelfde voorwaarden moeten worden gecreëerd. Ik vind dat onontbeerlijk omdat ons gehele beleid ten aanzien van OostEuropa en de uitbreiding in het slop dreigt te geraken als wij een aantal landen al te sterk bevoordelen en een groter aantal landen daardoor in de kou laten staan. Ik verzet mij daartegen. Zwart en wit bestaan hier niet: er zijn alleen verschillende schakeringen grijs. Toen wij gisteren in de gemengde commissie van het Tsjechisch en het Europees Parlement hoorden van de moeilijkheden van de Commissie om Tsjechië bij de nieuwe heffingen tot de waarborgen op basis van het Europese recht en de geldende associatieovereenkomsten te verplichten, hebben wij kunnen vaststellen dat ook iemand op de eerste rij problemen kan hebben.
Over Bulgarije wordt amper gesproken. Ik meen dat wij voor gelijke mededingingsvoorwaarden moeten zorgen en vooral duidelijk moeten maken dat de Europese Unie, zoals wij die opvatten, een rechtsgemeenschap is. Wij vinden daarom dat het Gemeenschapsrecht zowel in het kader van de associatieovereenkomsten als na de toetreding moet worden nageleefd en dat het niet opgaat dat het reeds in de fase voor de toetreding wordt overtreden.
Daarom is het zo belangrijk dat wij op de mededingingsbepalingen toezien en dat wij voor Bulgarije eerlijke voorwaarden creëren. Wij mogen niet zeggen dat Bulgarije toch maar de assepoester van de Balkan is.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, om te beginnen wil ik mevrouw Mann gelukwensen met haar verslag over de mededingingsregels op grond van artikel 64 van de Europa-overeenkomst met Bulgarije. Zoals gezegd, zal het uiteindelijke besluit worden genomen door de Associatieraad EU-Bulgarije. Als dat wordt aangenomen, in de vorm van een resolutie, betekent dat een nieuwe belangrijke stap in het kader van de Europaovereenkomst, en voor de voorbereidingen door Bulgarije op het lidmaatschap van de Europese Unie.
Het besluit definieert de fundamentele beginselen van een gezond mededingingsbeleid. Het schept ook een kader voor de samenwerking tussen de mededingingsautoriteiten in Bulgarije en de Commissie. Het bevat ook voorschriften voor de oplossing van eventuele conflicten.
De Commissie deelt de opvatting van de geachte afgevaardigde dat er afspraken nodig zijn betreffende de wijze van tenuitvoerlegging van de regels voor overheidssteun. Dat komt echter niet uitdrukkelijk aan de orde in dit voorstel, omdat het deel uitmaakt van aparte regelgeving. Over deze regelgeving wordt juist op dit moment in de Raad onderhandeld tussen de associatielanden en de lidstaten. De onderhandelingen betreffende overheidssteun zijn aanzienlijk moeilijker gebleken dan het voorstel dat wij vandaag moeten bespreken. De Commissie en de werkgroep van de Raad hebben gelukkig overeenstemming bereikt over de tenuitvoerlegging van regels voor overheidssubsidie aan Tsjechië. Deze regels voor Tsjechië zullen dan ook als voorbeeld kunnen dienen tijdens de verdere onderhandelingen.
Mijnheer de Voorzitter, de rapporteur merkt in paragraaf 7 speciaal op dat het voorstel van de Raad en de Commissie niet voorziet in regels voor toezicht op fusies van ondernemingen, d.w.z. in merger control . Ik zal de situatie uitleggen: in het eerste voorstel was dit niet opgenomen. Maar het staat wel in het huidige document. De Commissie heeft in oktober 1996 besloten tot het invoeren van een aparte paragraaf, nr. 7, die specifiek gaat over toezicht op fusies van ondernemingen.
Ten slotte wil ik mevrouw Mann nogmaals danken voor haar opbouwende en positieve verslag.

Mann, Erika
Mijnheer de Voorzitter, ik heb slechts een kleine opmerking bij wat mevrouw Gradin zojuist heeft gezegd. Mevrouw Gradin, u heeft volkomen gelijk: ook de controle op fusies is in het voorstel opgenomen. Ik ben vergeten dat te vermelden. Dat staat ook nog niet in mijn verslag. Ik vraag u daarvoor excuus.
Ik moet zeggen dat de wijze waarop wij de documenten ontvangen af en toe moeilijkheden veroorzaakt. Wij hadden moeten worden geïnformeerd over de onderhandelingen die u heeft gevoerd terwijl wij nog alleen maar over het oude verslag beschikten. In de regel wenden wij ons als parlementsleden tot de Commissie en vragen wij welke onderhandelingen op dat ogenblik worden gevoerd. Zoals u ziet, loopt het dan wel eens verkeerd. Ik verzoek u ons daarvoor te willen verontschuldigen. Wij hebben dat tijdens het debat in de commissie echter wel al rechtgezet.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.
Wij gaan over tot stemming.
(Het Parlement neemt de wetgevingsresolutie aan)

Dumping van Noorse zalm
De Voorzitter
Aan de orde is de verklaring van de Commissie over de dumping van Noorse zalm.

Gradin
Mijnheer de Voorzitter, op 1 juni keurde de Commissie een pakket maatregelen goed, met inbegrip van een minimumprijs, het vooruitzicht van heffingen in geval van dumping, een indicatief uitvoervolumeplafond, een verhoogde Noorse uitvoerheffing en strakke tenuitvoerleggingsprocedures die de dumping en de subsidiëring van Noorse zalm op de Europese markt tegengaan en de schade die de Europese zalmproducenten daardoor ondervinden, ongedaan maken.
In het kader van de maatregelen die na onderhandelingen met Noorwegen werden overeengekomen, zullen de Noorse zalmexporteurs een minimumprijs per kilo eerbiedigen die, indien daar inbreuk op wordt gemaakt, automatisch onderworpen wordt aan een heffing bij verkoop aan de Europese Unie. Er zou ook een indicatief plafond komen voor het tempo waarin Noorwegen de uitvoer in de komende vijf jaar zou kunnen opvoeren alsook een verhoging van Noorwegens eigen belasting op de uitvoer van zalm en een strenge regeling voor het toezicht en de tenuitvoerlegging om te verzekeren dat de bepalingen van de overeenkomst worden nageleefd.
De onderhandelingen werden voorafgegaan door een onderzoek waaruit bleek dat Noorse zalm in 1995 en 1996 werd gedumpt en gesubsidieerd waardoor de belangen van de Europese, vooral Schotse, zalmkwekers in het gedrang kwamen. De eisende ondernemers in de Gemeenschap zijn volledig op de hoogte gesteld van de context van dit pakket en hebben laten blijken dat zij het over het geheel genomen afdoende achten. De Commissie organiseert regelmatig bijeenkomsten met deze communautaire sector om alle praktische aspecten inzake de tenuitvoerlegging en controle van deze maatregelen door te nemen.
De Commissie heeft de subcommissie zalm van de Commissie visserij regelmatig ingelicht over de details van deze zaak, zeer onlangs nog tijdens een bijeenkomst in Brussel vorige week. Tijdens al deze onderzoeken en latere onderhandelingen met Noorwegen, heeft de Commissie zich er met name op toegelegd om de Schotse en Ierse zalmkwekers te beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken. De Commissie is zich bewust van het lastige parket waarin de communautaire zalmkwekers, die gevestigd zijn in landelijke en veelal achtergebleven regio's, zich bevinden.
De Commissie heeft de situatie ernstig in overweging genomen en is van mening dat het voorgestelde pakket maatregelen, waarover uitgebreid is onderhandeld met Noorwegen, een doeltreffende bescherming biedt van de belangen van de communautaire sector. Er kan nu worden uitgekeken naar een periode van vijf jaar van prijsstabiliteit en verhoogde kansen om te concurreren onder vrije en eerlijke voorwaarden.
In het kort bestaat het pakket uit de volgende maatregelen: afspraken over minimumprijzen. Noorse zalmexporteurs zullen zich ertoe verplichten om aan de markt van de Europese Unie te verkopen boven een afgesproken minimumprijs per kilo. Deze minimumprijs zal vijf jaar geldig blijven. De Noorse exporteurs zullen moeten aantonen dat hun gewogen gemiddelde prijs gedurende de periode van drie maanden niet onder deze minimumprijs komt. Bovendien mag hij niet lager komen te liggen dan 85 % van de minimumprijs van alle afzonderlijke transacties. Er komt een herzieningsclausule om rekening te houden met veranderingen op de markt. Zoals in alle anti-dumpingzaken, behoudt elke partij met inbegrip van de Commissie en de eisers het recht om een herziening aan te vragen of daartoe de aanzet te geven. Indien een Noorse exporteur de minimumprijs niet eerbiedigt, zal hij verplicht zijn om anti-dumping- en anti-subsidieheffingen te betalen die als reserve gelden.
De Commissie zal binnenkort de standby-heffingen voorstellen aan de Raad. Zij zullen van toepassing zijn op alle Noorse exporteurs die de overeenkomst niet ondertekenen. Degenen die niet tekenen zullen een vrijstelling krijgen, maar die zal van nul en generlei waarde zijn wanneer zij zich niet aan de minimumprijs houden. De Commissie heeft reeds verklaringen ontvangen van een aantal Noorse zalmexportverenigingen die zeggen dat zij hun leden zullen aansporen om zich aan de minimumprijs te houden.
Er komt een indicatief plafond voor de stijging van de Noorse zalmverkoop over de komende vijf jaar. De verkoop van 1997 mag niet meer dan 11 % hoger liggen dan de verkoop van 1996, en dat wordt 10 % voor ieder jaar daarna tot en met 2002. De zalmmarkt is de afgelopen vier jaar in feite gemiddeld 18 % per jaar toegenomen. De Noorse autoriteiten zullen hun eigen uitvoerheffingen op Noorse zalm verhogen van 0, 75 % naar 3 %. Dat zal oplopen tot 6 % als het uitvoerplafond wordt doorbroken.
Het toezicht op en de tenuitvoerlegging van de overeenkomst zullen strikt verlopen, met name ten aanzien van de minimumprijs. De Commissie zal het recht hebben om de rekeningen van iedere Noorse zalmexporteur na te zien om ervoor te zorgen dat de opgegeven prijzen niet kunstmatig hoog zijn in verhouding tot de reële plafondprijs. Bovendien zal de Commissie gemachtigd zijn om dit te toetsen aan de rekeningen van de betrokken importeurs.
Statistieken aangaande exportvolumes en prijzen zullen wekelijks worden verschaft en er zal regelmatig overleg worden gepleegd tussen de Commissie en de Noorse regering om in te gaan op algemene en specifieke vragen die worden opgeworpen door de zalmmarkt en om ervoor te zorgen dat de bepalingen van de overeenkomst worden nageleefd.

McMahon
Mijnheer de Voorzitter, ik dank de commissaris voor deze zeer volledige uiteenzetting van de kwestie. Het enige probleem is dat dit vrij laat komt. Wat zij voorlas aan het Parlement was vervat in een persverklaring die de Commissie na de onderhandelingen uitbracht. Telkens weer worden bepaalde mensen in deze Vergadering, met name in de Commissie visserij, pas achteraf van een gebeurtenis op de hoogte gesteld. Krachtens artikel 90 van het Reglement van dit Parlement is de Commissie verplicht om met ons ruggespraak te houden over internationale overeenkomsten. Deze Vergadering heeft het recht om het niet met deze overeenkomsten eens te zijn. Is de Commissie van zins om het een en ander schriftelijk voor te leggen?
Gisteren hadden wij bijvoorbeeld een Noorse delegatie in het Parlement om dit te bespreken. Degenen aan Europese zijde waren enigszins onthand in die zin dat zij het feitenmateriaal, dat de commissaris dit Huis zojuist heeft voorgelezen, niet voor zich hadden liggen.
De commissaris, Sir Leon Brittan, heeft zich belabberd opgesteld in deze hele kwestie. Hij heeft deze Vergadering niet in vertrouwen genomen, wat hij wel had moeten doen. Wij zijn genegeerd en gekleineerd; wij hebben in de kranten gelezen wat er is gebeurd. Dat is een aanfluiting voor het Europees Parlement, dat toch verantwoordelijk was voor belangrijke overeenkomsten. Noch de Commissie externe betrekkingen noch de Commissie visserij heeft een grondige uiteenzetting van deze zaak gekregen van Sir Leon Brittan, terwijl enkele andere commissies tenminste een vorm van debat hebben gehad. De Commissie dient lering te trekken uit deze kwestie.
Ik laat het vraagstuk van de gevaren en problemen die gerezen zijn voor de Schotse en Ierse ondernemers over aan anderen in dit Parlement. Ik wil me concentreren op het aspect van de comitologie. Wij zijn niet gelukkig met wat er in dit geval is gebeurd. Ik zou mijn standpunt graag zeer duidelijk willen maken, maar Sir Leon Britton vertoeft vandaag elders in de wereld en is niet aanwezig om ons een verklaring te geven.

Provan
Dank u, mijnheer de Voorzitter, en dank u, mevrouw de commissaris, voor uw uiteenzetting. Ik zou gaarne Alan Macartney willen complimenteren met de bedrevenheid waarmee hij deze zaak onder de aandacht van de Commissie heeft gehouden, waardoor wij in ieder geval vandaag een verklaring kregen. Alan Macartney verdient tevens een dankwoord onzerzijds.
Mevrouw de commissaris, u hebt ons zojuist gezegd dat de producenten in de Europese Unie redelijk tevreden zijn met de uitkomst van de beslissingen die door de Commissie en Noorwegen zijn genomen. Hoe kan het ook anders? Alles is beter dan wat zij in het recente verleden op zich af zagen komen. Zij stonden oog in oog met een bankroet en ieder alternatief was een opluchting. Ik weet niet of de verklaring die wij van u gehoord hebben werkelijk het beste zal zijn voor de toekomst van zalmkwekers binnen de Europese Gemeenschap. Een minimumprijs zal beslist helpen, maar zal de Noren eveneens van pas komen. Zij zullen de zekerheid hebben dat zij een bevredigende prijs krijgen voor wat zij naar de Gemeenschap sturen en toch krijgen zij alsnog hun subsidies in Noorwegen. Niets hoeft de Noorse regering ervan te weerhouden om haar producenten te blijven steunen en een nog oneffener speelveld te creëren.
Vervolgens zegt u dat er strikte tenuitvoerleggingsprocedures zullen worden gehanteerd. Ik hoop dat dat waar is. Ik hoop dat dat grondig zal worden opgevolgd, want wat er in het verleden is gebeurd is dat Noorwegen zalm naar landen als Denemarken heeft uitgevoerd tegen de minimumprijs, waarna hij werd verwerkt en de fabrieken verliet met een aanmerkelijk lager prijskaartje dan waarmee hij oorspronkelijk was binnengekomen. Zo zijn alle problemen eigenlijk ontstaan. Ik hoop dat u de strikte tenuitvoerleggingsprocedures nauwkeurig zult opvolgen en ervoor zult zorgen dat dit in de toekomst niet meer gebeurt.
Mijn grote zorg is dat Noorwegen het voordeel heeft gehad dat het zijn zalmproductie de afgelopen jaren aanzienlijk heeft kunnen uitbreiden. Wij erkennen nu, zoals uw verslag ook aangaf, dat de Europese markt daarmee in zekere mate werd ondermijnd en dat de Noren erin slaagden om een marktaandeel te veroveren terwijl onze eigen kwekers die kans niet kregen. Ik maak me nu zorgen over de toekomst, waarin deze zalmkwekers in Noorwegen zo groot zullen zijn geworden en zulk een economische waarde hebben dat zij zich in een zeer sterke positie bevinden om een aantal bedrijven in de randgebieden van de Europese Gemeenschap te gaan opkopen. Het zou bespottelijk zijn als dat zou gebeuren en de Commissie zou moeten worden aangeklaagd als zij het zover zou laten komen.

Macartney
Mijnheer de Voorzitter, het is goed dat de Commissie een verklaring heeft afgelegd, en ik dank mevrouw Gradin voor haar komst en haar verklaring.
Wat vele leden zonder rechtstreeks belang in de zalmsector mij tijdens de laatste vergaderperioden hebben gevraagd is: hoe is het mogelijk dat een niet-lid van de EU zo'n goede regeling in de wacht kan slepen ten koste van de producenten binnen de Europese Unie? Mocht u in twijfel verkeren, vraag kunt u iedere Noor uit de sector naar zijn reactie op de overeenkomst vragen. Zoals een correspondent, die direct daarna naar Noorwegen belde, het uitdrukte: ze zijn "uitgelaten" dat ze aan de strafheffingen zijn ontsnapt. Ik verneem uit andere bronnen, zoals de Noorse ambassadeur bij de EU, dat hij zeer gelukkig is met de overeenkomst. Het geluk van de Noren moet ten koste gaan van wat had moeten gebeuren, namelijk de automatische heffing van rechten op 1 juni door de Commissie. Dat was het alternatief. Alles wat er gezegd is in dit ongelooflijk ingewikkelde pakket moet worden afgemeten aan de ontevredenheid over de ontdekking dat de Noren, die schuldig zijn bevonden aan subsidie en dumping, hun gevangenisstraf eigenlijk ontlopen, of in ieder geval aan een boete ontsnappen.
Er zijn nog steeds een of twee vragen die een antwoord behoeven, en ik weet niet zeker of mevrouw Gradin die vandaag kan beantwoorden. Zij moeten beslist zo snel mogelijk beantwoord worden.
Een daarvan is het probleem dat er nog steeds naar de Raad moet worden gestapt en dan naar de Commissie voordat er enige actie kan worden ondernomen. Indien de een of andere Noor de regels overtreedt, is er nog altijd een beslissing door de Raad nodig die de Commissie machtigt; daarna moet er een beslissing van de Commissie komen die, naar ik begrepen heb, op haar beurt het Directoraat-Generaal van Sir Leon Brittan machtigt om de rechten te heffen. Dus in plaats van 1 juni neem ik aan dat het eind september zal zijn voordat het realistisch is om iets te verwachten, vooropgesteld natuurlijk dat er geen kink in de kabel komt. Dit is het pakket en de vertraging is de prijs die de sector betaalt.
Ik wil nog maar eens benadrukken, zoals mevrouw Gradin en anderen reeds hebben opgemerkt, dat het de kwetsbare randgemeenschappen zijn die die prijs zullen betalen en dat de Noren zich vergenoegd rijk kunnen rekenen.

De Voorzitter
Het debat is gesloten.

Onderbreking van de zitting
De Voorzitter
Dames en heren, ik wil de diensten van de Voorzitter danken voor de medewerking die zij ons bij onze werkzaamheden verleend hebben. Nu ik de vergadering van vandaag mag voorzitten, wil ik jullie tevens wijzen op een onverklaarbare lege plaats in deze Vergadering tijdens de jongste twee vergaderperiodes: die van de heer von Habsburg. Maar alles werd duidelijk toen we vernamen dat de heer von Habsburg een ongeval gehad had. Wij zijn blij dat hij gelukkig snel hersteld is. Ik wil mijn tevredenheid uitspreken over het feit dat hij altijd aanwezig is op vrijdag en deze vergadering een grotere waardigheid verleent.
Ik dank jullie allen voor de medewerking, die vandaag bijzonder was. Bovenop mijn normale beperkingen had ik vandaag immers ook last van een verkoudheid en keelpijn. Dit ongelegen komende lentegriepje herinnert mij er echter wel aan dat ik nog altijd gevoelig ben voor de lente en dat is toch belangrijk.
Ik verklaar de zitting te zijn onderbroken.
(De vergadering wordt te 11.40 uur gesloten)

